ჰარიეტი

ჰარიეტი — 2019 წლის ამერიკული ბიოგრაფიული ფილმი, რეჟისორი კასი ლემონსის, რომელმაც ასევე დაწერა სცენარი გრეგორი ალენ ჰოვარდთან ერთად. მთავარ როლს ასრულებს სინთია ერივო, როგორც აბოლიციონისტი ჰარიეტ ტაბმენი, ლესლი ოდომ უმცროსი, ჯო ალვინი და ჯანელ მონაე მეორეხარისხოვან როლებში.ფილმმა მიიღო რამდენიმე ჯილდო და ნომინაცია ერივოს შესრულებისთვის, რომელმაც მოუტანა ნომინაციები ოსკარის, ოქროს გლობუსისა და „Screen Actors Guild“-ის დაჯილდოებაზე. სიმღერისთვის „Stand Up“, ერივომ და ჯოშუა ბრაიან კემპბელმა მიიღეს ოსკარის, გრემის და ოქროს გლობუსის ნომინაციები.

სიუჟეტი
1849 წელს მერილენდში, მონათმფლობელურ შტატში, არამინტა როსი ახლახან დაქორწინებულია თავისუფალ ადამიანზე ჯონ ტაბმენზე. მინტი ბროდესების პლანტაციაზე მონად მუშაობს, თავის დედასთან და დასთან ერთად. მინტის მამა, ბენი, მიმართავს მის მფლობელს, ედვარდ ბროდესს, რომ მინტის დედა, ჰარიეტ "რიტი", უნდა გათავისუფლებულიყო 45 წლის ასაკში და მისი შვილები დაბადებულიყვნენ თავისუფლები. ჯონს და მინტს სურთ ოჯახი შექმნან და მათი შვილები თავისუფლები იყვნენ. ბროდესი ამის გაგებაზე ძალიოან გაბრაზდება.
მინტი სასოწარკვეთილია და ღმერთს ევედრება, რომ ბროდესი მოკვდება. ამას ბროდესის უფროსი ვაჟი, გიდეონი, უცებ შეესწრება, აკავებს და საყვედურობს მინტს. მალე ბროდესი მართლაც კვდება, და გიდეონი გადაწყვეტს მინტი გაყიდოს.

მინტს ბავშვობაში თავში დარტყმის შემდეგ „კრუნჩხვები“ რჩება, რომლებიც ხოლმე ხილვებს უჩენს. ერთ-ერთი ასეთი ხილვის დროს ის თითქოს ხედავს, როგორ გარბის თავისუფლებისკენ. ამას ღმერთის მინიშნებად აღიქვამს და გადაწყვეტს გაიქცეს.

ჯონი სთავაზობს, გზაზე ერთად წასულიყვნენ, მაგრამ მინტი უარს ამბობს — ეშინია, თუ ჯონისთან ერთად დაიჭერენ, თავისუფლებას დაკარგავს. გზაში მინტი თავის მამას ხვდება. მამა ეუბნება, რომ დახმარებისთვის მღვდელ გრინს მიმართოს, რათა მოგზაურობა გააგრძელოს.

მინტი მთელი ღამე გარბის, ხოლო გიდეონი მის დევნაშია. ბოლოს გიდეონი მდინარის ხიდზე აღწევს მას, ეუბნება, რომ მის რწმენას პატივს სცემს და არ გაყიდის. მიუხედავად ამისა, მინტი ხიდიდან ხტება და ამბობს, რომ ურჩევნია იყოს თავისუფალი ან მოკვდეს. ყველანი ფიქრობენ, რომ ჩაიძირა, მაგრამ მინტი ცოცხალი აღწევს უილმინგტონამდე, სადაც თომას გარეტს პოულობს. გარეტი მას პენსილვანიის საზღვრამდე აცილებს, ხოლო მინტი ფეხით მიდის ფილადელფიამდე და იქ ხვდება უილიამ სტილს, მონობის საწინააღმდეგო საზოგადოების ხელმძღვანელს. მისი რჩევით, მინტი იღებს ახალ სახელს—დედის მიხედვით ჰარიეტს, ხოლო ქმრის გვარით ტაბმენს. ჰარიეტი დროებით პანსიონში ცხოვრობს მარი ბიუკანონთან, გათავისუფლებული მონის ქალიშვილთან.

ფილადელფიაში ერთი წლის შემდეგ, ჰარიეტი სთხოვს უილიამ სტილს, დაეხმაროს მის ოჯახს გაწამებაში, მაგრამ მონებზე კონტროლი გამკაცრებულია. მიუხედავად სირთულეებისა, ჰარიეტი ყალბი დოკუმენტებით ბრუნდება და ჯონის მამულში ჩადის, სადაც პოულობს, რომ ჯონი უკვე დაქორწინდა და შვილს ელის. გულგატეხილი ჰარიეტი კვლავ ხილვებს იღებს, შემდეგ კი მამა პოულობს. ჰარიეტი მშობლებს, დის რეიჩელს და მის გარდა კიდევ ცხრა მონას გაჰყავს თავისუფლებისკენ—მათგან ხუთი გიდეონის ფერმიდანაა. მეორე დღეს გიდეონი რეიჩელს ემუქრება, თუმცა მას ეუბნება, რომ ჰარიეტი ცოცხალია, რაც გიდეონს არ სჯერა. ჰარიეტი ამ დროისთვის უკვე მიღებულია მიწისქვეშა რკინიგზის კომიტეტში.

ჰარიეტი აგრძელებს მონების გადაყვანას თავისუფლებისკენ და მალე „მოსესს“ ეძახიან. რეიჩელი ვერ გარბის, რადგან გიდეონმა მისი შვილები გაყიდა და იმედოვნებს, რომ ოდესმე შეატყობინებენ მათ ადგილსამყოფელს. რეიჩელს უოლტერი ხვდება, მონების მჭერელი, და იგი გადაწყვეტს მასთან წავიდეს. მალე მიიღება გაქცეული მონების შესახებ კანონი, რაც ნიშნავს, რომ მონებს საფრთხე ემუქრებათ თუნდაც თავისუფალ შტატებში. სენატორ უილიამ ჰ. სიუარდის სახლში გამართულ შეხვედრაზე ჰარიეტი ამტკიცებს, რომ მონები უნდა გადაიყვანონ კიდევ უფრო ჩრდილოეთით—კანადაში. გიდეონი იგებს, რომ „მოსე“ სინამდვილეში ჰარიეტია და ფილადელფიამდე მისდევს ბიგერ ლონგთან ერთად, რომელიც გზად ცემით კლავს მარის.

ჰარიეტი მეგობრების დახმარებით ქრება და უსაფრთხოდ აღწევს კანადაში. იქ იგებს, რომ რეიჩელი გარდაიცვალა. ხილვის შემდეგ, რომ მამა საფრთხეშია, ჰარიეტი ბრუნდება და ორივე მშობელს ჩრდილოეთისკენ გაყავს. ამ დროისთვის ბროდესების პლანტაცია ეკონომიკურად ინგრევა. ბროდესის ქვრივი ფიცს დადებს, რომ ჰარიეტს დაიჭერს და რეიჩელის შვილებს სატყუარად გამოიყენებს, მაგრამ ჰარიეტის ჯგუფი გიდეონის და-ძმებს აჩერებს და დარჩენილ მონებს თავისუფლებაში აბრუნებს.

დასკვნით დაპირისპირებაში, როცა ბიგერ ლონგი ჰარიეტის მოკვლას ცდილობს, გიდეონი მას ესვრის და კლავს. ჰარიეტი გიდეონს დაამარცხებს, მაგრამ სიცოცხლეს უტოვებს და წინასწარმეტყველებს, რომ ის ომში დაიღუპება „დაკარგული საქმისა და მონობის ცოდვისთვის“. შემდეგ ჰარიეტი მის ცხენს იღებს და გარბის.

შემდეგ ჰარიეტი 150 შავკანიანი ჯარისკაცის ჯგუფს ხელმძღვანელობს კომბაჰის მდინარის რეიდში. ეპილოგში ნათქვამია, რომ მან პირადად გაათავისუფლა 70-ზე მეტი მონა, სამოქალაქო ომში კავშირის ჯაშუში იყო, რეიდში 750-ზე მეტი მონა გაათავისუფლა და მოგვიანებით ქალთა ხმის უფლებას უჭერდა მხარს. გარდაიცვალა დაახლოებით 91 წლის ასაკში, მისი ბოლო სიტყვებით: „მე მივდივარ, მოვამზადო ადგილი თქვენთვის.“

როლებში
 სინთია ერივო — არამინდა „მინტი“ როსი / ჰარიეტ ტაბმენი
 ლესლი ოდომ უმცროსი — უილიამ სტილი, ფილადელფიელი აბოლიციონისტი, რომელიც ჰარიეტს მიწისქვეშა რკინიგზასთან აკავშირებს
 ჯო ალვინი — გიდეონ ბროდესი, ჰარიეტის უკანასკნელი მფლობელი
 კლარქ პიტერსი — ბენ როსი, ჰარიეტის მამა
 ვანესა ბელ კალოუეი — რიტ როსი, ჰარიეტის დედა
 ვონდი კერტის-ჰოლი — მღვდელი სემუელ გრინი, თავისუფლებული შავკანიანი და ფარული აბოლიციონისტი
 ჯენიფერ ნეტლსი — ელაიზა ბროდესი, გიდეონის დედა
 ჯანელ მონეი — მარი ბიუკანონი, ფილადელფიაში პანსიონის მფლობელი და ჰარიეტის მეგობარი
 ომარ დორსი — ბიგერ ლონგი, ცნობილი შავკანიანი მონების მჭერელი
 ტიმ გინი — აბოლიციონისტი თომას გარეტი
 ზაქარი მომო — ჯონ ტაბმენი, თავისუფლებული შავკანიანი და ჰარიეტის მეუღლე მის პირველი გაქცევის მცდელობამდე
 დებორა აიორინდა — რეიჩელ როსი, ჰარიეტის და
 ჰენრი ჰანტერ ჰოლი — უოლტერი, შავკანიანი მონების მაჩევებელი, რომელიც ბოლოს ჰარიეტის მხარეს გადადის
 ტორი კიტლსი — აბოლიციონისტი ფრედერიკ დაგლასი
 ნაიჯელ რიდი — აბოლიციონისტი ჯონ ბრაუნი
 მაიკ (მაიკლ) მარუნდე — ედვარდ ბროდესი, ჰარიეტის პირველი მფლობელი და გიდეონის მამა

წარმოება
ჰარიეტ ტაბმენის ბიოგრაფიის ეკრანიზაცია წლების განმავლობაში მუშავდებოდა, და მთავარი როლი სხვადასხვა მსახიობს უნდა ეთამაშა. 
2015 წელს ვიოლა დევისი განიხილებოდა ჰარიეტის როლზე და უნდა ყოფილიყო ფილმის ეპროდიუსერი, თუმცა პროექტი არასოდეს განხორციელდა.  

ახალი ფილმის შექმნა დაიწყო 2016 წლის მაისში.  
2017 წლის თებერვალში სინთია ერივო შეირჩა ტაბმენის როლისთვის, რეჟისორად კი სეიტ მანი იყო განსაზღვრული, გრეგორი ალენ ჰოვარდის სცენარით. 

ფილმის შემდგომი განვითარება გამოცხადდა 2018 წლის სექტემბერში Focus Features გახდა დისტრიბუტორი, ხოლო კასი ლემონსი – რეჟისორი. ამ პერიოდში მსახიობთა შემადგენლობას  
შეუერთდნენ ლესლი ოდომ უმცროსი, ჯო ალვინი, ჯენიფერ ნეტლსი, კლარკ პიტერსი და სხვები. ლემონსმა მიიღო თანასცენარისტის კრედიტი ალენთან ერთად, ხოლო ალენს ასევე ჰქონდა ფილმის „story by“ კრედიტი.

ოქტომბერში ჯანელ მონაე გამოცხადდა როგორც ახალი მსახიობი, გადაღებები კი დაიწყო 2018 წლის 8 ოქტომბერს და გაგრძელდა დეკემბრამდე. 

ფილმის გადაღებები მთლიანად ვირჯინიაში გაიმართა: რიჩმონდში, პოუჰატანში, ტამვორთში, პეტერსბურგში და მეთიუსში. ჩარლზ სითის ოლქში მდებარე ბერკლის პლანტაცია გამოყენებულ იქნა ობერნის, ნიუ-იორკის სცენებისთვის. 

სქოლიო