ვილი შპიულერი

ვილი შპიულერი (დ. 31 იანვარი, 1902 – გ. 31 მაისი, 1990) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, სოციალისტური პარტიის წევრი.

იგი იყო ფედერალური საბჭოს წევრი 1959-დან 1969 წლამდე და კონფედერაციის პრეზიდენტი 1963 და 1968 წლებში.

ბიოგრაფია
სწავლა და ადრეული კარიერა
შპიულერი დაიბადა აუსერსილში, ციურიხის მუშათა უბანში. იგი იყო ტიპოგრაფის ვაჟი, რომელიც ასევე მუშაობდა მომრიგებელ მოსამართლედ; იგი მოდიოდა სოციალისტური და პროფკავშირული ტრადიციების მქონე ოჯახიდან. სწავლობდა ეკონომიკას ციურიხისა და პარიზის უნივერსიტეტებში და 1925 წელს მოიპოვა ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. 1927 წელს მუშაობდა ციურიხის ერთ-ერთ ბანკში, მოგვიანებით კი ჟენევის შრომის საერთაშორისო ბიუროში (1927). 1928-1931 წლებში იყო კვების მრეწველობის მუშაკთა საერთაშორისო ფედერაციის მდივანი ციურიხში.

მუნიციპალური ადმინისტრაცია და ფედერალური პარლამენტი
1931 წელს იგი შევიდა ციურიხის მუნიციპალურ ადმინისტრაციაში სტატისტიკის ბიუროს თანამშრომლად. 1935-1942 წლებში ხელმძღვანელობდა დასაქმების ბიუროს. 1942-1959 წლებში იყო მერიის ეკონომიკისა და ჯანდაცვის დეპარტამენტების ხელმძღვანელი. მეორე მსოფლიო ომის დროს მას ასევე მიენდო ომისდროინდელი ეკონომიკის ცენტრალური ოფისის მართვა, სადაც 1944 წელს თითქმის 700 თანამშრომელი მუშაობდა. 1928 წელს აირჩიეს ციურიხის საქალაქო პარლამენტის დეპუტატად, ხოლო 1942 წელს გადავიდა მუნიციპალურ აღმასრულებელ ხელისუფლებაში, რამაც იგი პირდაპირ დააყენა ომისდროინდელი ეკონომიკის მართვის სათავეში. ამ თანამდებობაზე იგი ზრუნავდა საზოგადოების ყველაზე მოწყვლადი ფენების სურსათით დახმარებაზე.

შპიულერი 1938 წელს აირჩიეს ეროვნული საბჭოს წევრად, ხოლო 1955 წელს გადავიდა კანტონთა საბჭოში. იგი მიიჩნეოდა სოციალური, ეკონომიკური და ფინანსური პოლიტიკის ექსპერტად. 1958-1959 წლებში იყო შვეიცარიის სამაუწყებლო საზოგადოების (SRG) პრეზიდენტი. 1959 წლის ნოემბერში, ფედერალურმა მრჩევლებმა ფილიპ ეტერმა, ჰანს შტრეულიმ, თომას ჰოლენშტაინმა და ჯუზეპე ლეპორიმ ერთმანეთის მიყოლებით გამოაცხადეს გადადგომის შესახებ. სოციალ-დემოკრატებს მიეცათ შესაძლებლობა, თითქმის ექვსწლიანი ოპოზიციის შემდეგ, კვლავ დაბრუნებულიყვნენ მთავრობაში კრისტიან-სოციალური კონსერვატიული პარტიის მხარდაჭერით. ვილი შპიულერი დასახელდა ფედერალური საბჭოს წევრობის კანდიდატად ციურიხიდან.

ფედერალური საბჭო
250px|მინი
ფედერალურმა ასამბლეამ ვილი შპიულერი ფედერალური საბჭოს წევრად 1959 წლის 17 დეკემბერს, პირველივე კენჭისყრით აირჩია ჰანს შტრეულის მემკვიდრედ. პარლამენტმა იგი თანამდებობაზე 1963 და 1967 წლებშიც დაამტკიცა. 1963 და 1968 წლებში იგი იკავებდა კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობას. მან გადადგომის შესახებ 1969 წლის 8 ოქტომბერს გამოაცხადა და სამთავრობო მოვალეობების შესრულება 1970 წლის 31 იანვარს, თავის 68-ე დაბადების დღეს დაასრულა.

ტრანსპორტის, კომუნიკაციებისა და ენერგეტიკის დეპარტამენტი
1960 წლის იანვარში მან ჩაიბარა ფოსტისა და რკინიგზის დეპარტამენტი. ვინაიდან მის დეპარტამენტს სულ უფრო მეტად უწევდა ტრანსპორტისა და ენერგეტიკის საკითხებზე მუშაობა, 1963 წელს მას რეორგანიზაცია ჩაუტარდა და ეწოდა ტრანსპორტის, კომუნიკაციებისა და ენერგეტიკის დეპარტამენტი.

შპიულერს მოუხდა შვეიცარიის მომავალი ენერგიის წყაროების საკითხის გადაჭრა. ეკონომიკის მზარდი მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად, მან მხარი დაუჭირა ბირთვული ენერგიის განვითარებას წიაღისეულ საწვავთან შედარებით, რათა შემცირებულიყო ჰაერის დაბინძურება და საგარეო დამოუკიდებლობა. ენერგეტიკული ინდუსტრიის წინააღმდეგობის მიუხედავად, მან გაიტანა თავისი პოზიცია. პირველი ატომური ელექტროსადგური „ბეზნაუ“ (Beznau) ექსპლუატაციაში 1969 წელს შევიდა.

პოლიტიკური დეპარტამენტი (საგარეო საქმეთა)
1966 წელს იგი გადავიდა პოლიტიკურ დეპარტამენტში. როგორც პირველმა სოციალ-დემოკრატმა საგარეო საქმეთა მინისტრის პოსტზე, მან წამოიწყო ფართო დებატები შვეიცარიის როლზე საერთაშორისო ასპარეზზე (კონკრეტულად გაეროში) და ნეიტრალიტეტის მნიშვნელობაზე. მიუხედავად იმისა, რომ საბჭო კვლავ ეწინააღმდეგებოდა გაეროში გაწევრიანებას, შპიულერმა მოამზადა ამომწურავი ანგარიში, რამაც მნიშვნელოვნად შეამცირა შვეიცარიის უარყოფითი განწყობა ორგანიზაციის მიმართ.

მან მხარი დაუჭირა ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულების რატიფიცირებას. 1968 წელს ეროვნულ საბჭოში გამართული დებატებისას მან მკაცრად დაგმო ჩეხოსლოვაკიაში საბჭოთა ჯარების შეჭრა.

შპიულერმა დაასრულა შვეიცარიის „ზღარბისებური პოზიცია“ (ჩაკეტილობა), რომელიც ომის პერიოდიდან მოყოლებული ჭარბობდა და დაიწყო ღიაობის პოლიტიკა, რაც მრავალრიცხოვანი საგარეო ვიზიტებით გამოიხატა. იგი ეწვია არა მხოლოდ ნეიტრალურ ქვეყნებს (ავსტრია, შვედეთი), არამედ სოციალისტურ სახელმწიფოებსაც (იუგოსლავია, რუმინეთი). მისი მინისტრობისას მნიშვნელოვნად გაიზარდა დახმარება განვითარებადი ქვეყნებისთვის. იგი იყო პირველი შვეიცარიელი დიპლომატი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო პროცესში, რომელიც მოგვიანებით ეუთო-დ (OSCE) ჩამოყალიბდა.

პენსიაზე გასვლა
პენსიაზე გასვლის შემდეგ, 1971-1977 წლებში ხელმძღვანელობდა ფონდს Pro Helvetia და იყო სოციალისტური პარტიის საგარეო პოლიტიკის კომიტეტის აქტიური წევრი. იგი ასევე ხელმძღვანელობდა საზღვარგარეთ შვეიცარიის წარმომადგენლობის კომისიას და განსაკუთრებით ინტერესდებოდა უცხოეთში მცხოვრები შვეიცარიელების მდგომარეობით.

რესურსები ინტერნეტში
 Willy Spühler en la base de datos Dodis de los Documentos Diplomáticos de Suiza
 Perfil de Willy Spühler con los resultados electorales en la página web del Consejo Federal Suizo

სქოლიო

კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები