აბდულსალამი აბუბაქრი

აბდულსალამი აბუბაქრი (დ. 13 ივნისი, 1942) — ნიგერიის არმიის გადამდგარი გენერალი, რომელიც 1998-1999 წლებში ნიგერიის სამხედრო მეთაურის თანამდებობას იკავებდა. 1997-1998 წლებში იგი ასევე იყო თავდაცვის შტაბის უფროსი. მან ეს თანამდებობა გენერალ სანი აბაჩას გარდაცვალების შემდეგ დაიკავა.

მისი მმართველობის პერიოდში ნიგერიამ მიიღო 1979 წლის კონსტიტუციის მოდიფიცირებული ვერსია, რომელიც მრავალპარტიული არჩევნების ჩატარებას ითვალისწინებდა. 1999 წლის 29 მაისს მან ხელისუფლება ოფიციალურად გადასცა არჩეულ პრეზიდენტს, ოლუსეგუნ ობასანჯოს. ამჟამად იგი ეროვნული სამშვიდობო კომიტეტის თავმჯდომარეა.

ადრეული ცხოვრება
აბუბაქარი ეთნიკურად ჰაუსაა. იგი დაიბადა 1942 წლის 13 ივნისს აბუბაქარ ჯიბრინისა და ფატიკანდე მოჰამედის ოჯახში, ქალაქ მინაში, ნიგერიის ნიგერის შტატში.

1950 წლიდან 1956 წლამდე იგი მინას ადგილობრივი თვითმმართველობის დაწყებით სკოლაში სწავლობდა. 1957-1962 წლებში საშუალო განათლება ბიდას სამთავრობო კოლეჯში მიიღო, ხოლო 1963 წლის იანვრიდან ოქტომბრამდე კადუნას ტექნიკურ კოლეჯში სწავლობდა.

სამხედრო კარიერა
კარიერა სამხედრო-საჰაერო ძალებში
აბუბაქრი იმ ოფიცერ-კადეტთა პირველი ტალღის წევრია, რომლებიც ნიგერიის სამხედრო-საჰაერო ძალებში 1963 წლის 3 ოქტომბერს ჩაირიცხნენ. 1964-1966 წლებში იგი კადეტთა ჯგუფთან ერთად გაიგზავნა უეტერზენში, დასავლეთ გერმანიაში, სადაც გაიარა საბაზისო და მომზადების მაღალი დონის სამხედრო წვრთნები. 1966 წელს ნიგერიაში დაბრუნების შემდეგ, იგი სამსახურის გასაგრძელებლად ნიგერიის სახმელეთო ჯარებში გადაიყვანეს.

კარიერა სახმელეთო ჯარებში
1966 წელს არმიაში ოფიცერ-კადეტად შესვლის შემდეგ, აბუბაქრმა გაიარა საბრძოლო მომზადების საგანგებო მოკლევადიანი კურსი. 1967 წლის ოქტომბერში მას ნიგერიის არმიის ქვეითი დივიზიის მეორე ლეიტენანტის წოდება მიენიჭა. 1967–1968 წლებში აბუბაქრი მსახურობდა მეორე გარნიზონის შტაბის ოფიცრად, ხოლო 1969-დან 1974 წლამდე 92-ე ქვეითი ბატალიონის მეთაური იყო. 1974–1975 წლებში იგი მე-7 ქვეითი ბრიგადის მაიორად დაინიშნა, 1975 წელს კი 84-ე ქვეითი ბატალიონის მეთაურად მსახურობდა. 1978–1979 წლებში აბუბაქრი მეთაურობდა 145-ე ქვეით ბატალიონს (NIBATT II) ლიბანში, გაეროს დროებითი ძალების (UNIFIL) სამშვიდობო მისიის ფარგლებში.

1979 წელს იგი ნიგერიის მე-3 ქვეითი დივიზიის ადიუტანტ-გენერლის ასისტენტად დაინიშნა. 1980 წლიდან 1982 წლამდე აბუბაქრი ნიგერიის თავდაცვის აკადემიის მთავარი ინსტრუქტორი იყო. 1982 წელს იგი პირველი მექანიზებული დივიზიის ადმინისტრაციისა და ლოჯისტიკის (Quartering) პოლკოვნიკად დაინიშნა და ამ თანამდებობას 1984 წლამდე იკავებდა. 1985-1986 წლებში აბუბაქრი მე-3 მექანიზებული ბრიგადის მეთაური გახლდათ, 1986-1988 წლებში კი არმიის სამხედრო მდივნის თანამდებობაზე მსახურობდა. 1990-1991 წლებში იგი პირველ მექანიზებულ დივიზიას სარდლობდა. 1991-1993 წლებში მას თავდაცვის შტაბში მთავარი შტაბის ოფიცრის თანამდებობა ეკავა და არმიის დაგეგმარებისა და პოლიტიკის დეპარტამენტს ხელმძღვანელობდა.

1997-1998 წლებში გენერალმა სანი აბაჩამ აბუბაქრი თავდაცვის შტაბის უფროსად დანიშნა. 1998 წლის 8 ივნისს, აბაჩას გარდაცვალების შემდეგ, აბუბაქრი ნიგერიის ფედერაციული რესპუბლიკის სამხედრო პრეზიდენტად და შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლად დასახელდა.

სახელმწიფოს მეთაური
სამხედრო მმართველობა
1983 წლის გადატრიალების შემდეგ, როდესაც მუჰამადუ ბუჰარიმ შეჰუ შაგარი ხელისუფლებას ჩამოაშორა, ნიგერიას სამხედრო ლიდერები მართავდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ 1993 წელს დემოკრატიული არჩევნები ჩატარდა, მისი შედეგები გენერალმა იბრაჰიმ ბაბანგიდამ გააუქმა.  აბაჩას მოულოდნელი გარდაცვალების შემდეგ, 1998 წლის 9 ივნისს, აბუბაქრმა სამხედრო მეთაურის ფიცი დადო და ქვეყანაში ერთკვირიანი გლოვა გამოაცხადა.

პოლიტიკა
თანამდებობის დაკავებიდან რამდენიმე დღეში აბუბაქარი დაჰპირდა საზოგადოებას, რომ ერთ წელიწადში ჩაატარებდა არჩევნებს და ხელისუფლებას არჩეულ პრეზიდენტს გადასცემდა. მისმა მთავრობამ ჩამოაყალიბა დამოუკიდებელი ეროვნული საარჩევნო კომისია (INEC) და მის თავმჯდომარედ უზენაესი სასამართლოს ყოფილი მოსამართლე, ეფრაიმ აკპატა დანიშნა.

დამოუკიდებელმა ეროვნულმა საარჩევნო კომისიამ (INEC) არჩევნების სერია ჩაატარა: პირველად 1998 წლის დეკემბერში ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების, შემდეგ შტატების საკანონმდებლო ორგანოებისა და გუბერნატორების, მოგვიანებით ეროვნული ასამბლეის, ხოლო დასკვნით ეტაპზე, 1999 წლის 27 თებერვალს პრეზიდენტის არჩევნები. მიუხედავად იმისა, რომ მაქსიმალური ძალისხმევა იყო მიმართული არჩევნების თავისუფალ და სამართლიან გარემოში ჩასატარებლად, დაფიქსირდა ფართომასშტაბიანი დარღვევები, რამაც უცხოელი დამკვირვებლების კრიტიკა გამოიწვია.

ეკონომიკური თვალსაზრისით, მისმა მთავრობამ მხარი დაუჭირა პრივატიზაციის პროგრამას, რომელიც 1998 წლის 20 ივლისს თავად გენერალმა აბდულსალამი აბუბაქრმა გამოაცხადა. სახელმწიფომ შეინარჩუნა 40%-იანი წილი ტელეკომუნიკაციების, ელექტროენერგიის, ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნების, ნახშირისა და ბიტუმის წარმოების, ასევე ტურიზმის სექტორებში. დარჩენილი აქტივებიდან 40% კი სტრატეგიულ ინვესტორებს გადაეცათ, რომლებსაც შესაბამისი ტექნიკური, ფინანსური და მენეჯერული შესაძლებლობები გააჩნდათ. მიიჩნევა, რომ აბუბაქრის პოლიტიკური ეკონომიკა რადიკალურად განსხვავდებოდა მისი წინამორბედების კურსისგან, რაც საერთაშორისო ლეგიტიმაციის მოპოვების მცდელობას წარმოადგენდა. გარდა ამისა, იგი აქტიურად უწევდა პროპაგანდას ეკონომიკურ ლიბერალიზაციას, დერეგულაციასა და უცხოური ინვესტიციების მოზიდვას.https://press.un.org/en/1998/19980925.nigeria2.html

ხელისუფლების გადაცემა
ქვეყნის სამხედრო ელიტის მიმართ არსებული სკეპტიციზმის მიუხედავად, 1999 წლის მაისში გენერალმა აბუბაქრმა 
ხელისუფლება ახლად არჩეულ სამოქალაქო პრეზიდენტს, ოლუსეგუნ ობასანჯოს გადააბარა და არმიიდან გადადგა.

მემკვიდრეობა
აბუბაქარის მემკვიდრეობა არაერთგვაროვანია. მის საჯარო ლექციებს ჩიკაგოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში (ილინოისი, აშშ) საპროტესტო ტალღა მოჰყვა იმ მიზეზით, რომ იგი წარსულში მხარს უჭერდა აბაჩას მთავრობას, რომელიც ცნობილი იყო ადამიანის უფლებების უხეში დარღვევებით. აშშ-ში მას ნიგერიის სხვა მოქალაქეებმაც უჩივლეს. ისინი აბუბაქრს პასუხისმგებლობას აკისრებდნენ 1993 წლის არჩეული პრეზიდენტის, მოშუდ აბიოლას გარდაცვალებაზე, რომელიც პატიმრობაში იმყოფებოდა მას შემდეგ, რაც სამხედროებმა მას ძალაუფლების ხელში ჩაგდების საშუალება არ მისცეს. ამავდროულად, აბუბქარმა დიდი წვლილი შეიტანა ლიბერიის სამშვიდობო პროცესში, როდესაც 2003 წელს შუამავლობდა მოლაპარაკებებს ჩარლზ ტეილორსა და ამბოხებულებს შორის. ეს მოვლენები ასახულია დოკუმენტურ ფილმში „ილოცე, რომ ეშმაკი ჯოჯოხეთში დაბრუნდეს“ (Pray the Devil Back to Hell). გარდა ამისა, აბუბაქარი ხელმძღვანელობდა „ერთობის დამკვირვებელთა ჯგუფს“ (Commonwealth Observer Group) 2002 წლის ზიმბაბვეს საპრეზიდენტო არჩევნებზე. მისმა ჯგუფმა დაასკვნა, რომ ზიმბაბვეში არსებული პირობები არ იძლეოდა ამომრჩევლის ნების თავისუფლად გამოხატვის საშუალებას.Zimbabwe Presidential Election 9–11 March 2002 - The Report of the Commonwealth Observer Group (Commonwealth Secretariat, London, 2002), pp.iv and 44, para. 12.

პირადი ცხოვრება
აბუბაქარი დაქორწინებულია ფატი აბუბაქრზე და მათ ექვსი შვილი ჰყავთ.

ჯანმრთელობა
2025 წლის 12 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ აბუბაქრს დაუდგინდა დაუზუსტებელი დაავადება, რის გამოც იგი ლონდონიის იმავე კლინიკაში მოათავსეს, სადაც ნიგერიის ყოფილი პრეზიდენტი, მუჰამადუ ბუჰარი მკურნალობდა. ისინი ერთმანეთს 1962 წლიდან იცნობდნენ. მოგვიანებით აბუბაქრმა დაადასტურა ეს ფაქტი და აღნიშნა, რომ იგი ლონდონის საავადმყოფოდან ბუჰარის გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე გაწერეს.

ჯილდოები და საპატიო წოდებები
აბდულსალამი აბუბაქარს მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო და მედალი. ანბანური რიგის მიხედვით, მათ შორისაა:
თავდაცვის სამსახურის მედალი (DSM)
განსაკუთრებული სამსახურისთვის დაწესებული მედალი (DSM)
შეიარაღებული ძალების სამსახურის ვარსკვლავი (FSS)
საერთო სამსახურის მედალი (GSM)
ნიგერიის ფედერაციული რესპუბლიკის ორდენის დიდი კომანდორი (GCFR) – ნიგერიის უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდო.
დასავლეთ აფრიკის ქვეყნების ეკონომიკური თანამეგობრობის (ECOWAS) საერთაშორისო ოქროს მედალი
ღირსეული სამსახურის ვარსკვლავი (MSS)
ეროვნული სამსახურის მედალი (NSM)
რესპუბლიკის მედალი (RM)
Rainbow/PUSH კოალიციის მშვიდობის პრიზი
ვერცხლის იუბილის მედალი (SJM)
განის ვარსკვლავის ორდენი
Ufuk Dialogue-ის მშვიდობის ჯილდო 2022

იხილეთ აგრეთვე
ნიგერიის პრეზიდენტი

ლიტერატურა
Abubakar, Abdulsalami. (1998) Nigeria: A new beginning. Publisher: Federal Ministry of Information and Culture. ASIN: B0006FDZZG

რესურსები ინტერნეტში
Abdulsalami Abubakar – Famous Nigerians and personalities – OnlineNigeria.com

სქოლიო

კატეგორია:ნიგერიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 13 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები