2024-jılǵı Jazǵı Olimpiada oyınları

2024-jılǵı Jazǵı Olimpiada oyınları, rásmiy túrde XXXIII Olimpiada oyınları hám Parij 2024 dep ataladı, 2024-jıl 24-iyul hám 11-avgust aralıǵında Franciyada ótkeriletuǵın xalıqaralıq kóp sport túrlerinen ibarat is-ilaj. Ashılıw saltanatı 2024-jıl 26-iyulda ótkerildi. Parij qabıllawshı qala bolıp tabıladı.

Franciya, Parij qalası 2017-jıl 13-sentyabrde Lima qalasında (Peru) ótkerilgen XOK-tiń 130-sessiyasında 2024-jılǵı Olimpiada oyınlarınıń qabıllawshı qalası bolıp bir awızdan saylandı. Burın 1900 hám 1924-jılları Olimpiada oyınların ótkizgen Parij Ullı Britaniya paytaxtı Londonnan (1908, 1948 hám 2012) keyin úsh ret Olimpiada oyınların ótkizgen ekinshi qala boldı. Sonday-aq, 2024-jıl Parij-1924 oyınlarınıń júz jıllıǵı, sonıń menen qatar Franciyada ótkerilgen altınshı Olimpiada oyınları menen atap ótiledi.

Parij 2024 Olimpiada ilajı retinde breyk-danstıń debyutın kórsetedi, hám Tomas Baxtıń XOK baslıǵı dáwirinde ótkerilgen sońǵı Olimpiada oyınları boladı. 2024-jılǵı Oyınlardıń bahası 9 milliard evro boladı dep kútilmekte.

 Tayarlıq 

 Ótkeriletuǵın orınlar, 
Olimpiada jarıslarınıń kópshiligi Parij qalasında hám onıń paytaxt aymaǵında, sonıń ishinde qońsılas Sen-Deni, Le Burje, Nanter, Versal hám Vayres-syu-Marn qalalarında ótkeriledi.

Basketboldan aldınnan jarıslar menen gandboldan final jarısları qabıllawshı qaladan 225 km (140 mi) jerde jaylasqan Lillide ótkeriledi; jelkenli júziw hám ayırım futbol oyınları qabıllawshı qaladan 777 km (483 mi) aralıqta jaylasqan Jerorta teńizindegi Marsel qalasında boladı; Sonıń menen qatar, serfing ilajları Parijden, qabıllawshı qaladan 15 716 km (9 765 mil) aralıqta jaylasqan Francuz Polineziyasınıń sırt el aymaǵındaǵı Teaxupuo awılında ótkeriledi dep kútilmekte. Futbol taǵı bes qalada ótkeriledi, olar Bordo, Desin-Sharpye (Lion), Nant, Nicca hám Sent-Etyen, olardıń ayırımlarında Liga 1 klubları jaylasqan..

 Úlken Parij aymaǵı 
nobaý|Stad de Frans (Stade de France)
nobaý|Porte de La Chapelle arenası

 Parijdiń oraylıq aymaǵı 
nobaý|Mars maydanı (Champ de Mars)
nobaý|Úlken saray (Grand Palais)
nobaý|"Mayıplar" (Les Invalides)
nobaý|Xanzada parki (Parc des Princes)
nobaý|Stad Rolan garros (Stade Roland Garros)
Ótkeriletuǵın orınIs-ilajSıyımlılıǵıStatusıParc des PrincesFutbol (toparlıq basqısh hám altın medal ushın ushırasıwlar)48,583QollanıwdaǵıStade Roland GarrosTennis36,000(15,000 + 12,000 + 9,000)Boks (final)Paris Expo Porte de VersaillesVoleybol18,000(12,000 + 12,000)Stol tennisiGandbol (aldınnan jarıs)Awır atletikaBercy ArenaGimnastika (kórkem hám batut)15,000Basketbol (final)Grand PalaisQılıshlasıw8,000TaekvondoPlace de la ConcordeBasketbol (3x3)30,000WaqıtshaBreykingVelosiped (BMX erkin stil)SkeytbordingHotel de VilleJeńil atletika (marafon start)1,500Pont Alexandre IIISuw sportı (júziw marafonı)TriatlonVelosiped (waqıt sınaǵı finish)Trocadero (Pont dIena)Jeńil atletika (júriw)13,000(3,000 sitting)Velosiped (jol jarısı)Eiffel Tower Stadium (Champ de Mars)Plyaj voleybolı12,000Grand Palais EphemereDzyudo9,000GúresLes InvalidesSadaq atıw8,000Jeńil atletika (marafon finish)Velosiped (waqıt sınaǵı start)

 Versal aymaǵı 
nobaý|Milliy Golf (Le Golf National)
nobaý|Sent-Kventin-en-Ivelin velodromı (Vélodrome de Saint-Quentin-en-Yvelines)
nobaý|Versal sarayı (Château de Versailles)
nobaý|Vayres-Torsi teńiz orayı (Vaires-Torcy Nautical Centre)
Ótkeriletuǵın orınIs-ilajSıyımlılıǵıStatusıVersal sarayınıń parkleri (Gardens of the Palace of Versailles)At sportı80,000(22,000 + 58,000)WaqıtshaZamanagóy pentatlon (qılıshlasıw raundların qospaǵanda)Milliy Golf (Le Golf National)Golf35,000QollanıwdaǵıElankur Xill (Élancourt Hill)Velosiped (taw velosipedi)25,000Sent-Kventin-en-Ivelin velodromı (Vélodrome de Saint-Quentin-en-Yvelines)Velosiped (trek)5,000Velosiped (BMX jarısı)5,000

 Shetki aymaqlar 
nobaý|Lion Olimpiada baǵı (Parc Olympique Lyonnais)
nobaý|Rukas Blan Olimpida Marina, Marsel (Roucas Blanc Olympic Marina, Marseille)
Ótkeriletuǵın orınIs-ilajSıyımlılıǵıStatusıPyer Moro stadionı, Lill (Pierre Mauroy Stadium, Lille)Basketbol (toparlıq basqısh)26,000ExistingGandbol (final)Il-de Frans milliy olimpiada teńiz stadionı, Vayres-syur-Marn (National Olympic Nautical Stadium of Île-de-France [fr], Vaires-sur-Marne)Eskek esiw22,000Kanoe-eskek esiw (slalom, sprint)Velodrom stadionı, Marsel (Stade Vélodrome, Marseille)Futbol (6 topar basqıshlı, sherek final, hayallar hám erler arasındaǵı yarım final)67,394Lion Olimpiada parkı, Lion (Parc Olympique Lyonnais, Lyon)Futbol (6 topar basqıshlı, sherek final, erler hám hayallar arasındaǵı yarım final, hayallar arasında qola medal ushın ushırasıw)59,186Matmut Atlantique stadionı, Bordo (Stade Matmut Atlantique, Bordeaux)Futbol (6 topar basqıshlı, sherek final)42,115Djeffrua-Gichard stadionı, Sent-Etyen (Stade Geoffroy-Guichard, Saint-Étienne)Futbol (6 topar basqıshlı)41,965Alyanc Rivyera, Nicca (Allianz Riviera, Nice)Futbol (6 topar basqıshlı)35,624Bojuar stadionı, Nant (Stade de la Beaujoire, Nantes)Futbol (6 topar basqıshlı, sherek final, hayallar arasında qola medal ushın ushırasıw)35,322Rukas Blan Olimpada Marina, Marsel (Roucas Blanc Olympic Marina [fr], Marseille)Jelkenli júziw5,000Teaxupuo, TaitiSerfing5,000Milliy atıw orayı, Shatu (National Shooting Centre, Châteauroux)Atıp túsiriw3,000
 Medallar 
Parij-2024 prezidenti Toni Estangue 2024-jıl fevralda Olimpiada hám Paralimpiada oyınlarınıń medalların usındı, onıń aldınǵı tárepinde Eyfel minarasınıń dáslepki qurılısınan alınǵan oyınlardıń logotipi oyıp salınǵan altımúyeshli temir sınıqları súwretlengen. Shama menen 5084 medal francuzdıń Monnaie de Paris sarayında shıǵarıladı hám ol Parijde jaylasqan Chaumet kórkem zergerlik firması tárepinen islengen.

Medallardıń artqı tárepinde 1896-jılı birinshi zamanagóy Olimpiada oyınları ótkerilgen Panatenaik stadionınıń ishinde grektiń jeńis qudayı Nike súwretlengen. Parfenon menen Eyfel minarasın da medaldıń eki jaǵınan da kóriwge boladı. Hárbir medaldıń salmaǵı 455–529 g (16–19 unciya), diametri 85 mm (3,3 dyuym) hám qalıńlıǵı 9,2 mm (0,36 dyuym) boladı. Altın medallar 98,8 procent gúmis penen 1,13 procent altınnan, al qola medallar mıs, cink, qalayıdan jasalǵan.

 Oyınlar 

 Ashılıw saltanatı 
Ashılıw saltanatı 2024-jıl 26-iyulda saat 19:30-da (CEST, GMT+2) baslandı. Tariyxta ekinshi ret Olimpiada oyınlarınıń ashılıwı stadion sırtında ótkerildi, birinshisi 2018-jıl jas óspirimler arasındaǵı jazǵı Olimpiada oyınlarınıń ashılıw saltanatı edi. Milletler paradı Sena dáryası boyı menen Pon d’Osterlicten Pont-D’Ienaǵa shekem qayıq paradı sheńberinde bolıp ótti, al rásmiy protokol Trokadero maydanında waqıtsha «kishi stadionda» boldı. 320 000-ge shamalas tamashagóy ataqlı sportshılar mingen 80 qayıqtıń ótiwine gúwa bolıw ushın Sena dáryasınıń jaǵasına sapqa diziledi dep kútilmekte. 6 kilometrlik parad marshurtı ilajdiń mádeniy elementlerin hám Parijdiń kórnekli jerleriniń kórinislerin kórsetti. 2024-jılǵı Jazǵı Olimpiada hám Paralimpiada oyınlarınıń ilajların Tomas Djolli basqaradı.

Shólkemlestiriwshiler bul ilajdı «Olimpiada tariyxındaǵı eń tásirli hám qoljetimli ashılıw saltanatı» retinde úgit-násiyatladı,  COJOP2024 prezidenti Toni Estangue oǵan qatnasıw biypul bolatuǵının aytıp, oǵan 600 000 tamashagóydi tartıwǵa bolatuǵının atap ótti, bul Parijdiń ulıwma maqsetin kórsetedi. 2024-jıl «xalıq olimpiadası» boladıIngle, Sean (13 December 2021). «Paris to hold 'most accessible' opening ceremony of 2024 Olympics on River Seine». . Sena dáryasınıń tómengi jaǵasındaǵı kóriw orınlarında bileti bar 100 000 tamashagóy hám joqarı jaǵalawdaǵı biypul kóriw orınlarına shama menen 200 000 tamashagóy boladı dep kútilmekte (ilaj basqa jámiyetlik orınlar menen imaratlardan kórinedi). 2024-jıl martta qáwipsizlik máselelerine baylanıslı francuz húkimeti joqarı bank orınlarına kiriw tek mirátnama arqalı bolıwın buyırdı, al 2024-jıl aprelde prezident Makron ilajdı qısqartıwǵa yamasa qısqa múddetli ótkiziwge bolatuǵının málimledi. Zárúr bolsa Stad de Fransta dástúrli túrde.

 Sport túrleri 
2024-jılǵı Jazǵı Olimpiada oyınlarınıń baǵdarlamasında 32 sport túrinen 329 is-ilaj boladı, onıń ishinde 2016 hám 2020-jıllarda ótkerilgen 28 «tiykarǵı» olimpiada sport túrleri hám Parij shólkemlestiriw komiteti usınǵan tórt fakultativ sport túri: breyk óziniń olimpada oyınına aylanadı, al qosımsha sport túri retinde debyut, skeytbording, órmelew hám serfing 2020-jıldan baslap qaytadı. Awır atletikadan tórt jarıs alıp taslandı. Kanoede eskek esiwde eki sprint jarısı, eki slalom jarısı menen almastırıldı, ulıwma jıynaq kórsetkish 16-nı saqlap qaldı. Órmelew sportında aldınǵı «aralas» jarısı hár jınıs ushın bólek tezlikke órmelew hám tas penen qorǵasın baǵdarlarına bólingen.

2023-jıl fevralda AQSH boksı rossiyalı hám belarus sportshıları heshbir sheklewsiz básekilesetuǵın 2023-jılǵı jáhán chempionatına (Xalıqaralıq boks associaciyası shólkemlstirgen) boykot járiyalaw tuwralı sheshimin járiyaladı, sonıń menen qatar XBA-nı XOK tárepinen tastıyıqlaǵan kvalifikaciya baǵdarın buzıwǵa háreket etti dep ayıpladı.

 Qatnasıwshı Milliy Olimpiada komitetler 
Tómende 2024-jılǵı Jazǵı Olimpiada oyınlarına keminde bir sportshıǵa jollama alǵan Milliy Olimpiada komitetleriniń dizimi berilgen. Rossiyanıń Ukraynaǵa basıp kiriwinen keyin XOK Olimpiada kelisim shártin buzǵanı ushın Rossiya menen Belarus Olimpiada komitetleriniń jumısın toqtattı. Rossiya hám Belarus sportshıları urıstı «belsendi» qollamaǵan jaǵdayda, onıń ornına milliy identifikaciyasız, «jeke biytárep sportshılar» (AIN) retinde jarısadı. Jeke biytárep sportshılardı hár sporttıń xalıqaralıq federaciyası , sonnan keyin XOK keńesi tárepinen tastıyıqlanıwı kerek. Jeke sportshılar retinde INA ashılıw saltanatında yamasa medallar kestelerinde delegaciya retinde qarastırılmaydı. Usılayınsha, 2024-jılǵı Jazǵı Oyınlarǵa Afrikadan 54, Evropadan 48, Aziyadan 44, Amerikadan 41, Okeaniyadan 17, jeke biytárep sportshılar hám bosqınlardıń olimpiadalıq quraması barlıǵı 206 Olimpiada quraması qatnasadı.
Participating National Olympic Committees 

 Kalendar 
Bul rásmiy keste, degen menen anıq keste oyınlardıń sońına shekem ózgeriwi múmkin.

 Barlıq waqıt penen sáneler Oraylıq Evropanıń jazǵı waqıtın paydalanadı (UTC+2)

OCAshılıw saltanatı●Is-ilaj jarıslar1Altın medal ushın jarıslarCCJabılıw saltanatı

Iyul/Avgust 2024IyulAvgustIlajlar24Sár25Piy26Jum27She28Ek29Dúy30Siy31Sár1Piy2Jum3She4Ek5Dúy6Siy7Sár8Piy9Jum10She11Ek20x20 nükte JarıslarOCCCSuw sportı●●1●1220x20 nükte Suwǵa sekiriw1111●1●111811220x20 nükte Júziw4353543443520x20 nükte Suw tobı●●●●●●●●●●●●●●11220x20 nükte Sadaq atıw●11●●●111520x20 nükte Jeńil atletika215345558914820x20 nükte Badminton●●●●●●11125Basketbol20x20 nükte Basketbol●●●●●●●●●●●●●11220x20 nükte 3×3 Basketbol●●●●●●2220x20 nükte Boks●●●●●●●●●122441320x20 nükte Breyk dans112Kanoede eskek esiw20x20 nükte Slalom●11●11●●●2620x20 nükte Sprint●●34310Velosport20x20 nükte Ashıq jolda211420x20 nükte Velotrek11222131220x20 nükte BMX●2●2420x20 nükte Taw velosportı112At sportı20x20 nükte Tańıw●●11220x20 nükte Úshjarıs●●2220x20 nükte Sekiriw●1●1220x20 nükte Qılıshlasıw2221111111220x20 nükte Dala xokkey●●●●●●●●●●●●11220x20 nükte Futbol●●●●●●●●●●●11220x20 nükte Golf●●●1●●●12Gimnastika20x20 nükte Kórkem●●11113341420x20 nükte Ritmikalıq●11220x20 nükte Batutta sekiriw2220x20 nükte Gandbol●●●●●●●●●●●●●●11220x20 nükte Dzyudo222222211520x20 nükte Zamanagóy besjarıs●●11220x20 nükte Akademiyalıq eskek esiw●●●●24441420x20 nükte Regbi 7●●1●●1220x20 nükte Jelkenli sport●●●●22●●●2221020x20 nükte Oq atıw12221112121520x20 nükte Skeytbording1111420x20 nükte Jartasqa órmelew●●1111420x20 nükte Syorfing●●●●2220x20 nükte Stol tennisi●●●1●●●11●●●●11520x20 nükte Taekvondo2222820x20 nükte Tennis●●●●●●122520x20 nükte Triatlon1113Voleybol●●●●●●●●●●●●●11220x20 nükte Voleybol●●●●●●●●●●●●●●11220x20 nükte Awır atletika222311020x20 nükte Gúres●33333318Kúndelikli medal oyınları13131912191823272018152125343913329Barlıq medal sanı132645577694117144164182197218243277316329Iyul/Avgust 202424Sár25Piy26Jum27She28Ek29Dúy30Siy31Sár1Piy2Jum3She4Ek5Dúy6Siy7Sár8Piy9Jum10She11EkUlıwma ilajlarIyulAvgust

 Medallar kestesi 

 Derekler 

Kategoriya:Sport