აბდ ალ-რაჰმან ალ-სუფი

აბდ ალ-რაჰმან ალ-სუფი (; დ. 7 დეკემბერი, 903, რეი – გ. 25 მაისი, 986, შირაზი) — სპარსელი ასტრონომი და მათემატიკოსი. ის ცხოვრობდა თავისი მეგობრის, ემირ ადუდ ალ-დავლას კარზე, ისპაჰანში და ბერძნულიდან თარგმნიდა ასტრონომიულ ნაშრომებს, ძირითადად პტოლემეოსის „ალმაგესტს“. ის შირაზში დაახლოებით 960 წლიდან მუშაობდა.

ის ყველაზე მეტად ცნობილია თავისი ასტრონომიული ნაშრომით „ზიჯ, უძრავი ვარსკვლავების წიგნი“ (), რომელიც შეიცავს 1017 ვარსკვლავის კატალოგს 48 თანავარსკვლავედის დეტალური აღწერილობებით. ნაშრომი იძლევა თითოეული თანავარსკვლავედის ფერად გამოსახულებას, ასევე ვარსკვლავების ცხრილს მათი ეკლიპტიკური კოორდინატებითა და ვარსკვლავური სიდიდეებით. საკუთარი დაკვირვებების საფუძველზე, ალ-სუფიმ კრიტიკულად გადახედა და დახვეწა თავისი წინამორბედების, პირველ რიგში, კლავდიუს პტოლემეოსის მონაცემები, კერძოდ, მან ანდრომედას გალაქტიკა პატარა ღრუბელად აღწერა და 964 წელს მან დიდი მაგელანის ღრუბელი თავის „უძრავი ვარსკვლავების წიგნში“ შეიტანა. ალ-სუფის კატალოგს დიდი გავლენა ჰქონდა ასტრონომიის შემდგომ განვითარებაზე. მას იყენებდნენ და ხშირად მოიხსენიებდნენ ალ-ბირუნი, აბუ ალ-ჰასან იბნ იუნისი, ნასირ ალ-დინ ალ-ტუსი, ესპანელი მეცნიერები „ალფონსინის ცხრილების“ შედგენისას და ულუღ ბეგის ობსერვატორიის სამარყანდის ასტრონომები „გურგან ზიჯის“ მომზადებისას.

ალ-სუფიმ დაწერა სხვა სამეცნიერო ნაშრომების მნიშვნელოვანი რაოდენობა, რომელთაგან ბევრი რამდენჯერმე ითარგმნა ლათინურად XII-XIV საუკუნეებს შორის:

„ასტროლაბთან ოპერაციების წიგნი“ არის ვრცელი ნაშრომი, რომელიც შედგება 1760 თავისგან (შემორჩენილია რამდენიმე შემოკლებული ხელნაწერი ვერსია, რომელიც დაახლოებით 400 თავს მოიცავს);
„ციურ სფეროსთან ოპერაციების წიგნი“ შედგება სამი ნაწილისგან, რომლებიც მოიცავს 50-ე, 52-ე და 65-ე თავებს;
„ტრაქტატი ტოლგვერდა მრავალკუთხედების აგების შესახებ“;
„ვარსკვლავების მეცნიერების შესავალი და მათი ვერდიქტები“ არის ასტროლოგიური ნაშრომი.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქევს აზოფი.

რესურსები ინტერნეტში
  Liber locis stellarum fixarum, 964 da www.atlascoelestis.com
   Liber locis stellarum fixarum, 964, manoscritto del 1417 riprodotto il 1730  da www.atlascoelestis.com
 Al-Sufi's constellations
 Al-Sūfī’s Book of the Constellations of the Fixed Stars and its Influence on Islamic and Western Celestial Cartography

კატეგორია:სპარსელი ასტრონომები