Тарас Григорьевич Шевченко

Тарас Григорьевич Шевченко (; 9 наурыз, 1814 жыл, Киев губерниясы – 10 наурыз 1861 жыл, Санкт-Петербург) — украин ақыны, жазушысы, қоғам және саяси қайраткері, фольклорист пен этнографы. Шевченко Императорлық көркемөнер академиясының (1860) және Кирилл-Мефодий бауырластығының мүшесі болды. Шевченко украин тілінде поэзия және орыс тілінде проза (тоғыз новелласы, бір күнделігі мен бір жеке өмірбаяны) жазатын және осылайша түрлі славянтілді мәдениеттерде белгілі тұлға атанды.

Кеңес заманы тұсында Қазақстанның Ақтау қаласы Шевченко құрметіне аталатын. Шевченконың әдеби мұрасы, әсіресе Кобзарь өлеңдер жинағы, мәдени украин әдебиетін негіздеген делінеді.

 Өмірбаяны 
 1838 жылы Санкт-Петербург қаласында  Көркемсурет академиясына қабылданады.
 1845 жылы Киев қаласына келіп, археологиялық комиссияға суретші қызметіне орналасты.
 1846 жылы Киев қаласындағы Кирилл-Мефодий қоғамына мүше болып енді.
 1847 жылы қамауға алынады.
 1848 жылы А.И.Бутаковтың басшылығымен Арал теңізін зерттеу экспедициясына қатысып, 350-ден астам пейжаз, портрет салды. Мысалы, "Атқа мінген қазақ", "Арал теңізінің жағасындағы қазақтың киіз үйлері", "Қосаралдағы қазақтардың қыстаулары", т.б.
 1950 жылы екінші рет қамалып, Маңғыстаудағы Новопетров қамалына (кейіннен Форт-Шевченко) жер аударылды. Оның "Киіз үйде отырған қазақтар", "Қазақ баласы от жағып жатыр", "Киіз үйде", "Келі түйіп түрған қазақ қызы", "Қазақ кызы Катя" суреттері осы кезенде салынған.
 Шевченко Маңғыстауда 7 жыл болып, 1857 жылы босатылды.
 1857 жылы Санкт-Петербургке келеді.
 1860 жылы гравюра саласында академик болып сайланады.
 Дәл крепостник құқығын жойылған жылы, 1861 жылы наурыздың 10-да Санкт-Петербургда қайтыс болған. Өзі крепостник шаруа болғанынан, крепостник құқығымен, Ресей империясының патша езгісімен украин халқының еркіндігі үшін күрескен.
солға|нобай|Тарас Шевченко 1840.ж автопортреты
Кеңес үкіметі кезінде төңкерісшіл большевиктерге жақын идеяларының жақтанушы ретінде бағаланған. Қазір тәуелсіз Украинада украин халқының тәуелсіздігі менен ұлттық дамуы үшін күрескен қаһарман ретінде бағаланады.
Халық ақыны болғандықтан, оны "ұлы кобзарь" деп атап кеткен. Патша үкіметіне қарсы шыққаны үшін, оны алдыменен Орынбор облысының Ор қамалына отырғызған, кейін сол облысқа қараған Қазақ даласына - Маңғыстауға айдап тастаған. Айдауда Гогольге, Жуковскийге шағым хаттарын жазады. Айдаудан соң, Тургеневпен жиі кездеседі.

 Есте сақтау 
Қазақстанда оның есімімен қала, елді мекендер мен көше аттары аталады. Алматыда Шевченко атында көше және сол көшеде ескерткіш орнатылған.“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8

 Суреттер 

 Дереккөздер 

Санат:Черкасск облысында туғандар
Санат:Санкт-Петербургте қайтыс болғандар
Санат:Украина ақындары
Санат:XIX ғасыр ақындары
Санат:Украина жазушылары
Санат:Ресей жазушылары
Санат:XIX ғасыр жазушылары
Санат:Украина суретшілері
Санат:Украина революционерлері