აბდულჰალიკ რენდა

მუსტაფა აბდულჰალიკ რენდა (დ. 29 ნოემბერი, 1881 - გ. 1 ოქტომბერი, 1957)  — ტოსკური წარმოშობის თურქი საჯარო მოხელე და პოლიტიკოსი, რომელიც 1938 წლის ნოემბერში, ათათურქის გარდაცვალებიდან ერთი დღის განმავლობაში თურქეთის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი იყო.

ბიოგრაფია
რენდა დაიბადა იანინაში, ოსმალეთის იმპერიის (თანამედროვე საბერძნეთი) ჯანინის პროვინციაში. რენდა წარმოშობით ალბანელი იყო.. "(Renda). Bureaucrat of Albanian descent."  1902 წლიდან 1918 წლამდე ის ოსმალეთის იმპერიის რამდენიმე ქალაქში მსახურობდა ოლქის და პროვინციის გუბერნატორად. 1918 წელს ის ექვსი თვით მალტაში გადაასახლეს. დაბრუნების შემდეგ იგი ეკონომიკის სამინისტროში, შემდეგ კი შინაგან საქმეთა სამინისტროში მოადგილედ დაინიშნა.
ის კონიის გუბერნატორი გახდა, სანამ იზმირის პირველ გუბერნატორად დაინიშნებოდა მას შემდეგ, რაც თურქულმა ძალებმა ქალაქი ბერძნული ჯარების გასვლის შემდეგ დაიბრუნეს. რენდას იზმირის გუბერნატორად მუშაობის დროს, პოლიტიკოსმა რიზა ნურმა თანამემამულეთა სოლიდარობის მოტივით დაადანაშაულა იგი ალბანელების (ლტოლვილებისა და იმიგრანტების) წახალისებაში, რათა ანატოლიის სხვა რეგიონებიდან იზმირში გადასულიყვნენ, რასაც რენდა უარყოფს. 

1923 წლიდან ის ზედიზედ ხუთი ვადის განმავლობაში სივასის დეპუტატი იყო. მუსტაფა აბდულჰალიკი 1923 წლიდან 1935 წლამდე, ხოლო მოგვიანებით 1946 წლიდან 1948 წლამდე რამდენიმე კაბინეტში ფინანსთა და თავდაცვის მინისტრების თანამდებობებს იკავებდა. 1934 წლის გვარის შესახებ კანონის მიღების შემდეგ, რომელიც ყველა თურქეთის მოქალაქეს გვარის მიღებას ავალდებულებდა, მან გვარი „რენდა“ მიიღო. იგი თურქეთის დიდი ეროვნული კრების თავმჯდომარედ 1935 წლის 1 მარტს აირჩიეს და თანამდებობა 1946 წლის 5 აგვისტომდე ეკავა. ერთპარტიული მმართველობის ადრეულ პერიოდში მან ხაზი გაუსვა თურქეთის აღმოსავლეთ პროვინციებში ქურთების თურქიზაციის აუცილებლობას.  

აბდულჰალიკ რენდა გულის შეტევით გარდაიცვალა 1957 წლის 1 ოქტომბერს ერენკოიში, სტამბოლში. იგი დაკრძალეს ანკარაში, ჯებეჯი ასრის სასაფლაოზე.

სომხების გენოციდი
სომხების გენოციდის დროს აბდულჰალიკ რენდა პასუხისმგებელი იყო ბითლისის ვილაიეთის სომხების დეპორტაციასა და მკვლელობაზე. მან ასევე 1914 წელს დასავლეთ მთიანეთში რუსული შეტევისგან თავდაცვას ორგანიზება გაუწია, თუმცა უშედეგოდ, რუსებმა სარაისთან ერთად ბაშკალეც აიღეს. 1916 წელს რენდა ალეპოს გუბერნატორი გახდა, სადაც მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სომხების დეპორტაციებში დაირ-ელ-ზავრის მიმართულებით, რაც მრავალი მათგანის სიკვდილით დასრულდა.A.A. Turkei 183, vol. 41, A4215, 9 February 1916 მესამე არმიის მეთაურმა, გენერალმა ვეჰიბ-ფაშამ, ახსენა, რომ რენდამ მაზჰარის კომისიის წინაშე მიცემულ ჩვენებაში განაცხადა, რომ მან მუშის პროვინციაში ათასობით ადამიანი ცოცხლად დაწვა.A.A. Turkei 158, vol. 48, A34435 October 1917

რესურსები ინტერნეტში
 Biyografi.info - Biography of Mustafa Abdülhalik Renda 

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ოქტომბერი
კატეგორია:თურქეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:თურქეთის პოლიტიკა