ელი ულდ მოჰამედ ვალი

ელი ულდ მოჰამედ ვალი(; დ. 1953 — გ. 5 მაისი 2017) — მავრიტანიელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. 2005 წლის აგვისტოს სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, იგი მავრიტანიის გარდამავალი სამხედრო ლიდერი იყო 2007 წლის 19 აპრილამდე, სანამ ძალაუფლებას არჩეულ მთავრობას გადასცემდა.

ცხოვრება და კარიერა
დაიბადა ნუაქშოტში 1953 წელს. ელი ულდ მოჰამედ ვალი პრეზიდენტ მააუია ულდ სიდ აჰმედ თაიას დიდი ხნის მოკავშირე იყო და მონაწილეობდა 1984 წლის დეკემბრის გადატრიალებაში, რომელმაც თავად ულდ თაია მოიყვანა ხელისუფლებაში. 2005 წლის გადატრიალებამდე, 1987 წლიდან, იგი ეროვნული პოლიციის (Sûreté Nationale) დირექტორი იყო."Mauritania's new military leader", BBC News, August 8, 2005."Political Transition in Mauritania" , International Crisis Group, April 24, 2006.

2005 წლის 3 აგვისტოს, როდესაც ულდ თაია ქვეყნიდან იყო გასული, იგი უსისხლო სამხედრო გადატრიალების შედეგად დაამხეს."Army seizes power to end "totalitarian regime"", IRIN, August 3, 2005. ოფიცერთა ჯგუფმა ძალაუფლება ჩაიბარა, როგორც „სამართლიანობისა და დემოკრატიის სამხედრო საბჭომ“ და გამოაცხადა, რომ საბჭოს თავმჯდომარე ელი იქნებოდა."New military rulers face worldwide condemnation", IRIN, August 4, 2005. მან არ მიიღო პრეზიდენტის ტიტული, რადგან მიიჩნევდა, რომ ეს წოდება მხოლოდ არჩეული ლიდერებისთვის უნდა ყოფილიყო დაცული.Heidi Vogt, "Mauritania Leader Aims to Avoid Oil Curse", Associated Press (The Washington Post), April 23, 2006.

ახალმა რეჟიმმა ულდ თაიას მმართველობა „ტოტალიტარულად“ დაგმო და პირობა დადო, რომ ქვეყანას ორ წელიწადში არჩევნებამდე და სამოქალაქო მმართველობის აღდგენამდე მიიყვანდა. დაიგეგმა რეფერენდუმი ახალ კონსტიტუციაზე, რასაც საპარლამენტო და საპრეზიდენტო არჩევნები უნდა მოჰყოლოდა. ელი და სამხედრო საბჭოს სხვა წევრები შეთანხმდნენ, რომ საპრეზიდენტო არჩევნებში კანდიდატურას არ წამოაყენებდნენ.Hademine Ould Sadi, "Mauritania's new junta keeps on winning friends" , Middle East Online, August 8, 2005.

გადატრიალებას მოსახლეობის ნაწილი მიესალმა, თუმცა ქვეყნის გარეთ მას მკაცრი დაგმობა მოჰყვა. აფრიკის კავშირმა (რომელმაც მავრიტანიას წევრობა შეუჩერა), ევროკავშირმა, გაეროს გენერალურმა მდივანმა კოფი ანანმა და აშშ-მა გადატრიალება დაგმეს. თუმცა, რამდენიმე დღეში ეს წინააღმდეგობა შესუსტდა და რეჟიმმა საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა.Hademine Ould Sadi, "Military rulers in Mauritania win AU backing" , Middle East Online, August 10, 2006.

ელიმ შეინარჩუნა მავრიტანიის დიპლომატიური ურთიერთობა ისრაელთან. მავრიტანიამ და ისრაელმა სრული ურთიერთობები 1999 წელს, თაიას დროს დაამყარეს, რამაც ამ უკანასკნელის არაპოპულარობას შეუწყო ხელი. გადატრიალების შემდეგ, საგარეო საქმეთა მინისტრად კვლავ აჰმედ ულდ სიდ აჰმედი დაინიშნა, რომელსაც ეს პოსტი ისრაელთან ურთიერთობების დამყარების დროსაც ეკავა.Ahmed Mohamed, "Freed Islamic leaders in Mauritania say ousted leader's policies fomented extremism" , Associated Press, August 10, 2005.

კონსტიტუციური რეფერენდუმი 2006 წლის 25 ივნისს ჩატარდა და ამომრჩეველთა 97%-მა დაამტკიცა."Mauritania's constitution gets 96.96% yes vote" , Middle East Online, June 28, 2006. 2006 წლის კონსტიტუცია პრეზიდენტებს ზღუდავს ორი ხუთწლიანი ვადით (თაიას დროს საპრეზიდენტო ვადები ექვს წელს გრძელდებოდა და ხელახალ არჩევაზე შეზღუდვა არ არსებობდა) და მოითხოვს, რომ პრეზიდენტმა დაიფიცოს ვადების ლიმიტის შეუცვლელობა (რამდენიმე სხვა აფრიკულ ქვეყანაში ვადების ლიმიტი კონსტიტუციიდან ამოიღეს, რათა პრეზიდენტებს კვლავ შეძლებოდათ კენჭისყრა).Todd Pitman, "Oil-Rich Mauritania Holds Historic Vote", Associated Press (The Washington Post), June 25, 2006.Todd Pitman, "Mauritania Step Closer to Civilian Rule", Associated Press (The Washington Post), June 26, 2006. ელი მანამდე დადიოდა ქვეყანაში მის პოპულარიზაციისთვის და მას „ისტორიული შესაძლებლობა“ უწოდა."Military junta launches pro-democracy poll", IRIN, June 23, 2006. საპარლამენტო და ადგილობრივი არჩევნები 2006 წლის 19 ნოემბერს ჩატარდა, რაც ელიმ შეაფასა, როგორც „პირველი შემთხვევა, როდესაც მავრიტანიელებმა შეძლეს აზრის თავისუფლად გამოხატვა“; მან ასევე თქვა, რომ კონსტიტუციის შეცვლის სირთულე მომავალში დემოკრატიას შეინარჩუნებდა. ელიმ გამოაცხადა, რომ 2007 წლის მარტის საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ გადადგებოდა. არჩევნებში საბოლოოდ სიდი ულდ შეიხ აბდალაჰიმ გაიმარჯვა კენჭისყრის მეორე ტურში. აბდალაჰის ოპონენტები ამტკიცებდნენ, რომ მის კანდიდატურას მხარს ელის რეჟიმი უჭერდა."Mauritania has a new president", AFP (IOL), March 26, 2007. გადაცემამდე, 10 აპრილს, მავრიტანიას აფრიკის კავშირში დაბრუნების ნება დართეს."Mauritania readmitted to AU", AFP (IOL), April 11, 2007. 

19 აპრილს აბდალაჰიმ ოფიციალურად დაიკავა თანამდებობა, რითაც დასრულდა გადაწყობა სამოქალაქო დემოკრატიულ მმართველობაზე."Mauritania swears in new president", Al Jazeera, April 19, 2007. 

სამხედროებმა გენერალ მოჰამედ ულდ აბდელ აზიზის მეთაურობით ძალაუფლება კვლავ ჩაიგდეს ხელში 2008 წლის აგვისტოში, დაამხეს აბდალაჰი, და დაიგეგმა ახალი საპრეზიდენტო არჩევნები. ელიმ 2009 წლის 6 ივნისს გამოაცხადა, რომ იქნებოდა კანდიდატი და კენჭს იყრიდა როგორც დამოუკიდებელი მოქალაქე. მან დაგმო 2008 წლის გადატრიალება და განაცხადა, რომ ის იყო „არასწორი და ამის მიზეზი არ არსებობდა“ და რომ მან „გამოიწვია განსაკუთრებით სახიფათო სიტუაცია ჩვენს ქვეყანაში“. თუმცა, მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ მისი კანდიდატურა არ იყო მიმართული რომელიმე კონკრეტული პიროვნების წინააღმდეგ და თქვა, რომ მისი მიზანი, არჩევის შემთხვევაში, იყო „შერიგებული ქვეყნის აშენება, რომელიც პოლიტიკურად და ეკონომიკურად სიცოცხლისუნარიანი და სტაბილურია“. მან ასევე თქვა, რომ ის „ალბათ აღარ იქნებოდა დაინტერესებული საჯარო საქმეებით“, რომ არა 2008 წლის გადატრიალება."Past junta leader to run for Mauritania president", AFP, 6 June 2009.

ოფიციალურმა შედეგებმა აჩვენა, რომ ელის დაბალი შედეგი ჰქონდა არჩევნებში, რომელიც 2009 წლის 18 ივლისს ჩატარდა, ხოლო აბდელ აზიზმა პირველსავე ტურში უმრავლესობათა ხმა მოიპოვა. 30 ივლისს გამართულ პრესკონფერენციაზე ელიმ თქვა, რომ არჩევნები მხოლოდ 2008 წლის გადატრიალების ლეგიტიმაციის საშუალება იყო და რომ მან ქვეყანა ფაქტობრივად დააბრუნა იმ ავტორიტარიზმში, რომელიც პრეზიდენტ თაიას დროს განიცადა. მან ასევე თქვა, რომ გააგრძელებდა ბრძოლას აბდელ აზიზის რეჟიმის წინააღმდეგ."Ex-Mauritanian leader denounces presidential poll" , Panapress, 30 July 2009. 

ელი იყო „არაბული დემოკრატიის ფონდის“ გამგეობის წევრი. ის ასევე იყო „შირაკის ფონდის“ საპატიო კომიტეტის წევრი,Fondation Chirac's honour committee მას შემდეგ, რაც ფონდი 2008 წელს საფრანგეთის ყოფილმა პრეზიდენტმა ჟაკ შირაკმა მსოფლიო მშვიდობის ხელშეწყობის მიზნით დააარსა.

ელი გარდაიცვალა გულის შეტევით 2017 წლის 5 მაისს ზუერატში."Mauritanie : l’ex-président Ely Ould Mohamed Vall est mort", Jeune Afrique, 5 May 2017 .

იხილეთ აგრეთვე
მავრიტანიის პრეზიდენტი

სქოლიო

კატეგორია:მავრიტანიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით