Mámleketlik basqarıw forması

Prezidentlik mámleketler
 Atqarıwshı hákimiyat wazıypasın orınlawshı prezident parlament tárepinen saylanatuǵın prezidentlik mámleketler 
 Yarım prezidentlik respublikalar
 Parlamentlik respublikalar
 Parlamentlik monarxiyalar
 Dualistlik monarxiyalar
 Sheklenbegen monarxiyalar
 Bir partiyalı sistemalı/Dominant partiyalı sistemalı mámleketler
 Áskeriy diktaturalar
Mámleketlik basqarıw forması — mámleket húkimetiniń joqarı dárejeli organların shólkemlestiriw sistemasın, olardıń qáliplesiw tártibin, iskerlik múddetlerin hám minnetlerin, sonıń menen birge bul organlardıń bir-biri menen hám xalıq penen óz-ara qatnasıqları tártibin, jáne húkimet organlarınıń qáliplesiwinde xalıqtıń qatnasıwı dárejesin belgilep beretuǵın mámleket formasınıń elementiЧиркин В. Е. Государствоведение: Учебник / В. Е. Чиркин. — М. : Юристъ, 1999. — С. 138..

 Tiykarǵı mámleketlik basqarıw formaları 
 Monarxiya 
Monarxiya – bul joqarı mámleketlik húkimet ómirlikke jekke mámleket basshısına – monarxqa tiyisli bolǵan basqarıw forması. Bunday basqarıw formasında monarx taxttı miyras boyınsha iyeleydi hám xalıq aldında juwapker bolmaydı.

 Monarxiyalıq basqarıw formasınıń ayrıqsha belgileri 
 Mámlekettiń jekke basshısı monarx bolıp esaplanadı;
 Húkimet birewden-birewge miyras bolıp ótedi;
 Yuridikalıq jaqtan monarx juwapkersiz, yaǵnıy onı húkimetten shetletiw ilajsız.

 Monarxiyanıń túrleri 
 Sheklenbegen monarxiya
 Sheklengen monarxiya
 Qatlamlıq-wákillik monarxiya
 Konstituciyalıq monarxiya
 Dualistlik monarxiya
 Parlamentlik monarxiya

 Respublika 
Respublika – mámleket húkimetiniń joqarı uyımları xalıq tárepinen saylanatuǵın yamasa arnawlı wákillik institutları tárepinen belgili múddetke dúziletuǵın hám saylawshılar aldında tolıq juwapker bolǵan basqarıw forması.

 Respublikalıq basqarıw formasınıń ayrıqsha belgileri 
 Mudamı bir neshe joqarı húkimet uyımları bar bolıp, olar ortasındaǵı wákillikler bir organ basqasınan ǵárezsiz bolatuǵın tárzde bólistiriledi (húkimettiń bóliniwi principi);
 Mámleket basshısı – xalıqtıń atınan basqarıwdı alıp baratuǵın prezident;
 Joqarı húkimet uyımları hám lawazımlı tulǵalar xalıq aldında juwapker bolıp, olar tómendegilerde ańlatılıwı múmkin:
 olar belgili máwletke saylanadı, máwlet pitkennen keyin olardıń wákillikleri sozılmawı múmkin;
 wákillikleri múddetinen aldın toqtatılıwı múmkin.

 Respublikanıń túrleri 
 Prezidentlik respublika
 Parlamentlik respublika
 Yarım prezidentlik respublika

 Qospaqlı basqarıw formaları 
 Derekler 

Kategoriya:Siyasat