Vebke-baǵdarlanǵan arxitektura

Vebke-baǵdarlanǵan arxitektura (WOA) 2006-jılı Gartner kompaniyasınıń xızmetkeri Nik Gall tárepinen engizilgen. Bul programmalıq támiynat arxitekturasınıń bir túri bolıp, xızmetke-baǵdarlanǵan arxitekturanı (SOA) vebke-tiykarlanǵan qollanbalarǵa keńeytedi. WOA dáslep kóplegen veb qosımshalar hám saytlar, sonıń ishinde sociallıq tarmaqlar hám jeke veb-saytlar tárepinen jaratılǵan.

 Anıqlamalar 
Gartnerdiń resmiy Webke-baǵdarlanǵan arxitektura anıqlaması:

«WOA - bul xızmetke baǵdarlanǵan arxitekturanıń bir tarmaǵı bolıp, sistemalar menen paydalanıwshılardı Vebtiń arxitekturasına tiykarlanǵan global baylanısqan gipermediya arqalı birlestiredi. Bul arxitektura interfeyslerdiń (Paydalanıwshı interfeysleri hám API) ulıwmalıǵın bes tiykarǵı interfeys sheklewleri arqalı global tarmaq nátiyjelerine erisiw ushın ayrıqsha kórsetedi:

 Resurslardı sáykeslestiriw
 Resurslardı kórinisler arqalı basqarıw (Veb resursı)
 Ózin-ózi táriyipleytuǵın xabarlar
 Qollanba jaǵdayınıń qozǵawshı kúshi sıpatındaǵı gipermedia
 Qollanba biytárepligi» Nick Gall,WOA: Putting the Web Back in Web Services, Retrieved 28 October 2014

Nik Gall sonday-aq «WOA = SOA + WWW + REST» degen matematikalıq formulanı WOA anıqlaması ushın usınadı.

«HTTP, HTTPS hám ápiwayı XML sıyaqlı tiykarǵı veb protokollar toplamı, dástúrli SOA menen WOA koncepciyası arasındaǵı jalǵız haqıyqıy ayırmashılıq - WOA Representational state transfer (REST) ti qollap-quwatlaydı, bul tez pát penen keń tarqalıp kiyatırǵan, kúshli hám Hypertext Transfer Protocol (HTTP)ti veb xızmet sıpatında paydalanıwdıń ápiwayı usılı»Dion Hinchcliffe, The SOA with reach: Web-Oriented Architecture, 27 October 2014.

 WOA qatlamları: 

 Tarqatıw (HTTP, feeds)
 Kompoziciya (Gipermedia, Mashaplar)
 Qáwipsizlik (OpenID, SSL)
 Maǵlıwmatlardıń kóshiriliwsheńligi (XML, RDF)
 Maǵlıwmatlar kórinisi (ATOM, JSON)
 Jiberiw usılları (REST, HTTP, BitTorrent)

 Kárxana 
Kárxana Vebke-baǵdarlanǵan arxitekturası (EWOA) - bul Kárxana Xızmetke-baǵdarlanǵan arxitekturasınıń (ESOA) bir tarmaǵı. EWOA vebke-tiykarlanǵan arxitekturalıq elementler, ortalıqlar, principler hám processler toplamı sıpatında anıqlanadı. WOA resurslarınan mashaplar qurıw ushın qurallarlar toplamı keńeyip barmaqta. Bul qurallar IT baǵdarlamashılar ushın óz-ara islesiw hám integraciyanı jaratıwda paydalı.

Google AdSense, Wikipedia hám basqa da RESTful xızmetleri sıyaqlı jańa qollanbalar hám veb-saytlar WOAnı qollanbaqta, bul ilimiy izertlew jámiyeti hám sanaat tárepinen dıqqatqa ılayıq bolmaqta.

Házirgi WOA mısallarına Google kompaniyasınıń OpenSocial hám MindTouch kiredi.

 Mobile API 
Mobil APIler WOA texnologiyasın qollanıwǵa kóbirek itibar qaratpaqta. Bul xızmetlerdi jaratıw REST hám JSON (JavaScript Object Notation) sıyaqlı ápiwayılastırılǵan veb protokollardı paydalanıw arqalı ańsatlastı.

Bul protokollar veb baǵdarlamashılar ushın ádewir ańsat, sebebi olar az CPU hám tarmaq ótkiziw múmkinshiligin talap etedi. Olar Facebook, Amazon hám Twitter sıyaqlı iri sociallıq platformalar sebepli kóbirek tanılǵan.

 Derekler 

Kategoriya:Programmalıq támiynat arxitekturası
__BÖLİDİMÖNDEMEW__