ბრაიან მარსდენი

ბრაიან ჯეფრი მარსდენი (; დ. 5 აგვისტო, 1937, კემბრიჯი, ინგლისი — გ. 18 ნოემბერი, 2010, ბურლინგტონი) — ინგლისელი და ამერიკელი ასტრონომი და ასტეროიდების აღმომჩენი. მუშაობდა სმითსონის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში კემბრიჯში, მასაჩუსეტსი და იყო მცირე პლანეტების ცენტრის დირექტორი 1978-2006 წლებში.

ბიოგრაფია
ბრაიან მარსდენი დაიბადა 1937 წელს კემბრიჯში, ინგლისში და სწავლობდა ოქსფორდის უნივერსიტეტში, შემდეგ კი იელის უნივერსიტეტში. ის იყო ციური მექანიკისა და ასტრომეტრიის ექსპერტი, სპეციალიზირებული იყო იმ ასტეროიდებისა და კომეტების ორბიტების გამოთვლაში, რომელთა შესახებაც არასაკმარისი დაკვირვებითი მონაცემები არ არსებობდა, ასევე ორბიტალური გადახრების დადგენაში. მარსდენმა ასევე წლები დახარჯა პლუტონისთვის პლანეტარული სტატუსის ჩამორთმევის კამპანიაში. მხოლოდ 2006 წელს აღიარეს პლუტონი ოფიციალურად ჯუჯა პლანეტად.

მარსდენმა იწინასწარმეტყველა იმ ციური სხეულების თანამედროვე ორბიტები, რომლებიც არაზუსტი ორბიტალური გამოთვლების გამო „დაკარგულად“ ითვლებოდა ან რომელთა ორბიტები შეიცვალა. მისმა ნაშრომმა ხელი შეუწყო „დაკარგული“ კომეტებისა და ასტეროიდების ხელახლა აღმოჩენას. „დაკარგული“ კომეტის პოვნა განსაკუთრებით რთულია, რადგან სხვა ციური სხეულებიდან წამოსული გრავიტაციული დარღვევების გარდა, მისი ორბიტა ასევე შეიძლება შეიცვალოს არაგრავიტაციული ეფექტებით (მაგალითად, უკუცემის ეფექტი, როდესაც გაზის ჭავლები გამოიტყორცნება კომეტის ბირთვიდან). მარსდენმა წარმატებით იწინასწარმეტყველა 1992 წელს ოდესღაც დაკარგული მოკლეპერიოდიანი კომეტის, სვიფტ-ტატლის დაბრუნება. გარდა ამისა, მისმა გამოთვლებმა აჩვენა, რომ შუმეიკერ-ლევის კომეტა იუპიტერს უნდა შეჯახებოდა. მან შეისწავლა კროიცის კომეტების ორბიტები და აჩვენა, რომ მათი ორ ქვეჯგუფად დაყოფა შესაძლებელია. ნიკოლაი ჩერნიხთან ერთად მან 1982 წლის 28 აგვისტოს აღმოაჩინა ასტეროიდი (37556) სვიაზტიე.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (1877) მარსდენი.

რესურსები ინტერნეტში


  – Marsden's announcement about XF11 made front page headlines


სქოლიო

კატეგორია:ინგლისელი ასტრონომები
კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები