Antipatiya

Antipatiya (jekkóriwdiń jeńil túri) — bir nárseni yamasa birewdi jaqtırmaw, simpatiyanıń keri mánisi. Antipatiya tájiriybe arqalı payda bolıwı múmkin bolsa da, geyde ol qatnasıwshı adamlarǵa racional sebep-aqıbet baylanısı bolmaǵan jaǵdayda da qáliplesedi.

Solay etip, antipatiyanıń kelip shıǵıwı hár qıylı filosofiyalıq hám psixologiyalıq túsindirmelerge tiykar bolǵan, olardı ayırım adamlar isenimli dep esaplasa, basqalar júdá boljawlı dep qaraydı. Antipatiyanıń filosofiyalıq aspektin izertlew XVII ásirdiń basındaǵı zamanagóy filosof Djon Lokktıń essesinde tabılǵan.

 Adamlar arasındaǵı antipatiya 
Jeke adamlar arasındaǵı antipatiya kóbinese irracional túrde minez-qulıqlarǵa yamasa belgili bir fizikalıq ózgesheliklerge baylanıstırıladı, olar minez qásiyetleriniń belgisi retinde qabıllanadı (mısalı, jaqın, tereń jaylasqan kózler aqılsızlıq yamasa qatallıq belgisi retindeAlexander, Chester. (1946a). Antipathy and Phobia. Sociometry, 9 (2/3), 226-232.). Sonıń menen birge, unamsız sezim geyde tez hám oylawsız payda boladı, dıqqat dárejesinen tómen isleydi, solay etip avtomat processke uqsaydıAlexander, Chester. (1946b). Antipathy and Social Behavior. The American Journal of Sociology, 51 (4), 288-292..

Chester Aleksandrdıń empirikalıq nátiyjeleri antipatiyalardıń áhmiyetli ózgesheligi olardıń «refleksiv sanadan shetlesken» ekenin kórsetedi. Aleksandr bul juwmaqtı izertlewge qatnasıwshılardıń kópshiliginiń óz antipatiyaları haqqında hesh qashan kóp oylamaǵanın, olardı analizlewge yamasa basqalar menen talqılawǵa háreket etpegenin xabarlaǵan faktke tiykarlaǵan.

Simpatiya hám antipatiya sociallıq minez-qulıqtı ózgertedi. Antipatiya qashıwǵa sebep boladı dep ulıwma esaplansa da, geypara empirikalıq izertlewler obyektlerge degen antipatiyalıq reakciyadan keyin keleshektegi ushırasıwlardan qashıwǵa hesh qanday háreket bolmaǵanın dálilledi.

 Jeke ózgeshelik psixologiyası 
Tulǵa psixologiyasında antipatiya tómen kelisim menen baylanıslı bolıwı múmkin.

 Psevdoantipatiya 
Sofi Brayant jalǵan antipatiyanıń payda bolıwın baqladı, ol «basqa adamnıń háreketlerin hám sózlerin óziniń eń jaman tárepine sáykes itibarsız hám erkin túsindiriwden» ibarat. Basqasha aytqanda, adamlar óz kemshiliklerin basqalarǵa proekciyalawǵa hám olardı jaqtırmawǵa yamasa jekkóriwge beyim. Jalǵan antipatiya adamnıń óz mineziniń unamsız tárepleri haqqındaǵı (jasırın) bilimine tiykarlanǵan. Brayant nátiyjesinde payda bolǵan sezimdi «belgili bir qátelesken tazalanıw sezimi» menen salıstıradıBryant, Sophie. (1895). Antipathy and Sympathy. Mind, 4 (15), pp. 365-370..

 Derekler 

Kategoriya:Emociyalar
__BÖLİDİMÖNDEMEW__