Жылдамдық

Жылдамдық, механикада – нүкте қозғалысының негізгі кинематикалық сипаттамаларының бірі:  = =dr/dt (мұндағы r – нүктенің радиус векторы, t – уақыт) теңдігімен анықталатын векторлық шама; физикалық шама өзгерісінің осы өзгеріс өткен уақыт аралығына қатынасымен анықталатын, осы айнымалы шаманың уақыт бойынша өзгеруінің лездігі.Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Механика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар : «ЭКО»ҒӨФ. 2007.-29 1 б. ISBN 9965-08-234-0

Бірқалыпты қозғалған нүктенің жылдамдығы (), сан жағынан, нүктенің жүрген жолының (s) сол жолды жүруге кеткен уақыт аралығына (t) қатысына тең:  = s/t, жалпы жағдайда: =ds/dt. Ж. векторы нүкте траекториясына жанама бойымен бағытталады. Егер нүкте қозғалысы x, y, z декарттық координаттарға байланысты тәуелділікті өрнектейтін теңдеулермен берілсе, онда: , мұндағы x= dx/dt, y= dy/dt, z= dz/dt, ал Ж. векторының координат осьтерімен жасайтын бұрыштарының косинустары сәйкес түрде мынаған тең: x/, y/, z/. Жылдамдықтың өлшемділігі: LT–1. Жылдамдықты, әдетте, м/с-пен (бірліктердің халықаралық жүйесінде), кейде км/сағ-пен өлшейді.Қазақ энциклопедиясы
 Аталым  Жылдамдық Таңба   Өлшем бірлігі   LT−1 СИ   м/с СГС  см/с
Бір қалыпсыз (айнымалы) қозғалыс
Нақты жағдайларда денелердің қозғалысы ешқашан дәлме-дәл бір қалпыты болмайды. Дене бірдей уақыт аралықтарында әр түрлі жол өтетін болған қозғалысты бір қалыпсыз немесе ' 'айнымалы қозғалыс' ' деп атайды. 
Айнымалы қозғалыс жолдық νор орташа жылдамдығымен және лездік  жылдамдығымен сипатталады.

 Орташа жылдамдық 
Дененің S жүрген жолының осы жолын жүрген t уақыт аралығына қатынасын орташа жолдық жылдамдық деп атайды. 
νор=S/t
S жол және t уақыт – скалярлық шамалар, сондықтан орташа жылдамдық – скаляр.Оқушы анықтамасы: 5-11 сыныптар. Механика / Жалпы редакциясын басқарған ф-м.ғ.д., профессор С.Қ. Тлеукенов; құраст. - Ш.Қ. Биболов - Павлодар : «Арман» баспасы, 2003.-12 б. ISBN 9965-636-06-0
Нүкте қозғалысының жылдамдығы
Нүкте қозғалысының жылдамдығы - нүктенің орын ауыстыруының осы орын ауыстыру өткен уақыт аралығына қатынасымен анықталатын нүкте қозғалысының сипаттамасы.

Нүктенің жылдамдығы
Нүктенің жылдамдығы - нүкте қозғалысының кинематикалық өлшемі, берілген санақ жүйесінде нүктенің радиус-векторынан уақыт бойынша алынған бірінші туындыға тең. Траектория бойындағы нүктенің жылдамдык-векторы сол нүктеде траекторияға жүргізілген жанаманың бойымен қозғалыстың бағытына қарай бағытталады.
Жылдамдық векторы - жылдамдыктық модулі мен жанама бірлік вектордың көбейтіндісіне тең вектор.Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Механика / Жалпы редакциясын баскарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар : «ЭКО»ҒӨФ. 2007.-29 1 б. ISBN 9965-08-234-0

Пайдаланылған әдебиет

Санат:Кинематика
Санат:Физикалық шамалар
Санат:Жылдамдық

fr:Vitesse