თურქულენოვან სახელმწიფოთა საპარლამენტო ასამბლეა

თურქულენოვან სახელმწიფოთა საპარლამენტო ასამბლეა (TURKPA) — თურქულენოვანი ქვეყნების საპარლამენტო ასოციაციას, რომლის მიზანია სახელმწიფოთა შორის საპარლამენტთაშორისო ურთიერთობების განვითარება, პოლიტიკური შეხედულებების ჰარმონიზაცია, ინფორმაციის გაცვლა, საერთო თურქული კულტურის პოპულარიზაცია, ეკონომიკური კავშირების გაფართოება, ერთობლივი პროექტების განხორციელება და თურქულენოვან სამყაროში არსებული პრობლემების გადაჭრის გზების მოძიება.

 ისტორია 
მსოფლიოში ექვსი დამოუკიდებელი თურქულენოვანი სახელმწიფო არსებობს: აზერბაიჯანი, თურქეთი, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, თურქმენეთი და უზბეკეთი. TURKPA-ს შექმნის იდეა პირველად ყაზახეთის პრეზიდენტმა ნურსულთან ნაზარბაევმა წამოაყენა თურქულენოვანი სახელმწიფოების მეთაურების მე-8 სამიტზე 2006 წლის ნოემბერში. 2008 წლის 21 ნოემბერს, სტამბოლში, პარლამენტის სპიკერების კონფერენციაზე აზერბაიჯანს, თურქეთს, ყაზახეთსა და ყირგიზეთს შორის ხელი მოეწერა შეთანხმებას თურქული სახელმწიფოების საპარლამენტო ასამბლეის შექმნის შესახებ. პირველი პლენარული სხდომა 2009 წლის 29 სექტემბერს ბაქოში გაიმართა. 2011 წლის 27–28 აპრილს ასტანაში გამართულ მეორე პლენარულ სხდომაზე TURKPA-ს თავმჯდომარეობა აზერბაიჯანიდან ყაზახეთს გადაეცა და გადაწყვეტილება მიიღეს, რომ ასამბლეაში დამკვირვებლის სტატუსი მიენიჭებინათ ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციის წევრი სახელმწიფოების საპარლამენტო კავშირს.

TURKPA-ს ოფიციალური ენებია აზერბაიჯანული, ყაზახური, ყირგიზული და თურქული, ხოლო დამატებით გამოიყენება ინგლისური. ახალი წევრების შეერთების შემთხვევაში ემატება იმ ქვეყნის სახელმწიფო ენაც. ასამბლეა თანამშრომლობს ეუთოს საპარლამენტო ასამბლეასთან, საპარლამენტთაშორისო კავშირთან, ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციასთან და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან.

TURKPA-ს ოთხი კომისია აქვს, რომლებიც ფოკუსირებულია კულტურაზე, განათლებაზე, ეკონომიკურ თანამშრომლობაზე, კანონმდებლობასა და საერთაშორისო ურთიერთობებზე.

TURKPA უზრუნველყოფს თურქულენოვანი სახელმწიფოების სავაჭრო, საინვესტიციო და პოლიტიკურ თანამშრომლობას. ასამბლეა მონაწილეობს ინფრასტრუქტურული პროექტების განვითარებაში, როგორიცაა ნახშირწყალბადების მილსადენები, საავტომობილო და სარკინიგზო ქსელები, ასევე ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზის მშენებლობის მხარდაჭერა. ასამბლეის დელეგაციები მონაწილეობდნენ თურქეთში საკონსტიტუციო ცვლილებების რეფერენდუმის დაკვირვებაში 2017 წელს. 2024 წლის ივნისში ბაქოში გამართულ მე-13 პლენარულ სხდომაზე TURKPA-მ მიიღო 10 სამოდელო კანონი, მათ შორის „პერსონალური მონაცემების დაცვის შესახებ“, „შრომის ბაზრის მოთხოვნის საფუძველზე პერსონალის მომზადების შესახებ“, „თამბაქოს ნაწარმის გამოყენების შეზღუდვის შესახებ“, „სავაჭრო მისიების შესახებ“ და „მიმოქცევაში გამოშვებული პროდუქციის უსაფრთხოებისა და ხარისხის საფუძვლების შესახებ“.

TURKPA-ს თავმჯდომარეობა ყოველწლიურად ინგლისური ენის ანბანური თანმიმდევრობით იცვლება.

 ყაზახეთი (2011 წლის 28 აპრილიდან)
 თურქეთი (2023)
 აზერბაიჯანი (2024 წლის 6 ივნისიდან)

 სქოლიო 

კატეგორია:2008 წელს დაარსებული ორგანიზაციები
კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით