კონსერვის რიგი

„კონსერვის რიგი“ — ამერიკელი მწერლის ჯონ სტეინბეკის რომანი, რომელიც გამოიცა 1945 წელს. წიგნში მოქმედება ვითარდება დიდი დეპრესიის პერიოდში მონტერეიში (კალიფორნია), სარდინის საკონსერვო ქარხნებით სავსე ქუჩაზე, რომელიც კონსერვის რიგის სახელითაა ცნობილი. ამბავი იქ მცხოვრები ხალხის გარშემო ვითარდება: ლი ჩონგი, ადგილობრივი სასურსათო მაღაზიის მფლობელი; დოკი, საზღვაო ბიოლოგი ; და მაკი, მაწანწალების ჯგუფის ლიდერი.

რეალურ ადგილს, რომელზეც სტეინბეკი წერდა, მონტერეიში ოუშენ-ვიუ ავენიუს მონტერეიში, მოგვიანებით წიგნის საპატივცემულოდ სახელი გადაერქვა და კონსერვის რიგი ეწოდა. ამავე სახელწოდების ფილმი გამოვიდა 1982 წელს, ხოლო სასცენო ვერსია დაიდგა1995 წელს.

 გამოქვეყნების ისტორია 
სტაინბეკი დაიბადა ფერმერთა ქალაქ სალინასში, კალიფორნიაში, 1902 წლის 27 თებერვალს. სალინასის საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, 1919 წელს ჩაირიცხა სტენფორდის უნივერსიტეტში. 1930 წელს მან იქორწინა პირველ მეუღლეზე, კეროლ ჰენინგზე. 1930-იან წლებში სტაინბეკმა დაწერა რამდენიმე თავისი ყველაზე პოპულარული რომანი, მათ შორის: „ტორტილა ფლეტი“ (1935), „საეჭვო ბრძოლაში“ (1936), „თაგვებსა და ადამიანებზე“ (1937) და „მრისხანების მტევნები“ (1939). სტაინბეკი და მისი მეუღლე 1930-დან 1936 წლამდე ხშირად ცხოვრობდნენ მისი ოჯახის სამოთახიან საზაფხულო კოტეჯში ქალაქ პასიფიკ გროუვში (კალიფორნია). ის, ასევე, ცხოვრობდა ამ კოტეჯში სხვადასხვა დროს 1940-იან წლებში. სტაინბეკმა დაწერა რომანი „კონსერვის რიგი“ 1944 წელს, როდესაც ის ნიუ-იორკში ცხოვრობდა. წიგნი 1945 წელს გამოქვეყნდა.

1953 წლის ესეში, სადაც ის აღწერდა რა იყო კონსერვის რიგისთვის შთაგონება, სტაინბეკმა განმარტა, რომ „ეს იყო ერთგვარი ნოსტალგიური რამ ჯარისკაცების ჯგუფისთვის, რომლებმაც მითხრეს: 'დაწერე რამე სასაცილო, რაც ომზე არ იქნება. დაწერე რამე წასაკითხი ჩვენთვის — ომი გვზარავს.'“ 

როდესაც,  პირველი მსოფლიო ომის დროს, მონტერეიში, სარდინის საკონსერვო რაიონში ბიზნესი ყვაოდა და აშენდა რამდენიმე ახალი საკონსერვო ქარხანა, რომლებმაც შექმნეს უწყვეტი მწკრივი, დაიბადა მეტსახელი „კონსერვის რიგი“ (Cannery Row). 1945 წელს სტაინბეკის რომანის წარმატების შემდეგ, "Cannery Row"-მა ფართო აღიარება მოიპოვა. 1958 წელს, სტაინბეკის პატივსაცემად, ოუშენის გამზირს (Ocean Avenue) ეწოდა სახელი „კონსერვის რიგი“. 

 სიუჟეტი 
ნოველის სიუჟეტი ვითარდება ადგილობრივი საზღვაო ბიოლოგის, დოკის გარშემო და აღწერს მის ურთიერთობას მაკთან და მის მეგობრებთან, რომლებიც უმუშევარი მამაკაცების ჯგუფია, ასევე — მონტერეის სარდინის საკონსერვო რაიონის სხვა მაცხოვრებლებთან. 
მაკი და მისი მეგობრები ცდილობენ, რაიმე კარგი გაუკეთონ თავიანთ მეგობარ დოკს, რომელიც მათ მიმართ ყოველთვის უანგაროდ კეთილი იყო. მაკს მოუვა აზრი, რომ მათ სამადლობელი წვეულება უნდა მოაწყონ და მთელი სამეობლო სწრაფად ერთვება ამ საქმეში. სამწუხაროდ, წვეულება არ წავა ისე, როგორც დაგეგმილი იყო, რის შედეგადაც დოკის ლაბორატორია და სახლი ნადგურდება — და დოკის განწყობაც ფუჭდება. დოკის კეთილგანწყობის დასაბრუნებლად, მაკი და ბიჭები გადაწყვეტენ, კიდევ ერთი წვეულება მოაწყონ — ოღონდ ამჯერად ყველაფერი გამოასწორონ.  მწერალ ეკა კურნიავანის თანახმად, „რომანი გვიწვევს, დავინახოთ სამყარო თავმდაბალი და, ზოგჯერ, ძალიან ვიწრო პერსპექტივიდან. დაწყებული დანგრეული Ford Model T-ის ძრავიდან, დამთავრებული ჩინელი ემიგრანტის სასურსათო მაღაზიის სალარომდე, ან თუნდაც ბორდელამდეც კი.“

დოკის პერსონაჟი სტაინბეკმა საკუთარი მეგობრის — ედ რიკეტსის მიხედვით შექმნა, რომელიც საზღვაო ბიოლოგი და მეწარმე იყო. 

 ტკბილი ხუთშაბათი 
მოგვიანებით სტაინბეკმა დაწერა „კონსერვის რიგის“ გაგრძელება, სახელწოდებით „ტკბილი ხუთშაბათი“, რომელიც 1954 წელს გამოქვეყნდა. ამ ნაწარმოებში შემოყვანილია რამდენიმე ახალი პერსონაჟი, საკონსერვო ქარხნები დახურულია, ხოლო დოკი, მეგობრების დახმარებით, სიყვარულს პოულობს.

 გამოხმაურება 
გამოქვეყნებას ბევრმა კრიტიკოსმა უარყო ნაწარმოები, როგორც „უბრალო გასართობი და ადვილი კარიკატურა, ისეთი უმნიშვნელო რამ, რისი სიძულვილიც მიმომხილველებს უყვართ, რადგან ეს მათ შესაძლებლობას აძლევთ, გამოიყენონ თავიანთი მგზნებარე ნიჭი სახალისო დაცინვისა და მახვილგონივრული შენიშვნებისთვის“. The New York Times Book Review-მ და აღმოსავლეთ სანაპიროს რამდენიმე კრიტიკოსმა გაანადგურეს სტაინბეკის ახალი რომანი. დასავლეთ სანაპიროზე, The Los Angeles Times-ის რეცენზენტმა, ბენჯამინ ჰაუდენმა, აღიარა, რომ „კონსერვის რიგი“ სტაინბეკის საუკეთესო ნაშრომი არ იყო, „მაგრამ ის ნაწილები, რომლებიც კარგია, ისეთი სასაცილოა, რომ ეს პატარა წიგნი იმის წინაპირობას იძლევა, რომ გაყიდვებით ყველაფერს აჯობოს, რაც მას „მრისხანების მტევნების“ შემდეგ შეუქმნია.“

1977 წელს, რომანის ხელახალი შეფასებისას, ჯექსონ ჯ. ბენსონმა, ამერიკული ლიტერატურის პროფესორმა სან დიეგოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში, დაწერა: „ერთი მხრივ, წიგნი სტაინბეკის მრავალ მკითხველში გახდა ფავორიტი, ხოლო ედ რიკეტსი ლეგენდად და თავად კონსერვის რიგი ტურისტულ მექად აქცია. რომანი კრიტიკოსებს დღემდე აბნევს.“

 ადაპტაცია 
 ფილმი 
1982 წელს გამოვიდა ფილმი სახელწოდებით „კონსერვის რიგი“, სადაც მთავარ როლებს ნიკ ნოლტი და დებრა უინგერი ასრულებდნენ. ფილმისთვის სცენარი დაწერა დეივიდ ს. უორდმა და ის დაფუძნებული იყო „ტკბილ ხუთშაბათსა“ და „კონსერვის რიგზე“.

 სპექტაკლი 
1994 წელს, თეატრნა ვესტერნ სთეიჯმა (Western Stage) სალინასში, დაუკვეთა ჯ. რ. ჰოლს რომანის სცენური ადაპტაცია მისი გამოქვეყნების 50 წლისთავის აღსანიშნავად. ერთი წლის შემდეგ, ის დაიდგა „სტაინბეკის ეროვნული ფესტივალის“ ფარგლებში. შემდგომში, ის კვლავ აღადგინეს ვესტერნ სთეიჯმა 2005 წელს და ალეგეინის საგრაფოს სათემო კოლეჯმა პიტსბურგში (პენსილვანია), 2007 წელს.

 რესურსები ინტერნეტში 



 სქოლიო 

კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკული რომანები
კატეგორია:1939 წლის რომანები
კატეგორია:ჯონ სტაინბეკის რომანები