Еуропэ

Еуропэ — дуней лъэныкъуихым изы. Азиэм дэкӀыгъу Еуразиэ континентым хэт, зэхэту 1 

 ЦӀэр 
Алыдж мифологием хэта бзылъхугъэ Еуропэм ицӀэкӀэ траӀуа, финикийхэм ягуащу щытауэ, ар Зевсым идыгъуауэ Критым ехьыр.

Езы цӀэр къызхэкӀар фрэндж лингвист Шэртеным къыхуэшъакъым (адре лингвист бжыгъэхэми хуэду).

 ШӀыпӀэгъунэр 
Пэсырей алыджхэм япэм Еуропэр зыми хэмыту икӀи нэмысу, Азиэми, Африкэми ялъытэт. Яужым Еуропэр шӀышхуэ иджыпсту Еуразиэ зицӀэм итэкъыр цӀыкӀу зэрщытыр къыщашъэм ишӀыпӀэгъунэр къуэкӀыпӀэм ТэнкӀэ ирагъакӀу кӀадза.

XV илъэсишъэхэм, Эспаниэм мыслъымэну хъуар щырахум, византийхэр - Азиэм тыркухэм. Еуропэр зэман гуэрэкӀэ дунейпсом Чыристэну изакъуэ къынат. Ауэ иджыпсту, дунейм Чыристэну нэхъыбэ ис Еуропэм исым нэхърэ. XIX илъэсишъэхэм дунейпсом ипромышленностыр Еуропэм щыӀа.

В. Татищевым 1720 гъэм Еуропэм икъуэкӀыпӀэ шӀыпӀэгъунэр Уралым нэс ягъэкӀуэтэну мэлъаӀуэ. Хом-хомурэ шӀыпӀэгъунэ кӀэр апхуэду ялъытэн кӀадзэ, япэкӀэ Урысем яужкӀэ дунейпсом.

 Тхыдэ 
КуэдрэкӀэ цӀыхухэр имысу, имытӀысхьу Еуропэм щыта. Курджым ипшъэ-къуэкӀыпӀэм къагъуэта 1,8 милыуанкӀэ узэӀабэкӀыжьмэ цӀыху исауэ, якъумшъэ, ахэр мрэ ящыщхэ, яужкӀэ а "лъэпӀкъхэр" зэр Азиэм и ипшъэмкӀэ зэбгырыкӀахэ.

ЦӀыхур тэнэ къыкӀыу Еуропэм къэкӀуами къашъэфкъым тынчу. Яшъэ къуэдер Еуропэм цӀыхур "къэхъуакъым", "зэфӀэувакъым". Индиэм япэрехэр къикӀа хуэдууи мэгугъэхэ ауэ гипотезэ нэхъ зтетхэр Африкэм къыкӀауэ.

Еуропэм дэтӀысхьапахэр гейделберг-цӀыхумрэ абы къытекӀа ( ягугъу ) неандерталымрэ, абы пэмыкӀыу етӀуанэр еуропэ дунем хуэгъэсэбэпауэ щытт.

Япэдыдэу Еуропэм иджырей цӀыхур (Homo sapiens sapiens) щихьар зэргугъэхэмкӀэ 35 иэ 28 илъэс минкӀэ узэӀэбэкӀыжьмэ, ар неандырталым икӀуэдыкӀэуи ящохъу.

 Еуропэм икъэралхэр 

 Ныпыр Хэкур Къалащхьэр Еуропэм и къухьэпӀэр 50px|border Аустрэ Виэна 50px Андоррэ Андоррэ-ла-Велиэ 50px Белгэ Бруксел 50px|border Британэшхуэ Лондон 50px Джэрмэн Берлин 50px|border Ирлэнд Дублин 50px Лихтэнштейн Вадуц 50px|border Луксембург Луксембург 45px|border Монако Монако 50px|border ЩӀылъабжьэхэр Амстердам 50px|border Фрэндж Парис 45px Шуэцарэ Берн Еуропэм и ищхъэрэр 50px|border Даниэ Копенхьаг 50px|border Ислэнд Рейкьявик 50px|border Норуегиэ Осло 50px|border Финлэнд Хьелсинки 50px Шуэц Стокхьолм Еуропэм и къуэкӀыпӀэр 50px Азгъей Согъум 50px|border Балгариэ Софиэ 50px|border Межарей Будапештэ 50px|border Латвиэ Рига 50px Литоу Вилнус 50px Молдавиэ Кишинэу 50px|border Лэхьый Варшава 50px Румыниэ Букурешт 50px|border Слоуакэ Братислава 50px Хуэхуэлей Киеу 50px Урысыху Минск 50px|border Чехиэ Прага 50px|border Эстониэ Таллинн Еуропэм и ипшъэр 50px Албаниэ Тирана 50px Боснэрэ Хьэрцеговинэрэ Сараево 50px|border Ватикан Ватикан 50px|border Алыдж Атынхэ 50px Исбухьэн Мадрид 50px|border Италэ Рома 50px Македониэ Скопье 50px|border Малтэ Валетта 50px Португалэ Лисбон 50px|border Сан-Марино Сан-Марино 50px|border Сербиэ Белград 50px|border Слоуэнэ Лублана 50px|border Хоруатиэ Загреб 50px КъушъхьафӀыцӀэ Цетине

 Ныкъуэу е лъэныкъуэкӀэ Еуропэм хэт къэралхэр 
 Урысей
 Къазахъстэн
 Тырку
 Азэрбиджан
 Ермэлый
 Хъырцей

 ТекӀыпӀэхэр 

Категориэ:Еуропэ