ლოლ მაჰამატ შუა

ლოლ მაჰამატ შუა (; დ. 15 ივნისი, 1939 — გ. 15 სექტემბერი, 2019) — ჩადელი პოლიტიკოსი, რომელიც 1979 წელს ოთხი თვის განმავლობაში მსახურობდა თავისი ქვეყნის სახელმწიფოს მეთაურად. იგი იყო პოლიტიკური პარტიის — „გაერთიანება დემოკრატიისა და პროგრესისთვის“ (RDP) პრეზიდენტი.

ისლამის მიმდევარი და კანემბუს ეთნიკური ჯგუფის წევრი, შუა ხელისუფლებაში ჩადის პირველი სამოქალაქო ომის დროს მოვიდა. ძირითადი მებრძოლი მხარეები იყვნენ ჩადის განთავისუფლების სახალხო მოძრაობა (MPLT) — კანემბუს ამბოხებულთა ჯგუფი, რომელსაც მხარს უჭერდა ნიგერია, ასევე ცენტრალური მთავრობა, ჩრდილოეთის შეიარაღებული ძალები (FAN) და სახალხო შეიარაღებული ძალები (FAP). როდესაც ნიგერიაში, ქალაქ კანოში, სამშვიდობო კონფერენცია მოეწყო, MPLT-მ, რომელიც წევრების ნაკლებობას განიცდიდა, შეხვედრაზე თავისი დელეგაციის ხელმძღვანელად ლოლი აირჩია.

ნიგერიის ზეწოლის ქვეშ, 1979 წლის 29 აპრილს, კანო I-ზე დამსწრე ოთხმა ფრაქციამ ლოლი ეროვნული ერთიანობის გარდამავალი მთავრობის (GUNT) ხელმძღვანელად დანიშნა. გარდამავალი მთავრობა მოიცავდა 21 მინისტრს, რომელთაგან 11 ჩრდილოელი იყო, ხოლო 10 — სამხრეთელი. გუგუნი უედეი, FAP-ის ხელმძღვანელი, შინაგან საქმეთა მინისტრი გახდა, ჰისენ ჰაბრე — თავდაცვის მინისტრი, ხოლო ვადელ აბდელკადერ კამუგე, ჩადის შეიარაღებული ძალების (FAT) ლიდერი — ვიცე-პრეზიდენტი. თუმცა, გარდამავალმა მთავრობამ გამორიცხა ყველა პროლიბიური ძალა; შედეგად, მუამარ კადაფის მხარდაჭერით ჩამოყალიბდა მეტოქე მთავრობა, რომელსაც ეწოდა „დემოკრატიული რევოლუციური საბჭო“ და მას სათავეში ჩაუდგა არაბი ასილ ახმატი.

მეტოქე მთავრობის პრობლემამ და გარდამავალი მთავრობის წინააღმდეგობამ ნიგერიის გავლენისადმი, გამოიწვია ორი ახალი სამშვიდობო კონფერენციის ჩატარება, ამჯერად ლაგოსში, ნიგერია. 21 აგვისტოს ყველა ფრაქციას შორის, CDR-ის ჩათვლით, ხელი მოეწერა შეთანხმებას; იგი ცნობილი გახდა „ლაგოსის შეთანხმების“ სახელით. ამ შეთანხმებამ გამოიწვია შუას ჩანაცვლება გუგუნით გარდამავალი მთავრობის ხელმძღვანელის თანამდებობაზე, რაც 3 სექტემბერს განხორციელდა.

1979 წლიდან პარიზში ემიგრაციიდან დაბრუნების შემდეგ, შუა 1982-დან 1985 წლამდე ჰაბრეს მთავრობაში ტრანსპორტის მინისტრი იყო.  იდრის დებიმ 1990 წელს დაამხო ჰაბრე, ხოლო როდესაც მან 1992 წელს ოპოზიციური პარტიების ლეგალიზაცია მოახდინა, მათ შორის იყო შუას პარტია „გაერთიანება დემოკრატიისა და პროგრესისთვის“ (RDP), რომელიც ძირითადად კანემის რეგიონში იყო ბაზირებული. 1993 წლის 15 იანვრიდან 7 აპრილამდე ჩატარდა სუვერენული ეროვნული კონფერენცია, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა მრავალპარტიულ არჩევნებზე გადასვლას. კონფერენციის გადაწყვეტილებებს შორის იყო გარდამავალი საკანონმდებლო ორგანოს — გარდამავალი უმაღლესი საბჭოს (CST) ჩამოყალიბება, რომელიც 57 წევრისგან შედგებოდა და რომლის პრეზიდენტიც შუა გახდა. შუა CST-ის პრეზიდენტი იყო მანამ, სანამ დებისთან კონფლიქტი არ მოუვიდა, რის შედეგადაც, 1994 წლის 15 ოქტომბერს, CST-მ იგი დების „პატრიოტული ხსნის მოძრაობის“ (MPS) ერთგული წევრით, მამატ ბაშირით ჩაანაცვლა.</ref>

1996 წლის ივნისში ჩატარდა ჩადის ისტორიაში პირველი მრავალპარტიული საპრეზიდენტო არჩევნები. შუამ მეხუთე ადგილი დაიკავა ხმების 5,93%-ით, ხოლო დებიმ ივლისში გამართულ მეორე ტურში გაიმარჯვა."Rapport de la Mission d’Observation du 2è tour de l’Élection Présidentielle le 3 juillet 1996", democratie.francophonie.org . იგი 1997 წლის საპარლამენტო არჩევნების პირველ ტურში ეროვნული ასამბლეის წევრად აირჩიეს, როგორც RDP-ის კანდიდატი."RAPPORT DE LA MISSION D’OBSERVATION DU DEUXIEME TOURDES ELECTIONS LEGISLATIVES DU 23 FEVRIER 1997" , democratie.francophonie.org .

2001 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში RDP-მ მხარი დების დაუჭირა. თავად შუა კვლავ აირჩიეს ეროვნულ ასამბლეაში RDP-ის კანდიდატად მაოს საარჩევნო ოლქიდან, კანემის დეპარტამენტში.List of members of the National Assembly  (following 2002 election), ialtchad.com . შუა არის ეროვნულ ასამბლეაში RDP-ის საპარლამენტო ჯგუფის პრეზიდენტი.List of leading figures in the National Assembly , Chadian government website .  2005 წელს, საპრეზიდენტო ვადების შეზღუდვის გაუქმების შესახებ საკონსტიტუციო რეფერენდუმის დროს, შუამ და მისმა პარტიამ კენჭისყრას ბოიკოტი გამოუცხადეს.

2007 წლის აგვისტოში პოლიტიკურ პარტიებს შორის 2009 წლის ახალი საპარლამენტო არჩევნების მომზადების შესახებ მიღწეული შეთანხმების შემდეგ, შუა სათავეში ჩაუდგა კომიტეტს, რომელიც შეთანხმების იმპლემენტაციას ზედამხედველობდა."Life returns to N'Djamena" , AFP (News24.com), February 13, 2008.

RDP-ის თანახმად, 2008 წლის 3 თებერვალს, ნჯამენაზე კონტროლისთვის სამთავრობო ძალებსა და ამბოხებულებს შორის გამართული ბრძოლის დროს, შუა საპრეზიდენტო გვარდიის წევრებმა დააკავეს და სატვირთო ავტომანქანით წაიყვანეს. შუასა და ორი სხვა ოპოზიციონერი პოლიტიკოსის (იბნი უმარ მამატ სალეჰი და ნგარლეჯი იორონგარი) ბედთან დაკავშირებით საერთაშორისო შეშფოთების გამოხატვის შემდეგ, რომლებიც ასევე გავრცელებული ინფორმაციით დაკავებულები იყვნენ,"Chad president declares nationwide state of emergency" , AFP, February 14, 2008.შინაგან საქმეთა მინისტრმა მამატ ბაშირმა 14 თებერვალს განაცხადა, რომ შუა „იპოვეს“ და იგი ცოცხალია."L'opposant tchadien Lol Mahamat Choua enlevé, vivant mais toujours absent" , AFP (Jeuneafrique.com), February 15, 2008 . ასევე 14 თებერვალს, საფრანგეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ ჩადში საფრანგეთის ელჩს მისცეს შუას მონახულების უფლება, რომელიც სამხედრო ციხეში იმყოფებოდა. 16 თებერვალს კომუნიკაციების მინისტრმა, ჰურმაჯი მუსა დუმგორმა თქვა, რომ შუა სამხედრო ტყვეებთან ერთად იმყოფებოდა."Chad not holding opposition leader, says minister", Associated Press (International Herald Tribune), February 17, 2008.  საგარეო საქმეთა მინისტრმა აჰმად ალამ-მიმ 22 თებერვალს განაცხადა, რომ შუა ამბოხებულებთან თანამშრომლობისას flagrant délit (დანაშაულის ადგილზე) იპოვეს და გამოძიების მიზნით იყო დააკავეს. RDP-მ ეს განცხადება მკაცრად დაგმო."Confusion autour du sort de l'opposant disparu Ngarlejy Yorongar", AFP (Jeuneafrique.com), February 22, 2008 .

26 თებერვალს მთავრობამ გამოაცხადა, რომ შუა შინაპატიმრობაში გადაიყვანეს."L'opposant Lol Mahamat Choua placé en résidence surveillée", AFP (Jeuneafrique.com), February 26, 2008 .

იხილეთ აგრეთვე
 ჩადის პრეზიდენტი

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:ჩადის პრეზიდენტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019