კვანლისო (პოლიტიკური ბანაკი)

კვანლისო — (კორ. , ; ლათინური ტრანსლიტერაციით — kwan-li-so) — ტერმინი, რომლითაც ჩრდილოეთ კორეაში მოიხსენიებენ პოლიტიკური პატიმრების იძულებითი შრომისა და „სააღმზრდელო“ სასჯელაღსრულებითი კოლონიების სისტემას. ეს ბანაკები ქვეყანაში პოლიტიკური პატიმრობის სამ ძირითად ფორმათაგან ერთ-ერთს წარმოადგენენ. დანარჩენ ორ ტიპს ვაშინგტონში დაფუძნებული არასამთავრობო ორგანიზაცია „Committee for Human Rights in North Korea“ აღწერს, როგორც „მოკლევადიანი დაკავებისა და იძულებითი შრომის ცენტრებს“, რომლებიც, შესაბამისად, ნაკლებად მძიმე სამართალდარღვევებისა და მძიმე დანაშაულების (misdemeanor / felony) შემთხვევაში გამოიყენება.

პატიმრობის ხანგრძლივობა განსხვავდება, თუმცა მრავალი ადამიანი მთელი სიცოცხლით იჯაჭვება ბანაკის იძულებით შრომაზე. კვანლისოს შიგნით იძულებითი შრომა, როგორც წესი, მოიცავს მუშაობას სხვადასხვა ტიპის მაღაროებში (მათ შორის ნახშირის, ოქროსა და რკინის მადნის საბადოებში), ტყის ჩეხვას, ხის დამუშავებასა და სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოებს. ბანაკებს ასევე გააჩნიათ სახელმწიფო კონტროლზე მყოფი სასჯელაღსრულებითი ფერმები და ავეჯის საწარმოო ცეხები.

შეფასებით, 2007 წლის დასაწყისისთვის ქვეყანაში მოქმედებდა ექვსი „კვანლისოს“ ტიპის ბანაკი. თავდაპირველად ჩრდილოეთ კორეის ტერიტორიაზე დაახლოებით თოთხმეტი ასეთი ბანაკი არსებობდა, თუმცა მოგვიანებით ნაწილი გაერთიანდა ან დაიხურა, პატიმრების გადანაწილების შედეგად. „კვანლისოს“ სისტემა საერთაშორისო ყურადღების ცენტრში განსაკუთრებულად მაშინ მოექცა, როდესაც ამერიკელი სტუდენტი ოტო ვორმბიერი ერთ-ერთ ასეთ ბანაკში სასჯელის მოხდის შემდეგ მალევე გარდაიცვალა.

 წარმოშობა და განვითარება 
 ისტორიული ჩამოყალიბება და კონცეპტუალიზაცია 
1979 წლის იანვარში Amnesty International-მა გამოაქვეყნა ანგარიში, სადაც აღწერილი იყო ალი ლამედა — ვენესუელელი პოეტი, რომელიც ჩრდილოეთ კორეაში იყო დაპატიმრებული. იგი 1967 წელს დააკავეს, ერთი წელი სასამართლოს გარეშე ჰყავდათ პატიმრობაში, შემდეგ შინარესტში გადაიყვანეს, ხოლო შემდეგ კვლავ დააპატიმრეს და ექვსი წელი გაატარა ციხეში — მისი ოცწლიანი სასჯელიდან ნაწილი. ეს იყო პირველი ღია ანგარიში ჩრდილოეთ კორეაში ადამიანის უფლებების თემაზე. თუმცა საერთაშორისო ყურადღება არ ნიშნავდა ახალი მოვლენების დაწყებას — პოლიტიკური ნიშნით ადამიანების სისტემური პატიმრობა ჩრდილოეთ კორეაში ათწლეულებით ადრე იყო დაწყებული.

 სტალინური და მაოისტური გავლენები 
დასაწყისიდანვე ჩრდილოეთ კორეას ურთულესი ურთიერთობა ჰქონდა როგორც რუსეთთან, ისე ჩინეთთან. კორეის ომის დასრულების შემდეგ (1953) ჩრდილოეთ კორეა და კიმ ირ სენი ეკონომიკურ და სამხედრო მხარდაჭერას საბჭოთა კავშირისგან და ჩინეთისგან ეძებდნენ. სანამ 1960-იან წლებში მოხდა ჩინეთ-საბჭოთა დაპირისპირება, კიმი ხშირად სტუმრობდა როგორც მოსკოვს, ისე პეკინს, მაგრამ ამ ორ ქვეყანას შორის დაძაბულობამ სერიოზული პრობლემები შეუქმნა: იგი ცდილობდა ორივესთან კარგი ურთიერთობები შეენარჩუნებინა. დიდწილად, როგორც საკუთარი პოლიტიკური კარიერა, ისე ქვეყნის გადარჩენა სწორედ საბჭოთა კავშირის და ჩინეთის მხარდაჭერას უყრდნობოდა, თუმცა ამავე დროს მუდმივად ფრთხილობდა მათი დომინანტური გავლენის მიმართ. სინო-საბჭოთა კონფლიქტმა კიმ ილ სენს გარკვეული მანევრის სივრცეც მისცა — ორი „კომუნისტური ბანაკის“ დაპირისპირების ფონზე ვერც ერთი მხარე ვერ ბედავდა მის სრულ დაკარგვას, რათა იგი მეორე მხარეს არ გადასულიყო.

მიუხედავად იმისა, რომ ჩრდილოკორეული პროპაგანდის მიხედვით, ყველა პოლიტიკის ერთადერთი ავტორი თავად კიმია, მისი მრავალი იდეა სრულიად ორიგინალური არ ყოფილა. თვით ჯუჩე — როგორც „უნიკალური კორეული იდეოლოგიის“ ოფიციალური საყრდენი — რიგ მკვლევართა აზრით, უფრო ადრეული კორეელი მოაზროვნეების ნააზრევს ეყრდნობა. შესაბამისად, ბანაკების სისტემის მოდელი, დიდი ალბათობით, რეალურად მომდინარეობდა გულაგების ქსელიდან, რომელიც იოსებ სტალინმა 1930-იან წლებში შექმნა. ირონიულია, მაგრამ სწორედ ამ მოდელმა შეიძლება ჩრდილოეთ კორეაში შეაღწია დე-სტალინიზაციის ტალღის წინააღმდეგ მიმართულ რეაქციად, რომელსაც საბჭოთა კავშირი 1950-იან წლებში ხელმძღვანელობდა. სხვა ვერსიის მიხედვით, კიმის დისტანცირება საბჭოთა დოგმებისგან ასახავდა მის ნელ-ნელა მიერთებას მაოისტური ჩინეთის მიმართულებით.

 ბანაკების სისტემის განვითარება 

ჩრდილოკორეულ ისტორიაში სხვადასხვა დროს ჩნდებოდა ახალ-ახალი დევნილი ჯგუფები, თუმცა არ არსებობს ერთიანი, მკაფიო ქრონოლოგიური კვალი, თუ როგორ და როდის ჩამოყალიბდა პოლიტიკური და სასჯელაღსრულებითი მექანიზმები, რომლებიც სისტემურად აკავებდნენ ასეთ ადამიანებს. დევნილი ჯგუფების ისტორია იწყება ქვეყნის შექმნის პერიოდიდან, იაპონიის მეორე მსოფლიო ომში დამარცხებისა და კორეის განმათავისუფლებელი პროცესის შემდეგ. ჩრდილოეთში კიმ ირ სენი სისტემურად შლიდა თავის პოლიტიკურ ოპონენტებს, აყალიბებდა უკიდურესად ცენტრალიზებულ სისტემას, რომელიც მის ხელში შეუზღუდავ ძალაუფლებას აკონცენტრირებდა და ქმნიდა ძლიერ პიროვნების კულტს. რევოლუციურმა ცვლილებებმა, ერთი მხრივ, მოიტანა რეალურად პოპულარული რეფორმები — მაგალითად, რვასაათიანი სამუშაო დღის დანერგვა, წიგნიერების ხელშეწყობა და ქალთა და მამაკაცთა ფორმალური თანასწორობის გამოცხადება; თუმცა, მეორე მხრივ, მათ თან ახლდა პოლიციისა და ადმინისტრაციის იმ კორეელი თანამშრომლების შეზღუდვა და დასჯა, რომლებიც იაპონური კოლონიური მმართველობის დროს თანამშრომლობდნენ ოკუპანტებთან, ასევე ფართო მასშტაბის საგანმანათლებლო და მიწის რეფორმები, რომლებმაც იაპონელ მიწათმფლობელებზე და ადგილობრივ მიწათმფლობელ არისტოკრატიაზე ზეწოლა მოახდინეს. პოლიციისა და ელიტის მრავალმა წევრმა სამხრეთ კორეაში გაიქცა, თუმცა მათი ჩრდილოეთში დარჩენილი ოჯახის წევრები მუდმივი ეჭვის ქვეშ აღმოჩნდნენ და მრავალი მათგანის ბედი სწორედ სასჯელაღსრულებით ბანაკებში დამთავრდა. კორეის ომის დროს „ამერიკასთან“, სამხრეთთან ან გაეროს გაერთიანებულ სარდლობასთან თანამშრომლობაში ეჭვმიტანილი ჩრდილოკორეელებიც მსგავსად იდევნებოდნენ და ციხე-ბანაკებში ხვდებოდნენ.

კიმ ირ სენი ცდილობდა, უცხოეთიდან დაბრუნებული კორეელ ემიგრანტთა ჯგუფები (ძირითადად ჩინეთის, იაპონიის ან საბჭოთა რუსეთის კომუნისტური პარტიების წევრები) ერთიანად შეეყვანა კორეის შრომის პარტიაში, თუმცა მისი გეგმები კიდევ ერთმა, რელიგიაზე დაფუძნებულმა პოლიტიკურმა ძალებმა შეაფერხეს: პროტესტანტული ქრისტიანობა და ადგილობრივი სინკრეტული სისტემა, „აღმოსავლური სწავლება“ (ტონჰაკი), რომელიც შემდგომში „ზეციური გზის ეკლესიის“ (ჩონდოგიო) სახელით გახდა ცნობილი. ეს რელიგიურ-სოციალური მოძრაობები იაპონურ კოლონიალურ მმართველობასთან შიდა ოპოზიციის მთავარი ძალა იყვნენ და განსაკუთრებით ჩრდილოეთ კორეის რეგიონებში იყვნენ მძლავრად ორგანიზებული. ამ ლიდერებიდან ერთ-ერთი 1945 წელს თავად საბჭოთა ხელმძღვანელობის პირველი არჩევანიც კი იყო, ახალი ჩრდილოეთ კორეული სახელმწიფოს სათავეში დასაყენებლად, თუმცა მან შეთავაზებაზე უარი განაცხადა. ამ არაკომუნისტური პარტიების ჩახშობამ გამოიწვია მასობრივი დაკავებები და დახვრეტები; მათი ოჯახის წევრებიც, რომლებიც ჩრდილოეთში რჩებოდნენ, მუდმივი ეჭვის ქვეშ აღმოჩნდნენ.

კიდევ ერთი მასობრივი წმენდა 1956 წელს, კიმ ილ სენის წინააღმდეგ გადატრიალების მცდელობის შემდეგ განხორციელდა. ამ პერიოდიდან ბელადური სისტემის ერთ-ერთ ინსტრუმენტად იქცა „თვითკრიტიკის“ პრაქტიკა: პარტიის ყველა დონეზე — დაწყებული რიგითი წევრებით და დასრულებული პოლიტბიუროს წევრებითა და მინისტრებით — ხალხს აიძულებდნენ საჯაროდ, დამამცირებელ ფორმაში „მოეხდინა საკუთარი შეცდომების აღიარება“ და ეჩვენებინა უსასრულო ერთგულება პარტიის მიმართ. ზოგიერთ შემთხვევაში ეს „რიტუალები“ თანამდებობიდან გადაყენებით სრულდებოდა, ხოლო მცირე ნაწილს სიცოცხლეც კი დაუკარგა.ამ 1950-იანი წლების რეპრესიების ტალღის შედეგად, საბოლოოდ მხოლოდ ის ჯგუფი დარჩა, რომელსაც კიმ ილ სენი უპირატესობას ანიჭებდა — მანჯურიაში მებრძოლი, ანტიიაპონელი კომუნისტი პარტიზანების „ძველი გვარდია“, რომელიც დღესაც ჩრდილოეთ კორეული რეჟიმის ბირთვს წარმოადგენს. მიუხედავად ამისა, არსებული დოკუმენტები არ იძლევა მკაფიო მინიშნებებს, კონკრეტულად როგორ და როდის ჩამოყალიბდა კოლექტიური დასჯის სისტემა და „ღალატში“ ბრალდებულთა სპეციალურ ბანაკებში გამოკეტვის პრაქტიკა.

დღეს პოლიტიკური დანაშაულებში ბრალდებული ან „პოლიტიკურად არასაიმედოდ“ მიჩნეული ადამიანებისთვის განკუთვნილ ინტერნირების ბანაკებს, როგორც გავრცელებული ცნობები მიუთითებს, ოფიციალურად ჩრდილოეთ კორეის სახელმწიფო უსაფრთხოების სამინისტრო მართავს. პრაქტიკაში კი სხვადასხვა უსაფრთხოების უწყებებს შორის ფუნქციების განაწილება დროსა და პროვინციების მიხედვით იცვლებოდა — ამას განსაზღვრავდა პოლიტიკური პრიორიტეტები, ინსტიტუციური რესურსები, კონკრეტული მაღალჩინოსნების გავლენა და ის, თუ რომელ უწყებაზე ამჟამინდელ ლიდერს მეტი ნდობა ჰქონდა. ბევრ შემთხვევაში სამი ძირითადი სტრუქტურა — სახელმწიფო უსაფრთხოების დეპარტამენტი, ჩრდილოეთ კორეის ხალხის უსაფრთხოების სამინისტრო და კორეის სახალხო არმიის სამხედრო უსაფრთხოების სამმართველო — ერთმანეთს ეჯიბრებოდა „იდეოლოგიური მტრების“ გამოვლენაში, რათა ლიდერის მოწონება და ნდობა დაემსახურებინა. განსაკუთრებით „სახელმწიფო უსაფრთხოებისათვის მნიშვნელოვანი“ საქმეებისას, ცენტრალური ხელისუფლება მათ ერთობლივ გამოძიებას ავალებდა. არსებული ცნობებით, ზოგიერთი ნახევრად მუდმივი სტრუქტურა კიმ ჩენ ირის საიდუმლო ბრძანებებით შეიქმნა და შემდგომში კიმ ჩენ ინის მმართველობისასაც შენარჩუნდა.

ასეთი მასშტაბური, კანონს მიღმა მოქმედი ბანაკების სისტემა, როგორიც ჩრდილოეთ კორეაშია, დიდ რისკს ქმნის, რომ იგი „ყველაფრის ნაგავსაყრელად“ იქცეს — ადგილად, სადაც სხვადასხვა კატეგორიის არასასურველ პირებს აგზავნიან. ფართოდ გავრცელებული ეჭვმით, სწორედ ამ ბანაკებში აღმოჩნდნენ კორეის ომის დროს ტყვედ ჩავარდნილი და არასდროს რეპატრიირებული სამხრეთკორეელი სამხედროები, ასევე — სამხრეთ კორეისა და იაპონიის მოქალაქეები, რომლებიც ბოლო 30–40 წლის მანძილზე ჩრდილოკორეელმა უსაფრთხოების და პოლიციის თანამშრომლებმა გამოიტაცეს და ქვეყანაში იძულებით ჩაიყვანეს.

 მოსახლეობა 
2013 წელს კვანლისოს ბანაკებში დაახლოებით 80 000-დან 120 000-მდე პოლიტპატიმარი იყო მოთავსებული. ეს რიცხვი შემცირებულია იმ პერიოდთან შედარებით, როდესაც 1990-იან წლებში და 2000-იანი წლების დასაწყისში ბანაკებში 150 000–200 000 პატიმარი იყო. რაოდენობის შემცირება უკავშირდება როგორც პატიმრების ნაწილობრივ გათავისუფლებას და ფართომასშტაბიან სიკვდილობას ბანაკებში, ასევე ე.წ. „ოჯახური პასუხისმგებლობის პრინციპის“ პრაქტიკული გაუქმებას — როცა პოლიტიკური დანაშაულისთვის მსჯავრდებულის უახლოეს ნათესავებსაც პოლიტიკური დამნაშავეებად თვლიდნენ და ბანაკებში აგზავნიდნენ. ყველაზე ძველი ოდენობითი შეფასება 1982 წლით თარიღდება, როცა კვანლისოს ბანაკებში დაახლოებით 105 000 პატიმრის ყოფნა იყო სავარაუდო.

 ბანაკების მდებარეობა 
ჩრდილოკორეული „კვანლისოს“ ბანაკები წარმოადგენს გიგანტურ, კილომეტრობით გადაჭიმულ კომპლექსებს. მათი რაოდენობა დროის განმავლობაში იცვლებოდა. ბანაკების უმეტესობა ჩრდილოეთ პროვინციებში, მთებით შემოსაზღვრულ ველებსა და ხეობებში მდებარეობს. თითოეული კვანლისოს ბანაკში, სხვადასხვა შეფასებით, დაახლოებით 5 000-დან 50 000-მდე პატიმარია მოთავსებული. 

როგორც ტიპური საპატიმროები, კვანლისოს ბანაკები გარედან შემოზღუდულია მავთულხლართებით, კოშკურებითა და მძიმე შეიარაღებით აღჭურვილი პატრულით. კომპლექსების ტერიტორიაზე განთავსებულია დახურული, იზოლირებული „სოფლები“ ინდივიდუალური პატიმრებისთვის (როგორც წესი, უშუალო „დამნაშავეებისთვის“) და ცალკე შემოღობილი „სოფლები“ მათ გაფართოებულ ოჯახებისთვის. 

მოქმედი ან უკვე დახურული „კვანლისოს“ ბანაკებიდან ძირითადად იხსენიება:
 სასჯელაღსრულებითი ბანაკი № 14 — კაეჩონი, სამხრეთ ფხენიანი.
 სასჯელაღსრულებითი ბანაკი № 16 — მიონგანი, ჩრდილოეთი ჰამგიონი.
 სასჯელაღსრულებითი ბანაკი № 18 — ფუკჩანგი, სამხრეთ ფხენიანი.
 სასჯელაღსრულებითი ბანაკი № 25 — ჩონჯინი, ჩრდილოეთი ჰამგიონი.

 ბანაკების დახურვა 
ცალკეული „კვანლისოს“ ბანაკების დახურვისა და მათი პატიმრების გადანაწილების შესახებ ცნობები ასეთია:
 1989 წელს დახურეს ბანაკი № 11 კიონგსონის ოლქში (ჩრდილოეთი ჰამგიონი), რათა ტერიტორიაზე კიმ ილ სენისთვის რეზიდენცია (ვილა) მოეწყოთ. დაახლოებით 20 000 პატიმარი ოჯახებით სხვა პოლიტიკურ იძულებითი შრომის ბანაკებში გადაანაწილეს.
 ბანაკი № 12 ონსონის ოლქში, ჩრდილოეთი ჰამგიონის პროვინციაში, ასევე 1989 წელს დაიხურა, რადგან იგი ზედმეტად ახლოს იყო ჩინეთის საზღვართან. პატიმრები № 22 ბანაკში გადაიყვანეს.
 1990 წლის ბოლოს დაიხურა ბანაკი № 13 ჩონგსონგში (ონსონის ოლქი). დაახლოებით 20 000 პატიმარი სხვა ბანაკებში გადაანაწილეს, რადგან შიშობდნენ, რომ ბანაკი ზედმეტად ახლოს იყო ჩინეთის საზღვართან.
 № 15 ბანაკი იოდოკში (სამხრეთი ჰამგიონი) 2014 წელს დახურულად გამოცხადდა, ფორმალურად — „მოდელური ციხის“ შექმნისა და ჩრდილოეთ კორეის ადამიანის უფლებათა რეალობის „გაპრანჭვის“ კამპანიის ფარგლებში.
 № 17 ბანაკი ტოქსონის ოლქში (სამხრეთი ჰამგიონი) 1984 წელს დაიხურა; დაახლოებით 30 000–40 000 პატიმარი № 18 ბანაკში გადაამისამართეს, სადაც მათი შრომა ახალი მაღაროს განვითარებისათვის გამოიყენეს. შემდგომ წლებში გაჩნდა ვარაუდი, რომ ბანაკი შესაძლოა კიმ ჩენ უნის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ, 2014 წლისთვის, ნაწილობრივ აღდგენილიც კი იყო.Here’s what little we know about North Korea's Camp 17, Daily NK.
 № 19 ბანაკი ტანჩონში, სამხრეთი ჰამგიონის პროვინციაში, 1990 წელს დაიხურა, რათა „პოლიტიკური ბანაკების რაოდენობა შემცირებულიყო“.
 № 22 ბანაკი ჰოერიონგში (ჩრდილოეთი ჰამგიონი) 2012 წელს დაიხურა. დაახლოებით 3 000-მდე დარჩენილი პატიმარი № 16 ბანაკში გადაიყვანეს. ბანაკი მას შემდეგ დაიხურა, რაც მისი მმართველი და ერთ-ერთი მაღალჩინოსანი გაქცევით გადავიდნენ საზღვარგარეთ.
 № 23 ბანაკი ტოქსონის ოლქში, სამხრეთი ჰამგიონის პროვინციაში, 1987 წელს გაუქმდა; ოფიციალური ცნობით, ყველა პატიმარი გაათავისუფლეს.
 № 24 ბანაკი ტონგსინში, ჩაგანგის პროვინციაში, 1990 წელს დაიხურა.
 № 26 ბანაკი სუნღოს ჰვაჩონის უბანში 1991 წლის იანვარში დაიხურა.
 № 27 ბანაკი ჩონმას ოლქში, ჩრდილოეთი ფხენიანი, 1990 წელს გაუქმდა უცნობი მიზეზებით.

 სამართლებრივი სტრუქტურა 
კვანლისოს ბანაკებს ოფიციალურად მართავს სახელმწიფო უსაფრთხოების დეპარტამენტი – ჩრდილოეთ კორეის საიდუმლო პოლიციის უწყება, რომელსაც ზოგიერთმა ავტორმა 2023 წელს სიმბოლურად „ჩრდილოკორეული აზრების პოლიცია“ უწოდა.ამ ბანაკები, როგორც წესი, ფორმალურად ვერეგულირებულია ჩრდილოეთ კორეის ჩვეულებრივი სამართლებრივი რეჟიმით და დამოუკიდებელია ქვეყნის სასამართლო და კანონმდებლობითი სისტემისგან. მიუხედავად ამისა, თითოეულ ბანაკს მოეთხოვება, რომ მკაცრად ემორჩილებოდეს სახელმწიფოს ოფიციალურ იდეოლოგიას – „ჯუჩეს“. 

 ფუნქციონირების პრინციპები 
დაკავებულებს რეგულარულად ეუბნებიან, რომ ისინი გარდამტეხი სამშობლოს მატყუარები და „მოღალატეები“ არიან, რომლებმაც უღალატეს საკუთარ ლიდერს და შესაბამისად სიკვდილს იმსახურებენ. მათ ამავე დროს უმეორებენ, რომ შრომის პარტიამ „შებრალა“ ისინი და სიკვდილით დასჯის ნაცვლად ცოცხლად ტოვებს, რათა ისინი მთელი სიცოცხლე იძულებითი შრომით „შემნაპარტახებელი ღალატის“ გამო ემსახურონ სახელმწიფოს.

ბანაკების ფილოსოფიის ცენტრში დგას კოლექტიური პასუხისმგებლობა – ინდივიდი პასუხისმგებელად მიიჩნევა არა მხოლოდ საკუთარი ქმედებისთვის, არამედ „მისი კლასის“ ან სოციალური ჯგუფის „დანაშაულისთვისაც“. ამ აზრს ბანაკის მცველები ხაზს უსვამენ იმითაც, რომ ბანაკების შესასვლელ კარებებზე და სხვადასხვა შენობაზე ამოკვეთილია კიმ ირ სენის გამოსვლებიდან ამოღებული ციტატები.

შრომით ბორტებში გაერთიანებულ სამუშაო ჯგუფებს მკაცრი, ხშირად შეუსრულებელი ნორმები აქვთ დაწესებული; ამ ნორმების შეუსრულებლობა იწვევს საკვების ნორმის კიდევ უფრო შემცირებასა და დამატებით სასჯელ საზომს.

 სამუშაო პირობები 
ნორმაზე ბევრად ნაკლები საკვები, გაერთიანებული მძიმე იძულებით შრომასთან, იწვევს პატიმართა სიკვდილიანობის მაღალ დონეს – არა მხოლოდ „მუშაობით სიკვდილს“, არამედ ფართოდ გავრცელებულ ავადმყოფობასაც, რომელიც უკავშირდება უკიდურესად არასანიტარულ, არაჰიგიენურ პირობებს. პატიმართა ძირითადი საკვები რაცია, როგორც წესი, მაგარი სიმინდის ფაფაა, რომელსაც ისინი ხშირად „ამდიდრებენ“ სამუშაო ადგილზე ნაპოვნი სხვა საკვებით – ბალახებით, ფესვებით, მცირე ცხოველებით და ა.შ. ყოველი ხუთკაციანი სამუშაო ჯგუფი, ისევე როგორც ბანაკის ყოველი პატარა „სოფლური უბანი“, თავისი ინფორმატორი ჰყავთ – ე.წ. საიდუმლო ინფორმატორს, რომელიც სპეცსამსახურებთან თანამშრომლობს.

ბევრმა გადარჩენილმა და დამკვირვებელმა კვანლისოს ბანაკების პირობები ნაცისტური გერმანიის ბანაკებს შეადარა, რომლებიც მეორე მსოფლიო ომის დროს ჰოლოკოსტის ქსელის ნაწილს წარმოადგენდა. ამ კონტექსტში ჩრდილოეთ კორეის პოლიტიკური ბანაკების სისტემა ხშირად მოიხსენიება, როგორც „ჩრდილოეთ კორეის ჰოლოკოსტი“. პარალელები გაივლო აგრეთვე გულაგების სისტემასთან – იოსებ სტალინის ეპოქის საბჭოთა კავშირის იძულებითი შრომის ბანაკებთან, რის საფუძველზეც დასავლურ მედიაში კვანლისოს ხშირად „ჩრდილოეთ კორეის გულაგის“ სახელით მოიხსენიებენ.

 პატიმრების ინტერნირება 
ჩრდილოეთ კორეის დეფექტორთა მოწმობით, პატიმრები ბანაკებში, ძირითადად, ორი გზით ხვდებიან:
 ინდივიდუალური დაკავება: კონკრეტულ პირს სახელმწიფო უსაფრთხოების დეპარტამენტის თანამშრომლები აკავებენ, მცირე საკნებში ამყოფებენ და ხანგრძლივი, სასტიკი დაკითხვის საგნად აქცევენ, რომელიც ხშირად მოიცავს ცემას და მძიმე ტანჯვას. „გამომძალველი აღიარებების“ შემდეგ ისინი იძულებითი შრომის ერთ-ერთ ბანაკში გადაიყავთ და იქ მრავალი წლით ან მთელი სიცოცხლით ტოვებენ.
 ოჯახის წევრები: პირველ რიგში, ე.წ. „ძირითადი ეჭვმიტანილი“ – ოჯახის უფროსი ან სამიზნე პირი – იყვანება ბანაკში. მოგვიანებით „ბოებლის“ (Bowibu) თანამშრომლები მათი ოჯახის წევრებსაც აკავებენ და იმავე ბანაკში ათავსებენ. ოჯახის წევრებს, წესით, საკუთარი ნივთების მოტანის უფლება აქვთ, თუმცა პრაქტიკაში ეს ნივთები ხშირად მხოლოდ ბანაკის შიგნით „გაცვლისა“ და მოსყიდვის რესურსად გამოიყენება.

 ბანაკების განლაგება 
ბანაკების გარე საზღვრები, ჩვეულებრივ, მონიშვნისთვის შემოსაზღვრულია მაღალ მავთულხლართებთან ერთად, რომელთა შორის განთავსებულია საკონტროლო კოშკები. ამ პერიმეტრს დაჯავშნული, შეიარაღებული მცველები პატრულირებენ, გარდა იმ ადგილებისა, სადაც რელიეფი ბუნებრივად თითქმის მიუდგომელია.

პატიმრები განთავსებული არიან სხვადასხვა პატარა დასახლებებში, ხშირად — ველებისა და მთების ძირას. მარტო მდგომი (დაუქორწინებელი ან ოჯახიდან გამოყოფილი) პირები იყოფიან საერთო საცხოვრებელ ჯგუფებად და მათთვის განსაზღვრულია საერთო სასადილოები და საერთო საცხოვრებლები, ხოლო ოჯახები ჩვეულებრივ დაბალი, ერთ–ორი ოთახისგან შემდგარი ბარაკების მსგავსი საცხოვრებლებით დაკმაყოფილდებიან და საკუთარ კვებაზე თვითონ უნდა იზრუნონ.

 ბანაკების ზონირება 
ბანაკის შიგნით სხვადასხვა უბანი დაყოფილია ზონებად – იმის მიხედვით, თუ „რა კატეგორიის“ მტრად ითვლებიან იქ მყოფნი: მხოლოდ ინდივიდი, მისი ოჯახი თუ მთელი „კლასი“. როგორც ინდივიდები, ისე ოჯახები მეტად იყოფიან ორ კატეგორიად – „რევოლუციურ გადამზრდელ ზონად“ და „ტოტალური კონტროლის ზონად“:
 „რევოლუციური გადამზრდელი ზონა“  განკუთვნილია იმ პატიმრებისთვის, რომლებსაც, თეორიულად, მომავალში ბანაკიდან საზოგადოებაში „დაბრუნების“ შანსი აქვთ. აქ განსაკუთრებით არის გამოკვეთილი იდეოლოგიური „გადამზრდელობა“: პატიმრებს აიძულებენ კიმ ირ სენისა და კიმ ჩენ ირის ტექსტებისა და გამოსვლების ზეპირ დამახსოვრებას; განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ბავშვების „გადამზრდელ“ სწავლას. მიიჩნევა, რომ ასეთი „რევოლუციური ზონა“ ფუნქციონირებს როგორც ფუკჩანგის ბანაკში, ისე იოდოკის ბანაკში (სამხრეთი ჰამგიონი).
 „ტოტალური კონტროლის ზონაში“  პატიმრების არანაირი რეაბილიტაცია/გადამზადება არ იგეგმება – ისინი განიხილებიან, როგორც „გამოსასწორებლად უვარგისი“, სრულად „კონტრრევოლუციური“ ელემენტები, რომლებიც ბანაკიდან არასდროს გამოვლენ.

 ცნობადობა 
დეფექტორთა მონათხრობების მიხედვით, ჩრდილოეთ კორეის რიგითი მოქალაქეები იცნობენ ბანაკების არსებობას, თუნდაც ზუსტად არ იცოდნენ მათი მდებარეობა. პოლიტიკური პატიმრები ყოველდღიურ მეტყველებაში ხშირად მოიხსენიებიან ფორმულირებით – „ისინი, ვისაც მთებში აგზავნიან“.

 დახურვის მოთხოვნა 
Amnesty International-მა ჩრდილოეთ კორეის კვანლისოს ბანაკებში არსებული უფლებრივი ვითარება ასე შეჯამა: „ბანაკებში მყოფი მამაკაცები, ქალები და ბავშვები იძულებით მძიმე შრომას ასრულებენ, იღებენ უკმარის საკვებ ულუფას, იტანენ ცემას, უკიდურესად არასაკმარის სამედიცინო მომსახურებას და ანტისანიტარულ პირობებს. მრავალი მათგანი ავადდება, დიდ რესურსებს კარგავს ჯერ კიდევ პატიმრობისას, ხოლო მათი მნიშვნელოვანი ნაწილი ბანაკშივე იღუპება ან მალევე – გათავისუფლების შემდეგ“. ორგანიზაცია მოითხოვს ჩრდილოეთ კორეაში ყველა პოლიტიკური ბანაკის დაუყოვნებლივ დახურვას. ამ მოთხოვნას მხარს უჭერს ჩრდილოეთ კორეაში კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების აღსაკვეთად შექმნილი საერთაშორისო კოალიცია – 40-ზე მეტი ადამიანის უფლებათა ორგანიზაციის გაერთიანება.

 ლიტერატურა 


რესურსები ინტერნეტში
Report of the Commission of Inquiry on Human Rights in the Democratic People's Republic of Korea — დეტალური ანგარიში რუკებითა და სატელიტური ფოტოებით
Amnesty International: North Korea: Political Prison Camps – დოკუმენტი ჩრდილოეთ კორეის ციხე-ბანაკების შესახებ
 – კომპლექსური ანალიზი ჩრდილოეთ კორეის პოლიტიკური ბანაკების შესახებ
Freedom House: Concentrations of inhumanity  – ჩრდილოეთ კორეის პოლიტიკური შრომის ბანაკებთან დაკავშირებული რეპრესიული პრაქტიკის ანალიზი
Christian Solidarity Worldwide: North Korea: A case to answer – a call to act – ანგარიში, რომელიც ყურადღებას ამახვილებს მასობრივ მკვლელობებზე, თვითნებურ პატიმრობაზე, წამებასა და შესაბამის საერთაშორისო დანაშაულებზე რეაგირების აუცილებლობაზე
 Washington Post: North Koreas Hard Labor Camps – ჩრდილოეთ კორეის იძულებითი შრომის ბანაკების ინტერაქტიული რუკა


იხილეთ აგრეთვე  

 Gulag
 Human rights in North Korea
 Prisons in North Korea
 Forced labor in the Soviet Union
 Moha Lout Plaoh 
 Great Leap Forward

სქოლიო

კატეგორია:სასჯელები
კატეგორია:ადამიანის უფლებათა დარღვევა