ხოსე რონდო

ხოსე რონდო (; დ. 4 მარტი, 1773 — გ. 18 ნოემბერი, 1844) — არგენტინული წარმოშობის გენერალი და პოლიტიკური მოღვაწე, რომელიც მაღალმნიშვნელოვან სახელმწიფო პოზიციებს იკავებდა როგორც არგენტინის, ისე ურუგვაის მმართველობაში. 1815 წლის აპრილში იგი არჩეულ იქნა რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებული პროვინციების უმაღლესი დირექტორის პოსტზე, თუმცა მას მოცემული მოვალეობის შესრულება უშუალოდ არ დაუწყია. მოგვიანებით, მან მაინც დაიკავა უმაღლესი დირექტორის თანამდებობა და ამ პოზიციაზე 1819 წლის ივნისიდან 1820 წლის თებერვლამდე მსახურობდა. გარდა ამისა, 1828 წლის დეკემბრიდან 1830 წლის აპრილამდე, მას ეკავა ურუგვაის დროებითი გუბერნატორისა და კაპიტან-გენერლის საპასუხისმგებლო პოსტი.

ადრეული წლები
ხოსე კასიმირო რონდო დაიბადა ბუენოს-აირესში, თუმცა მისი დაბადებიდან მალევე ოჯახი საცხოვრებლად მონტევიდეოში გადავიდა, სადაც მან ბავშვობა გაატარა და განათლება მიიღო. 1873 წელს იგი ბუენოს-აირესის ქვეითთა პოლკში კადეტად ჩაირიცხა, ხოლო 1806 წლისთვის უკვე მონტევიდეოს „ბლანდენგესის“ (Blandengues) კორპუსის კაპიტანი იყო. 1806 წელს, ბრიტანელების შემოჭრის დროს, იგი ტყვედ ჩავარდა და ინგლისში გაგზავნეს. ბრიტანული ჯარების დამარცხების შემდეგ რონდო გაათავისუფლეს, რის შემდეგაც იგი ესპანეთში გაემგზავრა და ნახევარკუნძულის ომში მიიღო მონაწილეობა. 1810 წლის აგვისტოში, მონტევიდეოში დაბრუნებისთანავე, იგი დამოუკიდებლობისთვის მებრძოლ ძალებს შეუერთდა და ბანდა ორიენტალის განმათავისუფლებელი არმიების სამხედრო ლიდერად იქნა ნომინირებული.

დამოუკიდებლობის ომი
ბანდა ორიენტალში მიმდინარე ოპერაციებზე მივლენილმა რონდომ მონაწილეობა მიიღო მონტევიდეოს გარშემო გამართულ კამპანიებში (1811 და 1812-1814 წლებში). 1814 წელს, მას შემდეგ, რაც ხოსე დე სან-მარტინმა ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო ჩრდილოეთის არმიის სარდლის პოსტი დატოვა, მის შემცვლელად რონდო დაინიშნა.

მისი ზემო პერუს მესამე კამპანია წარუმატებელი აღმოჩნდა და მარცხი განიცადა ვენტა-ი-მედიასთან (1815 წლის ოქტომბერი) და სიპე-სიპესთან, იგივე ვილუმასთან (1815 წლის 29 ნოემბერი), რის შემდეგაც, 1816 წელს, იგი დაკავებული თანამდებობიდან გაათავისუფლეს.

დირექტორატი
1815 წლის აპრილში კარლოს მარია დე ალვეარის დამხობის შემდეგ, ლა-პლატის პროვინციების დამფუძნებელმა გენერალურმა ასამბლეამ 20 აპრილს რონდო უმაღლეს დირექტორად აირჩია. თუმცა, მას თანამდებობა არ დაუკავებია, რადგან იმ დროს სამხედრო კამპანიაში იმყოფებოდა. 1815 წლის მაისიდან 1816 წლის აპრილამდე დირექტორის მოვალეობას იგნასიო ალვარეს თომასი ასრულებდა.

პერუში ესპანელი როიალისტების ჯარებთან განცდილი ორი მარცხის შემდეგ (ვენტა-ი-მედიასა და სიპე-სიპესთან), 1816 წელს იგი სარდლობიდან გადააყენეს. რონდო ბუენოს-აირესში დაბრუნდა, სადაც 1818 წლის 5 ივნისიდან 30 ივლისამდე მცირე ხნით გუბერნატორის პოსტი ეკავა.

1819 წლის 10 ივნისს იგი უმაღლესი დირექტორი გახდა. 1820 წლის 1 თებერვალს, სეპედას ბრძოლაში ფედერალისტების გამარჯვების შემდეგ, რამაც დირექტორიული რეჟიმის დამხობა დააჩქარა, რონდო გადადგა. 1820 წლის თებერვალში მის მოვალეობას მოკლე დროით ხუან პედრო აგირე ასრულებდა.

ამის შემდეგ რონდო მონტევიდეოში გადავიდა და ცდილობდა, თავი აერიდებინა შიდა ომებისთვის, რომლებიც დამოუკიდებლობისთვის მებრძოლ გენერლებს შორის მიმდინარეობდა. მიუხედავად ამისა, იგი ხელმძღვანელობდა რამდენიმე სამხედრო კამპანიას ინდიელების წინააღმდეგ და მონაწილეობდა ბრაზილიის წინააღმდეგ წარმოებულ დამოუკიდებლობის ომებში. 1828 წელს, მონტევიდეოს ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, იგი ახლად დაარსებული ურუგვაის აღმოსავლეთ რესპუბლიკის გუბერნატორად აირჩიეს. რონდოს ეს პოსტი 1828 წლის 22 დეკემბრიდან 1830 წლის 17 აპრილამდე ეკავა, სანამ მისი ოპონენტი, ხუან ანტონიო ლავალეხა, რომელსაც ახალგაზრდა პარლამენტში უმრავლესობა ჰყავდა, აიძულებდა გადამდგარიყო. ლავალეხა გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებლად დაინიშნა.

მიუხედავად ამისა, რონდო მაინც აგრძელებდა სამსახურს არმიაში გენერლის წოდებით. 1836 წელს დაწყებულ ურუგვაის სამოქალაქო ომში „ბლანკოსებსა“ („თეთრები“) და „კოლორადოებს“ („წითლები“) შორის, იგი ამ უკანასკნელთა მხარეს იბრძოდა და მათი ომის მინისტრის პოსტსაც იკავებდა. იგი 1844 წელს, მონტევიდეოს დიდი ალყის დროს დაიღუპა.

იხილეთ აგრეთვე
არგენტინის პრეზიდენტების სია

რესურსები ინტერნეტში
Short biography (in Spanish).
Longer biography, also in Spanish.

სქოლიო