Стокс заңы

Стокс заңы (Stokes' law) — сұйықтықтар динамикасында (fluid dynamics) тұтқыр сұйықтық ішінде өте кішкентай Рейнолдс сандарымен (Re) баяу қозғалатын шартәріздес объектілерге әсер ететін үйкеліс күшін сипаттайтын заң.Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Геология—Алматы: "Мектеп" баспасы", 2003.ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2 Заңды 1851 жылы Джордж Стокс атты ирландық математик Навье-Стокс теңдеулерін шешу арқылы ашты. Күш келесі формуламен анықталады:
солға|сүрмесіз|130x130 нүкте
Физикалық шамалар Халықаралық Бірліктер Жүйесіне (SI) сәйкес белгіленеді. Мұндағы,  сүрмесіз|23x23 нүкте - үйкеліс немесе Стокс күші (Н, Ньютон), μ - динамикалық тұтқырлық (Паскаль, Па*с, секунд), R - шар тәріздес объектінің радиусы (м, метр), сүрмесіз|23x23 нүкте - ағын жылдамдығы (метр, м/с, секунд). Минус таңбасына аударған жөн: үйкеліс күші жылдамдыққа қарама-қарсы бағытталған. 

Стокс заңы сұйықтықта кездесетін кішкентай бөлшектердің қозғалу әрекеттеріне орай келесі болжамдар жасайды:
 Ламинарлы ағын;
 Рейнолдс санының нөлге тең болуы, яғни инерция күштерінің болмауы;
 Сфералық бөлшектердің кездесуі;
 Біртекті, гомогенді материал;
 Тегістелу беттері;
 Бөлшектердің бір-біріне кедергі келтірмеуі.

Қажетті дәлдікке байланысты тізімде көрсетілген болжамдарды кездестіру сәтсіздігі күрделірек модельді қолдануын талап ете алады. Молекулалар үшін Стокс заңы молекулалардың Стокс радуысы мен диаметрін анықтауға бейімделген.

 Сұйықтықта құлап жатқан сфераның терминал жылдамдығы 
Терминал жылдамдығы - ауа кедергісі ауырлық күшіне тең болған кездегі құлаушы дененің шекті жылдамдығы.

Егер тұтқыр сұйықтықтағы бөлшек құлау кезінде тек өзінің салмағын сезетін болса, онда үйкеліс күші мен Архимед күшінің қосындысы тартылыс күшпен тең болады және нәтиже ретінде бөлшек өзінің терминал жылдамдығын жетеді. 

сүрмесіз|220x220 нүктеМұндағы сүрмесіз|22x22 нүкте - терминалды жылдамдық, сүрмесіз|23x23 нүкте - сфера радиусы, g - еркін құлау үдеуі, сүрмесіз|22x22 нүкте - бөлшектер тығыздығы, сүрмесіз|23x23 нүкте - сұйықтықтар тығыздығы, μ - динамикалық тұтқырлық.

 Дереккөздер 

Санат:Физика
Санат:Гидродинамика