Ramazan

Ramazan (, , jáne de, amerikansha , britansha ) - Islam kalendarındaǵı toǵızınshı ay. Bul pútkil dúnya musılmanları tárepinen oraza, namaz, pikirlew hám jámáát ayı sıpatında belgilenedi. Sonday-aq, Islam dininde bul ayda Quran Allataala tárepinen Muhammed payǵambarǵa ayan etilgen dep iseniledi. Ramazan ayınıń hár jılı belgileniwi Islamnıń bes ámelinen biri sanalıp, yarım aydıń bir ret kóringeninen keyingisine shekem jigirma toǵız–otız kúnge shekem dawam etedi.

Eger ótkir yamasa sozılmalı keseli bar, sayaxatta júrgen, kekse, emiziwli, qantlı diabet, hámiledar hám hayz kórgen bolmasa, bárshe er jetken musılmanlar ushın tańnan quyash batqanǵa shekem oraza tutıw parız sanaladıFasting (Al Siyam) –  – p. 18, el Bahay el Kholi, 1998. Tańnıń atıwı sáhár, iftarlıq keshesi bolsa iftar dep ataladıIslam, Andrew Egan – 2002 – p. 24Dubai – p. 189, Andrea Schulte-Peevers – 2010. Yarım túnde quyashlı yamasa polyuslı tún bolǵan aymaqlarda jasawshı musılmanlar Mekke kestesine ámel etiwi haqqında húkimler (pátwalar) shıǵarılǵan bolsa da, túndi kúndizden parıqlaw ushın eń jaqın mámleket kestesine ámel etiw ádetiy jaǵday sanaladıSee article "How Long Muslims Fast For Ramadan Around The World" -Huffpost.com /31 July 2014 and article "Fasting Hours of Ramadan 2014" -Onislam.net / 29 June 2014 and article "The true spirit of Ramadan" -Gulfnews.com /31 July 2014See article by Imam Mohamad Jebara "The fasting of Ramadan is not meant to punish" https://ottawacitizen.com/opinion/columnists/jebara-the-fasting-of-ramadan-is-not-meant-to-punish .

Ramazan ayında oraza tutıwdıń ruwxıy sawapları kóbeyedi, dep iseniledi. Soǵan muwapıq, oraza tutqan waqıtta musılmanlar tek ǵana awqatlanıw hám ishiwden emes, al Islamda gúna esaplanǵan hár qanday is-háreketlerden de ózlerin tıyıp, ibadat hám Quranı kárimdi úyreniwge ózlerin baǵıshlaydı.

 Etimologiyası 
Ramazan sózi arabsha R-M-Ḍ () «jazirama ıssı» mánisin ańlatıp, klassik arabshadaǵı «ramiḍa ()» («qattı qızıp, janıp ketiw; kúydiriw; janıp turıw; nurlı bolıw») feyilindegi túbir sózden alınǵan.

Bazılar Ramazandı Islamdaǵı Allanıń atlarınan biri dep esaplaydı hám sonıń ushın kóplegen hádislerde kalendar ayına tek «Ramazan» dep aytıw qadaǵan etilgenligi hám Sunniy, Shia hám Zaydiy dereklerinde keltiriliwinshe «Ramazan ayı» dep aytıw zárúrligi bildirilgen. Biraq, bul xabar basqalar tárepinen Mawḍūʻ (toqıma) hám haqıyqıy emes dep bahalanǵan.

Arabshadaǵı  (Ḍād) háribi parsı tilinde /z/ dep aytıladı, sonlıqtan Awǵanstan, Ázerbayjan, Iran, Hindstan, Pakistan hám Túrkiya sıyaqlı tariyxiy parsı tásirine iye bolǵan ayırım mámleketlerdegi musılman jámáátleri Ramazan yamasa Ramzan sózlerin qollanadı. Romzan sózi Bangladeshte qollanıladı.

 Tariyxı 

 Derekler