ისა გამბარი

ისა იუნის ოღლუ გამბარი (აზერ. İsa Yunis oğlu Qəmbər), ასევე ცნობილი როგორც ისა გამბარი (დ. 24 თებერვალი, 1957), — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი და თანასწორობის პარტიის (Müsavat) ლიდერი, რომელიც აზერბაიჯანის ერთ-ერთი ოპოზიციური ბლოკია. იგი 1990 წელს აირჩიეს პარლამენტის წევრად, ხოლო 1992 წელს - პარლამენტის სპიკერად.

აზერბაიჯანის ცნობილ ოპოზიციურ ფიგურას, გამბარს, აზერბაიჯანის მმართველმა ჰეიდარ ალიევმა არჩევნებში მონაწილეობის უფლება არ მისცა. ალიევმა გამბარს საპარლამენტო იმუნიტეტი ჩამოართვა და დააპატიმრა, როდესაც მან 1993 წელს ალიევის მიერ ძალაუფლების ხელში ჩაგდება გააკრიტიკა. საზღვარგარეთიდან წამოსული კრიტიკის გამო ალიევის რეჟიმი გამბარს რამდენიმე კვირის შემდეგ გაათავისუფლებდა.

გამბარი დამოუკიდებელი აზერბაიჯანის პირველი თავისუფლად არჩეული პრეზიდენტის, აბულფაზ ელჩიბეის, ახლო თანამშრომელი იყო, რომელიც 1993 წლის ივნისში სამხედრო გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადააყენეს.

პარლამენტში ყოფნის დროს გამბარი ელჩიბეისთან ერთად აზერბაიჯანში საბაზრო რეფორმების დანერგვის პირველი ნაბიჯების გადადგმაზე მუშაობდა.

ბიოგრაფიის დეტალები
1974 წელს ისა გამბარმა საშუალო განათლება ბაქოს 62-ე საშუალო სკოლაში დაამთავრა. 1979 წელს დაამთავრა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის (BSU) ისტორიის ფაკულტეტი. დამთავრების შემდეგ, 1979 წლიდან 1982 წლამდე მუშაობდა ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის კვლევით ცენტრში. 1982-დან 1990 წლამდე იყო აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის მკვლევარი.

1989 წლიდან 1991 წლამდე ის აქტიურად იყო ჩართული აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის საქმიანობაში და გახდა აზერბაიჯანის სახალხო ფრონტის (PFA) ერთ-ერთი დამფუძნებელი და წამყვანი ფიგურა. ამ პერიოდში, 1990 წლიდან 1991 წლამდე, იგი PFA-ს თავმჯდომარის მოადგილის თანამდებობას იკავებდა.

1990 წელს იგი აირჩიეს პარლამენტის წევრად (MP). 1991 წლიდან 1992 წლამდე იგი საგარეო ურთიერთობათა პარლამენტის კომისიის თავმჯდომარის თანამდებობას იკავებდა. 1992 წელს თანასწორობის პარტიის (აზერბაიჯანი) აღდგენის კომიტეტის კონგრესმა იგი თავმჯდომარედ აირჩია.

1992 წლის მაისში იგი აირჩიეს პარლამენტის სპიკერად. 1992 წლის 17 ივნისს მან დაიკავა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მოვალეობის შემსრულებელი პრეზიდენტის თანამდებობა, რომლის დროსაც ხელმძღვანელობდა ქვეყნის დემოკრატიული არჩევნებისთვის მზადებას. 1993 წლის 15 ივნისს, აზერბაიჯანის დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტის დამხობის შემდეგ, იგი გადადგა. შემდგომში, ამავე წლის 16 ივლისს, იგი დააპატიმრეს ჰეიდარ ალიევის მეთაურობით მეამბოხე ძალებმა, რომელმაც ხელისუფლება ხელში ჩაიგდო.

1999 წელს და კვლავ 2001 წლიდან 2003 წლამდე, იგი იყო დემოკრატიული კონგრესის თანადამფუძნებელი და თავმჯდომარე, რომელიც აზერბაიჯანის ძირითადი პოლიტიკური პარტიების კოალიციას წარმოადგენდა. 2000 წელს მას პრესის თავისუფლების მხარდაჭერისთვის მიენიჭა „ჟურნალისტების მეგობრის“ პრემია.

2003 წელს გამბარი გახდა ერთადერთი საპრეზიდენტო კანდიდატი, რომელიც წარმოადგენდა ოპოზიციურ საარჩევნო ბლოკს „ბიზიმ აზერბაიჯან“ („ჩვენი აზერბაიჯანი“), რომელიც 30-ზე მეტი პოლიტიკური პარტიისგან შემდგარი კოალიცია იყო.

გამბარი დაქორწინებულია და ორი ვაჟი ჰყავს. მისი მეუღლე, აიდა ბაგიროვა, ისტორიის დოქტორი და ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორია.

2003 წლის არჩევნები
Human Rights Watch-მა 2003 წლის არჩევნებთან დაკავშირებით კომენტარი გააკეთა:
Human Rights Watch-ის კვლევამ აჩვენა, რომ მთავრობა აქტიურად ერეოდა საარჩევნო კამპანიაში პრემიერ-მინისტრ ილჰამ ალიევის, მოქმედი პრეზიდენტის, ჰეიდარ ალიევის შვილის სასარგებლოდ. მთავრობამ ცენტრალური და ადგილობრივი საარჩევნო კომისია მხარდამჭერებით გადატვირთა და ადგილობრივ არასამთავრობო ორგანიზაციებს არჩევნების მონიტორინგი აუკრძალა. არჩევნების მოახლოებასთან ერთად, მთავრობის წარმომადგენლები ღიად ემხრობოდნენ ილჰამ ალიევის საარჩევნო კამპანიას, მუდმივად უშლიდნენ ხელს ოპოზიციის მიტინგებს და ცდილობდნენ საზოგადოების მონაწილეობა შეეზღუდათ ოპოზიციურ ღონისძიებებში. ზოგიერთ შემთხვევაში, ადგილობრივმა ჩინოვნიკებმა ოპოზიციის მიტინგების დროს ქალაქში ყველა გზა ჩაკეტეს ან სამუშაო და სასწავლო საათები გაახანგრძლივეს, ერთხელ კი კვირა სამუშაო დღედაც კი გამოაცხადეს, რათა ოპოზიციის მიტინგებში მონაწილეობა არ მომხდარიყო.

2011 წლის საპროტესტო აქციები
„მუსავატის“ ლიდერის რანგში გამბარმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა 2011 წლის გაზაფხულის დემონსტრაციებში, რომლებიც ახლო აღმოსავლეთში სხვა საპროტესტო აქციებით იყო შთაგონებული. ის და მისი პარტია აწყობდნენ საპროტესტო აქციებს, ზოგჯერ უერთდებოდნენ ოპოზიციურ ჯგუფებს, როგორიცაა „სახალხო ფრონტის პარტია“, რათა ბაქოში გამართულიყო მიტინგები, მიუხედავად მთავრობის აკრძალვისა და უსაფრთხოების ძალების მიერ შეკრებების დასაშლელად და აქტივისტების დაპატიმრებისთვის გაწეული ურყევი ძალისხმევისა. „აზერბაიჯანში კრიმინალური, ავტორიტარული და კორუმპირებული რეჟიმია და აზერბაიჯანის ხალხს აღარ სურს ასეთ პირობებში ცხოვრება“, - განუცხადა გამბარმა The New York Times-ს. აპრილის დასაწყისში, ოპოზიციის ლიდერის ვაჟმა, ილკინ გამბარმა, რომელიც ამჟამად აზერბაიჯანის არმიაში მსახურობს, თავის Facebook გვერდზე განაცხადა, რომ მას ფრონტის ხაზზე გზავნიდნენ აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის დაპირისპირების დროს და რომ მამამისი „გააფრთხილეს“, რომ ეს შეიძლება პროტესტებში მისი მუდმივი მონაწილეობის შედეგი ყოფილიყო. თავის მხრივ, ისა გამბარმა განაცხადა: „თავდაცვის სამინისტროს უფლება აქვს ჯარისკაცები განათავსოს მის განკარგულებაში არსებულ ნებისმიერ ადგილას. ამიტომ, არ მინდა ამ საკითხის პოლიტიზირება“.

იხილეთ აგრეთვე
აზერბაიჯანის პოლიტიკა
აზერბაიჯანის საგარეო ურთიერთობები

რესურსები ინტერნეტში
 The Organization for Security and Co-operation in Europe's final report (source: HTML format or PDF format ))
 İsa Qəmbər personal web-site with additional information about recent events 
 Opposition Leader in the Interview to AIA: "Iran tries to influence the situation in Azerbaijan"
 The Azerbaijani Elections: İsa Qəmbər — Leader of the Largest Opposition Bloc

სქოლიო

კატეგორია:აზერბაიჯანელები
კატეგორია:პოლიტიკოსები