Tirana

Tirana — Albaniyanıń paytaxtı hám en iri qalası. Ol mámlekettiń orayında jaylasqan bolıp, taw hám tóbeshikler menen qorshalǵan, Dajti shıǵısqa qaray kóterilgen, arqa-batısta Adriatika teńizine uzaqtan qaraytuǵın azǵana oypatlıq bar. Ol Evropadaǵı en suwıq hám quyashlı qalalardan biri bolıp, jılına 2544 saat quyash shıǵadı.

Tirana qalasına 1614-jılı Osmanlı alban generalı Silejman Pasha Bargjini tiykar salǵan bolıp, onıń orayında Góne meshit jaylasqan. Házirgi Tirana ornında temir dáwirinen berli úzliksiz xalıq jasap kelgen hám klassikalıq antik dáwirde Epidamnnıń ishki aymaqlarında oraylasqan Illiriyanıń Taulantiya patshalıǵınıń tiykarı bolǵan bolıwı múmkin. Illiriya urıslarınan keyin Rim imperiyası tárepinen qosıp alındı. IV ásirde Batıs Rim imperiyası qulawı menen Albaniyanıń kópshilik bólimi Shıǵıs Rim imperiyası qol astına ótti. Qala XX ásirge shekem, 1912-jılı Albaniya ǵárezsizlik deklaraciyasınan keyin Lushnjë kongressi onı Albaniya paytaxtı dep járiyalaǵanǵa shekem ádewir áhmiyetsiz edi.

 Geografiyası 
Tirana Albaniyanıń orayındaǵı Tirana tegisliginde shıǵısta Dajti tawı, qublada Kërrabe, Sauk hám Vaqarr tóbeleri hám arqada Adriatika teńizine qaraǵan alap arasında jaylasqan. Shenmeri qalasındaǵı Mali me Gropa wálayatınıń Maja Mincekut degen jeri Jer betiniń ortasha biyikligi teńiz qáddinen 110 metr (360 fut), maksimal bálentligi 1828 metr (5997 fut).

Qala arqalı Tirane dáryası, Lane dáryası aǵıp ótedi. Tiranada Tirana, Farka, Tufina, Kashar sıyaqlı bir neshe jasalma kóller bar. Házirgi municipalitet 2015-jılı jergilikli hákimiyat reformalarında burınǵı Baldushk, Berjite, Dajt, Farkë, Kashar, Krrabë, Ndroq, Petrelë, Pezë, Shengjergj, Tirana, Vaqarr, Zall-Bastar hám Zall-Herr municipalitetleriniń birlesiwi nátiyjesinde dúzilgen. Municipalitet orayı — Tirana qalası.

 Derekler 

 Sırtqı siltemeler 


Kategoriya:Evropadaǵı paytaxtlar
Kategoriya:Tirana wálayatındaǵı municipalitetler
Kategoriya:1614-jılı dúzilgen xalıq punktleri
Kategoriya:Gegëri
Kategoriya:Albaniya qalaları