ჰაკუშუ კიტაჰარა

ჰაკუშუ კიტაჰარა (北原 白秋, კიტაჰარა ჰაკუშუ; დ. 25 იანვარი, 1885 — 2 ნოემბერი, 1942) — იაპონელი ტანკას პოეტი. ნამდვილი სახელი და გვარი — კიტაჰარა რიუკიჩი (北原 隆吉). აქტიურად მოღვაწეობდა იაპონიის ტაიშოს და შოვას პერიოდებში. იგი ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ და მნიშვნელოვან პოეტად თანამედროვე იაპონურ ლიტერატურაში.

ადრეული ცხოვრება

კიტაჰარა დაიბადა იანაგავაში, ფუკუოკის პრეფექტურაში, საკეს მწარმოებელთა ოჯახში. იგი სწავლობდა ვასედას უნივერსიტეტის ინგლისური ლიტერატურის დეპარტამენტში, მაგრამ მალევე დატოვა უნივერსიტეტი სრული განათლების მიღების გარეშე. სტუდენტობისას ის დააინტერესა ტოსონ შიმაზაკის პოეზიამ, განსაკუთრებით მოიხიბლა მისი კრებულით ვაკანაშუ („ნორჩი ბალახების კრებული“, 1897), რომელიც დაწერილი იყო შინტაიშის, ანუ ახალი სტილის ფორმატით.

ლიტერატურული კარიერა

1904 წელს კიტაჰარა გადავიდა ტოკიოში და დაიწყო თავისი ნაწარმოებების სხვადასხვა ლიტერატურულ ჟურნალში გაგზავნა. 1906 წელს იგი შეუერთდა შინშიშას (ახალი პოეზიის ასოციაცია) იოსანო ტეკანის მოწვევით, და გამოაქვეყნა ლექსები მის ჟურნალში მიოჯო („კაშკაშა ვარსკვლავი“), რამაც მას მაშინვე გმოუხვეჭა სახელი, როგორც ახალგაზრდა ნიჭიერ პოეტს, და გაუხსნა გზა მწერლებისა და ლიტერატირების ფართო წრეში. ამ კონტაქტებიდან, კიტაჰარამ ჩამოაყალიბა საკუთარი ლიტერატურული ჯგუფი, პან-ნო-კაი (პანის საზოგადოება), რომელიც ინოვაციური იყო იმით, რომ მოიცავდა მხატვრებს, მუსიკოსებს, მსახიობებსა და მწერლებს.

1909 წელს კიტაჰარა გახდა ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრი ლიტერატურული ჟურნალის, სუბარუს („პლეადები“), სადაც გამოაქვეყნა თავისი პირველი ლექსების კრებული, ჯაშუმონი („ერეტიკოსები“), რომელმაც პოეტურ სამყაროში ქარიშხალი გამოიწვია. მდიდარი ხატოვნებისა და ინოვაციური სტრუქტურის გამოყენებით, იგი (იოსანო აკიკოს მიდარეგამისთან ერთად), კრიტიკოსების მიერ მიიჩნევა თანამედროვე იაპონური პოეზიისთვის ახალი საფუძვლის ჩამყრელად. კიტაჰარას ამ საწყის წარმატებულ ნაბიჯს მოჰყვა ომოიდე („მოგონებები“, 1912), რომელშიც იგი იხსენებს ამბებს ბავშვის თვალთახედვით.

1907 წელს იგი გამოაქვეყნა ესეების კრებული „ხუთი წყვილი ფეხსაცმელი“, იოსანო ტეკანთან, მოკუტარო კინოშიტასთან, ჰირანო ბანრისთან და იოშიი ისამუსთან ერთად.

1912 წელს კიტაჰარა დაიჭირეს მრუშობისთვის და ორი კვირით დატოვეს საპატიმროში. თუმცა ბრალდებები მოგვიანებით მოიხსნა, გამოცდილება ტრავმული იყო, როგორც მოკლედ აღინიშნა მის პირველ ტანკას ანთოლოგიაში, კირი ნო ჰანა („პავლონიას ყვავილები“, 1913). ამან გამოიწვია რელიგიური გავლენის გაძლიერება მის მსოფლმხედველობაზე. ეს აშკარა გახდა მის მეორე ანთოლოგიაში, შინჯუ შო („მარგალიტების შერჩევა“, 1914), და მესამეში, ჰაკკინ ნო კომა („პლატინის ბორბალი“, 1915), რომლებიც მოიცავს ერთხაზიან ლექსებს ბუდისტური ლოცვების ფორმით. შემდგომ წლებში გამოცემულ კრებულებშიც სუიბოკუშუში („მელნის ნახატების კრებული“, 1923) და სუზუმე ნო ტამაგოში („ბეღურის კვერცხები“, 1921) ეს გავლენა თვალშისაცემია.

საბავშვო ლექსები

1918 წელს კიტაჰარა შეუერთდა ლიტერატურულ ჟურნალს აკაი ტორის („წითელი ფრინველი“), დამფუძნებლის, სუზუკი მიეკიჩის თხოვნით, და დაევალა ბავშვთა სიმღერების შექმნა, ჟურნალში გამოგზავნილი ლექსების გადარჩევისა და ქვეყნის მასშტაბით საბავშვო ლექსების შეგროვების პასუხისმგებლობა. იმავე წელს, იგი გადავიდა ტოკიოდან ოდავარაში, კანაგავაში. 1919 წელს გამოაქვეყნა ტონბო ნო მედამა („ჭრიჭინას თვალები“), საბავშვო ლექსების კრებული, რომელიც მანამდე გამოაქვეყნა სერიულად აკაი ტორიში. 1921 წელს გამოვიდა მაზა გუსუ („დედა ბატი“), მისი თარგმანების კრებული ინგლისური კლასიკიდან, და იმავე წელს გამოქვეყნდა უსაგი ნო დენპო („კურდღლის ტელეგრამები“), მისი საბავშვო ლექსების კრებული. 1922 წლის აპრილის ნომრიდან დაიწყო ახალი პროექტი კოდომო ნო კუნი („ბავშვების ქვეყანა“), მოიწვია მკითხველები, წარმოედგინათ ბავშვთა სიმღერები, და კიტაჰარამ აიღო შერჩევისა და კომენტარების პასუხისმგებლობა. 1929 წელს გამოაქვეყნა ესეების კრებული ბავშვთა სიმღერებზე, მიდორი ნო შოკაკუ („მწვანის შეგრძნება“).

სიცოცხლის ბოლო წლები
კიტაჰარა ეწვია მისაკის, ჩიბას, ნაგანოს, შიობარას 1923 წელს, შიზუოკას — 1924 წელს, ჰოკაიდოსა და კარაფუტოს – 1925 წელს.

კიტაჰარა დაბრუნდა ტოკიოში 1926 წელს, თავდაპირველად ცხოვრობდა იანაკაში, შემდეგ გადავიდა სეტაგაიაში (1928 წელს). კიტაჰარა აგრძელებდა ექსპერიმენტებს თავის სტილში, და აგრძელებდა შთაგონებას კლასიკური იაპონური ლიტერატურიდან (როგორიცაა კოჯიკი), როგორც ეს ჩანს მის კაიჰიო ნო კუმოში (ზ„ღვა და ღრუბლები“, 1929). ეს უკანასკნელი ნამუშევარი შთაგონებული იყო მოგზაურობით ოიტადან ოსაკაში თვითმფრინავით, რომელიც დააფინანსა ასაჰი შიმბუნმა, როგორც საზოგადოებასთან ურთიერთობის ამბავი. 1930 წელს კიტაჰარამ იმოგზაურა მანჯურიაში, და ისარგებლა სამხრეთ მანჯურიის რკინიგზით. იაპონიაში დაბრუნებისას, ის ეწვია ნარას.

1935 წელს კიტაჰარამ დააარსა ტამა, ტანკას ჟურნალი, და გახდა ცნობილი, როგორც სიმბოლისტური მოძრაობის მეოთხე ეტაპის წინამორბედი. მის მიმდევრებს შორის იყვნენ კიმატა ოსამუ და მია შუჯი. მან ასევე მიიღო მოწვევა ოსაკას მაინიჩი შიმბუნისგან და ეწვია კორეას (მაშინ იაპონური მმართველობის ქვეშ),. კიტაჰარა აქტიური დარჩა მაშინაც კი, როდესაც თითქმის დაბრმავდა დიაბეტით გამოწვეული გართულებების გამო 1937 წელს. 1940 წელს იგი დაბრუნდა იანაგავაში, ასევე ეწვია მიაზაკის და ნარას. იმავე წელს იგი გახდა იაპონიის ხელოვნების აკადემიის წევრი. 1942 წელს მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა გაუარესდა, და გარდაიცვალა დიაბეტის გართულებებისგან. მისი საფლავი მდებარეობს ტამა რეიენში, ტოკიოს გარეუბანში.

კიტაჰარამ თავისი სიცოცხლის განმავლობაში გამოაქვეყნა სულ 200-ზე მეტი წიგნი. თავისი ნაწერების გარდა, მან ასევე რედაქტირება გაუწია პოეზიის ჟურნალ ჩიჯო ჯუნრეის („მიწიერი პილიგრიმობა“), რომელმაც საშუალება მისცა შემდგომ ავტორებს, როგორიცაა ჰაგივარა საკუტარო, შესულიყვნენ ლიტერატურულ სამყაროში. მან ასევე დაწერა ჰიმნები საშუალო სკოლებისთვის ქვეყნის მასშტაბით, მათ შორის ტოიო ეივა ჯოგაკუინისთვის. მისი ბევრი ლექსი პოპულარული რჩება დღემდე. ნიჰონ დენშო დოიო შუსეი [იაპონური ტრადიციული საბავშვო ლექსების კრებული], ექვსტომიანი გამოცემა, რედაქტირებული კიტაჰარას მიერ, საბოლოოდ გამოვიდა 1976 წელს.

ყოველწლიური ფესტივალი კიტაჰარას ცხოვრებისა და ნამუშევრების აღსანიშნავად ჯერ კიდევ ტარდება მის მშობლიურ ქალაქ იანაგავაში ნოემბრის განმავლობაში. სცენები დგება ქალაქის არხების გასწვრივ, და ღამით, ცეცხლის შუქზე, კიტაჰარას ნამუშევრების თაყვანისმცემლები ხმამაღლა კითხულობენ ლექსებსა და პასაჟებს მათგან. ასევე იმართება აღლუმები და მუსიკალური წარმოდგენები.

ლიტერატურა
Fukasawa, Margaret Benton. Kitahara Hakushu: His Life and Poetry. East Asia Program, Cornell University (1993). ISBN 0-939657-65-1

იხილეთ აგრეთვე
იაპონური ლიტერატურა

სქოლიო

კატეგორია:საბავშვო მწერლები
კატეგორია:იაპონელი მწერლები