Únleslik nızamı

Túbir sózlerge qosımta qosılǵanda yaki sózler 
bir-biri menen birigip yamasa dizbeklesip kelgende, 
olardıń aralıǵında kelgen sesler hám buwınlar bir-birine tásir etip únlesip keledi. Mısalı: awılǵa,
terekke sózlerin alsaq, ondaǵı awıl, terek sózlerine 
qosılǵan qosımtalar da (-ǵa, -ke) túbir sózdegi 
dawıslı seslerdiń juwan-jińishkeligine sáykes qosılıp kelgen. Sonday-aq, awıl sózindegi keyingi l sesi únli bolǵanlıqtan oǵan qosılǵan qosımtanıń (-ǵa) dáslepki sesi de (-ǵ) únli, al, terek sózindegi 
keyingi ses (-k) únsiz bolǵanı ushın oǵan qosılǵan 
qosımtanıń (-k) dáslepki sesi de (-k) únsiz bolıp, 
bir-biri menen únlesip tur. 
Seslerdiń bir-birine tásiri birikken sózlerdiń hám 
sóz dizbekleriniń aralıǵında da boladı. Mısalı: 
Aytbay, aq altın sózleri aytılıwda Aytpay, aǵ altın
túrinde aytıladı. Bunda Aytbay sózindegi t sesi 
ózinen keyin kelgen b sesine tásir etip, ol aytılıwda p sesine aynalıp esitiledi. Al, aq altın sózinde bolsa keyingi sózdiń dáslepki sesi (a) dáslepki sózdiń keyingi sesine (q) tásir etip, aytılıwdà ol ǵ sesine aynalǵan.
Túbir sóz benen qosımtanıń, buwınlardıń, sóz 
dizbekleriniń aralarındaǵı seslerdiń bir-birine tásir etip únlesiwine únleslik nızamı delinedi.
Únleslik nızàmı eki túrli bolıp keledi:
1. Buwın únlesligi. 2. Ses únlesligi

Kategoriya:Grammatika
Kategoriya:Qaraqalpaq tili