ზედა მღვიმე

ზედა მღვიმე — შუა პალეოლითის ხანის კარსტული მღვიმე დასავლეთ საქართველოში, სოფელ ცუცხვათის ტერიტორიაზე (ტყიბულის მუნიციპალიტეტი), მდ. შაბათაღელის მარჯვენა ნაპირზე, მდინარის დონიდან 65 მ-ის და ზღვის დონიდან 340 მეტრის სიმაღლეზე. 

მღვიმე გამომუშავებულია ოკრიბა-არგვეთის ქედის ქვედა ცარცულ კირქვებში და წარმოადგენს ცუცხვათის მრავალიარუსიანი მღვიმური კომპლექსის IX იარუსს. აღმოჩენილია 1971 წელს (ჭ. ჯანელიძე). გაითხარა 1971 და 1974 წლებში (დ. თუშაბრამიშვილი). მღვიმე მშრალია. შესასვლელი მიმართულია ჩრდილოეთისკენ (სიგრძე – 3,20 მ; სიგანე – 3,10 მ; სიმაღლე – 0,70 მ). 

დადგენილია 8 ლითოლოგიური ფენა. II–VII ფენებში აღმოჩენილია შუა პალეოლითური ხანის 14 ნივთი (იარაღი, ანატკეც-ლამელები), რომლებიც თავისი იერსახით (ქვის გაპობის არალევალუური, არაფაცეტირებული ტექნიკა, ტიპური მუსტიე, გამდიდრებული დაკბილული ფორმები) მიეკუთვნება ცუცხვათის მუსტიეური კულტურის გვიანდელ საფეხურს. I–IV, V, VI და VII ფენებისგან მიღებულია პალინოლოგიური მონაცემები. სპორა-მტვრის სპექტრებში უჩვეულოდ დიდი რაოდენობით გამოჩნდა სითბოსა და ტენიანობის მოყვარული წაბლის მტვერი; დადასტურდა ჭაობის კვიპაროსის, ბზის, ბაძგის არსებობა. 

მღვიმის ფაუნის შემადგენლობაში დადეგნილია: თრია, მცირე აზიური ზაზუნა, რუხი კურდღელი, მგელი, ტურა, მელა, მღვიმური დათვი, მურა დათვი, მღვიმური აფთარი, ტყის კვერნა, მაჩვი, ავაზა, მღვიმური ლომი, ცხენი, გარეული ღორი, კეთილშობილი ირემი, შველი, არჩვი, კავკასიური თხა, ბიზონი, კაჭკაჭი, ქორცქვიტა. მღვიმეში (ძირითადად IV და V ფენებში), ცხოველთა მრავალი დანაწევრებული და ლულოვანი ძვლების გარდა, აღმოჩენილია მღვიმური დათვის თავის ქალები ქვედა ყბის გარეშე, რომლებიც კედლების გასწვრივ გარკვეული რიგით იყო დალაგებული. წარმოების გადანაყარის არარსებობა, იარაღის მცირე რაოდენობა და გარკვეული თანამიმდევრობით დალაგებული მღვიმური დათვის თავის ქალები შესაძლოა მღვიმის საკულტო-რიტუალურ დანიშნულებაზე მიუთითებდეს. არქეოლოგიური მასალა დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.

 ლიტერატურა 

 მ. გაბუნია, მ. ნიორაძე, ლ. ნებიერიძე, გ. ნიორაძე, ნ. ჯაყელი, თ. აღაპიშვილი, ძველი და ახალი ქვის ხანის ძეგლები საქართველოს ტერიტორიაზე, თბ., 2015.
 Векуа А. К., Тушабрамишвили Д. М., Уникальная культовая пещера, წგ.: Изучение пещер Колхиды, Тб., 1978.
 Любин В. П., Палеолит Кавказа, წგ.: Палеолит Кавказа и Северной Азии, Л., 1989.
 Тушабрамишвили Д. М., Векуа А. К., Палеолит в Грузии, წგ.: Четвертичная система Грузии, Тб., 1982.

კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის მღვიმეები
კატეგორია:იმერეთის მხარის არქეოლოგიური ძეგლები