ჩარლი კინგი

ჩარლი კინგი (დ. 12 მარტი 1875 — გ. 4 სექტემბერი 1961) — ლიბერიელი პოლიტიკოსი, რომელიც იყო ლიბერიის მე-17 პრეზიდენტი 1920 წლიდან 1930 წლამდე. მას ამერიკულ-ლიბერიული და სიერა-ლეონეური კრეოლური წარმოშობა ჰქონდა. იგი იყო „True Whig“ (ნამდვილი ვიგების) პარტიის წევრი, რომელიც ქვეყანას 1878 წლიდან 1980 წლამდე მართავდა.

კინგი იყო გენერალური პროკურორი 1904 წლიდან 1912 წლამდე, ხოლო ლიბერიის სახელმწიფო მდივანი 1912 წლიდან 1919 წლამდე, პრეზიდენტად არჩევამდე. ამ ამპლუაში იგი დაესწრო 1919 წლის პარიზის სამშვიდობო კონფერენციას და მასთან დაკავშირებულ პირველ პან-აფრიკულ კონგრესს. მიუხედავად იმისა, რომ იგი რეფორმების ზომიერი მხარდამჭერი იყო, ის მაინც განაგრძობდა „True Whig“-ის კორუფციული მმართველობისა და პატრონაჟის მანქანის მხარდაჭერას.

პრეზიდენტ კინგის ადმინისტრაცია აღსანიშნავი იყო სკანდალებით. მისი ეკონომიკური დღის წესრიგი და განვითარების გეგმა მუდმივად ვერ აკმაყოფილებდა მოლოდინებს; და მიუხედავად იმისა, რომ წერა-კითხვის ცოდნის დონე გაიზარდა საჯარო განათლებაზე ფართო ხელმისაწვდომობის წყალობით, მისი პრეზიდენტობა ყველაზე მეტად ცნობილია პოლიტიკური სკანდალებისა და ეკონომიკური წარუმატებლობების სერიით.

1927 წელს მან მოიგო ფიქტიური საპრეზიდენტო არჩევნები (მსგავსი იმისა, რაც 1923 წელს მოიგო), სადაც ოფიციალურმა შედეგებმა აჩვენა, რომ მან 15-ჯერ მეტი ხმა მიიღო, ვიდრე ქვეყანაში ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობა იყო. იძულებითი შრომისა და მონობის სკანდალმა აიძულა იგი გადამდგარიყო 1930 წელს. ჩარლკ კინგი შერცხვენილი გადადგა და მას შემდეგ გარდაცვალებამდე მაღალი თანამდებობისთვის კენჭი აღარ უყრია. მისი პრეზიდენტობა ხასიათდებოდა უკიდურესი კორუფციით, ნეპოტიზმით (მოხელეების დანიშვნა ხდებოდა ნაცნობობით და არა უნარებით) და გამჭვირვალობის ნაკლებობით იმ გადაწყვეტილებებთან დაკავშირებით, რომლებსაც მისი ადმინისტრაცია იღებდა ხალხის კეთილდღეობისა და მონური შრომის გამოყენების შესახებ.

პრეზიდენტობა (1920–1930)
კინგი ლიბერიის პრეზიდენტი 1920 წელს გახდა და ათი წლის განმავლობაში იმსახურა. პრეზიდენტის რანგში მან ხელი შეუწყო 1929 წელს კაკატაში ბუკერ ვაშინგტონის სასოფლო-სამეურნეო და სამრეწველო ინსტიტუტის დაარსებას; და მიუხედავად იმისა, რომ კინგი „True Whig“ პარტიის შიგნით ზომიერ რეფორმატორად ითვლებოდა, მისი ადმინისტრაცია ჩაფლული იყო კორუფციასა და წინააღმდეგობებში, ემსახურებოდა პარტიის პატრონაჟის სისტემას და თანამდებობებზე ნიშნავდა ადამიანებს ნეპოტიზმისა და პოლიტიკური სამსახურის სანაცვლოდ.

მოლაპარაკება სესხის შესახებ შეერთებული შტატებიდან
1920-იანი წლების დასაწყისისთვის ლიბერიის ფინანსური კრიზისი იმდენად გაღრმავდა, რომ პრეზიდენტი კინგი სათავეში ჩაუდგა კომისიას, რომელიც გაემგზავრა შეერთებულ შტატებში ქვეყნის მძიმე ვალების რეორგანიზაციის გზების მოსაძიებლად."Liberia President Coming". The New York Times. February 19, 1921. p. 2. ისინი ჩავიდნენ 1921 წლის 6 მარტს, პრეზიდენტ უორენ ჰარდინგის მიერ პოსტის დაკავებიდან მალევე."Liberian Chief Arrives". The Washington Post. March 7, 1921. p. 1. აშშ-ის კონგრესს შეჩერებული ჰქონდა ყველა საგარეო კრედიტი და სესხის გაცემა, მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი მხარს უჭერდა ლიბერიის დელეგაციის მოთხოვნის დაკმაყოფილებას."Department of State Favors Liberia Loan". Afro-American. July 8, 1921. p. 1. ივლისში აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა ჩარლზ ევანს ჰიუზმა განაცხადა, რომ ლიბერიისთვის სესხის მიცემა იყო „მორალური ვალდებულება“ ორ ქვეყანას შორის 1918 წელს დადებული შეთანხმების გამო."Declares Liberia Entitled to Loan". The New York Times. August 2, 1921. p. 8. მომდევნო თვეში პრეზიდენტმა ჰარდინგმა კონგრესს აცნობა, რომ ეთანხმებოდა მდივან ჰიუზს. მოლაპარაკებები ოქტომბრამდე გაგრძელდა, სანამ სახელმწიფო დეპარტამენტმა საბოლოოდ არ გამოყო ლიბერიისთვის 5 მილიონი დოლარის ოდენობის სესხი (რაც 2024 წლის კურსით 88 მილიონი დოლარის ეკვივალენტია).

პრეზიდენტ ჰარდინგის ადმინისტრაციამ კონგრესს ხელახლა შესთავაზა ლიბერიისთვის 5 მილიონიანი სესხის გამოყოფა (პირველი მცდელობა პირველი მსოფლიო ომის დროს, პრეზიდენტ ჰოვარდსა და ვუდრო უილსონის ადმინისტრაციას შორის განხორციელდა). წარმომადგენელთა პალატამ სესხი დაამტკიცა 148 ხმით 139-ის წინააღმდეგ, თუმცა სენატმა მხარი არ დაუჭირა (42 ხმა 32-ის წინააღმდეგ)."Pass Liberian Loan After Bitter Fight". The Washington Post. May 11, 1922. p. 1Le Count Chestnut, J. (December 2, 1922). "Senate Kills Liberian Loan". The Chicago Defender. p. 1. ამან დიდი იმედგაცრუება და უიმედობის განცდა გამოიწვია ლიბერიის ხელისუფლებაში, რომელიც შიშობდა, რომ ბრიტანეთისა და საფრანგეთის გეგმები მათი ქვეყნის მიმართ ახლა უკვე შეჩერებადი გახდებოდა. 1919 წელს ლიბერია ერთა ლიგის დამფუძნებელი წევრი გახდა და მისი მთავრობა მტკიცედ იყო განწყობილი დაეცვა ქვეყნის სუვერენიტეტი.

კომპანია „ფაირსტოუნი“ (Firestone Rubber Company)
1925 წელს კომპანია „ფაირსტოუნი“ დათანხმდა ლიბერიაში 1000000 აკრი (4,000 კმ²) მიწის 99-წლიანი იჯარით აღებას კაუჩუკის (რეზინის) მოსაყვანად."Tire Magnate Starts Rubber Control Fight". Associated Press. The Baltimore Sun. p. 1. „ფაირსტოუნმა“ კაუჩუკის ექსპორტი ლიბერიიდან 1934 წელს დაიწყო. ლიბერიის ეკონომიკა მალე მასზე დამოკიდებული გახდა. „ფაირსტოუნის“ შვილობილმა კომპანიამ (Finance Corporation of America) ლიბერიის მთავრობას 5 მილიონი დოლარის სესხი მისცა, რომელიც ლიბერიას ვალების კონსოლიდაციისა და საზოგადოებრივი ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებისთვის უნდა გამოეყენებინა."Liberia Pays Seven Per Cent on Big Loan". Afro-American. May 5, 1928. p. 5. სესხის პირობების თანახმად, აშშ-ის პრეზიდენტმა ლიბერიაში დანიშნა ფინანსური მრჩეველი, რომელსაც ჰქონდა უფლება დაემტკიცებინა ან უარეყო ლიბერიის მთავრობის ნებისმიერი ხარჯი. ლიბერიის მთავრობას ასევე მოეთხოვებოდა სესხის 2.5 მილიონი დოლარი გამოეყენებინა ობლიგაციების შესაძენად 10-პროცენტიანი ფასნამატით. დარჩენილი თანხიდან 1.1 მილიონზე მეტი მოხმარდა 1912 წელს აშშ-დან აღებული სესხის დაფარვას. შედეგად, 1934 წლის სესხიდან ქვეყნის დასახმარებლად ძალიან ცოტა თანხა დარჩა. ამასთანავე, სესხის პროცენტის გადახდა ლიბერიის მთავრობის წლიური შემოსავლის 40 პროცენტს შეადგენდა.

1927 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები
250px|მინი
1927 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში კინგს დაუპირისპირდა თომას ფოლკნერი. ოფიციალური განცხადების თანახმად, კინგმა მიიღო 234,000 ხმა; თუმცა, იმ დროისთვის ლიბერიაში მხოლოდ 15,000 რეგისტრირებული ამომრჩეველი იყო. ამის გამო, კინგი მოგვიანებით მოხვდა გინესის რეკორდების წიგნში ისტორიაში ყველაზე მეტად გაყალბებული არჩევნების მოგებისთვის.

იძულებითი შრომისა და მონობის სკანდალი
1927 წლის არჩევნებში დამარცხების შემდეგ, თომას ფოლკნერმა „True Whig“ პარტიის მთავრობის მრავალი წევრი დაადანაშაულა იმაში, რომ ისინი სამუშაო კონტრაქტების საფარქვეშ ადამიანებს მონებად ყიდდნენ. მიუხედავად ლიბერიის მტკიცე უარყოფისა და თანამშრომლობაზე უარის თქმისა, ერთა ლიგამ ბრიტანელი ზოოლოგის, კათბერტ კრისტის ხელმძღვანელობით შექმნა კომისია, რათა დაედგინა ლიბერიაში იძულებითი შრომისა და მონობის გავრცელების მასშტაბები. აშშ-ის პრეზიდენტმა ჰერბერტ ჰუვერმა დროებით შეაჩერა ურთიერთობები მონროვიასთან, რათა ეიძულებინა იგი დამორჩილებოდა გამოძიებას.

1930 წელს ერთა ლიგამ გამოაქვეყნა კომიტეტის ანგარიში, რომელსაც თავმჯდომარის პატივსაცემად „კრისტის ანგარიში“ ეწოდა. ანგარიშმა დაადასტურა ფოლკნერის მრავალი ბრალდება და ამხილა მრავალი მაღალჩინოსანი, მათ შორის ვიცე-პრეზიდენტი ალენ იანსი. დადგინდა, რომ იძულებითი შრომა გამოიყენებოდა გარკვეული საზოგადოებრივი სამუშაოებისთვის, მაგალითად, ქვეყნის შიდა ნაწილში გზების მშენებლობისთვის, ხოლო ზოგიერთი ტომი ეწეოდა შინამოსამსახურეობას, რაც მონობად შეიძლება ჩაითვალოს.

ანგარიშში ნათქვამი იყო:

„ადგილობრივი მოსახლეობის დასათრგუნად, მათი ძალისა და შესაძლებლობების შეზღუდვისა და ნებისმიერი ფორმით საკუთარი თავის დამკვიდრების აღსაკვეთად დომინანტი და კოლონიზატორი რასის სასარგებლოდ (მიუხედავად იმისა, რომ ისინი თავადაც იგივე აფრიკული წარმოშობისანი არიან) წლების განმავლობაში სისტემატურად ინერგებოდა და წახალისებული იყო დაშინებისა და დათრგუნვის პოლიტიკა, რაც წარმოადგენს კიდეც მთავრობის პოლიტიკის ქვაკუთხედს მკვიდრი მოსახლეობის მიმართ;“ და რომ „...ვიცე-პრეზიდენტმა იანსიმ და ლიბერიის მთავრობის სხვა მაღალჩინოსნებმა, ისევე როგორც ოლქების ზედამხედველებმა და რაიონის კომისრებმა, გასცეს თანხმობა მუშახელის იძულებით რეკრუტირებაზე გზების მშენებლობისთვის, საზღვარგარეთ გაგზავნისა და სხვა სამუშაოებისთვის, ლიბერიის სასაზღვრო ძალების (Frontier Force) დახმარებით; და მათ დაუშვეს ამ ძალების გამოყენება ფიზიკური იძულებისთვის გზების მშენებლობაზე, სოფლის მცხოვრებთა დასაშინებლად, ბელადების დასამცირებლად და ტყვედ აყვანილი მკვიდრი მოსახლეობის სანაპირომდე ესკორტირებისთვის, სადაც მათ გზავნილამდე დარაჯობდნენ [ფერნანდო-პოსა და სან-ტომეში გაგზავნის მიზნით].“

ამის შედეგად კინგი, ვიცე-პრეზიდენტი იანსი და სხვა მხილებული ლიდერები გადადგნენ.

პოსტ-პრეზიდენტობა
კინგი მსახურობდა სრულუფლებიან წარმომადგენლად (Resident Minister) შეერთებულ შტატებში 1947 წლის 24-25 ივლისს, როდესაც წარმომადგენლობა საელჩოს დონემდე ამაღლდა. კინგი ელჩის პოსტზე 1952 წლამდე დარჩა.

პირადი ცხოვრება
კინგი პირველად დაქორწინებული იყო ჯეინი სკოტზე და წყვილს შეეძინა ერთი ვაჟი და ორი ქალიშვილი. მისი მეორე ცოლი იყო სესილია ადელინ კუპერი, რომელთანაც ერთი ვაჟი ჰყავდა. 1919 წელს კინგი და მისი მეუღლე პრეზიდენტ ვუდრო უილსონის სტუმრები იყვნენ შეერთებულ შტატებში.

იგი არის ოლუბანკე კინგ აკერელეს პაპა.

იხილეთ აგრეთვე
ლიბერიის პრეზიდენტი
ლიბერიის ისტორია

რესურსები ინტერნეტში
Google Books
Google Books

სქოლიო

კატეგორია:ლიბერიის პრეზიდენტები