ქორწინება საქართველოში

ქორწინება საქართველოში მოწესრიგებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით. ქორწინების საკითხებს ეხება კოდექსის 1106-1186-ე მუხლები. ქორწინების უფლება ასევე დაცულია საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლით: 

სსკ-ის 1106-ე მუხლის თანახმად, ქორწინების დეფინიცია შემდეგია: 

სსკ-ის 1107-ე მუხლის თანახმად დაქორწინებისთვის აუცილებელი პირობებია საქორწინო ასაკი და ორმხრივი თანხმობა. საქართველოში ქორწინება დაიშვება 18 წლის ასაკიდან.

დაქორწინების პირობები
ქორწინების პირობაა სრულწლოვანება. არასრულწლოვან პირთა დაქორწინება აკრძალულია ყოველგვარი გამონაკლისის გარეშე.

ქორწინების შემდეგი პირობაა დასაქორწინებელ პირთა თანხმობა. სახელმწიფოს მიერ აღიარებულ ქორწინებაში შესვლა შესაძლებელია მხოლოდ სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს სამოქალაქო რეესტრის დეპარტამენტის ტერიტორიული სამსახურის წინაშე ნების გამოხატვით. ნიშნობა არ წარმოადგენს ქორწინების წინაპირობას. ორივე მხარე უნდა გამოცხადდეს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს სამოქალაქო რეესტრის დეპარტამენტში და მათი ნების გამოხატვა უნდა გაფორმდეს წერილობითი ფორმით. დაუშვებელია დასწრება დისტანციური საშუალებებით. თუკი სახეზეა ქორწინების გამაუქმებელი გარემოება (ასაკი, პირობების დარღვევა, დამაბრკოლებელი გარემოებანი), სააგენტოს მოხელეს აქვს თანაქმედებაზე უარის თქმის უფლება.

ქორწინების დამაბრკოლებელი გარემოებები
სსკ-ის 1120-ე მუხლი ეხება ქორწინების დამაბრკოლებელ გარემოებებს.

ორმაგი ქორწინება
ქორწინება არ შეიძლება მოხდეს იმ პირთა შორის, რომელთაგან ერთ-ერთი ან ორივე იმყოფება სხვა პირთან ქორწინებაში.საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი: წიგნი მეხუთე; გამომცემლობა „სამართალი“; 2000 აუცილებელია, რომ სხვა პირთან ახალ ქორწინებაში შესვლამდე მეუღლეებს შორის ქორწინება, განქორწინების ან სხვა მიზეზის გამო, იყოს შეწყვეტილი. ასეთი ქორწინება ბათილად იქნება ცნობილი სსკ-ის 1140-ე და 1143-ე მუხლების საფუძველზე.

ნათესაობა
ქორწინება აკრძალულია პირდაპირი აღმავალი და დაღმავალი შტოს ნათესავებს შორის.

ბიოლოგიური და არაბიოლოგიური და-ძმა
აკრძალულია ქორწინება ბიოლოგიურ და არაბიოლოგიურ და-ძმას შორის, რაც გამომდინარეობს როგორც ბიოლოგიური, ასევე სამართლებრივი ნათესაობიდან.საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი: წიგნი მეხუთე; გამომცემლობა „სამართალი“; 2000

შვილების მეშვეობით წარმოშობილი და გაუქმებული ნათესაობა
ქორწინება აკრძალულია იმ პირებს შორის, რომელთაც, მართალია, არ აკავშირებთ სისხლით ნათესაობა, თუმცა აკავშირებთ შვილების გზით წარმოშობილი ნათესაობა.საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი: წიგნი მეხუთე; გამომცემლობა „სამართალი“; 2000

ვინაიდან ნაშვილები პირი პირადი და არაქონებრივი უფლება-მოვალეობებით უთანაბრდება შთამომავლობით ნათესავებს, რის გამოც შესაძლებელია 1120-ე მუხლის ანალოგიით გავრცელება ნაშვილების მიერ დანათესავებულ პირთან დაქორწინებაზე, თუმცა კანონი ამ საკითხს პირდაპირ არ აზუსტებს. კანონით აკრძალულია ქორწინება მშვილებელსა და ნაშვილებ პირს შორის.

ქორწინების შეწყვეტა
ქორწინების შეწყვეტის საკითხები მოწესრიგებულია 1122-1139¹ მუხლებში. ქორწინება წყდება განქორწინებით, ერთ-ერთი მეუღლის გარდაცვალებით ან კანონით დადგენილი წესით ერთ-ერთი მეუღლის გარდაცვლილად გამოცხადებით. განქორწინება ხდება სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანოში. თუ მეუღლეებს შორის არსებობს დავა, მაშინ განქორწინება ხდება სასამართლო წესით.

ქორწინების ბათილობა
ქორწინების ბათილობის საკითხები მოწესრიგებულია 1140-1150 მუხლებში.

ქორწინება ბათილად იქნება ცნობილი, თუ იგი არღვევს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1107-ე, 1108-ე და 1120-ე მუხლებით დაწესებულ პირობებს ან თუ ქორწინება ფიქციურია და რეალურ მიზნად არ ისახავდა ოჯახის შექმნას.

უფლება-მოვალეობები

ქორწინების ისტორია საქართველოში
წარმართული ეპოქის საქართველოში წარჩინებულთა წრეში ხშირი იყო ახლო ნათესავთა შორის ქორწინება, რასაც ზოგიერთი მკვლევარი მაზდეანობის გავლენით ხსნის.ნადარეიშვილი გიორგი, ძველი ქართული საოჯახო სამართალი, „სამთავისი“, 1996. — გვ. 15. აკადემიკოს კორნელი კეკელიძეს კონკრეტულად აქვს მოყვანილი საქართველოს სამეფო კარზე მომხდარ ნათესაურ ქორწინებათა ზოგიერთი შემთხვევა, მაგალითისთვის, ქართლის ერისმთავარმა არჩილმა საკუთარი ძმისსშვილი საკუთარ ბიძაშვილს მიათხოვა. გვიანი შუა საუკუნეების ისტორიული წყაროებიდან ჩანს, რომ საქართველოში ქორწილი სამ, შვიდ, ზოგჯერ კი ცხრა დღესაც გრძელდებოდა.ნადარეიშვილი გიორგი, ძველი ქართული საოჯახო სამართალი, „სამთავისი“, 1996. — გვ. 30. 

ქართული სამართლის ისტორიულ ძეგლებში ვხვდებით უამრავ ისეთ ნორმას, რომელიც აწესრიგებს ქორწინებას და მასთან დაკავშირებულ საკითხებს. ნიშნობის საკითხებია მოწესრიგებული ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებულის 77-ე და 223-ე მუხლებით, სამართალი ბერძულის 390-ე და 397-ე მუხლები, დავით ბატონიშვილის სამართლის 119-ე, 120-ე და 222-ე მუხლები, „საქართველოს ძველთაგან და ჩვეულებითად ქართველ მეფეთა დროთა შემოღებულ სჯულნის“ მე-15 და 52-ე მუხლები, სამართალი სომხურის 57-ე და 58-ე მუხლები. ქორწინებას წინ უძღვოდა ნიშნობა, იგივე დაწინდვა.

1103 წლის რუის-ურბნისის საეკლესიო კრებამ დაადგინა ქალის საქორწინო ასაკი, არანაკლებ 12 წელი, თუმცა ქალ-ვაჟის დანიშვნა ნებადართული იყო უფრო ადრეულ ასაკშიც.ივანე ჯავახიშვილი, ტ. VII, თსუ გამოცემა, 1983. გვ. 265. რუის-ურბნისის კრებამ აკრძალა გვირგვინის კურთხევა კიდეს-კიდე.

საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში სხვადასხვა საქორწინო ასაკი არსებობდა. XVI-XVIII საუკუნეებში ქართლში ქალი 15-16 წლის ქორწინდებოდა, ხოლო მამაკაცი – 20-30 წლის.მაჩაბელი, ნუნუ, ქორწინების ინსტიტუტი ქართლში, 1978

საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში არსებობდა გაფიცვის ტრადიცია, რაც გულისხმობდა რომ არ დაიშვებოდა ქორწინება სოფლის, თემის, ან ხევის შიგნით.  ფშავში ქორწინების დამაბრკოლებელი გარემოებებს შორის იყო თანამოგვარეობა, თანამეთემეობა, ერთი ხატის ყმობა, სისხლისმიერი ნათესაობა, ნათელ-მირონობა და სხვ.

1785 წელს იოანე პაპუწისშვილ-ქსიფილინოსმა ქართულად თარგმნა მანიულ ქსანთისოს სახელმძღვანელო, რომელშიც მოწესრიგებული იყო ნათესაობის ხარისხებისა და საეკლესიო ქორწინების საკითხები.

საქართველოს კონსტიტუციის 1995 წლის რედაქციაში ქორწინების საკითხი 36-ე მუხლშია მოწესრიგებული, თუმცა ქორწინების დეფინიცია, როგორც „ქალისა და მამაკაცის კავშირი“, კონსტიტუციაში 2018 წლიდან შევიდა.

სტატისტიკა
საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის თანახმად საქართველოში რეგისტრირებულ ქორწინებათა რაოდენობა წლების მიხედვით: 
 წელი  ქორწინება (ერთეული)1994  21 9081995   21 4811996   19 2531997   17 0991998   15 3431999   13 8452000   12 8702001   13 3362002   12 5352003   12 6962004   14 8662005   18 012 2006   21 8452007   24 891 2008   31 414 2009   31 752 2010   34 675 2011   30 863 2012   30 412 2013   34 693 2014   31 526 2015   29 157 2016   25 101 2017   23 684 2018   23 202 2019  23 285 2020   16 359 2021   23 155 2022   26 048 2023   22 275 2024   21 653

ლიტერატურა




სქოლიო

კატეგორია:ქორწინება ქვეყნების მიხედვით