ფრანსისკო ფლორეს პერესი

ფრანსისკო ფლორეს პერესი (დ. 17 ოქტომბერი, 1959 – გ. 30 იანვარი, 2016) — სალვადორელი პოლიტიკოსი, რომელიც 1999 წლის 1 ივნისიდან 2004 წლის 1 ივნისამდე იკავებდა სალვადორის პრეზიდენტის თანამდებობას, როგორც კონსერვატიული „ნაციონალისტური რესპუბლიკური ალიანსის“ (ARENA) წევრი. მანამდე, 1994-1999 წლებში, იგი იყო საკანონმდებლო ასამბლეის დეპუტატი, ხოლო 1997-1999 წლებში — ასამბლეის თავმჯდომარე.

ფლორესი დაიბადა სანტა-ანაში. პოლიტიკაში ალფრედო კრისტიანის ადმინისტრაციის დროს ჩაერთო, სადაც სხვადასხვა თანამდებობაზე მუშაობდა საკანონმდებლო ასამბლეაში არჩევამდე, რომლის თავმჯდომარეც სამი წლის შემდეგ გახდა. მან წარმატებით მიიღო მონაწილეობა 1999 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. მისი მმართველობა ხასიათდებოდა ამერიკის შეერთებულ შტატებთან მჭიდრო კავშირით, მათ შორის აშშ დოლარის ქვეყნის ვალუტად მიღებით. პრეზიდენტობის ვადის ამოწურვის შემდეგ, მან წარუმატებლად იყარა კენჭი „ამერიკულ სახელმწიფოთა ორგანიზაციის“ გენერალური მდივნის პოსტზე.

2014 წლის მაისში ფლორესს ბრალი დასდეს ტაივანის მიერ შემოწირული 15 მილიონი აშშ დოლარის მითვისებაში, რომელიც განკუთვნილი იყო 2001 წლის იანვარ-თებერვლის მიწისძვრების შედეგად დაზარალებულთათვის. იგი გახდა სალვადორის პირველი ყოფილი პრეზიდენტი, რომელსაც კორუფციის ბრალდებით სასამართლო პროცესი ჩაუტარდა. მას შინაპატიმრობა მიესაჯა, თუმცა განაჩენის გამოტანამდე გარდაიცვალა.

წარმომავლობა და განათლება
ფლორესი დაიბადა 1959 წლის 17 ოქტომბერს ქალაქ სანტა-ანაში. იგი იყო ეთნოგრაფ მარია ლეონორ პერეს დე ფლორესისა და ეკონომისტ ულისეს ფლორესის სამი შვილიდან ერთ-ერთი. მან დაამთავრა სალვადორის ამერიკული სკოლა (Escuela Americana El Salvador). ჰარტფორდის უნივერსიტეტის ჰილიერის კოლეჯში მიიღო ასოცირებული ხარისხი სოციოლოგიაში, შემდეგ კი მასაჩუსეტსის ამჰერსტის კოლეჯში (აშშ) პოლიტიკურ მეცნიერებებს დაეუფლა. მაგისტრის ხარისხი ფილოსოფიაში კალიფორნიის მსოფლიო უნივერსიტეტში (World University) დაიცვა. იგი ასევე სწავლობდა სამართალს, ფილოსოფიასა და ეკონომიკურ განვითარებას ჰარვარდის უნივერსიტეტში, ხოლო ისტორიასა და ლიტერატურას — ოქსფორდის ტრინიტი კოლეჯში. პოლიტიკაში ის სიმამრის მკვლელობამდე ცოტა ხნით ადრე ჩაერთო, რომელიც ალფრედო კრისტიანის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი იყო.

პოლიტიკური კარიერა
ფლორესმა პოლიტიკური კარიერა 1989 წელს, ალფრედო კრისტიანის პრეზიდენტობისას, დაგეგმარების მინისტრის მოადგილის თანამდებობაზე დაიწყო. მოგვიანებით მუშაობდა პრეზიდენტის ადმინისტრაციის მინისტრის მოადგილედ, სადაც ასრულებდა სახელმწიფო მეთაურის მრჩევლის ფუნქციებს და ხელმძღვანელობდა სამთავრობო სამოქმედო გეგმას 1992 წლის იანვრის სამშვიდობო შეთანხმებების შესაბამისად, რომელმაც დაასრულა დაპირისპირება „ფარაბუნდო მარტის ეროვნული განთავისუფლების ფრონტის“ (FMLN) პარტიზანულ დაჯგუფებასთან.

1994 წლის 20 მარტის არჩევნებში ფლორესი საკანონმდებლო ასამბლეის წევრად აირჩიეს, ხოლო ახალმა პრეზიდენტმა, არმანდო კალდერონ სოლმა, იგი ადმინისტრაციის საინფორმაციო მდივნად დანიშნა.

1997 წელს ფლორესი საკანონმდებლო ასამბლეის თავმჯდომარედ აირჩიეს. მისი თავმჯდომარეობისას ხელი მოეწერა „ტელეკომუნიკაციების შესახებ კანონს“, რომლის საფუძველზეც სახელმწიფო ტელეკომუნიკაციების კომპანია ANTEL გაიყო და ორ კერძო საწარმოზე გაიყიდა. ამ გადაწყვეტილებას მხარი დაუჭირეს პარტიებმა ARENA, PCN და PDC, რაც იმეორებდა ნეოლიბერალურ სისტემას, რომელიც სახელმწიფო სააგენტოების კერძო მართვაში გადასვლას უჭერდა მხარს ქსელის დაფარვის გასაუმჯობესებლად.

1998 წლის 29 მარტს ARENA-მ ფლორესი მომდევნო წლის საპრეზიდენტო არჩევნების კანდიდატად წარადგინა. იგი პარტიაში ზომიერ ფიგურად ითვლებოდა. 37 წლის ასაკში (მაშინდელი კონტინენტის ყველაზე ახალგაზრდა ლიდერი) ფლორესი გახდა ARENA-ს ზედიზედ მესამე პრეზიდენტი, მოიპოვა რა ხმების აბსოლუტური უმრავლესობა 1999 წლის მარტის არჩევნებში. მან თანამდებობა 1999 წლის 1 ივნისს დაიკავა, იმსახურა ხუთწლიანი ვადით და 2004 წლის ივლისში პოსტზე მისივე პარტიის წევრმა, ელიას ანტონიო საკამ შეცვალა.

პრეზიდენტობა (1999–2004)
ფლორესის მთავრობა გამოირჩეოდა ამერიკის შეერთებული შტატების პოლიტიკასთან მჭიდრო თანხვედრით. სალვადორი რეგიონში აშშ-ის მთავრობის ერთ-ერთი ყველაზე მტკიცე მოკავშირე იყო. ფლორესის მმართველობის პერიოდში განხორციელებული სამი წამოწყება საუკეთესოდ ასახავს მის ერთგულებას აშშ-სალვადორის მჭიდრო ურთიერთობებისადმი: პირველი — ფლორესმა გასცა სალვადორელი სამხედროების ერაყში გაგზავნის ნებართვა აშშ-ის ძალების მხარდასაჭერად. მეორე — მისი ვადის განმავლობაში წარმატებით დასრულდა მოლაპარაკებები თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებაზე აშშ-სა და ცენტრალური ამერიკის რეგიონს შორის (რომელსაც მოგვიანებით დომინიკელთა რესპუბლიკაც შეუერთდა). დაბოლოს, ფლორესი იყო სალვადორის ეკონომიკის ისტორიული ვალუტიდან (კოლონიდან) აშშ დოლარზე გადასვლის არქიტექტორი.

დოლარიზაცია უკიდურესად წინააღმდეგობრივი ღონისძიება იყო, რომელიც ადგილობრივ და უცხოურ წრეებში როგორც მოწონებას, ისე მკაცრ კრიტიკას იწვევდა. ქვეყნის ბიზნესელიტის თვალსაზრისით, დოლარიზაციას დიდი სარგებელი მოჰყვა, როგორიცაა საპროცენტო განაკვეთების შემცირება (რაც სხვა ფაქტორებთან ერთად სავალუტო რისკების აღმოფხვრამ განაპირობა), სავაჭრო პარტნიორებთან ურთიერთობის გამარტივება და გლობალურ ბაზარზე უფრო ადვილი ინტეგრაცია.

მისი მმართველობის პერიოდი ასევე აღინიშნა მკვლელობების მაჩვენებლის უპრეცედენტო ზრდით, რომელიც 2002-დან 2006 წლამდე გაორმაგდა.

კრიტიკა
ფლორესის მოღვაწეობა კრიტიკის გარეშე არ წარმართულა. მის ნაბიჯებს სალვადორის აშშ-სთან კიდევ უფრო დაახლოებისკენ პოლიტიკური ოპონენტები მკაცრად აკრიტიკებდნენ. მას ასევე ბრალს სდებდნენ მართვის ავტოკრატიულ სტილში, რაც ოპოზიციასთან მცირე კომპრომისს ან კონსულტაციას გულისხმობდა. მთავრობის მოქნილობის ნაკლებობამ გამოიწვია მრავალი მძიმე გაფიცვა, მათ შორის სამედიცინო სფეროს წარმომადგენლების მიერ, რომლებიც ცდილობდნენ ხელი შეეშალათ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ობიექტების პრივატიზაციისთვის.

დოლარიზაციის კრიტიკოსები ფლორესს ადანაშაულებდნენ იმაში, რომ ეს გადაწყვეტილება ხალხის გარეშე, მხოლოდ ბანკირებთან კონსულტაციით მიიღო. მიუხედავად იმისა, რომ კოლონის დოლარით ჩანაცვლებამ საპროცენტო განაკვეთები შეამცირა, ამავდროულად მან გამოიწვია ძლიერი გრძელვადიანი ინფლაცია ფასების ზემოთ დამრგვალების გამო.

ფლორესს ასევე მოუწია გამკლავება 2001 წლის 13 იანვრის ორი დამანგრეველი მიწისძვრის შემდგომ აღდგენით სამუშაოებთან. საერთაშორისო დახმარების მიწოდება არაეფექტური იყო, რასაც ჟურნალისტები აკრიტიკებდნენ, განსაკუთრებით მაურისიო ფუნესი (რომელიც მოგვიანებით სალვადორის პრეზიდენტი გახდა).

ზოგიერთი ოპონენტი ამტკიცებდა, რომ მისი მმართველობისას გაიზარდა ძალადობა და სიღარიბე, თუმცა მსოფლიო ბანკის სტატისტიკა აჩვენებს, რომ ფლორესის ადმინისტრაციის დროს სიღარიბის დონე რეალურად შემცირდა.

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ეპიზოდი იყო „ამერიკის ქვეყნების სამიტი“, სადაც ფლორესმა ფიდელ კასტროს „დიქტატორი“ უწოდა და სალვადორში ათასობით ადამიანის დაღუპვაში დასდო ბრალი.

კანდიდატურა OAS-ის გენერალური მდივნის თანამდებობაზე
ჯერ კიდევ თანამდებობის დატოვებამდე, ფლორესმა გამოთქვა სურვილი, კენჭი ეყარა „ამერიკულ სახელმწიფოთა ორგანიზაციის“ (OAS) გენერალური მდივნის თანამდებობაზე. 2004 წელს ეს თანამდებობა კოსტა-რიკის ექს-პრეზიდენტმა, მიგელ ანხელ როდრიგესმა დაიკავა, თუმცა მას გადადგომა მოუწია კორუფციული სკანდალის გამო. ფლორესმა კვლავ სცადა ბედი, მაგრამ აქტიური კამპანიის მიუხედავად, კანდიდატურის მოხსნა მოუწია სხვა წევრი ქვეყნების მხარდაჭერის ნაკლებობის გამო (მიუხედავად იმისა, რომ მისი მთავარი მხარდამჭერი აშშ იყო).

ეს სიტუაცია აიხსნება იმით, რომ მისი პოლიტიკა ზედმეტად თანხვედრაში იყო აშშ-ის ინტერესებთან იმ დროს, როდესაც ლათინური ამერიკის მთავრობების უმეტესობა კრიტიკულად იყო განწყობილი შტატების პოზიციების მიმართ. ის გახდა აშშ-ის მიერ მხარდაჭერილი პირველი კანდიდატი, რომელიც ორგანიზაციის დაარსების დღიდან ამ თანამდებობაზე ვერ აირჩიეს.

კორუფციის ბრალდებები
გარდაცვალების მომენტში, გარიგების სხვა რამდენიმე საკვანძო ფიგურასთან ერთად, ფლორესის მიმართ სალვადორის გენერალური პროკურატურა კორუფციისა და დაუმორჩილებლობის მუხლებით გამოძიებას აწარმოებდა. ეს რეკომენდაციები ახლა საკანონმდებლო ასამბლეაში განხილვისა და დებატების საგანია. გენერალურ პროკურორს, ლუის მარტინესს, უნდა წარემართა საქმე განსვენებული ყოფილი პრეზიდენტის წინააღმდეგ, მიუხედავად იმისა, რომ თავად წარსულში ტონი საკას (ARENA) ადმინისტრაციაში მუშაობდა და ფლორესის პარტნიორიც იყო რამდენიმე ბიზნესში.

მოსამართლე მარტა როსალესმა ინტერპოლს ფლორესის დაკავებაში დახმარება სთხოვა. მას ბრალად ედებოდა 15 მილიონი აშშ დოლარის მითვისება, რომელიც 2003 წელს, მისი პრეზიდენტობის დროს, ტაივანის მთავრობამ გაიღო.El Salvador judge orders former president's arrest  AP. Retrieved 4 February 2016.

დაუმორჩილებლობის დამატებითი ბრალდება უკავშირდებოდა ფლორესის გამოუცხადებლობას საპარლამენტო კომისიის სხდომაზე, რომელიც ტაივანის მიერ შემოწირული თანხების ბედს იკვლევდა. 2014 წლის 6 სექტემბერს ცნობილი გახდა, რომ რამდენიმეთვიანი მიმალვის შემდეგ ფლორესი ნებაყოფლობით ჩაბარდა ადგილობრივ ხელისუფლებას. 2014 წლის ნოემბრიდან იგი სალვადორში შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა. 2015 წლის 3 დეკემბერს მოსამართლე მიგელ ანხელ გარსიამ ფლორესის სასამართლოს წინაშე წარდგომის ბრძანება გასცა.

2021 წლის ოქტომბერში მისი სახელი „პანდორას არქივებში“ (Pandora Papers) ფიგურირებდა. იგი იყო რამდენიმე კომპანიის ბენეფიციარი, რომლებიც 2005 წელს პანამაში, ხოლო 2006 წელს ბრიტანეთის ვირჯინის კუნძულებზე შეიქმნა.

გარდაცვალება
2016 წლის იანვრის დასაწყისში ფლორესმა თავის ტვინში სისხლჩაქცევა გადაიტანა. 2016 წლის 30 იანვარს, 56 წლის ასაკში, ფლორესი სან-სალვადორის კერძო საავადმყოფოში გარდაიცვალა. სიკვდილი კომატოზურ მდგომარეობაში დადგა, გადაუდებელი ოპერაციისა და ტვინის შეუქცევადი დაზიანების შედეგად.

პირადი ცხოვრება
ფლორესმა თავისი მეუღლე, ლურდეს როდრიგეს დე ფლორესი, სან-სალვადორის სკოლაში სწავლისას გაიცნო. მათ ორი შვილი — ხუან მარკოსი და გაბრიელა შეეძინათ.

საპატიო წოდებები
უცხოური ჯილდოები
  : გრიმალდის ორდენის დიდი ჯვარი (2001 წლის 20 ივლისი).

რესურსები ინტერნეტში
 Biography and tenure, by CIDOB Foundation 

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:დაბადებული 17 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 იანვარი
კატეგორია:სალვადორის პრეზიდენტები
კატეგორია:სალვადორელი პოლიტიკოსები