პიერ დე მარიკური

პიერ პელერინ დე მარიკური (, ) — XIII საუკუნის ფრანგი ფიზიკოსი; მისი დაბადების ზუსტი თარიღები უცნობია. მან ლათინურ ნაშრომებს ხელი მოაწერა Petrus Peregrinus-ით, რაც „მომლოცველს“ ნიშნავს; მისი მეტსახელიდან გამომდინარე, ის ბევრს მოგზაურობდა და, სავარაუდოდ, აღმოსავლეთსაც ეწვია.Кудрявцев П. С. Курс истории физики, глава «Европейская средневековая наука». — М. Просвещение, 1982. — 448 /издание=2-е изд. с.

დე მარიკური ევროპაში პირველი იყო, ვინც მაგნიტების თვისებების სისტემატური ექსპერიმენტული შესწავლა ჩაატარა და შედეგები ვრცელ ტრაქტატში „ეპისტოლე მაგნიტის შესახებ“ (Epistola Petri Peregrini de Maricourt ad Sygerum de Foucaucourt, militem, de magnete) გამოაქვეყნა. ამ ნაშრომმა დიდი გავლენა მოახდინა შუა საუკუნეების ფიზიკის განვითარებაზე და მრავალჯერ იქნა გადაბეჭდილი. დღეს 39 ეგზემპლარია შემორჩენილი.

მეცნიერის ცხოვრების დეტალები არ შემორჩენილა. ის პიკარდიაში დაიბადა. მაგნეტიზმის გარდა, დე მარიკურმა თავის ტრაქტატში „Nova Compositio Astrolabii Particularis“ აღწერა „უნივერსალური ასტროლაბის“ სტრუქტურა, მაგრამ არ არსებობს ინფორმაცია, რომ ეს (საკმაოდ რთული) მოწყობილობა რეალურად ვინმეს მიერ გამოიყენებოდა.

ეპისტოლე მაგნიტის შესახებ
ეს ტრაქტატი დაიწერა 1269 წელს, როდესაც დე მარიკური შარლ ანჟუელის არმიასთან ერთად იტალიის ქალაქ ლუსერას ალყაში აქცევდა. ნაშრომი წარმოადგენს წერილს ავტორის ნაცნობის, დე ფუკოკურისადმი. მასში დე მარიკური დეტალურად აღწერს მაგნიტის თვისებებს, განმარტავს, თუ როგორ უნდა ვიპოვოთ მისი ჩრდილოეთ და სამხრეთ პოლუსები და როგორ დავამაგნიტოთ კომპასის ისარი. იგი აღწერს მაგნიტიზაციის შებრუნების პროცედურას და ორი მაგნიტის ურთიერთქმედების კანონებს.

ტრაქტატი ასახავს ფართოდ გავრცელებულ შეხედულებას, რომ მაგნიტი იზიდავს პოლარულ ვარსკვლავს.

ზემოთ მოყვანილი ციტატა განმარტავს, თუ რატომ გამოიყენა დე მარიკურმა უჩვეულო, სფერული ფორმის მაგნიტები. მათი პოლუსების პოვნის შემდეგ, მან გაკვალა ის, რაც მოგვიანებით ძალის ხაზების სახელით გახდა ცნობილი, შემდეგ კი ეს ხაზები შეადარა ციური სფეროს მერიდიანებს და ამტკიცებდა, რომ სფერულ მაგნიტზე თითოეული წერტილი ცალსახად შეესაბამება ცის წერტილს.

ტრაქტატის ბოლოს, დე მარიკური მოუწოდებს წარმოდგენილი ცოდნის გამოყენებას მუდმივი ძრავის მანქანის აგებისთვის, რომლის ნახაზიც თან ერთვის.

ლიტერატურა
Дорфман Я. Г. Всемирная история физики. С древнейших времён до конца XVIII века. — Изд. 3-е. — М.: ЛКИ, 2010. — 352 с. — ISBN 978-5-382-01091-5.
Льоцци М. История физики. — М.: Мир, 1970. — С. 36—39. — 464 с.
Райнов Т. И. У истоков экспериментального естествознания: Пьер де Марикур и западноевропейская наука XIII-XIV вв // Вопросы истории естествознания и техники. — 1988. — № 4. — С. 105-116..
Уиттекер Э. История теории эфира и электричества. Классические теории. — М.—Ижевск: НИЦ «Регулярная и хаотическая динамика», 2001. — С. 53—54. — 512 с. — ISBN 5-93972-070-6.

რესურსები ინტერნეტში
 Andreas Kleinert: Le moteur magnéto-mécanique de Pierre de Maricourt
  Notice biographique de Pierre de Maricourt sur le site de Institution of Engineering and Technology.
  Letter of Petrus Peregrinus on the magnet, traduction et introduction par Frères Arnold et Potamian, New York, McGraw publishing company, 1904.
  Pierre de Maricourt. Catholic Online

სქოლიო

კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსები