Хьэдэкъаз

Хьэдэкъаз е къау () — къаз теплъэхэм хэхьа, къыу лъэпкъыгъуэм хиубыдэ лӀэужьыгъуэщ.

 Теплъэр 
Къыум теплъэкӀи, инагъкӀи ещхь лӀэужьыгъуэщ, ауэ и нэхъ пщэ гъумыр щескӀэ егъэукъуэнш, и натӀэм тыкъыр къыхокӀ. ПӀащэщ, дамэ лъэныкъуэр см. 57-62, къешэч ч. 8-13. 

 Здэпсэухэр 
Щопсэу Еуропэм, Азиэм я щӀыпӀэ щхьэхухэм. Щогъуалъхьэ Къаукъазым и ищхъэрэ хыкъумхэм, псыпцӀэхэм я гъунэгъу къэкӀыгъэ Ӏувхэм. ЩӀымахуэр щегъакӀуэ Хы ФӀыцӀэ, Хы Каспий, Хы Курытым я Ӏуфэхэм, Ипщэ Къажэрым, Курыт Азиэм. Къаукъазыкум зэзэмызэ щалъагъу щыблэлъэтыкӀкӀэ. 

 Шэныр 
Зыгуэрым игъэгубжьмэ, унэ къазым хуэдэу и пщэр ещэщӀри «с-с-с-с» макъ къегъэӀу, и урыс фӀэщыгъэри аращ къызтекӀар. 

 И Ӏуэхугъуэр 
250px|left|thumb|Хьэдэкъаз
Мы къуалэбзу бжыфӀэшхуэр къыум хуэдэу, япэм Къаукъазым щынэхъыбащ, нэхъ щӀыпӀэ куэдми щыгъуалъхьэт. Иджы нэхъыбэу щалъагъур бжьыхьэмрэ гъатхэмрэщ — щыблэлъэтыкӀкӀэ. Зы псэущхьэ хуэсакъы, хъумэн хуэймэ мыр етӀуанэу жыпӀэ хъунущ. Хьэдэкъазыр и хьэлкӀэ зэры мыкъыиныр къэгъэсэбэпауэ гъэбэгъуэжьын хуэйуэ орнитологхэм къагъэув. Еуропэм щӀыпӀэ куэдым псы ӀущӀахэм, хыкъум мыинхэм щаӀыгъщ, нэхъыщхьэу ӀускӀэ дэӀэпыкъуурэ. Мылъэтэжын папщӀэ и къабзий пхъашэхэр паупщӀ, е нэмыщӀ амал кӀэлъызэрахьэ. 

 Тхылъхэр 
 Брат Хьэсин. Адыгэхэм я къуалэбзу щӀэныгъэр. Черкесск. 2007 гъ.

Category:Къыухэр