ტოსო

ტოსო (屠蘇) ან ო-ტოსო, სანელებლებით შეზავებული სამკურნალო საკეა, რომელსაც ტრადიციულად სვამენ იაპონური ახალი წლის დროს. ტოსო ასევე ისტორიულად ცნობილია ჩინეთშიც.

 კულტურა 

ტოსო, რომლის მოქმედებაც მუზეუმში ვითარდება, 2021 წელი|250px|thumb
ტოსო იწერება ორი კანჯის გამოყენები: 蘇, რომელიც ნიშნავს ბოროტ სულებს და 屠, რომელიც ნიშნავს დაკვლას.

ტოსო მზადდება რამოდენიმე სამკურნალო ბალახის შერევაში ტოსოსანის (屠蘇散) მისაღებად, ეს ცხარე ნარევია, რომელსაც შემდეგ ასველებენ საკეში ან მირინში. თუ დამზადებულია მირინით, რომელიც ტკბილი საკეა, დასალევად გამოდგება, თუმცა ფერმენტირებული მირინის სანელებლების გამოყენება არ იქნება მიზანშეწონილი, რადგან ის ძალიან მარილიანია.

გამოიყენება სამი ზომის ჭიქა, რომალსაც ეწოდება საკაზუკი(盃), რომლებიც იწყება ყველაზე პატარა ჭიქით და გადაცემულია, ოჯახის თითოეული წევრი ან სტუმარი კი ყლუპს სვამს. სმის რიტუალები განსხვავდება რეგიონების მიხედვით, მაგრამ ფორმალურ სიტუაციებში ყველაზე პატარიდან უფროსამდე გრძელდება. ეს ტრადიცია წარმოიშვა ჩინეთში იმის იმედით, რომ ბავშვები უფრო სწრაფად გაიზრდებოდნენ, ხოლო უფროსები უფრო ნელა დაბერდებოდნენ. მიუხედავად ამისა, იაპონიაში მეიძის ან შოუვას ეპოქების დასაწყისისკენ ეს ჩვეულება შეიცვალა და ოჯახის თავი პირველი სვამს ხოლმე.

ახალ წელს ტოსოს სმის ტრადიცია დაიწყო ტანგის დინასტიის დროს ჩინეთსი და შემდგომში იაპონელმა არისტოკრატებმა მიიღეს ჰეიანის პერიოდში. პირველი ჭიქა, რომელსაც დალევდნენ ტოსოსანით მზადდებოდა და მეორე და მესამე ჭიქები სხვა სსახეობის - ბიაკუსანისა და ტოშოსანის გამოყენებით.

სმის ცერემონია გადაეცა ფართო საზოგადოებას და ექიმები ტოსოსანს ურიგებდნენ ხალხს. დღესაც კი ზოგიერთ აფთიაქში კიდევ არის ტოსოსანი და წლის ბოლოს აძლევენ ხოლმე საჩუქრად.

ჩვეულება ამჟამად ძირითადად კანსაითა და დასავლეთ იაპონიით შემოიფარგლება; სხვა რაგიონებში ახალ წელს ო-ტოსოს მაგივრად ხშირად ჩვეულებრივ საკეს სვამენ ტოსოსანის გარეშე.

 ინგრედიენტები 
როგორც ამბობენ, რეცეპტი ცნობილი ჩინელი ექიმის, ჟანგ ჟონჯინგის რეცეპტით წარმოიშვა აღმოსავლეთ ხანის პერიოდში.

ინგრედიენტები დროთა განმავლობაში გარკვეულწილად შეიცვალა; ზოგიერთი ორიგინალური ჩინური რეცეპტი ერთ დროს ძალიან ძლიერად მიიჩნიეს ყოველდღიური მოხმარებისთვის. დღესდღეობით ის, როგორც წესი, მზადდება იაპონური წიწაკის, აზიასარის ფესვის, ქოლგოსანნის, დარიჩინის, გამომშრალი ჯანჯაფილის, იაპონური ატრაქტილოდების, ჩინური ბელას და რევანდისგან.

 სქოლიო