Ипшэ Ӏэсетиэ

Ипшэ Ӏэсетиэ (, , ) — дунейпсом къамылъыта къэрал, Къуакъаз кӀыбагъым хэт. Къалэнэхъышъхьэ — Цхинвал.

 Дунейпсо-дипломатиэмкӀэ и къэлъытэгъуэр 
Ипшэ Ӏэсетиэм и хуитыныгъэр къзлъытэр Урысейрэ, Венесуелэрэ, Никарагуарэ, Наурурэ, абыхэм пэмыкӀыу Апхъазым — къэрал ныкъуэ къэлъытэгъу щытыр.

ЛъЗ-м и хабзэкӀэ, де-юре Ипшэ Ӏэсетиэм и шӀыпӀэр Курджым хохьэ, абы и конституциэмкӀэ «Цхинвал куей» зицӀэ ().

 Хэкумэтхыр 
Ипшэ Ӏэсетиэм и шӀыпӀэр Къаукъазышхуэ бгытхым и ехыпӀэм хэлъ. ШӀыпӀэр нэхъыбаӀуэм къуэкӀэ-бгыкӀыу щыт. Климэтыр — курыт, шъышъылэм и шӀэӀэгъыр — 20 къыщыкӀэдзауэ −70 °C носыр, шышъхьэӀум и хуэбагъыр -+21 — 24 °C носыр.

Ипшэ Ӏэсетиэм и гъунапкъэхэр ишъхъэрэмкӀэ Урысейм Ӏохьэ, ипшъэмкӀэ Курджым. И шӀыпӀэм и инагъыр км² 3.900.

 Тхыдэр 
Урысейм Ӏэсетиэр Кучыку-Кайнарджий тхылъымкӀэ хуэкӀуауэ щыта 1774 гъэм, урыс тырку зауэм яуж. 1843 гъэм Ӏэсетиэ куей мэхъур.

1918 гъэм Ипшэ Ӏэсетиэр Совет Урысейм идежькӀэ еуэкӀа, хэхьэным шъхьэкӀэ, апкӀэнтӀэху Курджым къэрал шъхьэхуиту зытриӀуауэ. Ипшэ Ӏэсетиэр Курджым аннексиэ ишъыну щыхуэжьэм зауэшхуэ къыхэкӀа хъуа 1918—1920 гъэхэм.

1922 гъэм ССР Курджейм хэту Ипшэ Ӏэсетиэ автоном куей мэхъур.

1989 шъакӀуэгъуэм и 10 Ипшэ Ӏэсетиэм и джылэ депутатхэм я Хасэм унафэ къадагъэкӀ автоном куейр республикэ хъууэ ССР Курджейм хэту. Езы курджы парламентым абым пэуву унафэ къыдегъэкӀ ишъхъэрэ осетиэ автономыр Ӏуахыну.

1990—1991 гъэхэм Курджымрэ Ипшэ Ӏэсетиэмрэ зауэ къахокӀыр Дъыгъэмыс тхылъкӀэ яужым зэфӀэкӀауэ.
1991 гъэм щыкӀэдзауэ Ипшэ Ӏэсетиэр де-факто къэрал шъхьэхуиту щыта, ауэ дунейм и къэрал зым къымылъытауэ шъхьэхуиту. 2008 гъэм шышъхьэӀум Курджым и къэрал ӀэнатӀэм Ипшъэ Осетиэр къэрукӀэ трихын мурад ешъыр, Урысейр а зауэм зэрхэхьэм шъхьэкӀэ республикэр къэнэфа.

2008 гъэм къэхъуам яуж Урысеймрэ пэмыкӀэ къэралхэри хэту Ипшэ Ӏэсетиэм и хуитыныгъэр къалъыта.

 Къэрал политикэ зэхэтыкӀэр 
Ипшэ Ӏэсетиэр президентым и республику щытщ. Къэралым и тхьэмадэр хабзэ гъэзанкӀэр президентыра. Хабзэ къадэгъэкӀ ӀэнатӀэр парламентым иӀыгъ, депутат 33 зыхэтым.

 Джылэр 
Советым джылэбжыгъэ икӀэу ирагъэкӀуэкӀамкӀэ 1989 гъэм, Ипшэ Ӏэсетиэм цӀыху дэсар мин 99. Абым я нэхъыбэр осетинхэ, пэмыкӀыу курджыхэр, урысхэр адрей лъэпкъхэр джоуэ. Дин зыпылъхэр — чыристэн.

 АдминистрациэкӀэ зэрыгуэчыр 
Республикэр куеиплкӀэ мэгуэч — Дзау куей, Знаур куей, Ленингор куей, Цхинвал куей.

Цхинвалым щымыхъукӀэ кълэ статус зиӀэр хьэблэ Квайсара.

Хэкур:Администрацэм и къалэр: 250pxИпшъэ Осетиэр администрациэкӀэ зэргуэчыр Дзау куей Дзау Знаур куей Знаур Ленингор куей Ленингор Цхинвал куей Цхинвал

 Гулъытыгъуэ 

 ТехьэпӀэхэр 
 «Ипшъэ Осетиэм културэм и министериэ» 
 «Ипшъэ Осетиэ Республикэм и Нэхъышъхьэ комиссиэ хэхынымкӀэ» 
 «РЕС» Информационное агентство и «Министерство печати и массовых коммуникаций Республики Южная Осетия» 
 Посольство Республики Южная Осетия в Российской Федерации 

Категориэ:Ипшъэ Осетиэ