აზერბაიჯანული ლეგენდები

აზერბაიჯანული ლეგენდები () ― აზერბაიჯანის ზეპირსიტყვიერი ტრადიციიდან აღებული ეპიკური და ლირიკულ-ეპიკური ნაწარმოებების ერთობლიობაა. ისინი ცენტრალურ ადგილს იკავებენ ეროვნულ ფოლკლორში და ისტორიულად მნიშვნელოვან როლს ასრულებდნენ ლიტერატურული ენის ჩამოყალიბებაში, აერთიანებდნენ სალაპარაკო დიალექტებს წერილობით ტრადიციასთან.

აზერბაიჯანული ეპოსი ტრადიციულად იყოფა გმირულ და რომანტიკულ ეპოსებად. მათი თემები მოიცავს სამშობლოსთვის ბრძოლას, პატივისა და ღირსების დაცვას, ერთგულებას, თავგანწირვას და ტრაგიკულ სასიყვარულო ისტორიებს.

 ოღუზების ეპოსი 
უძველეს ძეგლებს შორისაა „დედე გორგუდის წიგნი“, ოღუზების ეპოსი, რომლის ფესვები ცენტრალური აზიის ტრადიციას უკავშირდება.Dədə Qorqudun Oğuz dastanları qəhrəmanları harada və nə zaman yaşamışlar ამ ნაწარმოების საბოლოო ფორმირება დაკავშირებულია კავკასიასთან და თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორიასთან, სადაც ოღუზთა ტომები დასახლდნენ. ძირითადი ზღაპრები შეიქმნა არაუგვიანეს XIII საუკუნის დასაწყისისა და ჩაიწერა XV საუკუნეში. დღემდე შემორჩენილია ორი ხელნაწერი, დრეზდენის და ვატიკანის ხელნაწერები. ეპოსის სიუჟეტები მოგვითხრობს ოღუზთა ბრძოლაზე, ტომობრივ ღირებულებებზე, სამხედრო მამაცობასა და საზოგადოების სოციალურ ორგანიზაციაზე.

ლეგენდა „ოღუზების ისტორიაზე“ ასევე მათ ციკლს მიეკუთვნება. მკვლევარები აღნიშნავენ სიუჟეტურ პარალელებს ნიზამი განჯავის პოემა „ისკანდერ-ნამესთან“, რაც რეგიონში წერილობითი და ზეპირი ტრადიციების ურთიერთქმედებაზე მიუთითებს.AZƏRBAYCAN TÜRKLƏRİNİN MİFOLOGİYASI

 სეფიანთა პერიოდი 
ხალხური ლეგენდების კლასიკური სახით სეფიანთა ეპოქაში განვითარდა, რომელიც XVI-XVIII საუკუნეებს მოიცავს. ისეთი ნაწარმოებები, როგორიცაა „შაჰ ისმაილი“, „ასლი და კერემი“, „აშუღ ყარიბი“ და „ქოროღლი“, ამ პერიოდით თარიღდება. ეს ლეგენდები ასახავს როგორც გმირულ, ასევე რომანტიკულ თემებს. ისინი აზერბაიჯანული ლიტერატურული ტრადიციის დამახასიათებელ მახასიათებლად იქცნენ. დროთა განმავლობაში, ცალკეული ისტორიები ფართოდ გავრცელდა ახლო აღმოსავლეთისა და კავკასიის სხვა ხალხების ფოლკლორში.

 გვიანი პერიოდი 
XVIII საუკუნეში შეიქმნა ახალი ნაწარმოებები, მათ შორის ანონიმური ეპოსი „შაჰრიარი“, რომელიც დაფუძნებულია ხალხურ ზღაპარზე „შაჰრიარი და სანუბარი“. მოგვიანებით, ისეთი ნაწარმოებები, როგორიცაა „აბასი და გულგოზი“, „აბდულა და ჯაჰანი“, „შიქარი“ და „რუსტამი და სოჰრაბის“ სიუჟეტის ვარიაციები, რომელიც ფირდოუსის პოემიდან „შაჰნამედან“ იღებს სათავეს, ზეპირსიტყვიერებაში დამკვიდრდა.

 იხილეთ აგრეთვე 

 აზერბაიჯანული ფოლკლორი

 სქოლიო 

კატეგორია:აზერბაიჯანული ფოლკლორი