რამირო ლეონ კარპიო

რამირო ლეონ კარპიო (დ. 12 იანვარი, 1942 —  გ. 16 აპრილი, 2002) — გვატემალელი პოლიტიკოსი, რომელიც იყო გვატემალის 43-ე პრეზიდენტი 1993 წლის ივნისიდან 1996 წლის იანვრამდე. 1987 წლის აგვისტოდან 1993 წლის ივნისამდე იგი იკავებდა გვატემალის ადამიანის უფლებათა ომბუდსმენის (Attorney for Human Rights) თანამდებობას .

კარიერა
დე ლეონმა სამართალი ჯერ სან-კარლოსის უნივერსიტეტში შეისწავლა, შემდეგ კი რაფაელ ლანდივარის უნივერსიტეტში, სადაც ხელმძღვანელობდა გაზეთს Sol Bolivariano („ბოლივარიული მზე“). უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ იგი გახდა საჯარო მოხელე; 1967-1969 წლებში მუშაობდა ეკონომიკის სამინისტროს საერთო ბაზრის განყოფილებაში, ხოლო 1969 წელს გახდა სატარიფო კომიტეტის მუდმივი მდივანი. 1970 წელს იგი დაინიშნა ეკონომიკური და პოლიტიკური ინტეგრაციის ეროვნული კომიტეტის მუდმივ მდივნად. ამ პერიოდში იგი შეუერთდა მემარჯვენე „ეროვნული განთავისუფლების მოძრაობას“ (MLN), რომლის კანდიდატმა, კარლოს არანამ, 1970 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა. არანას ოთხწლიანი ვადის განმავლობაში დე ლეონი მსახურობდა სახელმწიფო მრჩეველთა საბჭოს გენერალურ მდივნად. მოგვიანებით იგი კერძო სექტორში გადავიდა და შეუერთდა გვატემალის შაქრის მწარმოებელთა ასოციაციას, სადაც 1978-1981 წლებში იურიდიულ მრჩევლად მუშაობდა, შემდეგ კი გენერალურ ადმინისტრატორად 1983 წლამდე. ამის შემდეგ იგი ჩაერთო უსისხლო გადატრიალებაში, რომლის შედეგადაც პრეზიდენტი ეფრაინ რიოს მონტი ოსკარ უმბერტო მეხიამ ჩაანაცვლა.

თავის ბიძაშვილთან, ხორხე კარპიო ნიკოლთან ერთად, მან დააარსა მემარჯვენე-ცენტრისტული პარტია „ეროვნული ცენტრის კავშირი“ (UCN).Ramiro de Leon Carpio Biografias y Vidas. (accessed 22 January 2010) პარტია ეწინააღმდეგებოდა ავტორიტარიზმს და სანაცვლოდ სთავაზობდა სოციალურ ლიბერალიზმს. 1984 წელს იგი გახდა პარტიის 21 დეპუტატიდან ერთ-ერთი. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა 1985 წლის კონსტიტუციის შემუშავებაში, რომელიც დღემდე მოქმედებს. იგი მხარს უჭერდა ბიძაშვილს 1985 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. კარპიო გადავიდა მეორე ტურში, თუმცა ვინიციო სერესოსთან დამარცხდა. ამის შემდეგ დე ლეონმა UCN დატოვა.

1989 წელს დე ლეონი გახდა Defensor del Pueblo („ხალხის დამცველი“), გვატემალის ადამიანის უფლებათა ომბუდსმენი. მიუხედავად იმისა, რომ ეს პოზიცია მას საშუალებას აძლევდა ემხილებინა ხელისუფლების მხრიდან ადამიანის უფლებების დარღვევები (და მისი ხმა ისმოდა), მას არ გააჩნდა რეალური ძალაუფლება ამ დარღვევებთან საბრძოლველად.

პრეზიდენტი (1993-1996)
1993 წლის 25 მაისს პრეზიდენტმა ხორხე სერანომ მოაწყო „თვითგადატრიალება“ სახელმწიფო გადატრიალება ხელისუფლების წარმომადგენლის მიერ და არმიის აშკარა მხარდაჭერით შეაჩერა კონსტიტუციის მოქმედება და დაითხოვა ეროვნული კონგრესი. მან ასევე ბრძანა დე ლეონის დაპატიმრება.Wilkinson, Tracy. "Guatemala Leader Seizes Total Power," LA Times, 26 May 1993. (accessed 22 January 2010) დე ლეონმა დაპატიმრებას თავი მეზობელი სახლების სახურავებზე გადასვლით დააღწია, რის შემდეგაც შეძლო გადატრიალების დამგმობი განცხადების გავრცელება. პროტესტებისა და საგარეო დახმარების შეწყვეტის ფონზე, 1 ივნისს სერანო იძულებული გახდა ქვეყნიდან გაქცეულიყო. არმიას სურდა პრეზიდენტად კონსერვატორი გუსტავო ესპინას, სერანოს ვიცე-პრეზიდენტის დასმა. დე ლეონს იგი უკვე დადანაშაულებული ჰყავდა კონსტიტუციის დარღვევაში თვითგადატრიალების დროს. 5 ივნისს ესპინა გადადგა და ხელახლა შეკრებილი ეროვნული კონგრესისგან ნდობის მანდატის მიღების შემდეგ, დე ლეონმა სასწრაფოდ დადო ფიცი პრეზიდენტის თანამდებობაზე 1996 წლის 14 იანვრამდე (იმ დღემდე, როდესაც სერანოს ვადა უნდა ამოწურულიყო).

დე ლეონი დაჰპირდა საზოგადოებას, რომ დაიცავდა საჯარო თავისუფლებებსა და კანონის უზენაესობას, მიაღწევდა პროგრესს პარტიზანებთან მოლაპარაკებებში და გაწმენდდა შეიარაღებულ ძალებს „დამპალი ვაშლებისგან“. მან თანამდებობიდან გადააყენა თავდაცვის მინისტრი გენერალი ხოსე დომინგო გარსია სამაიოა და მის ნაცვლად დანიშნა გენერალი ხორხე რობერტო პერუსინა რივერა, რომელიც 1980-იანი წლების ხოცვა-ჟლეტებში იყო გარეული. 3 ივლისს მისი ბიძაშვილი ხორხე კარპიო, რომელიც სასიცოცხლო როლს ასრულებდა სამშვიდობო მოლაპარაკებებში, მემარჯვენეებმა მოკლეს. 26 აგვისტოს დე ლეონმა მოითხოვა ეროვნული კონგრესის ყველა დეპუტატისა და უზენაესი სასამართლოს ყველა წევრის გადადგომა. ამან გამოიწვია კრიზისი, რომელიც მხოლოდ 16 ნოემბერს მოგვარდა: 1985 წლის კონსტიტუციაში შევიდა 43 შესწორება, რაც დამტკიცდა 1994 წლის 30 იანვრის რეფერენდუმზე. 6 იანვარს დაიწყო მოლაპარაკებები წამყვან პარტიზანულ დაჯგუფება URNG-სთან, ამჯერად გაეროსა და ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაციის (OAS) ეგიდით; წინა მოლაპარაკებებისგან განსხვავებით, გვატემალის სამხედროების როლი ამ პროცესში შემცირებული იყო. 29 მარტს მან ხელი მოაწერა ადამიანის უფლებათა გლობალურ შეთანხმებას, რომელიც, სხვა საკითხებთან ერთად, მოითხოვდა „სამოქალაქო თავდაცვის პატრულების“ (PAC) დაშლას, რომლებსაც ბრალად ედებოდათ სამოქალაქო ომის დროს მომხდარ ხოცვა-ჟლეტებში მონაწილეობა.

როგორც უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის, ედუარდო ეპამინონდას გონსალეს დუბონის მკვლელობამ 3 აპრილს, ისე ჯარისკაცების მიერ სამოქალაქო პირების ხოცვა-ჟლეტამ ხამანში (ალტა-ვერაპასის დეპარტამენტი) 1995 წლის 5 ოქტომბერს, ქვეყანაში დაძაბულობის მაღალი დონე შექმნა და საფრთხე შეუქმნა სამშვიდობო პროცესს. მიუხედავად ამისა, დე ლეონის მმართველობისას შესაძლებელი გახდა თავისუფალი არჩევნების ჩატარება. 1994 წლის 14 აგვისტოს გაიმართა კონგრესის 116-დან 80 ადგილის არჩევნები; 1995 წლის 12 ნოემბერს კი ჩატარდა ახალი საპრეზიდენტო არჩევნები, რომლის მეორე ტურშიც, 1996 წლის 7 იანვარს, ალვარო არსუმ გაიმარჯვა და დე ლეონი ჩაანაცვლა.

პრეზიდენტობის შემდგომ
1996 წლის ოქტომბერში დე ლეონი გახდა ცენტრალური ამერიკის პარლამენტის დეპუტატი. მომდევნო წლების განმავლობაში იგი მუშაობდა საერთაშორისო მრჩევლად და იყო OAS-ის საარჩევნო დამკვირვებელი. 1999 წელს იგი შეუერთდა „გვატემალის რესპუბლიკურ ფრონტს“ (FRG) და ნოემბრის არჩევნებში კონგრესის წევრად აირჩიეს. თუმცა, 2002 წლის 11 მარტს მან დატოვა კონგრესი და FRG, განაცხადა რა, რომ ნანობდა მათი ლიდერის, ეფრაინ რიოს მონტის მიწვევის მიღებას პარტიაში გაწევრიანებაზე. მას განზრახული ჰქონდა მემუარების დაწერა და საერთაშორისო საქმიანობაში დაბრუნება. თუმცა, 16 აპრილს, აშშ-ში, მაიამიში სტუმრობისას გარდაიცვალა, სავარაუდოდ, დიაბეტური კომით."Ramiro de Leon Carpio, 60; Former Guatemala Leader", Associated Press, 17 April 2002. (accessed 22 January 2010) ქვეყანაში გამოცხადდა ეროვნული გლოვა და გაიმართა სახელმწიფო დაკრძალვა. სიკვდილის შემდეგ იგი დაჯილდოვდა სუვერენული ეროვნული კონგრესის დიდი ორდენით (Grand Collar).

იხილეთ აგრეთვე
გვატემალის პრეზიდენტი

რესურსები ინტერნეტში
 Biography by CIDOB 

სქოლიო

კატეგორია:გვატემალის პრეზიდენტები