Махмет Ибатоллаұлы Құлмағамбетов

Махмет Ибатоллаұлы Құлмағамбетов«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9,"Қазақ Энциклопедиясы", 10 том (20 шілде 1930 жыл, Қостанай облысы, Меңдіқара ауданы) – кеңестік тоталитарлық жүйеге қарсы шыққан диссидент, журналист. 1954 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің философия факультетін бітірген. 1954–1957 жылдары Чарджоу қаласында (Түрікменстан) педагогика институтында, 1957–1958 жылдары Фрунзе (Бішкек, Қырғызстан) қаласында институтта оқытушы, 1958–1959 жылдары Қазақ КСР Ғылым академиясының философия институтының ғылыми қызметкері болды. Оқытушылық қызметі кезінде марксизмге партиялық тұрғыдан берілетін түсіндірулермен келіспейтіндігін танытып, коммунистік партияны ашық сынады. Сонысы үшін арнайы органдар тарапынан бақылауға алынып, педагогика-ғылыми жұмысты тастауға мәжбүр болды. 1962 жылы қараша айында антикеңестік насихатпен шұғылданды деген айыппен тұтқындалды. Мордовиядағы саяси тұтқындар лагерінде жеті жыл отырған ол, 1969 жылы Коми АКСР-на жер аударылды. Айдаудан босанған соң, 1974–1975 жылдары БАМ-да (Чульман с.), 1975–1977 жылдары Коми АКСР-нда, 1977–1979 жылдары Харьков қаласында (Украина) еңбек етті. 1979 жылы желтоқсанда Израильге шақырылуына орай (әйелі еврей қызы) шет елге кетті. Вена сол кездегі транзиттік пункт болғандықтан, ол мүмкіндіктен пайдаланып, Вена университетінде бір семестр қазақ тілінен сабақ берген. 1980 жылы қыркүйектен 1995 жылы маусымға дейін Батыс Германиядағы “Азаттық” (ГФР, Мюнхен қаласы) радиостанциясының орыс және қазақ редакцияларының тілшісі болды. Махмет Ибатоллаұлы Құлмағамбетов шет ел радиосынан жүргізілген хабарларында кеңес өкіметінің отаршылдық сипатын жүйелі түрде әшкерелеп тұрды, сонысы үшін тарихи отанында идеололиялық дұшпан санатына жатқызылды. 20-ғасырдың 90-жылдарындағы демократиялық өзгерістер кезінде ақталып, ол туралы объективті мақалалар жарық көре бастады. Диссидент ретінде есімі тарих оқулықтарында аталып жүр. 1995 жылдың шілде айынан зейнеткерлік демалыста. 2008  жылы қарашаның 8-і күні, Мюнхен қаласында 79 жасында дүниеден өтті.https://www.azattyq.org/a/Kazakhstan_Makhmet_Kulmagambet/1359999.html

Сілтемелер
 Журналистика
 Диссидент
 Редакция
 Газет
 Дереккөздер 

Санат:Тарихи тұлғалар