დავით ღამბაშიძე

დავით (დათიკო) ღამბაშიძე (დ. 1884 — გ. 1963, იტალია) — ქართველი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე, დიპლომატი, მეცენატი. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პირველი ელჩი დიდ ბრიტანეთში.

 ბიოგრაფია 

 ადრეული ცხოვრება და ოჯახი 
მინი|დავით და ვახტანგ ღამბაშიძეები
დავით ღამბაშიძე დაიბადა 1884 წელს ცნობილი სასულიერო პირისა და საზოგადო მოღვაწის, დეკანოზ დავით (დარისპან) ღამბაშიძის (1841-1910) ოჯახში. დედა, ოლღა (გურანდუხტ) ყაზბეგი, ალექსანდრე ყაზბეგის მამიდაშვილი იყო. დავითს სამი ძმა ჰყავდა: ვახტანგი (1872-1951) - ცნობილი ექიმი, კურორტ ცემის დამაარსებელი და შემდგომში საფრანგეთში ქართული ემიგრაციის თვალსაჩინო მოღვაწე, მის ხელში გარდაიცვალა მისი მეგობარი ქაქუცა ჩოლოყაშვილი, ქსენოფონტე - მამის მსგავსად სასულიერო პირი და მიხეილი, რომელიც ძალიან ახალგაზრდა გარდაიცვალა.

 უმაღლესი განათლება 
დავით ღამბაშიძემ უმაღლესი განათლება ლაიფიციგის უნივერსიტეტში მიიღო. 1908 წელს, ლაიფციგში მცხოვრებმა სტუდენტმა, დავით ღამბაშიძემ, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების გამგეობას აცნობა, რომ ლაიფციგში აღმოსავლეთის მწიგნობრობის მაღაზიამ ქართული განყოფილება გახსნა. მაღაზია თანამშრომლობდა აღმოსავლეთის ლიტერატურის მკვლევარ პროფესორებთან. ღამბაშიძემ მაღაზიის კატალოგი გაუგზავნა საზოგადოებას და შესთავაზა შუამავლობა მათ შორის კავშირის დამყარებაში.

 მოღვაწეობა საქართველოს დამოუკიდებლობამდე 

საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადებამდე დავით ღამბაშიძე რუსეთის იმპერიის სავაჭრო პალატის წარმომადგენელი იყო და ანტანტის სახელმწიფოთა პოლიტიკურ წრეებში კარგად იყო ცნობილი. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში იგი უშუალოდ თანამშრომლობდა დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს პოლიტიკური დაზვერვის დეპარტამენტთან. ღამბაშიძე აქტიურად ცდილობდა, დაეინტერესებინა ინგლისის პოლიტიკური წრეები საქართველოს დამოუკიდებლობის იდეით.

 დიპლომატიური სამსახური (1918-1921) 

1918 წლის 28 ნოემბერს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, აკაკი ჩხენკელმა, დავით ღამბაშიძეს რწმუნების სიგელი გაუგზავნა და პირველ მსოფლიო ომში გამარჯვებულ სახელმწიფოებთან მოლაპარაკებების წარმოება დაავალა. ამის საფუძველზე, 1919 წლის დასაწყიში, დავითი დიდ ბრიტანეთში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის ელჩი გახდა.
 პარიზის სამშვიდობო კონფერენცია 

დავით ღამბაშიძის როლი პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაში მონაწილე ქართულ დელეგაციაში თავისებური იყო. დელეგაციის თავმჯდომარის, კარლო ჩხეიძის ერთ-ერთი საარქივო ჩანაწერის თანახმად, 1919 წლის 7 მაისს დელეგაციამ შემადგენლობა ახალი წევრებით, მათ შორის დავით ღამბაშიძით, შეავსო. თუმცა, როგორც ჩხეიძე აღნიშნავს, ღამბაშიძე თითქმის იმავე დღეს ლონდონში, მოგვიანებით კი საქართველოში გაემგზავრა. ექვსი თვის განმავლობაში მას დელეგაციასთან კავშირი არ ჰქონია, რის გამოც დელეგაციამ დაასკვნა, რომ იგი „ფაქტობრივად, საქართველოს პარიზში მყოფი დელეგაციის წევრად არასოდეს ყოფილა“.

მისი ევროპაში მოღვაწეობის ერთ-ერთი მთავარი მიზანი იყო საქართველოსთვის სხვადასხვა საქონლის (სამეურნეო მანქანები, ქიმიური და ფარმაცევტული ნაწარმოები) შეძენა და ამ მიზნით ინგლისის ბანკირებსა და საკრედიტო დაწესებულებებთან მოლაპარაკება.

 ურთიერთობა დიდ ბრიტანეთთან 

დავით ღამბაშიძემ დიდი ბრიტანეთის მთავრობასთან საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოფიციალურ წარმომადგენლად დანიშვნის შესახებ რწმუნების სიგელი 1919 წლის 14 მარტს წარადგინა. ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილის, ლორდ კერზონის პასუხის თანახმად, ბრიტანეთი მას ოფიციალურად ვერ მიიღებდა, რადგან პარიზის სამშვიდობო კონფერენციას საქართველოს დამოუკიდებლობის საკითხი ჯერ არ ჰქონდა გადაწყვეტილი.

საქართველოს დე ფაქტო დამოუკიდებლობის აღიარების შემდეგ, 1920 წლის 14 იანვარს, ღამბაშიძემ კვლავ მიმართა ბრიტანეთის ხელისუფლებას, მაგრამ 29 იანვარს კვლავ უარი მიიღო იმ მოტივით, რომ „დე ფაქტო“ აღიარება ოფიციალურად აკრედიტებული დიპლომატის ყოფნას არ ითვალისწინებდა. მიუხედავად ამისა, მას შეჰპირდნენ, რომ არაოფიციალურად ყოველთვის მიიღებდნენ, როგორც საქართველოს წარმომადგენელს. ინგლისელი დიპლომატები მას „პრობრიტანული ორიენტაციის პოლიტიკოსად“ მოიხსენიებდნენ.

ღამბაშიძე  მასპინძლობდა მაღალი რანგის სტუმრებს, მათ შორის გენერალ ჯეიმს ჰარბორდის ამერიკულ მისიას და დიდი ბრიტანეთის ხმელთაშუა ზღვის საზღვაო ძალების სარდალს, ადმირალ დე რობეკს. 1920 წლის 11 ივნისს ლორდმა კერზონმა სწორედ დავით ღამბაშიძე დაიბარა, რათა მისთვის ეცნობებინა ბათუმიდან ბრიტანეთის ჯარების ევაკუაციის შესახებ და ამის შემდეგ მოხდა ბათუმის გადმოცემა ბრიტანელთა მიერ მიერ. 1920 წლის 5 ივლისს დავით ბრიტანეთის რწმუნებულ პოლკოვნიკ სტოუქსთან ერთად თბილისში ჩამოვიდა. მათი მონაწილეობით 28 ივლისს შედგა შეთანხმება, რომლის საფუძველზეც ბათუმი და მისი ოლქი საქართველოს იურისდიქციაში გადმოვიდა.

 ემიგრაცია და გარდაცვალება 

1921 წელს, საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ, დავით ღამბაშიძე პოლიტიკურ ემიგრაციაში წავიდა. იგი სხვადასხვა დროს ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა საფრანგეთში, გერმანიასა და ინგლისში. მისი წერილები იბეჭდებოდა ემიგრანტულ გაზეთ „თეთრი გიორგის“ ფურცლებზე.

1933 წლის 10 ივნისს ბერლინში დაარსდა „ქართველ ნაციონალისტთა ორგანიზაცია გერმანიაში“, რომლის წევრიც ღამბაშიძე იყო, თუმცა 1938 წელს ორგანიზაცია დატოვა.

დავით ღამბაშიძე გარდაიცვალა 1963 წელს იტალიაში.

 ნაშრომები 

„ჩვენი ქვეყნის უცხოეთთან ვაჭრობის მიმოხილვა“ (ლონდონი,1914)
მინი|ჩვენი ქვეყნის უცხოეთთან ვაჭრობის მიმოხილვა (ლონდონი,1914)
„კავკასიის ნავთობ ინდუსტრია და მისი მნიშვნელობა აღმოსავლეთ ევროპისა და აზიისათვის“ (ლონდონი, 1918)

„კავკასია: მისი ხალხი, ეკონომიკა და თანამედროვე მდგომარეობა“ (ლონდონი, 1918)

„საქართველოსა და კავკასიის მინერალური რესურსები - მარგანეცის ინდუსტრია საქართველოში“ (ლონდონი, 1919)

 ლიტერატურა 

 ზ. ავალიშვილი, საქართველოს დამოუკიდებლობა 1918-1921 წლების საერთაშორისო პოლიტიკაში, თბ., 1929.

 ბ. კობახიძე, საქართველოს პირველი რესპუბლიკის დიპლომატიის უცნობი მხარეები - დავით ღამბაშიძე, კრ. „ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები“, თსუ, ისტორიის და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი, თბ., 2013.

 გ. გელაშვილი, რამდენიმე წერილი ოლივერ უორდროპის კოლექციიდან, კრ. „ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები“, თსუ, ისტორიის და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი, თბ., 2009.

 D. Gambashidze, The Caucasian petroleum industry and its importance for easter Europe and AsIa, London: Anglo-Georgian Society, 1918.

 Charles à Court Repington, „The First World War, 1914-1918“, Vol. II, ed. Constable & Co, London, 1920.

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკური მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
კატეგორია:საქართველოს საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი მეცენატები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:დიპლომატები საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში
კატეგორია:ღამბაშიძეები