Ahmose-Nefertari

Ahmose-Nefertari (Ma̱sa̱t gbangbang: Jꜥḥ ms Nfr trj) wa ku yet a̱son A̱gba̱ndang A̱kyuo Tyok Lang-á̱gwam 18 Ma̱sa̱t gbangbang ka. A̱ ku yet nggwon-a̱nap Sekenenre Tawo ma̱ng Ahhotep I kya, ma̱ng a̱na̱nyiuk-a̱nap tyok ma̱ng a̱kyuo Ahmose I. Nggwon-a̱sam nggu ka Amenhotep I si̱ yet fi̱ra̱una a̱wot ka̱ tai a̱ ku nyia̱ ta̱m a̱tyutyok-a̱kwonu nggu jen ji nang gu ni̱ ngyet a̱banggwon a̱ni. Á̱ bwuak Ahmose-Nefertari a̱ si̱ yet a̱gwaza nang gu sii du khwu a̱ni.

Kyangbwak

Ahmose-Nefertari ku yet nggwon-a̱nap Sekenenre Tawo ma̱ng Ahhotep I kya ma̱ng a̱ka̱mbwon-a̱nap Senakhtenre Ahmose ma̱ng a̱yang-a̱byin Tetisheri. Á̱ ku byin Ahmose-Nefertari ma̱ a̱keang Tip kya, ka̱ doot di̱n jen tyok Senakhtenre Ahmose.Forbes, Dennis C. Imperial Lives: Illustrated Biographies of Significant New Kingdom Egyptians. KMT Communications, Inc. 1998. Sébastien Biston-Moulin, "Le roi Sénakht-en-Rê Ahmès de la XVIIe dynastie", ENIM 5, ngw. 61–71, 22 mars/zwat tsat 2012 [a̱zalang:  Ahmose-Nefertari ku la̱u byia̱ á̱na̱nyiuk ma̱ng á̱na̱nyiuk a̱mafa a̱ghyang bah, nang a̱tyok á̱zanson nggu wu Ahmose I ma̱ng Nggwon-a̱sam A̱gwam Ahmose Sapair, ma̱ng á̱kpa á̱na̱nyiuk-á̱nap nggu ka: Ahmose-Henutemipet, Ahmose-Tumerisy, Ahmose-Nebetta, Ahmose-Meritamon, Ahmose-Henuttamehu, Ahmose, ma̱ng Ahmose-Sitkamose.

Ka̱ tai Ahmose-Nefertari ku bye nyeang Fi̱ra̱una Kamose a̱wot, ka̱ a̱nia wa, á̱ ku nwai lyuut nkhang tazwa tangka̱i nyeang a̱hwa a̱ sak. A̱ ku bai yet A̱gba̱ndang A̱yanga̱li Tyok Ahmose I, ma̱ng a̱nyan wa a̱ ku si̱ byia̱ zam tsat ku si̱ ku lan a̱hwa. Á̱ ku ghwang nggu tazwa si̱tela jhyang neet mi̱ Ka̱ri̱nak ma̱ng nggwon-a̱sam a̱ghyang nang á̱ ku ngyei Ahmose-ankh a̱ni ma̱ng nggwon-a̱sam a̱ghyang ma̱ng a̱lyoot ka Si-amun nang á̱ bu niat ma̱ a̱swang tyok DB320 ka. A̱wot nggwon-a̱sam nggu ka Amenhotep I, kikya na bai ci̱t a̱tyia̱ nggu wu a̱ nyeak di̱ cuk tyok ji. A̱ ku ka yet a̱yang mman-á̱nap a̱feang a̱nyanyan nia ku bai yet Á̱kyuo Tyok, Ahmose-Meritamun mbeang Ahmose-Sitamun. Ka̱ doot nggu wa si̱ ka yet a̱yang Mutnofret, a̱kyuo Thutmose I. A̱fai-a̱gwam a̱ghyang ma̱ng a̱lyoot Ramose mbeang a̱mami A̱yaatyoli Fam Jenshyung ba a̱wot á̱ lyen á̱ lyen ma̱ninika neet mi̱ ghwughwu-a̱fang sang swuan ku shyia̱ Liverpool a̱ni, bye yet nggwon-a̱sam Ahmose-Nefertari a̱ghyang.

Shyicet
Á̱ ku byin Ahmose-Nefertari di̱ kap ngaan jen tyok Lang-á̱gwam 17 ji ja, di̱n jen ji nang a̱tyia̱-a̱khwop nggu wu, Senakhtenre Ahmose ku nyian tyok a̱ni. A̱tyia̱ nggu wu Sekenenre Tawo ku zwang Hiksot ba a̱wot ka̱ tai á̱ ku saai mi̱ zwang jini ja. Kamose wa si̱ bai ci̱t nggu. Ka̱ doot Ahmose-Nefertari ku bwuo Kamose a̱byii̱k, a̱wot á̱ ku lyuut nkhang nyeang nani á̱ sak a̱vwuo bah.

Nang Kamose si̱ saan a̱ni, cut-tyok ji si̱ nwuo bwak Ahmose I. Fi̱ra̱una Ahmose ku yet fi̱ng nggwoseam hwa ba̱t a̱wot a̱yang-a̱gwam wu Ahhotep I si̱ yet a̱tyutyok-a̱kwonu nggu di̱ ntsa tyok nggu hu. Ka̱ tai, Ahhotep ku kwak a̱son mi̱ tutufak-a̱lyiat hu da̱ a̱kwonu nggwon-a̱nap nggu ka, Ahmose-Nefertari, a̱nyang wa ku yet a̱gba̱ndang a̱byii̱k tyok wu. Ahmose I si̱ yet a̱son a̱gwam Lang-á̱gwam 18 ka, ma̱ng fi̱ra̱una a̱ tyok tazwa a̱byin ka nang a̱ sii mun nka dundung a̱ni.

A̱yang-a̱byin Ahmose-Nefertari ku byia̱ lyulyoot tyok ma̱ a̱di̱di̱t, nang a̱si̱ nggwon-a̱nap a̱gwam nang á̱ ni̱ ci̱t a̱ni (iryt-pꜥt), a̱gba̱ndang shok (wrt-imꜣt), a̱gba̱ndang a̱di̱dyep (wrt-ḥswt), a̱yang-byin a̱gwam (mwt-niswt), a̱kyuo a̱gba̱ndang a̱gwam (ḥmt-niswt-wrt), a̱kyuo a̱gwaza (hmt-ntr), a̱muna̱pyia̱ ma̱ng a̱sai bungtyok (ẖnmt-nfr-ḥḏjt), nggwon-a̱nap a̱gwam (sꜣt-niswt), ma̱ng a̱na̱nyiuk-a̱nap a̱gwam (snt-niswt).Grajetzki, Ancient Egyptian Queens: A Hieroglyphic Dictionary, Golden House Publications, London, 2005,  Á̱ ku nwuak a̱yang-a̱byin wu shi yet "A̱gwaza-a̱nap Shyip Á̱niet Ba̱ Ka̱n Kwi a̱ni" a̱wot ka̱ tai a̱ ku si̱ yet  a̱byii̱k a̱wa di̱ nkhang Ma̱sa̱t nang á̱ ku nwuak shi a̱ swak.Graciela Gestoso Singer, "Ahmose-Nefertari, The Woman in Black". Terrae Antiqvae, Zway Jhyiung 17, 2011 Á̱ ku nyia̱ a̱ka̱satyok Nubya Gbangbang ku cat á̱gwam á̱nap a̱ swak, tangka̱i za̱kwa nang á̱ ku wa̱i ku ku yet a̱nyiung ma̱ng a̱lyiat Lang-á̱gwam 17 hu a̱ni.  Dundung ma̱ng a̱yaayang-a̱byin á̱ghyang da̱ a̱kpang a̱kya, á̱ ku nyia̱ a̱di̱dam nyia̱ za̱kwa a̱byii̱k nang Ahmose-Nefertari ku tyai di̱n jen tyok nggu ji ma̱ng lang-tyok ku neet mi̱ Nubya wa.

A̱ya̱fang