ფედერიკო ჩავესი

ფედერიკო ჩავეს კარეაგა (დ.15 თებერვალი, 1881, პარაგვაი - 24 აპრილი, 1978, ასუნსიონი) — პარაგვაელი პოლიტიკოსი და დიპლომატი, რომელიც პარაგვაის მე-40 პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა 1949 წლის 11 სექტემბრიდან 1954 წლის 8 მაისამდე. 
ფედერიკო ჩავესის პრეზიდენტობა კონსტიტუციურად დამტკიცდა 1953-1958 წლების ვადით. ის იყო კოლორადოს პარტიის გამოჩენილი პოლიტიკოსი, რომელმაც გავლენა მოახდინა მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებებზე 1940-იანი წლების ბოლოს.

ფედერიკო ჩავესმა შეისწავლა სამართალი, მაგრამ იურისტის ხარისხი არ აუღია. კოლორადო-ფებრეროისტული შეთანხმების შედეგად ჩამოყალიბებულ იხინიო მორინიგოს მთავრობაში ის ელჩის, საგარეო საქმეთა მინისტრისა და საზოგადოებრივი სამუშაოების მინისტრის თანამდებობებს იკავებდა. 1949 წლის 11 სექტემბერს მან რესპუბლიკის დროებითი პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა. 1953 წლის საყოველთაო არჩევნებში უკონკურენტოდ იყარა კენჭი, კონსტიტუციურად აირჩიეს და 1953 წლის 15 აგვისტოს  დადო ფიცი. მან პრეზიდენტობის ვადა არ დაასრულა. 1954 წლის 4 მაისს ჩავიესი თანამდებობიდან გაათავისუფლეს.

ფედერიკო ჩავესი ატარებდა ნაციონალისტურ სამთავრობო პოლიტიკას და სოციალურ-ეკონომიკურ რეფორმებს, რაც საერთაშორისო სავალუტო ფონდის რეკომენდაციების საწინააღმდეგოდ იყო. საბოლოოდ, 1954 წელს, იგი სამხედრო გადატრიალების შედეგად დაამხეს და კოლორადოს პარტიის პრეზიდენტმა ტომას რომერო პერეირამ შეცვალა. შტრაუსნერი ჩავესის მთავრობაში გავლენიანი ფიგურა იყო, რომელიც 1951 წლიდან მთავარსარდლის თანამდებობას იკავებდა. რომერო პერეირამ ძალაუფლება გენერალ ალფრედო შტრაუსნერს გადასცა, რომელმაც შემდგომში ხანგრძლივი დიქტატურა დაამყარა, რომელიც 1989 წლამდე გაგრძელდა.

ფედერიკო ჩავესი კოლორადოს პარტიიდან ბოლო სამოქალაქო პრეზიდენტი იყო, რომელიც სამხედრო მთავრობების ხელისუფლებაში მოსვლამდე აირჩიეს. მისი ვადა მის წინამორბედებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი იყო, ოთხი წელი, შვიდი თვე და 23 დღე გაგრძელდა. დამხობის შემდეგ ჩავესმა შტრაუსნერის შეთავაზება მიიღო, ემსახურა პარაგვაის დიპლომატიურ მისიებში ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა საფრანგეთი და ესპანეთი. იგი გარდაიცვალა ასუნსიონში 1978 წლის 24 აპრილს, თითქმის 100 წლის ასაკში.Richard B. Baldauf and Robert B. Kaplan, Language Planning and Policy in Latin America, p. 249 (Multilingual Matters, 2007)

ბიოგრაფია
ფედერიკო ჩავეს კარეაგა დაიბადა 1881 წლის 15 თებერვალს, პარაგუარში, პარაგუარის დეპარტამენტში. ის იყო პორტუგალიელი ემიგრანტის, ფედერიკო ჩავესის და ფელისია კარეაგას ვაჟი, წარმოშობით გუაირას დეპარტამენტიდან. ფედერიკო იყო ცნობილი იურისტის და ცნობილი დიპლომატის, ფრანსისკო ჩავესის და პედაგოგის, მანუელ ჩავესის ძმა.
ფედერიკომ ოფიციალურად მიიღო ბაკალავრის ხარისხი მეცნიერებასა და ლიტერატურაში 1903 წლის 9 ივნისს, საშუალო განათლება დაასრულა დედაქალაქის ეროვნულ კოლეჯში. მიუხედავად იმისა, რომ მან მხოლოდ მეხუთე კლასი დაამთავრა საშუალო სკოლაში, ის ეწეოდა სხვადასხვა იურიდიულ საქმიანობას. ახალგაზრდობაში მუშაობდა მასწავლებლად, ასწავლიდა საშუალო სკოლის მოსწავლეებს მასწავლებელთა მომზადების კოლეჯში.

მე-20 საუკუნის დასაწყისში ის მუშაობდა სახელმწიფო ადმინისტრირებაში. 1904 წლის შუა პერიოდში ის ასუნსიონის მუნიციპალიტეტის მდივნად მუშაობდა, რის შემდეგაც იგი მერის მოადგილედ დაწინაურდა. ამ წლებში იგი სისხლის სამართლის საქმეების სპეციალიზებულ პროკურორად დაინიშნა, მოგვიანებით კი დედაქალაქში სასამართლო პროცესის მოსამართლედ მსახურობდა.

ფედერიკო ჩავეს კარეაგა ესკოლასტიკა პატინიოზე დაქორწინდა, ხოლო მათი ქალიშვილი, მარია ელენა ჩავესი, მოგვიანებით პედრო დე ფელიჩეზე დაქორწინდა. ფედერიკო ჩავესს ქორწინების გარეშე ვაჟი ჰყავდა, კარლოს ანდრეს ჩავესი, რომელიც მარია ესთერ ბარეიროზე დაქორწინდა. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ მისი მეუღლე, მაშინდელი პირველი ლედი ესკოლასტიკა პატინიო, 1953 წლის 5 ივნისს გარდაიცვალა და პარაგვაიში მეორე პირველი ლედი გახდა, რომელიც ქმრის პრეზიდენტობის დროს გარდაიცვალა. თუმცა, ჩავესს პარალელური ურთიერთობა ჰქონდა ვალეხოს ქვრივთან, იზაბელ ლესკანიო გონსალესთან, რომელიც ჩავესის კაბინეტში ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ფიგურა იყო. სინამდვილეში, ფედერიკო ჩავესის პრეზიდენტობის ბოლო წლებში ბევრი თვლიდა, რომ მის საყვარელს უფრო მეტი გავლენა ჰქონდა, ვიდრე თავად ჩავესს.

პოლიტიკაში კარიერა
ფედერიკო ჩავესი 1930 წელს შეუერთდა ეროვნულ რესპუბლიკურ ასოციაციას (ANR). მისი ცნობადობა ამ პოლიტიკურ ჯგუფში 1940-იანი წლების დასაწყისში გაიზარდა, როდესაც ლიბერალებმა, პრეზიდენტ ხოსე ფელიქს ესტიგარიბიას გარდაცვალებისა და ხელისუფლებაში ჰიჯინიო მორინიგოს მოსვლის შემდეგ, დაკარგეს პრეზიდენტობის მიერ წარმოდგენილი მნიშვნელოვანი პოლიტიკური პოზიცია. ადმინისტრაციის დასაწყისში ჰიჯინიო მორინიგომ უარი თქვა პოლიტიკურ პარტიებს მთავრობაში მონაწილეობის უფლებაზე და შეინარჩუნა ურყევი ერთგულება თავისი მოკავშირეების მიმართ.

თუმცა, საბოლოოდ, მორინიგომ მიიღო კოლორადოს პარტიის წინასწარი მხარდაჭერა, რამაც მათ საშუალება მისცა დაეკავებინათ რამდენიმე მინისტრის თანამდებობა მისი ადმინისტრაციის დროს. კოლორადოს პარტიის ინტეგრაცია კაბინეტში საბოლოოდ მოხდა 1946 წლის 24 ივლისს, სამხედროებს, ფებრერისტასს (თებერვლის რევოლუციის ფრაქცია) და კოლორადოებს შორის პოლიტიკური შეთანხმების ხელმოწერით კოალიციური მთავრობის ჩამოყალიბების შესახებ. მიუხედავად ამისა, ორ პარტიას შორის შიდა დაპირისპირება აშკარა იყო. კოლორადოს პარტიაში მთავარი დაპირისპირებული ფრაქციები იყვნენ „წითელი დამნაშავეები“, რომლებსაც ხუან ნატალისიო გონსალესი წარმოადგენდა, და „დემოკრატები“, რომლებსაც ფედერიკო ჩავესი ხელმძღვანელობდა.

ამ ორ ლიდერს შორის ძირითადი მეტოქეობა გამომდინარეობდა მათი საერთო სურვილიდან, გაეკონტროლებინათ რაც შეიძლება მეტი სამინისტრო. „წითელი დამნაშავეები“, რომლებსაც „დემოკრატებზე“ მეტი მინისტრის თანამდებობა ეკავათ, მორინიგოსთან ყველაზე ახლოს იყვნენ. მორინიგოს მხოლოდ ფედერიკო ჩავესი ჰყავდა, რომელიც საზოგადოებრივი სამუშაოებისა და კომუნიკაციების მინისტრის თანამდებობას 1946 წლის 25 აგვისტოდან 1947 წლის 13 იანვრამდე იკავებდა. ჩავესი მუდმივად ჩრდილში იყო ნატალისიოსა და მორინიგოს მჭიდრო ურთიერთობით. ეს მეტოქეობა მორინიგოს პრეზიდენტობის დასრულებამდეც კი გაგრძელდა.

ნატალისიო გონსალესთან ცნობილი მეტოქეობის მიუხედავად, ჩავესს კოლორადოს პარტიის ხელმძღვანელობაში მნიშვნელოვანი თანამდებობები ეკავა, რომლებიც ადრე „დემოკრატებს“ ეკავათ. ეს დემოკრატები ცდილობდნენ პარტიის ძალაუფლების დაბალანსებას და მთავრობაში თანასწორობის მიღწევას. როდესაც კოლორადოელებმა სრულად გააძლიერეს ძალაუფლება, ჩავესმა საზოგადოებრივი სამუშაოების მინისტრის თანამდებობა დატოვა და საგარეო საქმეთა მინისტრი გახდა.

პრეზიდენტობა
ფედერიკო ჩავესი მოვალეობის შემსრულებელი პრეზიდენტის თანამდებობას 1953 წლამდე ასრულებდა, სანამ 1953-1958 წლების ვადით არ იყრიდა კენჭს. 1953 წლის საყოველთაო არჩევნები 15 თებერვალს ჩატარდა, რითაც ერთპარტიული სისტემა აღდგა. ფედერიკო ჩავესმა უკონკურენტოდ იყარა კენჭი კოლორადოს პარტიის კანდიდატად და 1953 წლის 15 თებერვალს არჩევნებში გაიმარჯვა. 1953 წლის 15 აგვისტოს ფედერიკო ჩავესმა კონგრესის წინაშე კვლავ დადო ფიცი პრეზიდენტის თანამდებობაზე. საკანონმდებლო არჩევნები იმავე დღეს ჩატარდა.

ჩავესის ხელახალი არჩევით, ქვეყანა რამდენიმეწლიანი ანარქიის შემდეგ პოლიტიკური სტაბილიზაციის პერიოდში შევიდა. თუმცა, მნიშვნელოვანი დემოკრატიული გამოვლინებები არ დაფიქსირებულა. ოპოზიციის პოლიტიკური აქტივობა შეზღუდული იყო, ალყის რეჟიმი ძალაში დარჩა, პრესა კი ოფიციალური მედიის მიერ კონტროლდებოდა. კოლორადოს პარტია ერთადერთ პოლიტიკურ პარტიად იქცა, თუმცა შიდა დაპირისპირების გარეშე, რომელიც მის სტაბილურობას ემუქრებოდა. როდესაც ჩავესმა პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა, მას PNR-ის საბჭოში უმრავლესობა ეკავა, რამაც 1950-იანი წლების დასაწყისში შედარებითი სტაბილურობა უზრუნველყო. ძირითადი პრობლემები ჩავესის პრეზიდენტობის დანიშვნისთანავე დაიწყო.

ჩავესის ადმინისტრაციის მზარდი ცუდი რეპუტაციის გამო, 1951 წლის მაისში, მაშინდელი ეროვნული თავდაცვის მინისტრი ხოსე ზაკარიას არზა და მთავარსარდალი გენერალი ემილიო დიას დე ვივარი გადადგნენ, რადგან უკმაყოფილონი იყვნენ მთავრობაში გავრცელებული კორუფციით. სწორედ მაშინ გადაწყვიტა ჩავესმა არტილერიის გენერალი ალფრედო სტროესნერი თავის ახალ მთავარსარდლად დაენიშნა. სტროესნერმა მალევე მოიპოვა პრეზიდენტ ჩავესის სრული ნდობა. მთავარსარდალ გენერალ ალფრედო სტროესნერსა და კავალერიის მეთაურ ნესტორ ფერეირას შორის ურთიერთმტრობამ მოახლოებული კრიზისის წინასწარმეტყველება გამოიწვია. მალე ჩავესის მთავრობაში ყველაზე გავლენიანი პირები იქნებიან სტროსნერი, მთავარსარდალი, და ეპიფანიო მენდეს ფლეიტასი, კოლორადოს პარტიის პოლიტიკოსი, რომელიც ჩავესმა პარაგვაის ცენტრალური ბანკის დირექტორად დანიშნა.

რესურსები ინტერნეტში

Federico Chávez
Juan Natalicio González

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:პარაგვაის პრეზიდენტები
კატეგორია:პარაგვაელი პოლიტიკოსები