Túye

Túye ( hám  () Eski semitshe: gāmāl) Camelus tuqımına kiriwshi jup tuyaqlı haywan, arqasında «órkeshler» dep atalıwshı ayrıqsha may qatlamları bar. Túyeler burınnan-aq xojalıqlastırılǵan bolıp, janlıq sıpatında azıq-awqat (túyeniń súti hám góshi) hám toqımashılıq (túyeniń júninen alınǵan talshıq hám kiyiz) ónimleri menen támiyinleydi. Túyeler jumısshı jániwarlar bolıp, shól aymaqlarına júdá qolaylasqan, jolawshı hám júk tasıwshı áhmiyetli transport quralı esaplanadı. Túyeniń úsh túri saqlanıp qalǵan. Dúnya júzindegi túyelerdiń 94% in bir órkeshli dromedar, 6% in eki órkeshli Baktriya túyesi quraydı. Jabayı baktriya túyesi úy baktriya túyesiniń áwládina kirmeytuǵın ayrıqsha túri bolıp, házirde kritikalıq qáwip astında, 1000 nan az qalǵan.

 Taksonomiyası 
 Saqlanıp qalǵan túrleri 
Úsh túri saqlanıp qalǵan:

Túyelerden isshi haywan sıpatında paydalanıw sahra,yarim sahra hám shól aymaqlarında basqa haywanlarǵa kóre túyeler kúshli júk kóteriwshi esaplanadı. Uzaq jaylawlarda qoy hám padalardı baǵıwda túyelerden keń paydalanıladı. Sonday-aq transport sıpatında oǵada áhmiyetke iye. Olardıń abzallıqları sonda, hár qıylı sharayatta jollarda júriwde ekonomikalıq nátiyjelilikke iye. Arabistan shóllerinde arablar túyelerdi minip ásten júredi, saatına 4-5 km basadı. Bir kúnde 40 km den aspaydı. Arabistan mámleketiniń ayırım bir orınlarında túye áskerleri bar. Olardıń ortasha tezligi saatına 13 km. Urǵashı túyeler erkek túyelerge salıstırmalı tez júredi, shıdamlı hám kóp júk kóteriw qábilietine iye. Kópshilik arablar túyelerge kóp júk artıwdan qorqadı, yaǵnıy sharshap qalmaslıǵı ushın, júklegen júginiń awırlıǵı ortasha 110-120 kg. Túyeniń qábilieti oǵan salıstırmalı kóp bolsa hám onnan zıyat júk júklemeydi.

 Derekler