ფუტაბატეი შიმეი

ფუტაბატეი შიმეი (; დ. 4 აპრილი, 1864 — გ. 10 მაისი, 1909) — იაპონელი მწერალი, მთარგმნელი და ლიტერატურის კრიტიკოსი. მისი ნაწერები შესრულებულია რეალისტური სტილით, რომელიც პოპულარული იყო მე-19 საუკუნის შუა და ბოლო პერიოდში. მისი ნაშრომი „მცურავი ღრუბელი“ (უკიგუმო, 1887) ფართოდ არის აღიარებული, როგორც იაპონიის პირველი თანამედროვე რომანი.

ბიოგრაფია
ფუტაბატეი დაიბადა ჰასეგავა ტაცუნოსუკეს სახელით ედოში (ახლანდელი ტოკიო). მას შემდეგ, რაც ტოკიოს უცხოური ენების კოლეჯის რუსული ენის განყოფილებაში სწავლა მიატოვა ადმინისტრაციული რეორგანიზაციის საწინააღმდეგოდ პროტესტის ნიშნად, ფუტაბატეიმ გამოაქვეყნა ლიტერატურული კრიტიკა „შოსეცუ სორონი“. ამ ნაშრომის გამოცემა მწერალს კრიტიკოსმა და ავტორმა, ცუბოუჩი შოიომ გააბედვინა 1886 წელს. ფუტაბატეის პირველი რომანი „უკიგუმო“ ხშირად ითვლება დაუმთავრებლად, მაგრამ მისმა რეალისტურმა სტილმა ძლიერად იმოქმედა თანადროულ მწერლებზე. ფუტაბატეი ფლობდა რუსულ ენას და თარგმნიდა ივან ტურგენევისა და სხვა რუსი რეალისტების ნაწარმოებებს იაპონურად.

1902 წელს მან ესპერანტო შეისწავლა რუსეთში. 1906 წელს, იაპონიაში დაბრუნების შემდეგ, გამოაქვეყნა პირველი იაპონურ-ესპერანტული სასწავლო წიგნი „სეკაიგო“.

ფუტაბატეი გარდაიცვალა ტუბერკულოზით ბენგალის ყურეში, რუსეთიდან დაბრუნებისას, სადაც იმყოფებოდა, როგორც გაზეთ „ასაჰი შინბუნის“ სპეციალური კორესპონდენტის. იგი დაკრძალეს სინგაპურში.

ფუტაბატეის ფსევდონიმის წარმოშობა (რომელიც მიუთითებს „კუტაბატე შიმაეზე“, სიტყვასიტყვით „გაკუდე“) არაერთგზის ყოფილა სპეკულაციის საგანი (მათ შორის გამოითქვა ასეთი ვარაუდიც, რომ ეს სიტყვები წარმოთქვა ფუტაბატეი შიმეის მამამ, როდესაც მან გაიგო შვილის გეგმების შესახებ ლიტერატურის შესწავლის სურვილის თაობაზე). ფუტაბატეი ამტკიცებდა, რომ ეს იყო მისი შინაგანი ხმის სიტყვები, როდესაც კონფლიქტი ჰქონდა საკუთარ ალტერ ეგოსთან. როგორც თავად განმარტავდა, მის შინაგანი ბრძოლა მიდიოდა მის არტისტულ იდეალებსა და ფულის მოპოვების სურვილს შორის.

შემოქმედება

ნაწარმოებები

ფუტაბატეი შიმეი ცნობილია იაპონური ლიტერატურის მოდერნიზაციისთვის მნიშვნელოვანი როლის შესრულებით. მისი ნაშრომები გამოირჩევა რეალისტური სტილით, რომელიც მაშინდელ იაპონურ პროზაში ინოვაციურად ითვლებოდა. ფუტაბატეის ნაწარმოებები ხშირად ასახავს ადამიანური ემოციების სიღრმეს, სოციალურ დაძაბულობასა და საზოგადოებრივი რეფორმის პროცესებს, რაც მოიცავს მე-19 საუკუნის იაპონიის ტრანსფორმაციას თანამედროვე საზოგადოების ფონზე.

„უკიგუმო“ (浮雲, 1887) — ფუტაბატეის პირველი და ყველაზე ცნობილი რომანი, რომელიც ხშირად განიხილება იაპონიის პირველ თანამედროვე რომანად. ნაწარმოები აერთიანებს რეალისტურ თხრობას, შინაგან მონოლოგებსა და სოციალური გარემოს ზეგავლენას. უკიგუმო განსაკუთრებით ცნობილია კონფლიქტების ზუსტი აღწერით, რომლებსაც გმირი განიცდის ოჯახსა და საზოგადოებაში.

„შვილად აყვანილი ქმარი“ (其面影, სონო ომოკაგე, 1906) – ამ რომანში გრძელდება ფუტაბატეის ინტერესი ადამიანური ურთიერთობების რეალისტური ასახვისადმი. ტექსტში ყურადღება გამახვილებულია ოჯახის, პირადი პასუხისმგებლობისა და სოციალური ვალდებულებების თემებზე, რაც გამოხატავს იმდროინდელი იაპონური საზოგადოების მორალურ სტანდარტებს.

„ჰეიბონი“ (平凡, 1907) – ნაწარმოები ფოკუსირებულია ყოველდღიურ ცხოვრებაზე.ფუტაბატეი ასახავს ჩვეულებრივი ადამიანის ჩვეულებრივ პრობლემებს, რაც კიდევ უფრო აძლიერებს მისი რეალისტური ხედვის მნიშვნელობას. ამ ნაშრომში მკაფიოდ ჩანს მწერლის მიღწევები პიროვნების შინაგანი მდგომარეობის დეტალურ აღწერაში.

თარგმანები და გავლენა

ფუტაბატეი ასევე იყო აქტიური მთარგმნელი, განსაკუთრებით რუსული ლიტერატურის სფეროში. მან ივან ტურგენევისა და სხვა რუსი რეალისტების ნაშრომები თარგმნა იაპონურად, რამაც მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია იაპონურ ლიტერატურულ ტრენდებზე. მისი თარგმანები წარმოადგენენ ლიტერატურულ პლატფორმას, რომელმაც შეუწყო საფუძველს იაპონურ რეალიზმსა და თანამედროვე ნოველის სტილს.

ფუტაბატეის ნაშრომები მნიშვნელოვნად დაეხმარა რეალისტური თხრობის გავრცელებას იაპონურ ლიტერატურაში და მოგვცა მაგალითი იმისა, როგორ შეიძლება შეზავდეს ევროპული ლიტერატურული გავლენა ადგილობრივ კულტურულ კონტექსტთან. მისი შემოქმედება დღემდე განიხილება, როგორც მოდერნიზაციის საწყისი წერტილი იაპონურ პროზაში, და მრავალი თანამედროვე მკვლევარი მას განიხილავს, როგორც ერთ-ერთ ფუძემდებელ მწერალს თანამედროვე იაპონური  ლიტერატურისთვის.

უფრო ცნობილი ნაწარმოებები
რომანები

1887 — „უკიგუმო“ (浮雲)
1906 — „შვილად აყვანილი ქმარი“ (其面影, სონო ომოკაგე)
1907 — „ჰეიბონი“ (平凡)

ესეები

1885 — „ბიჯუცუ ნო ჰონგი“
1886 — „შოსეცუ სორონი“ (小説総論)

ბიბლიოგრაფია

Ryan, Marleigh Grayer (1990). Japan's first modern novel, Ukigumo of Futabatei Shimei. Ann Arbor, Mich.: Center for Japanese Studies, University of Michigan. p. 131. ISBN 0-939512-44-0.
Washburn, Dennis C. (1995). The Dilemma of the Modern in Japanese Fiction. Yale University Press. p. 107. ISBN 9780300105254.

იხილეთ აგრეთვე

 e-texts of Shimei's works at Aozora bunko
 Shimei's grave in Singapore's Japanese Cemetery


 An Adopted Husband [Sono Omokage] (English trans. 1919)

სქოლიო

კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:იაპონური ლიტერატურა