Көкшетау сыртқы округі

Көкшетау сыртқы округы - Ресей империясының 1822 жылы 22 шілдедегі “Сібір қазақтары туралы Жарғысы” бойынша 1824 жылы 29 сəуірде құрылған. Округті аға сұлтан басқарды. Алғашқы аға сұлтаны болып Уәлиханұлы Ғұбайдолла (Абайділдә), қазылары атығай руынан Зілғара Байтоқаұлы және керей руынан Мүсет Жәнібекұлы сайланды. 1857 жылы Көкшетау сыртқы округында 16 болыс (майлыбалта атығай, атығай бағыш, құдайберді атығай, құрсары керей,  туадан керей, балтыкөш керей, есенбақты керей, уақ керей, есенәлі керей, жаулыбай қарауыл, уақ, самай керей, қанжығалы, құлтай қыпшақ, күрлеуіт қыпшақ, бай қырғыз), 144 ауыл, 8778 үй болды. Патша үкіметінің 1868 жылы 21 қазандағы [[Орал, Торғай, Ақмола және Cемей облыстарын басқару туралы уақытша ереже|“Орал, Торғай, Ақмола және Cемей облыстарын басқару туралы уақытша ережесіне”]] сәйкес  Көкшетау сыртқы округы' уезд болып, Ақмола облысының құрамына енді.«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том

 Аға сұлтан 
 Ғұбайдолла Уәлиханов – 1824, 1832-1838.
 Жылғара Байтоқин – 1824-1826, 1838-1841.
 Тоқтамыс би – 1826-1827.
 Абылай Ғаббасов – 1829-1832.
 Әбілқайыр Ғаббасов – 1841-1845.
 Маңдай Тоқтамысов – 1845-1851.
 Әбдіғафар Маңдаев – 1852-1854.
 Пірәлі Ғаббасов – 1854-1857.
 Мұса Жылғарин – 1858-1860, 1866-1868.
 Шыңғыс Уәлиханов – 1860-1862, 1863-1866.
 Шыңғыс Уәлиұлы Уәлиханов (1857 – 68)
 Құспек Таукин – 1862-1863.http://elib.nklibrary.kz/pdf/asyl-mura/zhylgara.pdf 
 Болыстары 
Орталық мемлекеттік мұрағат материалдарында Көкшетау округіндегі қазақ болыстарының орналасу тізімі құрылған 1820-шы жылдары төмендегідей болған:http://emirsaba.org/azastan-tarihshilarini-ltti-kongresi-azastan-tarihi-innovaciya.html?page=18
 № Болыс атауы Рулар Сайланған сұлтандар 1 Майлыбалты атығай болысыБабасан, Сүйіндік қара-Қадыр, Сары баласы, ЕлтоқӘбілпейіс Ғабайдуллин 2  Бағыс Атығай болысыАтығай Бағыс, Ақкиік,  Баба, Құлансу, Қойлы АтығайҚонысбай Ғаббасов  3 Құдайберді Атығай болысы Құдайберді,  Бәйімбет Старшын М. Жанғарин 4 Құрсары керей болысыҚұрсары, Барш Құрман, Сырым, Сағал- Сары, Есенберді  ХХХ 5 Қуандық керей болысы Қунадан төбек, Жәнібек, Қармұрын, көшіп жүрген қыпшақ және Баба атығайлықтармен бірге  ХХХ 6 Балта Көшебе керей болысыБалта, Көшебе, Мұраталы, Төлей, Сибан, ШағаланСтаршын Етек Жандосов 7 Есенбай  керей болысыШығыр, Абыз, Андағұл, Мұрат және  Құрсарының бір бөлігі   Сұлтан Кенжесары Рүстемов 8 Уақ керей болысы Уақ, Бидалы, Жансары, Шайгүл, Баржақсы, ШағайСтаршын Шуақ 9 Иманалы керей болысы Алдай, Қантай, Жадияр, Дәулетінбет, Бинай, Мадьяр, Нұралы, Нұрымбет, КүлтөбеСұлтан Әбділғұл Аблайханов 10 Жұмабай Қарауыл болысыЖұмабай, Ыдықбай, БаққошқарСұлтан Сейіткұл Шыңғысов 11 Атқы Жауар Қарауыл болысыАтқы, Жауар, Мөнтіқ, Сары, ҚылдыСамай Шыңғысов 12 Уақ болысы Шоға уақ, Жансары уақ, Байжігіт уақ ХХХ 13 Самай керей болысыСамай, Матақай, Алдыберды ХХХ 14 Қанжығалы болысыКалапар, Барақ Шабақ, Құлтабар, Қошкелді, Жолымбет Сұлтан Нұрмұхамбет Сыдықов 15 Құлатай Қыпшақ болысыҚұлатай,  Көгайдар, Құдас, ҚұланСұлтан Аблай Ишимов 16 Күрлеуіт қыпшақ болысыКүрлеуіт, Елубай, Айқұлдық, МадярСұлтан Нұралы Құрашев 17 Байқырғыз болысы Байқырғыз, Жаңақырғыз Сұлтан атағы бар би Қуандық Құтамбетов

1844 жылғы жүргізілген санақ бойыншаhttp://elib.nklibrary.kz/pdf/asyl-mura/zhylgara.pdf 
 Болыстар  ауыл  Киіз үй  Ерлер  әйелдер  жылқы  Қара мал  Қой мен ешкі 1) Бабасан-Бағыс болысы  16  1047  3073  3173  19320  3820  29852 2) Андағұл-Ораз-Бәйімбет болысы  16  1215  3291  3353  39303  5140  85519 3) Андай-Ырсай болысы  12  598  1627  1459  17863  1680  35703 4) Ақкиік-Құлансу-Қойлы болысы  11  601  1590  1615  13729  1979  194201 5) Есенбай болысы  19  1219  2646  2233  37507  3932  54497 6) Қараша-Жаулыбай болысы  12  906  2390  2565  13685  2023  29949 7) Майлы-Балта болысы  15  1045  2896  3167  27853  4273  38816 8) Қылды-Ноғай болысы  13  947  2652  2935  12906  2069  22258 9) Атқы-Қарауыл болысы  19  498  1133  1323  22259  1655  38194 10) Жабар-Қарауыл болысы  9  424  765  859  8814  1273  23054 11) Мөнтік-Сары-Қарауыл болысы  7  405  795  771  9940  1769  20329 Дуан бойынша барлығы:  149  8905  22358  23453  223179  29603  574372

Дереккөздер

Санат:Мемлекеттік құрылымдар
Санат:Көкшетау облысы