მარტინ კარერა

მარტინ კარერა (დ. 20 დეკემბერი, 1806 — გ. 22 აპრილი, 1871) — მექსიკელი გენერალი, სენატორი და ქვეყნის დროებითი პრეზიდენტი დაახლოებით ერთი თვის განმავლობაში 1855 წელს. იგი ზომიერი ლიბერალი გახლდათ.

მარტინ კარერა იყო მექსიკელი სამხედრო და პოლიტიკოსი, რომელიც პრეზიდენტის თანამდებობას მცირე ხნით, 1854 წელს სანტა-ანას ბოლო დიქტატურის დამხობის პერიოდში იკავებდა. მისი სამხედრო კარიერა ჯერ კიდევ ბავშვობაში დაიწყო და მთელი ცხოვრების მანძილზე აქტიურ როლს ასრულებდა მექსიკის სამხედრო საქმეებში. მან პოლიტიკური მოღვაწეობა მექსიკის ცენტრალისტური რესპუბლიკის დროს დაიწყო, იგი იყო კონგრესში და რამდენჯერმე იყო სახელმწიფო საბჭოს წევრი.

მისი პრეზიდენტობა „აიუტლას გეგმის“ (Plan of Ayutla) წარმატებას მოჰყვა, რომელიც სანტა-ანას წინააღმდეგ იყო მიმართული. მას შემდეგ, რაც ამ უკანასკნელმა დედაქალაქი დატოვა, წარმომადგენელთა ხუნტამ „აიუტლას გეგმის“ადმი ერთგულება გამოაცხადა და პრეზიდენტად კარერა აირჩია. იგი ცდილობდა კომპრომისის პოვნას სანტა-ანას ადმინისტრაციის ნარჩენ ელემენტებსა და რევოლუციონერებს შორის. მიუხედავად იმისა, რომ მან რევოლუციონერებს არაერთი დათმობა შესთავაზა, მათ კარერას ნდობა არ გამოუცხადეს. ვინაიდან მან ვერ შეძლო დეპარტამენტების ერთგულების მოპოვება, თანამდებობაზე ყოფნიდან დაახლოებით ერთი თვის შემდეგ გადადგა.

ადრეული ცხოვრება
მარტინ კარერა 1806 წელს პუებლაში, წარჩინებულ ოჯახში დაიბადა. მამამისი არტილერიის პოლკოვნიკი იყო. ცხრა წლის ასაკში, როდესაც მექსიკის დამოუკიდებლობისთვის ომი უკვე დაწყებული იყო, კარერა ფერდინანდ VII-ის საექსპედიციო პოლკში გაწევრიანდა. თორმეტი წლის ასაკში მას ოფიცრის წოდება მიენიჭა და, მიუხედავად ახალგაზრდობისა, ბატალიონის წვრთნა დაევალა.

დამოუკიდებელი მექსიკა
1821 წლის 30 აგვისტოს იგი შეუერთდა აგუსტინ დე იტურბიდეს „იგუალას გეგმას“ და გამოცხადდა გენერალ ფილისოლას მეთაურობის ქვეშ მყოფ მეცამეტე დივიზიაში. მომდევნო წელს იგი არტილერიის კორპუსში გამოიძახეს და ვერაკრუსის დასაცავად განამწესეს, რომელსაც კვლავ ემუქრებოდნენ სან-ხუან-დე-ულუას ციხესიმაგრეში დარჩენილი ესპანელები. კარერას დაევალა ფორტიფიკაციების მართვა და არტილერიის მომზადება; იგი იცავდა ქალაქს მაშინაც, როდესაც იტურბიდეს ჯარებმა მას ალყა შემოარტყეს „ვერაკრუსის გეგმის“ ჩასახშობად, რომელიც მექსიკის პირველი იმპერიის წინააღმდეგ იყო მიმართული. მალევე მას ნამდვილი პოლკოვნიკის წოდება მიენიჭა. 1823 წლის ბოლოს იგი უკვე კაპიტანი იყო და დედაქალაქში არსენალსა და იარაღის წარმოებას ხელმძღვანელობდა. 1828 წელს, არჩეული პრეზიდენტისა და ომის მინისტრის, მანუელ გომეს პედრასას წინააღმდეგ მიმართული „აკორდადას რევოლუციის“ დროს, კარერა მთავრობას იცავდა, რევოლუციის გამარჯვების შემდეგ კი პრეზიდენტმა ვისენტე გერერომ იგი ვიცე-პოლკოვნიკად დააწინაურა.

1831 წლის აპრილში იგი მეხიკოში მდებარე ციტადელის (Ciudadela) ხელმძღვანელად დაინიშნა. 1840 წლის ფედერალისტთა აჯანყებისას მან კვლავ დაიცვა მთავრობა, მომდევნო წელს კი ბრიგადის გენერლის წოდება მიიღო. 1842 წელს იგი ეროვნული საკანონმდებლო ხუნტის წევრი იყო, რომელსაც „ორგანული საფუძვლების“ (Bases Orgánicas) შემუშავება დაევალა, 1844 და 1845 წლებში კი კონგრესში სენატორი იყო. 1846 წელს გახდა სახელმწიფო საბჭოს წევრი, მოგვიანებით კი ომის სამინისტროს მრჩეველი. იგი იბრძოდა ამერიკა-მექსიკის ომში და მონაწილეობდა მეხიკოს დაცვაში. კარერამ მხარი დაუჭირა „ხალისკოს გეგმას“, რომელმაც 1853 წელს სანტა-ანა ხელისუფლებაში დააბრუნა, რის შემდეგაც დროებითმა პრეზიდენტმა ლომბარდინიმ იგი მეხიკოს ჯარების მეთაურად დანიშნა. ძალაუფლებაში დაბრუნებისთანავე სანტა-ანამ იგი სახელმწიფო საბჭოს წევრად და 1853 წლის ივნისში დივიზიის გენერლად დაასახელა. იგი დაინიშნა ფედერალური ოლქის მთავარ კომენდანტად, მოგვიანებით კი შეუერთდა მიჩოაკანის კამპანიას, სადაც სანტა-ანა მისი მმართველობის წინააღმდეგ მიმართული ამბოხებების ჩახშობას ცდილობდა.

პრეზიდენტობა
მას შემდეგ, რაც „აიუტლას გეგმის“ ჩახშობა ვერ მოხერხდა, სანტა-ანამ გადადგომისა და ქვეყნიდან გაქცევის გადაწყვეტილება მიიღო. 9 აგვისტოს დილით, როდესაც სანტა-ანა უკვე გარბოდა, მთავრობამ გახსნა მისი ერთ-ერთი ბოლო ბრძანება, რომლითაც აღმასრულებელი ხელისუფლება ტრიუმვირატს გადაეცემოდა. ტრიუმვირატის შემადგენლობაში იყვნენ უზენაესი სასამართლოს პრეზიდენტი მარიანო სალასი და მარტინ კარერა, რომლებსაც კონგრესი უნდა მოეწვიათ კონსტიტუციის შესაქმნელად. გენერალმა კარერამ და გენერალმა რომულო დიას დე ლა ვეგამ (მეხიკოს გარნიზონის მეთაურმა) უარყვეს სანტა-ანას გეგმა და 13 აგვისტოს მხარდაჭერა „აიუტლას გეგმას“ გამოუცხადეს.

დედაქალაქის რეზოლუციამ, რომელმაც „აიუტლას გეგმა“ მიიღო, რომულო დიას დე ლა ვეგას დაავალა, თითოეული დეპარტამენტიდან და ფედერალური ოლქიდან აერჩია წარმომადგენელთა ხუნტა, რომელსაც რესპუბლიკის პრეზიდენტის არჩევა და მისი სახელმწიფო საბჭოს ფუნქციის შესრულება ევალებოდა. ხუნტა ჩამოყალიბდა და პრეზიდენტად მარტინ კარერა აირჩიეს.

კარერა შეეცადა გაეუქმებინა სანტა-ანას დიქტატურის კვალი და ქვეყნის სამხედრო ოლქების კომენდანტ-გენერლებს აუკრძალა ჩარევა ხაზინის საკითხებში. მან გამოსცა პროკლამაცია ეროვნული გვარდიის ორგანიზების, არმიის რეფორმირების, ხაზინის მოწესრიგებისა და პიროვნული უფლებების პატივისცემის შესახებ.

კარერას მთავრობას ასევე მოუხდა გამკლავება კიდევ ერთ აჯანყებასთან, რომელსაც ანტონიო ჰარო ი ტამარისი ხელმძღვანელობდა. მან 13 აგვისტოს სანტა-ანას დამხობა, გაწვევის გაუქმება, პრესის თავისუფლება და კონგრესის მოწვევა მოითხოვა. ეს უკანასკნელი ამბოხება მანამ დაიწყო, სანამ ხმა მოვიდოდა, რომ სანტა-ანა უკვე გაქცეული იყო. „აიუტლას მოძრაობის“ ლიდერები შეეცადნენ კომპრომისზე წასულიყვნენ ჰარო ი ტამარისთან.

„აიუტლას გეგმა“ მკვეთრად ლიბერალური იყო, კარერას მთავრობა კი აღიქმებოდა, როგორც სანტა-ანას რეჟიმის ნარჩენების მცდელობა, მოეხდინათ რევოლუციის კოოპტაცია (მითვისება) ან მისი შერბილება. მან დეპარტამენტებისგან მხოლოდ შეზღუდული აღიარება მიიღო; იგნასიო კომონფორტმა, აიუტლას მოძრაობის ერთ-ერთმა მთავარმა მეთაურმა, უარი თქვა კარერას აღიარებაზე. კარერამ სცადა რევოლუციური ლიდერების მოწვევა კონფერენციაზე დოლორესში 16 სექტემბერს — სიმბოლურ ადგილას, სადაც მექსიკის დამოუკიდებლობისთვის ომი დაიწყო, სწორედ „Grito de Dolores“-ის (დოლორესის ძახილი) წლისთავზე — თუმცა ეს მიწვევა უარყვეს. კარერა კარგავდა ქვეყნის ერთგულებას, რევოლუციური ჯარები კი დედაქალაქისკენ მიიწევდნენ. გარდაუვალობის წინაშე დამდგარი კარერა 11 სექტემბრის ღამის 11 საათზე პრეზიდენტობიდან გადადგა და მეხიკოს ოლქზე სარდლობა გარნიზონის უფროსს, რომულო დიას დე ლა ვეგას გადასცა, რომელმაც მაშინვე აირჩია შვიდწევრიანი მმართველი საბჭო. გარნიზონმა გააკეთა განცხადება, რომ კარერას აღიარება სხვა არაფერი იყო, თუ არა დროებითი აუცილებლობით გამოწვეული აქტი; მათ ერთგულება გამოუცხადეს „აიუტლას გეგმასა“ და ნებისმიერ მთავრობას, რომელიც მისგან ჩამოყალიბდებოდა. მეორე დღეს გამოქვეყნებულ მანიფესტში კარერა იმედოვნებდა, რომ თანამემამულეები დაინახავდნენ — მან შეასრულა დაპირება და ქვეყანაში ერთი ცრემლიც კი არ დაღვრილა.

გვიანდელი ცხოვრება
პრეზიდენტობიდან გადადგომის შემდეგ კარერა კერძო ცხოვრებას დაუბრუნდა. მან შესთავაზა თავისი სამსახური მთავრობას 1862 წლის „სამმხრივი ექსპედიციის“ დროს, თუმცა მისი შეთავაზება არ მიიღეს. იგი ოფიციალურად გადადგა სამხედრო სამსახურიდან მექსიკის მეორე იმპერიის დროს და გარდაიცვალა 1871 წლის 22 აპრილს.

იხილეთ აგრეთვე
მექსიკის პრეზიდენტი

ლიტერატურა
 "Carrera Sabat, Martín", Enciclopedia de México, v. 3. Mexico City, 1996, .
 García Puron, Manuel, México y sus gobernantes, v. 2. Mexico City: Joaquín Porrúa, 1984.
 Orozco Linares, Fernando, Gobernantes de México. Mexico City: Panorama Editorial, 1985, .

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1806
კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1871
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აპრილი
კატეგორია:მექსიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:მექსიკის პრეზიდენტები