ხუან ნატალისიო გონსალესი

ხუან ნატალისიო გონსალესი (დ. 8 სექტემბერი, 1897 — გ. 6 დეკემბერი, 1966) — პარაგვაელი პოლიტიკოსი და პოეტი, რომელიც პარაგვაის პრეზიდენტის თანამდებობას 1948 წლის 15 აგვისტოდან 1949 წლის 30 იანვრამდე იკავებდა.

ადრეული ცხოვრება
ნატალისიო გონსალესი დაიბადა გუაირის დეპარტამენტის ქალაქ ვილიარიკაში. მშობლების გარდაცვალების შემდეგ, 1912 წელს ის საცხოვრებლად პარაგვაის დედაქალაქ ასუნსიონში გადავიდა, რათა საშუალო სკოლა დაემთავრებინა. 1915 წელს მან დაამთავრა „Colegio Nacional de Asunción“ და გეგმავდა მედიცინის შესწავლას ასუნსიონის ეროვნულ უნივერსიტეტში (UNA). თუმცა, იმავე წელს მთავრობამ უნივერსიტეტის სამედიცინო სკოლა დახურა. ამის შემდეგ ნატალისიომ ჟურნალისტური და მწერლური კარიერა დაიწყო და „კოლორადოს პარტიას“ შეუერთდა. მას სხვა ფორმალური განათლება აღარ მიუღია, თუმცა მკაცრი თვითგანათლების წყალობით გამორჩეულ ინტელექტუალურ დონეს მიაღწია.

1928 წელს ის დაქორწინდა ცნობილ პარაგვაელ საზოგადო მოღვაწეზე, ლიდია ფრუტოსზე. ლიდია ცნობილი იყო თავისი სილამაზით და ასევე მაღალი ინტელექტუალური დონით, რადგან დაამთავრა საზღვარგარეთის საგანმანათლებლო დაწესებულებები.

პოლიტიკოსი და მწერალი
ნატალისიო გონსალესი „კოლორადოს პარტიის“ წამყვან ინტელექტუალებთან იყო დაკავშირებული. კავშირებმა ისეთ პიროვნებებთან, როგორიც იყვნენ ხუან ოლირი, ფულხენსიო მორენო და ანტოლინ ირალა, მას საშუალება მისცა, მნიშვნელოვანი ადგილი დაეკავებინა პარტიის ორგანიზაციულ და პროპაგანდისტულ სტრუქტურებში. მალე ის გახდა „კოლორადოს პარტიასთან“ დაკავშირებული გაზეთების — „Patria“, „Colorado“ და „El País“ — მთავარი ავტორი. ამ პერიოდში მან გამოსცა რამდენიმე წიგნი, მათ შორის პოეზია, პოლიტიკური კომენტარები და ისტორიული ესეები.

1920 წელს ის საცხოვრებლად არგენტინაში, ბუენოს-აირესში გადავიდა, სადაც მსხვილ საგამომცემლო კომპანიაში მუშაობდა. სამსახურებრივმა მოვალეობებმა მას საშუალება მისცა, ემოგზაურა მთელ სამხრეთ ამერიკაში და შეხვედროდა სხვადასხვა ქვეყნის პოლიტიკოსებს, მწერლებსა და ინტელექტუალებს.

1923 წელს ის საცხოვრებლად პარიზში გადავიდა, სადაც პარაგვაულ საგამომცემლო კომპანიაში მუშაობდა. მან ევროპაში ორი წელი გაატარა და პარაგვაიში 1924 წლის ბოლოს დაბრუნდა. ასუნსიონში დაბრუნების შემდეგ ის უფრო აქტიურად ჩაება „კოლორადოს პარტიის“ საქმიანობაში და პარტიულ იერარქიაში მაღალ პოზიციებს მიაღწია. 1926 წლისთვის იგი გახდა პარტიის ერთ-ერთი წამყვანი წევრი, რომელიც მმართველ ლიბერალებთან ახალ საარჩევნო კანონზე აწარმოებდა მოლაპარაკებებს.

სამწუხაროდ, ლიბერალურ მთავრობასთან მოლაპარაკებები „კოლორადოს პარტიის“ შიგნით განხეთქილების მიზეზად იქცა. ე.წ. აბსტენციონისტები ყოველგვარი მოლაპარაკების წინააღმდეგნი იყვნენ და მხარს უჭერდნენ არჩევნებისთვის ბოიკოტის გამოცხადებას, რათა ხალხის უკმაყოფილება მთავრობის წინააღმდეგ მიემართათ და არაძალადობრივი რევოლუცია მოეხდინათ. მათგან განსხვავებით, ელექციონისტები დადებითად პასუხობდნენ მთავრობის მოწოდებებს პოლიტიკური ზავის შესახებ და არჩევნებში მონაწილეობას ემხრობოდნენ. ნატალისიო გონსალესი სწორედ ელექციონისტების ერთ-ერთი მთავარი და ყველაზე ენერგიული ლიდერი იყო.

საბოლოოდ, 1927 წლისთვის ახალი საარჩევნო კანონი მიიღეს და ის პირველად იმავე წლის დასაწყისში გამართულ საკანონმდებლო არჩევნებზე გამოიყენეს. „ელექციონისტურმა“ კოლორადოს პარტიამ მოიპოვა რამდენიმე ადგილი დეპუტატთა პალატასა და სენატში, რითაც უმცირესობის ბლოკი ჩამოაყალიბა. კოლორადოელი სენატორები ძირითადად ყოფილი მინისტრები და კოლორადოს წარსული მთავრობების ინტელექტუალური ლიდერები იყვნენ, ხოლო დეპუტატებს შორის ახალი, ახალგაზრდა ფიგურები გამოჩნდნენ (უმეტესად მასწავლებლები და ჟურნალისტები), რომლებიც ახალ პოლიტიკურ იდეებს ავითარებდნენ. ნატალისიო ამ ჯგუფის ლიდერი იყო და 1926 წელს დაწყებული ეროვნული დეპუტატობის პერიოდში უმცირესობის ლიდერის მოვალეობას ასრულებდა.

თუმცა, 1929 წლისთვის ნატალისიო უკმაყოფილო იყო პარაგვაის პოლიტიკური კურსით. ის არ მოელოდა, რომ ლიბერალების მმართველობის პირობებში კოლორადოელები საარჩევნო პოლიტიკასა და საკანონმდებლო საქმიანობაში მონაწილეობით რაიმე მნიშვნელოვანს მიაღწევდნენ. 1929 წელს ნატალისიომ დეპუტატთა პალატას პოსტის დატოვებისა და მეუღლესთან ერთად ევროპაში გამგზავრების ნებართვა სთხოვა. ის პარაგვაიში მხოლოდ 1945 წელს დაბრუნდა და იმავე წელს პარაგვაის ელჩი გახდა ურუგვაიში. მოგვიანებით, 1946 წლიდან 1948 წლამდე, მას პარაგვაის ფინანსთა მინისტრის თანამდებობა ეკავა.

პრეზიდენტობა
1947 წლის სამოქალაქო ომის დროს „კოლორადოს პარტია“ და პრეზიდენტი იგინიო მორინიგო დაუპირისპირდნენ ამბოხებას, რომელშიც ლიბერალური პარტიის, ფებრერისტული რევოლუციური პარტიისა და კომუნისტური პარტიის წევრები მონაწილეობდნენ. არმიის მნიშვნელოვანი ნაწილი მთავრობის წინააღმდეგ აჯანყდა, თუმცა მორინიგომ ხელისუფლების შენარჩუნება „Guión Rojo“-ს დახმარებით შეძლო. ეს იყო „კოლორადოს პარტიის“ გასამხედროებული ძალა, რომელიც თავად ნატალისიომ შექმნა 40-იანი წლების დასაწყისში და რომელმაც გადამწყვეტი როლი ითამაშა ამ პერიოდში პარტიის მიერ სახელმწიფოზე კონტროლის შენარჩუნებაში.Richard B. Baldauf and Robert B. Kaplan, Language Planning and Policy in Latin America, p. 249 (Multilingual Matters, 2007)

ნატალისიო პრეზიდენტად 1948 წლის 14 თებერვალს აირჩიეს. ის კოლორადოელებმა წარადგინეს და ერთადერთი კანდიდატი იყო. მოქმედი პრეზიდენტი იგინიო მორინიგო, რომელიც დე ფაქტო დიქტატორი იყო, ხელისუფლების შესანარჩუნებლად სახელმწიფო გადატრიალებით იმუქრებოდა, თუმცა 3 ივნისს თავადვე დაამხეს გადატრიალების შედეგად. ხუან მანუელ ფრუტოსი გახდა დროებითი პრეზიდენტი, სანამ ნატალისიო ოფიციალურად დაიკავებდა პოსტს 15 აგვისტოს.

მისი ადმინისტრაციის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნაბიჯი იყო კომპანია „American Light and Traction Company“-ის ნაციონალიზაცია, რომელიც მოგვიანებით „Ande“-დ იქცა. მისი ერთ-ერთი ცნობილი ფრაზა იყო: „არ იქნება წითელი ღარიბი“ (იგულისხმება კოლორადოს პარტიის მომხრეები, რომელთა სიმბოლური ფერი წითელია). ამ მიდგომამ მას აიძულა, მნიშვნელოვანი და პოლიტიკურად გავლენიანი პოზიციები „კოლორადოს პარტიის“ ყველა ფრაქციის წარმომადგენლისთვის გადაენაწილებინა.

მისი მმართველობის დაწყებისთანავე გავრცელდა ხმები, რომ ის ვერ შეძლებდა საპრეზიდენტო ვადის ბოლომდე დასრულებას. 1948 წლის 26 ოქტომბერს „კოლორადოს პარტიის“ დისიდენტურმა ჯგუფებმა მისი დამხობის მიზნით სახელმწიფო გადატრიალება სცადეს. მართალია, ეს ამბოხება ლოიალისტურმა ძალებმა აღკვეთეს, თუმცა ნატალისიომ დიდხანს წინააღმდეგობის გაწევა ვეღარ შეძლო. 1949 წლის 29 იანვარს მოხდა კიდევ ერთი გადატრიალება, რომლის ინიციატორებიც იყვნენ ფელიპე მოლას ლოპესი, ფედერიკო ჩავესი და თავდაცვის მინისტრი, გენერალი რაიმუნდო როლონი, რომელიც სამხედრო ძალებს აკონტროლებდა. ნატალისიო 30 იანვარს, გამთენიისას გადადგა, ხელისუფლება კი გენერალმა როლონმა ჩაიბარა.

ნატალისიო გონსალესი კვლავ გადასახლებაში აღმოჩნდა. 1949 წლის 7 თებერვალს ის ბუენოს-აირესში გაემგზავრა, ხოლო 1950 წელს მექსიკაში გადავიდა. ის იყო ბოლო ინტელექტუალი, რომელსაც მეოცე საუკუნეში რესპუბლიკის პრეზიდენტის პოსტი ეკავა.

გარდაცვალება
ნატალისიო 1966 წლის 6 დეკემბერს მექსიკაში გულის შეტევით გარდაიცვალა. ის პარაგვაიში დაპატიჟეს და იმავე დღეს აპირებდა წასვლას. მისმა მეუღლემ, ლიდიამ, მისი ცხედრის პოვნის შემდეგ თავი მოიკლა.

სქოლიო

კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:პარაგვაის პრეზიდენტები
კატეგორია:გეოგრაფები
კატეგორია:XX საუკუნის ისტორიკოსები