Adres keńisligi

Esaplaw texnikasında, adres keńisligi diskretli adreslerdiń diapazonın anıqlaydı, olardıń hárqaysısı tarmaq xostına, periferiyalıq qurılmaǵa, disk sektorına, yad yacheykasına yamasa basqa logikalıq yamasa fizikalıq obektke sáykes keliwi múmkin.

Programmalıq támiynatlar saqlanǵan maǵlıwmatlardı saqlaw hám alıw ushın, hár bir maǵlıwmattıń onı tabıwǵa bolatuǵın adresi bolıwı kerek. Qoljetimli adres keńislikleriniń sanı tiykarındaǵı adres strukturasına baylanıslı, ol ádette qollanılıp atırǵan kompyuter arxitekturası menen sheklengen. Kóbinese virtual yadlı sistemadaǵı adres keńisligi eń joqarı dárejeli awdarma kestesine, mısalı, IBM System/370-tegi segment kestesine sáykes keledi.

Adres keńislikleri adres keńisligi ishinde adresti bir mánili etiw ushın jetkilikli dárejede unikal identifikaciyalanǵan anıqlawshılardı biriktiriw arqalı jaratıladı. Adamnıń fizikalıq adresi ushın, adres keńisligi rayon, qala, wálayat yamasa mámleket sıyaqlı orınlardıń birikpesi boladı. Maǵlıwmat adres keńisliginiń ayırım elementleri birdey bolıwı múmkin, biraq eger adrestegi hár qanday element ózgeshe bolsa, sol keńisliktegi adresler hár túrli obektlerge silteme beredi. Mısalı, bir neshe imaratlar «Bas kóshe 32» degen birdey adreste, biraq hár túrli qalalarda bolıwı múmkin, bul hár túrli qalalardıń, bir-birine uqsas dúzilgen bolsa da, hár qıylı kóshe adresleri keńisliklerine iye ekenin kórsetedi.

Adres keńisligi ádette ózi iye bolǵan matematikalıq strukturasına sáykes bir neshe aymaqlarǵa bóliwdi usınadı (yamasa ruqsat beredi). Yad adresleri sıyaqlı tolıq tártip jaǵdayında, bular ápiwayı ǵana bólekler bolıp tabıladı. Pochta adresleriniń iyerarxiyalıq dizaynı sıyaqlı, ayırım ishki jaylasqan domen iyerarxiyaları Domen Atları Sisteması (DNS) yamasa katalog strukturası sıyaqlı baǵdarlanǵan tártiplengen terek túrinde payda boladı. Internette, Internet Belgilengen Nomerler Basqarması (IANA) global Internet adres keńisliginiń óz bólimlerin basqarıwı ushın hár túrli dizimge alıwshılarǵa IP adreslerdiń diapazonların bólistiredi.

 Mısallar 
Adreslerdiń qollanılıwı tómendegilerdi óz ishine aladı, biraq olar menen sheklenbeydi:

 Tiykarǵı yad, yadqa sáykeslendirilgen kirgiziw/shıǵarıw, sonday-aq virtual yad ushın yad adresleri;
 Keńeytiw shinasındaǵı qurılma adresleri;
 Disk drayverleri ushın sektorlıq adreslew;
 Belgili bir tomdaǵı fayl atları;
 Kompyuter tarmaqlarındaǵı hár túrli tarmaq xost adresleri;
 Internettegi Uniform resurs anıqlawshıları (URL).

 Adres kartasın jaratıw hám awdarıw 
nobaý|Logikalıq blok adreslewden fizikalıq geometriyaǵa awdarıw illyustraciyası
Adres keńislikleriniń jáne bir ulıwma ózgesheligi – bul kóbinese kóplegen qatlamlardı quraytuǵın sáykeslestiriwler hám awdarıwlar. Bul ádette joqarı dárejeli adrestiń qanday da bir usıl menen tómenirek dárejelilerge awdarılıwı kerek ekenin ańlatadı. Mısalı, logikalıq disktegi fayl sisteması sızıqlı sektor nomerlerin paydalanıp isleydi, olar ápiwayı jaǵdaylarda bólimniń birinshi sektor adresin qosıw arqalı absolyut LBA sektor adreslerine awdarılıwı kerek. Sonnan keyin, Parallel ATA arqalı jalǵanǵan disk drayveri ushın, interfeystiń tariyxıy kemshilikleri sebepli olardıń hár biri logikalıq cilindr-bas-sektor adresine túrlendiriliwi kerek. Ol disk kontrolleri tárepinen qaytadan LBA-ǵa, sońınan, aqırında, fizikalıq cilindr, bas hám sektor nomerlerine awdarıladı.

Domen Atları Sisteması óz atların tarmaqqa tán adreslerge (ádette IP adreslerge) hám kerisinshe sáykeslestiredi, olar óz gezeginde Adres Anıqlaw Protokolı (Address Resolution Protocol - ARP) arqalı baylanıs dárejesindegi tarmaq adreslerine sáykeslestiriliwi múmkin. Tarmaq adresin túrlendiriw sonday-aq lokal tarmaq hám Internet sıyaqlı hár túrli IP keńislikleriniń shegarasında da júz beriwi múmkin.
nobaý|Virtual hám fizikalıq adres keńislikleriniń baylanısı
Virtualdan fizikalıqqa adres awdarıwdıń klassikalıq mısalı – bul virtual yad, onda virtual adres keńisliginiń hár túrli betleri ya bet faylına, ya tiykarǵı yad fizikalıq adres keńisligine sáykeslestiriledi. Bir neshe san jaǵınan hár túrli virtual adreslerdiń hámmesi bir fizikalıq adreske hám usılayınsha Yad (RAM)-nıń birdey fizikalıq baytına silteme beriwi múmkin. Sonday-aq, bir virtual adrestiń nol, bir yamasa birden kóp fizikalıq adreske sáykes keliwi de múmkin.

 Derekler 

Kategoriya:Kompyuter arxitekturası
__BÖLİDİMÖNDEMEW__