კბილებიანი რკინიგზა

კბილებიანი რკინიგზა — რკინიგზის ტრანსპორტის განსაკუთრებული სახეობა, რომელიც ჩვეულებრივისგან განსხვავდება კბილებიანი ლარტყის (რელსის) ქონით. კბილებიანი რელსი იგება ჩვეულებრივ ორი ჩვეულებრივი  (სავალი) რელსებს შორის შუაში. შესაბამისად, ასეთი რკინიგზების მოძრავი შემადგენლობა აღჭურვილია კბილებიანი ბორბლებით, რომლის მუშაობის პრინციპის საფუძველს წარმოადგენს ლარტყოვანი გადაცემის პრინციპი.

კბილებიანი რკინიგზის მატარებლებს შეუძლიათ გადალახონ გაცილებით უფრო დიდი აღმართები, ვიდრე ჩვეულებრივ რკინიგზებზე. მსოფლიოში ყველაზე უფრო ციცაბო კბილანიანი რკინიგზაა — Pilatusbahn, რომელიც ადის მთა პილატუსის მწვერვალზე (შვეიცარია, ლუცერნის გვერდზე). ამ გზის ქანობი აღწევს 48 %-ს.

 ტიპები 
არსებობს კბილებიანი რკინიგზების რამდენიმე სხვადასხვა ტიპი. კბილებიანი მოჭიდების ყველაზე უფრო გავრცელებული კონსტრუქციები, რომლებიც მათზე გამოიყენება — სისტემები Marsh, Abt, Locher, Riggenbach, Strub და Von Roll.


 გავრცელება 
კბილებიანი რკინიგზები არსებობენ ბევრ ქვეყანაში. ყველაზე უფრო მეტია შვეიცარიაში (ორ ათეულზე მეტი). ასეთი რკინიგზებიდან ერთ-ერთი ყველაზე უფრო ცნობილი და ძველი რკინიგზაა (მოქმედებს 1884 წლიდან) კორკოვადოს მთაზე, ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში არსებული კორკოვადოს რკინიგზა. მაგალითად საბერძნეთში არსებობს დიაკოპტონი — კალავრიტა. ყოფილი საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე კლასიკური კბილებიანი რკინიგზები არ არსებობენ, მაგრამ მოცემული პრინციპი — სპეციალური კბილებიან-სარელსო კონსტრუქციების გამოყენება — რეალიზირებულია კრასნოიარსკის ჰესის გემთამწევში და სანქტ-პეტერბურგის წყალდიდობისგან დამცავი ნაგებობების კომპლექსის გემგამშვები ნაგებობა С-1-ის ბატოპორტების გადამყვან მექანიზმში. ადრე მესამე კბილებიანი რელსი ასევე გამოიყენებოდა ნიჟნი-ნოვგოროდის ფუნიკულიორებზე 1896—1930 წლებში.

 გამოყენების სფეროები 
ბევრ კბილებიან რკინიგზას აქვს ძირითადად ტურისტული მნიშვნელობა, რადგან მათ მიყავთ სტუმრები (ტურისტები, მოთხილამურეები, ბუნებაში სეირნობის მოყვარულები და ა. შ.) მთების მწვერვალებზე და ფერდობებზე. მაგრამ არსებობენ უფრო უტილიტარული კბილებიანი რკინიგზები. მაგალითად, შტუტგარტში ერთ-ერთი მარშრუტის ტრამვაის (მარშრუტი № 10) ტრასა აგებულია, როგორც კბილებიანი რკინიგზა.Stuttgart — Zahnradbahn  საქალაქო საზოგადოებრივი ტრანსპორტის როლის შემსრულებელი კბილებიანი რკინიგზები არსებობენ სხვა ქალაქებშიც, მაგალითად ციურიხშიDie VBZ haben einen neuen Webauftritt — Stadt Zürich  (Dolderbahn) და ბუდაპეშტში.Fogaskerekű Vasút 

პანამის არხზე გემების გადაადგილებისას გამოიყენება ცნობილი, როგორც „მულები“ ელმავლები-„ბარჟის მზიდები“ ან „მებადურები“, რომლებიც მოძრაობენ კბილებიან რკინიგზაზე.


იხილეთ აგრეთვე
 ფუნიკულიორი

რესურსები ინტერნეტში

 Zahnradbahnen in Deutschland
 Зубчатые локомотивы в Панамском канале
 Монсеррат. Зубчатая железная дорога. Фоторепортаж.

სქოლიო

კატეგორია:სარკინიგზო ინფრასტრუქტურა
კატეგორია:კბილებიანი რკინიგზები