კარლოს ალბერტო აროიო დელ რიო

კარლოს ალბერტო აროიო დელ რიო (დ. 27 ნოემბერი, 1893, გუაიაკილი — გ. 31 ოქტომბერი, 1969, კიტო) — ეკვადორის პრეზიდენტი 1940 წლის 1 სექტემბრიდან 1944 წლის 28 მაისამდე. 1939 წელს ასევე იყო ეკვადორის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი.

მისი მმართველობის პერიოდში ქვეყანა დამარცხდა 1941 წლის ეკვადორ–პერუს ომში. ეკვადორი იძულებული გახდა რიო-დე-ჟანეიროში გამართულ 1942 წლის პანამერიკულ კონფერენციაზე დათანხმებოდა ძალზე არახელსაყრელ სამშვიდობო პირობებს და უარი ეთქვა 200 000 კვადრატულ კილომეტრ ტერიტორიაზე.
მინი|დელ რიოს ქანდაკება გვაიაკილში.
იგი მიმართავდა რეპრესიებს პოლიტიკური ოპოზიციის წინააღმდეგ. დელ რიოს მიერ დიქტატორული უფლებამოსილებების გამოყენებას მხარს უჭერდნენ მისი მხარდამჭერები პარლამენტში. საბოლოოდ სახალხო აჯანყების გზით ის თანამდებობიდან გადააყენეს.

აროიო იყო დეპუტატთა პალატის პრეზიდენტ  1922–1923 წლებში და სენატის პრეზიდენტი 1935 წელს, ასევე ეს თანამდებობა კიდევ ერთხელ ეკავა 1939 წლის თებერვლიდან 1940 წლის აგვისტომდე. აროიომ გაიმარჯვა 1940 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, სადაც მან შედეგები გააყალბა.

პირადი ცხოვრება და კარიერა
დელ რიო 1893 წლის 27 ნოემბერს ეკვადორის ქალაქ გუაიაკილში დაიბადა. ის იყო კოლუმბიელი მანუელ მარია აროიოსა და გუაიაკილელი ავრორა დელ რიოს შვილი. ბავშვობა და ახალგაზრდობა სიღარიბეში გაატარა.

21 წლის შესრულებამდე იურისტის დიპლომი მიიღო. 22 წლის ასაკში გუაიასის პროვინციის დეპუტატის მოადგილე გახდა. შეეძლო ემუშავა პრეზიდენტ ალფრედო ბაკერისო მორენოს პირად მდივნად, თუმცა ამ შეთავაზებაზე უარი თქვა, რათა მოხუც დედასთან დარჩენილიყო. 25 წლის ასაკიდან გუაიაკილის უნივერსიტეტში კითხულობდა სამოქალაქო სამართლისა და სოციოლოგიის კურსებს და ამ საქმიანობას 22 წელი შეალია. 27 წლის ასაკში ასაკობრივი ცენზის გამო მთავრობის მინისტრის პოსტი ვერ მიიღო, მაგრამ პრეზიდენტობის პერიოდში ხოსე ლუის ტამაიოს კერძო იურიდიულ კაბინეტს ხელმძღვანელობდა. 29 წლისა გუაიაკილის კანტონურ საბჭოს თავმჯდომარეობდა და გუაიასს დეპუტატის თანამდებოვა ეკავა. 31 წლის ასაკში სენატორი გახდა. 39 წლისა უნივერსიტეტს ხელმძღვანელობდა და მცირე ხნით საპრეზიდენტო კანდიდატიც იყო.

40 წლის ასაკში უკვე ლიბერალიზმის უდავო ლიდერად მიიჩნეოდა. ორჯერ ეკავა სენატის პრეზიდენტის თანამდებობა. ამ პოზიციიდან ხელმძღვანელობდა ოპოზიციას ხოსე მარია ველასკო იბარას წინააღმდეგ, მონაწილეობდა პარტიის გაერთიანებაში და ძალაუფლებაში დაბრუნების პროცესში. ცხოვრობდა მაღალანაზღაურებადი იურიდიული საქმიანობით, რომელსაც ეკვადორში მოქმედი უცხოური კომპანიები აქტიურად უკვეთდნენ.

1939 წელს პრეზიდენტ აურელიო მოსკერა ნარვაესის გარდაცვალების შემდეგ, მან ერთ თვეზე ნაკლები ხნით შეასრულა აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელმძღვანელის მოვალეობა. 23 დღის განმავლობაში მან მოახდინა ამომრჩეველთა სიების რეორგანიზაცია მომავალი საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის. მას ლიბერალურმა პარტიამ შესთავაზა მათი საპრეზიდენტო კანდიდატი ყოფილიყო, რის გამოც 1939 წლის 11 დეკემბერს თანამდებობა დატოვა. როგორც მისი მეგობარი ანდრეს ფ. კორდოვა აღნიშნავდა, აროიომ თავდაპირველად არაერთხელ უარყო საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობა, რადგან დამარცხების შესაძლებლობა აშინებდა, თუმცა პოლიტიკური ვითარების შეცვლის შემდეგ მან გადაწყვეტილება შეცვალა, კანდიდატურას დათანხმდა და გამარჯვებისთვის ბრძოლა დაიწყო.

აროიო დელ რიომ ოფიციალურად იყარა კენჭი 1940 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, გაიმარჯვა და თანამდებობა 1940 წლის 1 სექტემბერს დაიკავა. 1944 წლის 28 მაისის რევოლუციის შედეგად, რომელიც „ლა გლორიოსას“ სახელით არის ცნობილი, იგი დაამხეს და თავშესაფარი ბოგოტაში მიიღო. ემიგრაციაში ყოფნისას (1944–1946) მან დაწერა ორტომეული „Bajo el imperio del odio“, სადაც საკუთარ საპრეზიდენტო საქმიანობას აღწერდა. ასევე გამოაქვეყნა ნაშრომი „En plena vorágine“, რომელიც ველასკო იბარას წინააღმდეგ იყო მიმართული.

1947 წელს იგი უკვე ნიუ-იორკში ცხოვრობდა და იურიდიული საქმიანობით ირჩენდა თავს. 1948 წელს დაბრუნდა გუაიაკილში, სადაც მოგვიანებით მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ქალაქის საპორტო ხელისუფლების ჩამოყალიბებაში.

კარლოს ალბერტო აროიო დელ რიო 1969 წლის 31 ოქტომბერს, 75 წლის ასაკში, მშობლიურ გუაიაკილში გარდაიცვალა.

საპრეზიდენტო წლები
აროიო დელ რიოს მთავრობას მოსახლეობაში ძალიან მცირე რეიტინგი ჰქონდა და ეკვადორელები მის მიმართ საკმაოდ კრიტიკულები იყვნენ, მან ამ პრობლემის გადაჭრა კონსერვატორებთან და კათოლიკე ელიტასთან თანამშრომლობით სცადა. მისი ხელისუფლებაში ყოფნის პირველი თვეები შედარებით მშვიდი იყო, მაგრამ 1941 წლის იანვარში პირველი საპროტესტო გამოსვლები დაიწყო. ხოლო იმავე წელს პერუმ ეკვადორის ტერიტორია დაიპყრო. დიპლომატიური მოლაპარაკებებით ჯულიო ტობარი დონოსომ მცირე ტერიტორიული დათმობები მიიღო, მაგრამ ქვეყანა დიდი ტერიტორიების დაკარგვა ვეღარ შეაჩერა. აროიო დელ რიო  განაგრძობდა მკაცრ კონტროლს, შექმნა სახელმწიფო პოლიცია და დაიცვა საკუთარი მანდატი, მაგრამ ხალხის რისხვამ 1944 წლის 28 მაისს ის მაინც ჩამოაშორა ხელისუფლებიდან. მის მთავრობას არ დაუკლია ეკონომიკური განვითარების მცდელობები და კულტურული პროექტების მხარდაჭერა, თუმცა დაძაბულობა მუდმივად თან სდევდათ.

 სქოლიო 

კატეგორია:ეკვადორის პრეზიდენტები
კატეგორია:ეკვადორელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 27 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1939