იუძო იამამოტო

იუძო იამამოტო (, იამამოტო იუძო; 27 ივლისი, 1887 - 11 იანვარი, 1974) იყო იაპონელი მწერალი და დრამატურგი.  მისი ნამდვილი სახელი იწერებოდა როგორც , მაგრამ გამოითქმოდა იმავე ფსევდონიმის მსგავსად.

ბიოგრაფია
იამამოტო დაიბადა კიმონოს ოსტატების ოჯახში ქალაქ ტოტიგიში, ტოტიგის პრეფექტურა. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ მან დაიწყო შეგირდობა და მოგვიანებით მუშაობდა საოჯახო ბიზნესში, სანამ საბოლოოდ არ შევიდა ტოკიოს საიმპერატორო უნივერსიტეტის გერმანული ლიტერატურის ფაკულტეტზე. სტუდენტობის პერიოდშივე იგი თანამშრომლობდა ლიტერატურულ ჟურნალ შინშიჩოსთან. მისი დებიუტი, როგორც დრამატურგისა, იყო ნაწარმოები „ცხოვრების გვირგვინი“ (1920 წ.). მან მოიპოვა რეპუტაცია თავისი მაღალხარისხიანი პიესებით, რომელთაგან განსაკუთრებით გამორჩეულია „საკაზაკი, დევას უფალი“ (1920 წ.) და „დოში ნო ჰიტობიტო“ (სიტყვასიტყვით — „ამხანაგები“, 1923 წ.). მის პიესებში ხშირად ფიგურირებდა სოციალური უსამართლობის თემა, რომელსაც განსაკუთრებით ქალები განიცდიდნენ,  ხოლო მისი ადრეული პიესების თანამედროვე ფონი მოგვიანებით ჩაანაცვლა ისტორიულმა. 

1926 წელს იუძო იამამოტო შეუდგა რომანების წერას, რომლებიც ცნობილია გამოხატვის სიცხადითა და დრამატული კომპოზიციით, ასევე წერდა საბავშვო წიგნებს. კან კიკუჩისთან და რიუნოსუკე აკუტაგავასთან ერთად დაეხმარა იაპონელი მწერლების ასოციაციის (ნიჰონ ბუნგეიკა კიოკაი) დაარსებას. საკუთარი ნაწარმოებების შექმნის გარდა, იამამოტომ ითარგმნა ევროპელი დრამატურგების ნაწარმოებები იაპონურად, მათ შორის ავგუსტ სტრინდბერგისა და არტურ შნიცლერის პიესებიც.

იამამოტო ეწინააღმდეგებოდა იაპონურ წერაში გაუგებარი გამონათქვამების გამოყენებას და უჭერდა მხარს ფურიგანას შეზღუდულ გამოყენებას. მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი ღიად აკრიტიკებდა იაპონიის სამხედრო მთავრობას მისი ცენზურის პოლიტიკისთვის (რომელმაც შეაჩერა მისი რომანის, რობო ნო იშის (სიტყვასიტყვით — „ქვა გზის პირას“)ს, გამოქვეყნებას). მეორე მხრივ, იამამოტო მონაწილეობდა მთავრობის მიერ გამოცემული სახელმძღვანელოს შედგენაში, რომელშიც მოცემული იყო ინსტრუქციები საბავშვო მოთხრობების წერის შესახებ, და მოგვიანებით შეუერთდა იაპონური ლიტერატურის პატრიოტულ ასოციაციას (1942-1945).

1947-იდან 1953 წლამდე იამამოტო მსახურობდა ეროვნულ დიეტში, როგორც საბჭოთა პალატის წევრი. 1965 წელს მას მიენიჭა პრესტიჟული კულტურის ორდენი. გარდაიცვალა იუგავარაში, კანაგავის პრეფექტურაში, 1974 წელს, და დაუსრულებელი დარჩა თავისი ბოლო ნაწარმოები დაკურიუ (სიტყვასიტყვით — „ტალახიანი ნაკადი“), რომელიც ნაწილებად გამოიცემოდა.

მემკვიდრეობა

იამამოტოს ნაწარმოებები ითარგმნა ინგლისურ, ფრანგულ, გერმანულ და სხვა ენებზე. მისი პიესა „ქალის სევდიანი ამბავი, ჩინკ ოკიჩის ისტორია“ საფუძვლად დაედო ბერტოლტ ბრეხტისა და ჰელა ვუოლიოკის 1940 წლის პიესას „შიმოდას იუდიტი“. მისი ნაწარმოებები ასევე არაერთხელ იქნა ადაპტირებული კინოსა და ტელევიზიისთვის.

1996 წელს იამამოტოს სახლი მიტაკაში (ტოკიოში), რომელიც ექსპროპრირებული იყო მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ ოკუპაციის პერიოდში, გადაკეთდა ქალაქ მიტაკას იუძო იამამოტოს მემორიალურ მუზეუმად.  მემორიალური მუზეუმი გახსნილია ასევე მის მშობლიურ ქალაქ ტოტიგაშიც, ტოტიგის პრეფექტურაში.

რჩეული ნაწარმოებები

1920: „ცხოვრების გვირგვინი“ (生命の冠, ინოჩი ნო კანმური) — სცენური პიესა
1920: „ჩვილის მკვლელობა“ (嬰児殺し, ეიჯიგოროში) — სცენური პიესა
1921: „საკაზაკი, დევას უფალი“ (坂崎出羽守, საკაზაკი დევა ნო კამი) — სცენური პიესა
1923: დოში ნო ჰიტობიტო (同志の人々) — სცენური პიესა
1926: „ნამი“ (波) — რომანი
1929: „ქალის სევდიანი ამბავი, ჩინკ ოკიჩის ისტორია“ (ნიონინ აიში, ტოჯინ ოკიჩი მონოგატარი) — სცენური პიესა
1933: ონა ნო იშო (女の一生) — რომანი
1935: შინჯიცუ იჩირო (真実一路) — რომანი
1937: ონა ნო იში (路傍の石) — რომანი
1938: სენსო ტო ფუტარი ნო ფუჯინ (戦争と二人の夫人)

ადაპტაციები

1936: სეიმეი ნო კანმური (რეჟ. ტომუ უჩიდა)
1937: შინჯიცუ იჩირო: ჩიჩი ნო მაკი/ჰაჰა ნო მაკი (რეჟ. ტომოტაკა ტასაკა)
1938: რობო ნო იში (რეჟ. ტომოტაკა ტასაკა)
1952: „ნამი“ (რეჟ. ნობორუ ნაკამურა)
1955: ონა ნო იშო (რეჟ. ნობორუ ნაკამურა)
1955: რობო ნო იში (რეჟ. კენკიჩი ჰარა)
1962: „ნამი“ (რეჟ. ტადასი იმაი)
1964: „ქვა გზის პირას“ (რობო ნო იში, რეჟ. მიოჯი იეკი)
1993: შინჯიცუ იჩირო (რეჟ. კონ იჩიკავა)

რესურსები ინტერნეტში



სქოლიო

კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:იაპონელი დრამატურგები