Sultan Wáyis baba ziyarat ornı

Sultan Wáyis baba — Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Beruniy rayonı «Doslıq» awılnda jaylasqan táriyxıy estelik. Ziyarat ornı XII—XIV hám XVI—XIX ásirlerge tiyisli. Sultan Wáyis baba ziyarat ornı Ózbekstan Respublikası Ministrler Keńesiniń qararı menen 2019-jıl 4-oktyabrde Materiallıq mádeniy miyraslardıń kóshpes múlk obiektleri milliy dizimine kiritilip, mámleket qáwipsizligine alınǵan. Házirgi kúnde Qaraqalpaqstan Respublikası mádeniy miyraslar basqarması operativ basqarıw huqıqı tiykarında mámleket múlki esaplanıp, «Vaqf» qayırqomlıq jámiyetlik fondına biypul paydalanıw shártnaması tiykarında biriktirilgen. Taw janbawırında Sultan Wáyis baba ziyarat ornınıń qáddi kóterip turǵanlıǵı ushın da házirgi kúnde Qaraqalpaqstandaǵı bul taw dizbesine Sultan Wáyis atı berilgen.

 Qurılıw táriyxı 
Dáslep Xorezmshaxlar mámleketi húkimdarı Alawaddin Muhammed Xorezmshax buyrıǵı menen Sultan Wáyis kómilgen jerede qoyımshılıq qurılıp, ol Shıńǵısxan tárepinen Xorezmge ámelge asırılǵan áskeriy júrisler waqtı — 1221-jılda buzıp taslanǵan. Xorezmshax tárepinen qurdırılǵan qoyımshılıq Shıńǵısxan dáwirinen keyin talay ásirler dawamında yarım wayrana jaǵdayda saqlanıp qalǵan. Sol waqıyalar sebepli Sultan Wáyis baba qoyımshılıǵında onıń óligi joq. Keyinirek qoyımshılıqtı sol dáwir ádeti boyınsha rámziy qábir jasattırǵan (XVII ásirde). Bul rámziy qábir bolsa ziyarat ornına aylanǵan. Keyingi ásirlerde húkimranlıq etken Xiywa xanı Allaqulıxan shahzadalıq etken dáwirde Peterburgqa etken saparınan qaytıp kiyatırǵan waqıtta ziyarat ornı qasında túnep qalǵanı ráwiyatlarda keltiriledi. Sonda Wáyis Qaraniy bolajaq xannıń túsine kirip, jaqında onıń xan bolıwı haqqında boljaǵan. Bul boljaw ámelge shıqqannan soń, Allaqulıxan onıń húrmetine meshit hám óz aldına on dana shillexana qurdırǵan. Sultan Wáyis baba qoyımshılıǵı tiykarınan gúmbezli etip qurılǵan bolıp, átirapı qıyıq diywal menen oralǵan hám háwliniń arqa bóleginde jaylasqan.
 Derekler 

Kategoriya:Qaraqalpaqstandaǵı tariyxıy estelikler
Kategoriya:Qaraqalpaqstan
Kategoriya:Beruniy rayonı