რაფაელ ნუნიეს მოლედო

რაფაელ ნუნიეს მოლედო ( დ. 28 სექტემბერი, 1825 — 18 სექტემბერი, 1894) — კოლომბიელი ავტორი, იურისტი, ჟურნალისტი და პოლიტიკოსი, რომელიც აირჩიეს კოლომბიის პრეზიდენტად 1880 და 1884 წლებში.[1] ნუნიესი იყო ლიდერი ეგრეთ წოდებული „რეგენერაციის“ პროცესისა, რომელმაც წარმოშვა კოლომბიის 1886 წლის კონსტიტუცია, იგი ძალაში დარჩა 1991 წლამდე.

ადრეული ცხოვრება
ნუნიესი იყო ბიძაშვილების, დოლორეს გარსია მოლედოსა და პოლკოვნიკ ფრანსისკო ნუნიეს გარსიას სამი შვილიდან პირველი, რომლებიც დაქორწინდნენ 1824 წლის 6 ოქტომბერს. 15 წლის ასაკში იგი გენერალმა ფრანსისკო კარმონამ მიიღო მეამბოხე ჯარებში „უზენაესთა ომში“ საბრძოლველად. ცოტა რამ არის ცნობილი ნუნიესის ადრეული წლების შესახებ, თუმცა დანამდვილებით ცნობილია, რომ იგი მსახურობდა ოლქის მოსამართლედ ჩირიკიში, პანამა, 1848 წელს.
150px|მინი|მარცხნივ|რაფაელ ნუნიესის სწავლა

პოლიტიკური კარიერა
ცნობილია, რომ ნუნიესი 15 წლის ასაკში მონაწილეობდა „უზენაესთა ომში“ (1840), მრავალ კოლომბიურ სამოქალაქო ომთაგან პირველში, რომელიც გამოწვეული იყო ქვეყნის სამხრეთ პროვინციებში არაერთი პოლიტიკური ლიდერის („უზენაესების“) სამხედრო აჯანყებით ხოსე იგნასიო დე მარკესის ცენტრალისტური და კონსერვატიული მთავრობის წინააღმდეგ. ნუნიესი შეუერთდა რევოლუციურ მხარეს და მონაწილეობა მიიღო საკუთარი მშობლიური ქალაქის, კარტახენას ალყაში. ომის შემდეგ მან ჩააბარა კოლეჯში და 1844 წელს მიიღო სამართლის ხარისხი Universidad del Magdalena e Istmo-ში. 1848 წლისთვის ნუნიესმა კარტახენაში, კოლომბია, დააფუძნა გაზეთი La Democracia, რომლის მიზანი იყო გენერალ ხოსე მარია ობანდოს, უზენაესთა ომის ამბოხების ლიდერის, საპრეზიდენტო არჩევნებში მხარდაჭერა ხოსე ილარიო ლოპესის მემკვიდრედ. იმავე წელს ობანდო აირჩიეს კარტახენას პროვინციის გუბერნატორად და მან ნუნიე კარტახენას მთავრობის ადმინისტრაციის უფროსად დანიშნა, რითაც დაიწყო მისი პოლიტიკური ცხოვრება.[2] იგი ამ თანამდებობაზე დარჩა 1853 წლამდე, როდესაც პრეზიდენტი იყო ობანდო, შემდეგ კი გადაწყვიტა გადასულიყო ბოგოტაში, რათა გამხდარიყო კოლომბიის კონგრესის წევრი, სადაც მან სახელი გაითქვა მანუელ მურილიო ტოროს ფედერალისტურ და სოციალისტურ იდეებთან ბრძოლით.[3] 1854 წელს ხოსე მარია მელოს მიერ ობანდოს წინააღმდეგ მოწყობილი გადატრიალების შემდეგ, ნუნიესი იმალებოდა, თუმცა შემდგომ აირჩიეს ბოლივარის დეპარტამენტის გუბერნატორად, რამაც ხელი შეუწყო მელოს დამარცხებას. ახლად დანიშნულმა პრეზიდენტმა მანუელ მარია მალიარინომ ნუნიესი 1855 წელს ომის მინისტრად (მდივნად) დანიშნა, შემდეგ კი ხაზინის მინისტრად. მისმა ბრწყინვალე შედეგებმა ხაზინის მინისტრის თანამდებობაზე მას ფართო აღიარება მოუტანა. 1855 წელს მან ასევე გამოაქვეყნა პოლიტიკური ესეების პირველი ტომი სახელწოდებით La Federación.

მოგვიანებით, ტომას სიპრიანო დე მოსკერას მთავრობის დროს, იგი მსახურობდა ხაზინის მინისტრად. მას შემდეგ, რაც მცირე ხნით მონაწილეობდა რიონეგროს კონვენციაში, რომელმაც შექმნა რიონეგროს კონსტიტუცია, სადაც იგი პანამას შტატს წარმოადგენდა, მან 1863 წელს ქვეყნის დატოვება გადაწყვიტა. იგი თავდაპირველად ორი წლის განმავლობაში ცხოვრობდა ნიუ-იორკში და წერდა მრავალი გაზეთისთვის როგორც კოლომბიაში, ისე ესპანეთში. შემდეგ იგი პრეზიდენტ მურილიო ტოროს მიერ დაინიშნა კოლომბიის შეერთებული შტატების კონსულად ლე ავრში, მოგვიანებით კი დაინიშნა კოლომბიის კონსულად ლივერპულში.

იგი კოლომბიაში 1876 წელს დაბრუნდა პოლიტიკური ბრძოლის ეპიცენტრში. იმ წელს იგი წარდგენილი იყო პრეზიდენტობის კანდიდატად, თუმცა არჩევნებში ვერ გაიმარჯვა. მიუხედავად ამისა, იგი აირჩიეს ბოლივარის შტატის სენატორად. 1878 წლიდან 1888 წლამდე მან დაწერა ასობით გავლენიანი სტატია კონსტიტუციურ რეფორმასთან დაკავშირებით ბოგოტას გაზეთებისთვის La Luz და La Nación, ასევე კარტახენას 'El Porvenir' და El Impulso-სთვის. მან ასევე დაწერა კოლომბიის სახელმწიფო ჰიმნის ტექსტი.

იგი აირჩიეს კოლომბიის პრეზიდენტად 1880–1882 წლების საპრეზიდენტო ვადით. კვლავ, 1884 წელს, იგი ხელახლა აირჩიეს კოლომბიის პრეზიდენტად კონსერვატიული პარტიის მხარდაჭერით, რა დროსაც ხელს უწყობდა მოძრაობას, რომელსაც მან „რეგენერაცია“ უწოდა.

მესამე საპრეზიდენტო ვადა და 1886 წლის კონსტიტუცია
იგი იყო 1884 წლის La Regeneración-ის (რეგენერაცია) მოძრაობისა და კოლომბიის 1886 წლის ახალი კონსტიტუციის მთავარი მამოძრავებელი ძალა.Froysland, Hayley (2006) "The regeneración de la raza in Colombia" a chapter in Doyle, Don and Pamplona, Marco (eds.) (2006) Nationalism in the New World University of Georgia Press, Athens, Ga.,  ნუნიესის მიერ წამოწყებული რეგენერაციის პროგრამა ეწინააღმდეგებოდა რიონეგროს კონსტიტუციით დამკვიდრებული ლიბერალური რეფორმების უმეტესობას და მისმა გამარჯვებამ ქვეყანა დეცენტრალიზებული ფედერალური სისტემიდან ძლიერი ცენტრალური პრეზიდენტობით ცენტრალიზებულ სისტემად აქცია. ნუნიესის წინადადებაში არსებული კონსერვატიული და ცენტრალისტური ტენდენციების საწინააღმდეგოდ, ლიბერალმა ლიდერებმა 1884 და 1885 წლებში კიდევ ერთი სამოქალაქო ომი წამოიწყეს. პრეზიდენტ ნუნიესის მომხრე კონსერვატიულმა ძალებმა 1885 წელს საბოლოოდ აიძულეს ლიბერალური ჯარები დანებებულიყვნენ, რასაც მოჰყვა ნუნიესის ცნობილი პროკლამაცია: „ბატონებო, 1863 წლის კონსტიტუცია აღარ არსებობს“. ამ სამხედრო გამარჯვების შემდეგ, 1885 წლის 10 სექტემბერს, ნუნიესმა მოიწვია ორი წარმომადგენელი თითოეული სუვერენული შტატიდან დამფუძნებელი ასამბლეის დასაწყებად, რომელიც იმავე წლის 11 ნოემბერს გაიხსნა.

1886 წლის კონსტიტუციური რეფორმა, რომელიც განხორციელდა მიგელ ანტონიო კაროსთან თანამშრომლობით, შესაძლოა ნუნიესის ყველაზე გამორჩეული პოლიტიკური მიღწევა იყო. კოლომბიის ეს 1886 წლის კონსტიტუცია, ზოგიერთი მოგვიანებითი ცვლილებით, მოქმედებდა 1991 წელს ახალი კონსტიტუციის გამოცხადებამდე. გარდა იმისა, რომ მან აღადგინა მმართველობის ძლიერი ცენტრალისტური ფორმა და ქვეყნის სახელი კოლომბიის შეერთებული შტატებიდან კოლომბიის რესპუბლიკით შეცვალა, მან ასევე აღადგინა კავშირები ვატიკანთან და კათოლიციზმი ოფიციალურ რელიგიად გამოაცხადა, განათლება კი კათოლიკური ეკლესიის ხელში დატოვა. კონსტიტუციამ ასევე შეცვალა საპრეზიდენტო ვადის ხანგრძლივობა ორიდან ექვს წლამდე, რესპუბლიკის პრეზიდენტის არჩევა კონგრესს მიანდო, ხოლო ძველი შტატები დეპარტამენტებად აქცია, რომლებსაც რესპუბლიკის პრეზიდენტის მიერ დანიშნული გუბერნატორი მართავდა, რითაც პრეზიდენტს დიდი ძალაუფლება მიენიჭა.

იგი კვლავ აირციეს კოლომბიის პრეზიდენტად 1886 და 1892 წლებში, თუმცა ბოლო ვადით თანამდებობა არ დაუკავებია. იმ დროისთვის იგი ჯანმრთელობის გაუარესების გამო კარტახენაში დაბრუნდა. შესაბამისად, მისი ვიცე-პრეზიდენტი, მიგელ ანტონიო კარო, ფიცის დადების შემდეგ გახდა დე ფაქტო პრეზიდენტი 1892-1898 წლების საპრეზიდენტო ვადით.Gobernantes Colombianos, Ignacio Arismendi Posada, Interprint Editors Ltd., Italgraf, Segunda Edición, p. 262, Bogotá, Colombia, 1983 მიუხედავად იმისა, რომ მისი კონტაქტი ცენტრალურ მთავრობასთან მხოლოდ ირიბი იყო, ნუნიესი რჩებოდა მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ფიგურად და მისი წერილები, სვეტები და ესეები ძალიან გავლენიანი იყო. უფრო მეტიც, იმ დროის მრავალი პოლიტიკური ფიგურა მას მუდმივად სტუმრობდა კარტახენაში. მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა კვლავ უარესდებოდა და იგი საბოლოოდ გარდაიცვალა 1894 წლის 18 სექტემბერს, ციებ-ცხელების შემდეგ, რის გამოც რამდენიმე დღის განმავლობაში ლოგინად იყო ჩავარდნილი და მეტყველების უნარი ჰქონდა დაკარგული. ნუნიესი გარდაიცვალა ისე, რომ ოფიციალურად დანიშნული იყო პრეზიდენტად.

150px|მინი|მარცხნივ|რაფაელ ნუნიეს სახლი

მემკვიდრეობა
თავისი პირველი ადმინისტრაციის დროს ნუნიესმა აღადგინა მშვიდობა და წესრიგი, რამაც მას ფართო პოპულარობა მოუტანა. მან ნება დართო დევნილობაში მყოფ კათოლიკე ეპისკოპოსებს ქვეყანაში დაბრუნებულიყვნენ, შექმნა სამხედრო აკადემია და მუსიკის ეროვნული აკადემია, გახსნა საერთაშორისო ტელეგრაფის სერვისი და აღადგინა დიპლომატიური ურთიერთობები ესპანეთთან, რომელიც გაწყვეტილი იყო დამოუკიდებლობისთვის ომის შემდეგ. ასევე, მან მოაწერა ხელი საერთაშორისო ხელშეკრულებებს ვაჭრობისა და კულტურული გაცვლის შესახებ საფრანგეთთან და გაერთიანებულ სამეფოსთან.Gobernantes Colombianos, Ignacio Arismendi Posada, Interprint Editors Ltd., Italgraf, Segunda Edición, p. 112, Bogotá, Colombia, 1983

თავისი მეორე ადმინისტრაციის დროს ნუნიესმა დააფინანსა, მხარი დაუჭირა და განახორციელა ერის პოლიტიკური სტრუქტურის ძირითადი და ფუნდამენტური გადასინჯვა, რაც დასრულდა კოლომბიის რესპუბლიკის ახალი კონსტიტუციის მიღებითა და ამოქმედებით, რომელიც ცნობილი გახდა როგორც კოლომბიის 1886 წლის კონსტიტუცია.Gobernantes Colombianos, Ignacio Arismendi Posada, Interprint Editors Ltd., Italgraf, Segunda Edición, p. 114, Bogotá, Colombia, 1983

ლიტერატურა
1874 წელს, ევროპაში ყოფნისას, მან გამოაქვეყნა თავისი მრავალი უმნიშვნელოვანესი ნაწარმოები.

ნუნიესი იყო კოლომბიის სახელმწიფო ჰიმნის, ¡Oh Gloria Inmarcesible!, ტექსტის ავტორი.

ნუნიესი მოხსენიებულია გაბრიელ გარსია მარკესის 1985 წლის რომანში „სიყვარული ქოლერის დროს“ (Amor en los tiempos del cólera).

იხილეთ აგრეთვე
 კოლომბიის პრეზიდენტი

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1825
კატეგორია:გარდაცვლილი 1894
კატეგორია:კოლომბიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ჰიმნების ავტორები