Явалықтар

Явалықтар (вонг ява) — Индонезиядағы ұлт. Ява аралы мен Калимантанның кейбір аудандарында шоғырланған. Малайзияда, Сингапурда, Аустралияда, Жаңа Каледония мен Нидерланд елдерінде де тұрады. Халқы 95,2 млн адам (2010, халық санағы).

 Тілі 
Австронезий отбасындағы ява тілінде сөйлейді. Индонезия тілі де явалықтар арасында кеңінен тараған.

 Діні 
Дінге сенушілер сүнниттік мұсылмандар, аздап христиандар да кездеседі.

 Тарихы 
Мамандар явалықтардың ата-бабалары қазіргі отандарына б.з.б. 1-мыңжылдық ортасында келген, кейіннен Үндістанның мәдени ықпалына түскен деп жорамалдайды. Ұлт ретінде шоғырлану үрдісі Маджапахит империясы (1293 – 1520 ж. шамасы) тұсында жанданған. 17 ғасырдың бас кезінен Нидерландының (Голландия) отарына айналып, бірнеше ғасыр бойы үлттық езгіге ұшырады.

 Кәсібі 
Дәстүрлі кәсібі – егіншілік. Күріш, жүгері, кассава, батат, жер жаңғақ,бұршақ, банан, кокос, т.б. [[тропиктік дәнді-дақылдар егеді. Мүйізді ірі қара ұстайды, құс шаруашылығымен айналысады. 
Еңбек құралдары қарапайым – ағаш соқа, балта, кескіш пышақ, орақ, кетмен (патчал). Олар балық аулаумен кооперативті түрде айналысады, балық аулайды. Балық аулау үшін олар прау-майянг (үлкен, 20 адамға дейін) және прау (кіші) қайықтарды пайдаланады.

Қолөнерден батик жасау, қару-жарақ, қайық, зергерлік бұйымдар, ою, керамика дамыған. Дәстүрлі қылыш – крис (панде) жасайтын шеберлер ерекше бағаланады. Ою үшін ағаш, тас, сүйек, мүйіз, жаңғақ қабықтары пайдаланылады.

 Тұрмыс салты 
Явалықтар қоғамы ұзақ уақытқа дейін вонг чилик (жұмысшылар мен шаруалар), сантри (саудагерлер мен қолөнершілер, дін тұтынушылар), прийяи (шенеуніктер, зиялылар), ндара (ақсүйектер) касталарына бөлініп келді. Туыстық қатынастары гавайлықтар мен ағылшындарға жақын. Явалықтар бай ұлттық әдебиетін, сәулет өнерін, музыкасы мен театрын сақтап қалған.
нобай|оңға|200px|Явалық ер адамдар     
 Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары 
Халық тығыздығы жоғары Яван ауылдары (десы) бір-біріне жақын орналасқан. 
Үйлері жол бойында, суару арналарын қоршап тұрған бөгеттер бойында орналасқан. Ауыл бамбук қоршаумен қоршалған үй-жайлардан тұрады, орталығында қоғамдық үй (лангар), басшының үйі (лураха) және мешіті бар алаң бар. Тұрғын үй қаңқалы-бағаналы болып келеді, оның қабырғалары өрілген бамбуктен көтерілді, екі не төрт жаққа бағытталған шатыры пальма жапырақтарымен немесе қыш тастармен жабылады. Үйдің алдында ашық веранда бар, алдыңғы жағы қонақ және асхана, балаларға арналған жатын бөлме ретінде қызмет етеді. Шаруашылық ғимараттары - қора, қамба т.б.

 Дәстүрлі киімдері 
Ұлттық киімдері – каин, саронг. Ерлер күртеше, әйелдер кеудешені жауып тұратын кембен, ашық кофта киіп, иықтан түсіп тұратын орамал (сленданг), сан алуан әшекейлер тағып жүреді. Бастарына пүліштен жасалған пичи, икет (орамал түрі) киеді.

 Дәстүрлі тағамдары 
Дәстүрлі тағамдары күрішке негізделген. Балықтан дайындалған тағам түрлері де көп.

 Дереккөздер 


Санат:Индонезия этникалық топтары