ტომას იუნგი

ტომას იუნგი, (; დ. 13 ივნისი, 1773, მილვერტონი, სომერსეტშირი — გ. 10 მაისი, 1829, ლონდონი) — ინგლისელი ფიზიკოსი, ექიმი და ასტრონომი, სინათლის ტალღური თეორიის ერთ-ერთი შემქმნელი.

1811 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა ექიმად ლონდონის წმ. გიორგის საავადმყოფოში, ხოლო 1818 წლიდან გრძედების ბიუროს მდივნადაც. შრომები აქვს ფიზიკაში, ქიმიაში, ფიზიოლოგიაში, მედიცინაში, ასტრონომიაში, გეოფიზიკაში, ტექნიკაში, ფილოლოგიაში, მეცნიერებისა და ტექნიკი სხვა დარგებში. მნიშვნელოვანი სამუშაოები ჩაატარა ეგიპტური იეროგლიფების გაშიფვრისას.

კარგი მატერიალური პირობები ჰქონდა და ამიტომაც ბევრ დროს უთმობდა მეცნიერულ გამოკვლევებს. ყველაზე მეტად აინტერესებდა ოპტიკის პრობლემები. ბევრი გაურკვეველი საკითხი ამოხსნა. გაეცნო ნიუტონისა და ჰიუგენსის შრომებს ამ დარგში. ატარებდა ცდებს სინათლის გამტარ თხელ გარსებზე.

საპნის ბუშტების გამოყენებით 1801 წელს აღმოაჩინა ინტერფერენციის მოვლენა, რომელიც ერთნაირი სიხშირის ფაზებით წანაცვლებული ორი ან მეტი ტალღის ზედდებას წარმოადგენს. ეს მოვლენა ძალიან ადვილად შეიძლება ავხსნათ სინათლის ტალღური თეორიით. იუნგმა ინტერფერენციის პრინციპის დახმარებით ახსნა ნიუტონის რგოლების წარმოშობა და პირველად განსაზღვრა სინათლის ტალღების მიახლოებითი სიგრძეები. ამ აღმოჩენას ნამდვილად დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა მეცნიერებისათვის.

იუნგმა ახსნა სინათლის დიფრაქცია, როგორც მადიფრაცირებულ ხვრელში გამავალი სინათლის ტალღებისა და ხვრელის ნაპირებიდან არეკლილი ტალღების ინტერფერენციის შედეგი. მის მიერ აღმოჩენილი ინტერფერენციის მოვლენა, განსაკუთრებით ამ საკითხის გამოქვეყნება, შემდგომი კვლევების თეორიული საფუძველი გახდა.

იუნგი მუშაობდა სხეულთა დრეკადობის საკითხებზეც, მაგალითად, მეტალის გადაღუნვის, გაჭიმვის და გრეხის სიმტკიცეზე. 1807 წელს შემოიტანა ცნება „დრეკადობის მოდული“ - გაჭიმვისა და შეკუმშვის დეფორმაციის რიცხვითი მახასიათებელი. ეს მუდმივი სიდიდე იუნგის მოდულის სახელს ატარებს.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს იუნგი.

სქოლიო

კატეგორია:ინგლისელი ასტრონომები
კატეგორია:ინგლისელი ფიზიკოსები