Үшінші қалыпты түр

Үшінші қалыпты түр  (; немесе 3NF) дерекқор нормалауында қатынастың барлық кілт емес атрибуттары кандидат кілттерінен тәуелді болуын тексеруіне арналған қалыпты түр  (форма) . 
3NFтың екінші қалыпты түрінен айырмашылығы:  3NFтың барлық кілт емес атрибуттары кандидат кілттерінен тәуелді болуы шарт. Сондықтан Bill Kent айтуынша, 3NF тілеуі: " қатынас кілтпен ғана негізделеді, тек қана кілтпен".

 Формалдық анықтама 

Айтайық:

  қатынас схемасы болсын,
  бір қатар  ды үстайтын функциялық тәуелділік/функциялық тәуелділіктер болсын 
  - дың бір қатар жиыны болсын
   - дың атрибуттары болсын

Еғер, әрбір  түріндегі функциялық тәуелділікке төмендегі жағдайлардың біреу сәйкес келсе  үшінші қалыпты түрде болады.  
 ; деғеніміз,  тривиалды функциялық тәуелділік, 
   суперкілт болса, 
  -  кілтіне кірсе.

кез келген жартылай тәуелділіктегі немесе тразитивті тәуелділіктегі  қатынас үшінші қалыпты түріне кірмейді.

 Мысал 
Мына қатынасты көрелік:

 + Механикалық бөлшек
   Бөлшектің нөмірі(primary key)
  Өндірушінің аты
  Өндірушінің мекен жайы
   1000
  Toyota
  Park Avenue
   1001
  Mitsubishi
  Lincoln Street
   1002
  Toyota
  Park Avenue

Бұл жерде, өндірушінің мекен жайы қатынасқа кірмейді. Сондықтан өндірушінің мекен жайы бөлек кестеге өз аттрибуттарымен көшірілу керек.
 + Өндіруші
   Өндірушінің аты(primary key)
  Өндірушінің мекен жайы
   Toyota
  Park Avenue
   Mitsubishi
  Lincoln Street

...бастапқы кесте енді былай болу керек:

 + Механикалық бөлшек
   Бөлшектің нөмірі (primary key)
  Өндірушінің аты
   1000
  Toyota
   1001
  Mitsubishi
   1002
  Toyota

Кесте 3NFте болмаса әрбір өндірушінің атына біз артық мекен жай қосуына мәжбір болушедік (Әр өндірушінің атына бір мекен жай емес, әр бөлшектің нөміріне бір бір мекен жай беруге тура келушеді).

 Дерекнама 
 Ramakrishnan, Raghu and Johannes Gehrke. "Schema Refinement and Normal Forms." Database Management Systems, Third Edition. ISBN 0-07-246563-8. McGraw Hill. тамыз 14, 2002.
 Gupta, Gopal. "Third Normal Form (3NF)."  Single Valued Normalization. 1996.

 Дерекнама 
 Litt's Tips: Normalization
 Rules Of Data Normalization 
 Date, C. J. (1999),  An Introduction to Database Systems  (8th ed.). Addison-Wesley Longman. ISBN 0-321-19784-4.
 Kent, W. (1983) A Simple Guide to Five Normal Forms in Relational Database Theory, Communications of the ACM, vol. 26, pp. 120–125
 Date, C.J., & Darwen, H., & Pascal, F. Database Debunkings

 Сыртқы сілтемелер 
 Database Normalization Basics  by Mike Chapple (About.com)
 An Introduction to Database Normalization  by Mike Hillyer.
 Normalization  by ITS, University of Texas.
 A tutorial on the first 3 normal forms by Fred Coulson
 Free PDF poster available by Marc Rettig
 Description of the database normalization basics by Microsoft
 Developing High Quality Data Models 
 Generic Data Modeling 
 The Gellish Language - A Universal Data Structure

Санат:Ақпараттану

de:Normalisierung (Datenbank)#Dritte Normalform (3NF)