ზოლტან ლაიოშ ბეი

ზოლტან ლაიოშ ბეი (; დ. 24 ივლისი, 1900, გიულა — გ. 4 ოქტომბერი, 1992, ვაშინგტონი, კოლუმბიის ოლქი) — უნგრელი ფიზიკოსი, პროფესორი და ინჟინერი, რომელმაც შეიმუშავა მიკროტალღური ტექნოლოგია, ვოლფრამის ნათურები და რადარის ტექნოლოგია და მონაწილეობდა მთვარის რადარში.

ბიოგრაფია
ზოლტან ლაიოშ ბეი დაიბადა 1900 წლის 24 ივლისს, გიულაში. მან დებრეცენის საშუალო სკოლა დაამთავრა. 1918 წლიდან ზოლტან ბეი სწავლობდა ეოტვოშ იოჟეფის კოლეჯში, შემდეგ პაზმანი პეტერის სახელობის სამეფო უნივერსიტეტში (ბუდაპეშტის უნივერსიტეტის ყოფილი სახელი). 1923 წელს მან მიიღო სკოლის მასწავლებლის დიპლომი, ხოლო 1926 წელს — ფიზიკის დოქტორის ხარისხი.

1930 წლიდან ბეი მუშაობდა ფიზიკის პროფესორად სეგედის უნივერსიტეტში.

1923 წელს შპს „ტუნგსრამში“ დაარსდა სინათლის წყაროების ლაბორატორია, სადაც ძირითადად ელექტრული სინათლის წყაროებს სწავლობდნენ. ლაბორატორიას ხელმძღვანელობდა იგნაც პფაიფერი, ხოლო ზოლტან ბეი, ტივადარ მილნერთან, იმრე ბროდისთან, დიორგი სიგეტისთან, ერნო ვინტერთან და მრავალ სხვასთან ერთად, ასევე აწარმოებდა კვლევებს. 1926-1930 წლებში ზოლტან ბეი გერმანიაში მუშაობდა, სადაც აზოტში ელექტრულ განმუხტვებს სწავლობდა. უნგრეთში დაბრუნების შემდეგ, ზოლტან ბეი ადგილობრივი უნივერსიტეტის თეორიული ფიზიკის განყოფილების ხელმძღვანელად დაინიშნა.

1937 წელს იგი უნგრეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი გახდა, ხოლო 1945 წელს სრულუფლებიან წევრად აირჩიეს. მეორე მსოფლიო ომის დროს ზოლტან ბეი ებრაელ კოლეგებს ნაცისტური დევნისგან იცავდა.

ზოლტან ბეი 72 წლის ასაკში პენსიაზე გავიდა. 1981 წელს იგი უნგრეთის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრად აირჩიეს. ზოლტან ბეი 1992 წლის 4 ოქტომბერს, ვაშინგტონში, აშშ-ში გარდაიცვალა.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბეი.

რესურსები ინტერნეტში
 KFKI notes on Zoltan Bay
 HPO-Hungary on Zoltan Bay 
 BzLogi-Hungary-Bzaka on Zoltan Bay
 Zoltan Bay Foundation for Applied Research
 Retrotechtacular: [Zoltán Bay’s] Moon Bounce Coulometer Signal Amplifier
 Reflection of microwaves from the Moon
 Zoltan Bay and his Chemical Moonbounce Detector
 TO SEE THE UNSEEN. A History of Planetary Radar Astronomy

სქოლიო

კატეგორია:უნგრელი ფიზიკოსები