Semyon Gluzman

Semen Fishelyovich Gluzman (; 1946-jıl 10-sentyabr, Kiev — 2026-jıl 16-fevral) — ukrainalı psixiatr hám insan huqıqları qorǵawshısı bolıp tabıladı.

Ol sonday-aq «Ukraina psixiatrlar awqamı»nıń prezidenti hám tiykarshısı, «Amerika-Ukraina insan huqıqları boyınsha byurosı»nıń tiykarshısı, «Urıs hám totalitar rejim qurbanları ushın xalıqaralıq medicina reabilitaciya orayı»nıń direktorı, Ukrainanıń Miynet hám sociallıq siyasat ministrligi janındaǵı Ekspertler keńesiniń aǵzası esaplanadı. Ol sonday-aq, «Babiy Yar» komitetiniń teń baslıǵı, burınǵı dissident hám siyasiy tutqın bolıp tabıladı. Onıń medicina ilimleri doktorı ilimiy dárejesi bar.

 Biografiyası 
Ákesi medicina ilimleri doktorı Fishel Gluzman (1904–1987) bolǵan. 1968-jılı ol Kiev medicina institutın pitkerdi. Oqıwdı tamamlaǵannan keyin Gluzman Ukraina psixiatriya emlewxanalarında jumıs basladı hám Qara teńizden onsha uzaq bolmaǵan Dnepropetrovsk qalasındaǵı Arnawlı psixiatriya emlewxanasına jumısqa shaqırıldı.

Semen Gluzman Sovet Awqamında dissidentlerge qarsı psixiatriyadan jaman maqsette paydalanıwǵa ashıqtan-ashıq qarsı shıqqan birinshi psixiatr boldı. 1971-jılı Gluzman Sovet Awqamındaǵı insan huqıqlarınıń buzılıwına qarsı shıqqan general Petro Grigorenko boyınsha sırttan psixiatriyalıq esabat jazdı. Gluzman Grigorenkonıń ruwxıy jaǵdayı saw ekenligi hám onıń siyasiy sebeplerge baylanıslı psixiatriya emlewxanalarına jiberilgenligi haqqında juwmaqqa keldi. 1970-jıllardıń aqırı hám 1980-jıllardıń basında Gluzman Grigorenkonı aqıldan azǵan degen ayıplawdan qorǵaǵanı ushın jeti jıl miynet lagerinde hám úsh jıl Sibiryade súrginde bolıwǵa májbúr boldı. 1977-jıl 28-noyabrde Amnesty International Gluzmandı ózleriniń siyasiy isenimi ushın qamalǵan 92 medicina xızmetkeri dizimine qostı. Qamaqta bolǵan waqtında Gluzman hám onıń kameralası Vladimir Bukovskiy birgelikte rus tilinde basılǵan «Dissidentler ushın psixiatriya boyınsha qollanba» (A Manual on Psychiatry for Dissidents) miynetin jazdı. Bul miynet sonday-aq, ingliz, francuz, italyan, nemis hám dan tillerinde járiyalandı.

1980-jıllarda Gluzman (etnikalıq jaǵınan evrey) «amerikalı evreyler sinagogalarınan jiberilgen adamlar» hám, hátte, sovet mansaplılarınıń Izrailge kóship ketiw boyınsha usınısların biykarladı.

1991-jılı Gluzman ǵárezsiz organ retinde Ukraina psixiatriya awqamın (UPA) qurdı hám psixiatriya shıpakerleri tárepinen puqaralıq huqıqlarınıń buzılıwı boyınsha shaǵımlardı kórip shıǵıw ushın komissiya dúzildi.

Onıń qaytpaslıǵı hám etikalıq psixiatriyaǵa sadıqlıǵı ushın 1980-jılı Gluzmanǵa Amerika psixiatriya awqamınıń Sıylı aǵzası hám Korollik psixiatrlar kolledjiniń Húrmetli aǵzası ataqları berildi.

2008-jılı Semen Gluzman Pragada bolǵan Dúnyalıq psixiatrlar awqamınıń XIV kongressinde Psixiatriyadaǵı insan huqıqları boyınsha Jeneva sıylıǵı menen sıylıqlandı. Bul sıylıq oǵan ayrıqsha qaytpaslıǵı hám gumanizm ideallarına sadıqlıǵı, siyasiy dissidentlerge qarsı psixiatriyadan paydalanıwdan bas tartqanı hám de Ukrainadaǵı ruwxıy densawlıq xızmetin reformalaw waqtında etikalıq principlerdi tarqatqanı ushın berildi.

 Derekler 

Kategoriya:1946-jılı tuwılǵanlar
Kategoriya:2026-jılı qaytıs bolǵanlar
Kategoriya:Kievli shıpakerler
Kategoriya:Sovet evreyleri
Kategoriya:Ukrainadaǵı evreyler
Kategoriya:Ukrainalı psixiatrlar
Kategoriya:Psixiatriya alımları
Kategoriya:Korollik psixiatrlar kolledji aǵzaları
Kategoriya:Sovet dissidentleri
Kategoriya:Ukrainalı dissidentler
Kategoriya:Sovet insan huqıqları qorǵawshıları
Kategoriya:Ukrainalı insan huqaqları qorǵawshılar
Kategoriya:Kievli jazıwshılar
Kategoriya:Rus tilinde jazıwshı ukrainalı jazıwshılar
Kategoriya:Ukrainalı medicina boyınsha jazıwshılar
Kategoriya:XX ásir ukrainalı jazıwshıları
Kategoriya:XXI ásir ukrainalı jazıwshıları
Kategoriya:Sovet tutqınları hám qamalǵanları
Kategoriya:Sovet Awqamı tárepinen qamalǵan Amnesty International tutqınları
Kategoriya:Ukrainanı tutqınlar hám qamalǵanlar