ლუი რიუშონე

ლუი რიუშონე (დ. 28 აპრილი, 1834 – გ. 14 სექტემბერი, 1893) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და ადვოკატი, სენ-საფორენის (ვო) ბურჟუაზიის წარმომადგენელი. 1881-დან 1893 წლამდე იყო ფედერალური საბჭოს წევრი.

ბიოგრაფია

ბავშვობა და განათლება
იზლერის ინსტიტუტის (La Solitude) მოსწავლეობის შემდეგ, ლუი რიუშონე შედის კანტონალურ კოლეჯში, შემდეგ კი აკადემიაში, სამართლის ფაკულტეტზე. იგი არის სტუდენტური საზოგადოება „Belles-Lettres“-ის, ასევე „Helvetia“-ს აქტიური წევრი, რომლის თავმჯდომარეც მოგვიანებით გახდება. იქ იგი წარადგენს ნაშრომებს შვეიცარიის აქტუალურ პრობლემებზე. მიუხედავად იმისა, რომ უპირატესობას სამართალს ანიჭებს, იგი დაინტერესებულია ისტორიით, არქეოლოგიით, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებითა და მათემატიკით. მამისგან, რომელიც ფარიკაობის ოსტატი იყო, იგი იღებს ფარიკაობის გაკვეთილებს და 1855 წლის ტანვარჯიშის ფედერალურ დღესასწაულზე იგებს პირველ პრიზებს დაშნითა და ხმლით ბრძოლაში.

იგი გადის საადვოკატო სტაჟირებას სამართლის პროფესორ ოგიუსტ როჟივიუს კანცელარიაში. 1858 წელს მოწმობის მიღების შემდეგ, მომდევნო წელს იგი პარტნიორი ხდება თავისი ყოფილი სტაჟირების ხელმძღვანელისა.

ოჯახური ცხოვრება
1861 წლის 6 ივნისს იგი ცოლად ირთავს ოგიუსტ როჟივიუს ქალიშვილს, გაბრიელ როჟივიუს. მასთან შეეძინება ორი შვილი: ერნესტი (1862), მომავალი ადვოკატი, და პოლი (1863), რომელიც ექიმი გახდება არგენტინაში.

პირველი მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ, 1874 წლის 29 ივნისს, იგი მეორედ ქორწინდება ლოზანაში ელიზ ბორგონიონზე, კანტონალური მოსამართლის ქალიშვილზე.

კარიერა
რიუშონე 1863 წელს აირჩიეს დიდ საბჭოში (Grand Conseil). ეს არჩევნები იმ დროს დაემთხვა, როდესაც რადიკალები თავიანთი პარტიის გამოცოცხლებას ცდილობდნენ. იგი საკუთარ თავზე იღებს სიმამრის საადვოკატო კანცელარიას, რომელსაც თავის ბიძაშვილ ბენჟამენ დიუმურთან ერთად აფუძნებს მშობლიურ სახლში, პალუდის მოედანზე (place de la Palud). კვლავ 1863 წელს, იგი თავმჯდომარეობს ინდუსტრიულ და კომერციულ საზოგადოებას, შემდეგ კი შეიმუშავებს 1864 წელს დაარსებული „ვოს საკრედიტო კავშირის“ (Union Vaudoise du Crédit) წესდებას.

1865 წელს, დაწყებითი განათლების შესახებ კანონის გადახედვის შემდეგ, იგი იწყებს სასკოლო სწავლების სხვა სექტორების რეფორმირებას.

1866 წლის მარტში დიდმა საბჭომ იგი აირჩია სახელმწიფო საბჭოში (Conseil d'État), თუმცა მან მაშინვე დატოვა თანამდებობა. ამის საპირისპიროდ, 21 მარტს მან მიიღო დიდი საბჭოს თავმჯდომარეობა და აპრილში შევიდა მუნიციპალურ საბჭოში (Conseil communal). ეს წარმატება აგვირგვინებს რადიკალების ძალისხმევას რეორგანიზაციისთვის. 6 მაისს, რუშონე მიუხედავად ყველაფრისა მარცხდება ეროვნული საბჭოს (Conseil national) შუალედურ არჩევნებში. თუმცა, ხუთი თვის შემდეგ, 26 ოქტომბერს, იგი მაინც შედის საბჭოში ლოზანის მერის, ედუარ დაპლისის ნაცვლად. იგი თავმჯდომარეობდა ეროვნულ საბჭოს 1869 წელს და 1874-დან 1875 წლამდე. პარალელურად, 1868 წლის 9 იანვარს, იგი აირჩიეს სახელმწიფო საბჭოში, სადაც პასუხისმგებელია სახალხო განათლების დეპარტამენტზე. იმავე წელს მან დააარსა გაზეთი „La Revue“. სახალხო განათლების დეპარტამენტს იგი ინარჩუნებს 1874 წელს წასვლამდე, გარდა 1872 წლიდან 1873 წლის ივნისამდე პერიოდისა, როდესაც იგი ხელმძღვანელობდა სამხედრო დეპარტამენტს. რუშონე ამ დროს რადიკალური პარტიის ლიდერია.

არტილერიის კაპიტანი რუშონე 1863 წელს მსახურობს სამხედრო ტრიბუნალში. 1867 წელს იგი არის სამხედრო საკასაციო სასამართლოს მოსამართლე. კვლავ 1867 წელს იგი მონაწილეობს მუშათა შემნახველი და საკრედიტო სალაროს შექმნაში.

1868 წელს მან დიდ საბჭოს მიაღებინა კანონი პედაგოგიური სასწავლებლების (Écoles normales) შესახებ, რომელიც მომზადებული იყო ვიქტორ რუფის მიერ ფედერალურ საბჭოში წასვლამდე. შემდეგ მან შეიმუშავა 1869 წლის 12 მაისის კანონი უმაღლესი განათლების შესახებ. ამ კანონმა დიდი ცვლილებები გამოიწვია: აკადემიაში დაარსდა ოთხი ფაკულტეტი და საფუძველი ჩაეყარა უნივერსიტეტის შექმნას, რომელიც 1891 წელს გაიხსნა.

ბევრ სფეროში ძალიან აქტიურმა რიუშონემ ჩამოაყალიბა სოფლის მეურნეობის სკოლის იდეა, რომელიც შეიქმნა 1870 წელს; მხარი დაუჭირა და მფარველობა გაუწია ფარმაციის სკოლის შექმნას, რომელიც გაიხსნა 1873 წელს, და ეჟენ ვიოლე-ლე-დიუკთან ერთად წამოიწყო საკათედრო ტაძრის რესტავრაცია. 1872 წელს იგი იყო სამომხმარებლო კოოპერატიული საზოგადოების პრომოუტერი.

1874 წლის 12 აგვისტოს მან დატოვა სახელმწიფო საბჭო და თავის საცხოვრებელ სახლში გახსნა ახალი კანცელარია. ამჯერად იგი მარტოა, რადგან ბენჟამენ დიუმური სასამართლოს თავმჯდომარე გახდა.

ეროვნულ საბჭოში იგი ძალიან აქტიურია ფედერალური კონსტიტუციის გადახედვისას, განსაკუთრებით აღმსარებლობის თავისუფლების, სახელმწიფო ეკლესიებისა და კანტონალური გადასახადების გადახდის მარეგულირებელ კანონებთან დაკავშირებით. იგი აქტიურ მონაწილეობას იღებს რამდენიმე ფედერალური კანონის შემუშავებაში, როგორიცაა 1874 წლის 24 დეკემბრის კანონი, რომელმაც სამოქალაქო მდგომარეობის აქტები და ქორწინება სეკულარული გახადა.

1875 წლის დეკემბერში იგი აირჩიეს ფედერალურ საბჭოში (ისტორიაში 26-ე ფედერალური მრჩეველი), თუმცა მან უარი თქვა თანამდებობაზე, როდესაც მიხვდა, რომ იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტი მას არ ხვდებოდა.

უკვე 1868 წლიდან კანტონალური სროლის ტურნირის თავმჯდომარემ, მან უხელმძღვანელა 1876 წლის ფედერალურ სროლას, რომელიც გაიმართა ლოზანაში (ბოლიუში). გარდა ამისა, ოცი წლის განმავლობაში იგი იყო ვოს მსროლელთა საზოგადოების თავმჯდომარე.

იგი ხელახლა აირჩიეს ფედერალურ საბჭოში 1881 წლის 3 მარტს. იყო თანმიმდევრულად ვაჭრობისა და სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი 1881 წელს, იუსტიციისა და პოლიციის 1882 წელს და პოლიტიკის 1883 წელს. 1884 წელს იგი უბრუნდება იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტს და ინარჩუნებს მას გარდაცვალებამდე. იგი ორჯერ აირჩიეს კონფედერაციის პრეზიდენტად: 1883 და 1890 წლებში.

ფედერალურ საბჭოში მან შეიმუშავა კანონპროექტი ვალების ამოღებისა და გაკოტრების შესახებ, რომელიც უკვე განიხილებოდა შტატების საბჭოში (Conseil des États) 1886 წელს. მან წარმოადგინა ფედერალური მთავრობა მონბენონის იუსტიციის სასახლის ინაუგურაციაზე 1886 წლის 20 სექტემბერს და ერთი თვის შემდეგ, ფედერალური კანონმდებლის საქმიანობისთვის, მიენიჭა ბერნის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორის (honoris causa) წოდება. გარდა ამისა, 1891 წლის 16 მაისს იგი გახდა საპატიო პროფესორი.

მასონობა
როგორც თავისუფალი მასონი (ფრანკმასონი), რუშონე იყო ლოზანის ლოჟა „Liberté“-ს დამფუძნებელი წევრი, რომელიც მოგვიანებით გახდა შვეიცარიის დიდი ლოჟა „Alpina“-ს №21 ლოჟა. 1871 წლის 11 სექტემბერს იგი გახდა მისი პირველი ღირსეული ოსტატი (vénérable).Quelques personnalités marquantes de la Franc-maçonnerie en Suisse

გარდაცვალება
250px|მინი
1891 წლის ივნისში, გულის დაავადების გამო, ექიმებმა მას ხანგრძლივი დასვენება დაუნიშნეს. მან მკურნალობის კურსი გურნიგელში გაიარა, შემდეგ კი გარკვეული დრო გაატარა ტორნერესის თავის შალეში (კოტეჯში) საქმიანობის განახლებამდე. რეციდივმა აიძულა იგი ივნისსა და ივლისში შეხბრესის სინალში (Signal de Chexbres) დარჩენილიყო. 29 ივლისს იგი კვლავ დაბრუნდა ბერნში. 14 სექტემბერს იგი გარდაიცვალა ვალების ამოღებისა და გაკოტრების შესახებ კანონის უმაღლესი საბჭოს სხდომის დროს.

მისი დაკრძალვა გაიმართა 18 სექტემბერს ლოზანაში და იგი დაკრძალეს სალაჰის (la Sallaz) სასაფლაოზე. სასაფლაოს გადატანისას, მისი ნეშტი 1946 წლის 8 ივნისს გადაასვენეს ბუა-დე-ვოს (Bois-de-Vaux) სასაფლაოზე. კარლ ალფრედ ლანცის ბრინჯაოს ქანდაკება, რომელიც მას ეძღვნება, ლოზანაში, მადლენის მოედანზე (place de la Madeleine), გაიხსნა 1906 წლის 17 ნოემბერს.

ტოპონიმიკა
ლოზანაში არსებობს ლუი-რიუშონეს გამზირი (avenue Louis-Ruchonnet), რომელიც მიდის სადგურის მოედნიდან შოდერონის ხიდამდე (1898 წლის მუნიციპალური გადაწყვეტილება).

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები