კრისტოფერ ლოიკი

კრისტოფერ ლოიკი (დ. 11 ნოემბერი, 1952 – გ. 8 აგვისტო, 2025) — მარშალელი პოლიტიკოსი, რომელიც 2012 წლიდან 2016 წლამდე მარშალის კუნძულების პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. იგი პარლამენტმა პრეზიდენტად 2012 წლის იანვარში, 2011 წლის საყოველთაო არჩევნების შემდეგ აირჩია.

წარმომავლობა და განათლება
ლოიკი 1952 წლის 11 ნოემბერს აილინგლაპლაპის ატოლზე დაიბადა. მან დაამთავრა მარშალის კუნძულების საშუალო სკოლა, რის შემდეგაც სწავლა ამერიკის შეერთებულ შტატებში განაგრძო — ჯერ ჰავაის წყნარი ოკეანის კოლეჯში (Hawaii Pacific College), შემდეგ კი გონზაგას უნივერსიტეტის სამართლის სკოლაში. ლოიკი ფლობდა მშობლიურ მარშალის ენასა და ინგლისურს. იგი დაქორწინებული იყო ანონო ლიეომ ლოიკზე, რომელთანაც სამი შვილი და რვა შვილიშვილი ჰყავდა.

ლოიკი 2025 წლის 8 აგვისტოს, 72 წლის ასაკში, ჰონოლულუში, სამედიცინო მეთვალყურეობის ქვეშ გარდაიცვალა.

პოლიტიკური კარიერა
ლოიკი პირველად ნიტიჟელაში (მარშალის კუნძულების პარლამენტი) 1985 წელს აირჩიეს, სადაც იგი აილინგლაპლაპის ატოლს წარმოადგენდა. პრეზიდენტ ამატა კაბუას კაბინეტში იგი 1988 წლიდან 1992 წლამდე იუსტიციის მინისტრის თანამდებობას იკავებდა. 1992 წელს სოციალური მომსახურების მინისტრი გახდა და ამ თანამდებობაზე 1996 წლამდე დარჩა. კაბუას გარდაცვალების შემდეგ, როდესაც პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი კუნიო ლემარი გახდა, ლოიკი განათლების მინისტრად დაინიშნა. ამ თანამდებობაზე მან ორი წელი დაჰყო, მათ შორის პრეზიდენტ იმატა კაბუას დროსაც, რომელმაც ფიცი 1997 წელს დადო. 1998 წელს კაბუამ იგი რალიკის კუნძულების ჯაჭვის მინისტრად დანიშნა, 1999 წელს კი დამატებით — პრეზიდენტის თანაშემწე მინისტრის პორტფელიც (Minister-in-Assistance to the President) ჩააბარა.

ნიტიჟელაში მუშაობის პერიოდში ლოიკი აქტიურად მონაწილეობდა მრავალი კომიტეტის მუშაობაში, მათ შორის: სასამართლო და სამთავრობო ურთიერთობების; ჯანდაცვის, განათლებისა და სოციალური მომსახურების (რომელსაც თავმჯდომარეობდა); საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის; რესურსებისა და განვითარების; საერთაშორისო დაცვის, მშვიდობის, უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის საკითხებში. იგი ასევე იყო მეორე და მესამე საკონსტიტუციო კონვენციების წევრი, ამ უკანასკნელში ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა და ხელმძღვანელობდა „უფლებათა ბილის“ (Bill of Rights) კომიტეტს.

ლოიკი იყო იმ გუნდის წევრი, რომელიც აწარმოებდა მოლაპარაკებებს აშშ-ის მიერ რონალდ რეიგანის სახელობის ბალისტიკური რაკეტების საგამოცდო პოლიგონის (მარშალის კუნძულების ნაწილის) იჯარის გაგრძელებაზე. რვაწლიანი ჩიხის შემდეგ, მოლაპარაკებები წარმატებით დასრულდა და მარშალის კუნძულების მთავრობა დათანხმდა იჯარის გაგრძელებას 32 მილიონი დოლარის სანაცვლოდ.

2007 წელს ლოიკი ხელახლა აირჩიეს ნიტიჟელაში აილინგლაპლაპის წარმომადგენლად. 2008 წელს იგი მთავრობას დაუბრუნდა პრეზიდენტ ლიტოკვა ტომეინგის თანაშემწე მინისტრის სტატუსით.

პრეზიდენტობა
370px|მინი
ლოეაკი მარშალის კუნძულების პრეზიდენტი 2012 წლის იანვარში გახდა, მას შემდეგ, რაც ნიტიჟელამ იგი ამ თანამდებობაზე აირჩია. ლოეაკი საპრეზიდენტო კანდიდატად მას შემდეგ დასახელდა, რაც ყოფილმა პრეზიდენტმა, კესაი ნოტემ, უარი თქვა მხარი დაეჭირა „Aelon Kein Ad“-ის მიერ შერჩეული ნომინანტისთვის, ტონი დებრუმისთვის, რომელმაც პრაიმერიზი მოიგო. შესაბამისად, უმრავლესობის შესანარჩუნებლად ლოიკი მეორე არჩევნად იყო მიჩნეული. მან მოქმედი პრეზიდენტი ჟურელანგ ზედკაია 21 ხმით 11-ის წინააღმდეგ დაამარცხა. ზედკაია დათანხმდა ახალ ადმინისტრაციასთან თანამშრომლობას, ლოიკმა კი კაბინეტი დაასახელა და ფიცი ერთ კვირაში დადო.

2013 წლის 26 სექტემბერს, გაეროს გენერალური ასამბლეის 68-ე სესიაზე სიტყვით გამოსვლისას, ლოიკმა განაცხადა:

„გლობალური ძალისხმევა კლიმატის ცვლილების წინააღმდეგ არასაკმარისია — და დაბალ განედზე მდებარე კუნძულოვანი სახელმწიფოები, როგორიც ჩემია, უკვე იხდიან იმის ფასს, რაც სწრაფად იქცევა გლობალურ კრიზისად. მსოფლიომ მომავალი რისკების გათვალისწინებით უნდა იმოქმედოს, ჩვენ კი ძალიან ხშირად კურსს მხოლოდ მიმდინარე პირობების მიხედვით ვინარჩუნებთ. ეს ზღვის დონე იწევს და არა კუნძულები იძირება. მე არ დავთმობ ჩემს მიწას ან ჩემს ერს; არ მოვისვენებ მანამ, სანამ მსოფლიო ლიდერები არ აიღებენ მოქმედების ვალდებულებას — არა მხოლოდ ეკონომიკური მიზანშეწონილობის გამო, არამედ საერთო პასუხისმგებლობიდან გამომდინარე.“

პრეზიდენტობის შემდეგ
2020 წლის იანვარში პრეზიდენტმა დევიდ კაბუამ ლოიკი პრეზიდენტის თანაშემწე მინისტრად დანიშნა. 2021 წლის 4 სექტემბერს, კოტაკ ლიტოკვა ლოიკის გარდაცვალების შემდეგ, იგი ავიდა აილინგლაპლაპის ტახტზე და გახდა ახალი იროიჯლაპლაპი (უმაღლესი ბელადი).

რესურსები ინტერნეტში
 Statement by Christopher Loeak, President of the Marshall Islands to the Sixty-seventh session of the United Nations General Assembly, 25 September 2012

იხილეთ აგრეთვე
მარშალის კუნძულების პრეზიდენტი

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აგვისტო
კატეგორია:მარშალის კუნძულების პრეზიდენტები
კატეგორია:მარშალის კუნძულების პოლიტიკოსები