ჯონ ანდერსონი (ასტრონომი)

ჯონ ავგუსტ ანდერსონი (; დ. 7 აგვისტო, 1876, როლაგი, მინესოტის შტატი, აშშ — გ. 2 დეკემბერი, 1959, ალტადინა, კალიფორნიის შტატი, აშშ) — ამერიკელი ასტრონომი, რომელმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ასტრონომიული ინსტრუმენტების, განსაკუთრებით დიფრაქციული ბადეების გაუმჯობესებაში XX საუკუნის დასაწყისში.

ბიოგრაფია
ჯონ ავგუსტუს ანდერსონი დაიბადა 1876 წლის 7 აგვისტოს, როლაგში, მინესოტას შტატში, კლეის ოლქის პატარა არაინკორპორირებულ თემში. ის იყო ბრედესა და ელენ მართა ბერგეების მეექვსე შვილი.

საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, ანდერსონი 1891-1893 წლებში სწავლობდა კონკორდიას კოლეჯში, მორჰედში, მინესოტა. შემდეგ მან სწავლა განაგრძო მინესოტის უნივერსიტეტში - მორჰედში (ყოფილი მორჰედის ნორმალური სკოლა). 1899 წლის იანვარში ის ჩაირიცხა ინდიანას შტატის ვალპარაისოს უნივერსიტეტში, სადაც 1900 წლის აგვისტოში მიიღო მეცნიერებათა ბაკალავრის ხარისხი.

ბაკალავრის ხარისხის მიღების შემდეგ, ანდერსონი მასწავლებლად მუშაობდა 1904 წლამდე, სანამ არ გადაწყვიტა განათლების გაგრძელება. ის ჩაირიცხა ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტში, სადაც განაგრძო ასპირანტურა პროფესორ ჯოზეფ სვიტმენ ეიმსთან, ნეოდიმისა და ერბიუმის ნაერთების შთანთქმისა და გამოსხივების სპექტრების შესწავლით. 1907 წელს დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ, ანდერსონი ჯონს ჰოპკინსში დარჩა და 1908 წელს ასტრონომიის პროფესორი გახდა. მან განაგრძო შთანთქმისა და გამოსხივების სპექტრების კვლევა და „მას სთხოვეს, სპექტროსკოპიის დიდი ამერიკელი პიონერის, ჰენრი როულენდის მიერ აგებული სახელმძღვანელო მანქანის ექსპლუატაცია გადაეღო. ანდერსონმა გააუმჯობესა როულენდის მანქანა კიდევ უფრო მაღალი გარჩევადობის მქონე ბადეების მისაღებად“ და განაგრძო მათი წარმოება, რადგან მაღალი ხარისხის დიფრაქციულ ბადეებზე დიდი მოთხოვნა იყო იმ დროს. 1912 წელს, ჯორჯ ე. ჰეილის თხოვნით, მან ერთწლიანი შვებულება აიღო ჯონს ჰოპკინსიდან, რათა ზედამხედველობა გაეწია და დახმარებოდა მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიაში დიდი სახელმძღვანელო მანქანის მშენებლობაში. 1913 წელს ის ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტში დაბრუნდა, მაგრამ 1916 წელს მაუნტ ვილსონში სამუშაოდ წავიდა. მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი წვლილი იყო მიკელსონის ინტერფერომეტრის მეთოდის ადაპტაცია ახლომდებარე ორმაგი ვარსკვლავების გასაზომად. მან გამოიყენა მბრუნავი ნიღაბი ფოკუსში კაპელას დაშორების გასაზომად. 1920-იან წლებში ის ჰარი ო. ვუდთან ერთად თანამშრომლობდა ვუდ-ანდერსონის სეისმომეტრის შემუშავებაზე. 1928 წელს, მას შემდეგ, რაც კალიფორნიის ტექნოლოგიურმა ინსტიტუტმა 200 დიუმიანი პალომარის ტელესკოპის ასაშენებლად დაფინანსება მიიღო, ჰეილმა მას სთხოვა, ახლადშექმნილი პალომარის ობსერვატორიის საბჭოს აღმასრულებელი დირექტორი გამხდარიყო, რომელსაც პროექტის ყველა ასპექტის ზედამხედველობა დაევალა. მომდევნო ოცი წლის განმავლობაში ანდერსონი ხელმძღვანელობდა და მონაწილეობდა ადგილმდებარეობის შერჩევაში, 200 დიუმიანი სარკის დიზაინსა და ტესტირებაში, ოპტიკური სახელოსნოს მშენებლობასა და ექსპლუატაციაში, ასევე ტელესკოპის დიზაინისა და, განსაკუთრებით, მისი ინსტრუმენტაციის შემუშავებასა და ტესტირებაში. ანდერსონი ობსერვატორიის საბჭოს ხელმძღვანელი დარჩა ტელესკოპის გახსნამდე 1948 წლის ივნისში.

ის გარდაიცვალა 1959 წლის 2 დეკემბერს, 83 წლის ასაკში, ალტადინში, კალიფორნია.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ანდერსონი.
1924 წელს მას ფრანკლინის ინსტიტუტის ჰოვარდ პოტსის მედალი მიენიჭა.

 ბიბლიოგრაფია
 "On the Application of the Laws of Refraction in Interpreting Solar Phenomena", Astrophysical Journal, vol. 31, 1910.
 "A method of investigating the Stark effect for metals, with results for chromium", 1917.
 "The vacuum spark spectrum of calcium", 1924.
 "The Use of Long Focus Concave Gratings at Eclipses", Publications of the Astronomical Society of the Pacific, Vol. 38, 1926.
 J. A. Anderson and , "Ronchi's Method of Optical Testing", Astrophysical Journal, vol. 70, 1929.
 "Spectral energy-distribution of the high-current vacuum tube", 1932.
 "On the application of Michelson's interferometer method to the measurement of close double stars", Astrophysical Journal, vol. 51, June 1920.
 "Optics of the 200-inch Hale Telescope", Publications of the Astronomical Society of the Pacific, Vol. 60, 1948.

სქოლიო

კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები