ტეკან იოსანო

ტეკან იოსანო (与謝野 鉄幹 ან 與謝野 鐵幹, იოსანო ტეკანი, ნამდვილი სახელი და გვარი იოსანო ჰიროში (与謝野 寛), თუმცა უპირატესად ცნობილი თავისი ფსევდონიმით; დ. 26 თებერვალი 1873 — 26 მარტი, 1935) — იაპონელი მწერალი და პოეტი, რომელიც აქტიურად მოღვაწეობდა მეიჯის პერიოდის ბოლოს, ტაიშოსა და შოვას ეპოქის დასაწყისში. ლიტერატურული კრიტიკოსი და რედაქტორი, რომელიც მნიშვნელოვანი ფიგურად ითვლება თანამედროვე იაპონური პოეზიის განვითარებებში. მისმა საქმიანობამ გავლენა მოახდინა ვაკას, ტანკას და ზოგადად იაპონური პოეტური სკოლის გარდაქმნაზე. მისი მეუღლე იყო თანამემამულე მწერალი იოსანო აკიკო. მისი შვილიშვილი იყო ცნობილი პოლიტიკოსი კაორუ იოსანო.

ბიოგრაფია

იოსანო ჰიროში დაიბადა კიოტოში, ბუდისტი მღვდლის ოჯახში. განათლება მიიღო კეიოს უნივერსიტეტში, რომლის დასრულების შემდეგ ოთხი წლის განმავლობაში ასწავლიდა იაპონურ ენას ტოკუიამას გოგონათა სკოლაში (დღევანდელი შუნანი, იამაგუჩის პრეფექტურა). სამსახურის დატოვება მოუხდა არასათანადო ქცევის ბრალდების გამო, რის შემდეგაც 20 წლის ასაკში გადავიდა ტოკიოში. იქ ის მუშაობდა, როგორც სხვადასხვა გაზეთის კორესპონდენტი და ამით ინახავდა თავს.

მისი ლიტერატურული ინტერესი აქვე ჩამოყალიბდა. 1894 წელს მან გამოაქვეყნა მნიშვნელოვანი სტატია, რომელშიც მოუწოდებდა ტრადიციული ვაკას პოეზიის რეფორმაისკენ, რათა მას მეტი ორიგინალურობა და თანამედროვე მხატვრული ღირებულება მიეღო. იოსანო იყო ოჩიაი ნაობუმის მოწაფე და ასაკას ლიტერატურული საზოგადოების აქტიური წევრი.Keene, Donald 1999 Dawn to the West: A History of Japanese Literature, Volume 4, p.15. New York: Columbia University Press.

ლიტერატურული მოღვაწეობა

მიოჯო და ახალი პოეტური მოძრაობა

1900 წელს ტეკან იოსანომ დააარსა ლიტერატურული ჟურნალი მიოჯო („კაშკაშა ვარსკვლავი“), რომელიც სწრაფად გახდა ახალგაზრდა პოეტების ერთ-ერთი წამყვანი ცენტრი. მის ირგვლივ ჩამოყალიბდა გავლენიანი წრე, რომელშიც შედიოდნენ ჰაკუშუ კიტაჰარა, იოშიი ისამუ, ისიკავა ტაკუბოკუ და სხვა ავტორები. სწორედ აქ გამოჩნდა ჰო შო, შემდგომში ცნობილი, როგორც იოსანო აკიკო, რომელიც გახდა ჟურნალისა და თავად ტეკანის შემოქმედებითი თანამოაზრე და მისი მომავალი მეუღლე.檞之葉

ტენდენციები და იდეები

იოსანოს პოეტიკა ემყარებოდა ტრადიციის განახლებას, ინდივიდუალური ემოციის გამძაფრებასა და ტანკას თავისუფალი ფორმით გადმოცემას. იგი უარს ამბობდა უძველესი სტილის მკაცრ ჩარჩოებზე და მხარს უჭერდა გულწრფელ, ინტიმურ, თანამედროვე პოეტურ ენობრივ ფორმებს. მისმა ნაშრომებმა დიდი როლი ითამაშა ტანკას მოდერნიზაციაში.

რჩეული ნაშრომები

ბოკოკუ ნო ონ („დაშლილი ქვეყნის ხმები“, 1894) — ლიტერატურული კრიტიკის ნაშრომი
ტოზაი ნამბოკუ (1896) — ტანკასა და სხვა ფორმების პოეტური ანთოლოგია
კასი ნო ჰა (1910) — მოიცავს გოგიოშის სერიას „შიოკიოკუ“
5 წყვილი ფეხსაცმელი — ავტორთა ერთობლივი ესეების კრებული

მემკვიდრეობა

მინი|ალტ=ტეკან იოსანოს მონუმენტი ბიჩუმაცუიამას ციხესიმაგრეში|ტეკან იოსანოს მონუმენტი ბიჩუმაცუიამას ციხესიმაგრეში
ტეკან იოსანო ითვლება მეიჯის ბოლოსა და ტაიშოს ეპოქის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ლიტერატურულ ფიგურად. მისი სიმბოლისტური ხედვები, ტანკას რეფორმა და რედაქტორული საქმიანობა დიდ გავლენას ახდენდა თანამედროვე იაპონური პოეზიის ჩამოყალიბებაზე. მისი სახელით დღესაც აღნიშნავენ პოეტური ინოვაციისა და ტრადიციის შემოქმედებით გაახლებას.

იოსანო ასევე არის ერთ-ერთი ხუთი ავტორი ესეების კრებულისა „5 წყვილი ფეხსაცმელი“ (კრებულს ხუთი ავტორი ჰყავს: ტეკან იოსანო, მოკუტარო კინოშიტა, ჰირანო ბანრი, ჰაკუშუ კიტაჰარა და იოშიი ისამუ).檞之葉

იხილეთ აგრეთვე

 იაპონური ლიტერატურა

რესურსები ინტერნეტში

 e-texts of Tekkan's works at Aozora bunko
 DIJ-Deutsches Institut für Japanstudien
 YOSANO Tekkan Portraits of Modern Japanese Historical Figures｜National Diet Library,Japan

ბიბლიოგრაფია

Itsumi Kumi, ed.Yosano Hiroshi Akiko shokan shusei, Yagi Shoten, Shohan edition, 2001, 

სქოლიო

კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:იაპონური პოეზია