Ірі пелиттік құрылым

Ірі пелиттік құрылым - пелиттік (балшықты) жыныстардың (мысалы, саз, алеврит) метаморфизм нәтижесінде өзгеріп, ірі түйірлі, параллель немесе қабатты құрылымды жыныстарға айналу процесінің нәтижесінде пайда болатын жер қыртысындағы құрылым. Бұл құрылымдарда сазды минералдардың қайта кристалдануы нәтижесінде сланецтәрізді, қабатты текстуралар байқалады.Слепцов С.С. «Структурная геология», М., 2000 ж.kitap.kz – Геология негіздері, ЖОО оқулығы Онда ірілігі 0,001—0,01 мм пелиттік түйіршіктер сазды тау жынысының 50%-ынан артығын құрайды, ал 0,001 мм-ден ұсақ түйіршіктер 50%-дан аспайды.
Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Қ 17 Геология/Жалпы редакциясын басқарған — түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайынов — Алматы: "Мектеп" баспасы Ж А Қ , 2003. — 248 бет.
ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2

 Пайда болу процесі 
Пелиттік жыныстар (мысалы, саз, алевролит) метаморфизмге ұшырағанда, жоғары қысым мен температура әсерінен:

 Сазды минералдар (монтмориллонит, каолинит, иллит) қайта кристалданып, мусковит, биотит, хлорит сияқты слюдалық минералдарға айналады.Геология және минералогия терминдерінің сөздігі, ҚР ҰҒА
 Жыныстың құрылымы қабатталған (сланц тәрізді), кейде линза тәрізді, кейде қатпарланған болады.Д.Б. Муравьев. «Метаморфизм и метаморфические породы», 1995 ж.

 Мысалдар 

 Сланецтер (қабатты тақтатастар) – ірі пелиттік құрылымға тән.Mindat.org – Pelitic metamorphic rocks overview
 Филлиты – жеңіл жылтыр, қабатты жыныстар.OpenGeology – Types of metamorphic rocks
 Гнейстерге ұқсас пелиттік метаморфиттер – жоғары метаморфизм деңгейіндегі құрылым.Қазақстан геологиялық энциклопедиясы, I том

 Қазақстандағы таралуы 
Қазақстанда ірі пелиттік құрылымдар көбінесе Шығыс Қазақстан, Жоңғар Алатауы, және Қалба жотасы аймақтарында кездеседі. Бұл өңірлерде ежелгі шөгінді жыныстар метаморфизмге ұшырап, сланецтер мен гнейстерге айналған.Қазақстан геологиясы және пайдалы қазбалар кен орындары (ҚР ГЖК), 2016 ж.«Қазақстанның геологиялық құрылысы», ҚР Геология комитеті

Дереккөздер

Санат:Геология