Тор қанаттылар

Торқанаттылар () – жәндіктердің бір отряды. 

Торқанаттылар - толық түрленген жәндіктер,олардың екі жұп ұзын, мөлдір қанаттары тор желісі пішіндес сипатта. Барлық торқанаттылар - жыртқыштар, сондықтан топырақта немесе суда тіршілік ететін олардың дернәсілдері бұлардан қалыспайды, кейде тіпті ересек дарақтардан да асып түседі. Өз олжасын дернәсіл алдымен өткір бізгегімен пісіп, содан кейін жарасына ас қорыту сөлдерін төгеді және күйдірілген азығын (бұл үшін оларда бізгек пен төменгі жағының әр жағында арнайы науа орналасқан).

Жыртқышта қарапайым алтынкөз алдына жан салмайды-нәзік қанаттары және үлкен алтын көздері бар әсем солғын-жасыл жәндік. Оның үстіне алтынкөздер шіркейлерді, құрттарды және ұсақ биттерді талмай аулайды. Аналықтары жұмыртқаларын ұзын, жұқа сабаққа салып, оны шіркейлер құжынаған жапырақпен бекітеді. Алтынкөздердің дернәсілдері жұмыртқадан тырбаңдап әрең шығып,бірден асқа бас қояды. Күніне тататындары 100-150 шіркей.

Тор қанаттылар тұқымдастары
 Hemerobiiformia
 Berothidae
 Chrysopidae
 Coniopterygidae
 Dilaridae
 Hemerobiidae
 Ithonidae
 Mantispidae
 Neurorthidae
 Osmylidae
 Polystoechotidae
 Sisyridae
 Myrmeleontiformia
 Ascalaphidae
 Myrmeleontidae
 Nemopteridae
 Nymphidae
 Psychopsidae

Түрлері
 Құмырсқа арыстаны - торқанаттылардың ішіндегі ең танымал өкілдерінің бірі. Ересек құмырсқа арыстандары - әлсіз мөлдір қанатты көркем жәндіктер, олар өз атауларын икемсіз, үлкен жақты жыртқыш дернәсілдеріне бола алған. Жұмыртқаны құйрығымен жарған дернәсіл қазылған құрғақ құмға келіп, оны айналасына шашып,бірте-бірте диаметрі 10 см, тереңдігі 5 см шұқыршық жасап алады. Оның жақтары кең жайылған түбіне құмырсқа арыстаны батып қалып,олжасын күтіп жатады. Тұзаққа шым-шыдап төгіліп жатқан құм жиегімен келіп, құмырсқа мен басқа да жәндіктер ілігеді, ал егер олар шығуға тырбанса,қармақтың иесі оны құм түйіршігімен атқылап,төменге түсіреді. Құмырсқа арыстаны құрбандығының тәніне кіргізетін сілекей оны жансыздандырады,сондықтан ең ірі деген жәндіктердің өзі оның құрығына ілінеді. Құмырсқа арыстандарының туысқандары аскалаф дернәсілдері қақпан құрмайды, тек тастың  және құлаған жапырақтың астында аң аулайды.

 Түйешелер де торқанаттылар тобына жатады. Олар бастары созылыңқы және алдыңғы жауырындары ұзын біртүрлі кейіптегі жәндіктер. Денесінің алдыңғы бөлігінің кейпі шындығында да түйенің басы мен мойнын еске түсіреді.

 Мантиспалар дәуіттерге еш қатысы болмаса да, сырт көркімен соларға ұқсап тұрады. Дәуіттердегі сияқты, олардың алдыңғы аяқтары да ұзын әрі тісті жіліншікті,ол жәндіктерді аулауға бейімделген, бірақ мантиспалардың тек шіркейлерге,жапырақ жегілерге, цикадкаларға,аққанаттар мен басқа да мелюзгаларға ғана әлдері жетеді. Мантиспа дернәсілдері жек өрмекшілерінің пілләсін тауып,оларға кіреді де жұмыртқалармен және жас өрмекшілермен қоректенеді.«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том.Балалардың энциклопедиясы РОСМЭН,Жәндіктер,Мәскеу Росмэн 2012.

 Дереккөздер 

Сыртқы сілтемелер
http://zooclub.ru/chlen/nasek/218.shtml 
http://zooznaika.ru/1234.shtml 

Санат:Тор қанаттылар