დუმა ბოკო

დუმა ბოკო (დ. 31 დეკემბერი, 1969) — ბოტსვანელი პოლიტიკოსი და იურისტი, რომელიც 2024 წლის 1 ნოემბრიდან ბოტსვანის მეექვსე პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებს. 2012 წლიდან იგი ალიანსის — „ქოლგა დემოკრატიული ცვლილებებისთვის“ ლიდერია. 2014-დან 2019 წლამდე იგი ოპოზიციის ლიდერის მოვალეობას ასრულებდა.

ბოკომ ბოტსვანის ეროვნული ფრონტის (BNF) პრეზიდენტის თანამდებობა 2010 წელს დაიკავა. მან უხელმძღვანელა ალიანსის — „ქოლგა დემოკრატიული ცვლილებებისთვის“ — შექმნას, რომელიც ბოტსვანის მთავარ ოპოზიციურ პარტიებს აერთიანებს. იგი ამ ალიანსის პრეზიდენტობის კანდიდატი იყო 2014 Independent Electoral Commission – Botswana National Assembly, 2014 და 2019  წლების საყოველთაო არჩევნებში. 2024 წლის არჩევნებში მან საკუთარი პარტია გამარჯვებამდე მიიყვანა და 2024 წლის 1 ნოემბერს ბოტსვანის პრეზიდენტის ფიცი დადო.

ბოკო არის პირველი და, ჯერჯერობით, ერთადერთი პრეზიდენტი ბოტსვანის ისტორიაში, რომელიც არ ეკუთვნის ბოტსვანის დემოკრატიულ პარტიას (BDP). მას სოციალ-დემოკრატად მიიჩნევენ.

ადრეული წლები და განათლება
ბოკო ბოტსვანის ცენტრალურ ოლქში, სოფელ მაჰალაპიეში დაიბადა. მამამისი, რომელიც 2004 წელს გარდაიცვალა, „Madiba Brigades“-ში ლექტორად მუშაობდა. მას ჰყავს და — ემა ბოკო.

1987 წელს ბოკომ ბოტსვანის უნივერსიტეტში სამართლის შესწავლა დაიწყო, სადაც იგი სტუდენტური თვითმმართველობის საბჭოში (SRC) აირჩიეს. მის თანაკურსელებს შორის იყვნენ უმაღლესი სასამართლოს მოსამართლეები: მაიკლ ლებურუ, კეი დინგაკე, ბენგბამე სეჩელე და ლოტ მოროკა. 1993 წელს უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ, მან სწავლა ჰარვარდის იურიდიულ სკოლაში გააგრძელა, სადაც სამართლის მაგისტრის ხარისხი მოიპოვა.

კარიერა
ბოკო 1993 წლიდან 2003 წლამდე ბოტსვანის უნივერსიტეტში დაბრუნდა სამართლის ასწავლებლად, რის პარალელურადაც საკუთარ იურიდიულ ფირმას ხელმძღვანელობდა. 2000-იანი წლების დასაწყისში იგი გაზეთში The Monitor საკუთარ სვეტს აქვეყნებდა, სადაც ამტკიცებდა, რომ მოსამართლეები ინტელექტუალურად პროგრესულები არ იყვნენ. იგი უკმაყოფილებას გამოთქვამდა იმის გამო, რომ აკადემიური წრეები და მოსამართლეები არ ატარებდნენ საკმარის კვლევებს ინფორმირებული და დასაბუთებული გადაწყვეტილებების მისაღებად.

პოლიტიკა
ბოკო „ბოტსვანის ეროვნული ფრონტის“ (BNF) ლიდერი 2010 წელს გახდა. მისი პოზიცია და პარტიის წევრობა ეჭვქვეშ დადგა იმ საბაბით, რომ 2000 წელს BNF-ის გაყოფისას, იგი „ეროვნული დემოკრატიული ფრონტის“ (NDF) ერთ-ერთი დამფუძნებელი გახდა. ამის დამტკიცების შემთხვევაში, BNF-ის კონსტიტუციის თანახმად, მას პარტიაში დაბრუნებიდან სამი წლის განმავლობაში ხელმძღვანელი თანამდებობის დაკავების უფლება არ ექნებოდა. თუმცა, მან სასამართლო პროცესი მოიგო. მას მემკვიდრეობით ერგო პარტია, რომელიც ოცველეცე მოუპოს ლიდერობის პერიოდში დაღმასვლას განიცდიდა.

მოგვიანებით, BNF გაერთიანდა ახლად შექმნილ „ბოტსვანის მოძრაობასთან დემოკრატიისთვის“ (BMD — რომელიც „ბოტსვანის დემოკრატიულ პარტიას“ გამოეყო) და „ბოტსვანის სახალხო პარტიასთან“, რის შედეგადაც ჩამოყალიბდა ალიანსი — „ქოლგა დემოკრატიული ცვლილებებისთვის“. BNF-ის ზოგიერთი წევრი კოალიციის წინააღმდეგი იყო იმ არგუმენტით, რომ ეს პროცესი მათ პარტიას გააქრობდა. ბოკოსა და მისი ცენტრალური კომიტეტის წინააღმდეგ სარჩელები უმაღლეს სასამართლოშიც შევიდა, თუმცა ბოკომ და BNF-მა ყველა სასამართლო დავა მოიგეს.

2014 წლის საყოველთაო არჩევნები
2014 წლის საყოველთაო არჩევნებში ბოკომ ალიანსს (UDC) უხელმძღვანელა, რომელმაც ეროვნულ ასამბლეაში მეორე ადგილი დაიკავა. ალიანსმა 17 მანდატი მოიპოვა, ხოლო „ბოტსვანის დემოკრატიულმა პარტიამ“ (BDP) — 37. შედეგად, დუმა ბოკო ოპოზიციის ლიდერი გახდა.

2019 წლის საყოველთაო არჩევნები
2019 წლის საყოველთაო არჩევნებში ბოკო გაბორონე ბონინგტონ ჩრდილოეთის საარჩევნო ოლქში BDP-ის კანდიდატთან, ანა მოკგეთისთან დამარცხდა. ამ მარცხის შედეგად, მან მე-12 მოწვევის ეროვნულ ასამბლეაში ოპოზიციის ლიდერის ტიტული დაკარგა. ბოკო ამტკიცებდა, რომ 2019 წლის არჩევნების დროს ადგილი ჰქონდა მასობრივ გაყალბებასა და თაღლითობას BDP-ის მიერ, პრეზიდენტ მოკვეტსი მასისის სასარგებლოდ. იგი აცხადებდა, რომ შეჩერებული იყო საარჩევნო მელნის გამოყენება და ადგილი ჰქონდა ამომრჩეველთა სარეგისტრაციო ბარათების ჭარბ რაოდენობას.

2024 წლის საყოველთაო არჩევნები
მიუხედავად იმისა, რომ ალიანსი (UDC) „ბოტსვანის კონგრესის პარტიამ“ და „ბოტსვანის პატრიოტულმა ფრონტმა“ დატოვეს, ბოკოს პარტიამ და მთლიანად ოპოზიციამ არჩევნებში მანდატების უმრავლესობის მოპოვება შეძლეს, ხოლო დიდი ხნის განმავლობაში დომინანტი BDP მხოლოდ ოთხ მანდატამდე დაიყვანეს. როგორც საკანონმდებლო ორგანოში უმრავლესობის მქონე ალიანსის ლიდერი, ბოკო არჩეული პრეზიდენტი გახდა. მან პრეზიდენტის ფიცი 1 ნოემბერს დადო, ხოლო უფრო საჯარო ცერემონია 8 ნოემბერს გაიმართა. ბოკოს გაპრეზიდენტება იყო პირველი შემთხვევა 1966 წლის შემდეგ (როდესაც ბოტსვანამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა), როდესაც არჩევნებში ყოფილმა ოპოზიციურმა პარტიამ გაიმარჯვა.

პრეზიდენტობა
250px|მინი
2024 წლის წინასაარჩევნო კამპანიის დროს, ბოკო დაჰპირდა ამომრჩეველს ქვეყნის ეკონომიკის დივერსიფიკაციას (რესურსების მოპოვებაზე დამოკიდებულების შემცირებას), ხელფასების, სტუდენტური შემწეობებისა და პენსიების გაზრდას.  პრეზიდენტის რანგში ბოკომ გამოთქვა განზრახვა, რომ საბუთების არმქონე ზიმბაბველებზე დროებითი მუშაობისა და ცხოვრების ნებართვები გასცეს, ასევე გადახედოს ეკონომიკურ შეთანხმებებს კომპანია „De Beers“-თან ბოტსვანის ალმასების ინდუსტრიასთან დაკავშირებით. 

2024 წლის ნოემბერში, ერისადმი პირველ მიმართვაში, ბოკომ განაცხადა, რომ მისი მთავრობა ხელს შეუწყობს ინვესტიციების ზრდას მზის ენერგიაში, სამედიცინო კანაფსა და ინდუსტრიულ კანაფში. მან ასევე დააანონსა მოლაპარაკებები ილონ მასკთან, რათა „Starlink“-ის მეშვეობით ხელმისაწვდომი ინტერნეტი მთელი ქვეყნის მასშტაბით გავრცელდეს. 2025 წლის მარტში ბოკო დაესწრო ბოტსვანის პირველი თანამგზავრის, BOTSAT-1-ის კოსმოსში გაშვებას. გაშვება აშშ-ში, კალიფორნიაში მდებარე „SpaceX“-ის ობიექტებიდან განხორციელდა.

2025 წლის 25 აგვისტოს ბოკომ ქვეყანაში საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა. ეს განპირობებული იყო მიმდინარე სამედიცინო კრიზისით, რომელიც საავადმყოფოებში მედიკამენტებისა და ინვენტარის დეფიციტმა გამოიწვია, რაც, თავის მხრივ, ბიუჯეტის ნაკლებობითა და ამერიკის შეერთებული შტატებიდან დახმარების შემცირებით იყო განპირობებული.

პუბლიკაციები

იხილეთ აგრეთვე
ბოტსვანის პრეზიდენტი

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები 
კატეგორია:ბოტსვანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ბოტსვანის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 31 დეკემბერი