როდრიგო ბორხა სევალიოსი

როდრიგო ბორხა სევალიოსი (დ. 19 ივნისი, 1935 – გ. 18 დეკემბერი, 2025) — ეკვადორელი პოლიტიკოსი, იურისტი და აკადემიკოსი, რომელიც 1988-დან 1992 წლამდე ეკვადორის პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა. იგი ასევე ბორჯიების საგვარეულოს შთამომავალი იყო.

მისი პრეზიდენტობა აღინიშნა ეკონომიკური კრიზისის დასაძლევად გატარებული მკაცრი ეკონომიის ზომებით, პარტიზანული დაჯგუფების — ¡Alfaro Vive, Carajo!-ს განიარაღებით, პერუსთან დიალოგით სასაზღვრო კონფლიქტის მოსაგვარებლად, ეკვადორის აქტიური როლით რეგიონული ინტეგრაციის ხელშეწყობაში და მკვიდრი მოსახლეობის (ინდიელთა) ნაციონალური უფლებების აღიარებით.

ადრეული ცხოვრება

ბორხა დაიბადა ეკვადორის დედაქალაქ კიტოში, 1935 წლის 19 ივნისს და გაიზარდა ისტორიულ უბანში — ლა ჩილენაში. იგი იყო ლუის ფელიპე ბორხა დელ ალკასარისა და აურელია სევალიოს განგოტენას ვაჟი. არსებობს მოსაზრება, რომ ის მამრობითი ხაზით რომის პაპ ალექსანდრე VI-ის პირდაპირი შთამომავალი იყო, მისი ვაჟის — განდიის მე-2 ჰერცოგის, ჯოვანი ბორჯიას მეშვეობით.Pardo de Guevara y Valdés, Eduardo - Instituto Padre Sarmiento de Estudios Gallegos (Santiago de Compostela), Galicia. Xunta: Actas de la XI Reunión Americana de Genealogía – Ascendencia de Don Rodrigo Borja Cevallos, Presidente del Ecuador, hasta San Fernando III, Rey de Castilla y León. Editorial CSIC - CSIC Press, 2005 – p. 947, pp. 536-537. ISBN 8400083369, ISBN 9788400083366

იგი სწავლობდა „ბორხას პანსიონატში“ (Colegio Pensionado Borja) და კიტოს „ამერიკულ კოლეჯში“. 1958 წელს მან ეკვადორის ცენტრალურ უნივერსიტეტში პოლიტიკურ და სოციალურ მეცნიერებათა ხარისხი მიიღო, ხოლო 1960 წელს იურისპრუდენციის დოქტორი გახდა. სტუდენტობის პერიოდში ბორხა ხელმძღვანელობდა უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის ასოციაციას და მუშაობდა ჟურნალისტად რადიო HCJB-სა და გაზეთ „ელ კომერსიოში“ (El Comercio).

პოლიტიკური კარიერა

ბორხას პოლიტიკური ინტერესები ადრეული ასაკიდანვე გამოუკვეთა. 1950-იან წლებში იგი შეუერთდა „ეკვადორის რადიკალურ-ლიბერალურ პარტიას“ (PL) და გახდა ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური სტუდენტური ხმა კამილო პონსე ენრიკესის მთავრობის წინააღმდეგ.

იგი 1962 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე „რადიკალურ-ლიბერალური პარტიიდან“ კონგრესის წევრად აირჩიეს. ეს პოსტი მას 1963 წლის სახელმწიფო გადატრიალებამდე ეკავა. გადატრიალების შემდეგ ბორხამ თავი ცენტრალურ უნივერსიტეტში პოლიტიკური მეცნიერებების სწავლებას მიუძღვნა. სამი წლის შემდეგ, სამხედრო ხუნტის დაცემისთანავე, 1966 წელს ბორხა აირჩიეს იურისტთა სპეციალური კომისიის წევრად. კომისიის დავალებას წარმოადგენდა იმ დამფუძნებელი კრების მუშაობაში მონაწილეობა, რომელიც 1966 წლის ოქტომბერში აირჩიეს.

1967 წელს, მას შემდეგ რაც 1968 წლისთვის საპარლამენტო არჩევნები გამოცხადდა, ბორხამ და სხვა ახალგაზრდა აქტივისტებმა „რადიკალურ-ლიბერალური პარტია“ დატოვეს, რათა შეექმნათ არამარქსისტული მემარცხენე პარტია. 1968 წელს მან დააარსა პარტია „დემოკრატიული მემარცხენეობა“ (Democratic Left), როგორც ხოსე მარია ველასკო იბარას მთავრობის ოპოზიციური ძალა. 1960-იანი წლების ბოლოს ბორხა შვედეთში გაემგზავრა, სადაც ულოფ პალმეს შეხვდა.

1970 წელს იგი ხელახლა აირჩიეს კონგრესში, თუმცა მან თავისი ადგილის დაკავება ვერ შეძლო, რადგან რამდენიმე დღეში კონგრესის მუშაობა შეჩერდა. იგი ასევე ოპოზიციაში ედგა გილერმო როდრიგეს ლარას სამხედრო რეჟიმს. 1978 წელს, ახალი კონსტიტუციის დამტკიცების შემდეგ, ბორხამ შეძლო პარტიის ოფიციალურად რეგისტრაცია და იმავე წლის ივლისის საპრეზიდენტო არჩევნებში კანდიდატად წარდგა.

ამ არჩევნებში ბორხამ ხმების 12% მიიღო და მეოთხე ადგილზე გავიდა, თუმცა იგი კვლავ აირჩიეს დეპუტატად. ხაიმე როლდოს აგილერას ადმინისტრაციის პერიოდში, ბორხა პარლამენტში მხარს უჭერდა პრეზიდენტს, თუმცა გარკვეული დათქმებით. ბორხამ კენჭი კვლავ იყარა 1984 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში; იმ დროს გამოკითხვები მის კანდიდატურას დიდ უპირატესობას ანიჭებდა. მან ალიანსი შეკრა პარტიასთან „ხალხი, ცვლილება და დემოკრატია“ (PCD), ხოლო მისი ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატი აქილეს რიგაილი იყო. ბორხამ პირველ ტურში გაიმარჯვა, თუმცა მეორე ტურში ლეონ ფებრეს-კორდერომ აჯობა და პრეზიდენტი გახდა. ამის მიუხედავად, „დემოკრატიული მემარცხენეობა“ (ID) საპარლამენტო ოპოზიციის ლიდერად იქცა, სანამ 1986 წლის შუალედურ საპარლამენტო არჩევნებში არ გაიმარჯვა.

შემდგომი წლები

300px|მინი|მარჯვნივ|როდრიგო ბორხა (მარჯვნივ) რამირო გონსალესთან ერთად, 2004 წელი.

1994 წლის რეფერენდუმის შემდეგ ხელახალი არჩევა ნებადართული გახდა. მან 1998 წელს პრეზიდენტის პოსტზე იყარა კენჭი, მიიღო ხმების 12% და მესამე ადგილი დაიკავა, ხოლო 2002 წელს კვლავ იყარა კენჭი და ხმების 14%-ით მეოთხე ადგილზე გავიდა.

იგი ლუსიო გუტიერესისა და აბდალა ბუკარამის პრეზიდენტობის მწვავე კრიტიკოსი იყო.

2003 წელს პოლიტიკიდან წასვლის შემდეგ, მან თავი პედაგოგიურ საქმიანობას, „პოლიტიკის ენციკლოპედიის“ ხელმძღვანელობასა და მსოფლიოს მასშტაბით ლექციების კითხვას მიუძღვნა.

2007 წელს ბორხა სამხრეთ ამერიკის ერთა კავშირის გენერალურ მდივნად დაინიშნა. თუმცა, მომდევნო წელს იგი გადადგა მას შემდეგ, რაც რამდენიმე რეგიონულ ლიდერთან უთანხმოება მოუვიდა ინტეგრაციის მასშტაბებთან დაკავშირებით; ბორხა მხარს უჭერდა UNASUR-ს მყარი ინსტიტუციური სტრუქტურითა და ფართო უფლებამოსილებებით.

2010 წლის 29 აპრილს ბორხა შეუერთდა ეკვადორის ენის აკადემიას და დაიკავა ადგილი „F“.

სქოლიო

კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:ეკვადორის პრეზიდენტები