ხოსე ილარიო ლოპესი

ხოსე ილარიო ლოპეს ვალდესი (დ. 18 თებერვალი, 1798, პოპაიანი, კაუკა – გ. 27 ნოემბერი, 1869, კამპოალეგრე, უილა) — ახალი გრანადის პოლიტიკოსი, სამხედრო ოფიცერი და ახალი გრანადის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1849-დან 1853 წლამდე.Arismendi Posada, Ignacio; Gobernantes Colombianos; trans. Colombian Presidents; Inter print Editors Ltd.; Italgraf; Segunda Edición; pg. 51; Bogotá, Colombia; 1983

ბიოგრაფიული მონაცემები
ხოსე კასიმირო ლოპესისა და რაფაელა ვალდესის შვილმა, ხოსე ილარიომ, მიიღო დაწყებითი განათლება პოპაიანის სემინარიაში მეცნიერის, ხოსე ფელიქს დე რესტრეპოს ზედამხედველობის ქვეშ. 14 წლის ასაკში მან დაასრულა განათლების მიღება და შეუერთდა რევოლუციურ არმიას.

სამხედრო კარიერა
ლოპესი შეუერთდა რევოლუციურ არმიას როგორც კადეტი, 14 წლის ასაკში. იგი მონაწილეობდა სამხედრო საბრძოლო მოქმედებებში ალტო პალასეს ბრძოლაში (1813 წლის 30 დეკემბერი), კალიბიოს ბრძოლაში (1814 წლის იანვარი), ტასინესის ბრძოლაში (1814 წლის 9 მაისი) და პასტოს ბრძოლაში (1813 წლის 10 მაისი). ლა კუჩილია დელ ტამბოს ბრძოლის დროს ლოპესი ტყვედ ჩაიგდო ესპანურმა არმიამ.
ლოპესი გაგზავნეს ბოგოტაში, სადაც სამხედრო ტრიბუნალმა განიხილა მისი საქმე და დამნაშავედ ცნო გვირგვინის წინააღმდეგ შეთქმულებაში.  მას მიუსაჯეს სიკვდილით დასჯა. მოგვიანებით მისი სიკვდილით დასჯა შეიცვალა სამეფო არმიისთვის სამსახურის გაწევით. 1819 წლის 24 ივლისს ლოპესი შეიწყალეს და გაათავისუფლეს.

ომები ესპანეთისგან დამოუკიდებლობისთვის
250px|მინი|მარცხნივ|ხოსე ლოპესის მეუღლის, მარია დოროტეას და მათი სამი შვილის, ლუკრეციას, პოლიკარპასა და ანტონიოს საოჯახო პორტრეტი.
1820 წელს ლოპესი შეხვდა გენერალ სიმონ ბოლივარს, რომელმაც  დანიშნა იგი იმ დროს ახლად შექმნილი „ბოიაკას ბატალიონის“ ლეიტენანტად. ლა მესას ქალაქში ყოფნისას, ლოპესმა ომის ტყვეებს შორის იპოვა თავისი ყოფილი ციხის მეგობარი, ვისენტე ასუერო, და იზრუნა მის გათავისუფლებისთვის. ლოპესი დაწინაურდა ლეიტენანტ-მაიორის რანგში და შემდგომში გახდა კაპიტანი. ამ თანამდებობით ლოპესი მონაწილეობდა „ჩრდილოეთის კამპანიაში“ დღევანდელ ვენესუელის ტერიტორიაზე.
კამპანიის დასრულების შემდეგ 1823 წლის თებერვალში, ლოპესი დაბრუნდა ბოგოტაში.  გენერალ ფრანსისკო დე პაულა სანტანდერმამ ხოსე დანიშნა კაუკას პროვინციის სამხედრო უფროსად. 1823 წლის 6 აპრილს იგი დაწინაურდა ლეიტენანტ-პოლკოვნიკად.

სამხედრო კარიერა
250px|მინი|მარჯვნივ|ხოსე ილარიო ლოპესი
1828 წლის სექტემბრის შეთქმულების შემდეგ და ასუაის პროვინციის სამხედრო უფროსობისას, ლოპესი აჯანყდა გენერალ სიმონ ბოლივარის წინააღმდეგ და შეუერთდა პოლკოვნიკ ხოსე მარია ობანდოს არმიას.
მალევე დაიწყო დიდი კოლუმბია-პერუს ომი და ბოლივარი გაემართა სამხრეთისკენ, რომ შეხვედროდა პერუელებს და შეერთებოდა ფელდმარშალ ანტონიო ხოსე დე სუკრეს ძალებს. 1829 წლის იანვრის ბოლოს ბოლივარმა შეთანხმებას მიაღწია აჯანყებულ მეთაურებთან და 1829 წლის 2 მარტს შეიწყალა ისინი.

პოლიტიკური კარიერა
1830 წლის სექტემბერში, ლოპესი და ობანდო კვლავ აჯანყდნენ და დაიწყეს კამპანია მთავრობის დესტაბილიზაციისთვის. მათმა ძალებმა დაიკავეს სამხრეთის უმეტესი ნაწილი და აიღეს კონტროლი ქალაქ პოპაიანზე. ლოპესი წავიდა ტოკაიმამდე, სადაც დაუპირისპირდა გენერალ რაფაელ ურდანეტას, ორივემ მიაღწია ცეცხლის შეწყვეტას, რომელსაც მოჰყვა, 1831 წლის 28 აპრილს ხელმოწერილი „აპულოს შეთანხმება“.
მომდევნო წელს, ფრანსისკო დე პაულა სანტანდერის მთავრობის დროს, ლოპესი დაინიშნა ბოგოტას სამხედრო უფროსად, ხოლო ორი წლის შემდეგ, 1834 წელს დაინიშნა კარტახენას გუბერნატორად. ამის შემდეგ, ლოპესმა დაიკავა ისეთი თანამდებობები, როგორიცაა ომისა და საზღვაო ფლოტის მდივანი, კოლუმბიის ელჩი პაპის სახელმწიფოებში, საგარეო ურთიერთობათა მდივანი, სახელმწიფო მრჩეველი და სენატორი.

კოლუმბიის პრეზიდენტი
1849 წლის 7 მარტს ხელოსნებისა და მათი დემოკრატიული საზოგადოების კლუბების მხარდაჭერით, ლოპესი აირჩიეს კოლუმბიის პრეზიდენტად. მისმა მთავრობამ გააუქმა მონობა, შექმნა აგრარული კანონი, მხარი დაუჭირა ეკლესიისა და სახელმწიფოს გამიჯვნას, პრესის თავისუფლებას და სახელმწიფოს ფედერალიზაციას.
მის წინააღმდეგ წამოიწყეს აჯანყება კაუკას რეგიონში, ხულიო არბოლედას მეთაურობით. აჯანყება მალე ჩაახშო ლოპესის სამთავრობო ძალებმა. კალიში. მიწის მფლობელებსა და ჩვეულებრივ მოსახლეობას შორის დაპირისპირება გახდა მკაცრად ძალადობრივი. მიწის მფლობელების განცდილმა დამარცხებამ გამოიწვია ყოფილი მონებისა და გლეხების აჯანყება, რომლებმაც საბოტაჟი და ვანდალიზმი მოაწყვეს ფერმებზე. 

სამოქალაქო ომები
თავისი პრეზიდენტობის ვადის დამთავრებიდან ერთი წლის შემდეგ, 1854 წელს, ლოპესი შეუერთდა კონსერვატიულ და ლიბერალურ არმიებს ხელოსნების რევოლუციის წინააღმდეგ და დაამხო პრეზიდენტი ხოსე მარია მელო.Arismendi Posada, Ignacio; Gobernantes Colombianos ("Colombian Presidents"); Inter-print Editors Ltd.; Italgraf; Segunda Edición; pg. 64; Bogotá, Colombia; 1983  1859 წლის სამოქალაქო ომის დროს, ლოპესი ჩაირიცხა „რადიკალური ლიბერალების არმიაში“, რომლებიც იცავდნენ ფედერაციას და შტატების ავტონომიას. ლოპესი აირჩიეს ტოლიმას პრეზიდენტად. 
1865 წელს ლოპესი დასახელდა კანდიდატად, რომელიც გაერთიანებულ კოლუმბიას ჩაუდგებოდა სათავეში. ხოსე ილარიო დაამარცხა პრეზიდენტმა ტომას სიპრიანო დე მოსკერამ. მოგვიანებით ლოპესი დაინიშნა არმიის უფროსად სანტოს აკოსტას ახალი დროებითი მთავრობის მიერ. ამის შემდეგ იგი წავიდა პოლიტიკიდან და დაბრუნდა თავის ფერმაში, სადაც ცხოვრობდა გარდაცვალებამდე.

რესურსები ინტერნეტში
 Presidencia de Colombia; José Hilario López

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 18 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1798
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1869
კატეგორია:კოლუმბიელები
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:პოლიტიკოსები სამხრეთ ამერიკის ქვეყნებში