Беслъэней (къуажэ)

Беслъэне́й — Къэрэшей-Шэрджэсым и Хьэбэз къедзыгъуэм хэт къуаджэ. Инджыджышхуэ и ижьырабгъу лъэныкъуэ Ӏуфэм Ӏут. Краснодар къэралым и гъунапкъэдыдэм Ӏухьу.

 ЦӀэр 

1920 гъэхэм Тхьэстыкъуей къуаджэм и цӀэр Беслъэнеуэ зэрахъуэкӀ комунизмым къыхэкӀыу (пщыхэм, лъакъуэлъэшхэм я унэгъуэцӀэхэр къуаджэхэм трахын кӀадзэ). Ӏэташъхьэм япэреуэ джылэм хуадэкъым къуаджэм Беслъэней фӀашъыну, Къанокъуэ Беслъэн ицӀэкӀэ фӀашъу ягугъу, ауэ джылэр къимыкӀуэту «адыгэ лъэпкъым и зы къудамэ дызщыщым и цӀэ джоуэ» къуаджэм Беслъэней траӀуэ. 

 Тхыдэр 

Иджырей Беслъэней къуаджэр щыхалъхьар XIX лъэхъэнэм и етӀуанэ Ӏыхьэм. 

Къуаджэр зеуэ щытар Тхьэстокъуэ Азнэур. 1844 гъэ нэгъунэ къуаджэр Абэшыр и ӀэхъупӀэ тхым и гъунэгъу хэта,  Уэрпым Булваркэ псыр здыхэлъадэм дежьС.Х. Хатко. Бесленей — мост Черкесии. Нап. 364/367. Мыекъуапэ. 2009 гъ.. Яужым къуаджэр Урысей ӀэнатӀэм УэрпымкӀэ нэхъ ирегъэхри егъэтӀыс Отраднэ станицэм игъунэгъу, илъэс зытӀущ текӀауэ къуаджэр Джан-Джол бгым идежь ягъэтӀысыр, къуаджэм и щысыпӀэр Урысей Ӏэташъхьэм ирэ зэрахъуэкӀа, иджырей и щысыпӀэр ебгъуанэ мэхъур.

Иджырей Беслъэней къуаджэм хьэблищ зхиубыду щыт, ахэр: Богупсей (къуэджапшъэ), Тхьэстыкъуей (къуэджэку/къуэджэкӀэ), Тэркъаней (къуэджэкӀэ). Къуаджэр щагъэтӀысым беслъэнейхэм щымыхъукӀэ абазэ, нэгъуей, къэбэрдей унагъуэхэри хагъэтӀысхьа. 

 ЕДЗ-м и зэманыгъуэр 

1942 гъэм и шышъхьэӀум Адыгэ аутоном къедзыгъуэм гъогу пхырыкӀт Курджы ССР-м кӀуэуэ, абымкӀэ Ленинград блокадэм хэтам сэбийхэр ирачу. Беслъэней къуаджэм ипэмыджыжьу гъогум ирикӀуэ зы гу къэувэӀа, 32 сэби ису, тхьэмахуэ бжыгъэкӀэ гъогу тета сэбихэр нэхъыбу сымаджэхэт, куэдыр хьэлъу. А хъыбарыр кӀэху къуаджэм нэса, джылэр зэхуэсри унафэ яшъа сэбихэр унагъуэ-унагъу зэбгыраху къуаджэм къагъэнэн.

Сэбихэр къуаджэ-тхылъым иратхахэ я цӀэ-унэгъуэцӀэхэр зэрахъуэкӀри, джэрмэн къынэсхэм щахъумэным шъхьэкӀэ.

Абым папшъу 2010 гъэм, нэкъыгъэм и 7, Беслъэней къуаджэм сын зэӀуаха.

 Джылэр 

Дылу къуаджэм дэсыр 3, 175 цӀыху (2002 гъ.)Этнокавказ. Къ-ШР-м лъэпкъ дэсхэм я бжыгъэхэр, джылэбжыгъэ 1926-2002 гъэхэмкӀэ

Абым, лъэпкъкӀэ:
 адыгэхэр — 3, 033 цӀ. (95,5 %)
 абазэхэр — 74 цӀ. (2,3 %)
 урысхэр — 39 цӀ. (1,2 %)
 пэмыкӀ лъэпкъхэр — 29 цӀ. (1 %) 

 Къуаджэм щыщ цӀэрыӀуэхэр 

 ГъукӀэкъул Нашхъуэ и къуэ Даут — револуциэм хэта, щӀэныгъэлӀ.
 Эскиндар Абдурэхьман и къуэ Мухьэмэд — Урысей Финансым и Академиэм и ректор.
 Охътэ Джамырзэ и къуэ Александр — Адыгэм я културэ-лъэпкъыгъуэ автономиэм и тхьэмадэ. 

 Гулъытыгъуэ 

Category:Къэрэшей-Шэрджэсым и къуажэхэр