ჰასეგავა ნიოძეკანი

ჰასეგავა ნიოძეკანი (; დაბადების სახელი — ჰასეგავა მანჯირო ; დ. 30 ნოემბერი, 1875 — 11 ნოემბერი, 1969), ცნობილი თავისი ფსევდონიმით ჰასეგავა ნიოძეკანი () — იაპონელი სოციალური კრიტიკოსი და ჟურნალისტი ტაიშოსა და შოვას ეპოქებში. იგი მიიჩნევა ომთაშორისი პერიოდის იაპონიაში ლიბერალიზმისა და დემოკრატიის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ფუგურად და ფართო დამცველად.

ბიოგრაფია

ნიოძეკანი დაიბადა ტოკიოში, ფუკაგავას რაიონში, იამადა ტოკუჯიროს ოჯახში. მოგვიანებით იგი შვილად აიყვანა მამის დედის საგვარეულომ, რის შედეგადაც მიიღო გვარი — ჰასეგავა. 1885–1897 წლებში სწავლობდა დოჯინშაში, სკოლაში, რომელიც დააარსა მასანაო ნაკამურამ (). შემდგომში დადიოდა ტოკიოს ჰოგაკუინის სამართლის სკოლაში, რომელიც დღეს ტიუოს უნივერსიტეტის ნაწილია. სწავლა დაასრულა 1898 წელს, სისხლის სამართლის სპეციალობით.

კარიერა ჟურნალისტიკაში

1903 წელს ნიოძეკანი ჟურნალისტად მიიწვია კუგა კაცუნანიმ () გაზეთ ნიჰონში (-ში). 1907 წელს იგი გადავიდა ჟურნალში  (იაპონია და იაპონელები), სადაც თანამშრომლობდა მოაზროვნე -თან. რამდენიმე წლის შემდეგ კვლავ დაბრუნდა საგაზეთო ჟურნალისტიკაში და დაიწყო მუშაობა გაზეთში ნიჰონ ოიობი ნიჰონჯინი ( — ოსაკა ასაჰი შინბუნი).

მისი პუბლიკაციები მკაფიოდ ასახავდა მემარცხენე პოლიტიკურ პოზიციებს, რის გამოც 1918 წელს მან თანამდებობა დატოვა პროტესტის ნიშნად, მას შემდეგ, რაც გაზეთი მთავრობის მხრიდან მწვავე კრიტიკის ობიექტი გახდა.

პოლიტიკური აქტივობა

1919 წელს ნიოძეკანმა თანამოაზრე ლიბერალ ჟურნალისტთან,  ოიამა იკუოსთან () ერთად დააარსა პოლიტიკური ჟურნალი  „ვარერა“ ( — „ჩვენ“), რომლის მიზანი იყო პოლიტიკური რეფორმების, სოციალური დემოკრატიისა და სამოქალაქო თავისუფლებების ხელშეწყობა. ჟურნალი აქტიურად ეწინააღმდეგებოდა იაპონიაში მზარდ მილიტარიზმსა და ულტრანაციონალიზმს.

1932 წელს მან გამოაქვეყნა ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაშრომი — ნიჰონ ფუაშიზუმუ ჰიჰანი ( — „იაპონური ფაშიზმის კრიტიკა“), რომელშიც გააანალიზა „იაპონური ფაშიზმის“ ფორმირება და მისი სოციალური საფუძვლები.

1930-იანი წლების შუა პერიოდში მთავრობის რეპრესიებმა და მშვიდობის შენარჩუნების კანონების გამოყენებამ ნიოძეკანის დაპატიმრება და ხანმოკლე პატიმრობა გამოიწვია. ამის შემდეგ იგი იძულებული გახდა, უფრო ფრთხილი და ზომიერი ტონი შეენარჩუნებინა, თუმცა აგრძელებდა მტკიცებას, რომ იაპონური საზოგადოება თავისი ბუნებით ლიბერალური, რაციონალური და დემოკრატიულია და ბევრ ასპექტში ახლოს დგას ბრიტანული კლასიკური ლიბერალიზმის ტრადიციასთან.

აღსანიშნავია, რომ მიუხედავად მილიტარიზმის კრიტიკისა, ნიოძეკანი გარკვეულ პერიოდში მხარს უჭერდა აღმოსავლეთ აზიის დიდი სფეროს იდეას, რომელსაც განიხილავდა როგორც აზიური ეკონომიკური და კულტურული განვითარების ალტერნატიულ გზას ევროპული დომინაციის გარეშე.

შემდგომი წლები და აღიარება

1946 წელს ჰასეგავა აირჩიეს თანატოლთა პალატის წევრად მის ბოლო მოწვევაზე, მეიჯის კონსტიტუციის გაუქმებამდე. 1947 წელს იგი გახდა იაპონიის ხელოვნების აკადემიის წევრი, ხოლო 1948 წელს იაპონიის მთავრობამ მიანიჭა კულტურის ორდენი.

მისი საფლავი მდებარეობს სეირინ-ჯის ტაძარში, ბუნკიოს რაიონში, ტოკიოში.

ბიბლიოგრაფია

 Barshay, Andrew E. (1988). State and Intellectual in Imperial Japan: The Public Man in Crisis.
 Hanneman, Mary L. Hasegawa Nyozekan and Liberalism in Modern Japan. Global Oriental, 2007. ISBN 978-1-905246-49-6.
 De Lange, William (2023). A History of Japanese Journalism: State of Affairs and Affairs of State. Toyo Press. ISBN 978-94-92722-393.

სქოლიო

კატეგორია:იაპონელი მოაზროვნეები
კატეგორია:იაპონელი საზოგადო მოღვაწეები