ჯოზეფ ჯეიმზ ჩისმენი

ჯოზეფ ჯეიმზ ჩისმენი (დ. 7 მარტი 1843 — გ. 12 ნოემბერი 1896) — ლიბერიის მე-12 პრეზიდენტი. დაიბადა ედინაში, გრანდ ბასას ოლქში; იგი სამჯერ აირჩიეს „True Whig“ (ნამდვილი ვიგების) პარტიის სიით. ჩიზმენმა განათლება ლიბერიის კოლეჯში (ამჟამად ლიბერიის უნივერსიტეტი) მიიღო.Livingston, Thomas W. "The Exportation of American Higher Education to West Africa: Liberia College, 1850–1900". The Journal of Negro Education, Vol. 45, No. 3 (Summer, 1976), pp. 246–262.

ადრეული ცხოვრება
ჩისმენი კარგად განათლებული იყო და პოლიტიკაში მოსვლამდე კარიერა მასწავლებლობით დაიწყო. პრეზიდენტობამდე იგი მსახურობდა სხვადასხვა სამთავრობო პოზიციაზე, მათ შორის იყო საკანონმდებლო ორგანოს წევრი.

პრეზიდენტობა (1892–1896)
250px|მინი
ეკონომიკა
1868 წლის შემდგომ ათწლეულებში მზარდმა ეკონომიკურმა სირთულეებმა შეასუსტა სახელმწიფოს დომინირება სანაპიროს ადგილობრივ მოსახლეობაზე. პირობები გაუარესდა, რადგან იმპორტის ხარჯები ბევრად აღემატებოდა ისეთი პროდუქტების ექსპორტიდან მიღებულ შემოსავალს, როგორიცაა ყავა, ბრინჯი, პალმის ზეთი, შაქრის ლერწამი და ხე-ტყე. ლიბერია სასოწარკვეთილი ცდილობდა თავისი ძირითადად აგრარული ეკონომიკის მოდერნიზებას.

ტერიტორიული კონფლიქტები
250px|მინი
1892 წელს საფრანგეთმა აიძულა ლიბერია, სპილოს ძვლის ნაპირისთვის (კოტ-დ’ივუარი) დაეთმო პალმასის კონცხის მიღმა არსებული ტერიტორია, რომელსაც ლიბერია დიდი ხნის განმავლობაში აკონტროლებდა. ამ მოლაპარაკებებზე პასუხისმგებელი პრეზიდენტი ჯონსონი (1884–92) იყო, თუმცა ის თანამდებობიდან ხელშეკრულების ხელმოწერამდე გადადგა. სწორედ ამ წლიდან დაიწყო ლიბერიის საზღვრების ოფიციალური დადგენა. ყოველთვის, როდესაც ბრიტანეთი და საფრანგეთი ლიბერიის ხარჯზე მათი კონტროლის ქვეშ არსებული მეზობელი ტერიტორიების გაფართოებას ცდილობდნენ, აშშ-ის სამხედრო ხომალდების პერიოდული გამოჩენა ხელს უშლიდა ხელყოფას, მიუხედავად იმისა, რომ ამერიკის მომდევნო ადმინისტრაციებმა უარყვეს მონროვიის თხოვნები უფრო ქმედითი მხარდაჭერის შესახებ.Liebenow, J. Gus, Liberia: the Quest for Democracy. Bloomington: Indiana University Press, 1987

ეთნიკური აჯანყებები
მონტსერადოს ოლქის შიდა რაიონებსა და უფრო ჩრდილოეთით მცხოვრები ზოგიერთი ტომი 1880-იანი წლების შუა პერიოდიდან საომარ მდგომარეობაში იმყოფებოდა, რაც 1890-იანი წლების ბოლომდე გაგრძელდა. ერთი მხრივ, მიმდინარეობდა ომი გოლასა და მანდინგოს ტომებს შორის რეგიონში არსებულ სავაჭრო გზებზე კონტროლისთვის, ხოლო, მეორე მხრივ, გოლას სხვადასხვა ფრაქცია ერთმანეთსაც ებრძოდა.

ჩისმენის მმართველობის დროს რამდენჯერმე მოხდა ეთნიკური დაპირისპირება კრუს (Kru), გოლას (Gola) და გრებოს (Grebo) ტომებთან, რომლებიც აპროტესტებდნენ მათ ტერიტორიებზე შეჭრას. ჩიზმენი თავდაპირველად ცდილობდა ტომთაშორისი კონფლიქტების მოგვარებას მშვიდობიანი მოლაპარაკებების გზით. ერთი გამორჩეული აჯანყება მოხდა 1893 წელს, როდესაც გრებოს ტომი თავს დაესხა ჰარპერის დასახლებას. ტომების დასამარცხებლად გაიგზავნა ჯარები და კატარღა „Gorronomah“.

სიკვდილი
250px|მინი
პრეზიდენტი ჩისმენი გარდაიცვალა თანამდებობაზე ყოფნისას, 1896 წლის 12 ნოემბერს. ვიცე-პრეზიდენტმა უილიამ დევიდ კოულმენმა დაასრულა მისი ვადის დარჩენილი ნაწილი და ასევე იმსახურა კიდევ ოთხი წელი 1900 წლამდე. ჩისმენი და მისი მეუღლე დაკრძალულნი არიან ედინაში, მათ სასახლესთან მდებარე მდიდრულ სამარხებში; თავად სასახლე ამჟამად დანგრეულია და მცენარეებითაა დაფარული.

იხილეთ აგრეთვე
ლიბერიის პრეზიდენტი
ლიბერიის ისტორია

სქოლიო

კატეგორია:ლიბერიის პრეზიდენტები