აჰმედ ბენ ბელა

აჰმედ ბენ ბელა ( დ. 25 დეკემბერი, 1916 — გ. 11 აპრილი, 2012) — ალჟირელი პოლიტიკოსი, ჯარისკაცი და რევოლუციონერი, რომელიც მსახურობდა ალჟირის მთავრობის მეთაურად 1962 წლის 27 სექტემბრიდან 1963 წლის 15 სექტემბრამდე, ხოლო შემდეგ იყო ალჟირის პირველი პრეზიდენტი 1963 წლის 15 სექტემბრიდან 1965 წლის 19 ივნისს მის დამხობამდე.

ბენ ბელამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა საფრანგეთის წინააღმდეგ ალჟირის დამოუკიდებლობის ომის დროს: იგი ხელმძღვანელობდა „ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ფრონტს“ (FLN), ორგანიზებას უწევდა უცხოური იარაღის გადაზიდვას და კაიროდან ახდენდა პოლიტიკური სტრატეგიის კოორდინაციას. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ალჟირში არ იმყოფებოდა, საფრანგეთის ხელისუფლებამ რამდენჯერმე სცადა მისი მკვლელობა. მას შემდეგ, რაც ალჟირმა 1962 წელს დამოუკიდებლობა მოიპოვა, ბენ ბელას „უჯდას ჯგუფმა“ ხელში ჩაიგდო ძალაუფლება ბენიუსეფ ბენხედას დროებითი მთავრობისგან და ბენ ბელა გახდა ალჟირის პრემიერ-მინისტრი, ხოლო ფერჰად აბასი — პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. ბენ ბელამ ფერჰად აბასი 1963 წლის 15 სექტემბერს შეცვალა, მას შემდეგ რაც იგი სწრაფად ჩამოაშორა მმართველობას, და არჩეულ იქნა პრეზიდენტად არჩევნებში ხმების 99,6 პროცენტით გამარჯვების შემდეგ.

ბენ ბელა ატარებდა არაბული სოციალიზმისა და პანარაბიზმის პოლიტიკას და საკუთარ თავს „ნასერისტად“ ახასიათებდა. მან მოახდინა რამდენიმე ინდუსტრიის ნაციონალიზაცია, დაამყარა კარგი ურთიერთობა სხვა ანტისიონისტურ არაბულ სახელმწიფოებთან და მემარცხენე ქვეყნებთან, როგორიცაა გამალ აბდელ ნასერის ეგვიპტე და ფიდელ კასტროს კუბა. პრეზიდენტობის პერიოდში იგი პოლიტიკურ კონფლიქტებს წააწყდა: 1963 წელს მას მოუხდა გამკლავება სასაზღვრო შეტაკებებთან „ქვიშის ომში“ მაროკოსთან, ხოლო 1963–1964 წლებში — „სოციალისტური ძალების ფრონტის“ წარუმატებელ ამბოხებასთან მისი რეჟიმის წინააღმდეგ. იგი ხელისუფლებიდან ჩამოაგდეს და შინაპატიმრობაში მოათავსეს 1965 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, რომელიც მისმა თავდაცვის მინისტრმა, ჰუარი ბუმედიენმა განახორციელა. იგი შინაპატიმრობიდან 1980 წლის 17 იანვარს გაათავისუფლეს. ბენ ბელა 2012 წელს გარდაიცვალა.

ადრეული წლები
აჰმედ ბენ ბელა დაიბადა 1916 წლის 25 დეკემბერს მაგნიას კომუნაში. მამამისი ფერმერი და წვრილი მოვაჭრე იყო. მას ოთხი ძმა და ორი და ჰყავდა. მისი უფროსი ძმა პირველ მსოფლიო ომში მიღებული ჭრილობებისგან გარდაიცვალა, სადაც იგი საფრანგეთის მხარეს იბრძოდა. მეორე ძმა ავადმყოფობით გარდაიცვალა, ხოლო მესამე 1940 წელს საფრანგეთში გაუჩინარდა ნაცისტების გამარჯვებით გამოწვეული ქაოსის დროს.

ბენ ბელამ სწავლა მაგნიაში დაიწყო, სადაც ფრანგულ სკოლაში დადიოდა, ხოლო სწავლა ქალაქ ტლემსენში განაგრძო, სადაც პირველად შეიგრძნო რასობრივი დისკრიმინაცია. თავისი ევროპელი მასწავლებლის მხრიდან მუსლიმებისადმი გამოხატული მტრობით შეშფოთებულმა, მან იმპერიალიზმისა და კოლონიალიზმის წინააღმდეგ პროტესტი დაიწყო და აკრიტიკებდა ალჟირზე ფრანგული კულტურული გავლენის დომინირებას. ამ პერიოდში იგი ნაციონალისტურ მოძრაობას შეუერთდა.

მსახურება საფრანგეთის არმიაში
ბენ ბელა პირველად ნებაყოფლობით შევიდა საფრანგეთის არმიაში 1936 წელს. კოლონიური მმართველობის პირობებში არმია ალჟირელებისთვის წინსვლის ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან გზათაგანი იყო, ამიტომ ნებაყოფლობითი გაწვევა ხშირი იყო. მარსელში დისლოცირებისას, 1939–1940 წლებში იგი ცენტრალურ ნახევარმცველად თამაშობდა კლუბ „მარსელის ოლიმპიკში“. მისი ერთადერთი გამოსვლა კლუბის რიგებში შედგა „ანტიბის“ წინააღმდეგ, საფრანგეთის თასზე, 1940 წლის 29 აპრილს კანში,Ben Bella, un président buteur s'est éteint… . OM.net. სადაც მან გოლი გაიტანა.Olympique de Marseille, saison 1939-1940 . Om4ever.com.-  კლუბის ხელმძღვანელობამ მას გუნდში პროფესიონალური ადგილი შესთავაზა, თუმცა მან ეს შეთავაზება უარყო. იგი ასევე თამაშობდა „IRB Maghnia“-ში.

ბენ ბელა კვლავ ჩაეწერა ჯარში 1940 წელს, რადგან სჯეროდა, რომ საფრანგეთის არმია საუკეთესო შესაძლებლობას იძლეოდა ალჟირელებისადმი არადისკრიმინაციული მოპყრობისთვის. მეორე მსოფლიო ომის დროს საფრანგეთის მხარეს ბრძოლისთვის იგი ორჯერ დააჯილდოვეს: მან მიიღო „საომარი ჯვარი“ (Croix de Guerre) 1940 წელს ნაცისტების შემოჭრისას საზენიტო თანამდებობაზე მსახურებისთვის. საფრანგეთის დაცემის შემდეგ მისი დემობილიზაცია მოხდა, თუმცა მოგვიანებით შეუერთდა „თავისუფალი საფრანგეთის“ მაროკოელ ტირაჟიორთა (ქვეითთა) პოლკს, რომლის შემადგენლობაშიც იტალიის კამპანიის განმავლობაში მსახურობდა. იტალიაში იგი დააჯილდოვეს მონტე-კასინოს ბრძოლაში გამოჩენილი სიმამაცისთვის, რომლის დროსაც მან დაჭრილი ოფიცერი სამშვიდობოს გაიყვანა და ბატალიონის მართვა საკუთარ თავზე აიღო. ამისთვის მას მიენიჭა ვორანტ-ოფიცრის (warrant officer) წოდება და თავად შარლ დე გოლისგან მიიღო „სამხედრო მედალი“ (Médaille militaire) — „თავისუფალი საფრანგეთის“ ძალების უმაღლესი ჯილდო.Robert Merle, Ahmed Ben Bella, Edició de Materials, 1965

1945 წლის 8 მაისს, როდესაც საფრანგეთი გერმანიის კაპიტულაციას ზეიმობდა, ალჟირის ქალაქ სეტიფში ფართომასშტაბიანმა პროტესტმა იფეთქა. ომმა გაამძაფრა ალჟირელების კოლონიური ჩაგვრა, რასაც მოჰყვა მწვავე რეაქცია: ოფიციალური მონაცემებით, დაიღუპა 100-ზე მეტი ევროპელი და დაახლოებით 1500 ალჟირელი.  თუმცა, ანტიკოლონიური მოძრაობის ამბოხებულები ალჟირელთა მსხვერპლს დაახლოებით 10 000-მდე აფასებდნენ. სეტიფის აჯანყების შედეგებმა შოკში ჩააგდო ბენ ბელა და მისი ალჟირელი თანამებრძოლები, რადგან მათ გააცნობიერეს, რომ საფრანგეთი არ აღიარებდა მათ მოთხოვნას თანასწორუფლებიანობის შესახებ, მიუხედავად მათი სამხედრო სამსახურისა ომის დროს.

დამოუკიდებლობამდე

პირველი ორგანიზაცია ალჟირში ფრანგული რეჟიმის წინააღმდეგ ასაჯანყებლად
1945 წლის სეტიფისა და გელმას ჟლეტის შემდეგ ბენ ბელა დაბრუნდა ალჟირში და პოლიტიკურად გააქტიურდა ფრანგული რეჟიმის ოპოზიციურ მოძრაობაში. საფრანგეთის ხელისუფლებამ მის ფერმაში თავდამსხმელები გაგზავნა მისი მკვლელობის განზრახვით.

მის სიცოცხლეზე თავდასხმა ჩაიშალა, თუმცა ფერმის კონფისკაცია მოხდა და იგი იატაკქვეშეთში გადავიდა. მას შემდეგ, რაც ნაციონალისტურმა პარტიებმა დიდ წარმატებას მიაღწიეს 1947 წლის ადგილობრივ არჩევნებში, რასაც მოჰყვა 1948 წლის ალჟირის ასამბლეის არჩევნების ფალსიფიკაცია ფრანგი მოხელეების მიერ (რაზეც შეთანხმებული იყო და რასაც ამართლებდა სოციალისტი გენერალ-გუბერნატორი მარსელ-ედმონ ნეგელენი), ბენ ბელა დარწმუნდა, რომ მშვიდობიანი გზით დემოკრატიული დამოუკიდებლობის მიღწევა ილუზია იყო. მესალი ჰაჯთან და მის პარტიასთან ერთად, მან ხელი შეუწყო „სპეციალური ორგანიზაციის“ (OS) დაარსებას — ეს იყო გასამხედროებული ორგანიზაცია, რომლის სტრატეგიული მიზანი იყო რაც შეიძლება სწრაფად დაეწყო შეიარაღებული ბრძოლა ფრანგული კოლონიური რეჟიმის წინააღმდეგ. ეს ჯგუფი გახდა „ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტის“ (FLN) უშუალო წინამორბედი. მას ევალებოდა „ვილაიების“ (FLN-ის რეგიონული სამხედრო სექციების) ორგანიზება, ამბოხებულების იარაღით მომარაგება და მეგობარი არაბული ქვეყნებიდან ფინანსური მხარდაჭერის მოპოვება.

1949 წლის 4 აპრილს ბენ ბელამ ორგანიზაციისთვის სახსრების მოსაპოვებლად უხელმძღვანელა ორანის ცენტრალური ფოსტის გაძარცვას, სადაც 3 მილიონი ფრანკი მოიპოვა, რაც იარაღის შესაძენად გამოიყენა. იგი საბოლოოდ 1950 წელს დააკავეს და ბლიდას ციხეში რვა წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. ტყვეობაში ყოფნისას იგი გაეცნო სულთან-გალიევის ნაშრომებს, რამაც მომავალში დიდი გავლენა მოახდინა მასზე.Sultan Galiev: Le père de la révolution tiers-mondiste, Benningsen Alexandre, pg.277-278  მან მალევე, 1952 წელს, მოახერხა გაქცევა: ციხის ფანჯრის გისოსები დახერხა დანით, რომელიც პურში ჩამალული შეიტანეს ციხეში. მან გზა გაიკვალა ტუნისისკენ, შემდეგ კი ეგვიპტისკენ და 1952 წლისთვის მიაღწია კაიროს, სადაც პრეზიდენტმა გამალ აბდელ ნასერმა თავშესაფარი მისცა.

1954 წელს, ალჟირის ომის დაწყებისას, ბენ ბელა იმყოფებოდა კაიროში, სადაც იგი გახდა „ერთიანობისა და მოქმედების რევოლუციური კომიტეტის“ ცხრა წევრიდან ერთ-ერთი. ეს კომიტეტი სათავეში ჩაუდგა „ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ფრონტს“ (FLN), რომელიც იმავე წლის ნოემბერში, შვეიცარიაში ალჟირელი ლიდერების საიდუმლო შეხვედრის დროს დაარსდა. FLN-მა მალე დაიწყო შეიარაღებული აჯანყება ფრანგი კოლონისტების წინააღმდეგ,Robert Merle, Ahmed Ben Bella, Edició de Materials, 1965. რაც ალჟირში პარტიზანულ ომში გადაიზარდა.

ალჟირის ომი
300px|მინი|შეხვედრა აღმოსავლეთ ბაზიდან ალჟირელი თავისუფლების მებრძოლებისთვის იარაღის გადაცემის დაგეგმვის შესახებ. ბენ ბელა მარცხნიდან მეორეა
ბენ ბელამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ომის დროს: იგი ხელმძღვანელობდა FLN-ს, ორგანიზებას უწევდა უცხოური იარაღის გადაზიდვას და ახდენდა პოლიტიკური სტრატეგიის კოორდინაციას. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ალჟირში არ იმყოფებოდა, საფრანგეთის ხელისუფლების მხრიდან მისი მკვლელობის მცდელობები გრძელდებოდა. ეროვნული დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, იგი ალჟირის ვიცე-პრეზიდენტად დაინიშნა ბენიუსეფ ბენხედას კაბინეტში.

ბენ ბელა და მისი პარტნიორები პასუხისმგებელნი იყვნენ ბაზებისა და მარშრუტების სისტემის შექმნაზე, რათა ალჟირის „ეროვნულ-განმათავისუფლებელი არმია“ (ALN) იარაღით, საბრძოლო მასალითა და სხვა საშუალებებით მოემარაგებინათ. ALN-ის ლოგისტიკური სისტემა ომის პირველ წლებში ფოკუსირებული იყო ეგვიპტესა და ლიბიაზე. მას შემდეგ, რაც 1956 წელს საფრანგეთის მიერ ტუნისისა და მაროკოს ოკუპაცია დასრულდა, ბენ ბელამ და მისმა პარტნიორებმა ორივე ქვეყანაში ჩამოაყალიბეს ბანაკების სისტემა ხალხის მოსამზადებლად და მათ ალჟირში გასაგზავნად.

ბენ ბელამ თავი გარიყულად იგრძნო 1956 წლის 20 აგვისტოს გამართულ სუმამის კონფერენციაზე, რის გამოც მან უარყო იგი მისი „სეკულარიზმის“, დამოუკიდებელ ალჟირში ევროპული უმცირესობის ინტეგრირების გადაწყვეტილებისა და დელეგატების არასწორი წარმომადგენლობის გამო. აბან რამდანის თქმით, ბენ ბელას მიერ ქარტიის უარყოფა განპირობებული იყო იმით, რომ იგი კაბილების მიერ იყო შედგენილი. ბენ ბელას ასევე ადანაშაულებდნენ იმაში, რომ იგი საქმისთვის საკმარის ფულსა და იარაღს არ აწვდიდა. Ben Bella was also accused of not providing enough money and weapons for the cause.

1956 წელს მან უარი თქვა კაიროში, მის სასტუმროში ტაქსით მიტანილი ამანათის მიღებაზე. ბომბი ტაქსის შიგნით აფეთქდა მისი წასვლისას, რამაც მძღოლი მოკლა. იმავე წელს, ტრიპოლიში, მის სასტუმროში ყოფნისას, ფრანგულ დაზვერვასთან დაკავშირებული „პიე-ნუარი“ (pied noir) შეიარაღებული პირი, სახელად ჟან დავიდი, შევიდა მის ოთახში და ესროლა; მან ბენ ბელა დაჭრა, თუმცა ვერ მოკლა. მოგვიანებით მსროლელი ლიბიის საზღვარზე, გაქცევის მცდელობისას მცველებმა მოკლეს. 

300px|მინი|ბენ ბელა (მარცხნივ) ფრანგული არმიისგან დაპატიმრების შემდეგ
1956 წლის ოქტომბერში იგი ალჟირში საფრანგეთის სამხედრო ხელისუფლებამ დააკავა, რომლებმაც გაიტაცეს თვითმფრინავი, რომლითაც იგი მგზავრობდა. იგი პატიმრობაში იმყოფებოდა 1962 წლის ევიანის შეთანხმებამდე და გაათავისუფლეს 5 ივლისს. მისმა ადრეულმა დაპატიმრებამ გამოიწვია ალენ სავარის გადადგომა, რომელიც გი მოლეს პოლიტიკას ეწინააღმდეგებოდა; როგორც პატიმარი FLN-ის ტერორისტული კამპანიის პიკის დროს, იგი შედარებით შეუბღალავი დარჩა ამ ორგანიზაციასთან ასოცირების მიუხედავად.

1962 წლის მაის-ივნისში, ტრიპოლიში გამართულ FLN-ის კონფერენციაზე, ბენ ბელამ გააუქმა სუმამის კონფერენციის გადაწყვეტილებები და პრიორიტეტი მიანიჭა ალჟირის ნაციონალური არაბულ-ისლამური კულტურისა და იდენტობის დამკვიდრებას.

იმ დროის ბევრი არაბი რევოლუციონერის მსგავსად, მან საკუთარ თავს „ნასერისტი“ უწოდა და მჭიდრო კავშირები დაამყარა ეგვიპტესთან ჯერ კიდევ ეროვნული დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე. ნასერის მხრიდან ალჟირული მოძრაობის მატერიალურმა, მორალურმა და პოლიტიკურმა მხარდაჭერამ ეგვიპტეს გეოპოლიტიკური პრობლემები შეუქმნა, რადგან ამან გადამწყვეტი როლი ითამაშა საფრანგეთის გადაწყვეტილებაში, დაეწყო ომი მის წინააღმდეგ 1956 წლის სუეცის კრიზისის დროს.

FLN-ისადმი პაკისტანის მხარდაჭერის გამო, ბენ ბელას გადაეცა პაკისტანის დიპლომატიური პასპორტი, რათა მას შეძლებოდა საზღვარგარეთ მგზავრობა საფრანგეთისა და მისი მოკავშირეების მიერ კოორდინირებული საერთაშორისო დევნის პირობებში. -  
- Promoting Principled Positions , article by Senator Mushahid Hussain ბენ ბელა პაკისტანის დიპლომატიური პასპორტით ასევე სარგებლობდა 1980-იან წლებში, ალჟირიდან ემიგრაციაში ყოფნის პერიოდში.

ალჟირის დამოუკიდებლობა
ბენ ბელას მთავრობა
300px|მინი|ბენ ბელა ფიდელ კასტროსა და ჩე გევარასთან ერთად, კუბა, 1962 წელი.
მინი|ეგვიპტის პრეზიდენტი ნასერი, ტუნისის პრეზიდენტ ბურგიბასა და ბენ ბელასთან ერთად, 1963 წელი.
ალჟირის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ბენ ბელა სწრაფად იქცა პოპულარულ ლიდერად. 1962 წლის ივნისში მან ეჭვქვეშ დააყენა პრემიერ-მინისტრ ბენიუსეფ ბენხედას ლიდერობა. ამას მოჰყვა რამდენიმე დავა FLN-ში მის მეტოქეებს შორის, რაც სწრაფადვე იქნა ჩახშობილი ბენ ბელას მხარდამჭერთა მზარდი რაოდენობის მიერ, განსაკუთრებით შეიარაღებულ ძალებში, რომლის მეთაურიც ჰუარი ბუმედიენი იყო. ბუმედიენმა თავისი მომხრე ჯარებით ალჟირისკენ ილაშქრა და 4 აგვისტოს ბენ ბელამ სახელმწიფო გადატრიალების გზით ხელში ჩაიგდო ძალაუფლება. 1962 წლის სექტემბრისთვის ბენ ბელა ალჟირს პრაქტიკულად სრულად აკონტროლებდა. 20 სექტემბერს იგი პრემიერ-მინისტრად აირჩიეს ერთპიროვნულ არჩევნებში, რაც ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა 29 სექტემბერს აღიარა. 1962 წლის 8 ოქტომბერს ალჟირი გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის 109-ე წევრად მიიღეს.

პრემიერ-მინისტრის რანგში ბენ ბელამ მოახდინა ალჟირელი მუშების მიერ სპონტანურად დაწყებული თვითმმართველობის (autogestion) პროცესების ლეგალიზება. 1963 წლის მარტში მან (თავის მრჩეველთა წრესთან ერთად) შეიმუშავა დეკრეტების ერთობლიობა, რათა მოეხდინა მანამდე ევროპელთა მფლობელობაში არსებული ყველა მიწის ნაციონალიზაცია. მისივე სიტყვებით, „ტრიპოლის პროგრამა მხოლოდ ფურცელზე რჩებოდა, ხოლო დამოუკიდებლობასა და რევოლუციას აზრი არ ჰქონდა მანამ, სანამ ალჟირის მიწა მსხვილი მიწათმფლობელების ხელში იყო“.Jeffrey James Byrne, "Our Own Special Brand of Socialism: Algeria and the Contest of Modernities in the 1960s", in Diplomatic History, volume 33, issue 3 June 2009, pg. 433

მან თავისი პოზიცია გამოიყენა FLN-ის მიერ შემუშავებული კონსტიტუციის დასამტკიცებლად, რამაც მისი მოკავშირეების უკმაყოფილება გამოიწვია. მოჰამედ ხიდერი და ფერჰად აბასი 1963 წელს გადადგნენ თავიანთი პოლიტიკური თანამდებობებიდან, რადგან შეშფოთებულნი იყვნენ ბენ ბელას მიერ შემოთავაზებულ კონსტიტუციაში გამოვლენილი დიქტატორული ტენდენციებით, რაც აკანონებდა ერთპარტიულ სახელმწიფოს და უარყოფდა პოლიტიკურ პლურალიზმს.Evans, Martin; Phillips, John, The anger of the dispossessed, Yale University Press, 2008, 74. მიუხედავად ამისა, ამ ქმედებას ალჟირელი ხალხისთვის პრობლემა არ შეუქმნია: კონსტიტუცია დამტკიცდა და 1963 წლის 15 სექტემბერს ბენ ბელა ქვეყნის პრეზიდენტად აირჩიეს — უალტერნატივოდ და ხმების აბსოლუტური უმრავლესობით.Dieter Nohlen, Michael Krennerich & Bernhard Thibaut (1999) Elections in Africa: A data handbook, p47 

თავისი პრეზიდენტობის პერიოდში ბენ ბელა დადგა გამოწვევის წინაშე – ნულიდან აეშენებინა პოსტკოლონიური სახელმწიფო ინფრასტრუქტურა; ქვეყანას არ გააჩნდა დამოუკიდებელი სახელმწიფოებრივი ტრადიციები, ხოლო მის მაღალჩინოსან სამოქალაქო მოხელეებს ყოველთვის ფრანგები წარმოადგენდნენ. მიუხედავად მისი მიდრეკილებისა მმართველობის ეგალიტარული (თანასწორობაზე დაფუძნებული) სტილისა და ექსტრავაგანტურობას მოკლებული ცხოვრების წესისადმი (იგი არ ცხოვრობდა გუბერნატორის სასახლეში და ალჟირის მოქალაქეებთან „ღია კარის“ პოლიტიკას ინარჩუნებდა), ბენ ბელას ქმედებები მთავრობაში ყოველთვის არ შეესაბამებოდა მის ზრახვებს. ქვეყნის სტაბილიზაციის შემდეგ, მან წამოიწყო მიწის რეფორმების სერია უმიწაწყლო ფერმერების სასარგებლოდ, რაც თავდაპირველად პოპულარული იყო, თუმცა ქაოსურად წარიმართა; პარალელურად იგი სულ უფრო ხშირად მიმართავდა სოციალისტურ რიტორიკას.

მისი „ავტოგესტიის“ ანუ თვითმმართველობის პოლიტიკა მას შემდეგ იქნა მიღებული, რაც ალჟირელმა გლეხებმა ყოფილი ფრანგული მიწები დაიკავეს; აღნიშნული პოლიტიკა შთაგონებული იყო იუგოსლავიის მარქსისტი ლიდერის, იოსიპ ბროზ ტიტოს მიერ. იგი ასევე მუშაობდა ქვეყნის განვითარებაზე, ატარებდა რეფორმებს, წამოიწყო საყოველთაო წერა-კითხვის გამავრცელებელი კამპანიები, მოახდინა რამდენიმე ინდუსტრიის ნაციონალიზაციაKang, Mani Singh, "The Legacy of the Revolutionary Algerian Statesman Ahmed Ben Bella (1916 – 2012)", on The Washington Report on Middle East Affairs, American Educational Trust, Washington, 2012,42. და მოუწოდებდა ეკონომიკის სოციალიზაციისა და არაბიზაციისაკენ.Evans, Martin; Phillips, John, The anger of the dispossessed, Yale University Press, 2008, pg. 75.

თუმცა, ხშირ შემთხვევაში, იგი სამთავრობო პოლიტიკას მუშაობის პროცესშივე იმპროვიზაციით ქმნიდა, როგორც ეს მოხდა „ეროვნული სოლიდარობის ფონდის“ შემთხვევაში, რისთვისაც მან ალჟირელ ხალხს სთხოვა „ნებაყოფლობით“ ჩაებარებინათ სამკაულები და ფულის კუპიურები.

საერთაშორისო ურთიერთობებში მას უწევდა კავშირების შენარჩუნება ყოფილ კოლონიალურ მმართველთან – საფრანგეთთან; ამავდროულად, იგი იღებდა ეკონომიკურ დახმარებას როგორც აშშ-სგან, ისე საბჭოთა კავშირისგან, რადგან თითოეული მხარე ცდილობდა მისი რეჟიმი საკუთარ ორბიტაზე გადაეყვანა და მოწინააღმდეგის ოპოზიციაში დაეყენებინა. იმავდროულად, ბენ ბელას სურდა, რომ ალჟირი გამხდარიყო „მესამე სამყაროს“ განმათავისუფლებელი მოძრაობებისა და თავად „მესამე სამყაროს“ ლიდერი. სხვა კოლონიებთან და ყოფილ კოლონიებთან ურთიერთობების გასამყარებლად, ბენ ბელას რეჟიმის დროს ალჟირი შეუერთდა „მიუმხრობლობის მოძრაობას“; მან დაამყარა კავშირები ისეთ აფრიკელ ლიდერებთან, როგორებიც იყვნენ გამალ აბდელ ნასერი, კვამე ნკრუმა, მოდიბო კეიტა და სეკუ ტურე, რათა დახმარებოდა ამბოხებულთა მოძრაობებს მთელ აფრიკაში.Kang, Mani Singh, "The Legacy of the Revolutionary Algerian Statesman Ahmed Ben Bella (1916 – 2012)", on The Washington Report on Middle East Affairs, American Educational Trust, Washington, 2012, pg. 43.

მან ასევე დაამყარა კარგი ურთიერთობა ფიდელ კასტროსთან, ჩე გევარასთან და კუბასთან. 1962 წელს მისი ვიზიტის შემდეგ კუბამ ალჟირში ჯანდაცვის მისია გაგზავნა ექიმებითა და სამედიცინო დახმარებით, მოგვიანებით კი გაგზავნა იარაღი და ჯარისკაცები მაროკოს წინააღმდეგ „ქვიშის ომის“ დროს დახმარების სახით.Gleijeses, Piero, "Cuba's First Venture in Africa: Algeria, 1961-65", in Journal of Latin American Studies, Cambridge University Press, Vol 28, No. 1, February 1996.  1964 წლის 30 აპრილს მას მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება.Biography , warheroes.ru. Retrieved 25 October 2022.

თავისი მმართველობის პერიოდში ბენ ბელა პოლიტიკურ დაპირისპირებებში ჩაება „ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტის“ (FLN) ყოფილ ლიდერებთან, მათ შორის მოჰამედ ხიდერთან, ფერჰათ აბასთან, მოჰამედ ბუდიაფსა და ჰოსინ აიტ აჰმედთან. აჰმედმა ბენ ბელასთან დასაპირისპირებლად დააარსა „სოციალისტური ძალების ფრონტი“ (FFS), რომელსაც სხვებიც შეუერთდნენ მას შემდეგ, რაც ბენ ბელას დიქტატორულმა მმართველობამ მათი გაუცხოება გამოიწვია. 1963 წელს FFS-მა რეჟიმის წინააღმდეგ შეიარაღებული ამბოხებისკენ მოუწოდა. თუმცა, მას ძალა მხოლოდ კაბილიის რეგიონში შესწევდა და 1964 წლის ზაფხულისთვის ამბოხება ჩახშობილ იქნა, ხოლო FFS-ის ლიდერები — დაპატიმრებულნი.Evans, Martin; Phillips, John, The anger of the dispossessed, Yale University Press, 2008, pg. 76.

პოლიტიკური წინააღმდეგობის გარდა, ბენ ბელა რელიგიურ ოპოზიციასაც წააწყდა. ალჟირელ „ულემათა ასოციაცია“ ამტკიცებდა, რომ „სახელმწიფო ისლამი“, რომლის მიღწევაც ბენ ბელას სურდა, არ წარმოადგენდა ჭეშმარიტი მუსლიმური ფასეულობების განხორციელებას, არამედ იყო მხოლოდ მოსახლეობის გულის მოგების მცდელობა.Evans, Martin; Phillips, John, The anger of the dispossessed, Yale University Press, 2008, pg. 77.

მისი მთავრობა 1965 წლის ივნისში დაამხეს, როდესაც იგი აფრო-აზიური საერთაშორისო შეხვედრის მასპინძლობისთვის ემზადებოდა; უსისხლო სახელმწიფო გადატრიალებას მისი თავდაცვის მინისტრი ჰუარი ბუმედიენი ხელმძღვანელობდა. ბენ ბელა რვა თვის განმავლობაში მიწისქვეშა ციხეში იმყოფებოდა, ხოლო შემდეგი 14 წელი შინაპატიმრობაში გაატარა.

შინაპატიმრობა და შემდგომი თავისუფლება
1965 წელს თანამდებობიდან გადაყენების შემდეგ, ბენ ბელა რვა თვის განმავლობაში ციხეში იმყოფებოდა. მოგვიანებით იგი გადაიყვანეს ბირუტაში მდებარე იზოლირებულ ვილაში, სადაც 14 წელი შინაპატიმრობაში გაატარა. მიუხედავად ამისა, მას იქ პირადი ცხოვრების უფლება მისცეს და 1971 წელს მან ცოლად შეირთო ალჟირელი ჟურნალისტი ზოჰრა სელამი; მათი შეხვედრა ბენ ბელას დედამ მოაწყო. ისინი გახდნენ მორწმუნე მუსლიმები და იშვილეს ორი გოგონა — მეჰდია და ნურია. 1978 წელს ბუმედიენის გარდაცვალების შემდეგ, 1979 წლის ივლისში მას შეზღუდვები შეუმსუბუქეს, ხოლო 1980 წლის 17 იანვარს საბოლოოდ გაათავისუფლეს. ბენ ბელა მცირე ხნით საფრანგეთში ცხოვრობდა, თუმცა 1983 წელს იქიდან გააძევეს. იგი გადავიდა ლოზანაში, შვეიცარიაში, სადაც 1984 წელს დააარსა „მოძრაობა დემოკრატიისთვის ალჟირში“ (MDA) — ზომიერი ისლამური ოპოზიციური პარტია. 1990 წლის სექტემბერში იგი ალჟირში დაბრუნდა და 1991 წელს სათავეში ჩაუდგა MDA-ს ქვეყნის ჩაშლილი საპარლამენტო არჩევნების პირველ ტურში. იგი ხელმძღვანელობდა კამპანიებს პალესტინის საკითხის მხარდასაჭერად, ამერიკის შეერთებული შტატების საგარეო პოლიტიკის წინააღმდეგ და 1990 წელს მხარი დაუჭირა სადამ ჰუსეინის მიერ ქუვეითში ერაყის შეჭრას. MDA 1997 წელს აიკრძალა.

გვიანი წლები
2003 წელს, კაიროს კონფერენციაზე, ბენ ბელა არჩეულ იქნა „ერაყის წინააღმდეგ აგრესიის საწინააღმდეგო საერთაშორისო კამპანიის“ პრეზიდენტად. ინტერვიუებში მან საკუთარი თავი არაერთხელ დაახასიათა, როგორც „რბილი და მშვიდობისმოყვარე“ მიმართულების ისლამისტი. მიუხედავად იმისა, რომ ალჟირის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ მან ერთპარტიული სახელმწიფო ჩამოაყალიბა, მოგვიანებით იგი ალჟირში დემოკრატიის აქტიური დამცველი გახდა. ისლამურ სამყაროში აღმოცენებულ მებრძოლ რადიკალურ მიმდინარეობებს იგი ახასიათებდა, როგორც ისლამის არასწორი და მცდარი ინტერპრეტაციის შედეგს. მიუხედავად წინააღმდეგობრივი შეხედულებებისა, მას პატივს სცემდნენ ანტიკოლონიურ ბრძოლაში შეტანილი წვლილისთვის და ბევრი არაბი ინტელექტუალი მას ერთ-ერთ უკანასკნელ ნამდვილ არაბ ნაციონალისტად მიიჩნევდა.

იგი ასევე იყო აფრიკის კავშირის „ბრძენთა საბჭოს“ თავმჯდომარე, რომლის მანდატიც მოიცავს აფრიკის კავშირის კომისიის კონსულტირებას კონფლიქტების პრევენციის, მართვისა და მოგვარების საკითხებში. იმ პერიოდში საბჭოს სხვა წევრები იყვნენ: პრეზიდენტი მიგელ ტროვოადა (სან-ტომესა და პრინსიპის ყოფილი პრეზიდენტი), დოქტორი სალიმ ა. სალიმი (აფრიკის ერთობის ორგანიზაციის ყოფილი გენერალური მდივანი), დოქტორი ბრიგალია ბამი (სამხრეთ აფრიკის საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე) და ელისაბედ პონიონი (ბენინის საკონსტიტუციო სასამართლოს ყოფილი თავმჯდომარე).

ავადმყოფობა, გარდაცვალება და სახელმწიფო დაკრძალვა
2012 წლის თებერვალში ბენ ბელა სამედიცინო გამოკვლევებისთვის საავადმყოფოში გადაიყვანეს. იმავე პერიოდში გავრცელდა ინფორმაცია მისი გარდაცვალების შესახებ, თუმცა ოჯახმა ეს ფაქტი უარყო.

ბენ ბელა 2012 წლის 11 აპრილს, ალჟირში, თავის საოჯახო სახლში გარდაიცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ მისი სიკვდილის ზუსტი მიზეზი უცნობი იყო, იგი მანამდე ორჯერ მკურნალობდა აინ ნაადჯას კლინიკაში რესპირატორული დაავადებების გამო. 12 აპრილს მისი ცხედარი გამოსასვენებელ დარბაზში იყო დასვენებული, ხოლო 13 აპრილს ელ-ალიას სასაფლაოზე დაკრძალეს. ალჟირში რვადღიანი ეროვნული გლოვა გამოცხადდა.

ჯილდოები და პატივი
:
60px ეროვნული ღირსების ორდენის დიდოსტატი (1999)
:
60px თეთრი ლომის ორდენის დიდი ჯვარი (1964)
:
60px საომარი ჯვარი (1940)
60px სამხედრო მედალი (1944)
:
60px ალუიტების უისამის ორდენის დიდი ლენტი (2007)
:
60px ტემასეკის ორდენი (1963)
:
60px ო. რ. ტამბოს თანამებრძოლთა ორდენი (2004)The Presidency - National Orders Booklet 2004
:
30px საბჭოთა კავშირის გმირი (1964)
60px ლენინის ორდენი (1964)
60px ლენინური მშვიდობის პრემია (1964)
:
60px იუგოსლავიის ვარსკვლავის ორდენი (1964)

იხილეთ აგრეთვე
 ალჟირის პრეზიდენტი

რესურსები ინტერნეტში
Ben Bella's biography from rulers.org
Profile of the ruler 
BBC on 20 June 1965 – on the coup against Ben Bella.
Che Guevara, Cuba, And The Algerian Revolution by Ahmed ben Bella, The Militant, Vol. 62 / no 4, 2 February 1998
BritanicaAcademic Ahmed Ben Bella, by Robert Merle
Ahmed Ben Bella, Revolutionary Who Led Algeria After Independence, Dies at 93

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:ალჟირის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:ოლიმპიკი მარსელის ფეხბურთელები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს