მაიკლ იანგი

მაიკლ უორენ იანგი (; დ. 28 მარტი, 1949, მაიამი, ფლორიდა) — ამერიკელი ბიოლოგი და გენეტიკოსი. როკფელერის უნივერსიტეტის პროფესორი. 2017 წელს, ჯეფრი ჰოლთან და მაიკლ როსბაშთან ერთად, მიენიჭა ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში ცირკადული რიტმის მაკონტროლებელი მოლეკულური მექანიზმების აღმოჩენისთვის.

ბიოგრაფია
მაიკლ იანგი დაიბადა მაიამიში, ფლორიდაში, თუმცა გაიზარდა დალასში, ტეხასში. ბავშვობიდანვე დაინტერესებული იყო ბიოლოგიითა და ასტრონომიით. მან ბაკალავრის ხარისხი ბიოლოგიაში ტეხასის უნივერსიტეტში (ოსტინი) მიიღო 1971 წელს, ხოლო 1975 წელს იმავე უნივერსიტეტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია გენეტიკაში.

მისი პოსტდოქტორული კვლევები სტენფორდის უნივერსიტეტის სამედიცინო სკოლაში მოლეკულურ გენეტიკას უკავშირდებოდა. 1978 წლიდან იგი შეუერთდა როკფელერის უნივერსიტეტის ფაკულტეტს.

სამეცნიერო მოღვაწეობა
იანგმა გადამწყვეტი როლი ითამაშა ცირკადული რიტმის გენეტიკური სურათის დასრულებაში. მას შემდეგ, რაც ჰოლმა და როსბაშმა აღმოაჩინეს period გენი, იანგმა 1994 წელს აღმოაჩინა მეორე მნიშვნელოვანი გენი - timeless (tim).

მან დაამტკიცა, რომ timeless-ის მიერ კოდირებული ცილა (TIM) უკავშირდება period-ის ცილას (PER) და ეხმარება მას უჯრედის ბირთვში შეღწევაში, რათა იქ გენის აქტივობა დათრგუნოს. მოგვიანებით იანგმა აღმოაჩინა მესამე გენი - doubletime (dbt), რომელიც არეგულირებს PER ცილის დაშლის სისწრაფეს და ამით განსაზღვრავს ბიოლოგიური ციკლის ზუსტ 24-საათიან ხანგრძლივობას.

ჯილდოები
აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი (2007)
გრუბერის პრემია გენეტიკაში (2009)
ლუიზა გროს ჰორვიცის პრემია (2011)
შაოს პრემია (2013)
ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში (2017)

ლიტერატურა
Young, M. W. (2017). The Genetics of Biological Clocks. Nobel Lecture.
Vosshall, L. B., & Young, M. W. (1994). Specific Dual-Component Complex Formation Between the Drosophila Period and Timeless Proteins. Science.

სქოლიო

კატეგორია:ნობელის ლიტერატურის პრემიის თარგები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ამერიკელი ბიოლოგები