Махатма Ганди

Мохандас Карамчанд Ганди е Махатма Ганди () — Индиэм и хуитыныгъэм къыдэшъхэм, къэзгъэжьахэм ящыщт Британиэшхуэм къыхагъэкӀыным шъхьэкӀэ. Хабзэ "зауэншу" (сатьяграха) еджу къыригъэжьам цӀыхуӀкуэд яуж ихьэт.

 И тхыдэр 
ЛъэпкъкӀэ Мохандас кастэ вайшияхэм къахэкӀырт. Я унагъуэм хабзу хъуам амалыншэу пылъхэт, хуабжьу абым и анэ Путлибай щӀэлъыплът. ТхьэлъэӀухэр, бэрэскӀыхэр, вегетарианизм, тхьэтхылъ джыныр — ахэрат Мохандас и щӀэлэгъуэ зэманым зыпылътэр. 

Илъэс пщӀыкӀуищ щырикъуам Мохандас и ныбжэгъу пщащэ Кастурбай къырагъэшащ. Я унагъуэм бынипӀлӀ ягъуэта, къуищ, ахэр: Харилал, Манилал, Рамдас, Девдас. И къуэ нэхъыжь Харилалыр унагъуэм иригъэкӀа, и къуэу къимылъытэу, и псэукӀэм папщӀэ — и щӀасэт: фадэ, къэкӀухьын, джэгун, зытӀощ диныр зэрихъуэкӀащ, сифилис къеузу илӀыкӀащ. Адрей и къуэ хъуахэр езыми и лэжьыгъэм пылъхэт.

Илъэс пщӀыкӀуибгъу щырикъуам Мохандас Лондон еджакӀуэ макӀуэр, йуристу къеухри Индиэм къегъэзэжыр 1891 гъэм. Хэгъэгум деж и лэжьыгъэм сэбэпышхуэ къызэрхуимыщӀам папщӀэ 1893 гъэм Мохандас Ипщэ Африкэм йожьэр. Абдежым щӀедзэ индиэхэм я пӀалъэм пылъын. Абдежым дей япэреуэ къегъэщхьэпэр сатияграха (зауэншэ пэщытыныгъэ). И дуней тетыкӀэ-гупшысэгъуэм мыхьэнэ куэд хэзылъхьар тхылъ Бхагавадгита. 

 Индиэм и хуитыныгъэ щӀэдзэгъуэр 
Индиэм и хуитыныгъэм щыпылъ зэманыгъуэм Махатма къигъэщхьэпар сатияграха, абым хуэду: индиэ жылэм Британиэ къыраш хьэпшыпхэр къамыщэхуэу, къамгъэщхьэпэу, абым нэхъыбэу Британиэм и хабзэ бжыгъэм ебакъуэхэу, къамылъытэхэу. 

Нэхъыщхьэу а лэжьыгъэм къилъытэтэр:
 Британиэ щӀыхьхэр индиэхэм къамыштэну (яӀэхэр ятыжыну)
 ХабзэдэгъэкӀ Хасэм и хэхыгъэм жылэр хэмыхьэну
 Хейхэм, ӀэнатӀэгъуэхэм, инджылыз егъэджапӀэхэм Ӏумыхьэну/щымыӀэну
 Еуропей щыгъынхэр зэрамыхьэну
 Цей щэкӀым нэхъыбэу пщӀэ хуэщӀын
 Уасэ мытын

 Сын хуашъахэр 
 Радж Гхат
 Махатма Ганди и мемориал АШЗ-м
 И сыну, мемориалу къэлэ бжыгъэм, къэрал бжыгъэ дуней псом идежь: Нию-Йоркым, Сан-Франсискэм, Мэзкуум, Лондоным пэмыкӀ бжыгъэхэм.

 И псалъэ цӀэрыӀуэхэм ящыщ 
"ЯпэкӀэ укъалъытэкъым, тӀанэ къыпщодэхьэшххэ, яужкӀэ къозауэхэ. ИкӀэм уэ уатокӀуэ."

"Дунейм и инагъыр ирокъур цӀыху къэс зыхуэныкъуэр игъуэтыфын, ауэ цӀыкӀущэ, цӀыхухэм я нэпсеягъэр ирригъэкъун"

 ПэмыкӀхэр 
 Джавахарлал Неру
 Индира Ганди
 Индиэ Лъэпкъ Конгресс
 Ганди (кино)
 Сатьяграха

 ТехьэпӀэхэр 
 Gandhi IMDB - м
 Hey Ram IMDB - м
 Махатма Ганди проэктым «Зэуэншэ»
 Ганди теухуа напэкӀуэцӀ (урысыбзэкӀэ)
 Ганди и сурэт