УЕФА Еуропа Лигасы

УЕФА Еуропа лигасы (англ. UEFA Europa League) — маңыздылығы жөнінен Еуропадағы Чемпиондар Лигасынан кейінгі екінші турнир. 1955-71 жылдар аралығында Жәрмеңкелер кубогы деп (бірақ Жәрмеңкелер кубогын УЕФА ресми түрде мойындаған жоқ), ал 1972-2009 жылдары УЕФА кубогы деп аталды. 2009 жылы жазда қазіргі атауына ие болды. 1998 жылдан бастап УЕФА кубогы мен Кубок иелерінің кубогы атты екі турнир біріктірілді.

 Тарихы 
 Жәрмеңкелер кубогы 
1855 жылы 18 сәуірде Жәрмеңкелер кубогын ұйымдастыру жайлы шешім қабылданды. Оның негізін қалаған Эрнст Томмен, Отторино Барразм, Стэнли Роуз "бір қала — бір команда" жүйесін қолданды, қалалар құрама командалары сынға түсті. Алғашқы маусымда Барселона, Базель, Бирмингем, Копенгаген, Франкфурт, Лозанна, Лейпциг, Лондон, Милан және Загреб командалары қатысты да, маусым 1955-58 жылдар аралығында өтіп, үш жылға созылды. Өйткені матчтар тек қалалар жәрмеңкесімен қатар өткізілді, сол себепті ұзақ уақыт жалғасты. Финалда Барселона құрамасы Лондон құрамасын 8:2 есебімен ұтты.

Екінші маусым 1958-60 жылдары өтіп, бұдан соң бір маусым жылдан артық уақытқа созылмауы тиіс деп шешім қабылданды да, 1971 жылға дейін осылай ұйымдастырылды.

1971 жылы бұл турнир УЕФА кубогы турнирі өткізіле бастады. Жаңа турнирдің көлеңкесінде қалып кетуі мүмкін болды да, Жәрмеңкелер кубогы сол жылы-ақ өткізілуін тоқтатты.

 УЕФА Кубогы 
1971/72 жылы өткізілген УЕФА кубогының алғашқы маусымында "Тоттенхэм Хотспур" клубы жеңімпаз атанды. 1997/98 жылғы маусымға дейін финалдық матчтар "үйде және сыртта" ережесімен ойналды да, аталмыш маусымнан бастап бейтарап алаңда бір ғана матч ойналатын болды. 

1999 жылы жазда Кубок иелері кубогы турнирі УЕФА кубогы турнирімен біріктірілді.

2002/03 маусымда  тұңғыш рет Қазақстан клубтары турнирде бақ сынады. "Қайрат" пен "Атырау" қатысып, бірінші кезеңнен өте алмады.

2004/05 жылғы маусымнан бастап екі іріктеу кезеңінен соң топтық турнир ойнатылды. Сондай-ақ турнирге Чемпиондар лигасының үшінші раунды мен плей-офф кезеңінде және топтық турнирлерде үшінші орын алған командалар мен Интертото кубогында ұтқан клубтар қатысатын болды. 

2008/09 маусымда турнир УЕФА кубогы деген атаумен соңғы рет ұйымдастырылды. Ол маусымда "Шахтер" (Донецк) клубы жеңімпаз атанды. Атауы УЕФА Еуропа лигасы боп өзгерді.

 УЕФА Еуропа лигасы 
2009/10 жылы жауңа атаумен өткен тұңғыш турнирде біршама өзгерістер болды: енді топтық турнирге 48 команда қатысатын болды. Іріктеу кезеңі төрт раундқа дейін ұзартылды. 

2015 жылғы маусымнан бастап УЕФА Еуропа лигасының жеңімпазы келесі жылы Чемпиондар Лигасына жолдама алатын болды (ұлттық біріншіліктегі алған орны ескерілмейді).

Финалдық матч бейтарап стадионда бір рет қана ойналады.

 Жеңімпаздары (1972 жылдан бастап) 
 Клубтар бойынша 
+КлубЖеңімпазФиналистЖеңген жылдарыЖеңілген жылдары Севилья602006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020 Интернационале321991, 1994, 19981997, 2020 Ливерпуль311973, 1976, 20012016 Ювентус311977, 1990, 19931995 Атлетико Мадрид302010, 2012, 2018 Боруссия (Мёнхенгладбах)221975, 19791973, 1980 Тоттенхэм Хотспур211972, 19841974 Фейеноорд201974, 2002 Гётеборг201982, 1987 Реал Мадрид201985, 1986 Парма201995, 1999 Порту202003, 2011 Челси202013, 2019 Айнтрахт (Франкфурт)201980, 2022 Андерлехт1119831984 Аякс1119922017 Манчестер Юнайтед1120172021 ПСВ101978 Ипсвич Таун101981 Байер 04101988 Наполи101989 Бавария101996 Шальке 04101997 Галатасарай102000 Валенсия102004 ЦСКА102005 Зенит102008 Шахтер102009 Вильярреал102021 Бенфика031983, 2013, 2014 Олимпик Марсель031999, 2004, 2018 Атлетик Бильбао021977, 2012 Эспаньол021988, 2007 Боруссия Дортмунд021993, 2002 Арсенал022000, 2019 Рейнджерс022008, 2022 Вулверхэмптон Уондерерс011972 Твенте011975 Брюгге011976 Бастия011978 Црвена Звезда011979 АЗ Алкмаар011981 Гамбург011982 Видеотон011985 Кёльн011986 Данди Юнайтед011987 Штутгарт011989 Фиорентина011990 Рома011991 Торино011992 Аустрия (Зальцбург)011994 Бордо011996 Лацио011998 Депортиво Алавес012001 Селтик012003 Спортинг012005 Мидлсбро012006 Вердер012009 Фулхэм012010 Брага012011 Днипро012015

 Елдер бойынша 
ЕлЖеңімпазФиналист 135  98  97  78 43  25 20201211100504010101

 Финалдар 
МаусымЖеңімпазЕсепФиналистЕуропа Лигасы 1972 Тоттенхэм(Лондон)2:11:1 Вулверхэмптон(Вулверхэмптон)1973 Ливерпуль(Ливерпуль)3:00:2 Боруссия(Менхенгладбах)1974Фейеноорд(Роттердам)2:22:0 Тоттенхэм(Лондон)1975 Боруссия(Менхенгладбах)0:05:1 Твенте(Энсхеде)1976 Ливерпуль(Ливерпуль)3:21:1 Брюгге <small>(Брюгге)1977 Ювентус(Турин)1:0<small>1:2 Атлетик<small>(Бильбао)1978 ПСВ(Эйндховен)0:0<small>3:0 Бастия(Бастия)1979 Боруссия(Менхенгладбах)1:1<small>1:0 Црвена Звезда <small>(Белград)1980 Айнтрахт(Франкфурт)2:3<small>1:0 Боруссия<small>(Менхенгладбах)1981 Тоттенхэм(Лондон)1:1<small>1:1 Андерлехт(Брюссель)1982 Реал(Мадрид)3:0<small>0:1 Видеотон <small>(Секешфехервар)1983 Реал(Мадрид)5:1<small>0:2 Кёльн(Кёльн)1984 Тоттенхэм(Лондон)1:1<small>1:1 Андерлехт(Брюссель)1985 Реал(Мадрид)3:0<small>0:1 Видеотон <small>(Секешфехервар)1986 Реал(Мадрид)5:1<small>0:2 Кёльн(Кёльн)1987 Гётеборг(Гётеборг)1:0<small>1:1 Данди Юнайтед(Данди)1988 Байер(Леверкузен)0:3<small>3:0 Эспаньол(Барселона)1989 Ювентус(Турин)2:1<small>3:3 Боруссия <small>(Дортмунд)1990 Ювентус(Турин)3:1<small>0:0Фиорентина(Флоренция)1991 Интер(Милан)2:0<small>0:1Рома(Рим)1992 Аякс(Амстердам)2:2<small>0:0 Торино(Турин)1993 Ювентус(Турин)3:1<small>3:0 Боруссия <small>(Дортмунд)1994 Интер(Милан)1:0<small>1:0 Аустрия(Зальцбург)1995 Парма(Парма)1:0<small>1:1 Ювентус(Турин)1996 Бавария<small>(Мюнхен)2:0<small>3:1 Бордо <small>(Бордо)1997Шальке <small>(Гельзенкирхен)1:0<small>0:1 Интер(Милан)1998 Интер(Милан)3:0 Лацио(Рим)1999 Парма(Парма)3:0 Олимпик (Марсель)
|-
|valign="top"|2000
| Галатасарай(Ыстамбұл)
|valign="top"|0:0(5:4 пен.)
| Арсенал(Лондон)
|-
|valign="top"|2001
| Ливерпуль(Ливерпуль)
|valign="top"|5:4
|  Алавес(Витория-Гастейс)
|-
|valign="top"|2002
| Фейеноорд(Роттердам)
|valign="top"|3:2
| Боруссия(Дортмунд)
|-
|valign="top"|2003
| Порту
|valign="top"|3:2(қос.уақыт)
|valign="top"| Селтик (Глазго)
|-
|valign="top"|2004
| Валенсия
|valign="top"|2:0
| Олимпик(Марсель)
|-
|valign="top"|2005
| ЦСКА(Мəскеу)
|valign="top"|3:1
|  Спортинг(Лиссабон)
|-
|valign="top"|2006
| Севилья
|valign="top"|4:0
| Мидлсбро(Мидлсбро)
|-
|valign="top"|2007
| Севилья2:2 (пен. 3-1)
|Эспаньол(Барселона)
|-
|valign="top"|2008
| Зенит(Санкт-Петербург)
|valign="top"|2:0
| Рейнджерс(Глазго)
|-
|valign="top"|2009
| Шахтер(Донецк)
|valign="top"|2:1(қос.уақыт)
|valign="top"| Вердер (Бремен)
|-
|valign="top"|2010
| Атлетико(Мадрид)
|valign="top"|2:1(қос.уақыт)
| Фулхэм(Лондон)
|-
|valign="top"|2011
| Порту
|valign="top"|1:0
|valign="top"| Брага 
|-
|valign="top"|2012
| Атлетико(Мадрид)
|valign="top"|3:0
| Атлетик(Бильбао)
|-
|valign="top"|2013
|Челси(Лондон)
|valign="top"|2:1
| Бенфика(Лиссабон)
|-
|valign="top"|2014
| Севилья
|valign="top"|0:0(пен. 4:2)
| Бенфика(Лиссабон)
|-
|valign="top"|2015
| Севилья
|valign="top"|3:2
| Днепр(Днепр)
|-
|valign="top"|2016
| Севилья|valign="top"|3:1
| Ливерпуль
|-
|valign="top"|2017
| Манчестер Юнайтед(Манчестер)
|valign="top"|2:0
| Аякс(Амстердам)
|-
|valign="top"|2017
| Атлетико(Мадрид)
|valign="top"|3:0
| Марсель(Марсель)
|-
|valign="top"|2018
| Челси(Лондон)
|valign="top"|4:1
| Арсенал(Лондон)
|-
|valign="top"|2019
| Севилья
|3:2 Интер(Милан)2021 Вильяреал(Вильяреал)1:1<small>(пен. 11:10) Манчестер Юнайтед(Манчестер)2022 Айнтрахт(Франкфурт)1:1(пен. 5:4)
| Рейнджерс(Глазго)
|-
|valign="top"|2023
| Севилья1:1<small>(пен. 4:1) Рома(Рим)2024 Аталанта(Бергамо)3:0 Байер(Леверкузен)

 Дереккөздер 

 Сыртқы сілтемелер 
 UEFA RANKINGS AND MORE...
 Еуропа Лигасы УЕФА сайтында
 УЕФА рейтингі және коэффициенттері

Санат:УЕФА клубтық турнирлері
Санат:УЕФА Еуропа Лигасы
Санат:Футбол кубоктары