აბდულ ლათიფ პედრამი

აბდულ ლათიფ პედრამი (; დ. 29 ივლისი, 1963) — ავღანელი პოლიტიკოსი და ავღანეთის პარლამენტის წევრი. პრესასა და პოლიტიკურ წრეებში იგი ხშირად აღიქმებოდა როგორც საკამათო ფიგურა ქალთა პირადი უფლებების დაცვის კამპანიების გამო, რაც ავღანეთში განსაკუთრებით სენსიტიურ თემად მიიჩნევა. იგი არის ავღანეთის „ეროვნული კონგრესის პარტიის“ ლიდერი და ერთ-ერთი იყო ბადახშანის პროვინციას ცხრა წარმომადგენლიდან ქვედა პალატაში. მოგვიანებით პედრამი ემიგრაციაში გადავიდა; მისი მშობლიური რაიონი ქაბულზე ადრე თალიბანის კონტროლის ქვეშ მოექცა.

 ბიოგრაფია 
პედრამი დაიბადა მაიმაის რაიონში, ბადახშანში, 29 ივლისი, 1963 წელს, სპარსულენოვანი ტაჯიკური და პამირული ოჯახში. იგი არის მწერალი, პოეტი, ჟურნალისტი და სპარსული ლიტერატურის პროფესორი. გარკვეული პერიოდი ხელმძღვანელობდა ჰაკიმ ნასერ ხოსროვ ბალხის კულტურული ცენტრის ბიბლიოთეკას. თავდაპირველად იგი მხარს უჭერდა ავღანეთის კომუნისტურ ხელისუფლებას, თუმცა მალევე ღიად დაიწყო საბჭოთა ოკუპაციის კრიტიკა და წინააღმდეგობა, რის შემდეგაც მისმა პოლიტიკურმა ორიენტაციამ აჰმად შაჰ მასუდის მიმართულებით გადაიხარა.

ომის უმეტეს წლებში პედრამი ავღანეთში რჩებოდა და ქვეყანაში გადაადგილებით აგრძელებდა საქმიანობას. საბოლოოდ, თალიბანის წინსვლის ფონზე, ემიგრაციაში წავიდა. თალიბანის რეჟიმის დაცემის შემდეგ, 2001 წელს ავღანეთში დაბრუნებამდე, გარკვეული პერიოდი საფრანგეთიში ცხოვრობდა, სადაც პოლიტიკურ მეცნიერებებს სწავლობდა და ცდილობდა ავღანეთის სპარსული პოეზიისა და ლიტერატურის პოპულარიზაციას.

 პოლიტიკური შეხედულებები 
პედრამი მკაფიოდ უჭერს მხარს სეკულარიზმს, ფედერალიზმს და დეცენტრალიზაციას ავღანეთში. იგი ამხელს კორუფციას და მკვეთრად ეწინააღმდეგება ისლამურ ფუნდამენტალიზმს. პედრამი ემხრობა დამოუკიდებელ, თუმცა დეცენტრალიზებულ ავღანეთს და მიიჩნევს, რომ ქვეყანა უნდა დაიყოს ავტონომიურ რეგიონებად, რეგიონული დედაქალაქების მმართველობის ქვეშ.

მიუხედავად იმისა, რომ მისი პარტია მრავალეთნიკურია და, ამ ეტაპზე, ერთადერთ ოპოზიციურ პარტიად ითვლება, რომელიც შეიარაღებულ ჯგუფთან არ არის დაკავშირებული, ზოგიერთი შეფასებით იგი სეკულარული აღმოსავლეთ-ხორასანული სამოქალაქო-პროგრესული ნაციონალიზმის წარმომადგენლადაც მიიჩნევა. განსაკუთრებით საკამათოდ ითვლებოდა მისი მოთხოვნა ქვეყნის სახელის შეცვლაზე: სხვადასხვა პუბლიკაციაში იგი სთავაზობდა სახელწოდება „ავღანეთი“ შეეცვალათ „ხორასანით“ — რეგიონის შუა საუკუნეების სახელით — ეთნიკურ დაპირისპირებათა ნაწილის შესარბილებლად. არგუმენტად იგი ასახელებდა, რომ თანამედროვე სახელწოდება ხშირად იკითხება როგორც „პუშტუნთა მიწა“.

 2004 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები 
2004 წლის არჩევნებში პედრამმა ხმების რაოდენობით მეხუთე შედეგი აჩვენა,Afghanistan - Country Fact File მიიღო საერთო ბიულეტენების დაახლოებით 1.4%, ხოლო საკუთარ პროვინცია ბადახშანში — დაახლოებით 17%, რაც მცირე კანდიდატებს შორის ერთ-ერთ საუკეთესო მაჩვენებლად ითვლებოდა.T. Ruttig, Islamists, Leftists – and a Void in the Center. Afghanistan's Political Parties and where they come from (1902–2006), Konrad Adenauer Stiftung, Germany, PDF  შედეგების გამოცხადების შემდეგ მან გააკრიტიკა ხელისუფლება და არჩევნების პროცესი, განაცხადა, რომ ადგილი ჰქონდა „მასშტაბურ გაყალბებას“, რაც „სრულიად სამარცხვინო“ იყო. კენჭისყრამდე პედრამი ამტკიცებდა, რომ უსაფრთხოების პრობლემების გამო და ავღანური დიასპორის სრულფასოვანი მონაწილეობის უზრუნველსაყოფად არჩევნები უნდა გადადებულიყო.

 2008 წლის სკანდალი 
2008 წლის თებერვალში ავღანეთის რამდენიმე ტელეარხმა გაავრცელა პედრამის სავარაუდო აუდიოჩანაწერი, სადაც თითქოს მას „უპატივცემულობა“ და „შეურაცხყოფა“ ჰქონდა მიყენებული ავღანეთის ყოფილ მეფე ამანულა ხანისთვის, რომელსაც ქვეყანაში მრავალი „ეროვნულ გმირად“ მიიჩნევს. პედრამმა Khorasan TV-სთან ინტერვიუში ბრალდება უარყო და განაცხადა, რომ მისი ხმა დამუშავებული იყო.ინციდენტს მოჰყვა მწვავე სარედაქციო პოლემიკა პრესაში, ხოლო პარლამენტსა და მინისტრთა კაბინეტში — დაპირისპირებები, რასაც ეთნიკური კონფლიქტების ელფერიც დაერთო, რადგან სხვადასხვა ეთნიკური ბლოკი მხარს უჭერდა ან აკრიტიკებდა პედრამს.

შემდგომ ავღანეთის ხელისუფლებამ სცადა „ეროვნული კონგრესის პარტიის“ აკრძალვა და განაცხადა, რომ „ყოფილ მეფეებს, პრეზიდენტს და ჯიჰადისტ ლიდერებს“ შესახებ კომენტარები დაუშვებელია. ინციდენტის შემდეგ პედრამი ქაბულში შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა 2008 წლის ნოემბრამდე. დემოკრატიის უკუსვლაზე ყურადღების გამახვილებისას, ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო ფედერაცია (FIDH) მოითხოვდა პედრამის უპირობო გათავისუფლებას.

 2009 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები 
2009 წლის იანვარში ამერიკული საწარმოო ინსტიტუტის (AEI) მკვლევარმა აჰმად მაჯიდიარმა პედრამი შეიყვანა თხუთმეტ სავარაუდო კანდიდატს შორის 2009 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის.
წინასწარი შედეგებით პედრამი 38 კანდიდატიან სიაში მეთერთმეტე ადგილზე აღმოჩნდა, ხოლო დამოუკიდებელი საარჩევნო კომისიის (IEC) საბოლოო მონაცემებით მიიღო ხმების 0.34%. IEC-ის ცნობით, პედრამმა ბადახშანში მიიღო 6,686 ხმა, რაც მნიშვნელოვნად ჩამოუვარდებოდა 2004 წლის არჩევნებში ბადახშანში მიღებულ 33,510 ხმას.

 2010 წლის საპარლამენტო არჩევნები 
2010 წლის საპარლამენტო არჩევნებში პედრამმა ბადახშანში მიიღო 8,469 ხმა და ამ პროვინციიდან პარლამენტში არჩეულ მესამე წარმომადგენლად დასახელდა — ფავზია ქუფისა და ზალმაი მოჯადიდის შემდეგ.Official results for Badakhshan ; IEC, 2010

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ავღანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ავღანელი პოეტები