გზაგამტარი

გზაგამტარი — ხიდების ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც ატარებს ერთ ან რამდენიმე საავტომობილო ან სარკინიგზო სატრანსპორტო საშუალებებს მეორე გზის ან რამდენიმე გზების თავზე. გზაგამტარები უზრუნველყოფენ ტრანსპორტის და ფეხით მოსიარულეთა მოძრაობას გაუჩერებლივ გზების გადაკვეთის ადგილზე და შედეგად მნიშვნელოვნად ზრდიან ახლომდებარე სატრანსპორტო არტერიების და უსაფრთხო მოძრაობის გამტარუნარიანობას. ჩვეულებრივ გზაგამტარებს აგებენ ტრანსპორტის და/ან ფეხით მოსიარულეთა ყველაზე უფრო ინტენსიური მოძრაობის ადგილებში, ისინი სატრანსპორტო კვანძების შეუცვლელი ნაწილია.

 ისტორია 
სავარაუდოდ პირველი გზაგამტარი აშენდა 1829 წელს აშშ-ის არმიის პოლკოვნიკ სტივენ ლონგის მიერ ვაშინგტონი — ბალტიმორის სარკინიგზო ლიანდაგებზე.

 მშენებლობა 
გზაგამტარის პროექტირებისას მის სიმაღლეს განსაზღვრავენ იმ ტრანსპორტის გაბარიტებზე დამოკიდებულებით, რომელიც უნდა გავიდეს მის ქვეშ. გზაგამტარების ასაშენებლად ჩვეულებრივ იყენებენ მალურ და ჩარჩო კონსტრუქციებს, არკული გამოიყენება იშვიათად. შეიძლება გამოყენებული იქნეს როგორც კვეთებიანი მალური სისტემები (ბურჯებზე წყვეტით), ასევე არაკვეთებიანიც. ჩარჩოიან გზაგამტარებში მალური ნაშენი და ნაგებობის ბურჯები კონსტრუქციულად გაერთიანებულია, რის გამოც არსებობს ბურჯის სიგანის შემცირების შესაძლებლობა, რომელიც თავის მხრივ აუმჯობესებს გზაგამტარის ქვეშ მიმავალ სატრანსპორტო საშუალებების მძღოლთა მხედველობას. გზაგამტარების მალები მზადდება ლითონისგან ან ასაწყობი რკინა-ბეტონის კონსტრუქციებისგან, ხოლო ბურჯები — ბეტონისაგან ან რკინა-ბეტონისაგან. ბეტონის ხარჯის შესამცირებლად გამოიყენება მიწის ყრილები, რომლებიც შემოღობილია შემაკავებელი კედლებით. ჩარჩო გზაგამტარებში ზემოდან სვლის მალური ნაშენის გამოყენება ზრდის ყრილის სიმაღლეს, მაგრამ ამასთან ერთად მცირდება ბეტონის ხარჯი ქვედა სვლის ჩარჩო გზაგამტარების მალურ ნაკეთობებთან შედარებით. გეგმაში გზაგამტარები არსებობენ პირდაპირი და მოხვეულები. ზოგჯერ ისინი შეიძლება იყვნენ აშენებულები კუთხით ქვემოთ გამავალ გზასთან მიმართებაში — ასეთ გზაგამტარებს უწოდებენ ირიბებს. როგორც წესი გზაგამტარებზე საფეხმავლო გასასვლელები სატრანსპორტო ნაკადებისაგან გამოყოფილია ღობით. გზაგამტარებს ჩვეულებრივ აქვთ არაუმეტესი 2—4 მალი, რომელთაგან თითოეულს აქვს სიგრძე 10-დან 30 მეტრამდე. გზაგამტარების ბურჯები განთავსებულია ისე, რომ ისინი მინიმალურად უშლიდნენ ხელს გამავალ ტრანსპორტს. გზაგამტარებს მალების რაოდენობით 4—5-ზე მეტი ეწოდებათ ესტაკადები.

იხილეთ აგრეთვე
 ესტაკადა
 ვიადუკი

სქოლიო

*