Johann Gutenberg

Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (kóbirek Johann Gutenberg ismi menen belgili) (shama menen 1390-jillar — 3-Fevral' 1468), Nemis temir-ustasi hám oylap tabiwshisi bolǵan. Ol 1450-jillarda baspa boyinsha islegen miynetleri menen belgili, soniń ishinde ol topografiyani oylap tabiwi menen dańq arttirdi. 
Gutenberg Mainz qalasında, sawdager Friele Gensfleisch zur Ladenniń sem'yasinda tuwildi. Gutenbergtiń ákesi jasap turǵan jeriniń atina "zum Gutenberg" dep familiyasin ózgertti. 
Gutenberg baspa ushin metall sortin; siyalardi; (metal háriplerdi) júdá aniq teriw jolin; hám baspa mashinaniń jańa túrin oylap tapti. Ol baspa mashinasiniń pikirin vino islep shiǵariwshilardiń press mashinasinan aldi. Kóplegen adamlar Gutenbergti qozǵaliwshi teriw baspa isin oylap tapti dep oylaydi, lekin ol aldin Qitayda oylap tabilǵan edi; baspani kóriń.

Qozǵalmali baspadan aldin adamlar blokli baspadan paydalandi. Blokli baspada basip shiǵariwshi mashina bir bólek metal yamasa aǵashtan toliq bir bet basilip shiǵar edi. Qozǵalmali baspa mashinada, bólek háripler (A, B, C ...) metal yamasa aǵashtan islendi, hám olar hár qiyli sózlerde qayta qayta paydalaniliwi múmkin boldi. Birgelikte alip qaraǵanda, Gutenbergtiń oylap tabiwlari basip shiǵariwdi tezletti. Renessans Evropada informatsiya jariliwi júzege keldi — qisqa waqit ishinde adamlar kóplep jańa kitaplar basip shiǵardi.
Jańa kitaplardiń kóplep sanda basiliwina Gutenberg basip shiǵarǵan Bibliya — Gutenberg Bibliyasi — sebep boldi.Bul adamlar kóp sanda basip shiǵarǵan birinshi Bibliya edi; oniń basip shiǵariwin Gutenberg 1455-jildiń 23-Fevral'inda baslaǵan. Gutenberg isbilermenlikti bilmegenligi sebepli óziniń oylap tabiwinan kóp aqsha isley almadi. Oniń nizam menen problemalari bolip, mashinalarin oziniń sherigi Johann Fustqa aldirip qoydi. Sol waqittaǵi Arxiepiskop Gutenbergke ashindi, hám oǵan hár jili kiyimler, vino, hám aziq-awqatlar menen napaqa beriwge wáde berdi. Gutenberg 1468-jili Mainz, Germaniyada qaytis boldi. 
Óz waqtinda Gutenberg tabisqa erispedi, lekin oniń oylap tabiwi júdá áhmiyetli boldi. Qisqa waqit ishinde, jańaliqlar hám kitaplar Evropa boylap júdá tez tarqala basladi. Ilimpazlar bir biri menen jaqsi baylanisa aldi, hám nátiyjede ilim hám texnologiya tez rawajlana basladi. Kóplep adamlar oqiwdi úyrendi. 
Búgingi kúnde elege shekem Gutenberg Bibliyasinan 60 danasi saqlanip qalǵan. Olar qozǵalmali baspa mashinadan shiqqan eń eski kitaplar esaplanadi. 
Gutenberg Galaktikasi hám Gutenberg Proekti Gutenbergtiń ati menen ataladi. AQSHtaǵi Gutenberg, Ayova qalası oniń atina qoyilǵan.

 Derekler