Аналитикалық философия

Аналитикалық философия （analytic philosophy, немесе analytical philosophy）- екі мағынада айтылады. 

Бірі, XX ғ-дың бастапқы мезгілінде Ағылшын тілді мемлекеттерде (бастысы Ұлыбритания және АҚШ, Канада, Австралия және Жаңа Зеландия қатарлылар) пайда болған арнайы мақсат және әдістеме бойынша қалыптасқан философиялық ағым. 

Енді бірі, бүгінге дейінгі философия зерттеуінің бір "үлгісі", "ерекше әдісі" ретінде кез келген бағыттағы философиялық ағым қолдануы мүмкін әдіснама. Екінші мағынадағы Аналитикалық философияда арнайы мақсат жоқ, ол қарастыратын мәселе алуан түрлі, кең ауқымды болып келеді.

 Аналитикалық философия ағымы 
Аналитикалық философия ағымы бойынша заманауи Формальды_логиканы басшылыққа алып, "мәселеге жінтікті талдау жасау"（анализ) — философиялық зерттеуді іске асыратын өзекті міндет саналды. Бұл ағым ХХ ғ-дың басында шарықтау шегіне жетті. Бұл кезде Аналитикалық философия өкілдері тілдегі күңгірт ұғымдар тізбегіне талдау жасап, астыртын логикалық құрылымдарды аршуды дәріптеді.See, e.g., Avrum Stroll, Twentieth-Century Analytic Philosophy (Columbia University Press, 2000), p. 5: "[I]t is difficult to give a precise definition of 'analytic philosophy' since it is not so much a specific doctrine as a loose concatenation of approaches to problems."  Also, see Stroll (2000), p. 7: "I think Sluga is right in saying 'it may be hopeless to try to determine the essence of analytic philosophy.'  Nearly every proposed definition has been challenged by some scholar. [...]  [W]e are dealing with a family resemblance concept."See Hans-Johann Glock, What Is Analytic Philosophy (Cambridge University Press, 2008), p. 205: "The answer to the title question, then, is that analytic philosophy is a tradition held together both by ties of mutual influence and by family resemblances." Өйткені логикалық құрылымға мән бермеу тілдің беткі қабатына шектелуден туатын түрлі адасушылықтарды туғызады. Бұл түрдегі логикалық анализ әдіснамасы арқылы аналитикалық философтар философияның негізгі мәселесін шештік, егер шешілмеген мәселе болса, оның бәрін тілдің беткі қабатындағы алдамшылықтар туғызған деп есептеді. Олардың ойынша, мәселе не теріс қойылған "жалған мәселе" болуы, не белгілі бір тілдік формаларды қолдануға байланысты болуы, не философияға қатысы жоқ болуы мүмкін, немесе жеке ғылыми жолмен шешілуі мүмкін.Биекенов К., Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7 Олардың бұл пікірінің сенімдірек болуына көбінесе Рассел және Фреге қатарлы философтардың математиканы логикаға айналдыру жұмысының табысты болуы, әсіресе Расселдің Шектеулі сипаттама теориясы көмектесті. Бұл мезгілдегі белсенді тұлғалар Карнап, Э. Мур, алғашқы кездегі Витгенштейн қатарлылар болды.A History of Western Philosophy (Simon & Schuster, 1945), p. 834.

 Аналитикалық философия әдіснамасы 
Кезекте, "аналитикалық философия" сөзі арнаулы көзқарас пен жүйелі бағытты емес, бір түрлі зерттеу үлгісін, әдісін көрсетеді. Аналитикалық философтар өз дәлел-дәйектерін айқын және дәл етуге тырысады, логикалық амалдардан толық пайдаланады, эмоциялық бөліктерді жақшаға ала тұрып, нақты талдау жасауға көбірек мән береді. Кәсіп және білім саласында, олар өздерін әдебиетшілерге қарағанда ғалымдарға, әсіресе математиктерге жақынырақ санайды. Мұндағы аналитикалық философия көбінесе Еуропа құрлықтық философиясына （Continental philosophy) салыстырмалы айтылады. Кейінгісі, яғни, құрлықтық философия дегеніміз үлгі-өнегесі жағынан әдебилігі басым, формал логиканы тым ескере бермейтін, қоғамдық саяси, мәдени, адамзаттық, адам болмысындағы мәселелерге көбірек назар аударатын философия айтылады.
 Негізгі өкілдері 
 Фреге （Friedrich Frege）
 Рассел （Bertrand Russell）
 Э. Мур （GE Moore）
 Витгенштейн （Ludwig Wittgenstein）
 Карнап （Rudolph Carnap）
 Куайна (Willard Van Orman Quine)
 Дональд Дэвидсон （Donald Davidson)
 Сол Крипке （Saul Aaron Kripke)
 Джон Ролз （John Rawls 
 Майкл Даммит （Michael Dummett）
 Питер Стросон （Peter Strawson）

 Қатысты ұғымдар 
 Вена ағымы （Wiener Kreis)
 Логикалық позитивизм
 Логикалық эмпиризм
 Тіл аналитикасы
 Күнделікті тіл философиясы

 Дереккөздер 

Санат:Философия
Санат:ХХ ғасыр батыс философиясы

Дереккөздер

Санат:Әлеуметтану
Санат:Терминология