ნურედინ ალ-ათასი

ნურედინ ალ-ათასი (; დ. 11 იანვარი, 1929 — გ. 3 დეკემბერი, 1992) — სირიელი პოლიტიკოსი, რომელიც 1966-დან 1970 წლამდე სირიის პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა. ათასი იყო სირიის პირველი პრეზიდენტი, რომელიც სიტყვით გამოვიდა გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე. ეს რეკორდი 2025 წლის სექტემბრამდე ნარჩუნდებოდა, სანამ ასამბლეას პრეზიდენტმა აჰმედ ალ-შარაამ არ მიმართა.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ნურედინ ალ-ათასი დაიბადა 1929 წელს ჰომსში, არაბულ ოჯახში და ეკუთვნოდა ცნობილ ალ-ათასის საგვარეულოს. დედის ნაადრევი გარდაცვალების შემდეგ, მას ზრდიდა პაპა მამის მხრიდან – მოსამართლე ფუად ეფენდი ალ-ათასი. პაპის ინტელექტუალურ წრეში ყოფნამ, სადაც ხშირად იკრიბებოდნენ პოეტები და მეცნიერები, ნურედინს ადრეული ასაკიდანვე ჩაუნერგა არაბული პოეზიისადმი დიდი სიყვარული.

ნურედინმა განათლება ჰომსის სკოლებში მიიღო და ადრეული წლებიდანვე აქტიურად მონაწილეობდა ქალაქის საპროტესტო აქციებში საფრანგეთის კოლონიური მმართველობის წინააღმდეგ. მიუხედავად ახალგაზრდული ასაკისა, რეფორმების სურვილმა აიძულა იგი, ჰომსის სკოლებში გაევრცელებინა პამფლეტები, რომლებიც მოუწოდებდა სტუდენტებს დაუმორჩილებლობისკენ. ამ საქმიანობის გამო, იგი ერთხელ თხუთმეტი წლის შესრულებამდეც კი დააპატიმრეს.

1948 წელს ათასი ჩაირიცხა დამასკოს უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტზე. ქალაქში ყოფნისას მან მჭიდრო კავშირები დაამყარა ბაასის პარტიის ისეთ გავლენიან ფიგურებთან, როგორებიც იყვნენ აკრამ ალ-ჰაურანი და მიშელ აფლაქი, პარტიის ამომავალი ლიდერები იმ პერიოდში. თავად ათასი ბაასის პარტიასთან 1944 წლიდან იყო აფილირებული.

დამასკოში ყოფნისას ათასი აქტიურად იყო ჩართული ბაასის პარტიასთან ასოცირებულ სტუდენტურ ჯგუფში. იგი ჯერ წარმომადგენლად აირჩიეს, შემდეგ კი ხელმძღვანელი ორგანოს პრეზიდენტი გახდა. ამ პოზიციაზე იგი 1948 წლიდან 1955 წლამდე, მედიცინის ფაკულტეტის დამთავრებამდე მსახურობდა.

კარიერა
განათლების დასრულების შემდეგ, ათასიმ სავალდებულო სამხედრო სამსახური მოიხადა, რომლის დროსაც იგი 1956 წელს ეგვიპტეში სამმხრივი ინტერვენციის მოწმე გახდა. იგი სირიის არმიის გვერდით იდგა, როდესაც ისინი ერთიანობის ნიშნად იორდანიაში გადავიდნენ.

სავალდებულო სამსახურის დასრულების შემდეგ, ათასი ალჟირის რევოლუციას დაეხმარა და რევოლუციონერებს ტუნის-ალჟირის საზღვართან სამედიცინო დახმარებას უწევდა. სირიაში დაბრუნების შემდეგ, მან ყურადღება ზოგად ქირურგიაზე გადაიტანა და დამასკოს ჰოსპიტალში დაიწყო მუშაობა. მოგვიანებით იგი დამასკოს სხვა საავადმყოფოებშიც საქმიანობდა, რის შემდეგაც მშობლიურ ქალაქ ჰომსში დაბრუნდა. იქ მან სამედიცინო პრაქტიკა ეროვნულ ჰოსპიტალში განაგრძო და საკუთარ კერძო კლინიკასაც მართავდა.

1963 წლის 8 მარტის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, ათასი შალახ ალ-დინ ალ-ბიტარის მესამე მთავრობაში შინაგან საქმეთა მინისტრად დაინიშნა. ეს მთავრობა 1963 წლის 4 აგვისტოდან 12 ნოემბრამდე მოქმედებდა. ამის შემდეგ მან შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტი ამინ ალ-ჰაფიზის პირველ მთავრობაში დაიკავა, რომელიც 1963 წლის 12 ნოემბერს ჩამოყალიბდა და 1964 წლის 14 მაისამდე მუშაობდა. 1964 წლის ოქტომბერში მან ამინ ალ-ჰაფიზის მეორე ადმინისტრაციაში ვიცე-პრემიერის თანამდებობა ჩაიბარა. ეს მთავრობა 1964 წლის 3 ოქტომბერს დაიწყო და 1965 წლის 23 მაისს დასრულდა. გარდა ამისა, 1965 წლის 23 დეკემბერს იგი რევოლუციური ეროვნული საბჭოს წევრად დაინიშნა.

პრეზიდენტობა
მინი|არაბი სახელმწიფოების მეთაურები კაიროში საბჭოთა ლიდერებთან წინა მოლაპარაკებების განსახილველად.
1966 წლის 23 თებერვლის გადატრიალების შემდეგ, ათასიმ სახელმწიფოს მეთაურისა და „ბაასის“ პარტიის გენერალური მდივნის პოსტი დაიკავა.

მმართველობის პერიოდში ათასიმ არაერთი მნიშვნელოვანი პროექტი განახორციელა და აქტიურად მონაწილეობდა როგორც ქვეყნის შიდა, ისე საერთაშორისო პროცესებში. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი პარტნიორობა საბჭოთა კავშირთან ევფრატის კაშხლის მშენებლობის მიზნით, ასევე დეკრეტები, რომლებიც ეკონომიკურ და სოციალურ ცვლილებებს ისახავდა მიზნად. ეს ინიციატივები მოიცავდა მიწის ბანკის შექმნას, ეკონომიკური სისხლის სამართლის კოდექსის ამოქმედებასა და თავდაცვის სამინისტროსთან არსებული სახალხო არმიის დაფუძნებას. 1967 წლის ნოემბერში ათასიმ ჩამოაყალიბა ფინანსური ზედამხედველობის ცენტრალური ორგანიზაცია და სახალხო საკანონმდებლო საბჭო, რაც პარლამენტის უფლებამოსილების შეჩერების შემდეგ მოხდა. გარდა ამისა, მან დააარსა სახელმწიფო უსაფრთხოების უზენაესი სასამართლო და გაამარტივა მოგზაურობა არაბული ეკონომიკური ერთიანობის წევრ ქვეყნებში, სადაც მოქალაქეებს ვიზების ნაცვლად პირადობის მოწმობების გამოყენების უფლება მიეცათ.

ათასი იყო სირიის პირველი პრეზიდენტი, რომელიც 1967 წლის ივნისის ომის შემდეგ გაეროს გენერალურ ასამბლეას სიტყვით მიმართა.
ეს პრეცედენტი 2025 წლის სექტემბრამდე უცვლელი რჩებოდა, სანამ ასამბლეაზე პრეზიდენტი აჰმედ ალ-შარაა არ გამოვიდა.

პრეზიდენტმა ათასიმ მრავალი კონფერენცია გამართა, მათ შორის არაბ მუშათა კავშირის ცენტრალური საბჭოს საგანგებო კრება ებრაული სახელმწიფოს წინააღმდეგ ბრძოლაში სოლიდარობის გამოსახატად, სამშობლოს დაცვისა და რევოლუციის დაცვის კომიტეტის პირველი შეხვედრა ჰასაკაში და არაბ იურისტთა კონფერენცია დამასკოში.

ათასის მკაცრი პოზიცია ეკავა ზოგიერთი არაბული ქვეყნის მიმართ, რაშიც ის სალაჰ ჯადიდს ეთანხმებოდა. მან მხარი დაუჭირა ერაყის ნავთობის კომპანიის (IPC) კუთვნილი მილსადენების დემონტაჟს, რომლებიც სირიის ტერიტორიაზე გადიოდა. გარდა ამისა, ათასიმ შეაჩერა ნავთობის ტრანსპორტირება მანამ, სანამ კორპორაციამ სირიის მოთხოვნები არ დააკმაყოფილა.

უფრო მეტიც, ათასი მხარს უჭერდა სხვადასხვა მოძრაობებს, მათ შორის სრულად დაუდგა გვერდით ერითრეის ბრძოლას დამოუკიდებლობისთვის. მას შემდეგ, რაც ერითრეამ ეთიოპიას ომი გამოუცხადა, ათასიმ დაუყოვნებლივ აღიარა მათი საქმე. იგი ეხმარებოდა მათ ამბოხებული ჯგუფების გაგზავნით, ინსტრუქტაჟით, ფინანსური მხარდაჭერითა და იარაღით, რამაც გადამწყვეტი როლი ითამაშა ერიტრეის საბოლოო დამოუკიდებლობაში.

ამასთანავე, ათასის მთავრობა სოლიდარობას უცხადებდა ლიბანს მეფე ჰუსეინ ბინ ტალალის გადაყენების მოთხოვნაში და ეხმარებოდა პალესტინელ მებრძოლებს. „შავი სექტემბრის“ მოვლენების დროს ათასი ჩაერია პალესტინელთა დასაცავად და საჯაროდ დაემუქრა იორდანიას ინტერვენციით. მან სირიის არმიას წინსვლა უბრძანა, რის შედეგადაც მათ დაიკავეს ირბიდი პალესტინური ინტერესების დასაცავად.

1970 წლის 13 ნოემბერს თავდაცვის მინისტრმა ჰაფეზ ალ-ასადმა მოაწყო სახელმწიფო გადატრიალება, რომელიც ცნობილია როგორც „მაკორექტირებელი რევოლუცია“, რის შედეგადაც ათასი თანამდებობიდან გადააყენეს.

დაპატიმრება და გარდაცვალება
გადატრიალების შემდეგ ათასი, მთავრობის სხვა წევრებთან ერთად, ყოველგვარი სასამართლო პროცესის გარეშე დააკავეს. იგი დამასკოს მეზეს ციხეში 22 წლის განმავლობაში იმყოფებოდა. 1992 წლის დასაწყისში ათასიმ მძიმე გულის შეტევა გადაიტანა, რის გამოც იგი სამხედრო ჰოსპიტალში გადაიყვანეს. შემდგომმა სამედიცინო გამოკვლევებმა საყლაპავის კიბო გამოავლინა, რის შემდეგაც ხელისუფლებამ მისი ჰოსპიტალში პოლიტიკური პატიმრის სტატუსით დატოვების გადაწყვეტილება მიიღო. ამ პერიოდში ათასის ნახვის უფლება მხოლოდ მისი ოჯახის უახლოეს წევრებს ჰქონდათ. იგი რამდენიმე თვის განმავლობაში რჩებოდა საავადმყოფოში, სადაც მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა სწრაფად გაუარესდა, რადგან დაავადებამ პროგრესირება განიცადა და ღვიძლზე გავრცელდა. საბოლოოდ, ხელისუფლებამ მისი პატიმრობიდან გათავისუფლება გადაწყვიტა, რის შემდეგაც იგი ქალაქ ჰომსში, საკუთარ რეზიდენციაში გადაიყვანეს.

1992 წლის ნოემბერში საფრანგეთის ხელისუფლება ათასის სამედიცინო მდგომარეობის შესახებ ინფორმირებული გახდა და მას მკურნალობა შესთავაზა, რაზეც სირიის ხელისუფლება მანამ აცხადებდა უარს, სანამ პაციენტი ნახევრად უგონო მდგომარეობაში არ ჩავარდა. ამის შემდეგ იგი პარიზში გაგზავნეს, სადაც პარიზის ამერიკულ ჰოსპიტალში გადიოდა მკურნალობას. მიუხედავად სამედიცინო მცდელობებისა, ათასი 1992 წლის 3 დეკემბერს, 63 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მისი ცხედარი მეორე დღესვე გადაასვენეს ჰომსში და კაფრ-აიაში, ალ-ათასის საგვარეულო სასაფლაოზე დაკრძალეს.

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 11 იანვარი
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:სირიის პრეზიდენტები
კატეგორია:სირიელი პოლიტიკოსები