ხუან მანუელ გალვესი

ხუან მანუელ გალვესი ( დ. 10 ივნისი, 1887 — გ. 20 აგვისტო, 1972) — ჰონდურასის პრეზიდენტი 1949 წლის 1 იანვრიდან 1954 წლის 5 დეკემბრამდე. მისმა არჩევამ „ჰონდურასის ეროვნული პარტიიდან“ (PNH), დაასრულა ტიბურსიო კარიას ანდინოს 16-წლიანი დიქტატურა.

თანამდებობაზე მოსვლისთანავე გალვესმა იმაზე მეტი დამოუკიდებლობა გამოავლინა, ვიდრე მოსალოდნელი იყო. კარიასის ადმინისტრაციის ზოგიერთი პოლიტიკა, როგორიცაა გზების მშენებლობა და ყავის ექსპორტის განვითარება, გაგრძელდა და გაფართოვდა. 1953 წლისთვის სამთავრობო ბიუჯეტის თითქმის მეოთხედი საგზაო მშენებლობას ეთმობოდა. გალვესმა ასევე გააგრძელა წინა ადმინისტრაციის ფისკალური პოლიტიკის უმეტესი ნაწილი, შეამცირა საგარეო ვალი და საბოლოოდ დაფარა ბრიტანული ობლიგაციების უკანასკნელი ნაწილი. ხილის კომპანიები კვლავ სარგებლობდნენ ხელსაყრელი პირობებით გალვესის ადმინისტრაციის ხელში; მაგალითად, United Fruit Company-მ 1949 წელს მიიღო ძალიან მომგებიანი 25-წლიანი კონტრაქტი.

თუმცა, გალვესმა წინა თხუთმეტ წელთან შედარებით მნიშვნელოვანი ცვლილებები დანერგა. განათლებას მეტი ყურადღება დაეთმო და მან ეროვნული ბიუჯეტის უფრო დიდი წილის მიღება დაიწყო. კონგრესმა რეალურად მიიღო საშემოსავლო გადასახადის კანონი, თუმცა მისი აღსრულება საუკეთესო შემთხვევაში არათანმიმდევრული იყო. ყველაზე აშკარა ცვლილება პოლიტიკურ ასპარეზზე მოხდა. აღდგა პრესის თავისუფლების მნიშვნელოვანი ხარისხი, ლიბერალურ პარტიასა და სხვა ჯგუფებს ორგანიზების უფლება მიეცათ და ნებადართული გახდა ზოგიერთი შრომითი გაერთიანებაც. ამ პერიოდში სულ უფრო მეტად რეგულირდებოდა შრომის ბაზარი. კონგრესმა მიიღო, ხოლო პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა კანონმდებლობას, რომელმაც დააწესა რვა საათიანი სამუშაო დღე, ფასიანი შვებულება მუშაკებისთვის, შეზღუდული დამსაქმებლის პასუხისმგებლობა სამუშაო ტრავმებზე და რეგულაციები ქალებისა და ბავშვების დასაქმებისთვის.

მისი ადმინისტრაციის ალბათ ყველაზე რთული პერიოდი მმართველობის ბოლო თვეებში დადგა. 1954 წლის მაისში, 5-დან 14 მაისამდე 10-დღიან პერიოდში გაიფიცნენ მუშები სამთო-მოპოვებითი, ლუდის ხარშვის, ტექსტილის წარმოების სექტორებში, ასევე Coca Cola Company-ში, Standard Fruit Company-სა და United Fruit Company-ში.  მიუხედავად იმისა, რომ 1954 წლის 21 მაისისთვის მიაღწიეს კოლექტიურ შეთანხმებას 11,000-ზე მეტ გაფიცულ მუშასა და Standard Fruit Company-ს ხელმძღვანელობას შორის, რაც გახდა „პირველი შემთხვევა ჰონდურასის ისტორიაში, როდესაც კერძო კორპორაცია აწარმოებს მოლაპარაკებას კოლექტიურ შეთანხმებაზე“, სხვაგან ახალი ამბები არც ისე სახარბიელო იყო. სწორედ იმ დღეს, შესაძლოა მას შემდეგ, რაც შეიტყვეს Standard Fruit Company-ში მომხდარის შესახებ, United Fruit Company-ს წინააღმდეგ გაფიცული მუშების რაოდენობა დაახლოებით 25,000-დან 100,000-მდე გაიზარდა. მუშათა ამ ქმედებამ შესაძლოა პანიკის განცდა მოჰგვარა ჩვენს 39-ე პრეზიდენტს, რადგან 1954 წლის 23 მაისს მან მიმართა აშშ-ის მთავრობის ეიზენჰაუერის ადმინისტრაციას, რათა მოემზადებინათ აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსი ჰონდურასში შეიარაღებული ძალების გადასასხმელად, თუ სიტუაცია „კონტროლიდან გამოვიდოდა“. აშშ-ის საზღვაო ფლოტმა ეს თხოვნა სერიოზულად მიიღო და ორი სამხედრო ხომალდი ჰონდურასის ყურის სიახლოვეს განათავსა. გარდა ამისა, მეზობელ გვატემალაში, ცენტრალურმა სადაზვერვო სამმართველომ (CIA) მხარი დაუჭირა კარლოს კასტილო არმასს, რომელიც დაკავებული იყო გვატემალის 25-ე პრეზიდენტის, იაკობო არბენს გუსმანის თანამდებობიდან გადაყენებით; მან თავისი ადამიანური რესურსების ნაწილი მოხსნა მიმდინარე დავალებას და გაგზავნა ჰონდურასში „United Fruit Company-სთვის ძალისმიერი მხარდაჭერის აღმოსაჩენად“. თუმცა, ხანგრძლივი ბრძოლის შემდეგ და იმ ფონზე, რომ საზოგადოებრივი აზრი მკვეთრად განეწყო United Fruit Company-ს წინააღმდეგ, 1954 წლის 9 ივლისს მიაღწიეს შეთანხმება 100,000 გაფიცულ მუშასა და კომპანიის ხელმძღვანელობას შორის. მაგრამ ჩვენი 39-ე პრეზიდენტის უსიამოვნებები ამით არ დასრულებულა; 1954 წლის 26-30 სექტემბერს ჰონდურასს თავს დაატყდა ტროპიკული შტორმი „გილდა“, რომელმაც 29 ჰონდურასელი იმსხვერპლა, დაახლოებით 3,000 უსახლკაროდ დატოვა და გაანადგურა ბანანის პლანტაციები, რამაც United Fruit Company-ს უბიძგა დაეთხოვა 10,000 მუშა თავისი დაახლოებით 100,000 თანამშრომლიდან. ამან აიძულა ჩვენი 39-ე პრეზიდენტი, დახმარებისთვის კიდევ ერთხელ მიემართა აშშ-ის მთავრობისთვის; ეიზენჰაუერის ადმინისტრაციამ უპასუხა ამ თხოვნას.

რთული და პოლიტიკურად მაცდუნებელი გარემოებების მიუხედავად, რაც ხელს უწყობდა მემკვიდრის დანიშვნას, გალვესმა მაინც ჩაატარა 1954 წლის დაგეგმილი თავისუფალი არჩევნები და, ამრიგად, 1954 წლის 10 ოქტომბერს გაიმართა ჰონდურასის საყოველთაო არჩევნები.

გალვესი გადააყენა მისმა ვიცე-პრეზიდენტმა ხულიო ლოსანო დიასმა 1954 წლის 5 დეკემბერს, როდესაც იგი საზღვარგარეთ გულის დაავადების სამკურნალოდ იმყოფებოდა, რაც შესაძლოა გამოწვეული ყოფილიყო მძიმე 1954 წლით. მისი დამხობა მოჰყვა იმავე წლის 10 ოქტომბრის არჩევნებს, რომელმაც ჰონდურასის მთავრობაში ჩიხური მდგომარეობა შექმნა 39-ე პრეზიდენტის საკუთარ „ჰონდურასის ეროვნულ პარტიაში“ განხეთქილების გამო.

მიუხედავად გულთან დაკავშირებული ამ პრობლემისა, თანამდებობიდან გადაყენების შემდეგ ხუან მანუელ გალვესმა კიდევ 18 წელი იცოცხლა და საბოლოოდ გარდაიცვალა ჰონდურასში 1972 წლის 20 აგვისტოს.

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი 1972
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები