ალფრედო ბალდომირი

ალფრედო ბალდომირი (დ. 27 აგვისტო, 1884 — გ. 25 თებერვალი, 1948) — ურუგვაელი სამხედრო პირი, არქიტექტორი და პოლიტიკოსი. იგი 1938 წლიდან 1943 წლამდე ურუგვაის პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა.

წარმომავლობა და განათლება
ბალდომირი მონტევიდეოში დაიბადა. 1900 წელს მან სამხედრო კარიერის გაგრძელება გადაწყვიტა და სამხედრო აკადემიაში ჩაირიცხა, თუმცა მისი სწავლა მეხუთე კურსზე 1904 წლის რევოლუციამ შეაფერხა, რომლის დროსაც იგი სხვადასხვა სამხედრო პოზიციაზე მსახურობდა. საომარი მოქმედებების დასრულების შემდეგ იგი დაუბრუნდა აკადემიას და სწავლის დასრულებისთანავე არმიის ოფიცერი გახდა. მოგვიანებით მან არქიტექტურის სკოლაში ჩააბარა და იქაც სრული კურსი გაიარა. 1913-დან 1919 წლამდე იგი არმიის გენერალურ შტაბში არქიტექტორად მსახურობდა, მოგვიანებით კი სამხედრო მშენებლობის ბიუროს უფროსის მოადგილედ დაინიშნა, სადაც არაერთი პროექტის დასრულებაში მიიღო მონაწილეობა. საბოლოოდ იგი თავად ჩაუდგა ამ ბიუროს სათავეში და ამ პოსტს გაბრიელ ტერას გაპრეზიდენტების დროსაც იკავებდა. ბალდომირის პოლიტიკური კარიერა მჭიდროდ იყო დაკავშირებული მის პროფესიულ გამოცდილებასთან. 1931 წლის მარტში იგი მონტევიდეოს პოლიციის უფროსად დაინიშნა, რასაც 1934 წლის აპრილში რესპუბლიკის მეორე ვიცე-პრეზიდენტად არჩევა მოჰყვა. 1935 წლის სექტემბერში მან დაიკავა ეროვნული თავდაცვის მინისტრის პოსტი მინისტრთა კაბინეტში და ამ თანამდებობაზე მანამ დარჩა, სანამ პრეზიდენტობის კანდიდატად წარდგენის გამო გადადგებოდა.BULLETIN OF THE PAN AMERICAN UNION, VOL. LXXII, No.7, July 1938, P.379

პოლიტიკური მოღვაწეობის პარალელურად, ბალდომირი აქტიურ პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა სამხედრო სკოლასა და საინჟინრო სპეციალიზებულ სასწავლებელში. თხუთმეტი წლის განმავლობაში იგი არქიტექტურის სკოლაში მშენებლობის პროფესორი იყო. აღსანიშნავია მისი მოღვაწეობა „იაფიანი საცხოვრებლების კომისიის“ პრეზიდენტის პოსტზეც, სადაც იგი კურირებდა დაბალი რანგის მოხელეების, დაქირავებული თანამშრომლებისა და მუშებისთვის განკუთვნილი სახლების მშენებლობას.BULLETIN OF THE PAN AMERICAN UNION, VOL. LXXII, No.7, July 1938, P.380-381

პრეზიდენტობა
ალფრედო ბალდომირი 1938 წელს აირჩიეს ურუგვაის პრეზიდენტად მმართველი „კოლორადოს“ პარტიიდან. მან მოვალეობის შესრულება 1938 წლის 19 ივნისს დაიწყო, ხოლო ვიცე-პრეზიდენტის პოსტი მის დროს ალფრედო ნავარომ დაიკავა. ბალდომირმა პრიორიტეტად ურუგვაის საერთაშორისო საქმეებში ჩართვა აქცია და საგარეო საქმეთა მინისტრად ცნობილი დიპლომატი ალბერტო გუანი დანიშნა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს ურუგვაი ფორმალურად ნეიტრალიტეტს ინარჩუნებდა, თუმცა პრაქტიკაში ბალდომირის მთავრობა მნიშვნელოვან მხარდაჭერას უწევდა მოკავშირეებს. ომის დაწყებისთანავე პრეზიდენტმა ქვეყნის შიგნით „ღერძის“ ქვეყნების მხარდაჭერა აღკვეთა, ხოლო 1942 წლის დასაწყისში მათთან დიპლომატიური ურთიერთობები საბოლოოდ გაწყვიტა. სწორედ ამ პერიოდში ბალდომირმა, რომელიც უკვე არმიის გენერალი იყო, სამხედრო გადატრიალების გზით ძალაუფლება გაიფართოვა, დაითხოვა პარლამენტი და საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა. მისი მმართველობის ვადა, რომელიც იწურებოდა, ერთი წლით გახანგრძლივდა, რასაც მალევე ახალი კონსტიტუციის მიღება მოჰყვა. 

ბალდომირის პრეზიდენტობის დროს რეფორმების ფართო სპექტრი განხორციელდა. შრომის უსაფრთხოების კუთხით, 1939 წლის 7 სექტემბრის დეკრეტით შეიცვალა რეგულაციები სამშენებლო ხარაჩოების უსაფრთხოების შესახებ,THE I.L.O YEAR-BOOK 1938-39, P.129 ხოლო 1938 წლის 19 ოქტომბრის დეკრეტმა, როგორც ერთ-ერთი კვლევა აღნიშნავს, „შრომითი კანონმდებლობის გამოყენების მიზნით ჩამოაყალიბა იურიდიული დეფინიცია, რომლის მთავარი კრიტერიუმიც დაქირავებული მუშაკის მიერ გაწეული ინტელექტუალური ან ფიზიკური ძალისხმევის უპირატესობაა“.THE I.L.O YEAR-BOOK 1938-39, P.297 1939 წლის სექტემბრის აქტით გათვალისწინებული იყო გადასახადებისგან თავისუფალი საცხოვრებლების მშენებლობა,THE I.L.O YEAR-BOOK 1939-40, P.264 ხოლო 1939 წლის დეკემბერში შემოიღეს კანონი, რომელიც არეგულირებდა შინშრომას.THE I.L.O YEAR-BOOK 1939-40, P.192 კიდევ ერთი კანონით განისაზღვრა მინიმალური სტანდარტები ბრინჯის პლანტაციებში მუშაობისთვის.Uruguay: Portrait of a Democracy by Russell Humke Fitzgibbon, 1954, P.183 1939 წლის მარტში შემოიღეს მუშაკთა ჯანმრთელობის რეესტრები და პერიოდული სამედიცინო შემოწმებები ჯანმრთელობისთვის მავნე პროფესიებში, ხოლო 1939 წლის აგვისტოს დეკრეტით დამსაქმებლებისთვის სავალდებულო გახდა „სპეციალური დამცავი ტანსაცმლის უზრუნველყოფა იმ მუშაკებისთვის, რომლებიც წყალში მუშაობენ“.THE I.L.O YEAR-BOOK 1939-40, P.97 1939 წლის 15 მაისის აქტით განისაზღვრა, რომ „სამშენებლო ინდუსტრიის მუშაკებს გარკვეულ პირობებში შეუძლიათ მიიღონ სესხი, რომელიც ერთი თვის ხელფასის ტოლფასია და მისი დაფარვა 20 თვის განმავლობაში უნდა მოხდეს“.INTERNATIONAL LABOUR OFFICE INDUSTRIAL AND LABOUR INFORMATION INDEX VOL. LXXIV. — APRIL-JUNE 1940, P.210 1939 წლის იანვრის რეზოლუციით გათვალისწინებული იყო „ინსტრუქტაჟი სამრეწველო და სოციალურ ჰიგიენაში და ჯანდაცვის ვიზიტორთა მომზადება“,THE I.L.O YEAR-BOOK 1939-40, P.107 ხოლო 1939 წლის ნოემბერში გამოცემული დეკრეტი ეხებოდა ყურძნის საწნეხი მანქანების გამოყენებისას უსაფრთხოების ნორმებს.THE I.L.O YEAR-BOOK 1939-40, P.113 

სოფლის მეურნეობის მიმართულებით, 1939 წლის 20 დეკემბრის კანონმა დაუშვა ექსპროპრიაცია გამოსახლებული ფერმერების სასარგებლოდ, ხოლო 1941 წლის კანონმა (მიწის განაწილების შესახებ), ჩამოაყალიბა ექსპროპრიაციის, ექსპლუატაციისა და სხვა პროცედურების რეჟიმი ურუგვაის იპოთეკური ბანკის (BHU) მონაწილეობით. ასევე, 1941 წლის 5 აპრილით დათარიღებულმა კანონმა სპეციალური შეღავათები დააწესა სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივებისთვის.A Statement of the Laws of Uruguay in Matters Affecting Business Issue 1 By Eduardo Juan Couture, Héctor Hugo Barbagelata, Horacio Cassinelli Muñoz, 1953

სოციალური უზრუნველყოფის სფეროშიც სხვადასხვა რეფორმა განხორციელდა.Orígenes del bienestar en Uruguay: explicando el universalismo estratificado by Carmen Midaglia, Florencia Antía, Fabricio Carneiro, Marcelo Castillo, Guillermo Fuentes, Belén Villegas Plá, P.33 1939 წელს შემოიღეს უმუშევრობის კომპენსაცია გემის ჩაძირვის შედეგად დაღუპული მეზღვაურებისთვის, 1940 წელს კი — მარჩენალდაკარგულის პენსია ყველა საჯარო მოხელისთვის, ხოლო 1941 წელს საპენსიო უფლებამოსილება მთელ სამხედრო პერსონალზე გავრცელდა. იმავე წელს დაარსდა ნოტარიუსთა საპენსიო ფონდი, რომელიც აწესრიგებდა ინვალიდობის, მარჩენალის დაკარგვისა და პენსიაზე გასვლის საკითხებს ამ სფეროს პროფესიონალებისთვის. მომდევნო წელს შინაამომსახურეები და სხვა საოჯახო მეურნეობაში დასაქმებულები მოხვდნენ მრეწველობის, ვაჭრობისა და საზოგადოებრივი მომსახურების საპენსიო ფონდის დაფარვის ქვეშ. ასევე შეიქმნა სოფლის მეურნეობის მუშაკთა საპენსიო ფონდი, რათა განეკარგა მარჩენალდაკარგულის, ინვალიდობისა და სიბერის პენსიები აგრარულ საწარმოებში დასაქმებულთათვის.Social Security in Latin America: Pressure Groups, Stratification, and Inequality by Carmelo Mesa-Lago, 1978, P.75-76 1941 წლის 3 იანვარს მიღებულმა კანონმა სიკვდილის, სიბერისა და ინვალიდობის დაზღვევა სავალდებულო გახდა მათთვის, ვინც დამოუკიდებლად მუშაობდა ან ბიზნესის მფლობელი იყო, ხოლო 1941 წლის 28 თებერვალს მიღებულმა კანონმა გაზარდა მუშაკთა კომპენსაცია და გააფართოვა იმ პირთა რაოდენობა, ვისზეც ეს შეღავათი ვრცელდებოდა.Bulletin of the Pan American Union Volume 76 By Pan American Union, 1942, P.87

ბოლოს, 1943 წელს ბალდომირმა ნებაყოფლობით ჩაატარა არჩევნები და დატოვა პოსტი, თუმცა ამით „კოლორადოს“ პარტიის მრავალწლიანი დომინირება ქვეყნის მართვაში კვლავ შენარჩუნდა.

ცხოვრების შემდგომი წლები
ბალდომირი პრეზიდენტობიდან 1943 წლის 1 მარტს გადადგა. ამის შემდეგ, 1943-დან 1946 წლამდე, იგი ურუგვაის აღმოსავლეთ რესპუბლიკის ბანკის პრეზიდენტი იყო. 1948 წელს იგი მონტევიდეოში ავადმყოფობის შედეგად გარდაიცვალა.

მემკვიდრეობა
ბალდომირის ქმედებებმა, რომლებიც მეორე მსოფლიო ომში ურუგვაის მოკავშირეებთან იდენტიფიცირებას ისახავდა მიზნად, შეამსუბუქა მისი, როგორც წინააღმდეგობრივი ისტორიული ფიგურის რეპუტაცია. აღსანიშნავია, რომ იგი იყო ურუგვაის წინა პრეზიდენტის, გაბრიელ ტერას აქტიური მხარდამჭერი, რომელიც ქვეყანას დეკრეტების მეშვეობით მართავდა.

მიუხედავად ამისა, ბალდომირმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ურუგვაიში დემოკრატიის აღდგენაში. მაშინ, როდესაც „Herrerista Blancos“-ის ფრთა ავტორიტარიზმისა და 1934 წლის კონსტიტუციის შენარჩუნებას ისწრაფოდა, ბალდომირმა პერლ-ჰარბორზე თავდასხმის შემდეგ აშშ-ის ომში ჩაბმა გამოიყენა ამ ჯგუფთან დასაპირისპირებლად და ურუგვაის მოკავშირეების მხარეს გადასაყვანად. 1942 წელს მან გაწყვიტა დიპლომატიური კავშირები „ღერძის“ ქვეყნებთან, პოლიტიკურად გაემიჯნა ლუის ალბერტო დე ერერას და მოაწყო „თვითგადატრიალება“ დემოკრატიის აღსადგენად და 1934 წლის კონსტიტუციის მოსაშორებლად.

ეს მოვლენები ცნობილი გახდა „კეთილი გადატრიალების“ სახელით და მას ჩუმად უჭერდა მხარს როგორც „კოლორადოს“ პარტიის ბატლისტური ფრთა, ისე ამერიკის შეერთებული შტატები. ურუგვაის დაბრუნება დემოკრატიულ მმართველობასთან 1973 წლამდე გაგრძელდა, სანამ ქვეყანაზე კონტროლს სამხედრო დიქტატურა დაამყარებდა.Creative Destruction? Economic Crises and Democracy in Latin America By Francisco E. González, 2012, P.75

იხილეთ აგრეთვე
ურუგვაის პოლიტიკური სისტემა

სქოლიო

კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:ურუგვაის პრეზიდენტები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები