ადოლფ კეტლე

ლამბერ ადოლფ ჟაკ კეტლე (; დ. 22 თებერვალი, 1796, გენტი — გ. 17 თებერვალი, 1874, ბრიუსელი) — ბელგიელი მათემატიკოსი, ასტრონომი, მეტეოროლოგი და სოციოლოგი; მეცნიერული სტატისტიკის ერთ-ერთი შემქმნელი. მათემატიკისა და ასტრონომიის პროფესორი ბრიუსელში (1819). 1820 წლიდან ბელგიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, ხოლო 1834 წლიდან მდივანი. 1832 წლიდან თავის მიერ დაარსებული ასტრონომიული და მეტეოროლოგიური ობსერვატორიის დირექტორი ბრიუსელში. 1841-1874 წლებში მისივე ინიციატივით შექმნილი ბელგიის ცენტრალური სტატისტიკური კომისიის თავმჯდომარე; „ელემენტარული ასტრონომიის“ ავტორი. კეტლე პოზიტივიზმის პოზიციებიდან ამტკიცებდა, რომ სოციალური ცხოვრება და ფიზიკური მოვლენები ექვემდებარება ერთი რიგის კანონებს და ამიტომ ისინი მათემატიკური სტატისტიკის ზუსტი მეთოდებით უნდა შეისწავლონ. კეტლემ წამოაყენა ისეთი „საშუალო ადამიანის“ (homme moyen) ცნება, რომელსაც საშუალო ფიზიკური, ინტელექტუალური და მორალური მონაცემები აქვს. კეტლემ დაამტკიცა, რომ ზოგიერთი მასობრივი საზოგადოებრივი მოვლენა (შობადობა, სიკვედილიანობა, ბოროტმოქმედება და სხვა) ემორჩილება განსაზღვრულ კანონზომიერებებს. კეტლეს ნაშრომი „ადამიანისა და მისი უნარის განვითარების შესახებ ანუ სოციალური ფიზიკის ცდა“ მარქსმა შეაფასა როგორც „ჩინებული სამეცნიერო შრომა“.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს კეტლე.

ლიტერატურა

სქოლიო

კატეგორია:ბელგიელი მათემატიკოსები
კატეგორია:ბელგიელი ასტრონომები
კატეგორია:ბელგიელი მეტეოროლოგები
კატეგორია:ბელგიელი სოციოლოგები