Qisas al-Anbiya

Qiṣaṣ al-anbiyāʾ () - Islamda payǵambarlar hám rasullar sıpatında tán alınǵan shaxslar haqqındaǵı gúrrińler toplamın ańlatadı; ol tafsīr (Quran túsindirmesi) menen tıǵız baylanıslı.

Quran payǵambarlar haqqındaǵı waqıyalardı tek simvolikalıq (isharalı) tárizde tilge alǵanlıǵı sebepli, tıńlawshılar qalǵan detallardı óz bilimleri arqalı tolıqtıra alǵan. Islam keńeyip, basqa mádeniyatlar menen soqlıǵısqanında, xabardıń maqsetin saqlap qalıw ushın dáslepki tıńlawshılar názerde tutqan waqıya bayanatların jazıp alıw zárúrligi tuwıldı.

Bul tekstlerdiń avtorları orta ásir Islam civilizaciyasındaǵı kóplegen dástúrlerden, atap aytqanda, Aziya, Afrika, Qıtay hám Evropa dereklerinen paydalanǵan. Bul alımlardıń kópshiligi Quran túsinikleriniń avtorları da bolǵan; biraq Qurannıń óz tártibi hám dúzilisine ámel etiwshi Quran túsiniklerinen parıqlı ráwishte, qiṣaṣ (qıssaxanlar) payǵambarlar haqqındaǵı gúrrińlerdi xronologiyalıq tártipte bayanlaydı. Sol sebepli olar Bibliya ráwiyatlarınıń Yahudiy hám Xristian nusqalarına uqsap ketedi. Qiṣaṣ al-anbiyāʾ ishindegi ráwiyatlar kóbinese tariyxıy bayanlaw menen sheklenip qalmastan, hikmet hám ádep-ikramlılıq sabaqların ayrıqsha atap ótedi.

Islam ulamaları hám teologları Qiṣaṣ al-Anbiyāʾdaǵı jazıwlardı payǵambarlar hám rasullardıń ómirin úyreniwde yamasa tariyxıy izertlewler ushın isenimsiz dep esaplap kelgen hám olardı maqullamaǵan. Abdul Wahhab Najjardıń (1862-1941) Qaṣaṣ () shıǵarması payǵambarlar qıssasın tek ǵana Quran dereklerine súyengen halda túsindiredi hám aldınǵı shıǵarmalarǵa keskin qarsı turadı. Biraq ol da aldınǵı Qiṣaṣ al-Anbiyāʾdaǵı xronologiyalıq dúzilisti hám payǵambarlarǵa tiyisli ádep-ikramlılıq sabaqlardıń qısqasha bayanın saqlap qaladıAndrew Rippin The Qur'an: Formative Interpretation The Qur'an: Formative Interpretation  p. 322.

Derekler

 Sırtqı siltemeler 

 Shól xalqı ráwiyat etken Payǵambarlar qıssası
 PAYǴAMBARLAR QÍSSALARÍ - Ibn Kasir tárepinen jazılǵan: (Urdu / Arab/ Inglis / Bengal / Pushtu tillerinde) - uqsas kitaplar menen 
 G. Weil, Bibliya, Quran hám Talmud: yamasa Musılmanlardıń Bibliyaǵa tiyisli ápsanaları, arab dereklerinen jıynalǵan hám yahudiy dástúrleri menen salıstırılǵan (London: Longman, Brown, Green hám Longmans, 1846) [awdarılǵan: Biblische legenden der muselmänner. Aus arabischen quellen zusammengetragen und mit judischen sagen verglichen (Frankfurt am Main: Rütten, 1845)] (tórt qoljazbaǵa tiykarlanǵan ápsanalar toplamı)