Pɔritigaalɩ

Pɔritigaalɩ kɛna Erɔpɩ nɛ hadɛ kiŋ ɛjaɖɛ nɛ ɖɩwɛ Erɔpɩ ajɛya kɩkpɛndɩɣ ŋgbɛyɛ taa. Pɔrɩtigaalɩ wɛna Ibeeriki nɛ wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ taa. Pɔrɩtigaalɩ tɛtʊ sʊsɔtʊ yɔ Lisibooni.

Erɔpɩ hɛkʊ taa ajɛya taa lɛ, Pɔritigaalɩ kɩlɩna wɛʊ nɛ wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ taa nɛ ɖɩ-kamaɣ yɔɔ nɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ nɛ ɖɩ-wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ lɛ Ɛsɩpaañɩ ɛjaɖɛ wɛna; Hadɛ kiŋ nɛ ɖɩ-wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ ɛlɛ Atilantiki lɩngamʊʊ. 

Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩñɔ pɩnzɩ mɩnɩŋ hiu nɛ naalɛ taa nɛ pɩtalaɣ mɩnɩŋhiu nɛ kagbaanzɩ ɛlɛ ɖɩpɩsɩ ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩ-ɛsɛ kulɩ sɩŋŋŋ yɔ Erɔpɩ wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ kpeekpe taa. Kpaɣ mbʊ lɛ, ɖɩwɛɛna ɛjɛya wena ɖɩñazɩɣ yɔ paale: Afrika taa, Azii taa, Oseyaanii taa nɛ Amerika nɛ hadɛ kiŋ taa ɖɔɖɔ. 

Pʊkɔma pɩtalɩ pɩnzɩ mɩnɩŋ nɛɛlɛ ɛlɛ Pɔrɩtɩgaalɩ ɛjaɖɛ pazɩ nɛ ɖɩhiu ɖɩ-tɩ paa hɔɔlɩɣʊ ŋgʊ: tɔsʊʊ nɔmɔʊ taa, poliyiki taa nɛ samaɣ yɔɔ kandayʊʊ tɔm taa. 

Pɔritigaalɩ wɛ ajɛya wena aaɖʊ lɩmaɣzɩyɛ se palɩzɩ ŋgbɛyɛ nɖɩ payaɣ se OCDE yɔ ɖooo pɩnaɣ 1948 taa pɩnɛ nɖɩ payaɣ se OTAN yɔ pɩnaɣ 1949. 

Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩwɛ ɖɔɖɔ ajɛya kpeekpe kɩkpɛndɩɣ ŋgbɛyɛ nɖɩ payaɣ se ONU yɔ ɖɩ-taa ɖooo pɩnaɣ 1955,  Erɔpɩ Lɔntasɩyaa ŋgbɛyɛ taa ɖooo 1976, Erɔpɩ ajɛya kɩkpɛndɩɣ ŋgbɛyɛ taa pɩnaɣ 1986. Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩwɛ Erɔpɩ ajɛya kpeekpe wena atɔkɩ liidiye kʊɖʊmɖɩyɛ nɛ payaɣ-ɖɩ Eero yɔ a-taa.

Category:!Main category
Category:Ajɛya
Category:Eerɔpʋ	
Category:Pɔritigaalɩ