არქიტა (მთვარის კრატერი)

კრატერი არქიტა () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი, მათემატიკოსისა და ასტრონომის, არქიტას პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ერატოსთენული პერიოდით ივარაუდება.

სახელწოდება
კრატერის სახელწოდება „არქიტა“ მომდინარეობს, მისი ეპონიმის — არქიტას () მიხედვით. 2009 წლის მთვარის ზედაპირის სახელწოდების რუსული ნომენკლატურული რიგის მიხედვით მისი და ეპონიმის სახელია (), ინგლისურადაც იგივეა კრატერისა და ეპონიმის სახელწოდება ().

 კრატერის აღწერა 
კრატერის უახლოესი მეზობლები არიან ტიმეოსი ჩრდილო-დასავლეთით, ბონდი დას. ჩრდილოეთით და პროტაგორა სამხრეთ-სამხრეთ-აღმოსავლეთით. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 31.95 კმ, სიღრმე — 2.05 კმ.

კრატერს თითქმის იდეალური წრიული ფორმა აქვს სამხრეთ ნაწილში გამონაზარდით. კრატერის კიდეს ბასრი კიდე აქვს და პრაქტიკულად ხელუხლებელი შემორჩენილია. კისრის აღმოსავლეთი ნაწილიდან მასიური ქედი ვრცელდება. კიდე მიმდებარე რელიეფიდან 0.94 კმ-ით მაღლა ადის, ხოლო კრატერის მოცულობა 711.06 კმ³-ია. კრატერის თასის ფსკერი არათანაბარია, მრავალი ნაოჭით. 680 მ სიმაღლის რამდენიმე თვალსაჩინო ცენტრალური მწვერვალი მდებარეობს კრატერის თასში, ცენტრიდან აღმოსავლეთით ოდნავ გადახრილი. კრატერის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს ფარისებრი ვულკანის გუმბათი, დიამეტრით 30-40 კმ და სიმაღლით დაახლოებით 70 მ, რომელიც ჩანს მხოლოდ მზის განათების დაბალი კუთხით და აღინიშნება როგორც Ar1. თანამგზავრული კრატერი Archytes G და მის მიმდებარე პატარა უსახელო კრატერი სამხრეთით მდებარეობს გუმბათის ცენტრში; გუმბათის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი აღნიშნულია მეორადი კრატერების მცირე ჯაჭვით.

 სატელიტური კრატერები 
 370პქ|ცენტრი| არქიტა  კოორდინატები დიამეტრი, კმB35.2D44.8G 7.2K13.8L 4.4U 7.4W 5.7

იხილეთ აგრეთვე
მთვარის კრატერების სია

რესურსები ინტერნეტში













სქოლიო

კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-05