Islamda qıyamet kúni

Islam dininde Qıyamet kúniniń ( yamasa ) — «wáde hám qáwip»i () barlıq óliklerdiń «deneleri tiriletunǵın» hám «barlıq adamlardıń» Jer betindegi ómirindegi is-háreketleri hám isenimleri ushın «esap beriwge shaqırılatuǵın» waqtı esaplanadı. Bul Islamnıń muqaddes kitabı — Qurannıń «tiykarǵı xabarı»Smith & Haddad, Islamic Understanding,  1981: p.63 dep ataladı, al tiriliw hám qıyamet — «Islam esxatologiyasın túsiniw ushın oraylıq» bolǵan eki tema bolıp tabıladıSmith & Haddad, Islamic Understanding,  1981: p.64. Qıyámet kúni barlıq musılmanlar ushın isenimniń tiykarǵı qaǵıydası hám Islam iseniminiń jeti shártiniń biri retinde qaraladı.

Oǵan baylanıslı sınaqlar, qıyınshılıqlar hám detallar Quran hám Hádislerde (Muxammed payǵambardıń sózlerinde) kórsetilgen; bular sol kúndegi waqıyalardıń izbe-izligi hám qosımsha maǵlıwmatlar beriw ushın aqıydalarda, Quran túsindirmelerinde (táfsirlerde), teologiyalıq jazbalarda hámSmith & Haddad, Islamic Understanding,  1981: p.vii esxatologiyalıq qollanbalarda keńirek túsindirilgen. Bul temanı tolıq túsindirip bergen Islam oyshılları hám ilimiy avtoritetleri qatarına ál-Ǵazzaliy, Ibn Kasir, Ibn Maja, Muxammed ál-Buxariy hám Ibn Xuzayma kiredi.

 Waqıyalar 
Qayta tiriliw hám qıyamet kúni ushın boljanǵan waqıyalar «júdá kóp hám hár túrli jollar menen kórsetilgen», biraq bul kún ushın «waqıyalardıń izbe-izligi» Quranda keltirilgen kóplegen detallarǵa, sonday-aq, hádisler, qollanbalar hám teologlardıń túsindirmeleri tárepinen ádetterik kórsetilgen qosımshalarǵa tiykarlanıp dúziliwi múmkin. Islamda aqır zamanıń tórt basqıshın kórsetiwge boladı:
 «Saat»tıń (as-sa’a) belgileri hám dúnyanıń tez arada tamamlanıwınan xabar beriwshi basqa waqıyalar;
 sur sırnayınıń shertiliwi, óliklerdiń qayta tiriliwi (qiyāma) hám barlıq tiri janlarlardıń bir jerge toplanıwı (ḥashr);
 qayta tirilgenler sudlanatuǵın esap-kitap (ḥisāb);
 jánnetke yamasa dozaqqa jiberiliwge tayarlıq, qarǵalǵanlar tómendegi dozaqqa qulap túsedi hám qutqarılǵanlar ekinshi tárepke ótetuǵın kópir (ṣirāṭ) arqalı ótiw, gúnákarlardı dozaqtan qutqarıw ushın shapaat (shafā'a) múmkinshiligi.

 Belgiler 

Qurannıń kóplegen ayatlarında, ásirese dáslepki túsirilgenlerinde, Qıyamet kúniniń jaqınlasıwı haqqındaǵı ideya ústemlik etediIsaac Hasson, «Last Judgment», Encyclopaedia of the Qur'anL. Gardet, «Qiyama», Encyclopaedia of the Qur'an. Islamda Qıyamet kúniniń keliwin bildiriwshi belgiler «úlken» hám «kishi» dep táriyiplenedi. Dajjal (Al-Masih ad-Dajjal) payda boladı, ol ya Maxdiy, ya bolsa Isa tárepinen óltirilgenshe aqmaqlardı aldap hám musılmanlardı óltiredi. Onıń sońınan, Rim dáwirinen beri tawdıń ishinde qamalǵan «Yajudj hám Madjudj» dep atalatuǵın kóp sanlı, qáwipli, jawız adam sıyaqlılar azat etiledi. Sonday-aq, ayırım ráwayatlarda, Sufyaniy dep atalatuǵın qanlı tiran korrupciya hám wayranshılıq keltirip shıǵarıp, hayallar, balalar hám Muxammedtiń áwladların óltiredi. Iseniwshilerdi bul qorqınıshlardan qutqarıw ushın Maxdiy payda boladı hám Maryam ulı Isa (Isa bin Maryam) oǵan járdem beriw ushın aspannan túsedi. Quyash batıstan shıǵadı{{Web deregi |website=sunnah.com |title=Sahih al-Bukhari. Prophetic Commentary on the Qur'an (Tafseer of the Prophet (pbuh)) (10)"The day that some of the signs of your Lord do come, no good will it do to a person to believe..." (V.6:158) |url=https://sunnah.com/bukhari:4636. Jumsaq samal esip, barlıq iseniwshiler onı jutadı hám tınısh ǵana qaytıs boladı.

 Derekler 

Kategoriya:Islam esxatologiyası