Гидравликалық қысым

Гидравликалық қысым — тыныштықтағы сұйықтықтың немесе газдың көлем ішіндегі кез келген нүктесіне әсер ететін сығымдаушы кернеу. Ол сұйықтықтың барлық бағытта бірдей берілуімен және бағытқа тәуелсіздігімен сипатталады. Гидравликалық қысым сұйықтар механикасының (гидромеханика) негізгі ұғымдарының бірі болып табыладыҚазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – Алматы, «Мектеп» баспасы, 2002 жыл..

 Негізгі қасиеттері 
Гидравликалық қысымның негізгі ерекшеліктері:

 Қысым сұйық ішінде барлық бағытта бірдей әсер етеді.
 Бір нүктедегі қысым сол нүктені қоршаған ортада тең таралады.
 Сұйықтық бетіне түсірілген сыртқы қысым оның барлық нүктелеріне өзгеріссіз беріледі (Паскаль заңы).
 Тереңдік артқан сайын қысым өседі.

 Паскаль заңы 
Гидравликалық қысымның берілу заңдылығын француз ғалымы Блез Паскаль тұжырымдаған. Паскаль заңы бойынша: 

Тыныштықтағы сұйыққа сырттан түсірілген қысым оның барлық нүктелеріне өзгеріссіз және барлық бағытта бірдей беріледі.

Бұл заң гидравликалық машиналардың жұмыс істеу принципінің негізін құрайды.

 Гидростатикалық қысым 
Ауырлық күші әсерінен пайда болатын қысым гидростатикалық қысым деп аталады. Ол келесі формуламен анықталады:



Мұндағы:
  — толық қысым,
  — сұйық бетіне түсірілген сыртқы қысым,
  — сұйықтықтың тығыздығы,
  — еркін түсу үдеуі,
  — сұйық бетінен қарастырылып отырған нүктеге дейінгі тереңдік.
Формуладан көрінетіндей, қысым сұйықтың тығыздығына және тереңдікке тікелей пропорционал.

 Өлшем бірліктері 
Халықаралық бірліктер жүйесінде (SI) қысымның өлшем бірлігі — паскаль (Па):
1 Па = 1 Н/м²

Практикада келесі бірліктер де қолданылады:
 атмосфера (атм)
 бар
 кг/см²

 Қолданылуы 
Гидравликалық қысым көптеген техника салаларында кеңінен қолданылады:
 гидравликалық престер
 гидравликалық домкраттар
 тежеу жүйелері
 көтергіш механизмдер
 су құбыр жүйелері
 бөгеттер мен гидротехникалық құрылыстар
Мысалы, гидравликалық пресс күшті бірнеше есе арттыруға мүмкіндік береді. Бұл сұйық арқылы қысымның біркелкі берілу қасиетіне негізделген.

 Табиғаттағы көрінісі 
Гидравликалық қысым табиғатта да байқалады:
 мұхит пен теңіз түбіндегі жоғары қысым
 су қоймаларындағы тереңдікке байланысты қысымның артуы
 жер асты суларының қысымы

Тереңдік артқан сайын қысым өсетіндіктен, суасты аппараттары мен сүңгуірлер арнайы қысымға төзімді жабдықтарды пайдаланады.

Дереккөздер 

Санат:Физикалық шамалар