ЮНЕСКО

ЮНЕСКО (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization — UNESCO) — Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, Ғылым және Мәдениет жөніндегі Ұйымы.

Ұйым 1945 жылы 16 қарашада құрылды. Штаб-пәтері Францияның Париж қаласында орналасқан. Ұйым құрамына әлемнің түкпір-түкпірінде орналасқан 67 бюро мен бөлімшелер кіреді. Қазіргі таңда ұйымның 193 мүше-мемлекеті және 2 қараушы-мемлекеті бар. 

1972 жылы ЮНЕСКО Әлемдік мәдени және табиғи мұраларды қорғау конвенциясын қабылдайды, қазір бұл конвенция 184 елде бекітілген. 

XX ғасырда ЮНЕСКО-ның аса мәнді жобалары мыналар: II дүниежүзілік соғыс жылдарында әскери әрекеттерден зардап шеккен кітапхана және мұражай қорларын қалпына келтіру; Азияда, Африкада, Латын Америкасында бастауыш білім беру жүйелерін дамыту; құнды еңбектерді аудару, тікелей байланыстар орнату арқылы Батыс пен Шығыстың арасында мәдени алмасуды дамыту; дамушы елдердегі сауатсыздықты жойып, "негізгі білім беру" жүйесін қалыптастыру (оқу орталықтары Камбоджада, Үндістанда, Таиландта, Оңтүстік Кореяда, Либерияда, Түркияда, сондай-ақ бірқатар, Латын американдық елдерде, Таяу Шығыс елдерінде); өркениет ескерткіштерін сақтау. 1959 ж. ЮНЕСКО-ның қамқорлығымен Мәдени құндылықтарды сақтау және қалпына келтіру бойынша Халықаралық комитет жұмыс істей бастады.

 Мақсаты 

ЮНЕСКО негізгі мақсаты — бейбітшілік пен қауіпсіздікті елдердің білім, ғылым және мәдениет салаларындағы ынтымақтастығын БҰҰ Қаулысында айтылғандай жалпыға бірдей құрметпен қарап, әділеттілік пен заңдардың орындалуын, адам құқығы, әрі негізгі бостандықтар негізінде барлық елге, түрі-түсіне, жынысына, тілі мен дініне қарамастан қамтамасыз ету арқылы нығайту.

Мақсатына жету үшін ЮНЕСКО бес негізгі функцияларды жүзеге асырады:
 болашағы бар, келешекте адамзатқа керек білім, ғылым, мәдениет пен байланыс формаларын зерттеу;
 білімді ғылыми зерттеудің нәтижесіне сүйене отырып таныту, алмасу, таратумен айналысу;
 заңнамалық іскерлікпен: ұсыныстарды іске асыруға міндет болатын халықаралық актілерді дайындау және қабылдау;
 мүше-мемлекеттерге «техникалық ынтымақтастық» түрінде жобалар жасау мен дамыту салаларындағы саясатын анықтауда эксперттерінің қызметтерін ұсынады;
 арнайы ақпаратпен алмасуды жүзеге асырады.

 Мүше елдер 
2009 жылдың қазан айына сәйкес ЮНЕСКО ұйымына 193 мемлекет мүше және 7 мемлекет серіктес мүше дәрежелеріне ие.

 Аустралия, ұйымға қосылу күні - қарашаның 4, 1946
 Аустрия - тамыздың 13, 1948
 Албания - қазанның 16, 1958
 Алжир - қазанның 15, 1962
 Америка Құрама Штаттары - қазанның 1, 2003
 Андорра - қазанның 20, 1993
 Ангола - наурыздың 11, 1977
 Антигуа және Барбуда - шілденің 15, 1982
 Аргентина - қыркүйектің 15, 1948
 Армения - маусымның 9, 1992
 Ауғанстан - мамырдың 4, 1948
 Әзербайжан - маусымның 3, 1992
 Багам аралдары - сәуірдің 23, 1981
 Бангладеш - қазанның 27, 1972
 Барбадос - қазанның 24, 1968
 Бахрейн - қаңтардың 18, 1972
 Беларусь - мамырдың 12, 1954
 Бельгия - қарашаның 29, 1946
 Белиз - мамырдың 10, 1982
 Бенин - қазанның 18, 1960
 Болгария - мамырдың 17, 1956
 Боливия - қарашаның 13, 1946
 Босния және Герцеговина - маусымның 2, 1993
 Ботсвана - қаңтардың 16, 1980
 Бразилия - қарашаның 4, 1946
 Бруней - наурыздың 17, 2005
 Біріккен Араб Әмірліктері - сәуірдің 20, 1972
 Буркина-Фасо - қарашаның 14, 1960
 Бурунди - қарашаның 16, 1962
 Бутан - сәуірдің 13, 1982
 Вануату - ақпанның 10, 1994
 Мажарстан - қыркүйектің 14, 1948
 Венесуэла - қарашаның 25, 1946
 Вьетнам - шілденің 6, 1951
 Габон - қарашаның 16, 1960
 Гаити - қарашаның 18, 1946
 Гайана - наурыздың 21, 1967
 Гамбия - тамыздың 1, 1973
 Гана - сәуірдің 11, 1958
 Гватемала - қаңтардың 2, 1950
 Гвинея - ақпанның 2, 1960
 Гвинея-Бисау - қарашаның 1, 1974
 Германия - шілденің 11, 1951
 Грекия - қарашаның 4, 1946
 Гренада - ақпанның 17, 1975
 Гондурас - желтоқсанның 16, 1947
 Грузия - қазанның 7, 1992
 Дания - қарашаның 4, 1946
 Джибути - тамыздың 31, 1989
 Доминика - қаңтардың 9, 1979
 Доминикан Республикасы - қарашаның 4, 1946
 Мысыр - қарашаның 4, 1946
 Жаңа Зеландия - қарашаның 4, 1946
 Жапония - шілденің 2, 1951
 Замбия - қарашаның 9, 1964
 Зимбабве - қыркүйектің 22, 1980
 Израиль - қыркүектің 16, 1949
 Индонезия - мамырдың 27, 1950
 Иордания - маусымның 14, 1950
 Иран - қыркүйектің 6, 1948
 Ирак - қазанның 21, 1948
 Ирландия - қазанның 3, 1961
 Исландия - маусымның 8, 1964
 Испания - қаңтардың 30, 1953
 Италия - қаңтардың 27, 1948
 Йемен - сәуірдің 2, 1962
 Камбоджа - шілденің 3, 1951
 Камерун - қарашаның 11, 1960
 Канада - қарашаның 4, 1946
 Кабо-Верде - ақпанның 15, 1978
 Катар - қаңтардың 27, 1972
 Кения - сәуірдің 7, 1964
 Кипр - ақпанның 6, 1961
 Кирибати - қазанның 24, 1989
 Колумбия - қазанның 31, 1947
 Комор аралдары - наурыздың 22, 1977
 Конго - қазанның 24, 1960
 Конго Демократиялық Республикасы - қарашаның 25, 1960
 Солтүстік Корея - қазанның 18, 1974
 Корея Республикасы - маусымның 14, 1950
 Коста-Рика - мамырдың 19, 1950
 Кот-д’Ивуар - қазанның 27, 1960
 Куба - тамыздың 29, 1947
 Кувейт - қарашаның 18, 1960
 Кук аралдары - қазанның 25, 1989
 Қазақстан - наурыздың 2, 1992
 Қырғызстан - маусымның 2, 1992
 Қытай - қарашаның 4, 1946
 Лаос - шілденің 9, 1951
 Латвия - қазанның 14, 1991
 Ливан - қарашаның 4, 1946
 Лесото - қыркүйектің 29, 1967
 Либерия - наурыздың 6, 1947
 Ливия - маусымның 27, 1953
 Литва - қазанның 7, 1991
 Люксембург - қазанның 27, 1947
 Маврикий - қазанның 25, 1968
 Мавритания - қаңтардың 10, 1962
 Мадагаскар - қарашаның 10, 1960
 Македония Республикасы - маусымның 28, 1993
 Малави - қазанның 27, 1964
 Малайзия - маусымның 16, 1958
 Мали - қарашаның 7, 1960 
 Мальдивтер - шілденің 18, 1980
 Мальта - ақпанның 10, 1965
 Маршалл аралдары - маусымның 30, 1995
 Мексика - қарашаның 4, 1946
 Микронезия Федерациялық Штаттары - қазанның 19, 1999
 Мозамбик - қазанның 11, 1976
 Молдова Республикасы - мамырдың 27, 1992
 Монако - шілденің 6, 1949
 Моңғолия - қарашаның 1, 1962
 Марокко - қарашаның 7, 1956
 Мьянма - маусымның 27, 1949
 Намибия - қарашаның 2, 1978
 Науру - қазанның 17, 1996
 Нидерланд - қаңтардың 1, 1947
 Непал - мамырдың 1, 1953
 Никарагуа - ақпанның 22, 1952
 Нигер - қарашаның 10, 1960
 Нигерия - қарашаның 14, 1960
 Ниуэ - қазанның 26, 1993
 Норвегия - қарашаның 4, 1946
 Оман - ақпанның 10, 1972
 Орталық Африка Республикасы - қарашаның 11, 1960
 Оңтүстік Африка - желтоқсанның 12, 1994
 Өзбекстан - қазанның 26, 1993
 Палау - қыркүйектің 20, 1999
 Панама - қаңтардың 10, 1950
 Папуа — Жаңа Гвинея - қазанның 4, 1976
 Парагвай - маусымның 20, 1955
 Пәкістан - қыркүйектің 14, 1949
 Перу - қарашаның 21, 1946
 Польша - қарашаның 6, 1946
 Португалия - қыркүйектің 11, 1974
 Ресей - сәуірдің 21, 1954
 Руанда - қарашаның 7, 1962
 Румыния - шілденің 27, 1956
 Самоа - сәуірдің 3, 1981
 Сан-Марино - қарашаның 12, 1974
 Сан-Томе мен Принсипи - қаңтардың 22, 1980
 Сауд Арабиясы - қарашаның 4, 1946
 Эсватини - қаңтардың 25, 1978
 Сейнт Винсент және Гренадинес - қаңтардың 14, 1983
 Сент Киттс және Невис - қазанның 26, 1983
 Сейнт Люсия   - наурыздың 6, 1980
 Сейшель аралдары - қазанның 18, 1976
 Сенегал - қарашаның 10, 1960
 Сербия - желтоқсанның 20, 2000
 Сингапур - қазанның 8, 2007
 Сирия - қарашаның 16, 1946
 Словакия - ақпанның 9, 1993
 Словения - мамырдың 27, 1992
 Соломон аралдары - қыркүйектің 7, 1993
 Сомали - қарашаның 15, 1960
 Судан - қарашаның 26, 1956
 Суринам - шілденің 16, 1976
 Съерра-Леоне - наурыздың 28, 1962
 Тайланд - қаңтардың 1, 1949
 Танзания - наурыздың 6, 1962
 Тәжікстан - сәуірдің 6, 1993
 Того - қарашаның 17, 1960
 Тонга - қыркүйектің 29, 1980
 Тринидад және Тобаго - қарашаның 2, 1962
 Тунис - қарашаның 8, 1956
 Түркия Республикасы - қарашаның 4, 1946
 Түрікменстан - тамыздың 17, 1993
 Тувалу - қазанның 21, 1991
 Уганда - қарашаның 9, 1962
 Украина - мамырдың 12, 1954
 Уругвай - қарашаның 8, 1947
 Үндістан - қарашаның 4, 1946
 Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Патшалығы - шілденің 1, 1997
 Фиджи - шілденің 14, 1983
 Филиппин - қарашаның 21, 1946
 Финляндия - қазанның 10, 1956
 Франция - қарашаның 4, 1946
 Хорватия - маусымның 1, 1992
 Чад - желтоқсанның 19, 1960
 Черногория - наурыздың 1, 2007
 Чехия - ақпанның 22, 1993
 Чили - шілденің 7, 1953
 Швеция - қаңтардың 23, 1950
 Швейцария - қаңтардың 28, 1949
 Шри Ланка - қарашаның 14, 1949
 Шығыс Тимор - маусымның 5, 2003
 Эквадор - қаңтардың 22, 1947
 Экваторлық Гвинея - қарашаның 29, 1979
 Сальвадор - сәуірдің 28, 1948
 Эритрея - қыркүйектің 2, 1993
 Эстония - қазанның 14, 1991
 Эфиопия - шілденің 1, 1955
 Ямайка - қарашаның 7, 1962

 Серіктес мүше елдер 
 Аруба - қазанның 20, 1987
 Британдық Виргиния аралдары - қарашаның 24, 1983
 Кайман аралдары - қазанның 30, 1999
 Макао, Қытай - қазанның 25, 1995
 Нидерландықтардың Антиллері - қазанның 26, 1983
 Токелау - қазанның 15, 2001
 Фарер аралдары - қазанның 12, 2009

 Бақылаушы елдер 
 Израиль 
 Ватикан

 Сыртқы сілтемелер 
 UNESCO-Қазақстан 
 Ресми торабы

Дереккөздер

 Тағы қараңыз 
 ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері
 Әлемдік мұра

Санат:Біріккен Ұлттар Ұйымы
Санат:Халықаралық ұйымдар
Санат:ЮНЕСКО