მარკო ვინისიო სერესო არევალო

მარკო ვინისიო სერესო არევალო (დ. 26 დეკემბერი, 1942) — გვატემალელი პოლიტიკოსი, რომელიც იყო გვატემალის მე-40 პრეზიდენტი 1986 წლიდან 1991 წლამდე. იგი ასევე იყო ცენტრალური ამერიკის ინტეგრაციის სისტემის (SICA) გენერალური მდივანი 2017-2021 წლებში.

მისი პრეზიდენტობის პერიოდი ხასიათდებოდა პოლიტიკური არასტაბილურობითა და კორუფციით. მის წინააღმდეგ მოეწყო სახელმწიფო გადატრიალების ორი წარუმატებელი მცდელობა.

კარიერა
სერესო დაიბადა გვატემალა სიტიში, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის, მარკო ვინიციო სერესო სიერას ოჯახში. იგი ცნობილი ლიბერალური ოჯახიდან მოდიოდა. 1962 წელს იგი იყო გვატემალის სან-კარლოსის უნივერსიტეტის (USAC) სტუდენტური საბჭოს წევრი, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მიგელ იდიგორასის მთავრობის წინააღმდეგ გამართულ ეროვნულ პროტესტებში. 1964 წელს იგი შეუერთდა „გვატემალის ქრისტიან-დემოკრატებს“ (DCG), პარტიას, რომელსაც 1966 წლის არჩევნებში მონაწილეობა აკრძალული ჰქონდა. 1968 წელს მან დაამთავრა USAC იურიდიულ მეცნიერებათა განხრით, სწორედ იმ წელს, როდესაც DCG-მ ოფიციალური ლეგალიზაცია მოიპოვა, 1970 წელს კი მისი მდივანი გახდა. დაძაბული პოლიტიკური სიტუაციის გამო, სერესო იმ დროიდან მოყოლებული იძულებული იყო მუდმივი დაცვით ესარგებლა. 1981 წლის თებერვალში, მის წინააღმდეგ განხორციელებული მკვლელობის სამი მცდელობიდან ყველაზე მძიმე შემთხვევის დროს, დედაქალაქის ცენტრში მის მანქანას ხელყუმბარებითა და ტყვიამფრქვევებით დაესხნენ თავს.

1974 წელს DCG იმ კოალიციის ნაწილი იყო, რომელიც მხარს უჭერდა გენერალ ეფრაინ რიოს მონტს პრეზიდენტად. გაყალბების ბრალდებების ფონზე, რიოს მონტი კჰელ ეუგენიო ლაუგერუდთან დამარცხდა. სერესო აირჩიეს ეროვნული კონგრესის დეპუტატად, სადაც DCG 14 ადგილით ყველაზე დიდი ოპოზიციური პარტია გახდა.

1978 წელს DCG-ის კანდიდატი, გენერალი რიკარდო პერალტა მენდესი, ფერნანდო რომეო ლუკას გარსიასთან დამარცხდა და მეორე ადგილზე გავიდა. ლუკას გარსიას მმართველობისას DCG-ის 150 წევრი მოკლეს. კონგრესისა და პარტიის სამი გადარჩენილი წევრი იძულებული გახდა დამალულიყო საკუთარი სიცოცხლის გადასარჩენად. მიუხედავად ამისა, სერესო გამოჩნდა 1982 წლის მარტის არჩევნებზე ოპოზიციონერი კანდიდატის, ალეხანდრო მალდონადო აგირეს მხარდასაჭერად, რომელიც ოფიციალურ კანდიდატთან, ანხელ ანიბალ გევარასთან დამარცხდა. გაყალბებაში ეჭვმიტანილმა მალდონადომ და სერესომ შედეგების საწინააღმდეგო კამპანია წამოიწყეს. თუმცა, შედეგებმა აზრი დაკარგა, როდესაც ეფრაინ რიოს მონტმა გადატრიალების გზით ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო, რასაც DCG-მ და სერესომ თავდაპირველად მხარი დაუჭირეს. როდესაც ცხადი გახდა, რომ რეპრესიები სოფლად უფრო განურჩეველი ხდებოდა და რიოს მონტი ფანატიკურად ქადაგებდა ევანგელურ, მესიანურ ქრისტიანობას, სერესომ რეჟიმს მხარდაჭერა შეუწყვიტა და ახალი არჩევნები მოითხოვა. 1983 წელს კიდევ ერთი გადატრიალების შედეგად ძალაუფლება გენერალმა ოსკარ უმბერტო მეხიამ აიღო, რასაც სერესომ ფრთხილი მხარდაჭერა გამოუცხადა.

1984 წლის ეროვნული კონგრესის არჩევნებში DCG-მ ხმების 21.2% მიიღო და 88-დან 20 ადგილით უმსხვილესი პარტია გახდა. ამ წარმატების შემდეგ, პარტიამ სერესოს კანდიდატურა 1985 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე წამოაყენა. მან დაიწყო „გვატემალის ეროვნული რევოლუციური ერთობის“ (URNG) წევრებთან სამი ძირითადი პარტიზანული ჯგუფის გაერთიანებასთან დიალოგის იდეის პროპაგანდა.

პრეზიდენტი (1986-1991)
1985 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების პირველ ტურში, 3 ნოემბერს, სერესო პირველ ადგილზე გავიდა ხმების 38.6%-ით. მეორე ტურში, 8 დეკემბერს, მან ხორხე კარპიო ხმების 68.4%-ით დაამარცხა. DCG-მ კონგრესში 100-დან 51 ადგილი მოიპოვა. იგი იყო პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი და სამოქალაქო პირი 1966 წლის შემდეგ. მის ინაუგურაციას მოსახლეობა დიდი იმედით შეხვდა. მან პირობა დადო, რომ „მემარჯვენეების ბნელი ძალები“ ვერ შეძლებდნენ საზოგადოებრივი წესრიგის დარღვევას და აღთქმა დადო, რომ პირველ 126 დღეში შეცვლიდა გვატემალას. მისი ერთ-ერთი პირველი ნაბიჯი იყო არმიის გენერალური შტაბის უფროსის, როდოლფო ლობოს სამორას პენსიაზე გაშვება და ხაიმე ერნანდეს მენდესის თავდაცვის მინისტრად დანიშვნა, რაც არმიასთან „ნებისყოფის გამოცდად“ შეფასდა.

საპასუხოდ დაიწყო ტერორის ახალი ტალღა უსაფრთხოების ძალების მიერ ჩადენილი მრავალი სასამართლოსგარეშე მკვლელობა. ქვეყანაში მოქმედი ტერორის ძალების წინააღმდეგ ბრძოლა მისი მმართველობის დომინანტური თემა გახდა. NGO Americas Watch-ის თანახმად, 1986 წელს კონფლიქტის შედეგად თვეში საშუალოდ 100 ადამიანი კვდებოდა. სერესომ გვატემალა ნეიტრალურ მხარედ გამოაცხადა მეზობელ ელ სალვადორსა და ნიკარაგუაში მიმდინარე სამოქალაქო ომებში. იგი იყო ცენტრალური ამერიკის პარლამენტის იდეის დიდი მხარდამჭერი. ესკიპულასში ჩატარდა ორი კრიტიკული კონფერენცია ინტეგრაციის შესახებ. მეორე კონფერენციაზე, 1987 წლის აგვისტოში, დადგინდა „მყარი და ხანგრძლივი მშვიდობის დამყარების პროცედურა“, რაც რეგიონში მშვიდობის აღდგენის უმნიშვნელოვანესი ეტაპი გახდა.

1987 წლის 11 სექტემბერს მან დააარსა შერიგების ეროვნული კომისია (CNR), ხოლო 7 ოქტომბერს დაიწყო მოლაპარაკებები URNG-სა და მთავრობას შორის. როდესაც მოლაპარაკებები ჩაიშალა, სერესომ აშშ-ს მეტი სამხედრო დახმარება სთხოვა ანტიპარტიზანული ბრძოლისთვის. 1988 წლის 11 მაისს ორი პოლკოვნიკის მიერ ძალაუფლების ხელში ჩაგდების ფარსული მცდელობის შემდეგ, სერესომ აღიარა, რომ მოუწია სამხედროების ზოგიერთ მოთხოვნას დამორჩილებოდა გადატრიალების თავიდან ასაცილებლად.

250px|მინი
1989 წელს პოლიტიკური სიტუაცია გაუარესდა: წლის პირველ ნახევარში მოხდა 1,600 მკვლელობა და 800 გატაცება. 1 აგვისტოს მოკლეს DCG-ის გენერალური მდივანი დანილო ბარილიასი. მიუხედავად ამისა, სერესო გამოვიდა ახალი პირობით, რომ დარჩენილ 500 დღეში გააძლიერებდა დემოკრატიას. გვატემალა მას შემდეგ დემოკრატიულ სახელმწიფოდ რჩება.

1990 წლის მაისში სერესოს ადმინისტრაციამ და URNG-მ მადრიდში ხელი მოაწერეს მნიშვნელოვან შეთანხმებას. მან ძალაუფლება თავის მემკვიდრეს, ხორხე სერანოს გადასცა, რაც იყო ხელისუფლების პირველი დემოკრატიული გადაცემა 1951 წლის შემდეგ. იმავე წელს სერესომ გვატემალაში მიიწვია ცნობილი რუსი ლინგვისტი იური კნოროზოვი, რომელმაც უდიდესი როლი ითამაშა მაიას იეროგლიფების გაშიფვრაში, და მას მედალი გადასცა.

თუმცა, მისი მმართველობის ბოლოს, 1 დეკემბერს, ჯარისკაცებმა სანტიაგო ატიტლანში 24 გლეხი დახოცეს. ამის გამო აშშ-მა გვატემალას სამხედრო დახმარება შეუწყვიტა. სერესო ამტკიცებდა, რომ ხოცვა-ჟლეტა თავადვე შეაჩერა.

პრეზიდენტობის შემდგომ
1991 წელს სერესო ცენტრალური ამერიკის პარლამენტის დეპუტატი გახდა. მას ბრალს სდებდნენ იმუნიტეტის ამოფარებაში სხვადასხვა ბრალდებისგან თავის ასარიდებლად, მათ შორის იორდანიული კუნძულის ყიდვისას თაღლითობასა და მირნა მაკ ჩანგის მკვლელობის დაფარვაში.

1999 წლის არჩევნებში მან კვლავ მოიპოვა ადგილი ეროვნულ კონგრესში. 2007 წლის არჩევნებში კი მან ადგილი დაკარგა. მისი ვაჟი, ასევე ვინიციო სერესო, კენჭს იყრიდა პრეზიდენტად, მაგრამ ხმების 1%-ზე ნაკლები მიიღო.

ამჟამად ვინიციო სერესო ხელმძღვანელობს არასამთავრობო ორგანიზაციას „Esquipulas“, რომელიც მუშაობს ცენტრალური ამერიკის ინტეგრაციაზე. 2017 წელს იგი დაინიშნა SICA-ს გენერალურ მდივნად და იმავე წელს გვატემალის მთავრობამ იგი „მშვიდობის ელჩად“ დაასახელა.

იხილეთ აგრეთვე
გვატემალის პრეზიდენტი

რესურსები ინტერნეტში

Biography by CIDOB (in Spanish)
Congressional web page
Crisis de Gobernabilidad 1a. Fase: Perspectiva Política, New Media, Francisco Marroquín University 

სქოლიო

კატეგორია:გვატემალის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:გვატემალელი პოლიტიკოსები