C4 model

C4 modeli ‒ programmalıq támiynat sistemalarınıń arxitekturasın modellestiriw ushın jıynaqlı grafikalıq belgilew usılı. Ol sistemanıń konteynerler hám komponentlerge strukturalıq bóliniwine (ierarxiyalıq terek strukturasına) tiykarlanǵan hám arxitekturalıq qurılıs bloklarınıń detallı bóliniwi ushın Birgelki Modellestiriw Tili (UML) yamasa obekt-qatnas diagrammaları (ERD) sıyaqlı bar bolǵan modellestiriw usıllarına súyenedi.

 Tariyxı 
nobaý|Saymon Braunnıń C4 modeli boyınsha texnikalıq sóylesiwi, Dublin, 2025-jıl
C4 modeli programmalıq támiynat arxitektorı Saymon Braun tárepinen 2006-2011 jıllar aralıǵında Birgelki Modellestiriw Tili (UML) hám 4+1 arxitekturalıq kórinisi modeli tiykarında jaratılǵan. 2018-jılı Creative Commons licenziyası negizinde rásmiy veb-sayttıń ashılıwıhám maqalanıń járiyalanıwı payda bolıp kiyatırǵan usıldı keń tarqattı.

 Sholıw 
C4 modeli programmalıq támiynat sistemasınıń arxitekturasın, sistemanıń konteynerler hám komponentlerge bóliniwin, bul elementler arasındaǵı baylanıstı hám, kerek bolǵan jaǵdayda, onıń paydalanıwshılar menen qatnasın túsindiretuǵın bir neshe kózqaraslardı kórsetiw arqalı hújjetlestiredi

Kózqaraslar ózleriniń ierarxiyalıq dárejesine qaray shólkemlestirilgen:

 Kontekst diagrammaları (1-dáreje): sistemanıń kólemin hám onıń paydalanıwshılar hám basqa sistemalar menen qatnasın kórsetedi;
 Konteyner diagrammaları (2-dáreje): sistemanı óz-ara baylanıslı konteynerlerge bóledi. Konteyner qollanba yamasa maǵlıwmat saqlawshını bildiredi;
 Komponent diagrammaları (3-dáreje): konteynerlerdi óz-ara baylanıslı komponentlerge bóledi hám komponentlerdi basqa konteynerler yamasa basqa sistemalar menen baylanıstıradı;
 Kod diagrammaları (4-dáreje): kodqa sáykeslestiriliwi múmkin bolǵan arxitekturalıq elementlerdiń dizaynı haqqında qosımsha maǵlıwmatlardı beredi. C4 modeli bul dárejede Birgelki Modellestiriw Tili (UML), Obekt-Qatnas Diagrammaları (ERD) yamasa Integraciyalanǵan Rawajlandırıw Ortalıqları (IDE) tárepinen jaratılǵan diagrammalar sıyaqlı bar bolǵan belgilewlerge súyenedi.

1-den 3-dárejege shekem, C4 modeli 5 tiykarǵı diagramma elementin qollanadı: adamlar, programmalıq támiynat sistemaları, konteynerler, komponentler hám qatnaslar. Bul texnika bul elementlerdiń jaylasıwı, forması, reńi hám stili boyınsha qatań qaǵıydalar bermeydi. Onıń ornına, C4 modeli interaktiv birge islesiw arqalı sızıwdı ańsatlastırıw ushın bir-birine kirip turǵan qutılar tiykarındaǵı ápiwayı diagrammalardı qollanıwdı usınıs etedi. Bul texnika jáne hárbir diagrammaǵa atama hám túsindirme beriw, hám názerde tutılǵan auditoriya tárepinen túsiniwdi jeńillestiriw ushın anıq hám bir mánili belgilew sıyaqlı jaqsı modellestiriw ámeliyatların qollap-quwatlaydı.

C4 modeli rásmiy hújjetlestiriw usılları hám aldın ala arxitekturalıq dizayn qálelmeytuǵın tez rawajlanıwshı komandalar kontekstinde birge islesiw arqalı vizual arxitektura dúziwdi hám evolyuciyalıq arxitekturanı ańsatlastıradı.

 Derekler 

Kategoriya:Programmalıq támiynat arxitekturası