მანუელ ხოსე ესტრადა კაბრერა

მანუელ ხოსე ესტრადა კაბრერა (დ. 21 ნოემბერი, 1857 —  გ. 24 სექტემბერი, 1924) — გვატემალელი იურისტი და სახელმწიფო მოღვაწე, გვატემალის პრეზიდენტი 1898 წლიდან 1920 წლამდე.

მანუელ ესტრადამ ხელისუფლება ხელში ჩაიგდო ძალისმიერი გზით, ხოსე მარია რეინას მკვლელობის შემდეგ. სამთავრობო კაბინეტი სასწრაფოდ შეიკრიბა გარდაცვლილი პრეზიდენტის მემკვიდრის დასასახელებლად, მაგრამ გენერლის ამ შეხვედრაზე მიწვევაზე უარი თქვა. შეურაცხყოფილმა კაბრერამ დარბაზში „იარაღით ხელში“  შეაღწია და თავი ქვეყნის ახალ ლიდერად გამოაცხადა. მან ძალაუფლება ოცდაორი წლის განმავლობაში შეინარჩუნა, სანამ „ტრაგიკული კვირის“ (Semana Trágica) მოვლენების შედეგად არ დაამხეს.

United Fruit Company
რეჟიმის მიერ დამყარებული „წესრიგითა“ და მომგებიანი პირობებით მიზიდული უცხოური კაპიტალი ქვეყანაში დიდი ნაკადით შემოვიდა. კაბრერამ ნება დართო United Fruit Company-ს (UFCO) შესულიყო გვატემალის პოლიტიკურ და ეკონომიკურ ასპარეზზე. ლიბერალური ხედვების მქონე ახალმა პრეზიდენტმა აირჩია საგარეო ვალების პოლიტიკა ქვეყნის ინფრასტრუქტურის განსავითარებლად: ავტომაგისტრალების, რკინიგზისა და საზღვაო პორტების მშენებლობა საექსპორტო ეკონომიკის სტიმულირებისთვის. ესტრადა კაბრერამ წამოიწყო სარკინიგზო პროექტი, რომელსაც მთავარი პორტი, პუერტო-ბარიოსი, დედაქალაქთან უნდა დაეკავშირებინა. თუმცა, ყავით შიდა ვაჭრობის ვარდნის გამო, სახსრები ამოიწურა და ხაზმა დანიშნულების ადგილამდე ვერ მიაღწია. კაბრერამ, საკანონმდებლო ან სასამართლო ორგანოებთან კონსულტაციის გარეშე, ჩათვალა, რომ United Fruit Company-სთან გარიგება იყო რკინიგზის მშენებლობის დასრულების ერთადერთი გზა.Chapman, Peter. Bananas: How the United Fruit Company Shaped the World. NY: Canongate, 2007. pg. 54. ამრიგად, 1904 წელს პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა შეთანხმებას მაინორ კითთან, რომელმაც დააარსა „გვატემალის სარკინიგზო კომპანია“ და მიიღო 99-წლიანი კონტრაქტი ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე მდებარე პუერტო-ბარიოსისა და ქალაქ გვატემალის დამაკავშირებელი რკინიგზის მშენებლობისა და მოვლა-პატრონობისთვის.Paul J. Dosal, Doing Business with the Dictators: A Political History of United Fruit in Guatemala, Wilmington, Delaware: Scholarly Resources Inc., 1993, p.3.

უცხოური ფირმების დამკვიდრება ქვეყანაში განხორციელდა ადგილობრივი მოსახლეობის მიწების წართმევის, მათი თემების განადგურებისა და გლეხების პროლეტარიზაციის ხარჯზე, რომლებიც იძულებულნი იყვნენ ემუშავათ ახალ კაპიტალისტურ პლანტაციებში საარსებო მინიმუმის ტოლფას ხელფასზე.

ავტორიტარული რეჟიმი
კაბრერა ხშირად იყენებდა სასტიკ მეთოდებს საკუთარი ავტორიტეტის განსამტკიცებლად. კერძოდ, ყოფილი პრეზიდენტი მანუელ ბარილიასი 1907 წელს მისი ბრძანებით მოკლეს. კონგრესი გაიწმინდა ოპოზიციონერებისგან: ისინი გადაასახლეს, დააპატიმრეს ან მოკლეს. კაბრერა ძალადობით პასუხობდა მუშათა გაფიცვებსაც United Fruit Company-ს წინააღმდეგ და არ ერიდებოდა ცეცხლის გახსნას მათთვის, ვინც სამუშაოზე დაბრუნებაზე უარს ამბობდა.Peter Chapman, Bananas, pg. 83.

1906 წელს ესტრადა კაბრერას მოუწია რამდენიმე აჯანყებასთან გამკლავება. ამბოხებულებს ცენტრალური ამერიკის სხვა მთავრობები უჭერდნენ მხარს, თუმცა დიქტატორმა მათი ქმედებების ჩახშობა მოახერხა. მოქალაქეების პირადი ცხოვრება რეჟიმის სრული კონტროლის ქვეშ იყო (მიმოწერის თვალთვალი და დასმენები).

თავდასხმის მცდელობა

„ბომბი“
1907 წლის დასაწყისში ადვოკატმა ენრიკე ავილა ეჩევერიამ და მისმა ძმამ, ექიმმა ხორხე ავილა ეჩევერიამ, ექიმ ხულიო ვალდესთან და ელექტროინჟინერ ბალტასარ როდილთან ერთად, დაგეგმეს თავდასხმა პრეზიდენტ ესტრადა კაბრერაზე ბომბის გამოყენებით. თავდასხმა უნდა მომხდარიყო 1907 წლის 29 აპრილს და გვატემალელებისთვის ის ცნობილია როგორც „ბომბი“. ძმები ეჩევერიები და მათი თანამზრახველები ელიტის წარმომადგენლები იყვნენ და განათლება საზღვარგარეთ ჰქონდათ მიღებული. გვატემალაში დაბრუნებისას ისინი შეძრწუნდნენ ქვეყნის მდგომარეობითა და ხელისუფლების მხრიდან ძალაუფლების ბოროტად გამოყენებით. მათ პრეზიდენტის ასაფეთქებელი მოწყობილობით მოკვლა განიზრახეს. გეგმა ზედმიწევნით იყო ორგანიზებული.

თავდასხმის დღეს, 29 აპრილს, პრეზიდენტი ეტლით მგზავრობდა თავის 13 წლის ვაჟთან და ადმინისტრაციის უფროსთან, ხოსე მარია ორელიანასთან ერთად. დილის 10 საათზე ისინი მე-7 ავენიუზე გადაადგილდებოდნენ. ბომბი დამონტაჟებული იყო მე-16 და მე-17 ქუჩებს შორის, მაგრამ არასწორი გათვლის გამო, ესტრადა კაბრერა და მგზავრები არ დაშავებულან, მაშინ როცა მეეტლე და ერთი ცხენი დაიღუპნენ.

გამოძიებას ხელმძღვანელობდა ემილიო უბიკო. შეთქმულები ოცდაორი დღის განმავლობაში ცდილობდნენ დედაქალაქიდან გაქცევას, მათი ოჯახის წევრები კი დააპატიმრეს. საბოლოოდ, როდესაც ამბოხებულები ალყაში მოაქციეს, მათ ტყვედ ჩავარდნას თვითმკვლელობა ამჯობინეს.

კადეტების თავდასხმა
250px|მინი
1908 წელს სანტო-დომინგოს ეკლესიის წარმომადგენლებმა შეცვალეს წითელი პარასკევის ტრადიციული პროცესიის მარშრუტი, რათა მას პრეზიდენტის რეზიდენციის წინ გაევლო. სამხედრო აკადემიის კადეტები გეგმავდნენ პროცესიის დროს სასახლეში შეჭრას და პრეზიდენტის დატყვევებას. თუმცა, ჯაშუშების ქსელის წყალობით, კაბრერამ შეიტყო გეგმის შესახებ, აკრძალა პროცესიის გავლა სასახლის წინ და ნიღბების გამოყენება.

მინერვას კულტი
ესტრადა კაბრერა ცდილობდა გვატემალაში მინერვას (სიბრძნის ქალღმერთის) კულტის დამკვიდრებას დღესასწაულებით, რომლებსაც „Fiestas Minervalias“ ერქვა. გარდა კულტისა, ეს ზეიმები რეჟიმის განდიდებას ემსახურებოდა. მან ბრძანა ქვეყნის მთავარ ქალაქებში ბერძნული სტილის „მინერვას ტაძრების“ მშენებლობა.

დაცემა
ესტრადა ხელისუფლებაში 1920 წლამდე დარჩა. მისი დაცემა დააჩქარა 1917 წლის მიწისძვრებმა, რომლებმაც დედაქალაქი გაანადგურა; პრეზიდენტის უმოქმედობამ ხალხის დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია. დიქტატურის ბოლო წლებში მისი ავტორიტეტი მხოლოდ რამდენიმე გენერლის ერთგულებაზე იდგა.

როდესაც აშშ დაემუქრა ჩარევით, თუ კაბრერას რევოლუციონერები დაამხობდნენ, შეიქმნა ორპარტიული კოალიცია მისი გადადგომის მისაღწევად. ეროვნულმა ასამბლეამ იგი ფსიქიკურად შეურაცხადად (არაკომპეტენტურად) გამოაცხადა და მან თანამდებობა 1920 წლის 8 აპრილს დატოვა. იგი შეცვალა კარლოს ჰერერამ.Paul J. Dosal, Doing Business with the Dictators: A Political History of United Fruit in Guatemala, Wilmington, Delaware: Scholarly Resources Inc., 1993, p.27.

იხილეთ აგრეთვე
გვატემალის პრეზიდენტი

სქოლიო

კატეგორია:გვატემალის პრეზიდენტები