Аруан куей

Аруан куей (, ) — Къэбэрдей-Балъкъэр республикэм и зы администрациэ куейщ.

Къалащхьэр — Нарткъалэ. 

 Хэкумэтх  
Аруан куейр Къэбэрдей-Балъкъэр республикэм и ипшэ-дыгъэкъыкъуэкӀыпӀэ ӀыхьэмкӀэщ щыӀэщ. ДыгъэкъухьэпӀэмкӀэ Шэджэм къедзыгъуэрэ Бэхъсэн къедзыгъуэрэ, ишхъэрэкӀэ Майскэ къедзыгъуэр, дыгъэкъуэкӀыпӀэмкӀэ ЛэскӀэн къедзыгъуэр, ипшэмкӀэ Шэрэдж къедзыгъуэхэр къыбгъуэдохьэхэр. И инагъыр — 458 км² мэхъу. 

Куейм и щӀымкӀэ нэхъ инхэу Шэрэджыпсыр, Арыуаныпсыр, Ахъсырэпсыр, Къэхъуныпсхэр ирожэхэ. 

 Тхыдэ  
Куейр 1921-гъэм къагъэхъуащ нэхъыщхьэ къытеувахэм. 

1937-гъэм Аруан куейм ЛэскӀэн куейр хагъэщхьэхукӀащ, щхьэхуит куейуэ. 

1962-гъэм куеим хагъэхьэжахэщ ЛэскӀэн куеймрэ Совет куеймрэ, ахэм щынэмыщӀ Нартанрэ Джэрмэншычрэ къуажэхэр Шэджэм куейм хэту щтахэр къыхагъэхьащ. 

1964-гъэм Аруан куейрр Къэбэрдей-Балъкъэрым и куей ийм и зы куейуэ ящӀащ, Нартан къуажэр Шэджэм куейм иратыжри. 

2003-гъэм куейм аргуэру ЛэскӀэн куейр къыхагъэщхьэхукӀыжахэщ. 

 Административу зэрыугуэшар  
Аруан куейм хеубыдэхэр: 

 Къалэхэр
 Нарткъалэ
 Къуажэхэр
 Аруан
 Джэрмэншыч 
 Докъушыкъуей
 Ишхъэрэ Къуэжьыкъуей
 Къэхъун
 Мэрзэхъу
 Псыгуэнсу
 Псыкуэд
 Псынабэ
 ФӀыцӀэпс
 Шытхьэлэ

 Жылэр  
 ЦӀыху бжыгъэр 2006 2009 2010Урысей псо джылэ ис къэбжын 2010-гъэм ирагъэкӀуэкӀам къыхэкӀыу 2011 2012Урысейм и муниципалнэ къэгъэхъуахэм 2012-гъэм ЩӀышылэм и 1-м ирихьэлӀэу джылэ дэсахэр 2013Урысейм и муниципалнэ къэгъэхъуахэм 2013-гъэм ЩӀышылэм и 1-м ирихьэлӀэу джылэ дэсахэр 75 021 75 088 71 182 71 818 72 034 72 260 

Жылэ исым и Ӏувагъыр — 160 цӀыху/км²

 Лъэпкъ исхэр (2010 гъэ)Ещанэ том. ЕплӀанэ таблицэ. Къэбэрдей-Бэлъкъэрым джылэ исыр лъапкъыгъуэкӀэ зэрыугуэшар, Урысей псо джылэ ис къэбжын 2010-гъэм ирагъэкӀуэкӀам къыхэкӀыу
ЛъэпкъЦӀыху бжыгъэрӀыхьэр  % адыгэхэр 57 795 80,5 % урысхэр 8 160 11,4 % тыркухэр 3 685 5,1 % адрейхэр 2 142 3,0 % псори 71 782 100,00 %

 Урбанизацэр 
Жылу исыр — 71 782 цӀыхуу мэхъу. Абы щыщу 44 % Ӏыхьэр Нарткъалэ дэсхэщ. 

ЦӀыхухъухэр — 33 771 цӀыхуу мэхъу (47 %), цӀыхубзхэр — 38 011 мэхъу (53 %) 

 Ныбжь зэхэтыкӀэр (2010 гъэ) 
 Ныбжьыр ЦӀыху бжыгъэр Ӏыхьэр  % 0 - 14 14 142 19,7 % 15 - 59 48 985 68,2 % 60-м аткӀэ 8 655 12,1 % псори 71 782 100,00 %

 Экономикэр  
Къедзыгъуэм республикэм нэхъ зызуужауэ япэ итхэм ящыщщ. Нэхъ зрагъэужауэ зэрахьахэр пхъащхьэмыщхьэхэмрэ хадэхэкӀхэмрэ. Нэхъ цӀэ яӀэу къедзыгъуэм итщ предприятиеу 16, абы щыщу 11-р Нарткъалэ дэтхэщ.

 Гулъытыгъуэ 


 ТехьэпӀэхэр 
 Аруан къедзыгъуэм и официалнэ сайтыр

Category:Къэбэрдей-Балъкъэрым и къедзыгъуэхэр