მაიკლ როსბაში

მაიკლ მორის როსბაში (; დ. 7 მარტი, 1944, კანზას-სიტი, მისური) — ამერიკელი გენეტიკოსი და ქრონობიოლოგი, ბრანდეისის უნივერსიტეტის პროფესორი და ჰოვარდ ჰიუზის სამედიცინო ინსტიტუტის მკვლევარი. 2017 წელს, ჯეფრი ჰოლთან და მაიკლ იანგთან ერთად, მიენიჭა ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში ცირკადული რიტმის მაკონტროლებელი მოლეკულური მექანიზმების აღმოჩენისთვის.

ბიოგრაფია
მაიკლ როსბაში დაიბადა კანზას-სიტიში, გერმანიიდან დევნილი ებრაელების ოჯახში, რომლებიც ნაცისტურ რეჟიმს 1938 წელს გამოექცნენ. მამამისი კანტორი იყო. როდესაც მაიკლი ორი წლის იყო, ოჯახი ბოსტონში გადავიდა საცხოვრებლად.

მან ბაკალავრის ხარისხი კალიფორნიის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში (Caltech) მიიღო, ხოლო დოქტორის ხარისხი ბიოფიზიკაში - მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში (MIT). პოსტდოქტორანტურა გაიარა ედინბურგის უნივერსიტეტში, რის შემდეგაც შეუერთდა ბრანდეისის უნივერსიტეტის ფაკულტეტს.

სამეცნიერო მოღვაწეობა
როსბაშის კვლევები ძირითადად ეხება რნმ-ის (RNA) მეტაბოლიზმს და ცირკადულ რიტმებს. 1984 წელს, ჯეფრი ჰოლთან თანამშრომლობით, მან მოახდინა ხილის ბუზის (Drosophila melanogaster) „ბიოლოგიური საათის“ პირველი გენის - period-ის იზოლირება.

მათ აღმოაჩინეს უარყოფითი უკუკავშირის მექანიზმი: გენი აკოდირებს ცილას, რომელიც გროვდება უჯრედის ბირთვში და გარკვეული კონცენტრაციის მიღწევის შემდეგ თრგუნავს საკუთარი გენის აქტივობას. ეს ციკლური პროცესი ქმნის 24-საათიან რიტმს, რაც საფუძვლად უდევს ყველა ცოცხალი ორგანიზმის დღე-ღამურ ციკლს.

ჯილდოები და აღიარება
ამერიკის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის წევრი (1997)
აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი (2003)
გრუბერის პრემია გენეტიკაში (2009)
შაოს პრემია (2013)
ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში (2017)

ლიტერატურა
Rosbash, M. (2017). The 24-Hour Cycle and the Period Gene. Nobel Lecture.
Hardin, P. E., Hall, J. C., & Rosbash, M. (1990). Feedback of the Drosophila period gene product on its messenger RNA levels. Nature.

სქოლიო

კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები