პოლ-ემილ დე სუზა

პოლ-ემილ დე სუზა (დ. 14 ივლისი, 1930  — გ. 17 ივნისი, 1999) — ბენინის არმიის ოფიცერი და პოლიტიკური მოღვაწე. იგი იკავებდა დაჰომეის დირექტორიის თავმჯდომარის პოსტს 1969 წლის 13 დეკემბრიდან 1970 წლის 7 მაისამდე.

დაბადება და ოჯახი
პოლ-ემილ დე სუზა დაიბადა არისტოკრატიულ დე სუზას ოჯახში 1930 წლის 14 ივლისს, დაჰომეის ქალაქ ატიემეში. მისი მეუღლე იყო ფრანსუაზ დე სუზა.

სამხედრო კარიერა
1966 წელს დე სუზა აირჩიეს ეროვნული განახლების კომიტეტის (Comité de Rénovation Nationale) ვიცე-პრეზიდენტად. იგი ასევე იყო ერთ-ერთი იმ სამი ოფიცრიდან, რომლებიც ამ კომიტეტში შედიოდნენ.. კომიტეტს მცირე ფუნქციები ჰქონდა, გარდა კრისტოფ სოგლოსთვის რჩევების მიცემისა და იგი 1967 წლის 6 აპრილს გაუქმდა.. როდესაც იმავე წლის ბოლოს სოგლო ჩამოაგდეს, დე სუზა ემილ დერლინ ზინსუს სამხედრო საქმეთა დირექტორად დაინიშნა.. უმეტესწილად, დე სუზა ცდილობდა პოლიტიკისგან შორს დაეჭირა თავი. და ხელმძღვანელობდა უიდას პარაშუტისტთა ქვედანაყოფს..

თავმჯდომარეობა
1969 წლის 10 დეკემბერს მორის კუანდეტემ ჩამოაგდო ემილ დერლინ ზინსუ, თუმცა სამხედროებმა კუანდეტე ლიდერად არ აღიარეს.. ამ მოვლენების კვალდაკვალ, დე სუზსა მცირე ხნით შინაპატიმრობა მიუსაჯეს. ვინაიდან ამ ორმა მამაკაცმა ვერ შეძლო შეთანხმება, ჩამოყალიბდა სამხედრო დირექტორია, რომლის თავმჯდომარე დე სუზა გახდა,. კუანდეტე წევრად დაინიშნა, ხოლო მესამე ადგილი ჟანდარმერიის პოლკოვნიკმა ბენუა სინზოგანმა დაიკავა.. 1970 წლის 28 მარტს ჩატარდა არჩევნები ნამდვილი პრეზიდენტის გამოსავლენად. მასში ძალადობის არაერთმა შემთხვევამ იჩინა თავი. გადაუმოწმებელი ცნობებით, არჩევნების წინა დღეს პარაკუში მომხდარი ინციდენტების დროს ექვსი ადამიანი დაიღუპა.. ყოფილმა პრეზიდენტებმა იუბერ მაგამ, სურუ-მიგან აპიტიმ და ჯასტინ აჰომადეგბე-ტომეტინმა ხმების უმრავლესობა შესაბამისად ჩრდილოეთში, სამხრეთ-აღმოსავლეთსა და სამხრეთ-დასავლეთ/ცენტრალურ ნაწილში მიიღეს.

დე სუზამ გადაწყვიტა ატაკორას რეგიონის შედეგების გაბატილება, სადაც მაგამ ხმების ყველაზე დიდი რაოდენობა მიიღო. განრისხებული მაგა გამოყოფით დაიმუქრა, თუ მას პრეზიდენტად არ გამოაცხადებდნენ. აპიტიმ კი განაცხადა, რომ თუ მაგა პრეზიდენტის თანამდებობას დაიკავებდა, იგი თავის რეგიონს ნიგერიასთან შეერთებაზე დაითანხმებდა. სამოქალაქო ომის თავიდან ასაცილებლად, სამივე ყოფილი პრეზიდენტი ნაჩქარევ კომპრომისზე დათანხმდა. 7 მაისს შეიქმნა საპრეზიდენტო საბჭო, რომელიც შედგებოდა მაგასგან, აჰომადეგბე-ტომეტინისგან და აპიტისგან, სადაც პრეზიდენტის თანამდებობა ყოველ ორ წელიწადში ერთხელ იცვლებოდა. მაგამ ეს სისტემა პირველი ორი წლის განმავლობაში აამოქმედა, სანამ 1972 წლის 7 მაისს საკუთარ ძალაუფლებას აჰომადეგბე-ტომეტინს გადასცემდა..

შემდგომი ცხოვრება
პოლკოვნიკი პოლ-ემილ დე სუზა დაჰომეის არმიის გენერალური შტაბის უფროსის თანამდებობას დაუბრუნდა.

კუანდეტემ ძალაუფლების ხელში ჩაგდება კიდევ ერთხელ, 1972 წლის 23 თებერვალს სცადა. იგი სათავეში ჩაუდგა უიდას გარნიზონს, ასევე სცადა სამთავრობო შენობების დაკავება და დე სუზას მკვლელობა. ოპერაციის მსვლელობისას, თავდამსხმელი მაიორი მუმუნი სასიკვდილოდ დაიჭრა დე სუზას ტყვიებით. თავად დე სუზა კი მხოლოდ მსუბუქი დაზიანებით გადარჩა. შეთქმულება ჩაიშალა, თუმცა მაგამ საფრანგეთში დაგეგმილი ვიზიტი გააუქმა, რათა შექმნილი ვითარება პირადად ემართა.. ამ თავდასხმაში მონაწილეობისთვის კუანდეტეს სიკვდილით დასჯა მიესაჯა.

როდესაც 1972 წლის ოქტომბერში მატეო კერეკუმ ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო, დე სუზა არმიიდან დაითხოვეს. იგი დაინიშნა ეროვნული სასოფლო-სამეურნეო საკრედიტო ბანკის (SOCAD) კომისრად.

პოლ-ემილ დე სუზა გარდაიცვალა 1999 წლის 17 ივნისს, 68 წლის ასაკში. მისი დაქვრივებული ცოლი, დაჰომეის ყოფილი პირველი ლედი, ფრანსუაზ დე სუზა კი 2015 წლის 30 ივლისს გარდაიცვალა.

იხილეთ აგრეთვე
ბენინის პრეზიდენტი

ლიტერატურა

 .
 .
 .

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
კატეგორია:ბენინის პრეზიდენტები
კატეგორია:ბენინელი პოლიტიკოსები