Титанит

Сфен (грек. sphen – сына), титанит – силикаттар класына жататын минерал.

Химиялық формуласы: CaTіSіO5; құрамында CaO, TіO2, SіO2 болады. Изоморфты қоспалары: (Ce, Y)2O3, Sn, Zr, Nb, Cr, Mg, Al, Fe, Mn.

Моноклиндік сингонияда кристалданып, қалақша, қысыңқы призма, сына тәрізді кристалдар түзеді. Агрегаттары түйірлі масса, қосақтар түрінде болып келеді. Түсі сары қоңыр, жасыл, кейде қызыл, сұр, қара. Жымдастығы бір бағытта жетілген, алмастай жылтыр; қаттығы 5 – 6,5, тығыздығы 3,3 – 3,6 г/см3. Сфен магм., метаморфтық, жапсарлық-метасоматиялық, гидротермалды процестерден жаралады. Нефелин, эгерин, циркон, апатиттермен және силикаттармен бірге кездеседі. Қазақстанның кейбір титанды-цирконды, қалайылы қорымдары мен сілтілі интрузияларында сфен бар. Сфен титанның қос тотығын өндіруде қолданылады.«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том

 Дереккөздер 

Санат:Силикат минералдар