Qırǵız álipbesi

Balalar Jumbaqları. Aytıwshı: Toqalaq Molla Abdiraxmanov. 1939.
Qırǵız álipbesi — qırǵız tilin jazıw ushın paydalanılatuǵın álipbe. Qırǵız tilinde tómendegi alfavitlerdi paydalanıldı:

 Kirill alfaviti - Qırǵızstanda rásmiy túrde paydalanıladı;
 Arap alfaviti - rásmiy túrde Qıtaydıń Shıńjań-Uyǵır avtonom rayonına qaraslı Qızılsuw-Qırǵız avtonom wálayatı, Ili-Qazaq avtonom wálayatı, Pakistan hám Awǵanstanda paydalanıladı;
 Qırǵız Brayl alfaviti.

Arap álipbesi 1927-jılı qırǵız latın álipbesi tiykarında qurastırılǵan álipbege ótemen degenge shekem paydalanılǵan. Házirgi kúnde Qırǵızstanda kirill álipbesi paydalanılmaqta. Álipbe 36 háripten, onıń 33i rus alfavitinen alınǵan háriplerden, qosımsha qırǵız tiliniń seslik ózgesheligine bildiretuǵın 3 háripten (ң, ү, ө) turadı.
nobaý|312x312 nükte|"Manas" eposınıń bólimleriniń qırǵız latın álipbesindegi basılımları (sol jaqtaǵı joqarıda múyeshtegi kitap 1925-jılı Moskvada qırǵız arap álipbesinde shıqqan Tınıbek Japıy ulınıń atqarıwındaǵı basılımı).
nobaý|317x317 nükte|Ótiw dáwirindegi latın álipbesi menen jazılǵan ayırım qırǵızsha shıǵarmalardan úzindiler. 1940-jıllar.

 Qırǵız álipbesiniń salıstırmalı kestesi 
Kirill álipbesiArap álipbesiLatın álipbesi (1928-1940)Ótiw dáwirindegi latın álipbesi
(1940-1950)IPA А аاA aA a Б бبB вB b В вۋV vV v Г гگG gG gعƢ ƣƢ ƣ Д дدD dD d Е еيهJe jeJe jeЁ ёيوJo joJo jo Ж жجÇ çÇ çJumsaq (Russha) Жж ﮊ(Ƶ ƶ 1938-1940)Ƶ ƶ З зزZ zZ z И иىI iI i Й йيJ jJ j К кكK kK kقQ qQ q Л лلL lL l М мمM mM m Н нنN nN n Ң ңڭŊ ŋŊ ŋ/ Ṇ ṇ О оوO oO o  Ө өۅƟ ɵÖ ö П пپP pP p Р рرR rR r С сسS sS s Т тتT tT t У уۇU uU u Ү үۉY yÜ ü Ф фفF fF f Х хحX x (H h 1928-1938)H h Ц ц-- - Ч чچC cC c Ш шشŞ şŞ ş Щ щشŞ ş Ş ş Ъ ъ-- -- Ы ыىЬ ьĬ ĭ Ь ь-- --Э эهE eE eЮ юيۇJu juJu juЯ яياJa jaJa ja

 К (K)  + а, о, у, ы háripleriniń aldında yamasa izinde kelse =>  (Q) retinde jazıladı.
 Г (G)  + а, о, у, ы hárileriniń aldında yamasa izinde kelse =>  (Ğ) bolıp jazıladı.

Kirill álipbesiAytılıwıMFAJeke jazılıwıSońındaOrtasındaBasındaАаÁlip[ɑ]БбBe[b]ПпPe[p]ТтTe[t]ЖжDjiym[d͡ʒ]ЧчChiym[t͡ʃ]ХхXa[χ]ДдDál[d]РрRa[r]ЗзZay[z]СсSiyn[s]ШшShiyn[ʃ]ГгǴayn[ʁ]ФфFe[ɸ]Кк (Ққ)Qaf[q]КкKáf[k]Гг (Ғғ)Gáf[ɡ]ҢңKáf Úsh Noqat[ŋ]ЛлLám[l]МмMiym[m]НнNun[n]ОоWaw[o]ӨөWaw[ø]УуDamma Waw[u]ҮүWaw Qus Belgi[y]Уу (Ўў)Waw Úsh Noqat[w]Ээ, -eHe[e]Ыы / ИиÁlif Maqsura[i~ɯ]ЙйYe[j]Hámzá

 Unicode 
+Unicode-hám qırǵız tiliniń blogıAldınǵı 3 sanıAqırǵı sanı0123456789ABCDEF040ЀЁЂЃЄЅІЇЈЉЊЋЌЍЎЏ041АБВГДЕЖЗИЙКЛМНОП042РСТУФХЦЧШЩЪЫЬЭЮЯ043абвгдежзийклмноп044рстуфхцчшщъыьэюя045ѐёђѓєѕіїјљњћќѝўџ046ѠѡѢѣѤѥѦѧѨѩѪѫѬѭѮѯ047ѰѱѲѳѴѵѶѷѸѹѺѻѼѽѾѿ048Ҁҁ҂҃҄҅҆҇҈҉ҊҋҌҍҎҏ049ҐґҒғҔҕҖҗҘҙҚқҜҝҞҟ04AҠҡҢңҤҥҦҧҨҩҪҫҬҭҮү04BҰұҲҳҴҵҶҷҸҹҺһҼҽҾҿ04CӀӁӂӃӄӅӆӇӈӉӊӋӌӍӎӏ04DӐӑӒӓӔӕӖӗӘәӚӛӜӝӞӟ04EӠӡӢӣӤӥӦӧӨөӪӫӬӭӮӯ04FӰӱӲӳӴӵӶӷӸӹӺӻӼӽӾӿ050ԀԁԂԃԄԅԆԇԈԉԊԋԌԍԎԏ051ԐԑԒԓԔԕԖԗԘԙԚԛԜԝԞԟ052ԠԡԢԣԤԥԦԧԨԩԪԫԬԭԮԯ

 Úlgi 
Insan huqıqlarınıń ulıwma deklaraciyasınan
Kirill álipbesiArap álipbesiLatın álipbesi 
(1928-1940)Ótiw dáwirindegi latın álipbesi
(1940-1950)Burınǵı qırǵız álipbesi (Eski túrkiyshe)IPA transkripciyasıБардык адамдар өз беделинде жана укуктарында эркин жана тең укуктуу болуп жаралат. Алардын аң-сезими менен абийири бар жана бири-бирине бир туугандык мамиле кылууга тийиш.باردىق ادامدار ۅز بەدەلىندە جانا ۇقۇقتارىندا ەركىن جانا تەڭ ۇقۇقتۇۇ بولۇپ جارالات. الاردىن اڭ-سەزىمى مەنەن ابئيىرى بار جانا بئرئ-بئرىنە بئر تۇۇعاندىق مامئلە قىلۇۇعا تئيىش.Bardьq adamdar ɵz ʙedelinde çana uquqtarьnda erkin çana teꞑ uquqtuu ʙolup çaralat. Alardьn aꞑ-sezimi menen aʙijiri ʙar çana ʙiri-ʙirine ʙir tuuƣandьq mamile qьluuƣa tijiş.Bardĭq adamdar öz bedelinde çana uquqtarĭnda erkin çana teꞑ uquqtuu bolup çaralat. Alardĭn aꞑ-sezimi menen abijiri bar çana biri-birine bir tuuƣandĭq mamile qĭluuƣa tijiş.𐰉𐰀𐰺𐰒𐰃𐰶 𐰀𐰒𐰀𐰢𐰒𐰀𐰺 𐰇𐰕 𐰋𐰅𐰓𐰅𐰠𐰄𐰧𐰅 𐰳𐰀𐰣𐰀 𐰆𐰸𐰆𐰸𐱄𐰀𐰺𐰃𐰧𐰀 𐰅𐰼𐰚𐰄𐰤 𐰳𐰀𐰣𐰀 𐱅𐰅𐰭 𐰆𐰸𐰆𐰸𐱇𐰆𐰆 𐰉𐰆𐰞𐰆𐰯 𐰳𐰀𐰺𐰀𐰞𐰀𐱄٠ 𐰀𐰞𐰀𐰺𐰒𐰃𐰣 𐰀𐰭־𐰾𐰅𐰕𐰄𐰢𐰄 𐰢𐰅𐰤𐰅𐰤 𐰀𐰋𐰄𐰘𐰄𐰼𐰄 𐰉𐰀𐰺 𐰳𐰀𐰣𐰀 𐰋𐰄𐰼𐰄־𐰋𐰄𐰼𐰄𐰤𐰅 𐰋𐰄𐰼 𐱇𐰆𐰆𐰍𐰀𐰧𐰃𐰶 𐰢𐰀𐰢𐰄𐰠𐰅 𐰶𐰃𐰞𐰆𐰆𐰍𐰀 𐱅𐰄𐰘𐰄𐱁٠bɑrdɯq ɑdɑmdɑr øz bedelinde d͡ʒɑnɑ uquqtɑrɯndɑ erkin d͡ʒɑnɑ teŋ uquqtuː boɫup d͡ʒɑrɑɫɑt. ɑɫɑrdɯn ɑŋ-sezimi menen ɑbijiri bɑr d͡ʒɑnɑ biri-birine bir tuːʁɑndɯq mɑmile qɯɫuːʁɑ tijiʃ.

Sanlar

 San Qırǵızsha (Kirill) Oqılıwı San Qırǵızsha (Kirill) Oqılıwı 1 бир bir 7 жети  (d)jeti 2 эки (i)eki 8 сегиз  segi(y)z 3 үч  úch 9 тогуз  toǵuz 4 тѳрт  tórt 10 он  on 5 беш  besh 20 жыйырма (d)jıyırma  6 алты  altı 100 жүз (d)júz

 Qarańız 

 Qırǵız tili

 Derekler 

 1. Г.Жумакунова: Жаңы кыргыз латын алфавити – тарыхый зарылчылык
 2. Казак жана кыргыз латын алфавиттерин реформалоо
 3. Какой будет кыргызская латиница

Kategoriya:Qırǵız tili
Kategoriya:Alfavitler
Kategoriya:Álipbeler