გრეგორიო კონრადო ალვარესი

გრეგორიო კონრადო ალვარესი (დ. 26 ნოემბერი, 1925 — გ. 28 დეკემბერი, 2016) — ურუგვაის არმიის გენერალი და დიქტატორი, რომელიც 1981-დან 1985 წლამდე ურუგვაის პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა. იგი სამოქალაქო-სამხედრო დიქტატურის პერიოდის ბოლო ცოცხალი პრეზიდენტი იყო.

ადრეული წლები და სამხედრო კარიერა
ალვარესი დაიბადა 1925 წელს მინასის დეპარტამენტში, რომელსაც 1927 წელს სახელი შეეცვალა და „ლავალეხა“ ეწოდა. იგი 1940 წელს შევიდა ურუგვაის სამხედრო სკოლაში და 1946-1959 წლებში კავალერიის პოლკის ოფიცრის ხარისხით მსახურობდა. 1962 წელს იგი მონტევიდეოს რესპუბლიკური გვარდიის უფროსი გახდა. 1971 წელს მას გენერლის წოდება მიენიჭა, რის შემდეგაც შეიარაღებული ძალების გაერთიანებული სარდლობის ხელმძღვანელად დაინიშნა. აღნიშნული უწყება წარმართავდა კონტრპარტიზანულ ოპერაციებს „ტუპამაროსის“ (ურბანული პარტიზანული დაჯგუფება) წინააღმდეგ.

როდესაც 1973 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად ძალაუფლება სამხედროებმა ჩაიგდეს ხელში, ალვარესი ახლადშექმნილი ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს მუდმივი მდივანი გახდა. 1978 წელს იგი არმიის მთავარსარდლად დაინიშნა.

პრეზიდენტობა
2000 წელს ურუგვაიში რეფერენდუმის გზით დემოკრატიულ მმართველობაზე დაბრუნებას დაუჭირეს მხარი, რის შემდეგაც ეროვნული უსაფრთხოების საბჭომ 1981 წლის 1 სექტემბერს ალვარესი გარდამავალი პერიოდის პრეზიდენტად დანიშნა. პროფკავშირების წინააღმდეგ რეპრესიების გაგრძელების გამო, მან დაკარგა როგორც საზოგადოების, ისე სამხედროთა უმრავლესობის მხარდაჭერა. იგი დათანხმდა 1984 წლის ნოემბერში საკანონმდებლო და საპრეზიდენტო არჩევნების ჩატარებას, რასაც წინ უძღოდა 1982 წლის შიდაპარტიული არჩევნები. როდესაც საპრეზიდენტო არჩევნებში „კოლორადოს“ პარტიის წარმომადგენელმა, ხულიო მარია სანგინეტიმ გაიმარჯვა, ალვარესი გადადგა (1985 წლის 12 თებერვალს). უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარემ, რაფაელ ადიეგომ, პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლის პოსტი სანგინეტის მიერ ფიცის დადებამდე (1 მარტამდე) დაიკავა. აღსანიშნავია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ალვარესი 1984 წელს ხორხე სანგინეტის კანდიდატურას არაკეთილგანწყობით უყურებდა, სიცოცხლის ბოლო წლებში მან სანგინეტის სახით მოულოდნელი დამცველი იპოვა. სანგინეტი ამტკიცებდა, რომ 1973-1985 წლების დიქტატურასთან დაკავშირებული ამნისტია არ უნდა გაუქმებულიყო ისეთი აშკარად სამხედრო და არასასიამოვნო ფიგურების დასასჯელადაც კი, როგორიც ალვარესი იყო.

1984 წლის არჩევნების წინ ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს შედარებით ზომიერი წევრების მხრიდან მხარდაჭერის დაკარგვა და ალვარესის შემდგომი გადადგომა, საბჭოს, სამხედროებსა და კონსტიტუციური პარტიების ლიდერებს შორის ურთიერთობის დეტალურ შესწავლას მოითხოვს. ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ 1981 წელს ალვარესის პრეზიდენტად დანიშვნა მისი ძალაუფლების პიკი იყო, რომელიც გადადგომამდე გაგრძელდა. სხვები კი თვლიან, რომ რეალური აღმასრულებელი ძალაუფლება მან ჯერ კიდევ 1973 წელს, ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს მუდმივ მდივნად დანიშვნისას მოიპოვა. ნებისმიერი პერსპექტივიდან, ფაქტად რჩება, რომ გენერალ ალვარესის, როგორც სამხედრო ფიგურის საჯარო როლი, 1973-1985 წლების მთავრობაში სამოქალაქო პირების მნიშვნელოვანი მონაწილეობის ფონზე ვითარდებოდა. აგრეთვე, ალვარესი პრეზიდენტობის პერიოდშიც კი გარკვეულწილად იზოლირებული იყო. ისეთ ქვეყანაში, როგორიც ურუგვაია, სადაც არსებობდა დეკრეტებით სამოქალაქო მმართველობის ტრადიცია (მაგალითად, გაბრიელ ტერას პრეზიდენტობისას, რომლის შინაგან საქმეთა მინისტრი ალბერტო დემიჩელი მოგვიანებით, 1976 წელს პრეზიდენტი გახდა), დეკრეტებით მმართველობის გაიგივება სამხედრო მმართველობასთან, შესაძლოა, არ იყოს ზუსტი, მიუხედავად იმისა, რომ ეს ორი ფორმა ხშირად ემთხვევა ერთმანეთს.

სამხედრო წოდება
იმ ხუთ პიროვნებას შორის, რომლებიც 1973 წლიდან 1985 წლამდე არსებული სამოქალაქო-სამხედრო მმართველობის პერიოდში ურუგვაის პრეზიდენტის პოსტს იკავებდნენ, ალვარესი ერთადერთი იყო, რომელიც სამხედრო წოდებას ატარებდა. ეს ხუთი პირი იყო: ხუან მარია ბორდაბერი, ალბერტო დემიჩელი, აპარისიო მენდესი, ალვარესი და რაფაელ ადიეგო. ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ ეს ფაქტი მნიშვნელოვანია რეჟიმში სამოქალაქო პირების მონაწილეობის ხარისხის შეფასებისას. სხვები კი ამტკიცებენ, რომ სამხედროების მიერ მხარდაჭერილი არჩეული პრეზიდენტი ზოგჯერ შეიძლება მხოლოდ კოსმეტიკურ, ფიქტიურ ფიგურას წარმოადგენდეს.

გადადგომა და დაპატიმრება
მიუხედავად იმისა, რომ მასზე 1986 წლის ამნისტია ვრცელდებოდა, 2004 წლის ნოემბერში პრეზიდენტად „Frente Amplio“-ის წარმომადგენლის, ტაბარე ვასკესის არჩევის შემდეგ, კვლავ გაისმა მოწოდებები ალვარესის სისხლისსამართლებრივი დევნის შესახებ ადამიანის უფლებათა დარღვევის, 1973 წლის გადატრიალებასა და შემდგომ მოვლენებში მონაწილეობის გამო.

2006 წლის ივლისში ალვარესის რეზიდენცია მონტევიდეოში იმ დემონსტრანტების მთავარ სამიზნედ იქცა, რომლებიც 1973-1985 წლების სამოქალაქო-სამხედრო მმართველობის პერიოდში ოპონენტების გაუჩინარებას აპროტესტებდნენ. ამ პროტესტის მომხრეები აცხადებდნენ, რომ ალვარესი განასახიერებდა 1973-1985 წლების დიქტატურის ყველაზე მძიმე ასპექტებს. მეორე მხრივ, შეიძლება ითქვას, რომ ვინაიდან ალვარესი ერთადერთი მოქმედი სამხედრო პირი იყო იმ პერიოდის ხუთ პრეზიდენტს შორის, ასეთი პროტესტი შესაძლოა ჩრდილავდეს „კოლორადოსა“ და „ბლანკოს“ პარტიების პოლიტიკოსების მხრიდან იმ ადმინისტრაციისადმი არსებულ მნიშვნელოვან სამოქალაქო მხარდაჭერას. შესაბამისად, ამ პარტიების პოზიციიდან, მსგავსი პროტესტები ყურადღებას აშორებს იმ როლს, რომელსაც აღნიშნული პარტიების გავლენიანი პირები ასრულებდნენ რეჟიმის დროს.

2007 წლის დეკემბერში ალვარესს ბრალი წაუყენეს დიქტატურის პერიოდში ადამიანის უფლებათა სავარაუდო დარღვევებისთვის, სადაც მან წამყვანი როლი ითამაშა. 2009 წლის 22 ოქტომბერს იგი დამნაშავედ ცნეს და 25 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს მკვლელობის 37 ფაქტისა და ადამიანის უფლებათა დარღვევის გამო. თუმცა, ავადმყოფობის გამო იგი სასამართლო დარბაზში განაჩენის გამოსაცხადებლად არ იმყოფებოდა. ალვარესი 2016 წლის 28 დეკემბერს, 91 წლის ასაკში, ციხეში გარდაიცვალა.

იხილეთ აგრეთვე
ურუგვაის პოლიტიკური სისტემა
რეინალდო ბინიონე

სქოლიო

კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:ურუგვაის პრეზიდენტები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს