სამუხრუჭე ბუნიკი

სამუხრუჭე ბუნიკი — ხელსაწყო მოძრავი ჩახსნილი ვაგონების ჯგუფის და რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობის სხვა სახეობების სიჩქარის შესამცირებლად ან გასაჩერებლად, ასევე გაჩერებული მოძრავი შემადგენლობის დასამაგრებლად თვითნებური და არასანქცირებული მოძრაობისაგან (დაგორებისაგან).Башмак тормозной , Технический железнодорожный словарь. - М.: Государственное транспортное железнодорожное издательство, Н. Н. Васильев, О. Н. Исаакян, Н. О. Рогинский, Я. Б. Смолянский, В. А. Сокович, Т. С. Хачатуров, 1941 г.М. И. Глушко Закрепление подвижного состава на станциях и перегонах // Статья в журнале «Железнодорожный транспорт», выпуски 1-3, М.: Транспорт, 1997 г.Нормы и основные правила закрепления железнодорожного подвижного состава тормозными башмаками, статья на сайте «ZDDOC.RU|Железнодорожная документация» на основе приложения № 17 к «Инструкции по движению поездов и маневровой работе на железнодорожном транспорте Российской Федерации» (приложения 8 к «რკინიგზის ექსპლოატაციის ტექნიკური წესები»). ბუნიკები მკაცრი აღრიცხვის ინვენტარია, აქვთ ნომრები და ინახება ადგილებში, რომელიც განსაზღვრულია სადგურის ტექნიკურ-განმკარგულებელი აქტით.

 სამუხრუჭე ბუნიკი 

 გამოყენება 
სამუხრუჭე ბუნიკი გამოიყენება სამუხრუჭე საშუალების სახით დამხარისხებელი სადგურის დამახარისხებელი გორაკის ლიანდაგებზე და ვაგონების დასამაგრებლად სადგურის და მისასვლელ ლიანდაგებზე. ვაგონების დახარისხების დროს მათი ჩახსნის შემდეგ დამუხრუჭებისასТорможение , Н. Н. Васильев, О. Н. Исаакян, Н. О. Рогинский, Я. Б. Смолянский, В. А. Сокович, Т. С. Хачатуров. Технический железнодорожный словарь. - М.: Государственное транспортное железнодорожное издательство, 1941 г გოგორწყვილების ქვეშ სამუხრუჭე ბუნიკების დასალაგებლად გამოიყენება სპეციალური ჩანგალი,Видео: укладка тормозных башмаков под движущийся отцеп  (фрагмент учебного фильма «Беда на ст. Чусовская») რომლის დახმარებითაც უზრუნველყოფილია უსაფრთხოება და მუშაობის მოხერხებულობა ნებისმიერი სავაგონე ურიკის დამუხრუჭების დროს. გოგორწყვილებიდან სამუხრუჭე ბუნიკების გამოღება ხორციელდება ბუნიკგადამგდების მიერ, რომელიც შედგება კონტრრელსისგან, ულვაშა-რელსისგან და მასზე მიმაგრებულ კალამ-რელსისგან.Сбрасыватель башмаков, Н. Н. Васильев, О. Н. Исаакян, Н. О. Рогинский, Я. Б. Смолянский, В. А. Сокович, Т. С. Хачатуров. Технический железнодорожный словарь. - М.: Государственное транспортное железнодорожное издательство, 1941 г.5.12. Башмакосбрасыватели // В. Б. Каменский, Л. Д. Горбов Справочник дорожного мастера и бригадира пути, М.: Транспорт, 1985 г., 488 с. (С. 221). ISBN 978-5-458-38708-8 სამუხრუჭე ბუნიკებს ალაგებენ ხელის სამუხრუჭე პოზიციებზე: გორაკის ლიანდაგების დასაწყისში (სიჩქარის დასარეგულირებლად), ისრული გადამყვანების წინ გორაკის ლიანდაგების განშტოებების დამხარისხებელი პარკის ლიანდაგებზე (სიჩქარის დასარეგულირებლად) და დამხარისხებელი პარკის ლიანდაგებზე (სრული გაჩწეწბისთვის შემადგენლობის ფორმირებისას).Тормозная позиция, Н. Н. Васильев, О. Н. Исаакян, Н. О. Рогинский, Я. Б. Смолянский, В. А. Сокович, Т. С. Хачатуров. Технический железнодорожный словарь. - М.: Государственное транспортное железнодорожное издательство, 1941 г. გორაკის მექანიზაციისას სამუხრუჭე ბუნიკები სამუხრუჭე პოზიციებზე ცვლიან ვაგონის შემანელებლები ან ბუნიკგადამგდებები, რომლებიც იმართებიან დამახარისხებელი გორაკის ოპერატორების მიერ ან დამახარისხებელი გორაკის მორიგის მიერ.

მოძრავი შემადგენლობის დამაგრებისას ბუნიკებს დებენ მათი გოგორწყვილების ქვეშ და ნელ-ნელა აწვებიან მოძრავ შემადგენლობას რათა მათი გოგორწყვილები მყარად შეჯდეს ბუნიკის ბრტყელ ნაწილზე (სხვა შემთხვევაში ბუნიკები შეიძლება შემთხვევით აღებული იქნას ლიანდაგიდან ან იყვნენ მოპარულები). ბუნიკების გოგორწყვილების ქვეშ მყარად ვერ დადების შემთხვევებში ბუნიკებს დებენ მოწყობილობით, რომელიც მას ამაგრებს რელსზე, რაც არ იძლევა იმის საშუალებას, რომ ბუნიკი აღებული იქნეს სპეციალური (ტორცული) გასაღების გარეშე.

 მუშაობის პრინციპი 
დამუხრუჭების ეფექტი დაფუძნებულია ვაგონის მოძრავი ხახუნის რელსის მიხედვით სამუხრუჭე ბუნიკის სრიალის ხახუნის ძალით და დამუხრუჭებული გოგორწყვილის მეორე ბორბლის მეორე რელსით შეცვლაზე. ვაგონის სრიალს სამუხრუჭე ბუნიკზე ეწოდება „იუზი“, რომლის სიგრძე დამოკიდებულია:
 წყვილის „ბუნიკი — რელსი“ და „რელსი — ვაგონის ბორბალი“ ზედაპირული ხახუნის მდგომარეობაზე
 ვაგონის მასაზე
 ვაგონის ღერძულ დატვირთვაზე
 ბუნიკზე ვაგონის ასვლის სიჩქარეზე
 ამინდის პირობებზე.

 სამუხრუჭე ბუნიკების სახეობები 
სამუხრუჭე ბუნიკზე განასხვავებენ შემდეგ ძირითად ნაწილებს: სიბრტყე, ზედი, ბორტი, სახელური.

განასხვავებენ ორბორტიან და ერთბორტიან სამუხრუჭე ბუნიკებს. ორბორტიანი სამუხრუჭე ბუნიკები უფრო მდგრადია და შეიძლება გამოყენებული იქნეს რკინიგზის სადგურებში მოძრაობის ნებისმიერი მიმართულებით ჩახსნილი ვაგონების სარელსო ძაფზე დამუხრუჭებისთვის.

ასევე შეიძლება არსებობდეს რელსზე ფიქსატორიანი სამუხრუჭე ბუნიკები, ორმხრივი სამუხრუჭე ბუნიკები.

 სტაციონარული სამუხრუჭე საბჯენი 
მექანიზმი, რომელიც გამოიყენება სამუხრუჭე ბუნიკების ნაცვლად მოძრავი შემადგენლობის მუდმივი დამაგრების ადგილებში, ჩვეულებრივ მატარებლის გასვლის პარკებში. საბჯენის მართვა ხორციელდება დისტანციურად საწევარის დახმარებით, რომელიც გავს ისრული გადამყვანისას. აქვს პირობითი აღნიშვნა УТС-380.

 გადამგდები ბუნიკი (გოგორწყვილგადამგდები) 
გადამგდები ბუნიკი (გოგორწყვილგადამგდები, გოგორწყვილგადამგდები ბუნიკიТехнические и естественные науки: теория и практика // Сборник материалов международных научных e-симпозиумов, г. Москва, 27-28 марта 2015 г. под ред. К. Е. Румянцева - Киров: МЦНИП, 2015 г., 276 с. (С. 239). ISBN 978-5-00090-062-8) გამოიყენება ლიანდაგის გადასაკეტად შემადგენლობის რელსებიდან აცდენის გზით უკონტროლო მოვლის შემთხვევაში. ძირითადად ყენდება ჩიხებში ან მისასვლელი ლიანდაგიდან საერთო სარგებლობის რკინიგზის ლიანდაგზე გამოსასვლელში.Башмак сбрасывающий , Н. Н. Васильев, О. Н. Исаакян, Н. О. Рогинский, Я. Б. Смолянский, В. А. Сокович, Т. С. Хачатуров. Технический железнодорожный словарь. - М.: Государственное транспортное железнодорожное издательство, 1941 г. ბუნიკი მაგრდება რელსზე, შედგება: ხრახნიანი სამაგრებისგან, ჩამგდები კალმისგან, გოგორწყვილების კალამზე ამოსაყვანი ენისაგან. არსებობენ ხელის და დისტანციური მართვის ელექტრო გადამყვან მექანიზმიანი.

КСБ-Р-ს პირველ რიგში აყენებენ პირდაპირ ლიანდაგებში ან 300 მეტრიანი ან უფრო მეტი რადიუსის მქონე მოხვეულებში. ლიანდაგები არ უნდა იყვნენ ცენტრალიზირებულები. ჩვეულებრივ მათ იყენებენ არა საერთო სარგებლობის და საწარმოო სარკინიგზო ლიანდაგებზე. როგორც წესი, მათ აყენებენ ვაგონების გასაჩერებელ ადგილებში, სატვირთო ფრონტებში, ვაგონების და ლოკომოტივების გაწმენდის და რემონტის ადგილებში. იშვიათად - იმ საავტომობილო გადასასვლელებთან სიახლოვეს, რომლებიც არ არიან აღჭურვილები სიგნალიზაციით, სადგურიდან ან გამყოფი პუნქტიდან გამოსასვლელი ლიანდაგის წინ.

КСБ-Р-ს მომსახურებისთვის (ხელის გადამყვანიანი მექანიზმის გოგორწყვილგადამგდები) დაიშვება სადგურის და სალიანდაგო დისტანციის თანამშრომლები, რომლებიც გაცნობილები არიან КСБ-Р ტიპის ხელის გადამყვანიანი მექანიზმის ბუნიკგადამგდების (გოგორწყვილგადამგდების) ექსპლოატაციის ინსტრუქციას. КСБ-Р ტიპის თითოეულ დამცავ მოწყობილობას უნდა ქონდეს ტექნიკური პასპორტი, რომელშიც მითითებულია ძირითადი ტექნიკური პარამეტრები.

მეორე მსოფლიო ომის დროს მსგავსი კუსტარულად დამზადებული მოწყობილობები გამოიყენებოდა პარტიზანული ბრიგადების მიერ, რომ ლიანდაგიდან ჩაეგდოთ მოწინააღმდეგის სარკინიგზო შემადგენლობა, იხ. თენგიზ შავგულიძე.

 გაფართოებული ბუნიკი 
ლიანდაგში ჩავარდნილი მოძრავი შემადგენლობის ვაგონების ხელახლა ლიანდაგზე დასაყენებელი ამოსაწევი გადამტანი მოწყობილობა. არსებობს ორი სახის: „ბაყაყი“ და „კეხიანი“ („ნიჟარა“). ბაყაყი გამოიყენება ვაგონების უფრო ძლიერი ჩავარდნის დროს, ვიდრე კეხიანი.

ლიტერატურა
 რუსეთის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა Железнодорожный транспорт : Энциклопедия, Тормозной башмак : Энциклопедия, წყარო=http://listaem.com/2007/11/08/zheleznodorozhnyjj_transport_jenciklopedija.html, ფურცლები=451
 Правила технической эксплуатации железных дорог Российской Федерации // Утверждены приказом Минтранса РФ от 21.12.2010 г. № 286, с изменениями и дополнениями от 12.08.2011 г., 4 и 13.06.2012 г., 30.03., 09.11., 25.12.2015 г., 03.06., 01.09.2016 г. — М.: Трансинфо, 2016, 388 с. ISBN 978-5-93647-038-7.

რესურსები ინტერნეტში

 «Тормозной башмак (стояночный и горочный)», выпуск программы «1520: Магистраль» телеканала «РЖД-ТВ» с интервью И. Воронина, заведующего лабораторией отделения «Транспортное материаловедение» АО «ВНИИЖТ». Перспективы улучшения тормозных башмаков.
 Учебный фильм «Предотвращение ухода вагонов со станционных путей» (ЦНИИ ТЭИ МПС России). Требования к тормозным башмакам, их использование на сортировочных путях, установка тормозных башмаков при помощи вилки, башмакосбрасыватель.
 Учебный фильм  «Закрепление вагонов - всё, что нужно знать движенцу» (Московский государственный университет путей сообщения — МИИТ). Устройство тормозных башмаков, их неисправности, стационарные тормозные устройства, правила применения тормозных башмаков.
 Учебный фильм «Порядок выполнения операций по закреплению составов поездов» (Смоленский центр организации работы железнодорожной станции Московской дирекции управления движением)
 Перекатывание колёсной пары через тормозной башмак без схода
 Учебный фильм «Башмак - грань безопасности» (ОАО «РЖД»). Сход колёсной пары при перекатывании через тормозной башмак.
 Постановка на рельсы, сошедшего с них обеими колёсными парами тележки, полувагона с использованием накатных башмаков типа «лягушка».
 Сваливание в колею не нормативного (изношенного) тормозного башмака.

სქოლიო

კატეგორია:სალიანდაგო მეურნეობა