ფრედ ლორენს უიპლი

ფრედ ლორენს უიპლი (; დ. 5 ნოემბერი, 1906, რედ ოაკი, აშშ — გ. 30 აგვისტო, 2004, კემბრიჯი, აშშ) — ამერიკელი ასტრონომი. აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი (1959), მრავალი სხვა მეცნიერებათა აკადემიისა და სამეცნიერო საზოგადოების წევრი. 1992 წელს მან ხელი მოაწერა „გაფრთხილებას კაცობრიობისთვის“.

ბიოგრაფია
ფრედ ლორენს უიპლი დაიბადა 1906 წლის 5 ნოემბერს, აიოვას შტატის ქალაქ რედ ოუკში. 1927 წელს დაამთავრა კალიფორნიის უნივერსიტეტი, ლოს-ანჯელესში. 1927-1929 წლებში ასწავლიდა კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ბერკლიში, ხოლო 1930-1931 წლებში მუშაობდა ლიკის ობსერვატორიაში. 1931 წლიდან მუშაობდა ჰარვარდის უნივერსიტეტსა და ჰარვარდის ობსერვატორიაში (ასტრონომიის პროფესორად 1950-1977 წლებში), სადაც 70 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მუშაობდა. 1955-1973 წლებში სმითსონის ასტროფიზიკური ობსერვატორიის დირექტორი იყო.

ძირითადი ნაშრომები კომეტების კვლევის, მეტეორების, პლანეტარული ნისლეულების, ვარსკვლავური ევოლუციისა და მზის სისტემის სფეროში. 1933 წელს მან აღმოაჩინა ასტეროიდი (1252) სელესტია. მან ასევე აღმოაჩინა ექვსი ახალი კომეტა, რომელთაგან ერთს, პერიოდულ კომეტას 36P/უიპლი, უიპლის სახელი ეწოდა. მან შემოგვთავაზა კომეტის ბირთვის მოდელი, როგორც ყინულის ნარევი მეტეორიული მასალის ჩანერგილი ნაწილაკებით („ჭუჭყიანი თოვლის ბურთის“ თეორია). მან ჩაატარა ზედა ატმოსფეროს მრავალი კვლევა მეტეორების ფოტოგრაფიული და რადიო დაკვირვების გზით; 1962-1973 წლებში ხელმძღვანელობდა NASA-ს მეტეორების ფოტოგრაფიის პროგრამას და დედამიწის ზედაპირზე ჩამოვარდნილი მეტეორიტების ძიებას. 1958-1972 წლებში ის იყო NASA-ს სამეცნიერო კონსულტანტი და NASA-ს მრავალი სხვა პროექტის დირექტორი: ხელოვნური დედამიწის თანამგზავრების ოპტიკური თვალთვალის სერვისი, გრძელვადიანი ორბიტალური ასტრონომიული სადგურის პროექტები და ა.შ. ის იყო ერთ-ერთი პირველი, ვინც შეაფასა კ. იანსკის პიონერული რადიოასტრონომიის კვლევის შედეგები; ჯ. გრიინშტაინთან ერთად მან გამოიკვლია იანსკის მიერ დაკვირვებული კოსმოსური რადიო გამოსხივების შესაძლო ბუნება.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად,
მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (1940) უიპლი;
მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს უიპლი;
უიპლის ობსერვატორია არიზონაში;
(1252) სელესტიას, რომელიც 1933 წლის 19 თებერვალს ოუკ-რიჯის ობსერვატორიაში აღმოაჩინეს, მისი დედის, სელესტია მაკფარლან უიპლის სახელი ეწოდა.

სქოლიო

კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები