Хаттама

Хаттама (көне грекше: πρωτόκολλον; πρώτος – «бірінші» + κόλλα – «жабысқақ») – бастапқыда белгілі бір оқиғаны, фактіні немесе келісімді тіркейтін құжат. Кейінірек бұл ұғымның мағынасы айтарлықтай кеңейді. Хаттама мыналарды білдіруі мүмкін:

 Белгілі бір іс-шараның (емдеу, дипломатиялық кездесу, жиналыс және т.б.) өту тәртібін бекітетін құжат.
 Қойылған мақсатқа жету үшін орындалатын іс-әрекеттер ретін сипаттайтын құжат.
 Түрлі құрылымдар, субъектілер немесе құрылғылар арасындағы өзара іс-қимылды реттейтін құжат.

 Тарихи құжаттануда 
Көне дәуірде хаттама папирус шиыршығына жабыстырылатын қосымша парақ болды. Онда жазу уақыты, авторының есімі және негізгі мазмұны көрсетілетін.

 Құқықтану және іс жүргізу саласында 

 Хаттама – белгілі бір оқиғаны немесе әрекетті бекітетін арнайы форматта жазылған құжат. Хаттама - жиналыстарда, кеңестерде, конференцияларда және алқалық органдардың мәжілістерінде мәселені талқылау мен шешім қабылдаудың барысы туралы мәлімет беретін құжат. Мысалы, полиция хаттамасы (оқиға орнының хаттамасы, тергеу хаттамасы және т.б.), ресми кездесулердің хаттамалары (мысалы, Маннинг хаттамасы).
 Жиналыс хаттамасы – қоғамдық жиындар, сот отырыстары және қабылданған шешімдер барысын тіркейтін ресми құжат.
 Жарыс хаттамасы – спорттық жарыстардың өту тәртібі мен нәтижелерін көрсететін ресми құжат.
 Келіспеушілік хаттамасы – келісімшарт талаптарын келісу барысында әзірленетін құжат.

 Халықаралық қатынастарда 

 Хаттама – халықаралық шарттардың атауы немесе оларға қосымша құжат (мысалы, Киото хаттамасы, Германия мен КСРО арасындағы шабуыл жасамау туралы келісімге қосылған Құпия қосымша хаттама).
 Дипломатиялық хаттама – халықаралық қарым-қатынастарда үкіметтер, сыртқы істер министрліктері, дипломатиялық өкілдіктер мен ресми тұлғалар сақтайтын жалпыға ортақ ережелер, дәстүрлер мен рәсімдер жиынтығы.

 Ақпараттық технологиялар саласында 

 Деректерді беру хаттамасы – функционалдық блоктардың деректер алмасу ережелерін сипаттайтын стандарт.
 Жасырын дауыс беру хаттамалары – электронды жасырын дауыс беру кезінде сайлаушылар мен сайлау комиссиясының өзара әрекеттесуін сипаттайтын ережелер жиынтығы.

 Медицинада 

 Диагностика және емдеу хаттамасы – белгілі бір ауруды емдеуге арналған жүйелі түрде әзірленген емдеу жоспары (мысалы, Милуоки хаттамасы).