Tibet

Tibetlik súrgin toparlarınıń aytıwı boyınsha Úlken Tibet  Qıtay tárepinen belgilengen Tibet avtonom aymaqları  Qıtay aymaǵındaǵı Tibet avtonom rayonı Qıtay tárepinen qadaǵalawǵa alınǵan, Hindstan tárepinen Ladakh bólimi sıpatında qabıl etilgen Hindler qol astında, Qıtaydıń ayırım bólimleri Qubla Tibet Tibet mádeniyatı sheńberindegi tariyxıy basqa tarawlar.
Tibet (;  Böd; ) — Shıǵıs Aziyanıń batıs bólimindegi aymaq bolıp, Tibet platosınıń úlken bólegin qamtıydı hám shama menen 470,000 kv.mil (1,200,000 km2) maydandı iyeleydihttps://www.merriam-webster.com/dictionary/Tibet yamasa Xiang yamasa Shi-dzań — Qıtaydıń qubla-batısındaǵı biyik platoda (ortasha biyikligi 16,000 fut yamasa 4877 metr) jaylasqan, Gimalaydıń arqa tárepinde hám Hindstan, Nepal, Butan hám Myanma (Birma) menen shegaralas aymaq; paytaxtı — Lxasa, maydanı 471,660 kv.mil (1,226,316 kv.km), xalqı 3,002,165 adam.. Bul tibet xalqınıń watanı. Sonday-aq, platoda basqa etnik toparlardıń wákilleri, mısalı, monǵollar, monpa, tamang, qiang, sherpa, lhoba hám XX ásirden baslap xan qıtayları menen xueyler jasaydı. Tibet jer betindegi eń biyik aymaq bolıp, ortasha biyikligi 4,380 m (14,000 fut) quraydı. Gimalaydıń qoynında jaylasqan Tibettiń eń biyik noqatı — jer betindegi eń biyik taw Everest bolıp, onıń biyikligi teńiz dárejesinen 8,848 m (29,000 fut) joqarı. «Úlken Tibet» degen jaqınǵı atama tibet-birma tilleriniń tibet tarawında sóylewshi barlıq xalıqlardı bildiredi, bul keń aymaqqa Oraylıq Aziya respublikaları, Pákistan, Hindstan, Nepal, Butan, Bangladesh, Myanma, Qıtay Xalıq Respublikası, Mongoliya, Rossiya hám shet elde jasawshı tibet diasporasınıń wákilleri kiredihttps://www.amazon.com/Greater-Tibet-Examination-Boundaries-Cultural/dp/1498506445 «Úlken Tibet» túsiniki sońǵı jıllarda siyasiy hám akademiyalıq ortalıqlarda payda boldı. Bul túsinik tibet xalqı, ideyaları hám mádeniyatı bar bolǵan tariyhiy hám házirgi dúnyanı túsindiriwde basqa anıqlamalardıń jetkiliksizliginen kelip shıqqan. Bul maqalalar toplamı 2013-jılı Ulaan-Baatarda ótkerilgen Xalıqaralıq Tibet Izertlewleri Assotsiatsiyasınıń XIII-shi jıynalısında «Úlken Tibet» boyınsha ótkerilgen panel sessiyasınan ilham alǵan. Oǵan jetekshi tibet ilimpazları, xalıqaralıq huqıq ekspertleri hám tibet wákillerı qatnastı. «Úlken Tibet» túsinigi tibet-birma til toparınıń tibet tarawına tiyisli tillerde sóylewshi, óz-ara baylanıs túsinigine iye hám ulıwmalıq tariyhiy gúrriń bólisiwshi barlıq xalıqlardı óz ishine aladı. Bul keń aymaqqa Oraylıq Aziya respublikaları, Pákistan, Hindstan, Nepal, Butan, Bangladesh, Myanma, Qıtay Xalıq Respublikası, Monǵoliya, Rossiya hám sheteldegi tibet diasporası kiredi. Bul túsinik hátte tibet buddizminiń wákilleri bolǵan, biraq tibet tegine iye bolmaǵan adamlardı hám buddist bolmaǵan tibet xalqın da óz ishine alıwı múmkin. Bul aymaqtıń kópshilik bólegi milodiy VII-IX ásirlerindegi tibet mádeniyatı hám siyasiy baqlaw keńeyiwine tuwrı keledi hám sol sebepli házirgi Qıtaydaǵı Tibet Avtonom Rayonınan - tibet «mádeniyat aymaǵınan» birnesh ese úlken..

 Derekler 

Kategoriya:Qıtay
Kategoriya:Tibet