დავიდ ადეანგი

დევიდ რანიბოკ ვაიაუ ადეანგი (დ.) ნაურუელი პოლიტიკოსია, რომელიც ამჟამად ნაურუს პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებს. ადეანგი ნაურუს პარლამენტის ყოფილი სპიკერი, ნაურუს ფინანსთა და იუსტიციის მინისტრი და ნაურუს პრეზიდენტის თანაშემწე მინისტრია.

 წარსული და ადრეული კარიერა 
დევიდის მამა, კენან ადეანგი, სამჯერ იყო ნაურუს პრეზიდენტი.დევიდ ადეანგმა თავისი პოლიტიკური კარიერა იურისტად დაიწყო. მას შემდეგ, რაც 2001 წლის 6 ნოემბერს უბენიდების ყველა ადგილი გათავისუფლდა, ადეანგმა მომდევნო შუალედურ არჩევნებში ადგილი მოიპოვა, ჯოზეფ ჰირამის გაძევებით, ხოლო დანარჩენმა სამმა წინა პარლამენტარმა თავისი ადგილები დაიბრუნა. 2003 წლის მაისის საპარლამენტო არჩევნებში, პოლიტიკური და ეკონომიკური არეულობის ფონზე, ნაოერო ამომ 18 ადგილიდან 3 მოიგო და ადეანგი ერთ-ერთი არჩეული წევრი იყო. ნაოერო ამო ლუდვიგ სკოტისთან და მის მხარდამჭერებთან კოალიციაში შევიდა.სკოტი პრეზიდენტი გახდა, ხოლო ადეანგი ფინანსთა მინისტრი 2003 წლის მაისში.ის ნაურუს ფინანსთა მინისტრი და პრეზიდენტის თანაშემწე მინისტრი მხოლოდ სამი თვის განმავლობაში იყო, თუმცა, სკოტის მთავრობის 2003 წლის აგვისტოში დაცემის შემდეგ, ფინანსთა მინისტრი კინზა კლოდუმარი გახდა.

2004 წლის აპრილში, ნაურუს აეროპორტში გამართული საპროტესტო აქციის შემდეგ, ადეანგს ბრალი წაუყენეს ამბოხებაში კირენ კეკესთან და ფაბიან რიბაუსთან ერთად. ის ნაურუს პარლამენტის თავმჯდომარე იყო 2004 წლის მაისიდან 2004 წლის ივნისამდე.2004 წლის ივნისში კლოდუმარი და ნაოერო ამო გაერთიანდნენ, რათა სკოტი ხელახლა აერჩიათ პრეზიდენტად. კლოდუმარი ფინანსთა მინისტრად დარჩა, ხოლო ადეანგი საგარეო საქმეთა და იუსტიციის მინისტრი გახდა. ასევე, ადეანგის და სხვების წინააღმდეგ ბრალდებები მოიხსნა. მისი საგარეო საქმეთა მინისტრად დანიშვნა საინტერესოა, რადგან ის იყო პირველი საგარეო საქმეთა მინისტრი, რომელიც ნაურუს პრეზიდენტი არ ყოფილა. ეს თანამდებობა პრეზიდენტს 1968 წელს ნაურუმ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ გადაეცა. ადეანგი 2004 წლის ოქტომბრის არჩევნებში ადვილად ხელახლა აირჩიეს პარლამენტში უბენიდეს ოლქიდან. იმავე თვის ბოლოს, მან დატოვა იუსტიციის მინისტრის თანამდებობა, გახდა ფინანსთა მინისტრი და შეინარჩუნა საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა.

ის იყო „ნაურუს პირველი“ პარტიის დამფუძნებელი წევრი, რომელიც ერთ დროს კუნძულზე ერთადერთი პოლიტიკური პარტია იყო.

 2007 წლის მოვლენები 
ადეანგი 2007 წლის აგვისტოს საპარლამენტო არჩევნებში ადვილად აირჩიეს. მან ყველაზე მეტი ხმა მიიღო უბენიდეს ოლქში, რომელიც 4 ადგილს ირჩევს.

 კუბის ქება 
2007 წლის სექტემბერში, საგარეო საქმეთა მინისტრმა ადეანგმა გააკეთა არაერთი საჯარო განცხადება, რომელიც შეერთებულ შტატებში საკამათოდ იქნა მიჩნეული. კარიბის ზღვის კუნძულზე ვიზიტის დროს მან აქო კუბა და გააკრიტიკა აშშ-ის საგარეო პოლიტიკა.

 აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის ადეანგის კრიტიკის ანგარიში 
აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა, 2007 წელს გამოძიებულ მოვლენებზე დაყრდნობით, ადეანგის კრიტიკა 2008 წლის ადამიანის უფლებათა ანგარიშში მოიხსენია."Rebel faction fails to oust Nauru govt" , AAP (Sydney Morning Herald), 14 November 2007.ეს კრიტიკა სახელმწიფო დეპარტამენტის ანგარიშშიც იყო შეტანილი, მიუხედავად იმისა, რომ პოლიციამ, დანაშაულის ჩადენის ბრალდებების გამოძიების ჩატარების შემდეგ, ადეანგის სისხლისსამართლებრივი დევნის მცდელობა არ გაუკეთებია.

 სკოტის მთავრობის დაშლაში მონაწილეობა 
ადეანგის მხრიდან სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევაში და სკოტის მიერ ადეანგის წინააღმდეგ მოქმედების სურვილის არქონამ გამოიწვია მთავრობის რამდენიმე წევრის - კირენ კეკეს, ფრედერიკ პიჩერის და როლანდ კუნის - გადადგომა და სკოტის მთავრობის წინააღმდეგ უნდობლობის გამოცხადების წარუმატებელი ინიციატივა 2007 წლის 13 ნოემბერს. მიუხედავად იმისა, რომ მხარდამჭერთა უმრავლესობამ მხარი დაუჭირა წინადადებას (რვა მომხრე, შვიდი წინააღმდეგი), მას საკმარისი ცხრა ხმა არ ჰქონდა."Nauru's new cabinet has been named", ABC Radio Australia, 20 December 2007.
თუმცა, 19 დეკემბერს ჩატარებული კიდევ ერთი კენჭისყრა წარმატებით დასრულდა სკოტის გადაყენებით და მარკუს სტივენი პრეზიდენტად აირჩიეს; სტივენმა კირენ კეკე ადეანგის ნაცვლად საგარეო საქმეთა მინისტრად დანიშნა.

== 2008 წლის მოვლენები
 ალიანსი ყოფილ პრეზიდენტ რენე ჰარისთან 
2008 წლის მარტში უჩვეულო ალიანსში ადეანგმა და ყოფილმა პრეზიდენტმა რენე ჰარისმა პრეზიდენტ მარკუს სტივენისთვის უნდობლობის საკითხის წამოწყება სცადეს, თუმცა ნაურუს პარლამენტის თავმჯდომარის გადადგომით ეს საკითხი ჩაიშალა. აღინიშნა, რომ ადეანგი ჰარისის მთავრობაში მოღვაწეობის მკაცრი კრიტიკოსი იყო.

 პარლამენტის სპიკერად დანიშვნა 
შემდგომში, 2008 წლის მარტში, ადეანგი ნაურუს პარლამენტის სპიკერად დაინიშნა,რიდელ აკუას შეცვლით. მან თანამდებობა 2008 წლის 20 მარტს დაიკავა.

22 მარტს, ადეანგმა პარლამენტის სხდომა მოიწვია, სავარაუდოდ, მთავრობის მინისტრების ინფორმირების გარეშე, რომლებიც შესაბამისად არ დასწრებიან. ოპოზიციის პარლამენტის წევრები, მათ შორის ადეანგი, დამსწრე კანონმდებლების უმრავლესობას შეადგენდნენ და მიიღეს დადგენილება, რომელიც პარლამენტის წევრებისთვის ორმაგ მოქალაქეობას კრძალავდა. გადაწყვეტილების გამოყენების შემთხვევაში, ეს გავლენას მოახდენდა კაბინეტის უფროს მინისტრებზე, კირენ კეკეზე და ფრედერიკ პიჩერზე. თუ ისინი იძულებულნი იქნებოდნენ პარლამენტიდან გადამდგარიყვნენ, ოპოზიცია პარლამენტში ადგილების უმრავლესობას დაიკავებდა. მთავრობამ უარყო გადაწყვეტილების ლეგიტიმურობა და განაცხადა, რომ ის არაკონსტიტუციური იყო პარლამენტის კვორუმის არარსებობის გამო.პრეზიდენტმა მარკუს სტივენმა ადეანგი და ოპოზიცია დაადანაშაულა გადაწყვეტილების მიღებაში „აღდგომის შაბათს, დაღამების შემდეგ“, „სანთლის შუქზე“. თავის მხრივ, ადეანგმა განაცხადა, რომ პარლამენტის 22 მარტის სესია კანონიერი იყო.

 სახელმწიფო გადატრიალების შესახებ ბრალდებები 
28 მარტს, სპიკერმა, ადეანგმა, კეკეს და პიჩერს პარლამენტში ადგილების დატოვება უბრძანა. მათ უარი თქვეს და ადეანგმა სხდომა შეაჩერა.

31 მარტს ადეანგმა განაცხადა, რომ მთავრობამ გადატრიალება მოაწყო: რადგან პოლიციამ უარი თქვა პარლამენტის დარბაზიდან ორი მთავრობის მინისტრის გაძევებაზე, მისი 28 მარტის გადაწყვეტილების შესაბამისად, პარლამენტის მმართველობა აღარ არეგულირებდა პოლიციას. მთავრობამ, საპასუხოდ, უარყო ეს ბრალდება და განაცხადა, რომ ისინი ამ საკითხთან დაკავშირებით უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებას ელოდნენ.

კრიზისი 2008 წლის აპრილის დასაწყისამდე გაგრძელდა, ადეანგმა განაცხადა, რომ უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებას „უბრალოდ მოსაზრებად“ მიიჩნევდა, ხოლო კეკემ უპასუხა, რომ პარლამენტის წევრის უფლებამოსილების განსაზღვრის იურისდიქცია უზენაეს სასამართლოს ჰქონდა და არა სპიკერს.

 ადეანგი ეჭვქვეშ აყენებს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებას. პრეზიდენტ სტივენს და მის მინისტრებს თანამდებობიდან ათავისუფლებს 
7 აპრილს მთავრობამ განაცხადა, რომ უზენაესმა სასამართლომ მთავრობის სასარგებლოდ გამოიტანა გადაწყვეტილება, რითაც, როგორც ჩანს, დაადასტურა, რომ კანონი, რომელიც პარლამენტის წევრებს ორმაგი მოქალაქეობის ქონას კრძალავს, არაკონსტიტუციური და არასწორი იყო კვორუმის არარსებობის გამო. სასამართლომ ასევე უარყო ადეანგის პრეტენზია, რომ სასამართლოებს არ აქვთ იურისდიქცია პარლამენტზე."Nauru Government Wins Supreme Court Case", Pacific magazine, 8 April 2008ადეანგმა განაცხადა, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე რეაგირებამდე იურიდიულ კონსულტაციას მიმართავდა.

ნაურუს პარლამენტის სპიკერის რანგში ადეანგსა და სტივენის ადმინისტრაციას შორის ურთიერთობები გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ კვლავ მძიმე მდგომარეობაში დარჩა და ადმინისტრაციის მინისტრები აღმასრულებელი ხელისუფლების განხორციელებას პარლამენტის მხარდაჭერის გარეშე აგრძელებდნენ.

7 აპრილს უზენაესი სასამართლოს მიერ ორმაგი მოქალაქეობის შესახებ კანონის საწინააღმდეგო გადაწყვეტილების გამოქვეყნების შემდეგ, რომლის მიღებითაც ადეანგი განსაკუთრებით გამოიკვეთა, ადეანგმა მიუთითა, რომ დამოუკიდებლობის შემდეგ ორმოცი წლის საპარლამენტო პრეცედენტი გაუქმდა.თავის მხრივ, მარკუს სტივენის მთავრობა მკაცრად მიესალმა უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებას: იდეოლოგიური და პრინციპული მიზეზების გამო, ეს ადმინისტრაციის დაუყოვნებლივი გადარჩენის უზრუნველყოფად მიიჩნიეს.

10 აპრილს, ნაურუს პარლამენტის დარბაზში უწესრიგო ქცევის შესახებ ბრალდებების შემდეგ, ადეანგმა, როგორც სპიკერმა, პრეზიდენტ მარკუს სტივენს პარლამენტიდან ჩამოაშორა უფლებამოსილება, ისევე როგორც ყველა წევრს, რომლებიც მხარს უჭერდნენ სტივენის ადმინისტრაციას.18 აპრილს სტივენმა საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა, დაითხოვა პარლამენტი და ახალი არჩევნები გამოაცხადა. ამით პრეზიდენტმა სტივენმა განაცხადა, რომ ეძებდა გამოსავალს იმ ჩიხიდან, რომელიც ახასიათებდა მთავრობასა და ნაურუს პარლამენტს შორის ურთიერთობას, მას შემდეგ, რაც სტივენის ადმინისტრაციამ იქ უმრავლესობა დაკარგა. ადეანგის შემთხვევაში, ეს ნაბიჯი ის ნაბიჯი იყო, რომელსაც ის რამდენიმე კვირის განმავლობაში უჭერდა მხარს."Nauru declares state of emergency and fresh elections" , ABC Radio Australia, 18 April 2008

 სპიკერის შემცვლელი 
2008 წლის 26 აპრილის არჩევნების შემდეგ, როდესაც პრეზიდენტმა მარკუს სტივენმა გაზარდა მხარდაჭერა, ნაურუს პარლამენტის სპიკერის თანამდებობაზე ადეანგი რიდელ აკუამ (რომელიც მას წინ უძღოდა, როგორც სპიკერი) შეცვალა.

 მოკავშირის დაკარგვა 
2008 წლის ივლისში ყოფილი პრეზიდენტის, რენე ჰარისის გარდაცვალებით,"President Waqa names his Cabinet" , Nauru government, 13 June 2013
დევიდ ადეანგმა დაკარგა მნიშვნელოვანი მოკავშირე, რომელთანაც მჭიდროდ თანამშრომლობდა 2008 წლის დასაწყისში.

 2013 წლის მოვლენები 
 ვაკას კაბინეტი 
2013 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, რომელშიც ის ხელახლა აირჩიეს, ადეანგმა მხარი დაუჭირა ბარონ ვაკას პრეზიდენტად არჩევას. ადეანგი ვაკამ კაბინეტში დანიშნა და მას ფინანსებისა და მდგრადი განვითარების, იუსტიციის, ასევე „ეიგიგუ ჰოლდინგს კორპორაციისა“ და „ნაურუს საჰაერო კორპორაციის“ მინისტრთა პორტფელები გადასცა. იგი ასევე ნაურუს პრეზიდენტის თანაშემწე მინისტრად დაინიშნა."Nauru opposition MP censored by government after riot interview" , Pacific Media Watch, 29 July 2013

ივლისში, როდესაც ვაკა ქვეყნიდან გასული იყო, ადეანგმა, მოვალეობის შემსრულებელმა პრეზიდენტმა, საკამათო გადაწყვეტილება მიიღო და ნაურუს მედიას ინტერვიუს გაშვება აუკრძალა, რომელშიც ოპოზიციონერი პარლამენტის წევრი მეთიუ ბაციუა მთავრობის მიერ პოლიციის უფროსის გათავისუფლებას აკრიტიკებდა. ცენზურის ამ აქტმა საერთაშორისო მედიის ყურადღება მიიპყრო და ოპოზიციამ დაგმო.

რამდენიმე დღის შემდეგ, ადეანგმა კიდევ ერთხელ აკრძალა ინტერვიუს გაშვება - ამჯერად ეს იყო ოპოზიციონერი პარლამენტის წევრის, კირენ კეკეს ინტერვიუ, რომელშიც ნაურუსა და ავსტრალიის მთავრობებს შორის შეთანხმება იყო გაკრიტიკებული ავსტრალიაში ნავით ჩასული უცხოელი ლტოლვილების ნაურუში განსახლების შესახებ. ადეანგმა უზრუნველყო ინტერვიუს ტრანსლაცია, რომელშიც მან თავად გამოთქვა მთავრობის პოზიცია შეთანხმებასთან დაკავშირებით, თუმცა ოპოზიციის შეხედულების გაშუქების უფლება არ მისცა. მან განმარტა: „კიერენის ინტერპრეტაცია ურთიერთგაგების მემორანდუმის [ავსტრალიასთან ურთიერთგაგების მემორანდუმი] შესახებ სულაც არ ემთხვევა ჩვენს ინტერპრეტაციას ურთიერთგაგების მემორანდუმის შესახებ და მე ვფიქრობ, რომ ჩვენი ინტერპრეტაცია სწორია“.

 პრეზიდენტობა 
2023 წლის 25 ოქტომბერს პარლამენტმა უნდობლობის ვოტუმი გამოუცხადა პრეზიდენტ რას კუნს. კენჭისყრის შემდეგ პარლამენტმა ვერ შეძლო პრეზიდენტის არჩევნებში ფრედ ხმის მიცემა. კენჭისყრის მეორე დღეს, 30 ოქტომბერს, პრეზიდენტის არჩევნებში კიდევ ერთი კენჭისყრა გაიმართა, სადაც პარლამენტის წევრ დელვინ თომასა და ადეანგს შორის ხმები ფრედ დასრულდა. შემდეგ კენჭისყრაში ადეანგმა გაიმარჯვა ათი ხმით თომას რვა ხმის წინააღმდეგ.

ადეანგმა თანამდებობა 2023 წლის 31 ოქტომბერს დაიკავა. მან იმავე დღეს წარადგინა თავისი კაბინეტი.

 აგრეთვე იხილეთ 
https://en.wikipedia.org/wiki/Politics_of_Nauru
https://en.wikipedia.org/wiki/2008_Nauruan_parliamentary_election
სქოლიო

კატეგორია:1969
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ნაურუს პრეზიდენტები
კატეგორია:ნაურუს მთავრობა
კატეგორია:ნაურუს პოლიტიკა
კატეგორია:XXI საუკუნის პოლიტიკოსები
კატეგორია:ნაურუ
კატეგორია:ნაურუს სამართალი