Бөгет қырының ені

Бөгет қырының ені (Ширина гребня плотины) — бөгетті пайдалану жағдайына байланысты және жұмыс жағдайын есепке ала отырып белгіленетін шама; көбінесе бөгеттен көлік өту қажеттілігі есепке алынып белгіленеді. Бөгет қырының ең қысқа ені — 1,5-2 м. Бөгет өте төмен болған жағдайда, оның үстінен жол салынбайды, бірақ бөгет қыры мұз болады. Пайдаланылуына, механикалық түрде су алуына (сорғыш станциясы) байланысты жылжымалы бас тоған имаратының үш түрі сараланады:

 1) жүзбелі — понтонға орналастырылған немесе басқа жүзбелі кұрылымды зәкірмен бекітілген түрі. Муны су деңгейінің тербелісі 5 м-ден артық болғанда және терендігі 1,5 м болған жағдайда пайдаланады. Мұндай бас тоған имаратының су алу қабілеттілігі 15 м3/сек артпайды;
 2) жылжымалы — дөңгелекті арбашаларға орналастырылған (жылжымалы немесе өздігінен жүретін) түрі;
 3) арнаулы платформаға орналастырылып, рельсті жолмен тегістелген өзен жағалауымен немесе эстакада арқылы жұмыс атқаратын фуникелярлы түрі. Тұрақты ашық бетті бас тоған имараты төрт типтен тұрады: 
  каналдың бас сағасы реттелінбейтін, өздігінен ағатын, арнасы ауыспалы өзен үшін оны пайдалану кезінде су алу коэффициент 0,1 деп алынады; 
  каналдың бас сағасын реттеуші құрылымды. Өзен жағасы мүжіліп-опырылғыш болса, ол қашықтау орналастырылады; 
  жоғары және төменгі жағынан сумен толысатын және өздігінен тазаланатын шөміш түріндегі бас тоған; 
  камералы типті суқабылдағыш түрі, сорғыш станциядан бөлек немесе бірге орналастырылады. Камера саны сорушы немесе өзі ағатын кұбыр желісімен бірдей етіп алынады.Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – Алматы, Мектеп, 2002.

Тағы қараңыз
 Бөгет;
 Бөгет өзегі;
 Бөгет түрлері;
 Бөгет тісі;
 Бөгетсіз бас тоған;
 Бөгет имараттары;
 Бөгетті бас тоған;
 Бөгеттік су электр станциясы;

Дереккөздер

Санат:Ғылым
Санат:Су шаруашылығы