ადამიანის უფლებები ჩრდილოეთ კორეაში

ადამიანის უფლებები ჩრდილოეთ კორეაში  — ჩრდილოეთ კორეის დემოკრატიული სახალხო რესპუბლიკის ადამიანის უფლებათა მდგომარეობა ხშირად მიჩნეულია მსოფლიოში ყველაზე უარესად და მასზე გლობალური დაგმობა არსებობს. გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია, ასევე ისეთი ჯგუფები, როგორიცაა Human Rights Watch და Freedom House, მკვეთრად გმობენ ჩრდილოეთ კორეის რეჟიმს. Amnesty International-ის შეფასებით, ჩრდილოეთ კორეას თანამედროვე პარალელი არ გააჩნია თავისუფლების დარღვევათა მასშტაბით.

სიტყვის თავისუფლება მოქალაქეებისთვის პრაქტიკულად არ არსებობს — მხოლოდ სახელმწიფო კონტროლირებადი მედია ოპერირებს ქვეყანაში. Amnesty International-ისა და ამერიკის შეერთებული შტატების ჩრდილოეთ კორეის ადამიანის უფლებათა კომიტეტის ანგარიშების მიხედვით, 2017 წლისათვის დაახლოებით 200 000 ადამიანი იყო დაკავებული ბანაკებში, რომლებიც განკუთვნილი იყო პოლიტიკური დანაშაულებისთვის. ისინი სისტემატურად ექვემდებარებოდნენ იძულებით შრომას, ფიზიკურ ძალადობას, წამებას და საჯარო სიკვდილით დასჯას.

ჩრდილოეთ კორეის ხელისუფლება მკაცრად აკვირდება უცხოელი ვიზიტორების ქცევასა და გადაადგილებას. მიუხედავად მათი სტატუსისა, დახმარების საერთაშორისო მუშაკებიც კი ექვემდებარებიან მკაცრ კონტროლს და ვერ შედიან იმ რეგიონებში, სადაც ხელისუფლება მათ შესვლას არ აძლევს ნებას.

რადგან ჩრდილოეთ კორეის მოქალაქეებს საკუთარ ქვეყანაშიც კი არ შეუძლიათ თავისუფლად მოგზაურობა, უცხოეთში გამგზავრებაზე ხომ მით უმეტეს, ქვეყნის ადამიანის უფლებათა მდგომარეობა ძირითადად ლტოლვილთა და დეფექტორების ჩვენებებზეა აგებული. ხელისუფლების ოფიციალური პოზიცია, რომელიც გამოხატულია კორეის ცენტრალური საინფორმაციო სააგენტოს მეშვეობით, ამტკიცებს, რომ საერთაშორისო კრიტიკა წარმოადგენს იდეოლოგიურ საბაბს „ჯუჩეს“ პრინციპებზე დაფუძნებული სისტემის დასამხობად, მაშინ როდესაც კრიტიკოს ქვეყნების მიერ ჩადენილი დარღვევები უგულებელყოფილია.[http://www.kcna.co.jp/item/2005/200512/news12/23.htm#3
 KCNA Assails Role Played by Japan for UN Passage of "Human Rights" Resolution against DPRK] , KCNA, December 22, 2005.

გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური ასამბლეა 2003 წლიდან ყოველწლიურად იღებს რეზოლუციას, რომელიც გმობს ჩრდილოეთ კორეის ადამიანის უფლებათა მდგომარეობას. 2011 წლის 19 დეკემბერს მიღებული რეზოლუცია, რომელიც 123–16 ხმით (51-მა ქვეყანამ თავი შეიკავა) დამტკიცდა, მოითხოვდა ფხენიანის ხელისუფლებისაგან დაესრულებინა „სისტემური, მასშტაბური და მძიმე დარღვევები ადამიანის უფლებათა სფეროში“, რომელთა შორის შედიოდა საჯარო სიკვდილით დასჯა და თვითნებური დაკავებები. ჩრდილოეთ კორეამ რეზოლუცია უარყო, რადგან ის „პოლიტიკურად მოტივირებულად და სიცრუეზე დაფუძნებულად“ მიიჩნია.

2014 წლის თებერვალში, გაეროს განსაკუთრებულმა კომისიამ ადამიანის უფლებათა დარღვევების შესახებ ჩრდილოეთ კორეაში გამოაქვეყნა დეტალური, 400-გვერდიანი ანგარიში, რომელიც ეფუძნებოდა უშუალო მოწმეების ჩვენებებს და აღწერდა ჩრდილოეთ კორეის რეჟიმის მიერ ჩადენილ „დაუჯერებელ სისასტიკეებს“.

 ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის საგამოძიებო კომისია ჩრდილოეთ კორეაში 


2013 წლის 6 მაისს, გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭომ გამოაცხადა კომისიის წევრების დანიშვნა: მაიკლ კირბი (ავსტრალია), სონია ბისერკო (სერბეთი) და მარზუკი დარუსმანი (ინდონეზია). ისინი შევიდნენ გაეროს საგამოძიებო კომისიაში, რომელიც შექმნილი იყო ადამიანის უფლებათა დარღვევების შესასწავლად ჩრდილოეთ კორეის დემოკრატიულ სახალხო რესპუბლიკაში.

2013 წლის 20 აგვისტოს კომისიამ დაიწყო ხუთდღიანი საჯარო მოსმენა იონსეს უნივერსიტეტში (სეული, სამხრეთ კორეა), სადაც ჩვენებები მიაწოდეს დეფექტორებმა.
შემდგომში, 2013 წლის 29 აგვისტოს, კომისიამ მოისმინა ჩვენებები იაპონიაში — ჩრდილოეთ კორეის მიერ 1970-იან და 1980-იან წლებში გატაცებული იაპონელი მოქალაქეების ოჯახის წევრებისგან.[https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=45682&Cr=democratic&Cr1=korea#.Uh98uCShUgE
 "UN human rights probe on DPR Korea set to begin hearings in Japan"] , UN News Centre, August 23, 2013.

ჩრდილოეთ კორეამ საგამოძიებო კომისია „პოლიტიკურ შეთქმულებად“ გამოაცხადა და არ დაუშვა მისი წევრები ქვეყნის ტერიტორიაზე. კომისიამ მოწმეთა ინტერვიუები ჩაატარა სამხრეთ კორეაში, იაპონიაში და გაერთიანებულ სამეფოში, ხოლო აშშ-ში 2013 წლის 30 და 31 ოქტომბერს საჯარო მოსმენები გაიმართა. კომისიის განცხადებით, მან არაერთხელ შესთავაზა ჩრდილოეთ კორეის წარმომადგენლებს მონაწილეობა საჯარო მოსმენებში და მოწმეთა დაკითხვაში.

2014 წლის 17 თებერვალს, კომისიამ გამოაქვეყნა 400-გვერდიანი ანგარიში თავისი დასკვნებით.
ანგარიშში კომისიამ დაადანაშაულა ჩრდილოეთ კორეის ხელისუფლება სისტემურ, მასშტაბურ და მძიმე დარღვევებში ადამიანის უფლებათა მიმართულებით. კომისიის თავმჯდომარე, მაიკლ კირბი, აღნიშნა, რომ ჩადენილი ზოგიერთი ქმედება ჰგავდა ნაცისტების მიერ ჩადენილ დანაშაულებს.

ჩრდილოეთ კორეის ადამიანის უფლებათა კომიტეტის ერთობლივი თავმჯდომარე, რობერტა კოენი, აღნიშნა, რომ ახლა საერთაშორისო საზოგადოებამ უნდა იმოქმედოს, რათა დაიცვას დევნილი ადამიანები და დააყენოს დამნაშავეები სამართლის წინაშე.
ჩრდილოეთ კორეამ კვლავ უარყო კომისიის დასკვნები და ოფიციალურ განცხადებაში აღნიშნა, რომ კომისია არის „ადამიანის უფლებების პოლიტიზაციის პროდუქტი ევროკავშირისა და იაპონიის მხრიდან, რომლებიც თანამშრომლობენ აშშ-ს მტრულ პოლიტიკასთან“.

2014 წლის 18 ნოემბერს, გაერომ მხარი დაუჭირა რეზოლუციის პროექტს, რომელიც ითვალისწინებდა ჩრდილოეთ კორეის გადაგზავნას საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოში ადამიანურობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების გამო.

 სისხლისსამართლებრივი მართლმსაჯულება 
სიკვდილით დასჯა, ხშირად სასამართლო დუე-პროცესის გარეშე, გამოიყენება როგორც პოლიტიკური, ისე საერთო-საკრიმინალო დანაშაულების ფართო სპექტრზე. ქვეყნის დატოვების ან ქვეყნის შიგნით ბანაკიდან გაქცევის მცდელობა შესაძლოა ადგილზევე სიკვდილით დასჯით დასრულდეს. სისხლისსამართლებრივი მართლმსაჯულების სისტემის თანამშრომლებს ფართო დისკრეცია აქვთ და, გავრცელებული ცნობებით, მათ მიეცათ უფლება, იმოქმედონ კორეელთა ფორმალური სამართლებრივი უფლებების განურჩევლად.
რეჟიმის წევრთაგან არაერთი პირი გაუჩინარდა ან იქნა სიკვდილით დასჯილი იმ შემთხვევაში, როცა ისინი „ამოვარდნენ ფავორიტობიდან“. ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითია ჩანგ სონ ტექი, ჩრდილოეთ კორეის ლიდერის, კიმ ჩენ უნის ბიძა. 2013 წლის 8 დეკემბერს ჩანგი საჯაროდ გაასახლეს მმართველი კორეის მუშათა პარტიიდან. ბრალდებებს შორის იყო „ქალებთან უკანონო ურთიერთობები, ქვეყნის ეკონომიკურ საქმეებში ხელის შეშლა და ანტი-პარტიული ფრაქციული ქმედებები“. 2013 წლის 13 დეკემბერს სახელმწიფო მედიამ გამოაცხადა, რომ ჩანგი სიკვდილით დასაჯეს.

 სასამართლო პროცესები 
კონსტიტუცია აცხადებს, რომ სასამართლოები დამოუკიდებელია და რომ სასამართლო სხდომები უნდა ჩატარდეს კანონის მკაცრი დაცვით; თუმცა, დამოუკიდებელი მართლმსაჯულება რეალურად არ არსებობს. სისხლისსამართლებრივი პროცედურებისა და პრაქტიკის შესახებ ინფორმაცია მწირია; გარე წვდომა იურიდიულ სისტემაზე, ძირითადად, ზღუდება მხოლოდ საგზაო წესების დარღვევასა და სხვა მცირე სამართალდარღვევებზე განაჩენების დაკვირვებით.

სოციალური უსაფრთხოების სამინისტრო (MSS) პოლიტიკური საქმეებში გამოტოვებს სასამართლო პროცესს და პატიმრებს გადაგზავნის სახელმწიფო უსაფრთხოების დეპარტამენტში (SSD) დასასჯელად. Hidden Gulag-ის მიხედვით, ბანაკებში პატიმართა უმეტესობა ხვდება სასამართლოს გარეშე, ბრალდებების ცოდნის გარეშე და ადვოკატის გარეშე. Witness to Transformation-მა[http://www.piie.com/blogs/nk/
 "North Korea: Witness to Transformation"] , Peterson Institute for International Economics. Retrieved September 25, 2013. შეაფასა, რომ ქვეყანაში ინკარცერირებულ 102 პასუხგაცემულ პირს შორის მხოლოდ 13 პროცენტმა მიიღო სასამართლო პროცესი.

 საჯარო სიკვდილით დასჯა 
აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიხედვით, ჩრდილოეთ კორეამ 2007 წლის ოქტომბერში განაახლა საჯარო სიკვდილით დასჯა — 2000-იანი წლების დასაწყისში საერთაშორისო კრიტიკის ფონზე მათი რაოდენობა შემცირებული იყო. განსაკუთრებით ჩანს ნარკოტიკებით ვაჭრობასა და გაფლანგვაში ბრალდებული ოფიციალური პირების სიკვდილით დასჯა. აგრეთვე არის ცნობები — უმეტესად სასროლიეულით სასიკვდილო — ჩვეულებრივი კრიმინალების დასჯის შესახებ, რომლებიც გამტყუნებულნი იყვნენ ისეთ დანაშაულებში, როგორიცაა მკვლელობა, ძარცვა, გაუპატიურება, ნარკოვაჭრობა, კონტრაბანდაში მონაწილეობა, მეკობრეობა და ვანდალიზმი.ქვეყანას არ გამოქვეყნებს ეროვნული დანაშაულის სტატისტიკას და არც დანაშაულის დონეების ანგარიშებს.

2007 წლის ოქტომბერში სასროლო რაზმმა ჩრდილოეთ ფხენგანის პროვინციის ქარხნის უფროსი საჯაროდ დახვრიტა (ბრალდებული იყო ქარხნის სარდაფში დაყენებული 13 ტელეფონიდან საერთაშორისო ზარების განხორციელებაში) — სტადიონზე, 150 000 ადამიანის წინაშე. სხვა შემთხვევაში, 2008 წელს 15 ადამიანი საჯაროდ დასაჯეს ჩინეთის საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთისათვის.[https://www.amnesty.org.au/news/comments/10245/
 Public executions by North Korea is another injustice] , Amnesty International, March 7, 2008. - "A North Korean official reportedly said that 13 women and two men were shot dead in the town of Onseong in late February 'to send a warning to people', according to South Korean NGO, Good Friends."

2007 წელს გაეროს გენერალური ასამბლეის კომიტეტმა დაამტკიცა რეზოლუციის პროექტი (50-ზე მეტი ქვეყნის თანასპონსორობით), რომელიც „ძალიან სერიოზულ შეშფოთებას“ გამოხატავდა ჩრდილოეთ კორეაში ადამიანის უფლებათა ფართოდ გავრცელებული დარღვევების, მათ შორის საჯარო სიკვდილით დასჯების, შესახებ. ჩრდილოეთ კორეამ პროექტი „არაზუსტად“ გამოაცხადა, თუმცა ის მაინც გადაიგზავნა მაშინდელ 192-წევრიან გენერალურ ასამბლეაში საბოლოო კენჭისყრისთვის.

რადიო თავისუფალი აზიის ცნობით, 2011 წელს ორი ადამიანი საჯაროდ დახვრიტეს 500 მაყურებლის წინ, სამხრეთ კორეიდან გადმოფრენილ პროპაგანდისტულ ფლაეერებთან დაკავშირებული საქმიანობისთვის — როგორც ჩანს, ეს იყო კამპანიის ნაწილი, რომელითაც ყოფილი ლიდერი კიმ ჩენ ირი ამკაცრებდა იდეოლოგიურ კონტროლს, როცა უმცროს ვაჟს, კიმ ჩენ ინს, მემკვიდრეობისთვის ამზადებდა.

2019 წლის ივნისში სეულში დაფუძნებულმა ადამიანის უფლებათა ჯგუფმა — Transitional Justice Working Group-მ — განაცხადა, რომ ჩრდილოეთ კორეაში იდენტიფიცირებული ჰქონდა სულ მცირე 323 ადგილი, სადაც საჯარო სიკვდილით დასჯა განხორციელდა. ჯგუფის თანახმად, საჯარო სიკვდილით დასჯის ყველაზე გავრცელებული მიზეზები მერყეობდა „სპილენძისა და პირუტყვის ქურდობიდან“ დაწყებული — „ანტისახელმწიფოებრივ“ საქმიანობამდე და ჩინეთში უკანონო გადასვლამდე.

ლიტერატურა 
ჩოი სუნ ჩოლი — ადამიანის უფლებები და ჩრდილოეთ კორეა. ჰანიანგის უნივერსიტეტი, სეული, 1999, .

რესურსები ინტერნეტში

Daily NK — მართავს ჩრდილოეთ კორეის დემოკრატიისა და ადამიანის უფლებათა ქსელი; მოიცავს ანგარიშებს ინფორმატორების ჩვენებებზე, რომლებიც თავად ჩრდილოეთ კორეაში იმყოფებიან.
in North Korea — ჩრდილოეთ ამერიკაში დაფუძნებული ორგანიზაციის ვებსაიტი, რომელიც ეძღვნება ჩრდილოეთ კორეის ადამიანის უფლებათა და ჰუმანიტარულ კრიზისებს.
უფლებათა დარღვევების შესახებ სტატიათა და კვლევების სია, Human Rights Watch.
for North Korean Democracy and Human Rights , სეულში დაფუძნებული ვებსაიტი.
Korea coverage — საერთაშორისო გამოხატვის თავისუფლების ქსელი (IFEX).
Korea Freedom Coalition — ვებსაიტი.
მასალები ჩრდილოეთ კორეის ადამიანის უფლებათა აქტზე.
Committee for Human Rights in North Korea — ვებსაიტი.
ეროვნული ადამიანის უფლებათა კომისია — ოფიციალური ვებსაიტი.
ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისი — ადამიანის უფლებათა საგამოძიებო კომისიის ანგარიში ჩრდილოეთ კორეაში.
"ქვეყნის თავი: ჩრდილოეთ კორეა", World Report 2013, Human Rights Watch.
კორეა: პოლიტიკური საპატიმრო ბანაკები — Amnesty International-ის ანგარიში ჩრდილოეთ კორეის საპატიმრო ბანაკების პირობებზე (მაისი 2011).
პატიმრების ბანაკების გამოკვლევის ანგარიში ჩრდილოეთ კორეაში (PPC) — კორეის ადამიანის უფლებათა ეროვნული კომისიის კვლევა, რომელიც დაფუძნებულია ჩრდილოეთ კორეელი მოწმეთა ღრმა ინტერვიუებზე (დეკემბერი 2009).
კორეიდან გაქცევა, ტომ ო'ნილით, National Geographic (თებერვალი 2009).
ლეფკოვიცის საბოლოო ანგარიში — აშშ-ის სპეციალური დესპანი ადამიანის უფლებათა საკითხებში ჩრდილოეთ კორეაში (იანვარი 2009).
"ციხე უგაბჯაროდ" — ლტოლვილებისა და დეფექტორების ჩვენებები რელიგიისა და რწმენის თავისუფლების დარღვევებზე, აშშ-ის საერთაშორისო რელიგიის თავისუფლების კომისიის ანგარიშის მიხედვით (მარტი 2008).
კორეის უდიდესი საკონცენტრაციო ბანაკები Google Earth-ზე — სატელიტური სურათები და მოწმეების ჩვენებები პოლიტიკური ბანაკებისა და გადამზრდელი ცენტრების შესახებ (2006–2008).
"ადამიანურობის კონცენტრაციები" — Freedom House-ის ანალიზი ჩრდილოეთ კორეის შრომითი ბანაკების რეპრესიული სისტემის შესახებ (მაისი 2007).
"ჩრდილოეთ კორეა: საქმე პასუხისთვის — მოწოდება მოქმედებისკენ" — Christian Solidarity Worldwide-ის ანგარიში, რომელიც ხაზს უსვამს მასობრივი მკვლელობების, თვითნებური პატიმრობების, წამების და სხვა საერთაშორისო დანაშაულების დასრულების აუცილებლობას (2007).
"გმადლობ, მამა კიმ ილ სონგ" — მოწმეთა ჩვენებები აზრის, სინდისისა და რწმენის თავისუფლების უხეში დარღვევებზე ჩრდილოეთ კორეაში (ნოემბერი 2005).
"სეული ექსპრესი", Independent Lens-ის ფარგლებში, PBS-ის დოკუმენტური ფილმი ჯიმ ბატერვორთის, ლიზა სლიტის და აარონ ლუბარსკის მიერ; ასევე ხელმისაწვდომია როგორც "სეული ექსპრესი" პროექტი Global Voices-ში (2004).

სქოლიო


ჩრდილოეთ კორეა