მარიო ბეტინი

მარიო ბეტინი (, ; დ. 6 თებერვალი, 1582, ბოლონია — გ. 7 ნოემბერი, 1657, იქვე) — იტალიელი ფილოსოფოსი, მათემატიკოსი და ასტრონომი.

ბიოგრაფია
მარიო ბეტინი მათემატიკას სწავლობდა ბელგიელი ჟან ვერვიესა და ჯუზეპე ბიანკანის ხელმძღვანელობით პარმაში, ს. როკოს იეზუიტების კოლეჯში. 1624 წელს, როდესაც ბიანკანი გარდაიცვალა, მათემატიკის კათედრა ბეტინიმ დაიკავა, რომელიც ასწავლიდა სამხედრო ხელოვნებას, სტერეომეტრიას და კონუსურ თეორიას. 1624-1630 წლებში იგი ასევე პასუხისმგებელი იყო სამხედრო არქიტექტურის სწავლებაზე. მის კურსებზე დამსწრე სტუდენტებს შორის იყვნენ ჰერცოგ რანუჩიოს ორი ვაჟი, ოტავიო და ოდოარდო. გარდა იმისა, რომ ბეტინი იყო ოტავიოს სამხედრო მათემატიკის მასწავლებელი, ის ასევე მსახურობდა სამხედრო კონსულტანტად პარმის (1612-1613 და 1626–1627) და მოდენას (1617-1618) სასამართლოებში და სამხედრო არქიტექტორად ნოველარაში (1618-1619), იეზუიტების „პროვინცია ვენეტას“ ნოვიაციატის რეზიდენციაში.

ბეტინი, ძირითადად, მათემატიკოსი და მათემატიკური ფიზიკოსი იყო. მან საკუთარ თავს ფილოსოფოსი მათემატიკუსი უწოდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მეცნიერი, რომელიც ბუნებრივი ფილოსოფიის შესასწავლად მათემატიკას ეყრდნობა. ბეტინი გარკვეულწილად ორაზროვანი იყო გალილეოს კოპერნიკობისადმი და მისი ახალი ასტრონომიული დაკვირვებების მიმართ. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგადად აღიარებდა გალილეოს აღმოჩენების მნიშვნელობას, ის არ ეთანხმებოდა „Sidereus Nuncius“-ში გამოთქმულ ზოგიერთ დასკვნას, განსაკუთრებით მთვარეზე მთების სიმაღლესთან დაკავშირებით. ბეტინის თქმით, თუ მთვარეზე ძალიან მაღალი მთები იქნებოდა, ტელესკოპით დაკვირვებული მთვარის დისკი არარეგულარული და დაკბილული გამოჩნდებოდა, პირიქით, ის იდეალურად მრგვალი ჩანდა.Denise Aricò, ""In Doctrinis Glorificate Dominum': Alcuni aspetti della ricezione di Clavio nella produzione scientifica di Mario Bettini," in Christoph Clavius e l'attività scientifica dei Gesuiti nelletà di Galileo, Ugo Baldini, ed. (Rome: Bulzoni: 1995), 189-207, especially 191-196. ბეტინის წინააღმდეგობები იმეორებდა იოჰანეს კეპლერის „Dissertatio cum Nuntio Sidereo“-ში გამოთქმულ ეჭვებს.See Kepler, J. Conversation with Galileo's Sidereal Messenger, with an introduction and notes by E. Rosen (New York, 1965). pp. 28-9. ჯოვანი რიჩოლი, რომელმაც ბეტინის ლექცია პარმაში მოისმინა, ახსენებს მის მცდელობებს მთვარის მთების სიმაღლის გაზომვის შესახებ.

გარდა იმისა, რომ ბეტინი გვარინო გვარინის (1624–1683) მენტორი და კრისტოფ გრინბერგერის მეგობარი იყო,On Bettini, his place among the Jesuits and his relationship with Christoph Grienberger, see . ბეტინი ასევე პრინცი რაიმონდო მონტეკუკოლის (1609–1680) ახლო მეგობარი იყო — ამ უკანასკნელმა მას 1652 წლის 15 ივლისს ჰოენეგიდან გამაგრების შესახებ მისი ნაშრომის ასლიც კი გაუგზავნა. ის ეწინააღმდეგებოდა ბონავენტურა კავალიერის განუყოფელობის მეთოდს და უსასრულოდ მცირე სიდიდეების თეორიას.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბეტინუსი.

ბიბლიოგრაფია






რესურსები ინტერნეტში
 Bettinus' (1642, 2 vol.) Apiaria universae philosophiae mathematicae - Linda Hall Library


სქოლიო

კატეგორია:იტალიელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:იტალიელი მათემატიკოსები
კატეგორია:იტალიელი ასტრონომები