Moyen-Orient tɛtʋ wandamm

Tɛtʋ ndʋ payaɣ se Moyen-Orient yɔ, tɩwɛ kpaɣna Mediteranee teŋgu pɔɔ nɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ hɔɔlʋʋ taa nɛ tiwolo Iiran ɛjaɖɛ kamaɣ yɔɔ nɛ tɩɖɛɛ Pakisitaanɩ ɛjaɖɛ nɛ Afganistani ɛjaɖɛ pɛ-hɛkʋ taa.

Moyen-Orient tɛtʋ hɔɔlʋʋ sɔsɔʋ wɛ Aazii tɛtʋ wandamm taa. Ɛlɛ, tɩ-hɔɔlʋʋ cikpeluu nakʋyʋ sʋ Afrɩka nɛ hayi kiŋ hɔɔlʋʋ taa.


Ajɛya ndɩ ndɩ wena awɛ Moyen-Orient tɛtʋ taa yɔ, a-hɩla yɔ : 
 Iranɩ
 Izrɛɛlɩ
 Palɛsɩtiini
 Yɔrdaanii
 Irakɩ
 Siirii
 Liibaŋ
 Arabii-Sahʊditi
 Yemɛnɩ
 Omaɣ
 Emiratɩ arabʋ aaa kɩkpɛndʋ
 Kataarɩ (Qatar)
 Pareyɩnɩ (Bahreïn)
 Kowɛɛtɩ
 Egipiti
 Turikii
 Pakisitaanɩ
 Afganistani

Halɩ Etazuunii ɛjaɖɛ taa ɛyaa ñɔtɔŋ se Moritaanii nɛ Marɔkɩ nɛ Alizeerii nɛ Tuniizii nɛ Liibii pa-ajɛya wɛ ɖɔɖɔ Moyen-Orient tɛtʋ taa.

Ajɛya wena awɛ Moyen-Orient tɛtʋ taa awɛna sɔnzɩ ndɩ ndɩ sakɩyɛ. Ajɛya ana, alakɩ ɖɔɖɔ Pɛɛrɩsɩ (Perse) nɛ Turikii nɛ Aarabʋ nɛ Kuridi (Kurde) nɛ Juwifu (Juives) pa-ajɛya taa sɔnzɩ.

Kʋnʋmɩŋ weyi pakɩlɩɣ yɔɔdʋʋ ajɛya wena awɛ Moyen-Orient tɛtʋ taa yɔ ɛnʋʋ yɔ Iiraɣ ɛjaɖɛ kʋnʋŋ nɛ Turikii ɛjaɖɛ taa kʋnʋŋ nɛ Arabɩɩ kʊnʊŋ  nɛ Hɛbra kʊnʊŋ.

Pɩnaɣ 1902 taa pacalɩ Moyen-Orient tɛtʋ hɩɖɛ haʋ. Sɔɔja sɔsɔ Alfred Mahan hana tɛtʋ ndʋʋ hɩɖɛ ńɖɩ. Sɔɔja sɔsɔ ɛnʋ, ɛkɛ Amerika tɛtʋ taa tʋ.

Category:!Main category
Category:tɛtʋ wandamm