Axmed-Zaki Axtyamov

Axtyamov Axmed-Zaki (tatarsha: Әxmәtzәki Әxtәmev) (1865-jıl Qazan wálayatı  Nawayı Baliqul — 27-noyabr 1937-jıl) — mulla, Axun Ahmed-Zaki ibn-Axtyam ibn-Bikshantai ibn-Abdurashid ibnShafigullax al-Bulgari.

 Ómiri 
Axmed-Zaki 1865-jıl noyabrde Tetyush rayonındaǵı Shatbash awılında yaki Qazan wálayatı, Spasskiy rayonındaǵı Noviy Baliqul awılında Chatbash molla Axtyam Bikchantaev shańaraǵında tuwılǵan. Axmed-Zaki Qazandaǵı ataqlı Apanayevskiy medresesinde joqarı maǵlıwmatlı shayxlardan bilim alǵan.
Ol 1889-jıl 3-yanvarda Ufada Orenburg mánáwiy-aǵartıwshılıq assambleyasi aldındaǵı imam-xatip hám jádidshi imtixanninda qatnasdı hám imtixannan ótti.1891-jıldan ol Altay tawlarınıń úsh jan qushaǵında jaylasqan Zaysan shegara qalasında ruwxanıy bolıp xizmet qılǵan.1895-jıl 6-iyulda Zaysan namazxanasında ǵárezsiz sherkew shólkemlestirdi. Axtyamov óziniń gerbish zavodı ónimlerinen paydalanıp Zaysanda saltanatlı meshit, áyeller hám erkekler mekteplerin qurdırdı. 1906-jıl 9-martda Semipalatinsk general-gubernatori Suxotin Axtyamovtı «jaqsı, miynetsúyer hám ulıwma paydalı iskerlik ushın » 3-tayıpalı paqrıy libas penen sıylıqlandı.
1908-jıl dekabrde Semipalatinsk gubernatori wazıypasın atqarıwshı Abaza pármani (1908-jıl 29-noyabrdegi 313-san buyrıǵı menen), 6-dekabrde bolsa shtab baslıǵınıń qararı menen axun paqrıy laureati kóterildi. Omsk áskeriy okrugında ol «Miynetkerlik ushın» gúmis medalı menen sıylıqlanǵan, sebebi ol 1891-jıldan beri Zaysan garnizoni saplarınıń diniy talapların islegenligi sebepli oǵan Stanislav lentasi taǵılǵan. Áne sol 1908-jılda birinshi Batıs Sibir atıspa bataloni Axmed Axtyamovǵa áskeriy molla lawazımına arza menen múráját qıldı, sebebi Axmed Axtyamov 1891-jıldan 1895-jılǵa shekem tórtinshi Batıs Sibir liniya batalyoni sapları talaplarin islegen hám birinshi Batıs Sibir bataloni talaplarin islew 1900-dan 1908-jılǵa shekem beypul edi. Diniy ámeliyat penen bir qatarda, Axtyamov mekteplerde tatar tili hám musılman dini tiykarlarin úyretken. 1913-jılda Zaysan 1-jome meshitinde imomlıq qılǵanı ushın patshaniń pármani menen shaxsiy paqrıy puqara laureati berilgen. 1920-jılda Zaysan Qızıl Armiya tárepinen basıp alınǵan. Qalada kóplep qanlı urıslar baslandı. 1921-jılda Axtyamovlardıń Zaysandaǵı úyi, sharwa malları hám mal-múlki tarqatıldı. Shańaraq awır finanslıq ahwalda edi. Axmed-Zaki Axtyamov kelinshegi hám jeti perzentin sińlisi menen Tashkentge jibergen, ózi bolsa Semipalatinskge kóship ketgen. Semipalatinskdaǵı 2-san meshitinde imamlıq lawazım iyeledi. Axmed-Zaki Axtyamov 1937-jıl 26-noyabrde Shıǵıs Qazaǵstan wálayatında NKVD tárepinen qamaqqa alınǵan, 1937-jıl 27-noyabrde sudlanǵan hám atıp taslanǵan; ol 1989-jıl 25-aprelde aqlanǵan edi.

 Ádebiyatlar 

 Kashlyak V., Bidanova A. Kazn v novogodnyuyu noch // Kazaxstanskaya pravda : ejednevnaya gazeta. — 2012. — 1 iyunya. (nedostupnaya ssilka)
 Kumarova B. M. Tatarskaya mechet goroda Zaysana. — Vostochno-Kazaxstanskiy oblastnoy arxitekturno-etnograficheskiy i prirodno-landshaftniy muzey-zapovednik, 2010.

 Derekler 

Kategoriya:Wikipedia:Tiri shaxslar biografiyası
Kategoriya:Buxara medireseleri
Kategoriya:Buxarada tuwılǵanlar
Kategoriya:Orenburg