Panenka (penalti soqqısı)

Associaciyalıq futbolda panenka — penalti tebiw waqtında qollanılatuǵın texnika, onda tebiwshi toptı dárwazamannıń oń yamasa shep tárepine tebiwdiń ornına, toptıń astına jeńil tiyip, onıń dárwazanıń ortasına kóterilip túsiwine sebep boladı, bul kóbinese ortadan uzaqlasıp sekiriwge úlgergen dárwazamandı aldaydı.

Bul texnikanı birinshi bolıp chex oyınshısı Antonin Panenka Belgradtaǵı UEFA Evro 1976 finalınıń sheshiwshi penaltiler seriyasında jeńis golın urǵanda qollanǵan hám Batıs Germaniya dárwazamanı Zepp Mayerdi jeńip, Chexoslovakiya milliy komandası ushın chempionlıqtı qolǵa kirgizgen. Bul texnika Panenkaǵa ǵalaba xabar qurallarınıń úlken dıqqatın hám maqtawların alıp keldi, biraq ol sonday-aq qáwipli dep esaplandı. Onı durıs orınlaw qıyın bolǵanlıǵı hám eger dárwazaman aldınnan sezip qalsa, qaytarıw ańsat bolǵanlıǵı sebepli, panenka professional pley-off turnirlerinde siyrek qollanılǵan. Sport jurnalistleriniń atap ótiwinshe, ádette iri turnirlerde panenka menen gol urıwǵa tek ǵana bunday hárekettiń sátsizligi aqıbetlerine tayın bolǵan joqarı abıraylı oyınshılar ǵana háreket etken.

Dáslep, panenkanıń chexshe atı Vršovický dloubák bolǵan — bul Panenkanıń óziniń Bogemians klubı jaylasqan Praganıń Vrshovice rayonına silteme. Penalti tebiwdiń bul stili sonday-aq Italiyada Il cucchiaio («qasıq»), Braziliyada cavadinha («kishi qazıw») hám Argentinada hám Qubla Amerikanıń basqa jerlerinde penal picado («túrtip tebilgen penalti») dep te ataladı.

 Texnika 
Bul texnikanıń maqseti toptı dárwazamannıń ústinen asırıp jiberiw emes, al kóp dárwazamanlardıń toptıń qaysı baǵıtta ketip atırǵanın kútip turmastan, aldın-ala boljap, dárwazanıń eki tárepiniń birewine sekiretuǵınlıǵınan paydalanıw bolıp tabıladı. Bul júdá qáwipli texnika, sebebi topqa jeńil tiyiw oǵan júdá tómen tezlik beredi, bul dárwazamanǵa sekirgen jerinen artqa qaytıwǵa yamasa hátte sol ornında turıp, toptıń qolına ańsat kelip túsiwin kútiwge imkaniyat beredi. Sonıń menen birge, jeńil tiygiziwdi ádette soqqı beriwden aldın ástelep kiyatırǵan orınlawshı ańsat qollanadı, bul dárwazamanǵa orınlawshınıń ne islemekshi ekenin biliwge múmkinshilik beredi. Bul háreketti ádette tek ózine isenimli penalti orınlawshılar, yaǵnıy soqqınıń sátsiz shıǵıw qáwpin moynına alıwǵa batıl bolǵanlar ǵana qollanadı. Panenka qollanıwǵa háreket etken geypara oyınshılar qánigelestirilgen ǵalaba xabar quralları yamasa óz komandasınıń aǵzaları hám ıqlasbentleri tárepinen sınǵa alınǵan, ásirese olar onı sátsiz orınlasa.

Izertlewlerge sáykes, panenkanıń anıq orınǵa yamasa kúsh penen tebiwge qaraǵanda gol urıw itimallıǵı tómenirek, degen menen, eger tabıslı orınlansa, panenkanıń qarsılas komandaǵa psixologiyalıq tásiri kúshli bolıwı múmkin dep esaplanadı, bálkim, penalti orınlawshılardıń onı qollanıwdı tańlawınıń sebebi de usında shıǵar. Evro-2012 de Italiyanıń Angliyaǵa qarsı oyınındaǵı penaltiler seriyasında Andrea Pirlo Angliyaǵa psixologiyalıq soqqı beriw úmitinde qasaqana panenkanı tańlaǵan. Biraq, Antonin Panenka bul penaltidi óziniń minez-qulqınıń bir kórinisi retinde kórgen.

 Derekler 

Kategoriya:Futbol terminologiyası
__BÖLİDİMÖNDEMEW__