შავი ჭირის ღამეები

შავი ჭირის ღამეები (თურქულადː Veba Gaceleri) ორჰან ფამუქის 2021 წელს გამოცემული ნაწარმოებია. ეს მისი მე-11 და სიდიდით მეორე რომანია. ისტორიული მოვლენებით შთაგონებული ნაწარმოების მოქმედება ვითარდება გამოგონილ კუნძულ მინგერიზე, რომელიც აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში, კრეტასა და კვიპროსს შორის, მდებარეობს.. 

არაერთმა მიმომხილველმა აღნიშნა, რომ „შავი ჭირის ღამეების'' სიუჟეტი ალბერ კამიუს რომან, „შავ ჭირს“, წააგავს. 

 ფონი 
2016 წელს ფამუქმა დაიწყო ისტორიული რომანის წერა გამოგონილ კუნძულზე გავრცელებული ბუბონური ჭირის ეპიდემიის შესახებ. იგი განსაკუთრებით დაინტერესებული იყო იმით, თუ როგორ არის შავი ჭირი აღმოსავლურ სტერეოტიპად წარმოდგენილი ისეთ წიგნებში, როგორებიცაა დეფოს „შავი ჭირის წელიწადის დღიური“, მანძონის „საქმროები“ და კამიუს "შავი ჭირი".  2020 წლის სტატიაში მან დაწერა, რომ დასავლელი დამკვირვებლები, მაგალითად, დენიელ დეფო, მუსლიმურ მსოფლმხედველობაში ფატალისტურ ტენდენციას ხედავდნენ - რელიგიურ კონცეფციას, რომლის მიხედვითაც, „ყველა ადამიანის დასასრული განსაზღვრულია“. 

 სიუჟეტის შეჯამება 
1901 წელს სტამბოლიდან გასული გემი მინგერის კუნძულზე ჩავიდა, სადაც ბუბონური ჭირი გავრცელდა.  მინგერი დაშლის პროცესში მყოფი ოსმალეთის იმპერიის მიკროკოსმოსს წარმოადგენს, სადაც მრავალფეროვანი ჯგუფები თანაარსებობენ.  ჭირი ასახავს იმპერიის მეტაფორულ დახასიათებას, ერთგვარად „ევროპის ავადმყოფს“. მასთან საბრძოლველად სულთან აბდულჰამიდ II აგზავნის ბონკოვსკი ფაშას, იმპერიის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მთავარ ინსპექტორს და მუსლიმ ეპიდემიოლოგს, პრინც კონსორტს, ექიმ ნურის, და მის მეუღლეს, სულთნის დისშვილს, პრინცესა ფაქიზეს. 

როდესაც ბონკოვსკის მოკლავენ, ფაქიზეს და ნური დაიწყებენ შერლოკ ჰოლმსის მსგავსი მეთოდების გამოყენებას დამნაშავის იდენტიფიცირებისთვის. ამავდროულად ცდილობენ ჭირის კონტროლის დასავლურ მეთოდებს მიმართონ,  თუმცა კუნძულის მაცხოვრებლები ეწინააღმდეგებიან კარანტინის ზომებს, რაც იწვევს ინფექციებისა და სიკვდილიანობის ზრდას. 

 თემები და სტილი 
„World Literature Today“ -ის წარმომადგენელმა მეტ ჰენსონმა აღნიშნა, რომ „შავი ჭირის ღამეების“ მოტივები ოსმალეთის იმპერიის დაშლის ბოლო წლებში, განსაკუთრებით აბდულჰამიდ II- ის კატასტროფული მმართველობის დროსაა ასახული. ფამუქი მხატვრულად აღწერს ფრაგმენტული, პოლიტიკური იდენტობების ჩამოყალიბებას, რამაც პირველი მსოფლიო ომი გამოიწვია და საბოლოოდ თურქეთის რესპუბლიკის საფუძვლები განამტკიცა.  ჟურნალ „The Atlantic“ -ში ჯუდიტ შულევიცმა დაწერა, რომ „შავი ჭირის ღამეები“ უბრალოდ სატირა და მეტაფორაა, რომელიც ათათურქის, ქემალიზმის და პრეზიდენტ ერდოღანის მთავრობის კრიტიკაში ოსმალეთის, რევოლუციური და ნაციონალისტური ლიდერობის სტილებს ეყრდნობა. 

 მიღება 
„ნიუ იორკერისთვის“ მიცემულ რეცენზიაში ჯეიმს ვუდმა აღნიშნა, რომ ფამუქი, მიუხედავად იმისა, რომ აცნობიერებს, თუ როგორ უსამართლოდ იყო ორიენტალიზებული ჭირი ისტორიულად, როგორც ჩანს, სიამოვნებას იღებს მინგერის ორიენტალიზაციისგან, ოსმალური მაგიისა და მითოლოგიის გაჯერებით. წიგნის დასასრულს მთხრობელი ახსენებს ედვარდ საიდის ტერმინის, „ორიენტალიზმის“, „უარყოფითად შეცვლილ მნიშვნელობას“. 

სქოლიო

კატეგორია:დეტექტიური რომანები
კატეგორია:ორჰან ფამუქის რომანები
კატეგორია:ისტორიული რომანები
კატეგორია:2021 წლის რომანები
კატეგორია:Pages with unreviewed translations