რონალდ ვენეტიანი

რონალდ რუნალდო ვენეტიანი (დ. 18 ივნისი, 1936 - გ. 5 ნოემბერი, 2025) — სურინამელი პოლიტიკოსი, სურინამის პრეზიდენტი  1991 წლიდან 1996 წლამდე და 2000 წლიდან 2010 წლამდე.

ადრეული ცხოვრება და კარიერა

ვენეტიანი დაიბადა პარამარიბოში 1936 წლის 18 ივნისს. რონალდი 1955 წელს სურინამიდან ნიდერლანდებში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც ლაიდენის უნივერსიტეტში დაიწყო მათემატიკისა და ფიზიკის შესწავლა. უნივერსიტეტი 1964 წელს დაამთავრა და მიიღო დოქტორანტურის ხარისხი. ვენეტიანი მალევე დაბრუნდა სურინამში და გახდა მათემატიკისა და ფიზიკის მასწავლებელი.

1973 წელს ვენეტიანი წარმოადგენდა განათლების მინისტრს სურინამის ეროვნული პარტიის (NPS) შემადგენლობაში, ჰენკ არონის მთავრობაში, სანამ არონი არ გადადგებოდა 1980 წლის სურინამის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა დეზი ბაუტერსე.  შემდეგ ვენეტიანმა გადაწყვიტა პროფესორად ემუშავა ანტონ დე კომის უნივერსიტეტში.

1987 წელს რონალდი პოლიტიკას დაუბრუნდა, როგორც NPS-ის თავმჯდომარე და კვლავ განათლების მინისტრის თანამდებობა დაიკავა. ვენეტიანმა დაიწყო პირველი საპრეზიდენტო კამპანია 1991 წელს, გაიმარჯვა და თანამდებობა შეინარჩუნა 1996 წლამდე, რის შემდეგაც წააგო არჩევნებში ჟიულ ვაიდენბოშის წინააღმდეგ. რონალდი კვლავ წარმოადგენდა კანდიდატურას 2000 წლის არჩევნებზე, როდესაც ახალი ფრონტის დროშის ქვეშ დაიბრუნა თავისი ყოფილი პოზიცია. ვენეტიანმა მოიპოვა აბსოლუტური უმრავლესობა 37 ხმით 51-დან პარლამენტში, და მოიგო მესამე ვადა 2005 წელს, პოზიცია შეინარჩუნა 2010 წლამდე. ვენეტიანი გადადგა NPS-ის თავმჯდომარის პოზიციიდან და ხელმძღვანელობა გადასცა გრეგორი რუსლანდს 2012 წელს; შემდგომში პოლიტიკა დატოვა 2013 წელს,  რადგან მიიჩნევდა, რომ „დრო იყო ახალგაზრდა თაობა გამოჩენილიყო ხელისუფლებაში".

პირადი ცხოვრება და გარდაცვალება

ვენეტიანი იყო მათემატიკოსი და ავტორი. რონალდის პირველი პოეზიის წიგნი დაიწერა ფსევდონიმ ვენეს ნაშრომის, მამიოს მიხედვით (1962) და ვენეტიანმა გამოიყენა ფსევდონიმი კრუმანტი სხვა ნაწერებში. მიუხედავად იმისა, რომ რონალდის ნამუშევრების უმეტესობა არასოდეს გამოქვეყნებულა, ისინი დაიდგა თეატრალურ სპექტაკლებში. ვენეტიანი თანამშრომლობდა პრეზიდენტ ჩან სანტოხთან წიგნის "We gaan Suriname redden" (ჩვენ ვაპირებთ სურინამის გადარჩენას) შედგენაზე 2020 წელს. 

ვენეტიანმა იქორწინა ლისბეთ ვანენბურგზე და ჰყავდა სამი ქალიშვილი და ერთი ვაჟი. რონალდი გარდაიცვალა პარამარიბოში 2025 წლის 5 ნოემბერს, 89 წლის ასაკში.Surinaamse oud-president Ronald Venetiaan op 89-jarige leeftijd overleden  პრეზიდენტმა ჯენიფერ გერლინგს-სიმონსმა გამოხატა მწუხარება ვენეტიანის გარდაცვალების შესახებ და თქვა, რომ რონალდი წარმოადგენდა "სახელმწიფო მოღვაწეს" და "ერის დიდ ძეს", აღნიშნა ვენეტიანის ერთგული დამოკიდებულება დემოკრატიის მიმართ. ყოფილმა პრეზიდენტმა სანტოხიმ გამოხატა თანაგრძნობა და დასძინა, რომ ვენეტიანი იყო "სახელმწიფო მოღვაწე", რომლის გარდაცვალება "დიდ სიცარიელეს ტოვებდა".

საპატიო წოდებები

:
 60px ყვითელი ვარსკვლავის საპატიო ორდენის დიდი კორდონი– 2020
 60px პალმის ორდენის საპატიო კორდონი – 1991
 60px ყვითელი ვარსკვლავის საპატიო ორდენის მეთაური – 1978

:
 60px სამხრეთის ჯვრის ორდენის საყელო – 1995

:
 60px ორანჟ-ნასაუს ორდენის დიდი ჯვრის რაინდი – 1978

:
 60px განმათავისუფლებლის ორდენის საყელო– 1993

რესურსები ინტერნეტში

 Poetry of Venetiaan at Digital Library for Dutch Literature (in Dutch and Sranan Tongo)

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 18 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:სურინამელები
კატეგორია:სურინამელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები