მაქს პტიპერი

მაქს პტიპერი (დ. 26 თებერვალი, 1899 – გ. 25 მარტი, 1994) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და ადვოკატი, რადიკალურ-დემოკრატიული პარტიის (PRD) წევრი.

იგი იყო ფედერალური საბჭოს წევრი 1945-დან 1961 წლამდე და კონფედერაციის პრეზიდენტი 1950, 1955 და 1960 წლებში.

ბიოგრაფია
იურისტი და პოლიტიკოსი
მაქს პტიპერი სამართალს სწავლობდა ნევშატელის, ციურიხისა და მიუნხენის უნივერსიტეტებში. 1921 წელს მიიღო სამართლის ლიცენზიატის ხარისხი, ხოლო 1924 წელს დოქტორის. 1922 წელს მან მიიღო ადვოკატის, ხოლო 1925 წელს ნოტარიუსის კვალიფიკაცია. 1932 წელს დაინიშნა ნევშატელის უნივერსიტეტის კერძო სამართლისა და სამოქალაქო პროცესის ექსტრაორდინალურ პროფესორად, ხოლო 1939 წელს იურიდიული ფაკულტეტის დეკანად. სწავლის პერიოდში იგი იყო შვეიცარიის სტუდენტთა საზოგადოება Zofingia-ს წევრი.

1928 წელს იგი დაქორწინდა ანტუანეტ დე რუჟმონზე (1903-2002), ნევშატელელი მწერლის დენი დე რუჟმონის დაზე, რომელთანაც სამი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი შეეძინა. მისი ვაჟი ჟილი, ჟენევის უნივერსიტეტის კერძო სამართლის პროფესორი, იყო ეროვნული საბჭოსა და კანტონთა საბჭოს წევრი, თუმცა მამის მსგავსად ფედერალურ საბჭოში არჩევა ვერ შეძლო. მისი ქალიშვილი ელიანი დაქორწინდა მწერალ ნიკოლა ბუვიეზე.

როგორც რადიკალურ-დემოკრატიული პარტიის წევრმა, მან პოლიტიკური კარიერა 1937 წელს დაიწყო ნევშატელის კანტონის დიდ საბჭოში არჩევით, ხოლო 1940 წელს ქალაქ ნევშატელის გენერალურ საბჭოში (საკანონმდებლო ორგანო). 1942 წელს იგი აირჩიეს კანტონთა საბჭოს წევრად, სადაც სამი წლის განმავლობაში წარმოადგენდა თავის კანტონს შვეიცარიის ფედერალური ასამბლეის ზედა პალატაში. იყო „სრული უფლებამოსილების კომისიის“ წევრი ორგანო, რომელიც ზედამხედველობას უწევდა ფედერალურ საბჭოს მეორე მსოფლიო ომის დროს.

იგი ასევე იყო შვეიცარიის საათების პალატის პრეზიდენტი 1942 წლიდან და იმ ასამბლეის თავმჯდომარე, რომელმაც 1943 წელს განახორციელა მისი კანტონის ეროვნული და დამოუკიდებელი ეკლესიების გაერთიანება.

ფედერალური საბჭო
250px|მინი
1944 წლის 14 დეკემბერს იგი პირველივე ტურში აირჩიეს ფედერალურ საბჭოში (ისტორიაში 63-ე წევრი). 1945-დან 1961 წლამდე იგი ხელმძღვანელობდა პოლიტიკურ დეპარტამენტს (ამჟამინდელი საგარეო საქმეთა დეპარტამენტი). 1949 წელს იყო ფედერალური საბჭოს ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 1950 წელს კონფედერაციის პრეზიდენტი. ვიცე-პრეზიდენტების, იოზეფ ეშერისა და ჯუზეპე ლეპორის გადადგომის შემდეგ, იგი პირდაპირ გახდა პრეზიდენტი 1955 და 1960 წლებში. თანამდებობიდან ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო გადადგა 1961 წლის 30 ივნისს.

მან უდიდესი გავლენა მოახდინა შვეიცარიის საგარეო პოლიტიკაზე მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში. მისი საგარეო კურსი ეფუძნებოდა „ნეიტრალიტეტსა და სოლიდარობას“ ანუ „აქტიურ ნეიტრალიტეტს“. ეს პოლიტიკა აისახა გაეროსთან მრავალრიცხოვან კონტაქტებში, შვეიცარიის მონაწილეობაში გაეროს სპეციალიზებულ ორგანიზაციებში, კორეის დროებითი ზავის ნეიტრალურ კომისიაში და განვითარებადი ქვეყნების დახმარების დაწყებაში. 1945 წელს მან დაამყარა დიპლომატიური ურთიერთობა სსრკ-სთან, ხოლო 1950 წელს აღიარა ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა. მისი ინიციატივით ჟენევა იქცა „მშვიდობის დედაქალაქად“ და უმასპინძლა უმნიშვნელოვანეს კონფერენციებს: 1954 წელს ინდოჩინეთის კონფერენციას, ხოლო 1955 წელს „დიდი ოთხეულის“ (ედგარ ფორი, ანტონი იდენი, ნიკოლაი ბულგანინი და დუაიტ ეიზენჰაუერი) შეხვედრას.

შვეიცარია შეუერთდა OECE-ს (დღევანდელი OECD) და პრეზიდენტობას უწევდა დიპლომატიურ კონფერენციას, რომელმაც შეიმუშავა ომის მსხვერპლთა დაცვის ოთხი ჟენევის კონვენცია.

იმის გამო, რომ შვეიცარიის ევროპულ ეკონომიკურ თანამეგობრობაში (CEE) გაწევრიანება შეუძლებელი იყო, მან მხარი დაუჭირა ევროპის თავისუფალი ვაჭრობის ასოციაციის (AELC/EFTA) შექმნას. მან ხელი შეუწყო ევანის კონფერენციის გამართვას ალჟირის საკითხზე და უზრუნველყო ალჟირის ეროვნული განთავისუფლების ფრონტის (FLN) დელეგაციის ყოფნა შვეიცარიაში მოლაპარაკებების დროს.

გარდა ამისა, იგი თავმჯდომარეობდა „ბრძენთა კომისიას“, რომელსაც იურის (Jura) რეგიონის საკითხის გადაწყვეტა ევალებოდა.

წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი (CICR)
1961 წელს იგი დათანხმდა გამხდარიყო წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის (CICR) კოოპტირებული წევრი, მოგვიანებით კი ამ ინსტიტუტის საპატიო წევრი გახდა. 1974 წლამდე იგი წითელი ჯვრის სახელით ასრულებდა სხვადასხვა მისიას ჰუმანიტარული პრობლემების გადასაჭრელად, კერძოდ: ეგვიპტეში, ნიგერიასა და ისრაელ-პალესტინის კონფლიქტის დროს. მან დიდი წვლილი შეიტანა წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის დოქტრინის ჩამოყალიბებაში. 1970 წელს მან წარმოადგინა ორგანიზაციის საქმიანობა ჟურნალ Schweizer Monatshefte-ში გამოქვეყნებულ სტატიაში, სადაც აღნიშნა: „წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის საქმიანობა საკმაოდ ნაკლებად არის ცნობილი, რადგან ის ნაკლებად ექვემდებარება სენსაციალიზმს და, როგორც წესი, დისკრეტულად ხორციელდება.“

მაქს პეტიპიერის პრემია
1984 წელს დაარსდა (და 2008 წელს დაიშალა) მაქს პტიპერის პრემიის ფონდი. პრემია ყოველწლიურად გადაეცემოდა პირს, რომელმაც თავისი პოლიტიკური, დიპლომატიური, ეკონომიკური საქმიანობით ან სამეცნიერო, ლიტერატურული და სახელოვნებო მოღვაწეობით მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა მსოფლიოში შვეიცარიის იმიჯის განმტკიცებაში.

რესურსები ინტერნეტში
 Max Petitpierre en la base de datos Dodis de los Documentos Diplomáticos de Suiza
 Perfil de Max Petitpierre con los resultados electorales en la página web del Consejo Federal Suizo

სქოლიო

კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები