წორბისის წარწერა

წორბისის წარწერა — X საუკუნის ქართული ასომთავრული წარწერა, რომელიც ნაპოვნია სოფელ წორბისიდან ჩრდილოეთით 8 კმ-ზე, მდ. აღმოსავლეთის ფრონის მარცხენა ნაპირზე (ახლანდ. თიღვის მუნიციპალიტეტი), დიდი სამონასტრო კომპლექსის ნანგრევებში.

წარწერა რელიეფურია და შესრულებულია ტუფის გათლილ ქვის ფილაზე (1,54 x 1,02 x 1,75 მ). აღმოჩნდა 1980 წელს წორბისის მიდამოებში, ტყეში გზის მშენებლობის დროს. ინახებოდა ცხინვალის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში. მისი ამჟამინდელი მდგომარეობა უცნობია.

წორბისის წარწერა შეისწავლა და მისი ტექსტი პირველად გამოსცა იოსებ მეგრელიძემ. მან წარწერაში მითითებული თარიღი წაიკითხა როგორც  „ქრონიკონსა რ-ს“ (880), რაც შემდეგ შეასწორა ოთარ ტყეშელაშვილმა როგორც „ქრონიკონსა რპ“ (960).

წარწერა ორი ნაწილისგან შედგება. მთავარი ტექსტი შედგება სწორ ხაზზე განლაგებული 5 სტრიქონისაგან და  ჩასმულია საგანგებოდ ამოღარულ ჩარჩოში (1,18 მ x 0,67 მ). მის მარცხნივ მოთავსებულ მეორე წარწერას ჩარჩო არ აქვს და გამოქანდაკებულია 8 სტრიქონად, შვეულად (0,96 მ სიმაღლეზე).

ძირითადი წარწერა აღდგენილი სახით ასე იკითხება: 

გვერდითი წარწერა:  

წარწერაში დასახელებული გარგლა კონქის შემქმნელი ოსტატი უნდა იყოს, საბაჲ კი — სასულიერო პირი, მონასტრის მამასახლისი. ივანე ერისთავის ვინაობის შესახებ ერთიანი აზრი არ არსებობს. ი. მეგრელიძე მას აიგივებს ერედვის წარწერის (906 წ.) ივანე ეპისკოპოსთან, ო. ტყეშელაშვილს იგი მიაჩნია დოდოთის ცხრაკარის წარწერიდან ცნობილ ივანედ, რომელიც იყო პატრიკ ერისთავის შვილი და ქავთარ ტბელის მამა. ჯონდო გვასალიას მიაჩნია, რომ ივანე შესაძლოა საქართლის ერისთავი ყოფილიყო, რომლის რეზიდენცია ფრონის ხეობის სათავეში არსებული საქართლის ციხე უნდა ყოფილიყო (ამ სახელოს წერილობითი წყაროები არ იცნობს). გიორგი გაგოშიძის აზრით წორბისის წარწერის ივანე, დირბის ღვთისმშობლის ეკლესიის წარწერაში დამოწმებული იოანე ერისთავი და ისტორიული წყაროებით ცნობილი ქართლის ერისთავი ივანე მარუშისძე ერთი და იგივე პიროვნებაა.

ლიტერატურა
 გვასალია ჯ. ფრონის ხეობათა ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები. «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», VII, თბ., 1989. — გვ. 15–17.
 ტყეშელაშვილი ო. წარწერები ფრონეს ხეობიდან. გაზ. «ლიტერატურული საქართველო», №50, 1990, 14 დეკ.
 გაგოშიძე გ., ჩიხლაძე ნ., დირბის ღმრთისმშობლის მიძინების მონასტერი. თბ., 2006. — გვ. 39–42.
 სილოგავა ვ., წორბისის წარწერა. «ქართული ენა: ენციკლოპედია». თბ., 2008.  — გვ. 511.

კატეგორია:ქართული წარწერები
კატეგორია:960