ფრანჩესკო ბიანკინი

ფრანჩესკო ბიანკინი (; დ. 13 დეკემბერი, 1662, ვერონა — გ. 2 მარტი, 1729, რომი) — იტალიელი ფილოსოფოსი, ასტრონომი და არქეოლოგი. ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1713), პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი (1706; კორესპონდენტი 1699 წლიდან).

ბიოგრაფია
ფრანჩესკო ბიანკინი დაიბადა 1662 წლის 13 დეკემბერს, ვერონაში, დიდგვაროვან ოჯახში, ჯუზეპე ბიანკინისა და კორნელია ვაილეტის ოჯახში. განათლება ბოლონიის იეზუიტებთან და პადუელი ასტრონომის, ჯემინიანო მონტანარისთან მიიღო. უნივერსიტეტის წლების უმეტესი ნაწილი პადუაში გაატარა კომეტების შესწავლაში, თეოლოგიის ფაკულტეტზე სწავლის პარალელურად. ასტრონომიის ამ ადრეულმა მომზადებამ ბიანკინის ერთგულება ექსპერიმენტული და ფიზიკური მეცნიერებებისადმი განაპირობა. 1684 წელს ის რომში გაემგზავრა და კარდინალ ოტობონის ბიბლიოთეკარი გახდა, რომელმაც, როგორც პაპმა ალექსანდრე VIII-მ, ის პაპის კამერდინერისა და სანტა-მარია-მაჯორეს კანონიკოსის თანამდებობებზე დააწინაურა. კლემენტ XI-მ ის 1712 წელს პარიზში მისიით გაგზავნა და ქრისტიანული სიძველეთა მუზეუმის შესაქმნელად დაიქირავა. მის მიერ დაწერილი ნაშრომი ჯოვანი დომენიკო კასინის პარალაქსის ახალი მეთოდის შესახებ 1685 წელს ლაიფციგის „Acta Eruditorum“-ში შეიტანეს.

ისააკ ნიუტონის მიერ წარდგენილი კანდიდატურის შემდეგ, 1713 წლის იანვარში იგი ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრად აირჩიეს, ხოლო 1706 წლის 9 იანვარს — პარიზის საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრად..

ვენერას ბრუნვის პერიოდის შესახებ მისი დასკვნა მისი ზედაპირის დაკვირვებას ეფუძნებოდა 2.6" (66 მმ) 100 ფუტის ფოკუსური სიგრძის საჰაერო ტელესკოპის გამოყენებით. დღეს ჩვენ ვიცით, რომ ეს შეუძლებელია ამ პლანეტაზე სქელი ღრუბლის საფარის გამო. ის ასევე მუშაობდა ვენერას პარალაქსზე და გაზომა დედამიწის ბრუნვის ღერძის პრეცესია.

კალენდრის სიზუსტის გაუმჯობესების მცდელობის ფარგლებში, ბიანკინის კლემენტ XI-მ დაავალა რომში, სანტა მარია დელლი ანჯელე ე დეი მარტირის ბაზილიკაში (ანგელოზებისა და მოწამეთა წმინდა მარიამის ბაზილიკა) მნიშვნელოვანი მერიდიანული ხაზის აგება, რომელიც მზისა და ვარსკვლავების პოზიციის გამოსათვლელად გამოიყენებოდა."In the 18th-century, Pope Clement XI decided to create an official reference point for telling time in Rome. He commissioned astronomer Francesco Bianchini to build a meridian inside Michelangelo's Basilica of St. Mary of the Angels and Martyrs."

ის ასევე მუშაობდა ძველი რომის ტოპოგრაფად და არქეოლოგად, ასევე კოლექციონერად. 1726 წელს, აპიას გზატკეცილის მახლობლად აღმოაჩინეს და გათხარეს სტრუქტურა (ლივიას კოლუმბარიუმი), რომელიც შედგებოდა ავგუსტუსისა და მისი მეუღლის ლივიას რამდენიმე მსახურისა და გათავისუფლებულის სამი სამარხისგან. ბიანკინიმ შეისწავლა ეს ოთახები და გამოაქვეყნა აღწერა. 1727 წელს, პალატინის ბორცვზე (დომიციანეს სასახლე) კეისრების სასახლის ნანგრევების შესწავლისას, ის სარდაფის ჭერიდან ჩავარდა და მძიმედ დაშავდა.The National Cyclopaedia of Useful Knowledge Vol III, (1847), London, Charles Knight, p.291.

ის გარდაიცვალა რომში 1729 წლის 2 მარტს, და დაკრძალეს სანტა მარია მაჯორეში..

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, 
მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბიანკინი;
მარსის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბიანკინი;
მთავარი სარტყლის ერთ ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (42775) ბიანკინი.

ლიტერატურა


რესურსები ინტერნეტში
 Kurzbeschreibung Hesperi et Phosphori nova phaenomena…
 Bianchini's Globe of Venus, 1727. Astronomical Museum Museo della Specola, Bologna

სქოლიო

კატეგორია:იტალიელი ასტრონომები
კატეგორია:იტალიელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:იტალიელი არქეოლოგები