Бөгет

Бөгет«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том — өзен арнасындағы судың деңгейін көтеру, су ағынын арттыру, бөген жасау, т.б. үшін ағынды суды кесе көлденеңдеп қоршай салынған гидротех. құрылыс. Ол ағынды суды бөгеуге арналған бітеу Бөгет және өзен арнасына жиналған артық суды (су қашыртқыны) реттеуге арналған Бөгет болып бөлінеді. Материалына қарай грунтты (топырақты) Бөгет, тас Бөгет, бетон Бөгет және темір-бетон Бөгет болып ажыратылады. Ығысу күшіне қарсылық көрсетуіне қарай гравитациялық Бөгет, аркалық Бөгет, контрфорстық Бөгет; биіктігіне қарай төм. арынды (10 м-ге дейін), орта арынды (10 м-ден 50 м-ге дейін) және жоғ. арынды (50 м-ден биік) болып жіктеледі. Дүние жүзіндегі ең биік Бөгет — Вахш өзендегі (Тәжікстан) Рагун Бөгеті (335 м).

Бөгет — темір дәуірінен сақталған обалар. Ақтөбе облысы Хромтау ауданы Бөгетсай ауылынан 1 км жерде, Ор өзеннің оң жағасында. 1955 жылы Батыс Қазақстан археологиялық тобы (жетекшісі В.С. Сорокин) зерттеген. 3 обаның орны қазылған. Тас обалардың астына жерленген мәйіттердің бастары шығысқа қаратылған. Қабірлердің көлемі 2х1 м, тереңдігі 1,5 м. Жанынан қыш-құмыра сынықтары, қойдың сүйектері, қола жебе, қайрақ тас, темір пышақ, т.б. табылды. Заттай деректер обалардың б.з.б. 4 — 3 ғасырларда үйілгенін көрсетеді.

Бөгет — қола дәуірінен сақталған қоныс. Ақтөбе облысы Хромтау ауданы Бөгетсай ауылының оңтүстік-шығысында 1,1 км жерде. Бөгет қонысының мәдени қабатынан сырты өрнектелген құмыраның сынықтары, мал сүйектері шықты. Қоныс жанындағы 18 тас қоршаудан тұратын зираттағы 3 қабірді қазғанда қола дәуіріне жататын құмыралар, қола моншақтар, ұлу бақалшағынан жасалған алқалар табылды. Қоныс б.з.б. 13 — 11 ғасырларға жатады.Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8

Бөгет Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Әскери іс. Алматы:"Мектеп" ААҚ , 2001- карсыласты шығынға ұшырату. козғалысын тежеп тұру және киыншылық келтіру, маневрін тоқтату немесе өз әскерлері үшін тиімді бағытта козғалуға мәжбұр ету максатында онын жүру жолында жасалған жасанды кедергілер (құрылыстар мен киратулар). Әсер ету сипатына карай Бөгеттер жарылғыш (миналы жарылғыш және ядролық жарылғыш болуы мүмкін), жарылмайтын, аралас жарылғышты болып бөлінеді, колдану орнына байланысты — жер үсті (су кедергілері де), теңіз және әуе (ұшақтарға қарсы); ауқымы бойынша оперативтік және тактикалық болып бөлінеді. Бөгеттер жасау атыс жүйесі, ядролық соққылар және авиациялық соққылармен тығыз байланысты.

 Дереккөздер 

Санат:Бөгеттер
Санат:География
Санат:Экономика
Санат:Қазақстан мәдениеті