ფერჰათ აბასი

ფერჰათ აბასი ( დ. 24 აგვისტო, 1889 — გ. 24 დეკემბერი, 1985) — ალჟირელი პოლიტიკოსი, რომელიც 1958-დან 1961 წლამდე ასრულებდა ქვეყნის (რომელსაც ჯერ კიდევ არ ჰქონდა მოპოვებული დამოუკიდებლობა) პრემიერ-მინისტრის მოვალეობას დროებით მთავრობაში. იგი ასევე იყო ეროვნული ასამბლეის პირველი პრეზიდენტი და სახელმწიფოს მეთაურის პირველი მოვალეობის შემსრულებელი დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ.

როგორც „ახალგაზრდა ალჟირელების“ გავლენიანი ფიგურა, აბასი თავდაპირველად მხარს უჭერდა ალჟირელი მუსლიმებისთვის საფრანგეთში თანაბარი პოლიტიკური უფლებების მინიჭებას და მათთვის საფრანგეთის მოქალაქეობის გადაცემას. დროთა განმავლობაში იგი რევოლუციონერ ალჟირელ ნაციონალისტად იქცა.

წარმომავლობა
კაიდის, საიდ ბენ აჰმედ აბასისა და აშურა (მაზა) აბასის ვაჟი, ფერჰათ აბასი, დაიბადა ალჟირის სოფელ ტაჰერში. გარდა იმისა, რომ მამამისი სოფელ შაჰნას კაიდი იყო, იგი ასევე დაჯილდოებული გახლდათ საპატიო ლეგიონის ორდენის მეთაურის როზეტითა და ვერცხლისფერი სირმით.

ახალგაზრდა აბასმა განათლება ჯერ ფილიპვილში (ახლანდელი სკიკდა), კონსტანტინში მიიღო, სადაც ბაკალავრის ხარისხი მიენიჭა. სწავლის დასრულებამდე მას მოუწია საფრანგეთის არმიის სამედიცინო კორპუსში სამსახური, სადაც სერჟანტის წოდებას მიაღწია. ამის შემდეგ აბასი ალჟირის უნივერსიტეტის ფარმაცევტულ სკოლაში სწავლობდა.უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ აბასი ფარმაცევტად მუშაობდა სეტიფში, სადაც პოლიტიკაში ჩაერთო. იქ იგი არჩეულ იქნა მუნიციპალურ საბჭოში, შემდეგ კი — კონსტანტინის გენერალურ საბჭოში.

ამ პერიოდში აბასი თავისი შეხედულებებით პროფრანგული იყო, რაც დასტურდება ისეთი ნაშრომებით, როგორიცაა 1936 წლით დათარიღებული სტატია სათაურით „მე ვარ საფრანგეთი“. თუმცა, 1938 წლის განმავლობაში აბასს საფრანგეთის მიმართ იმედგაცრუება დაეუფლა, რადგან მისი მისწრაფებები თანასწორობისკენ მიღწევის არავითარ ნიშანს არ აჩვენებდა. შესაბამისად, მან ჩამოაყალიბა „ალჟირის სახალხო კავშირი“ (Union Populaire Algerienne). ეს ორგანიზაცია მხარს უჭერდა თანაბარ უფლებებს როგორც ფრანგებისთვის, ისე ალჟირელებისთვის, ამავდროულად კი უპირატეს ფასეულობებად ალჟირულ კულტურასა და ენას ინარჩუნებდა.

მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე, აბასი მოხალისედ გამოცხადდა საფრანგეთის არმიის სამედიცინო კორპუსში რეინტეგრაციისთვის. სამსახურის შემდეგ მისი პოლიტიკური შეხედულებები კვლავ განაგრძობდა განვითარებას და მან ზურგი აქცია საფრანგეთს მას შემდეგ, რაც გენერალმა ჟირომ უარი თქვა მის მოთხოვნაზე, რომ მუსლიმებს ოკუპანტი ძალების წინააღმდეგ ბრძოლაში თანასწორუფლებიან საფუძველზე ჩართვის უფლება მისცემოდათ. ცვლილებების სურვილი არ ნელდებოდა და იგი ნაციონალიზმისკენ გადაიხარა, რის შედეგადაც 1943 წლის 10 თებერვალს გამოსცა „ალჟირელი ხალხის მანიფესტი“. მანიფესტმა აშკარა გახადა ის ფილოსოფიური ცვლილებები, რაც აბასმა განიცადა. მან დაგმო ფრანგების კოლონიური მმართველობა და მოითხოვა ალჟირის თვითგამორკვევა. აბასი ასაბუთებდა ალჟირის კონსტიტუციის საჭიროებას, რომელიც ყველა ალჟირელს თანასწორობას მიანიჭებდა. მაისში მან, ზოგიერთ კოლეგასთან ერთად, დაამატა პუნქტი, რომელიც ითვალისწინებდა სუვერენულ ალჟირს.  მანიფესტი 26 ივნისს გამოქვეყნდა, თუმცა გენერალურმა გუბერნატორმა ის უარყო. მან მესალი ჰაჯთან ერთად ჩამოაყალიბა „მანიფესტისა და თავისუფლების მეგობრები“ (AML)}} და მოითხოვა ავტონომიური რესპუბლიკის შექმნა. ამ ინიციატივას აბასის ერთი წლით დაპატიმრება და AML-ის სწრაფი დაშლა მოჰყვა. 1946 წელს აბასმა ჩამოაყალიბა ნაციონალისტური პოლიტიკური პარტია „ალჟირის მანიფესტის დემოკრატიული კავშირი“ (UDMA), როდესაც იგი საფრანგეთის დამფუძნებელი ასამბლეის წევრად აირჩიეს. ეს ახალი ორგანიზაცია უფრო ზომიერი მიდგომისკენ მოუწოდებდა, როგორიცაა ალჟირის სახელმწიფოს ჩამოყალიბება საფრანგეთთან სრული თანამშრომლობით. 1946 წელს იგი ასევე დასახელდა გამოცემა „Egalité“-ს რედაქტორად. იგი პოლიტიკაში აქტიურად რჩებოდა, როგორც ალჟირის ასამბლეის წევრი 1955 წლამდე. ამ წლების განმავლობაში იგი ორჯერ დააპატიმრეს. მისმა მცდელობებმა, როგორც ზომიერმა ნაციონალისტმა, წარმატებას ვერ მიაღწია და 1956 წელს იგი კაიროში გაიქცა.კაიროში ყოფნისას მუშაობდა აჰმედ ბენ ბელასთან, თავის თანამებრძოლ რევოლუციონერთან ერთად.

კავშირი FLN-თან
ვინაიდან იგი ძალადობის წინააღმდეგი იყო, ფერჰათი დისტანციას იჭერდა ალჟირის ომისგან და აგრძელებდა მცდელობას, ემოქმედა როგორც შუამავალს დაპირისპირებულ მხარეებს შორის. თუმცა, მას შემდეგ, რაც საფრანგეთის მთავრობამ 1956 წელს ომი გაამწვავა, ფერჰათი შეუერთდა „ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ფრონტს“ (FLN). FLN-მა გამოიყენა მისი დიპლომატიური უნარები და იგი მისიებში გაგზავნა მათი მოკავშირის, ტუნისის პრეზიდენტ ჰაბიბ ბურგიბას პატრონაჟით. მისი ვიზიტები ლათინურ ამერიკაში, ევროპასა და ახლო აღმოსავლეთში მიზნად ისახავდა მათი საქმისთვის მხარდაჭერის მოპოვებას. 1957 წელს იგი დაინიშნა FLN-ის დელეგატად გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში. 1958 წელს იგი დაესწრო ჩრდილოეთ აფრიკის კონფერენციას ტუნისში, ხოლო მარტში ვატიკანს მიმართა თხოვნით, დახმარებოდნენ მშვიდობის დამყარებაში. მეოთხე რესპუბლიკის კოლაფსისა და შარლ დე გოლის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ, დამოუკიდებელი ალჟირის იმედები გაიზარდა. თუმცა, ამას ბრძოლა არ შეუწყვეტია და იმავე წლის 18 სექტემბერს შეიქმნა „ალჟირის რესპუბლიკის დროებითი მთავრობა“ (GPRA). მისმა პოლიტიკურმა მდგომარეობამ ალჟირში და რეპუტაციამ, როგორც დასავლეთისთვის მისაღებმა ზომიერმა ნაციონალისტმა, ხელი შეუწყო მას გამხდარიყო ამ დევნილობაში მყოფი დროებითი ნაციონალისტური მთავრობის პრეზიდენტი 1958 წლის 18 სექტემბერს, მისი შექმნისას.პრეზიდენტის თანამდებობა მეტწილად ნომინალური იყო და დიპლომატიურ ხასიათს ატარებდა, რადგან ძალაუფლების უდიდეს ნაწილს კაბინეტი ფლობდა; თუმცა, დროთა განმავლობაში აზიისა და აფრიკის არაერთმა ქვეყანამ აღიარა ეს მთავრობა. 1958 წლის ოქტომბერში აბასმაც და დე გოლმაც სცადეს ომის დასრულება შეხვედრისა და ცეცხლის შეწყვეტის გზით, მაგრამ ეს მცდელობა ჩაიშალა მხარეების შეუძლებლობის გამო, შეთანხმებულიყვნენ ნეიტრალურ ადგილზე. 1959 წლის 16 სექტემბრისთვის დე გოლის პოზიცია შერბილდა, რადგან მან შესთავაზა თვითგამორკვევა, რომელიც რეფერენდუმით უნდა გადაწყვეტილიყო ცეცხლის შეწყვეტიდან ოთხი წლის შემდეგ. ეს გეგმა ზოგადად მისაღები იყო; სამწუხაროდ, არსებობდა რამდენიმე არსებითი სადავო საკითხი. 1960 წლისთვის აბასი იმედგაცრუებული ხდებოდა დასავლეთით და თავს დაესხა გაერთიანებულ სამეფოსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს საფრანგეთისთვის იარაღის მიწოდების გამო. 1960 წლის ივნისში მოლაპარაკებების ჩაშლის შემდეგ, აბასმა გეზი აღმოსავლეთისკენ აიღო და სექტემბრისთვის ეწვია კომუნისტურ ჩინეთსა და საბჭოთა კავშირს, სადაც მას თბილად დახვდნენ.აბასმა დაამშვიდა დასავლეთი იმის გაცხადებით, რომ მისი ახალი ალიანსები ოპორტუნიზმი იყო, როდესაც აღნიშნა: „ჩვენ გვირჩევნია თავი დავიცვათ ჩინური იარაღით, ვიდრე ნება დავრთოთ საკუთარ თავს, მოვიკლათ დასავლეთის იარაღით“. 1961 წლის 27 აგვისტოს იგი გადადგა და მისი ადგილი ბენიუსეფ ბენ ხედამ დაიკავა. ამის შემდეგ იგი შეუერთდა აჰმედ ბენ ბელასა და ჰუარი ბუმედიენის „უჯდას ჯგუფს“ GPRA-ს ოპოზიციაში, რომელიც შემდგომში დაიშალა. იმის გამო, რომ პაკისტანი მხარს უჭერდა ალჟირის დამოუკიდებლობისა და თვითგამორკვევისთვის ბრძოლას, ფერჰათ აბასს უცხოეთში მოგზაურობისთვის გადაეცა პაკისტანის დიპლომატიური პასპორტი.

„ჩვენ გვირჩევნია თავი დავიცვათ ჩინური იარაღით, ვიდრე ნება დავრთოთ საკუთარ თავს, მოვიკლათ დასავლეთის იარაღით“.

1961 წლის 27 აგვისტოს იგი გადადგა და მისი ადგილი ბენიუსეფ ბენ ხედამ დაიკავა. ამის შემდეგ იგი შემდგომში შეუერთდა აჰმედ ბენ ბელასა და ჰუარი ბუმედიენის „უჯდას ჯგუფს“ GPRA-ს ოპოზიციაში, რომელიც შემდგომში დაიშალა.

იმის გამო, რომ პაკისტანი მხარს უჭერდა ალჟირის დამოუკიდებლობისა და თვითგამორკვევისთვის ბრძოლას, ფერჰათ აბასს უცხოეთში მოგზაურობისთვის გადაეცა პაკისტანის დიპლომატიური პასპორტი.

იხილეთ აგრეთვე
 ალჟირის პრეზიდენტი

 სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:ალჟირის პრეზიდენტები