იულიუს ბარტელსი

იულიუს ბარტელსი (; დ. 17 აგვისტო, 1899, მაგდებურგი — გ. 6 მარტი, 1964, გეტინგენი) — გერმანელი გეოფიზიკოსი და სტატისტიკოსი, რომელმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა მზისა და მთვარის ფიზიკაში, გეომაგნეტიზმსა და მეტეოროლოგიაში, ასევე იონოსფეროს ფიზიკაში. მან ასევე ფუნდამენტური წვლილი შეიტანა გეოფიზიკის სტატისტიკურ მეთოდებში. ბარტელსი იყო გეომაგნეტიზმისა და აერონომიის საერთაშორისო ასოციაციის (IAGA) პირველი პრეზიდენტი. სიდნი ჩეპმენთან ერთად მან დაწერა გავლენიანი წიგნი „გეომაგნეტიზმი“.

ბიოგრაფია
ბარტელსმა 1923 წელს გეტინგენის უნივერსიტეტში მიიღო დოქტორის ხარისხი, შემდეგ კი პოსტდოქტორანტურის სტატუსით პოტსდამის მაგნიტურ ობსერვატორიაში მუშაობდა. 1928 წელს ებერსვალდეს უნივერსიტეტში პროფესორად დაინიშნა, სადაც მეტეოროლოგიას ასწავლიდა. 1936 წელს ბერლინის უნივერსიტეტის სრული პროფესორი და პოტსდამის გეოფიზიკური ინსტიტუტის დირექტორი გახდა. 1931 წლიდან მეორე მსოფლიო ომის მეორე წლამდე ის ასევე ვაშინგტონის კარნეგის ინსტიტუტის მკვლევარი იყო. სიდნი ჩეპმენთან ერთად გამოაქვეყნა ორტომეული ნაშრომი „გეომაგნეტიზმი“, რომელიც გეოფიზიკის შესახებ საბოლოო წყაროა.

1933 წელს ბარტელსმა ხელი მოაწერა გერმანიის უნივერსიტეტებისა და უმაღლესი სასწავლებლების პროფესორების ერთგულების ფიცს ადოლფ ჰიტლერისა და ნაციონალ-სოციალისტური სახელმწიფოს მიმართ.

1946 წელს ომის შემდეგ ის გეტინგენის უნივერსიტეტში პროფესორი გახდა. 1955-1964 წლებში ის ასევე იყო მაქს პლანკის სტრატოსფეროს ფიზიკის ინსტიტუტის (დღევანდელი მაქს პლანკის მზის სისტემის კვლევის ინსტიტუტი) დირექტორი. როდესაც 1958 წელს მეცნიერების საერთაშორისო საბჭომ შექმნა კოსმოსური კვლევების კომიტეტი (COSPAR), ბარტელსი დასავლეთ გერმანიის ფილიალის თავმჯდომარე გახდა. 1954-1957 წლებში ის IAGA-ს პირველი პრეზიდენტი იყო. 1960-1963 წლებში იყო გეოდეზიისა და გეოფიზიკის საერთაშორისო კავშირის ვიცე-პრეზიდენტი.

მის წვლილს შორის იყო Kp-ინდექსის შემუშავება და მან ივარაუდა მზეზე „M-რეგიონების“ არსებობა, რაც გეომაგნიტურ აქტივობას იწვევდა. ეს კორონალური ხვრელები მოგვიანებით Skylab-ის მისიამ დაადასტურა. საბოლოოდ, მან ასევე წვლილი შეიტანა საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის დაწყებაში, რომელიც 1957-1958 წლებში ჩატარდა.

ხსოვნა
ბარტელსის მზის ბრუნვის რიცხვი, რომელიც დაფუძნებულია რეგულარულ 27-დღიან ციკლზე, მის სახელს ატარებს. ეს მსგავსია კარინგტონის ბრუნვისა, რომელიც 27.2753 დღეს ეფუძნება.

მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბარტელსი.

სქოლიო

კატეგორია:გერმანელი გეოფიზიკოსები