Viruslar

Viruslar

1892-jılı rus ilimpazı D.I.Ivanovskiy temeki ósimliginde ushırasatuǵın temeki mozaykası dep atalıwshı kesellik 
qozdırıwshınıń ózine tán qásiyetlerin anıqladı. Usı kesellik 
qozdırıwshı viruslar bakteriyalı filtrden ótip ketiw qásiyetine iye. 
Nátiyjede saw temeki ósimligin filtrden ótken suyıqlıq penen 
zıyanlawǵa boladı. Aradan birneshe jıl ótkennen keyin F. Leffler 
hám P.Froshlar úy haywanlarında ushırasatuǵın belok keselligin 
qozdırıwshılar da bakteriyalı filtrden ótip ketedi eken, degen 
juwmaqqa keldi. Eń aqırında 1917-jılı kanadalı bakteriolog F. de 
Erell bakteriyalardı zıyanlaytuǵın bakteriofag-virusın ashtı. Solay 
etip, ósimlik, haywan hám mikroorganizmlerde viruslar ashıldı. 
Usı ashılıwlar tirishiliktiń kletkasız formaları, yaǵnıy jańa ilim 
tarawı — virusologiya (viruslardı úyreniwshi) pániniń payda bolı-
wına sebep boldı.
Viruslar adam ómirine úlken qáwip tuwdıradı. Olar birneshe juqpalı keselliklerdiń (gripp, qutırıw, sarı awırıw, encefalit, qızılsha hám basqalar) qozdırıwshıları bolıp esaplanadı. 
Viruslar tek kletka
larda jasaydı. Olar kletka ishiniń parazitleri bolıp esaplanadı. Viruslar kletkadan sırtta erkin hám 
aktiv halatta ushıraspaydı, kóbeyiw qásiyetlerine de iye emes 
(2-súwret). Viruslar kletkalıq dúziliske iye organizmlerden 
ajıralıp, óziniń metabolizimine, yaǵnıy erkin belok sintezlew 
qásiyetine iye emes.

 Derekler