დიდი შატლე

დიდი შატლე () — ციხესიმაგრე პარიზში, რომელიც შუა საუკუნეებში იცავდა მდინარე სენაზე გადადებულ გრან-პონის (დიდი ხიდი) მისასვლელებს; მოგვიანებით — პარიზის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ციხე (საპატიმრო).

ისტორია
ფრანგული დასახელება შატლე (Châtelet) მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან castrum, რაც ციხესიმაგრეს, კოშკს ნიშნავს. IX საუკუნემდე პარიზს მხოლოდ ხის ციხე-გალავანი ჰქონდა კუნძულ სიტეზე. ორ ხიდს, რომლებიც კუნძულ სიტეს მიმდებარე ტერიტორიასთან აკავშირებდა, უძველესი დროიდან ორი ხის კოშკი იცავდა. მას შემდეგ, რაც IX საუკუნის ბოლოს პარიზს ნორმანები დაესხნენ თავს, სენაზე გადებული ძველი რომაული ქვის ხიდი (ამჟამინდელი ნოტრ-დამის ხიდის ადგილას) შეიცვალა სხვა, ახალი ხიდით, რომელიც დინების მიმართულებით 150 მეტრით ქვემოთ აშენდა (გრან-პონი, ამჟამინდელი ცვლის (მენიალის) ხიდი). მის მახლობლად, სიტეს ჩრდილოეთით, აღიმართა ციხესიმაგრე, რომელმაც მიიღო სახელწოდება გრან-შატლე (დიდი შატლე). სიტეს სამხრეთით კი, პატარა ხიდთან (პეტი-პონი), აიგო მცირე შატლე (პეტი-შატლე).

300 წლის შემდეგ, XIII საუკუნის დასაწყისში, მეფე ფილიპ II აგვისტოს ბრძანებით, პარიზის გარშემო ახალი თავდაცვითი გალავანი აღიმართა. ამის გამო „გრან-შატლემ“ თავისი სტრატეგიული მნიშვნელობა დაკარგა. მეფემ მისი ძველი შენობა განაახლა და პარიზის პრევოს განკარგულებაში გადასცა, რომელმაც ციხესიმაგრეში საქალაქო მართლმსაჯულების სამმართველო და თავისი რეზიდენცია განათავსა. შემდგომ წლებში გრან-შატლე ასევე გამოიყენებოდა დამნაშავეთა პატიმრობის ადგილად (საპატიმროდ).

დიდი შატლე წარმოადგენდა კვადრატული ფორმის შენობას, რომელსაც შუაში დიდი ეზო ჰქონდა, ხოლო გარეუბნების მხარეს ორი კოშკი გადაჰყურებდა. 1783 წლის მაისში გრან-შატლეს საპატიმროში 305 პატიმარი იმყოფებოდა, 1790 წლის მაისში კი — 350; ისინი ცნობილნი იყვნენ, როგორც საშიში სისხლის სამართლის დამნაშავეები. როდესაც 1789 წლის 13 ივლისს პარიზში აჯანყებულმა ხალხმა სამეფო ციხეებზე იერიში მიიტანა, გრან-შატლე ხელუხლებელი დარჩა. 1790 წლის 25 აგვისტოს გრან-შატლეს სასამართლო დაითხოვეს, მისი მუშაობა კი საბოლოოდ 1791 წლის 24 იანვარს დასრულდა. ამავდროულად, მასში არსებული საპატიმრო შენარჩუნებულ იქნა. 1792 წლის სექტემბრის რევოლუციური ტერორის ტალღის დროს, აქ 269 პატიმარი იმყოფებოდა, რომელთაგან 215-220 სიკვდილით დასაჯეს. ყველა მათგანი სისხლის სამართლის დამნაშავე იყო და საერთო არაფერი ჰქონდათ არისტოკრატ-კონტრრევოლუციონერებთან.

დიდი შატლეს ციხე 1802 წელს, ნაპოლეონის მითითებით დაანგრიეს. განთავისუფლებულ ადგილზე დღეს შატლეს მოედანი (Place du Châtelet) მდებარეობს.

ლიტერატურა
Шатлэ, замки // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Héron de Villefosse, Histoire de Paris, Grasset, Livre de Poche, 1995
Guy le Hallé, Histoire des fortifications de Paris, Horvath, 1995
Jean-Louis Chardans, Le Châtelet, Pygmalion, 1980

კატეგორია:საფრანგეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით