დემის ჰასაბისი

სერ დემის ჰასაბისი (დ.27 ივლისი, 1976)—ბრიტანელი ხელოვნური ინტელექტის (AI) მკვლევარი და მეწარმე. Google DeepMind-ის  თანადამფუძნებელი და აღმასრულებელი დირექტორი, აგრეთვე Isomorphic Labs-ის დამფუძნებელი და აღმასრულებელი დირექტორი. გაერთიანებული სამეფოს მთავრობის ხელოვნური ინტელექტის მრჩეველი.

2024 წელს ჰასაბისმა და ჯონ მ. ჯამპერმა ერთობლივად მიიღეს ნობელის პრემია ქიმიის დარგში— ხელოვნური ინტელექტის კვლევისთვის, რომელიც ცილების სტრუქტურის წინასწარმეტყველებას ეხებოდა.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
ჰასაბისი დაიბადა კოსტას და ანჯელა ჰასაბისების ოჯახში. მამის მხრიდან  ბერძნულ-კვიპროსული  წარმოშობისაა, ხოლო დედის მხრიდან— ეთნიკურად ჩინური წარმოშობის სინგაპურელია.  დემისი გაიზარდა ჩრდილოეთ ლონდონში. კარიერის ადრეულ ეტაპზე მუშაობდა ვიდეოთამაშების ხელოვნური ინტელექტის პროგრამისტად და დიზაინერად, ასევე სამაგიდო თამაშების გამოცდილი მოთამაშედ. უნივერსიტეტი ორივე დისციპლინაში უმაღლესი შეფასებით დაამთავრა.
1988-1990 წლებში ჰასაბისი სწავლობდა ჩრდილოეთ ლონდონში, ბიჭების გრამატიკულ სკოლაში — Queen Elizabeth’s School|Queen Elizabeth’s School, Barnet-ში.
ჰასაბისმა დატოვა კომპანია Bullfrog, რათა ესწავლა კემბრიჯის უნივერსიტეტის Queens' College-ში, სადაც სწავლობდა კომპიუტერულ მეცნიერებათა მიმართულებით (Computer Science Tripos)

კარიერა
ჰასაბისმა 1998 წელს დატოვა კომპანია Lionhead, რათა დაეფუძნებინა Elixir Studios — ლონდონში დაფუძნებული დამოუკიდებელი ვიდეოთამაშების შემქმნელი სტუდია. კომპანიამ გააფორმა თანამშრომლობის ხელშეკრულებები  გამომცემლებთან, როგორებიც არიან Eidos Interactive, Vivendi Universal და Microsoft. 
Elixir Studios-ის საქმიანობის დასრულების შემდეგ, ჰასაბისი დაბრუნდა აკადემიურ სფეროში, რათა მიეღო დოქტორის ხარისხი (PhD) კოგნიტურ ნეირომეცნიერებაში UCL Queen Square Institute of Neurology-ში, რაც 2009 წელს დაასრულა ელინორ მაგუაიერის ხელმძღვანელობით. 
ჰასაბისის მიზანი იყო ადამიანის ტვინიდან შთაგონების პოვნა ახალი ხელოვნური ინტელექტის ალგორითმების შესაქმნელად.
ნეირომეცნიერებისა და ხელოვნური ინტელექტის კვლევა სტუმარი-მეცნიერის სტატუსით ერთდროულად მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში (MIT) — ტომაზო პოჯიოს ლაბორატორიაში — და ჰარვარდის უნივერსიტეტში გააგრძელა.

ჰასაბისის სამუშაო სფეროები იყო წარმოსახვა, მეხსიერება და ამნეზია. თანამოაზრეებთან ერთად მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე მნიშვნელოვან კვლევაში, რომლებიც გამოქვეყნდა სამეცნიერო ჟურნალებში, როგორებიცაა Nature, Science, Neuron და PNAS.
პირველი აკადემიური ნაშრომი, რომელიც გამოქვეყნდა PNAS-ში, იყო გამორჩეული კვლევა — ჰასაბისმა პირველად სისტემატურად აჩვენა, რომ პაციენტებს, რომლებსაც დაზიანებული ჰქონდათ ჰიპოკამპუსი (რის შედეგადაც ვითარდება ამნეზია), ასევე არ შეეძლოთ წარმოედგინათ საკუთარი თავი ახალ სიტუაციებში.
ამ აღმოჩენამ დაამყარა კავშირი წარმოსახვის კონსტრუქციულ პროცესსა და ეპიზოდური მეხსიერების აღდგენის რეკონსტრუქციულ პროცესს შორის.
ამ კვლევისა და შემდგომი ფუნქციური მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფიის (fMRI) კვლევის საფუძველზე, ჰასაბისმა შეიმუშავა ეპიზოდური მეხსიერების სისტემის ახალი თეორიული მოდელი, რომელმაც განსაზღვრა, რომ „სცენის კონსტრუქცია“ — რთული და თანმიმდევრული სცენის გენერირება და შენარჩუნება — არის მთავარი მექანიზმი, რომელიც დგას როგორც მეხსიერების აღდგენის, ისე წარმოსახვის პროცესების უკან.
შემდგომში გააფართოვა ეს იდეები და ჩამოაყალიბა კონცეფცია, რომელსაც უწოდა „გონების სიმულაციის ძრავი“ (simulation engine of the mind) — მექანიზმი, რომლის დანიშნულებაც არის მოვლენებისა და სცენარების წარმოსახვა, რაც ეხმარება ადამიანს უფრო ეფექტურ გეგმვასა და გადაწყვეტილების მიღებაში.

რესურსები ინტერნეტში
 Documentary AlphaGo on YouTube
სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 27 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ბრიტანელი მეცნიერები
კატეგორია:ხელოვნური ინტელექტის მკვლევრები
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები