Franciya

Franciya (, ), rásmiy atı — Franciya Respublikası (, ) — Batıs Evropadaǵı mámleket. Batısta hám va arqada Atlantika okeanı hámde La-Mansh buǵazı, qublada  Jer Orta teńizi menen oralǵan. Maydanı — 674,687 km². Xalqı- 66 561 000 adam (2024).

Pul birligi — Evro (EUR). Parij eń úlken qalası hám paytaxtı esaplanadı. Hákimshilik tárepten 22 region (wálayat), 96 departamentke bólingen. Franciya quramında teńiz artı departamentleri (Gvadelupa, Martinika, Gviana, Reyunon), teńiz artı aymaqları (Taiti, Jańa Kaledoniya, Francuz Polineziyası, Tınısh okeandaǵı Uollis hám Futuna aralları hám basqalar), aymaqlıq birlikler (Mayotta hám Sen-Pyer va Mikelon) bar.

Paytaxtı — Parij. Respublikanıń uranı — «Azatlıq, teńlik, tuwısqanlıq».

Mámleket atı áyyemgi germaniyalı frankler qáwiminiń etnoniminen kelip shiqqan. Franciya xalqınıń kópshiligi aralas gall-roman-german milletine tiyisli bolip, roman tilinde sóylesedi. Franciyada basqa roman tilleri hám dialektleri, óz aldına bask tili (Fransuz Basklar elinde) hám kelt-breton tili (Bretan) de qollanıladı.

Xalqı — metropoliyada 62 814 233 adam hám teńiz artındaǵı jerlerdı esapqa alǵanda 67 848 156 adam (2020-jıl 1-iyul esabı), sonıń ishinde, shama menen 90% Franciya puqaraları. Franciya xalqının diniy isenimine qaray quramı: katolikler — 41%, dinsizler — 40%, musılmanlar — 5%, basqa dinler — 5%, lyuteranlar — 2%, pravoslavlar — 2%, basqa xristianlar — 2%, buddistler — 1%, evreyler — 1%, magliwmat joq — 1%%Special Eurobarometer 493, European Union: European Commission, September 2019, pages 229—230  Retrieved 17 January 2020. The question asked was «Do you consider yourself to be…?» With a card showing: Catholic, Orthodox Christian, Protestant, Other Christian, Jewish, Muslim — Shia, Muslim — Sunni, Other Muslim, Sikh, Buddhist, Hindu, Atheist, Non believer/Agnostic and Other. Also space was given for Refusal (SPONTANEOUS) and Don’t Know. On the other hand, Sikh and Hindu did not reach the 1 % threshold..

Franciya yadrolıq mámleket, NATO aǵzası hám BMSh Qáwipsizlik keńesiniń turaqlı bes aǵzasınan biri, Kvint qarar qabıl etiwshilerdiń rásmiy emes toparı quramına kiredi. 1950-jillardan Evropa awqamın dúziwde qatnasqan mámleketlerden biri.

Nızam shıǵarıwshı organı — eki palatalı parlament (Senat hám Milliy májilis). Hákimshilik-aymaqlıq bóliniwi: 18 aymaq (metropoliyada 13 hám teniz artında 5 aymaq), 101 departament (metropoliyada 96 hám teniz artında 5 departament), 5 teniz artındaǵı jámáát hám ayrıqsha statusqa iye 3 hákimshilik-aymaqlıq dúzilme.

 Derekler 

Kategoriya:Mámleketler

Kategoriya:Evropa
Kategoriya:Respublikalar