Alisa (Gessen gercoginyası)

Alisa Ullı Britaniyalı (), jáne de Alisa Saksen-Kourg-Gotalı (; 1843-jıl 25-aprel, London — 1878-jıl 14-dekabr, Darmshtadt) — Britaniya xanzadası Viktoriya hám onıń zayıbı Albert Saksen-Koburg-Gotalınıń ekinshi qızı; Gessen ullı gercoginyası.

Alisa erte balalıǵınan ata-anası hám ájaǵa-úkeleri menen birge Ullı Britaniyanıń Korollıq rezidenciyaları arasında sayaxat etken. Qızdıń tálimi shahzada Alberttiń jaqın dostı hám máslahátshisi baron Stokmarǵa tapsırılǵan; onıń basshılıǵında basqa zatlar qatarı, Alisa qol ónerleri hám aǵashtı qayta islewdi, sonıń menen birge, francuz hám nemis tillerin úyrengen. 1861-jıl dekabr ayında shahzada Albert tif ısıtpası menen kesellengeninde, Alisa ólimine shekem oǵan ǵamxorlıq etti. Ákesi qaytıs bolǵannan keyin, xanzada Viktoriya aza tutqanında, Alisa anasınıń rásmiy bolmaǵan xatkeri wazıypasın atqarǵan. 1862-jıl 1-iyulda, saray ele da azada bolǵanında, Alisa Gessen ullı gercogınıń miyrasxorı nemis shahzadası Lyudvigqa turmısqa shıqtı. Dástúr Osborn úyinde tar sheńberde bolıp ótti hám xanzada tárepinen «toyǵa qaraǵanda kóbirek kómiw dástúrine uqsas» dep táriyiplendi. Malika shańaraqlıq turmısı jarlılıq, shańaraqqa tiyisli baxıtsızlıqlar hám er hám ana arasındaǵı qatnaslardıń jamanlasıwı menen orın aldı.

Alisa hayallarǵa belsendi qáwenderlik etti hám miyirbiykelik jumısına, atap aytqanda Flourens Naytingeyl jumısına qızıǵıwshılıq bildirdi. Gessen gercogligi Avstriya-Prussiya urısına kirgeninde Darmshtadttı jaradarlar basıp aldı; ekiqabat Alisa kóp waqtın atız emlewxanaların basqarıwǵa baǵıshladı. Ol tiykar salǵan shólkemlerden biri - «Malika Alisanıń hayallar gildiyası» - mámleketlik áskeriy emlewxanalardıń kúndelikli jumıslarınıń kóp bólegin óz moynına aldı. 1877-jılda Alisa Gesseniń ullı gercoginyasına aylandı hám wazıypalardıń kóbeyiwi onıń psixikalıq hám fizikalıq jaǵdayına unamsız tásir etti. 1878-jıldıń sońǵı aylarında Gessen sarayı difteriya epidemiyası menen kesellengen edi: derlik pútkil gercog shańaraǵı keseller arasında bolǵan. Alisa kesel balalarına ǵamxorlıq etti hám aqır-aqıbet ózi awır kesel boldı. Alisa xanzada Viktoriyanıń birinshi qaytıs bolǵan perzenti hám anasınıń húkimdarlıǵında qaytıs bolǵan úsh perzenttiń birinshisi boldı.

Malikanıń jeti perzenti arasında Rossiya imperator hayalı hám ullı knyaz hayalı da bolǵan; ekewi de 1918-jıl iyul ayında bolshevikler qolında qaytıs bolǵan. Alisanıń qızı tárepiden aqlıǵı Indiyanıń sońǵı vice-korolı, ullı aqlıǵı bolsa Britaniya xanzadasınıń ómirlik joldası edi.