პრასკოვია ორლოვა

პრასკოვია ივანეს ასული ორლოვა (, ქალიშვილობის გვარი — კულიკოვა, პირველი და მეორე ქმრის გვარით — ორლოვა-სავინა), დ. 5 [17] ოქტომბერი, 1815, მოსკოვი — გ. 2 [15] ივლისი, 1900, ოსტაშკოვი) — XIX საუკუნის პირველი ნახევრის პოპულარული მოსკოველი მსახიობი, თეატრის რეჟისორის, კომედიებისა და ვოდევილების ავტორის, ნიკალაი კულიკოვის, ასევე მსახიობ ალექსანდრა შუბერტ-იანოვსკაიას და.

ბიოგრაფია
პრასკოვია ორლოვა დაიბადა 1815 წლის 5 (17) ოქტომბერს მოსკოვში, ყმა გლეხის ოჯახში. სამსახიობო განათლება მოსკოვის თეატრალურ სასწავლებელში მიიღო, სადაც მას ყურადღება მოსკოვის თეატრების დირექტორმა ფიოდორ კოკოშკინმა და მსახიობმა ვასილი ჟივოკინიმ მიაქციეს.

1828 წელს მისი დებიუტი მოსკოვის სცენაზე, პიესაში „ორი ჰუსარი, ანუ სასიძო ხალათში“, წარმატებული გამოდგა. მას შემდეგ, 1837 წლამდე, იგი მუდმივი წარმატებით სარგებლობდა, თუმცა მისი პოპულარობა ხმაურიანი არ ყოფილა. მსახიობი ძირითადად კომედიებსა და ვოდევილებში გამოდიოდა.

1837 წელს პაველ მოჩალოვმა საკუთარ ბენეფისზე ორლოვას „ჰამლეტში“ ოფელიას როლის შესრულება შესთავაზა. სწორედ ამ როლში გამოვლინდა მისი დიდი დრამატული ნიჭი, რამაც პუბლიკის კიდევ უფრო დიდი ყურადღება მიიპყრო. პოპულარული არტისტის, ნადეჟდა რეპინას სცენიდან წასვლის შემდეგ, მისი ყველა როლი ორლოვას გადაეცა. იგი განსაკუთრებით შთამბეჭდავი იყო ვერონიკას როლში სპექტაკლში „უგოლინო“ და კორდელიას როლში „მეფე ლირში“.

დაახლოებით 1845 წელს პრასკოვია ორლოვამ მოსკოვის სცენა მიატოვა და პეტერბურგში გადავიდა, სადაც მანამდეც ჩადიოდა ხოლმე საგასტროლოდ. პეტერბურგში იგი, როგორც წესი, მხოლოდ მოყვარულთა სპექტაკლებში მონაწილეობდა. ყველაზე დიდი წარმატება ხვდა წილად იფიგენიას როლში ამავე სახელწოდების ტრაგედიაში, ასევე ვოდევილში „რა არ ხდება ამ ქვეყანაზე“.

1840-იანი წლების ბოლოსა და 1850-იანი წლების დასაწყისში ორლოვა უმეტესად ოდესასა და კიევში თამაშობდა. მის შესახებ ძალიან დადებითად გამოთქვამდა აზრს ბესარიონ ბელინსკი, რომელიც მას „როგორც დრამის, ისე კომედიის შესანიშნავ არტისტად“ მიიჩნევდა.

1855 წელს იგი ყირიმში იმყოფებოდა და სევასტოპოლის ალყის ყველაზე მძიმე პერიოდში, სამი თვის განმავლობაში, მოწყალების დად მუშაობდა. მამაცობისთვის იგი დაჯილდოვდა მედლით „სიმამაცისთვის“.

მან დიდი სცენა 1859 წელს მიატოვა, როდესაც ცოლად გაჰყვა ქალაქ ოსტაშკოვის თავს, ფიოდორ სავინს. ამის შემდეგ მან თავი მთლიანად ადგილობრივ ქველმოქმედებასა და ოსტაშკოვის საზოგადოებრივ თეატრს მიუძღვნა. ამ თეატრში იგი, ფაქტობრივად, სამხატვრო ხელმძღვანელი, თვითნასწავლი მსახიობების დამრიგებელი და სპექტაკლების დამდგმელი იყო, თუმცა იურიდიულად თეატრს მისი მეუღლე მართავდა.

პრასკოვია ორლოვა გარდაიცვალა 1900 წლის 2 (15) ივლისს და დაკრძალეს ოსტაშკოვის ზნამენსკის დედათა მონასტრის ტერიტორიაზე. პრასკოვია ორლოვამ დატოვა ცოცხალი და უშუალო „ავტობიოგრაფია“ (წიგნი ცალკე გამოცემად 1885 წელს დაიბეჭდა, ხოლო ერთი საუკუნის შემდეგ ხელახლა გამოიცა)

ლიტერატურა
Орлова, Прасковья Ивановна // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб.—М., 1896—1918.
Орлова, Прасковья Ивановна // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

რესურსები ინტერნეტში
 ОРЛОВА-САВИНА Прасковья Ивановна — русская актриса: 175 лет со дня рождения (1815—1900)
 Васильев А. «АРТИСТКА ДАРОВИТАЯ, УМНАЯ, ДОБРОСОВЕСТНАЯ»
 Российский государственный архив литературы и искусства (РГАЛИ)
 Автобиография П. И. Орловой-Савиной: Судьба актрисы

კატეგორია:რუსი მსახიობები საუკუნის მიხედვით
კატეგორია:ქალები საუკუნისა და საქმიანობის მიხედვით
კატეგორია:ქალი მსახიობები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ქალი მსახიობები საუკუნეებისა და ეროვნების მიხედვით