ერნესტ შონეკანი

მეთაური ერნესტ ადეგუნლე ოლადეინდე შონეკანი (დ. 9 მაისი, 1936 — გ. 11 იანვარი, 2022) — ნიგერიის იურისტი და სახელმწიფო მოღვაწე, რომელიც ნიგერიის სახელმწიფოს დროებითი მეთაურის თანამდებობას იკავებდა 1993 წლის 26 აგვისტოდან 17 ნოემბრამდე. 1981 წელს მას ეგბალანდის „აბესეს“ (Abese — ტრადიციული ტიტული) წოდება მიენიჭა.

პოლიტიკური კარიერის დაწყებამდე შონეკანი იყო ნიგერიის გაერთიანებული აფრიკული კომპანიის (კომპანია „ნიგერის“ მემკვიდრე) თავმჯდომარე და აღმასრულებელი დირექტორი. ეს იყო გიგანტური ნიგერიული კონგლომერატი, რომელიც იმ დროისთვის სუბსაჰარულ აფრიკაში აფრიკელთა მფლობელობაში არსებულ უმსხვილეს კომპანიას წარმოადგენდა."Stronger Moves Towards Manufacturing", Financial Times (London, England), 3 March 1986.

ადრეული ცხოვრება
შონეკანი დაიბადა ლაგოსში, 1936 წლის 9 მაისს. იგი იყო აბეოკუტაში დაბადებული საჯარო მოხელის შვილი და ოჯახში ექვსი დეადმამიშვლიდან ერთ-ერთი.

შონეკანმა განათლება CMS Grammar School-სა და იგბობის კოლეჯში მიიღო. მოგვიანებით მან ლონდონის უნივერსიტეტში სამართლის ხარისხი მოიპოვა და ადვოკატთა ასოციაციის წევრი გახდა. ამის შემდეგ მან სწავლა ჰარვარდის ბიზნეს სკოლაში განაგრძო.[5]

ადრეული ბიზნეს კარიერა
შონეკანი „ნიგერიის გაერთიანებულ აფრიკულ კომპანიას“ (UACN) 1964 წელს შეუერთდა. იმ პერიოდში იგი წარმოადგენდა „გაერთიანებული აფრიკული კომპანიის“ შვილობილ სტრუქტურას, რომელიც მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ბრიტანული კოლონიზაციის პროცესში. მან კომპანიაში კარიერული კიბის ყველა საფეხური გაიარა და იურიდიული მრჩევლის ასისტენტის თანამდებობაზე დაწინაურდა. მოგვიანებით იგი მრჩევლის მოადგილე გახდა, 40 წლის ასაკში კი დირექტორთა საბჭოს შეუერთდა. 1980 წელს იგი კომპანიის თავმჯდომარედ და მმართველ დირექტორად დაინიშნა, რის შემდეგაც მან საერთაშორისო ბიზნესსა და პოლიტიკურ წრეებში ფართო კავშირების დამყარება დაიწყო.

მესამე რესპუბლიკის კრიზისი
1993 წლის 2 იანვარს შონეკანმა ერთდროულად დაიკავა გარდამავალი საბჭოს თავმჯდომარისა და მთავრობის მეთაურის თანამდებობები იბრაჰიმ ბაბანგიდას მმართველობის პერიოდში. იმ დროისთვის, გარდამავალი საბჭო განიხილებოდა, როგორც დასკვნითი ფაზა ნიგერიის მესამე რესპუბლიკის არჩეული დემოკრატიული ლიდერისთვის ხელისუფლების გეგმიური გადაბარების გზაზე.

თანამდებობაზე ყოფნისას შონეკანი გაეცნო სახელმწიფო ფინანსების სავალალო მდგომარეობას, რომლის გამოსწორებაც მან ვერ შეძლო. მთავრობა საერთაშორისო საგარეო ვალების ზეწოლის ქვეშ იყო და ვალების რესტრუქტურიზაციის შესახებ მუდმივი მოლაპარაკებების წარმოება უწევდა.

1993 წლის აგვისტოში, 12 ივნისის არჩევნების შედეგების გაუქმების შემდეგ, ბაბანგიდა გადადგა. მან ხელი მოაწერა დეკრეტს დროებითი ეროვნული მთავრობის შექმნის შესახებ, რომელსაც სათავეში შონეკანი ჩაუდგა. მოგვიანებით იგი ოფიციალურად წარადგინეს სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობაზე.

დროებითი მთავრობა
შონეკანმა ვერ შეძლო არჩევნების შედეგების გაუქმებით გამოწვეული პოლიტიკური კრიზისის მართვა. ხელისუფლებაში ყოფნის ხანმოკლე პერიოდში იგი ცდილობდა დაენიშნა ახალი საპრეზიდენტო არჩევნები და ქვეყანა დემოკრატიული მმართველობისთვის დაებრუნებინა, თუმცა მის ადმინისტრაციას მუშაობას საყოველთაო ეროვნული გაფიცვები უძნელებდა. ოპოზიციის ლიდერი, მოშუდ აბიოლა, შონეკანის დროებით მთავრობას არალეგიტიმურად მიიჩნევდა. მიუხედავად ამისა, შონეკანმა გაათავისუფლა ბაბანგიდას მმართველობისას დაკავებული პოლიტიკური პატიმრები. მისმა ადმინისტრაციამ ასევე მოამზადა კანონპროექტი სამხედრო მთავრობის მიერ მიღებული სამი უმკაცრესი დეკრეტის გასაუქმებლად. თუმცა, ბაბანგიდამ წინასწარვე დაასუსტა დროებითი მთავრობა, როდესაც იგი სამხედროების კონტროლს დაუქვემდებარა.

შონეკანი აქტიურად ლობირებდა საგარეო ვალების ჩამოწერის საკითხს, თუმცა არჩევნების შედეგების გაუქმების შემდეგ დასავლურმა სახელმწიფოებმა ნიგერიას ეკონომიკური სანქციები დაუწესეს. ქვეყანაში ინფლაცია უკონტროლო გახდა, ხოლო არასანავთობო სექტორში არსებული თითქმის ყველა უცხოური ინვესტიცია შეწყდა. ამასთანავე, მთავრობამ წამოიწყო ნავთობის გიგანტის, ორგანიზაცია NNPC-ის ანგარიშების აუდიტი, რომელიც მრავალი ოპერაციული ხარვეზითა და არაეფექტურობით გამოირჩეოდა."Government Probes Oil Industry Corruption", The Associated Press, 16 September 1993 აღსანიშნავია, რომ ნიგერიის დროებითი პრეზიდენტის თანამდებობაზე ყოფნის პარალელურად, შონეკანი კვლავ იკავებდა მაღალ პოზიციას ნავთობკომპანია Royal Dutch Shell-ში.

შონეკანი შეეცადა შეემუშავებინა განრიგი ლიბერიიდან ECOMOG-ის  სამშვიდობო მისიის ჯარების გამოსაყვანად. თუმცა, იმ პერიოდში თავდაცვის მინისტრისა და თავდაცვის შტაბის უფროსის თანამდებობებს გენერალი სანი აბაჩა იკავებდა, რომელიც სამხედრო ძალებს სრულად აკონტროლებდა.

შონეკანის მთავრობას ასევე მოუხდა გამკლავება Nigeria Airways-ის თვითმფრინავის გატაცების ინციდენტთან 1993 წელს.

ხელისუფლების დატოვება
1993 წლის 18 ნოემბერს, ადმინისტრაციის სათავეში ჩადგომიდან სულ რაღაც სამი თვის შემდეგ, შონეკანი გენერალმა სანი აბაჩამ „სასახლის გადატრიალების“ შედეგად ჩამოაგდო.
იმავე წელს, სხვა გამოჩენილ ნიგერიელ მოღვაწეებთან და უცხოელ ექსპერტებთან ერთად, მან დააფუძნა „ნიგერიის ეკონომიკური სამიტის ჯგუფი“ (NESG), გავლენიანი ანალიტიკური ცენტრი, რომლის მიზანიც ნიგერიის ეკონომიკის განვითარების ხელშეწყობა და კერძო სექტორის ინტერესების დაცვაა.

პირადი ცხოვრება და გარდაცვალება
შონეკანი დაქორწინებული იყო მარგარეტ შონეკანზე. იგი 2022 წლის 11 იანვარს, 85 წლის ასაკში, ლაგოსის „ევერქეარის“ (Evercare) კლინიკაში გარდაიცვალა. გარდაცვალების მომენტისთვის, ასაკის მიხედვით, იგი ნიგერიის სახელმწიფოს მეთაურთა შორის მესამე ყველაზე ხანდაზმული ცოცხალი ლიდერი იყო ელისაბედ II-ისა და იაკუბუ გოვონის შემდეგ.

იხილეთ აგრეთვე
ნიგერიის პრეზიდენტი

ლიტერატურა
"Military swears in transitional government", Agence France Presse—English, 4 January 1993
"Nigeria prepares medium-term plan", Financial Times (London, England), 28 January 1993
"NIGERIA: HARD ROAD AHEAD FOR INTERIM GOVERNMENT", IPS-Inter Press Service, 26 August 1993

სქოლიო

კატეგორია:ნიგერიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 9 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022