Hádis

Hádis — arab tilinen alınǵan bolıp, «ráwiyat» degen 
mànini bildirip, Qurannan keyingi muqaddes kitaplardıń 
birinen esaplanadı. Hádis kitapları kóp ásirler hám jıllar 
aralıǵında jazılǵan. Sońǵı dáwirlerde jazılǵanları da bar. 
Biraq eń anıq hám tolıq jazılǵan hádis Muhammed 
Payǵambar óliminen keyin bir ásir keyinirek, VII ásirde 
payda bolǵan. Sebebi sońǵı dáwirlerdegi musılman mám-
leketlerinde Quran negizinde zańlardı keńeytiw, Payǵambar 
ráwiyatları tiykarında Quran súrelerin túsindiriw úlken 
dástúr bolǵan. Hádis tap sonday zárúrliklerden payda
bolǵan kitap bolıp esaplanadı. Sonıń ushın da, Hádis 
payǵambarlar ómiri menen tıǵız baylanısadı. Hádislerdiń 
eń tolıq túrin dóretken Abu Abdulla Muhammed ibn 
Ismayıl al-Buxariy hijriy 194-jılı Buxarada tuwılıp, hádis ilimin iship alǵan ulama. Ol óziniń pútkil dúnyaǵa belgi-
li bolǵan «Hádis» (Al-Jami as-Saxix), dep atalǵan tórt 
tomlıq kitabın tayarlaǵan. Kitaptıń bas betinde avtor iymanlı bolıwdıń bes shártleri haqqında sóz etedi:
1. Kaliyma shádáát qaytarmaq;
2. Namaz oqımaq;
3. Maldan, bastan zákat bermek;
4. Qúdireti kelse, Kaabaǵa barıp haj etpek;5. Oraza tutpaq.