Lui Nikola Davu

Lui-Nikolya Davu (; 1770-jıl 10-may — 1823-jıl 1-iyun) — Napoleon urıslarınıń sárkardası, Auershtedt gercogi (), Ekmyul knyazi (), Imperiya marshalı (1804-jıl 19-maydan). «Temir marshal» laqabı menen tanılǵan. Bir de bir sawashta jeńiliske ushıramaǵan Napoleonnıń jalǵız marshalı.

 Biografiyası 

Burgundiyanıń Anna qalasında leytenant Jan-Fransua d'Avu (Jean-François d'Avout; 1739-1779) hám Francuz-Adelaida Minar de Velar (Françoise-Adelaide Minard de Velars; 1741—1810) bay emes dvoryan shańaraǵında tuwılǵan. Qalǵan balaları: Jyuli (1771—1846; Imperiya grafi Mark-Antuan de Bomonnıń hayalı, Lui Aleksandr Davu (1773—1820; brigada generalı hám Imperiya baroni) hám Sharl-Izidor (1774—1854).

Ol Brien áskeriy mektebinde tárbiyalanǵan, oqıwǵa kiriwinen bir jıl aldın Napoleon sol mektepti pitkergen. Shańaraq dástúrine sadıq bolıp, 1788-jılı babası, ákesi hám dayısı xızmet etken atlı áskerler polkine xızmetke kiredi.

Revolyuciyalıq urıstıń baslanıwında general Dyumure basshılıǵındaǵı Arqa armiyada batalyon komandiri bolǵan. 1793-jılı 4-aprelde Dyumure revolyuciyalıq Parijge qarsı atlanısqa shaqırǵanda Davu dáslep generaldi qamaqqa alıwdı, keyin atıwdı buyırdı. Dyumure bosap ketti, al Davudı 1793-jıldıń 1-mayında polkovnik, sońınan brigada generalı etip kóterildi. Jirondashılardı jaqsı kórip, revolyuciyalıq terrordı unamsız bahalap, ol diviziya generalı lawazımınan waz keshedi hám 1793-jılı 29-avgustta octavkaǵa shıǵadı.

mini|200px|orta|nobaý|General Davu Mısırda.

1798-1801-jıllardaǵı Mısır ekspediciyası waqtında 1799-jılı Abukirdegi jeńiske kóp járdem berdi. 1800-jılı general Deze menen birge Franciyaǵa qaytqan.

1804-jılı Napoleon taxtqa otirǵanda Franciya marshalı dárejesine kóterilgen.

1805-jılı Davu Ulm operaciyasında da, Austerlic sawashında da ayrıqsha qatnasqan. Sońǵı sawashta rus áskerlerinin tiykarǵı soqqısına shidam bergen, Ullı armiyanıń bataliyada jeńisin derlik támiyinlegen de marshal Davudıń korpusı edi.

1806-jılı 26 mıń adamlıq korpusqa basshılıq etken Davu Auershtedtte Braunshveyg gercoginiń eki ese kúshli armiyasın qıyratıp, gercog ataǵın aladı.

1809-jılı Ekmyul hám Vagramda avstriyalılardıń jeńiliwine járdem berip, knyazlik ataǵına iye bolǵan.

1812-jılı Davu Saltanovka janında sawash júrgizdi, Smolensk janında sawash júrgizdi, Borodino janında kontuziya boldı. Davu Borodino sawashınan aldın Utica toǵayı arqalı ruslardıń shep qanatına qarsı qáwipli aylanba manyovr júrgiziwdi usınıs etti, biraq kartalar hám aymaq haqqında anıq maǵlıwmatlar bolmaǵanı ushın bul islenbedi. Napoleon ruslar aylanıp ótiw háreketin sezip, iyelep turǵan poziciyalarınan shıǵıp, Fabian tárizli sheginiw taktikasın dawam etedi dep qorıqtı. Ol aylanıp ótiwden góre rus saplarınıń qarsı atakaların abzal kórdiБезотосный В. М. Россия в наполеоновских войнах 1805—1815 гг. — 2014. — С. 332..

 Derekler