კეტრინ კლერიდესი

კეტრინ კლერიდესი (; დ. 10 მაისი, 1949 — გ. 5 ოქტომბერი, 2025) — კვიპროსელი აქტივისტი, რომელიც მხარს უჭერდა კვიპროსის მშვიდობიან გაერთიანებას. იგი იყო გლაფკოს კლირიდის ინსტიტუტის სამეთვალყურეო საბჭოს საპატიო პრეზიდენტი და კვიპროსის წარმომადგენელთა პალატის ყოფილი დეპუტატი (პარლამენტარი). ის გახდა პირველი ქალი, რომელიც აირჩიეს დემოკრატიული გაერთიანების პარტიის ვიცე-პრეზიდენტად (2003–2007) და ასევე პარტიის ქალთა ორგანიზაციის პირველი მდივანი. ის იყო კვიპროსის კონფლიქტების გადაწყვეტის ტრენერთა ჯგუფის წევრი, რომელსაც მიაწერენ კვიპროსში სამშვიდობო მოძრაობის დაწყების ხელშეწყობას. მას იცნობდნენ კვიპროსში ქალთა და გოგონათა უფლებების დაცვის საკითხებზე ათწლეულების განმავლობაში გაწეული მუშაობით, ასევე გაყოფილი კუნძულისთვის მნიშვნელოვანი შიდა-თემთაშორისი და შერიგების საქმიანობით. იგი იყო ლიცენზირებული ადვოკატი და სამოქალაქო მშვიდობის მშენებელი. 2016 წელს, მას მიენიჭა „JAMS Weinstein Senior Fellow“-ის სტატუსი, როგორც კონფლიქტების ალტერნატიული გადაწყვეტის (ADR) სფეროში შეტანილი წვლილის აღიარება. მანამდე იგი მონაწილეობდა ფულბრაიტის კომისიის მიერ ორგანიზებულ კონფლიქტების გადაწყვეტის ვორქშოფებში, რომლებიც გათვლილი იყო ბერძენ და თურქ კვიპროსელებზე, რომლებიც მუშაობდნენ კუნძულის შერიგებასა და გაერთიანებაზე. ის დაქორწინებული იყო კოსტას შამასზე, ბუღალტერსა და სამშვიდობო აქტივისტზე.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
კატერინ კლირიდისი დაიბადა ლონდონში, ინგლისში, 1949 წლის 10 მაისს. ის იყო გლაფკოს კლირიდისის (1919–2013), კვიპროსის რესპუბლიკის პრეზიდენტის და ლილა ერულკარის (1921–2007) ქალიშვილი. ის ასევე იყო იოანის კლირიდისის, ნიქოზიის ყოფილი მერის, შვილიშვილი. კლირიდისმა განათლება მიიღო სოციოლოგიის (ბედფორდის კოლეჯი, ლონდონის უნივერსიტეტი), პოლიტიკური მეცნიერებების (ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი) და სამართლის მიმართულებით.

პოლიტიკური კარიერა
კლირიდისი 1970 წლიდან 1971 წლამდე მუშაობდა კვიპროსის რესპუბლიკის სტატისტიკისა და კვლევების დეპარტამენტში, ხოლო 1972 წლიდან 1974 წლამდე – სოციალური კვლევების ცენტრში. 1975-დან 1977 წლამდე ის მუშაობდა ოჯახის დაგეგმვის საერთაშორისო ფედერაციაში, ლონდონში. 1980 წლიდან 1991 წლამდე კვიპროსის ბანკის იურიდიული მრჩეველი იყო. 1974 წელს მან იკისრა პრესის წარმომადგენლის მოვალეობა კვიპროსის პრესისა და ინფორმაციის სამსახურში, სადაც უცხოელ ჟურნალისტებს აწვდიდა ინფორმაციას კვიპროსის საკითხისა და ლტოლვილთა პრობლემების შესახებ.

კლირიდისი იყო ნიქოზიის ოლქის დეპუტატი კვიპროსის წარმომადგენელთა პალატაში, 1991 წლიდან 2003 წლამდე, ორი ვადის განმავლობაში. 2004 წლიდან 2006 წლამდე კი ის იყო შემცვლელი კანდიდატი. მან დააარსა და ხელმძღვანელობდა კვიპროსის დემოკრატიული გაერთიანების პარტიის (DISY) საზოგადოებასთან ურთიერთობისა და სამოქალაქო საზოგადოების გაძლიერების სამდივნოს. ის იყო „DISY“-ის ქალთა ორგანიზაციის დამფუძნებელი წევრი და მდივანი, მოგვიანებით კი გახდა პარტიის სოციალური პოლიტიკისა და ქალთა უფლებების კომიტეტის პრეზიდენტი. ასევე, იკავებდა „DISY“-ის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობას. 1999 წელს მან დააფუძნა „DISY“-ის ორთემთაშორისი ურთიერთობების ბიურო.

კლირიდისი იყო კვიპროსში მდებარე გლაფკოს კლირიდისის ინსტიტუტის სამეთვალყურეო საბჭოს საპატიო პრეზიდენტი. ეს ინსტიტუტი ვილფრიდ მარტენსის ევროპული კვლევების ცენტრის წევრია. როგორც დეპუტატი, კლირიდისი მუშაობდა კანონმდებლობაზე, რომელიც მიზნად ისახავდა ქალების მდგომარეობის გაუმჯობესებას, მაგალითად:ოჯახში ძალადობის აღკვეთა, სამსახურში სექსუალური შევიწროება, ქონების გაყოფა განქორწინების დროს, საპენსიო საკითხები და ლგბტქ+ უფლებების ხელშეწყობა. 

ის იყო მდგრადი განვითარებისა და კონფლიქტების გადაწყვეტის ხელშეწყობის საერთაშორისო ეკოლოგიური მშვიდობის სოფლის დამფუძნებელი წევრი და თანათავმჯდომარე. ასევე, ის იყო ინტელექტუალური შეზღუდვის მქონე პირთა დაცვის ასოციაციის, სამუშაო ადგილზე სექსუალური შევიწროების საკითხების მოგვარების საინიციატივო ჯგუფისა და საგზაო უსაფრთხოების საინიციატივო ჯგუფის დამფუძნებელი წევრი.

კლირიდისი მუშაობდა კვიპროსის მთავრობის ჰუმანიტარულ საკითხთა კომისრად 2013 წლიდან 2015 წლამდე. მისი პასუხისმგებლობის სფეროში შედიოდა რელიგიური უმცირესობები (მარონიტები, სომხები და ლათინები), დიასპორაში მყოფი კვიპროსელები, ასევე დაკარგულ და ტყვედ მყოფ პირებთან დაკავშირებული საკითხები.

ორკომუნალური მუშაობა
კლირიდისი განუწყვეტლივ მუშაობდა ბერძენ და თურქ კვიპროსელებს შორის კონტაქტისა და შერიგებისთვის. 2000 წლის 8 მარტს იგი სიტყვით გამოვიდა კემბრიჯის უნივერსიტეტში გამართულ კონფერენციაზე, სახელწოდებით „კვიპროსი: დაფარული სიმართლე“ (Cyprus Uncovered), სადაც კვიპროსში მშვიდობის პერსპექტივებზე ისაუბრა. 2005 წლის მაისში მან მოხსენება წაიკითხა კონფერენციაზე „გზები კვიპროსში მყარი მშვიდობისკენ“ (Roads to Stable Peace in Cyprus) სერდარ დენქთაშთან, კვიპროსის ყოფილი თურქული რესპუბლიკის პრეზიდენტის, რაუფ დენთაშის ვაჟთან, ერთად. ის ჩართული იყო პროექტში „ევროპა-კვიპროსი: კვიპროსის ზეპირი ისტორია და ცოცხალი მეხსიერება“ (Europe-Cyprus: The Cyprus oral history and living memory project). 2015 წელს დაესწრო „AIPFE“-ქალები ევროპიდან ორგანიზაციის პრეზენტაციას „გაძლიერება, მოტივირება, დაკავშირება“ (Empower, Motivate, Connect), სადაც ორგანიზაციის ხედვა იყო წარმოდგენილი. მომდევნო წელს, 2016 წელს, იგი იყო მოწვეული მკვლევარი კალიფორნიის შტატის ჰილსის უნივერსიტეტის მოლაპარაკებების, კონფლიქტების გადაწყვეტისა და მშვიდობის მშენებლობის (NCRP) პროგრამაში. ის არ ეთანხმებოდა მმართველ პარტიას და დაიცვა თურქი კვიპროსელი კანდიდატი ნიაზი ქიზიურექი არჩევნებში. მისი ვიდეო ინტერვიუ, რომელიც ფლორიან ჰართლაიბმა ჩაწერა, შეგიძლიათ იხილოთ მარტენსის ცენტრის ეგიდით. კიდევ ერთი ვიდეო, სახელწოდებით „ფიქრები ყავის ფინჯანზე“ (Thoughts over a cup of Coffee), 2022 წლის მარტში, ორთემთაშორის მუზეუმში, ვიზუალური ხელოვნებისა და კვლევის ცენტრთან (CVAR) თანამშრომლობით ჩაიწერა. მან „CVAR“-ს შესწირა სამი ათასი წიგნი მამის, ყოფილი პრეზიდენტის, გლაფკოს კლირიდისის, პირადი კოლექციიდან. 2022 წლის მაისში ის დაესწრო კონფერენციას „წვეულება პარკში, კვიპროსული თემების გაერთიანება“ (Party in the Park, bringing Cypriot Communities Together), რომელიც კვიპროსის მშვიდობისა და დიალოგის ასოციაციამ და საერთაშორისო თემების ორგანიზაციამ მოაწყვეს. 2022 წლის ზაფხულში, ნიქოზიის გაეროს ბუფერულ ზონაში გამართულ გაეროს სამშვიდობო ძალების ბიზნესისა და ნეთვორქინგის გამოფენაზე, მან მხარი დაუჭირა მერი პირგოსის „კვიპროსის ისტორიების“ სტენდს.

გარდაცვალება
კლერიდესი კიბოთი გარდაიცვალა 2025 წლის 5 ოქტომბერს, 76 წლის ასაკში.

ჯილდოები
1994 წელს კლირიდისი გახდა ეიზენჰაუერის გაცვლითი პროგრამის სტიპენდიანტი (Eisenhower Exchange Fellow), რომელიც ფოკუსირებული იყო ქალთა საკითხებზე, ფედერალიზმსა და ეკოლოგიურად სუფთა განვითარებაზე.

2016 წელს მას მიენიჭა „JAMS“ ვაინშტაინის უფროსი სტიპენდიანტის (JAMS Weinstein Senior Fellow) სტატუსი, კონფლიქტების ალტერნატიული გადაწყვეტის (ADR) სფეროში შეტანილი წვლილის აღიარების ნიშნად. მანამდე იგი მონაწილეობდა ფულბრაიტის კომისიის მიერ ორგანიზებულ კონფლიქტების გადაწყვეტის ვორქშოფებში, რომლებიც გათვლილი იყო ბერძენ და თურქ კვიპროსელებზე, რომლებიც მუშაობდნენ კუნძულის შერიგებასა და გაერთიანებაზე.

შერჩეული პუბლიკაციები
 Building Bridges in a Polarized World and Divided Cyprus 2022 Heterotopia 
 Overcoming Ethnic Divides: Is Cyprus Ready For Success with Y. Harris 2016 
 'Building bridges on a divided island: The Case of Cyprus' pp 38–41 in The Heybeliada Talks: Two years of Public Diplomacy on Cyprus Eds. S. Tiryaki and M. Akgun 2011 

სქოლიო

კატეგორია:კვიპროსელი ქალები
კატეგორია:აზიელი ქალები
კატეგორია:აქტივისტები
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი