იაკოპო კარუჩი

იაკოპო კარუჩი, ცნობილი როგორც იაკოპო პონტორმო ან უბრალოდ პონტორმო (); დ. 24 მაისი, 1494, პონტორმე, ამჟამად ემპოლის გარეუბანი — გ. 2 იანვარი, 1557, ფლორენცია) — იტალიელი ფერმწერი და გრაფიკოსი, ფლორენციული სკოლის მანიერისტული ხელოვნების ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
იაკოპო კარუჩი დაიბადა პონტორმეში, ემპოლის მახლობლად (ტოსკანა), ფერმწერი ბართოლომეო დი იაკოპო დი მარტინო კარუჩის (დომენიკო გირლანდაიოს მოწაფე) და ალესანდრა დი პასკუალე დი ძანობის ოჯახში. 1499 წელს იაკოპომ მამა დაკარგა, 1504 წელს გარდაიცვალა დედაც, თუმცა 1503 წლიდან იგი უკვე ფლორენციაში იმყოფებოდა, სადაც მთელი ცხოვრება გაატარა. დაიკოსთან ერთად იგი ფლორენციის ობოლთა მაგისტრატურის მზრუნველობის ქვეშ გადავიდა.

ჯორჯო ვაზარი აღწერს, თუ როგორ იყენებდნენ ობოლ, „ახალგაზრდა, მელანქოლიურ და მარტოსულ“ ბიჭს შეგირდად სხვადასხვა სახელოსნოებში: თავდაპირველად მარიოტო ალბერტინელისთან, შემდეგ პიერო დი კოზიმოსთან და, საბოლოოდ, 1512 წელს — ანდრეა დელ სარტოსთან, რომელთანაც დიდხანს არ დარჩენილა. სავარაუდოდ, მძიმე ბავშვობამ წარუშლელი კვალი დატოვა მის ხასიათზე.CARUCCI, Iacopo, detto il Pontormo  // Dizionario Biografico degli Italiani — Volume 20 (1977).

პონტორმოს ნიჭი მყისიერად იქნა აღიარებული; მისმა ნამუშევრებმა აღფრთოვანება გამოიწვია ალბერტინელიში, ისევე როგორც რაფაელში — ამ უკანასკნელის რომში გამგზავრებამდე. ახალგაზრდა მხატვარი უამრავ შეკვეთას იღებდა და მედიჩების ოჯახის მხარდაჭერით მუშაობდა ფლორენციასა და მის შემოგარენში.

რომში მოგზაურობამ, რომელიც ძირითადად გენიალური მიქელანჯელოს შემოქმედების გაცნობას ისახავდა მიზნად, დიდი გავლენა მოახდინა მხატვრის გვიანდელ სტილზე. 1523 წელს, შავი ჭირის ეპიდემიისგან თავის დასაღწევად, პონტორმო თავის საუკეთესო მოწაფე ანიოლო ბრონზინოსთან ერთად ფლორენციის მახლობლად, გალუცოში (ტოსკანა), ჩერტოზა-დი-ვალ-დ’ემას კარტეზიანელთა მონასტერში დასახლდა, სადაც ბერები დუმილის აღთქმას იცავდნენ.

ბრონზინოსთან ერთად მან შექმნა ეგზალტაციითა და მისტიკით აღსავსე ხუთი ფრესკისგან შემდგარი სერია ქრისტეს ვნებებისა და აღდგომის შესახებ (ამჟამად ფრესკები ძლიერაა დაზიანებული). ეს ნამუშევრები აშკარად ატარებს ალბრეხტ დიურერის გრავიურების გავლენას, რაც ხშირად ხდებოდა პონტორმოს შთაგონების წყარო ფლორენციაში დაბრუნების შემდეგ. ბრონზინოსთან ერთად მან ასევე მოხატა ფლორენციის შემოგარენში მდებარე კარეჯისა და კასტელოს მედიჩების ვილების ინტერიერები.

ცხოვრების ბოლო ორ წელიწადს (1554-1556) პონტორმო დღიურს აწარმოებდა (გამოიცა ელ ჩეკის მიერ, ფლორენციაში 1956 წელს). მისი კიდევ ერთი ნაშრომია 1548 წელს ბენედეტო ვარკისთვის დაწერილი წერილი ხელოვნების უპირატესობის შესახებ, რომელიც ვარკიმ 1549 წელს გამოაქვეყნა ნაშრომში „Due lezzioni…“.

ამ წლებში პონტორმოს თითქმის არავისთან ჰქონდა ურთიერთობა. იგი მუშაობდა ოთახში, რომელშიც მოხვედრა მხოლოდ მისაბმელი კიბით იყო შესაძლებელი, რომელსაც მხატვარი იშვიათად უშვებდა დაბლა. იგი დაკრძალეს 1557 წლის 2 იანვარს ფლორენციაში, სანტისიმას ანუნციატას მონასტერში.

ლიტერატურა
Виппер Б. Р. Борьба течений в итальянском искусстве XVI века (1520—1590). К проблеме кризиса итальянского гуманизма. — М.: Изд-во АН СССР, 1956. — 372 с.
Дзуффи С. Большой атлас живописи. Изобразительное искусство. 1000 лет / пер. с итал. С.И. Козловой и др.. — 1-е изд. — М.: ОЛМА-Пресс, 2002. — С. 116—117. — 431 с. — 7000 экз. — ISBN 5-224-03922-3.
Летта Э. М. Понтормо. Россо Фьорентино [1994]. Пер. с итальянского М. И. Майская. — М., 1998.
Дажина В. Д. Влияние зрелищно-карнавальной и театральной культуры Возрождения на творчество раннего Понтормо // Советское искусствознание `79.1. — М., 1980. — С. 104—122.
Дажина В. Д. Портретное творчество Понтормо (к проблеме генезиса раннеманьеристического портрета) // История и теория мировой художественной культуры. — Вып. 2. Образ человека в литературе и искусстве. — М., 1996. — С. 150—161.
Дажина В. Д. Росписи Якопо Понтормо в хоре церкви Сан Лоренцо // Искусство и культура Италии эпохи Возрождения и Просвещения. — М., 1997. — С. 106—120.

რესურსები ინტერნეტში
 Ссылки на работы Понтормо в музеях мира
 Понтормо на Alorence Art Guide

სქოლიო

კატეგორია:იტალიელი მხატვრები