მარკუს სტივენი

მარკუს აჯემადა სტივენი (დ. 1 ოქტომბერი, 1969) — ნაურუელი პოლიტიკოსი და ყოფილი სპორტსმენია,  ნაურუს პრეზიდენტი 2007 წლის დეკემბრიდან 2011 წლის ნოემბრამდე. ნაურუელი პარლამენტარის, ლოურენს სტივენის ვაჟი, სტივენი სწავლობდა ვიქტორიაში, ავსტრალიაში, წმინდა ბედეს კოლეჯსა და RMIT უნივერსიტეტში. თავდაპირველად ავსტრალიურ ფეხბურთს თამაშობდა, შემდეგ კი ძალოსნობის სპორტით დაკავდა, რომელშიც ნაურუს წარმოადგენდა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებსა და თანამეგობრობის თამაშებზე 1990-2002 წლებში და შვიდი ოქროს მედალი მოიპოვა თანამეგობრობის ჩემპიონატზე.

ძალოსნობიდან პენსიაზე გასვლის შემდეგ, სტივენი ნაურუს ბანკში მუშაობდა, სანამ 2003 წლის არჩევნებში პარლამენტში არ აირჩევდნენ. პრეზიდენტ რენე ჰარისის დროს ნაურუს მთავრობაში სხვადასხვა თანამდებობა ეკავა და პრეზიდენტად ფიცი დადო მას შემდეგ, რაც მისი წინამორბედის, ლუდვიგ სკოტის წინააღმდეგ უნდობლობის ვოტუმი შეიტანა. მისი, როგორც პრეზიდენტის, ვადა აღინიშნა კორუფციის ბრალდებებით და სახელმწიფო გადატრიალების ბრალდებებით, ასევე ნაურუს უზენაესმა სასამართლომ 2008 წელს საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადებით და პარლამენტის წევრობის შეჩერებით. 2010 წლის აპრილსა და ივნისში ორი ცალკეული არჩევნები დაინიშნა პარლამენტის წევრების მოსყიდვის ბრალდებების შემდეგ, ხოლო არჩევნებს შორის პერიოდში კიდევ ერთი საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა. სტივენმა პრეზიდენტის თანამდებობა 2011 წლის ნოემბერში გადადგა, მას შემდეგ, რაც ოპოზიციურმა ფრაქციებმა კორუფციის შესახებ დამატებითი ბრალდებები წამოჭრეს და მისი ადგილი ფრედი პიტჩერმა დაიკავა, თუმცა 2012 წლის ივნისში პიტჩერის მემკვიდრემ, პრეზიდენტად, სპრენტ დაბვიდომ, ხელახლა დანიშნა კაბინეტში. 2019 წლის 27 აგვისტოს, სტივენი პარლამენტის პირველ სხდომაზე ახალ სპიკერად აირჩიეს.

ოჯახური წარმომავლობა
მარკუს სტივენის მამა, ლოურენს სტივენი, ნაურუს პარლამენტის წევრი იყო 1971 წლიდან 1977 წლამდე და კვლავ 1980 წლიდან 1986 წლამდე. ის ნაურუს გამოჩენილ კეკეების ოჯახს უკავშირდება.

განათლება და ბიოგრაფია
სტივენმა საშუალო განათლება ავსტრალიაში დაასრულა, მელბურნის წმინდა ბედეს კოლეჯში სწავლობდა. მელბურნის სამეფო ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში მან აიღო ბუღალტერიის ხარისხი. 2001 წლიდან 2003 წლამდე ის ნაურუს ბანკში მაღალ თანამდებობას იკავებდა.

სპორტული კარიერა
თავდაპირველად ის ავსტრალიურ ფეხბურთს თამაშობდა ადგილობრივ Aces გუნდში, მაგრამ გადაწყვიტა ძალოსნობას გაჰყოლოდა. 1989 წელს დაარსდა ნაურუს ძალოსნობის ფედერაცია (NWF), ძირითადად იმისთვის, რომ სტივენს, იმ დროს ნაურუს ერთადერთ ელიტარულ ძალოსანს, საერთაშორისო შეჯიბრებებში მონაწილეობის შესაძლებლობა მიცემოდა. 

1992 წელს მან ბარსელონაში თავის პირველ ოლიმპიურ თამაშებში მიიღო მონაწილეობა. რადგან ნაურუს იმ დროს ოლიმპიური კომიტეტი არ ჰყავდა, მან წარმატებით მიმართა სამოას მოქალაქეობის მისაღებად და სამოას სახელით შეჯიბრების ნებართვა მიიღო. 1993 წელს დაარსდა კომიტეტი და სტივენს შეეძლო ნაურუს წარმომადგენლობა 1996 წლის ატლანტაში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე და 2000 წლის სიდნეიში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.

როდესაც ოლიმპიური ჩირაღდანი 2000 წელს სიდნეიში გადაიტანეს, სტივენს პატივი ხვდა წილად, ყოფილიყო ჩირაღდნის მატარებელი ნაურუში მისი გაჩერების დროს.

მისი წარმატების უმეტესი ნაწილი თანამეგობრობის თამაშებზე მოხდა: 1990 წლის თანამეგობრობის თამაშებზე მან მოულოდნელად მოიპოვა ოქროს მედალი 60 კგ აკვრაში. 1994 წლის თანამეგობრობის თამაშებზე მან 59 კგ წონით კატეგორიაში სამი ოქროს მედალი მოიპოვა, ხოლო 1998 წლის თანამეგობრობის თამაშებზე კიდევ სამი ოქროს მედალი მოიპოვა 62 კგ წონით კატეგორიაში. მანჩესტერში გამართულ 2002 წლის თანამეგობრობის თამაშებზე მან 62 კგ წონით კატეგორიაში სამი ვერცხლის მედალი მოიპოვა."Nauru president to head weightlifting body", ABC Radio Australia, 30 March 2008

ათენში გამართულ 1999 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მან 62 კგ ატაცში მეორე ადგილი დაიკავა."Getting that elusive Olympic gold medal" , Islands Business

2005 წელს იგი ძალოსნობის საერთაშორისო ფედერაციის დიდების დარბაზში აირჩიეს.

2008 წლის მარტში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ სტივენი ოკეანეთის ძალოსნობის ფედერაციის პრეზიდენტად დაინიშნა, რომელიც წყნარი ოკეანის რეგიონში ძალოსნობის ოფიციალური კონტინენტური ორგანიზაციაა.

2009 წლის იანვარში იგი ნაურუს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის პრეზიდენტად აირჩიეს, დაამარცხა ვინსონ დეტენამო, რომელიც კომიტეტის პრეზიდენტის თანამდებობას 1994 წელს საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის მიერ აღიარების შემდეგ იკავებდა."Nauru president claims national Olympic committee ledaership" , ABC Radio Australia, 26 January 2009

პოლიტიკური კარიერა
1997 წლიდან იგი ნაურუს ოლიმპიური კომიტეტის ხაზინადრის თანამდებობას იკავებს. 2003 წლის 3 მაისს სტივენი ნაურუს პარლამენტში აირჩიეს, 215 ქულაზე ოდნავ მეტი მიიღო და ევასა და ანეტანეს ოლქში პირველი ადგილი დაიკავა.Nauru uses a preferential voting system, where each voter awards 1 point to their first choice candidate, 1/2-point to their second choice candidate, 1/3-point to their third choice candidate, and so on. See {{cite web|url=http://psephos.adam-carr.net/countries/n/nauru/nauru2003.txt|title=Republic of Nauru - Legislative election of 3 May 2003|access-date=27 December 2006|publisher=Psephos|author=Adam Carr|archive-url=https://web.archive.org/web/20060828093925/http://psephos.adam-carr.net/countries/n/nauru/nauru2003.

რენე ჰარისის პრეზიდენტობის დროს სტივენი 2003 წლის აგვისტოდან 2004 წლის ივლისამდე ფინანსთა და განათლების მინისტრის თანამდებობას იკავებდა, თანამდებობა, რომლის დატოვებაც მას ლუდვიგ სკოტის ახალი პრეზიდენტის არჩევის შემდეგ მოუწია. 2004 წლის ოქტომბერში ის ხელახლა აირჩიეს პარლამენტში.  ნაურუს პარლამენტში ხელახლა არჩევის შემდეგ, 2004 წლის ოქტომბერში, სტივენი ნაურუს ფოსფატის ჰონორარის საქმეთა მინისტრად დაინიშნა. პირველი ვადის განმავლობაში, ნაურუს მსგავსი პატარა კუნძულოვანი განვითარებადი სახელმწიფოს (SIDS) სპეციფიკური ხასიათის გათვალისწინებით, დამოუკიდებელ პოლიტიკოსებზე დაფუძნებული პოლიტიკური სისტემით, სტივენი რამდენიმე სამინისტროს მუშაობას კოორდინაციას უწევდა, მათ შორის ეკონომიკური განვითარებისა და მრეწველობის მინისტრის; კარგი მმართველობისთვის პასუხისმგებელი მინისტრის; იუსტიციის მინისტრის; პოლიციისა და სასჯელაღსრულების მინისტრი; და შინაგან საქმეთა მინისტრი. 2004 წლის ნოემბრიდან 2006 წლის მაისამდე სტივენი ნაურუს მეთევზეობისა და საზღვაო რესურსების ორგანოს თავმჯდომარე იყო, ხოლო 2007 წლის 13 ნოემბერს ნაურუს მეთევზეობისა და საზღვაო რესურსების მინისტრი გახდა.

ნაურუს 2005 წლის 15 ივნისს ვეშაპებზე ნადირობის საერთაშორისო კომისიაში (IWC) გაწევრიანების შემდეგ, სტივენი ნაურუს დელეგატად დაინიშნა. მან ნაურუ წარმოადგინა IWC-ის კონგრესზე 2005 წლის ივნისში, სამხრეთ კორეის ქალაქ ულსანში.

სტივენი ხელახლა აირჩიეს პარლამენტში 2007 წლის აგვისტოს საპარლამენტო არჩევნებში. მან წარუმატებლად იყარა კენჭი პრეზიდენტობის კანდიდატად 28 აგვისტოს საპარლამენტო არჩევნებში, რომელშიც სკოტი ხელახლა აირჩიეს.

თუმცა, პარლამენტში პრეზიდენტ სკოტის წინააღმდეგ უნდობლობის გამოცხადების შემდეგ, მარკუს სტივენმა ნაურუს პრეზიდენტის ფიცი 2007 წლის 19 დეკემბერს დადო."Scotty returned as Nauru president", AAP (smh.com.au), 28 August 2007.

ნაურუს პრეზიდენტი
ადმინისტრაციის საწყის პერიოდში სტივენმა განაგრძო ყოფილი პრეზიდენტის, ლუდვიგ სკოტის მიერ დაწყებული პრაქტიკა, რომელიც საგარეო საქმეთა ცალკე მინისტრის დანიშვნას გულისხმობდა და 2007 წლის დეკემბერში ამ თანამდებობაზე დოქტორი კირენ კეკე (სტივენის ბიძაშვილი) დანიშნა. მანამდე ნაურუს ყველა პრეზიდენტი ასევე ასრულებდა საგარეო საქმეთა მინისტრის მოვალეობას, თუმცა ეს უფრო ტრადიციის საკითხი იყო, ვიდრე კონსტიტუციური მოთხოვნა. სტივენმა ასევე დანიშნა ფრედერიკ პიჩერი ფინანსთა მინისტრად და მისმა ადმინისტრაციამ მემკვიდრეობით მიიღო სკოტის ადმინისტრაციასთან დაკავშირებული დაზოგვის ზომები.

კონსტიტუციურ საკითხებთან დაკავშირებით, სტივენის ახალი ადმინისტრაციის წინაშე მდგარი ერთ-ერთი მთავარი საკითხი იყო ყოფილი პრეზიდენტის, ლუდვიგ სკოტის მიერ ინიცირებული კონსტიტუციური გადახედვის კონსულტაციების პროცესი. ეს კონსულტაციები ძირითადად ფოკუსირებული იყო ნაურუს პრეზიდენტის პირდაპირი სახალხო არჩევნების ჩატარების წინადადებებზე და არა ირიბად ნაურუს პარლამენტის მეშვეობით, რაც გარკვეულწილად შეამცირებდა ნაურუს პოლიტიკისთვის მრავალი წლის განმავლობაში დამახასიათებელი უნდობლობის ვოტუმის ხშირ გამოყენებას. მას შემდეგ, რაც მარკუს სტეფანი ხელისუფლებაში მოვიდა წინა მთავრობის საპარლამენტო უმრავლესობის სწორედ ამ გზით დაძლევის გარემოებებში, გაურკვეველი დარჩა, თუ როგორი იქნებოდა სტეფანის ადმინისტრაციის ოფიციალური პოზიცია და პრაქტიკა ამ საკითხთან დაკავშირებით."MPs oust Nauru's president" , The Sydney Morning Herald, 19 December 2007.

პირად დონეზე, მარკუს სტეფანის 38 წლის ასაკში ნაურუს პრეზიდენტად დანიშვნა, ახალგაზრდა მინისტრთა გუნდთან ერთად, თაობათა ცვლას ნიშნავდა ბოლო წლებში ნაურუს პოლიტიკაში დომინირებულ ზოგიერთ პოლიტიკურ ფიგურასთან შედარებით; მაგალითად, ის თითქმის 40 წლით უმცროსი იყო დეროგა ჯიურაზე, რომელიც ნაურუს პრეზიდენტის თანამდებობას 2003 წელს იკავებდა, ნაურუს პარლამენტში 1968 წელს შევიდა, სანამ სტივენი დაიბადებოდა. თუმცა, ნაურუს რესპუბლიკაში ახალგაზრდა სახელმწიფო მეთაურების დანიშვნა სულაც არ არის უჩვეულო; ბერნარ დუიიოგო ნაურუს პრეზიდენტი კიდევ უფრო ახალგაზრდა ასაკში - 30 წელს - 1976 წელს დაიკავა. უნდა დავამატოთ, რომ რადგან სტეფანის პრეზიდენტობა რამდენიმე წელს მოიცავდა, მისი ფაქტობრივი გამოცდილება თანამდებობაზე გაცილებით მეტი იყო, ვიდრე იმავე თანამდებობის რამდენიმე წინა მფლობელის.

რესურსები ინტერნეტში

 Official biography on the website of the Parliament of Nauru
 President Stephen's address to the United Nations General Assembly on 24 September 2008
Stephen: "Countries Least Responsible for Climate Change are Most Threatened by It" 
 A Sinking Feeling; Why is the president of the tiny Pacific island nation of Nauru so concerned about climate change? by Marcus Stephen in The New York Times Upfront November 2011
Politics_of_Nauru

სქოლიო

კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:ნაურუს პრეზიდენტები
კატეგორია:XX საუკუნის პოლიტიკოსები