ადამს-ონისის ხელშეკრულება

ადამს-ონისის ხელშეკრულება — საერთაშორისო შეთანხმება შეერთებულ შტატებსა და ესპანეთს შორის, რომელსაც ხელი მოეწერა 1819 წლის 22 თებერვალს ვაშინგტონში და ძალაში შევიდა 1821 წლის 22 თებერვალს. ხელშეკრულებამ უზრუნველყო ფლორიდის გადაცემა შეერთებული შტატებისთვის და ჩრდილოეთ ამერიკაში საზღვარი შეერთებულ შტატებსა და ესპანურ სამფლობელოებს შორის დაადგინა.

შეერთებული შტატების მხრიდან ხელშეკრულებას ხელი მოაწერა ჯონ კუინსი ადამსმა, იმდროინდელმა სახელმწიფო მდივანმა, ხოლო ესპანეთის შემთხვევაში დიპლომატმა ლუის დე ონისმა.

 ისტორია 
XIX საუკუნის დასაწყისში შეერთებულმა შტატებმა ფლორიდის შეძენისადმი დიდი ინტერესი გამოხატა. ესპანეთის დასუსტებამ ნაპოლეონის ომების შემდეგ და მის ამერიკულ კოლონიებში რევოლუციურმა მოძრაობებმა შორეული ტერიტორიების ადმინისტრირება გაართულა. ფლორიდა ფაქტობრივად რჩებოდა თავისუფალ კონტროლირებად რეგიონად, საიდანაც სემინოლები ამერიკულ დასახლებებზე თავდასხმებს ახორციელებდნენ. 1818 წელს, პირველი სემინოლური ომის დროს, გენერალმა ენდრიუ ჯექსონმა ესპანური ციხესიმაგრეები სენტ-მარქსი და ბარანკასი დაიპყრო. ამ ქმედებებმა საერთაშორისო დონეზე უკმაყოფილება გამოიწვია, თუმცა სახელმწიფო მდივანმა ადამსმა ეს ვითარება ქვეყნის სასარგებლოდ გამოიყენა. მან მიუთითა, რომ ესპანეთს არ შეეძლო საკუთარი ჩრდილოამერიკული ტერიტორიების ეფექტურად კონტროლი, და ეს არგუმენტი გამოიყენა შეთანხმების მისაღწევად.

ხელშეკრულების თანახმად, ესპანეთმა ფლორიდა შეერთებულ შტატებს დაუთმო. სანაცვლოდ, აშშ-ის მთავრობამ აიღო ვალდებულება, დააკმაყოფილოს ამერიკელი მოქალაქეების ფინანსური პრეტენზიები ესპანეთის მიმართ. 1821-დან 1824 წლამდე სპეციალურმა კომისიამ განიხილა 1800-ზე მეტი პრეტენზია, რის შედეგადაც სულ 5,454,545.13 აშშ დოლარის ოდენობის კომპენსაცია მიიღო.

ხელშეკრულებამ ასევე დაადგინა ახალი საზღვარი აშშ-სა და ესპანეთის სამფლობელოებს შორის. საზღვარი გადიოდა მდინარე საბინის გასწვრივ 32-ე პარალელამდე, შემდეგ ჩრდილოეთით წითელ მდინარემდე, შემდეგ მე-100 მერიდიანის გასწვრივ არკანზასის მდინარემდე, მისი სათავედან 42-ე პარალელამდე და შემდეგ წყნარ ოკეანემდე. ამრიგად, ლუიზიანას შესყიდვის ტერიტორიასთან დაკავშირებული დავები მოგვარდა.

ცალკე დებულებით, ესპანეთმა უარი განაცხადა ყველა პრეტენზიაზე რაც 42-ე პარალელის ჩრდილოეთით მდებარეობდა. ამან გავლენა მოახდინა ე.წ. ორეგონის საკითხის შემდგომ განვითარებაზე.

ხელშეკრულება სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი იყო ორივე მხარისთვის. შეერთებული შტატებისთვის ეს ნიშნავდა ფლორიდის შეძენას და საზღვრის იურიდიულ კონსოლიდაციას, რაც ხსნიდა პერსპექტივებს წყნარ ოკეანეში შემდგომი წინსვლისთვის. ესპანეთს შეთანხმებამ საშუალება მისცა, ყურადღება გაემახვილებინა ჩრდილოეთ ამერიკის სხვა სამფლობელოებზე კონტროლის შენარჩუნებაზე და დროებით დაესტაბილურებინა ურთიერთობები შეერთებულ შტატებთან.

 სქოლიო 

კატეგორია:აშშ-ის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ესპანეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:1810-იანი წლები ესპანეთში