Aleksandr I

Aleksandr I (1777-jıl 12-dekabr, Peterburg — 1825-jıl 19-noyabr, Taganrog) — Rossiya imperiyası imperatorı (1801-1825). Ákesi imperator Pavel I saraydaǵı til biriktiriw qurbanı bolǵannan soń (1801), taxtqa otıradı. Aleksandr Vena kongressi hám «Muqaddes awqam»nıń (1815) shólkemlestiriwshilerinen biri. Ol ishki siyasatta orta liberal reformalardı ámelge asırǵan (ministrlikler hám ministrler kabinetin shólkemlestirgen (1802), Peterburgta pedagogika institutın ashtırǵan (1804) hám basqa) bolsa da, sonıń menen birge áskeriy awıllar shólkemlestirgen, diyqan hám áskerler kóterilisin shápáátsizlik penen bastıradı. 1810-jıllar ortasınan tariyxqa arakcheevshilik atı menen kirgen oǵırı reakcion ishki siyasat júrgize baslaǵan. Aleksandr dáwirinde Gruziya (1801), Finlyandiya (1809), Bessarabiya (1812), Ázerbayjan (1813) jerleri; burınǵı Varshava gercogligi (1815) Rossiya tárepinen basıp alınadı. Taj Konstantinge, keyin bolsa Nikolay I ge tapsırıladı.

 Ádebiyatlar 
 ÓzME. Birinshi tom. Tashkent, 2000-jıl
 Ammon F. G. V favore u kesarya: Aleksandr I i Arakcheev

 Derekler 

Kategoriya:1777-jılda tuwılǵanlar
Kategoriya:12-dekabrde tuwılǵanlar
Kategoriya:1825-jılda qaytıs bolǵanlar
Kategoriya:19-noyabrde qaytıs bolǵanlar