Бөрлі ауданы

Бөрлі ауданы — Батыс Қазақстан облысының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан әкімшілік бөлініс. Аудан орталығы - Ақсай. Бөрлі ауданы 1935 жылдың 30 маусымында құрылған, қазіргі шекарасы бойынша 1965 жылы қалыптасты. Аудан аумағы 5 556 шаршы километр алаңды алып жатыр.

 Географиялық орны, жер бедері, климаты 
Аудан шығысында Шыңғырлау, оңтүстігінде Сырым, батысында Теректі, Бәйтерек аудандарымен және солтүстігінде Жайық өзенінің бойымен Ресей Федерациясының Орынбор облысымен шектеседі. Аудан жері өзен, сай-жыралармен тілімденген, қыратты, көтеріңкі жазық. Климаты тым континенттік. Жазы ыстық, қысы суық. Қаңтарда ауаның орташа температурасы –15°С, шілдеде 24°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 200 – 250 мм. Аймақтың жері шөлейт белдемде жатыр. Аудан аумағынан Жайық, Елек, Шыңғырлау өзендері ағып өтеді. Жері негізінен қоңыр және сортаң топырақты.  Өсімдік негізінен өзен жайылмаларында өседі. Ағаштардан емен, шегіршін, терек, ырғай, т.б. бар. Жануарлардан түлкі, қарсақ, қабан; құстардан дуадақ, безгелдек кездеседі. 

 Халқы 
 1939  1959  1970  1979  1989Ресей империясы, КСРО халық санақтары  1999  2009ҚР халық санақтары   2021 13181  28538  39667  37933  42054  48958  53235  56541
Аудан тұрғындарының саны 2019 жылы 56 086 адамды құрады. Ұлттық құрамы: қазақтар 70,90%, орыстар 19,09%, украиндар 5,33%, татарлар 1,74%, беларустер 0,70%, немістер 0,34%, мордвалар 0,29%, башқұрттар 0,21%, өзбектер 0,18%, басқалары 1,22%.

 Әкімшілік бөлінісі 
28 елді мекен 1 қалалық әкімдік пен 13 ауылдық округке біріктілген:
 Әкімшілік бірлік  Орталығы  Елді мекендері  Халқы (2021) Ақбұлақ ауылдық округі  Ақбұлақ ауылы  1  776 Ақсай қалалық әкімдігі  Ақсай қаласы  3  43080 Ақсу ауылдық округі  Ақсу ауылы  2  599 Бөрлі ауылдық округі  Бөрлі ауылы  2  3726 Бумакөл ауылдық округі  Бумакөл ауылы  3  974 Достық ауылдық округі    Достық ауылы  1  405 Жарсуат ауылдық округі  Жарсуат ауылы  3  1392 Кеңтүбек ауылдық округі  Кеңтүбек ауылы  2  1038 Қанай ауылдық округі  Қанай ауылы  2  599 Қарағанды ауылдық округі   Қарағанды ауылы  1  612 Қарақұдық ауылдық округі  Қарақұдық ауылы  1  317 Приурал ауылдық округі  Приуральное ауылы  1  1280 Пугачёв ауылдық округі  Пугачёво ауылы  3  2489 Успен ауылдық округі  Успенка ауылы  3  851

 Ірі елді мекендері 
 Атауы  Статусы  Халқы (2021) Ақсай  қала   36293 Қызылтал  ауыл   5865 Бөрлі  ауыл   3703 Пугачёво  ауыл   2427 Приурал  ауыл   1280 Жарсуат  ауыл   1054 Кеңтүбек (Григорьевка)  ауыл   966 Аралтал  ауыл   922 Ақбұлақ  ауыл   776 Бумакөл  ауыл   619 Қарағанды (Кирово)  ауыл   612 Қанай  ауыл   559

 Жол торабы 
Бөрілі ауданы арқылы Саратов – Елек (Илецк) темір жолы, Ақсай – Жымпиты – Шыңғырлау автомобиль жолы өтеді. Аудан орталығынан облыс орталығына дейінгі арақашықтық 120 км. Темір жол ұзындығы 85 км, ол облыс жолдары ұзындығының 17,1 % құрайды. Автомобиль жолдарының ұзындығы 465 км, оның ішінде 240 км қатты жабындымен, 220 км қиыршық тас жабындымен және 5 км топырақ жабындымен жабылған.

 Пайдалы қазбалар 
Кен байлықтарынан мұнай, газ (Қарашығанақ мұнай-газ конденсат кен орны), табиғи құрылыс материалдары кездеседі. Аудан аумағында пайдалы қазбалардың 10 кен орны белгілі, олардың біреуі  - мұнай-газ, қалғаны - құрылыс материал. Кен орны қорының мөлшері, өнімділігі және қызмет мерзімі бойынша бірегей болып табылады.

 Шаруашылығы 
Негізінен астық өсіру мен мал шаруашылығымен шұғылданады. Ауыл шаруашылығына пайдаланатын жері 553,2 мың га, оның ішінде егістігі 86,3 мың га, жайылым 56,2 мың га, шабындық 9,7 мың га.Қазақ Энциклопедиясы

 Дереккөздер 

Санат:Бөрлі ауданы