Есімқан Иманбайұлы

Есімқан Иманбайұлы  (1906, Қытай, Алтай аймағы, Көктоғай ауданы — 1941, Үрімжі) — Қытай қазақтарының ұлт-азаттық көтерілісі басшыларының бірі. 

Керей тайпасының Абақ-Керей тармағының Молқы руынан шыққан.

1938 жылы Шыңжаң генерал-губернаторы Шэн Ши Сай шекарадағы қазақ, моңғол, қырғыздар арасында ұлт-азаттық көтерілістің етек алуынан қауіптеніп, “мылтық жинау” деген науқан ұйымдастырады. Осы сылтаумен ол Алтай, Тарбағатай, Іле, Үрімжі, Баркөл, Құмыл ауданындағы беделді азаматтарды, дінбасыларын, зиялыларды жаппай тұтқынға алады. Бұған наразылық ретінде 1940 жылы 1 ақпан күні Есімқан 20 шақты адаммен Сартерек ауданындағы Оқан зәңгінің үйіне түскен Көктоғай ауданының әкімі, мылтық жинау комиссиясының төрағасы Шүй Ыр Лиң мен оның адамдарын қапыда қолға түсіріп, жазалайды. Іле-шала 400 адаммен Көктоғай қалашығына шабуыл жасап, ондағы қарулы әскер күшіне төтеп бере алмай, Шіңгіл ауданына кейін шегінеді. Есімқан онда шақабай руының үкірдайы Ырысқанмен күш біріктіріп, Шіңгіл өзені бойындағы Қарағаш деген жерде Жәнібектің ақ туын алып, көтеріліске аттанады. Шэн Ши Сай әкімшілігі көтерілісшілерге қарсы Үрімжіден Яң Де Шаң дивизиясын, Құмылдан Юан Юанович Семенов батальонын жібереді. Есімқан жасағы Бәйтік, Қаптық тауына жеткенде Моңғолия қызыл әскерлерінің шабуылына ұшырайды. Есімқан отряды Алтай тауына шегініп, Шэн Ши Сай әкімшілігімен бейбіт шарт жасасуға мәжбүр болады. Бірақ әкімшілік тарапынан шарттағы талаптар орындалмай, Есімқан жасағы 1941 жылы қайтадан қарулы көтеріліске шығады. Көтерілісшілер жеңіліс тауып, Шэн Ши Сай жендеттері Есімқан бастаған 14 адамды Үрімжі абақтысында қинап өлтіреді.«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998. ISBN 5-89800-123-9, III том

 Дереккөздер  

Санат:1906 жылы туғандарСанат:Көктоғай ауданында туғандар
Санат:1941 жылы қайтыс болғандар
Санат:Үрімжіде қайтыс болғандар
Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері
Санат:Қытай қазақтары
Санат:Қытайда қудаланғандар
Санат:Абақтыда қайтыс болғандар