Mánis dárejesindegi programmalastırıw

Mánis dárejesindegi programmalastırıw — bul Djon Bekustıń programmalardı matematikalıq obyektler retinde izertlew jumısında anıqlaǵan eki qarama-qarsı programmalastırıw paradigmasınıń birin bildiredi, ekinshisi bolsa funkciya dárejesindegi programmalastırıw bolıp tabıladı. Bekus dáslep obyekt dárejesindegi programmalastırıw terminin qollanǵan, biraq bul termin házirgi waqıtta obyektke baǵdarlanǵan programmalastırıw menen shatasıwǵa beyim.

Mánis dárejesindegi programmalar — bul sońǵı nátiyje mánisleri alınǵansha hár túrli mánislerdi (yaǵnıy, sanlar, simvollar, qatarlar hám t.b.) qosıw arqalı basqa mánislerdi qalay biriktiriwdi táriyipleytuǵın programmalar. Jańa mánisler bar mánislerden qosıw, biriktiriw, matricanı inversiyalaw hám t.b. sıyaqlı hár túrli mánisten-mániske funkciyalardı qollanıw arqalı dúziledi.

Dástúrli, fon Neyman programmaları mánis dárejesinde boladı: tayınlaw operatorlarınıń oń jaǵındaǵı ańlatpalar tek ǵana keyin saqlanatuǵın mánisti dúziw menen baylanıslı.

 Maǵlıwmat túrleri menen baylanısı 
Programmalastırıwǵa mánis dárejesindegi usıl mánisler keńisligin mánis dúziwshi operaciyalar astında hám sol operaciyalardıń algebralıq qásiyetlerin úyreniwge shaqıradı. Bul maǵlıwmat túrlerin úyreniw dep ataladı hám ol mánislerdiń ózlerine hám olardıń strukturasına itibar beriwden, belgili bir aksiomalar hám algebralıq nızamlar menen berilgen mánis payda etiwshi operaciyalarǵa hám olardıń strukturasına tiykarǵı itibar qaratıwǵa, yaǵnıy maǵlıwmat túrlerin algebralıq úyreniwge ótti.

 Lyambda esaplaw tilleri menen baylanısı 
Lyambda esaplawǵa tiykarlanǵan tiller (Lisp, ISWIM hám Scheme sıyaqlı) ámeliyatta mánis dárejesindegi tiller bolıp tabıladı, degen menen olar dizayn boyınsha solay sheklenbegen.

programmalardıń tiykarınan ne ushın mánis-dárejeli ekenin túsiniw ushın, mánisten-mániske funkciyanıń ádettegi anıqlamasın qarap shıǵayıq, meyli 
 f = λx.E
bul jerde, x mánis ózgeriwshisi bolıwı kerek (sebebi f-tiń argumenti anıqlama boyınsha mánis) hám E de mánisti bildiriwi kerek (sebebi f-tiń nátiyjesi anıqlama boyınsha mánis). Ádette, E — bul mánis payda etiwshi funkciyalardıń mánis ózgeriwshilerine hám konstantalarǵa qollanılıwın óz ishine alǵan ańlatpa; soǵan qaramastan, funkciya hám mánis argumentleri bar bir neshe mánis payda etiwshi funkciyalar bar hám sheklengen maqsetler ushın qollanıladı.

Eger mánisler termini mánis ózgeriwshileriniń ózlerin óz ishine aladı dep anıqlansa, onda programmalastırıwdıń mánis dárejesindegi kózqarası bar bolǵan programmalardı (mánis payda etiwshi operaciyalar/funkciyalar) basqa mánislerge qollanıw arqalı mánisler dúziw bolıp tabıladı. Lyambda stilindegi programmalastırıw nátiyje mánisinen mánis ózgeriwshilerin lyambda- abstrakciyalaw arqalı jańa programma dúzedi.

 Derekler 

Kategoriya:Programmalastırıw paradigmaları
__BÖLİDİMÖNDEMEW__