შოვას პერიოდი

შოვას პერიოდი (, შოვა ჯიდაი) — პერიოდი იაპონიის ისტორიაში, რომელიც შეესაბამება იმპერატორ შოვას (ჰიროჰიტო) მმართველობის ხანას, 1926 წლის 25 დეკემბრიდან 1989 წლის 7 იანვრამდე, მისი გარდაცვალების დღემდე. მას წინ უძღოდა ტაიშოს ერა და მოჰყვა ჰეისეის ერა.
 შოვას ერა

შოვას ერა** (昭和時代, შოვა ჯიდაი) იყო იაპონიის ისტორიის პერიოდი, რომელიც შეესაბამება იმპერატორ შოვას (ჰიროჰიტო) მმართველობის ხანას 1926 წლის 25 დეკემბრიდან 1989 წლის 7 იანვრამდე, მისი გარდაცვალების დღემდე. მას წინ უძღვოდა ტაიშოს ერა და მოჰყვა ჰეისეის ერა.

1945 წლამდელი და შემდგომი შოვას პერიოდები თითქმის სრულიად განსხვავებული სახელმწიფოებია: 1945 წლამდელი შოვას ერა (1926-1945) ეხება იაპონიის იმპერიას, ხოლო 1945 წლის შემდგომი შოვას ერა (1945-1989) ეხება თანამედროვე იაპონიას.

 დასახელების მნიშვნელობა

ორი იეროგლიფი შოვაში (昭和) აღებულია ჩინური "წიგნი დოკუმენტებისა"-დან: "百姓昭明,協和萬邦" (თარგმანი: "ხალხი... ყველა გახდა კაშკაშად გონიერი. (საბოლოოდ), მან გააერთიანა და ჰარმონიზაცია გაუკეთა უამრავ სახელმწიფოს."). იმავე ციტატიდან იაპონიამ მიიღო ერის სახელი მეივა (明和) ედოს პერიოდში XVIII საუკუნის ბოლოს.

ტერმინი შეიძლება დაახლოებით გავიგოთ როგორც "განმანათლებელი მშვიდობა" ან ზოგიერთი ინტერპრეტაციის მიხედვით "ბრწყინვალე იაპონია".

 პოლიტიკური განვითარება (1926-1936)

კატო ტაკააკის არჩევამ იაპონიის პრემიერ-მინისტრად გააგრძელა დემოკრატიული რეფორმები. ეს კულმინაციას მიაღწია საყოველთაო მამრობითი საარჩევნო უფლების მიღებით 1925 წლის მაისში. საერთო საარჩევნო კანონმა ყველა 25 წელზე უფროსი ასაკის მამაკაც მოქალაქეს მისცა ხმის მიცემის უფლება, თუ ისინი თავიანთ საარჩევნო ოლქებში მინიმუმ ერთი წელი ცხოვრობდნენ. ელექტორატი თითქმის ოთხჯერ გაიზარდა - 3.3 მილიონიდან 12.5 მილიონამდე.

 იაპონური ნაციონალიზმი

1868 წლამდე უმეტეს იაპონელს უფრო მარტივად ემთხვეოდა თავისი ფეოდალური სამფლობელო ვიდრე "იაპონიის" იდეა მთლიანად. ტოკუგავას შოგუნატის დამხობის შემდეგ, მეიჯის ერამ ყველაფერი შეცვალა. მასობრივი განათლების, იძულებითი სამხედრო სამსახურის, ინდუსტრიალიზაციის, ცენტრალიზაციისა და წარმატებული საგარეო ომების შემოღებით, იაპონური ნაციონალიზმი დაიწყო ძლიერ ძალად საზოგადოებაში.

იაპონური ნაციონალიზმი მხარს უჭერდა ბუშიდოს რომანტიკული კონცეფცია და მოტივირებული იყო თანამედროვე ზრუნვით სწრაფი ინდუსტრიული განვითარებისა და სტრატეგიული დომინირებისთვის აღმოსავლეთ აზიაში.

 მანჯურიის ოკუპაცია (1931)

1931 წლის 18 სექტემბერს მოხდა მუკდენის ინციდენტი. იყო მცირე აფეთქება იაპონური რკინიგზის ლიანდაგებზე, მუკდენის ჩრდილოეთით. იაპონიამ მანჯურია დაიპყრო ამის შედეგად. იმპერიული იაპონური არმიის კვანტუნგის არმიამ და ჩინურ ჯარებს თავს დაესხა. იაპონმა დაპყრო მთელი მანჯურია და დააარსა მარიონეტული სახელმწიფო მანჯუკუო 1932 წლის 1 მარტს.

 მეორე ჩინურ-იაპონური ომი (1937-1945)

1937 წლის 7 ივლისს, მარკო პოლოს ხიდთან, იაპონური კვანტუნგის არმიამ აფეთქებები გამოიყენა მანჯურიის ჩინური მხარიდან როგორც ბაბილი შემოსევისთვის. შემოსევამ გამოიწვია ფართომასშტაბიანი ომი, რომელიც ცნობილია როგორც მეორე ჩინურ-იაპონური ომი.

1937 წლის 13 დეკემბერს, იმპერიულმა იაპონურმა არმიამ ნანკინის აღების შემდეგ დაიწყო ნანკინის ხოცვა-ჟლეტა, რამაც გამოიწვია ცივილური მოსახლეობის უზარმაზარი რაოდენობის სიკვდილი და ჩინელი ქალების ფართომასშტაბიანი გაუპატიურება.

 წყნარი ოკეანის ომი (1941-1945)

1941 წლის 7 დეკემბერს, იაპონიამ განახორციელა უეცარი თავდასხმა ამერიკის საზღვაო ბაზაზე ჰავაიში პერლ ჰარბორში. ეს აღნიშნა წყნარი ოკეანის ომის თეატრის დაწყებას მეორე მსოფლიო ომში. მომდევნო ექვსი თვის განმავლობაში იაპონელებს ჰქონდათ ინიციატივა და განაგრძეს შეტევა.

1942 წელს იაპონიის იმპერია იყო თავის უდიდეს გავრცელებაზე კოლონიებით მანჯურიაში, ჩინეთში, ინდონეზიაში, ფილიპინებზე, მალაიზიაში, პაპუა ახალ გვინეაში, საფრანგეთის ინდოჩინეთში, ბირმასა და მრავალ წყნარი ოკეანის კუნძულზე.

 დამარცხება

1945 წლის 6 აგვისტოს ატომური ბომბა ჩამოაგდეს ჰიროშიმაზე, დაუყონებლივ დაიღუპა დაახლოებით 70,000 ადამიანი. 1945 წლის 8 აგვისტოს დაიწყო საბჭოთა კავშირის შემოსევა მანჯურიაში. მომდევნო დღეს, მეორე ატომური ბომბა ჩამოაგდეს ნაგასაკიზე, დაიღუპა დაახლოებით 40,000 ადამიანი. იაპონიის იმპერიის მთავრობამ კაპიტულირება გამოაცხადა 1945 წლის 14 აგვისტოს.

 მოკავშირეთა ოკუპაცია (1945-1952)

გენერალი დუგლას მაკარტური ამერიკიდან დაინიშნა მოკავშირეთა იაპონიის ოკუპაციის ხელმძღვანელად როგორც მოკავშირეთა ძალების უზენაესი მთავარსარდალი. მაკარტური ცდილობდა ზაიბაცუს (ფინანსური კონგლომერატების) ძალაუფლების გატეხვას. იაპონია დემოკრატიზდა და ლიბერალიზდა ამერიკული "ახალი კურსის" ხაზით.

1947 წლის 3 მაისს ძალაში შევიდა იაპონიის კონსტიტუცია. ეს შეცვალა იაპონიის იმპერია იაპონიის სახელმწიფოდ ლიბერალური დემოკრატიით (საკონსტიტუციო მონარქია და საპარლამენტო სისტემა). მე-9 მუხლმა იაპონია გადააქცია პაციფისტურ ქვეყნად სამხედრო ძალების გარეშე.

 ეკონომიკური სასწაული (1950-1989)

იაპონიის შესანიშნავი ეკონომიკური ზრდა 1950 წლის შემდგომ ათწლეულებში ეწოდა "იაპონური სასწაული", რადგან ეკონომიკა სამჯერ უფრო სწრაფად იზრდებოდა ვიდრე სხვა მთავარი ერები. ეს მიღწეული იყო თითქმის უცხო კაპიტალის გარეშე.

იოშიდას დოქტრინა და იაპონიის მთავრობის ეკონომიკური ინტერვენცია გამოიწვია ეკონომიკური სასწაული დასავლეთ გერმანიის ჩანაწერთან შედარებით. იაპონიის მთავრობა ცდილობდა სტიმულირება გაეკეთებინა ინდუსტრიულ განვითარებაზე პროტექციონიზმისა და ვაჭრობის გაფართოების ნარევით.

1980 წელს იაპონია გახდა უდიდესი საავტომობილო წარმოების მქონე ქვეყანა მსოფლიოში 11,042,884 მანქანით ამერიკის 8,009,841-თან შედარებით.

 დასასრული

1989 წლის 7 იანვარს, გვირგვინოსანი პრინცი აკიჰიტო ამაღლდა ქრიზანთემის ტახტზე თავისი მამის, იმპერატორ შოვას გარდაცვალების შემდეგ, რამაც აღნიშნა ჰეისეის ერის დაწყება.

შოვას ერა იყო ყველა წინა იაპონური იმპერატორის მმართველობაზე გრძელი. იმპერატორ შოვა იყო როგორც ყველაზე დიდხანს მცხოვრები, ისე ყველაზე დიდხანს მმართველი ისტორიული იაპონური იმპერატორი, ასევე იმ დროისთვის მსოფლიოში ყველაზე დიდხანს მმართველი მონარქი.

---

 გადაყვანის ცხრილი

გრიგორიანული კალენდრიდან შოვას ერის წლებში გადასაყვანად 1926-1989 წლებს შორის, 1925 გამოკლებული უნდა იყოს.

მაგალითად:
- 1926 წელი = შოვა 1
- 1945 წელი = შოვა 20
- 1964 წელი = შოვა 39 (ტოკიოს ოლიმპიადა)
- 1989 წელი = შოვა 64