აშშ-ის თავდასხმა ვენესუელაზე (2026)

აშშ-ის თავდასხმა ვენესუელაზე, ასევე ცნობილი კოდური სახელით ოპერაცია აბსოლუტური ნებისყოფა () — სამხედრო ოპერაცია, რომლის დროსაც ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა საჰაერო იერიშები განახორციელა ვენესუელის ჩრდილოეთ ნაწილში, მათ შორის დედაქალაქ კარაკასზე, რასაც მოჰყვა ვენესუელის პრეზიდნეტის, ნიკოლას მადუროს, დატყვევება და ქვეყნიდან გაყვანა. ოპერაცია დაიწყო, ვენესუელის დროით, დაახლოებით 02:00 საათზე, როდესაც აშშ-ის საჰაერო ძალების 150-ზე მეტმა სამხედრო თვითმფრინავმა განახორციელა შეტევები ვენესუელის ჩრდილოეთში, მათ შორის დედაქალაქ კარაკასშიც. პრეზიდნეტი მადურო და მისი მეუღლე, სილია ფლორესი, გაიტაცეს აშშ-ის ძალებმა და გადააფრინეს ნიუ-იორკში. აშშ-ის გენერალურმა პროკურორმა, პამ ბონდიმ, განაცხადა, რომ მადუროს და ფლორესს ბრალი წარუდგინეს აშშ-ის ნიუ-იორკის სამხრეთ ოლქში, „ნარკოტერორიზმთან“ დაკავშირებულ რამდენიმე დანაშაულზე. მადუროს სასამართლო სხდომა მანჰეტენის ფედერალურ სასამართლოში 2026 წლის 5 იანვრისთვის ჩაინშნა.

ვენესუელის ვიცე-პრეზიდენტმა, დელსი როდრიგესმა, დაგმო მადუროს გადატეცა და შედეგად ვენესუელის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა. ოპერაციის შესახებ, ტრამპის ადმინისტრაციამ არ შეატყობინა კონგრესს. თავდასხმის კანონიერება კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენეს საერთაშორისო სამართლის ექსპერტებმმა  და თანამდებობის პირებმა, როგორც გაეროსა და სხვა სახელმწიფოებში, ასევე აშშ-ში. ტრამპის ადმინისტრაციის წევრებმა და რესპუბლიკელმა სამართალშემოქმედებმა თავდასხმების ლეგალურობა დაიცვეს, როგორც სამართალაღსრულება სამხედრო მხარდაჭერით, რომლის განხორციელების „თანდაყოლილი კონსტიტუციური უფლებამოსილება“, მათი თქმით, აშშ-ის პრეზიდენტს აქვს. აშშ-ის პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა, განაცხადა, რომ აშშ „მართავს“ ვენესუელას, სანამ ძალაუფლების გადაცემა არ მოხდება და, რომ ამერიკული კომპანიები „ძლიერად იქნებიან ჩართული“ ვენესუელის ნავთობინდუსტრიაში, ეს განცხადებები გააქარწყლა ჯერ ვენესუელის ვიცე-პრეზიდენტმა როდრიგესმა, ხოლო შემდეგ თავად აშშ-ის სახელმწიფო მდვინის, მარკო რუბიოს, განცხადებებმა. მთავრობა, რომელსაც მადურო ხელმძღვანელობდა, ძალაუფლებაში დარჩა.

 ფონი 
2025 წლის აგვისტოში აშშ-მ დაიწყო საზღვაო ძალების დაგროვება კარიბის ზღვის სამხრეთში.

სექტემბერში აშშ-ის სამხრეთის სარდლობამ დაიწყო სამხედრო თავდასხმები კარიბის ზღვაში, ვენესუელას მფარველობის ქვეშ ნარკოტიკებით ვაჭრობაში ეჭვმიტანილი გემების წინააღმდეგ. ეს იყო ოპერაცია სამხრეთის შუბის ნაწილი, ხსენებული ოპერაცია არის აშშ-ის სახმედრო კამპანია, რომელიც მიზნად იღებს კრიმინალურ ქსელებს, როგორიცაა მზის კარტელი, და ასევე ნიკოლას მადუროს მთავრობას.

ნოემბერში აშშ-მ რეგიონში გაგზავნა USS Iwo Jima და USS Gerald Ford, რომლებმაც დეკემბერში დაიწყეს ვენესუელის საზღვაო კარანტინი, რომლის განმავლობაშიც შეაჩერეს და დააკავეს ვენესუელას ნავთობტანკერები. აშშ-მ ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს (CIA) მეთაურობით ასევე დაიწყო ფარული ოპერაცია დეკემბრის ბოლოს. დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ აშშ დაიწყებდა სამხედრო თავდასხმებს ვენესუელის შიგნით.

 თავდასხმა 
სულ მცირე შვიდი აფეთქება დაფიქსირდა ვენესუელას დროით 02:00 საათზე და შენშნეს დაბალ სიმაღლეზე მფრინავი თვითმფრინავები, ძირითადად დექალაქ კარაკასში და მის მისადგომებთან. აფეთქებების უმეტესობა მოხდა ანტენებთან და აქტიურ სამხედრო ბაზებთან. აფეთქებები შესაძლოა მოხდა გენერალსიმუს ფრანცისტო დე მირანდას საჰაერო ბაზასთან და ფორტ ტიუნასთან, რომლებიც ამ რეგიონში ორ სამხედრო ინსტალაციას წარმოადგენენ; ასევე დიდი აფეტქებები დაფიქსირდა იგუროტეს აეროპორტში.

Associated Press-ის მიხედვით, თავდასხმა ნახევარ საათს გაგრძელდა. ერთი სამხედრო სადგომიდან კვამლი ამოდიოდა, ხოლო მეორე ელექტრო ენერგიის გარეშე იყო დატტოვებული.

ვენესუელის ოპოზიციის ლიდერის, მარია კორინა მაჩადოს პრესმდივანმა, დავიდ სმოლანსკიმ, CBS News-ს განუცხადა, რომ თავდასხმები ასევე განხორციელდა ლა გუაირას პორტზე და ანტენებზე ცერო ელ ვოლკანში.

ვენესუელის თავდაცვის მინისტრმა, ვლადიმირ პადრინო პოზესმა განაცხადა, რომ ამერიკულმა სამხედრო ვერტმფრენებმა რაკეტებიტ ცეცხლი გახსნეს ურბანურ ზონებში და რომ მისი სამინისტრო მუშაობს დაშავებულებსა და დაღუპულებზე ინფრომაციის შესაგროვებლად.


თავდასხმის შემდეგ, დონალდ ტრამპმა დილის 05:21 საათზე Truth Social-ზე განაცხადა, რომ ნიკოლას მადურო და მისი მეუღლე, სილიანა ფლორესი დააკავეს, ქვეყნიდან გაიყვანეს და პრესკონფერენცია დილას, მარ-ა-ლაგოში ჩატარდებოდა. CBS News-ის მიხდვით, მადუროს დაკავების ოპერაცია განახორციელა Delta Force-მა. ვენესუელის ვიცე-პრეზიდენტმა დელსი როდრიგესმა დაადასტურა, რომ მადურო და მისი მეუღლე დაკარგულად ითვლებიან და „სიცოცხლის დამადასტურებელი მტკიცებულება“ მოითხოვა.

დანაკარგები
ვენესუელის თავდაცვის მინისტრმა, ვლადიმირ პადრინო ლოპესმა, განაცხადა, რომ აშშ-ს სამხედრო ვერტმფრენებმა განახორციელეს სარაკეტო დარტყმები ურბანულ ზონებში და ოფიციალური პირები მუშაობდნენ დაღუპულთა და დაშავებულთა რაოდენობის დადგენაზე. The New York Times-ის ინფორმაციით, ანონიმურმა ვანესუელელმა თანამდებობის პირმა განაცხადა, რომ თავდასხმის შედეგად სულ მცირე 40 პირი დაიღუპა, მათ შორის სამოქალაქო პირები და სამხედრო მოსამსახურეები, 4 იანვარს გამოცემული განახლების მიხედვით, კვლავ ანონიმურ ვენესუელელ თანამდებობის პირზე დაყრდნობით, ეს რიცხვი 80-მდე გაიზარდა. დამოუკიდებელმა ვენესუელურმა ჟურნალისტურმა წყაროებმა დაადასტურეს, რომ დაღუპულ ვენესუელთა უმეტესობა საპრეზიდენტო გვარდიის წევრი იყო და ორი გარდაცვლილი იყო სამოქალაქო პირი. 

სიტყვით გამოსვლისას დონალდ ტრამპმა მიანიშნა ოპერაციის დროს კუბური ძალების ჩართულობაზე, როდესაც განაცხადა: „იცით, ბევრი კუბელი დაიხოცა გუშინ“. კუბის მთავრობამ დაადასტურა 32 კუბელის გარდაცვალება, ყოველი მათგანი შეიარაღებული ძალების ან სადაზვერვო სამსახურის წევრი. 

6 იავნარს 55 გარდაცვლილი სამხედრო დადასტურდა, 32 კუბელი და 23 ვენესუელელი. ორივე სახელმწიფომ იმავე დღეს გამოაქვეყნა გარდაცვლილთა ვინაობა. ასევე 6 იანვარს, ვენესუელის შეიარაღებულმა ძალებმა სოციალურ მედიაში გამოაქვეყნა ვიდეო 24 მოკლული ჯარისკაცის საპატივცემულოდ. ვენესუელის გენერალურმა პროკურორმა, ტარეკ უილიამ სააბმა, განაცხადა, რომ ათობით სამხედროს და სამოქალაქო პირის გარდაცვალებაზე ჯერ კიდევ მიმდინარეობდა გამოძიება. ერთი დღის შემდეგ, ვენესუელის შინაგანმა, იუსტიციის და მშვიდობის მინისტრმა, დიოსდადო კაბელომ, განაცხადა, რომ დაბომბვების შედეგად 100 ადამიანი დაიღუპა. დამოუკიდებელმა მონიტორებმა განაცხადეს, რომ 7 იანვრის მონაცემებით, 42 ან 43 ვენესუელელი სამხედრო დაიღუპა (უმეტესობა ფორტ ტიუანასთან); ამასთან ერთად, 32 კუბელი სამხედრო და 2 სამოქალაქო პირი.

კატია-ლა-მარში შეტევისას დაზიანდა სამსართულიანი საცხოვრებელი კომპლექსი, რის შედეგადაც დაიღუპა ერთი ადამიანი და განადგურდა შენობის გარე კედელი. გავრცელებული ინფორმაციით, ტელეკომუნიკაციების ანტენებზე თავდასხმას ემსხვერპლა კოლუმბიის მოქალაქე სამოქალაქო პირი ელ-ჰატიეას მუნიციპალიტეტში. აშშ-ის თადაცვის დეპარტამენტის მიერ გავრცელებული ცნობით, დაჭრილი და დაშავებულია აშშ-ის 7 სამხედრო და მათ სიცოცხლეს საფრთხე არ ემუქრება. ამ სამხედროებმა დაზიანებები მიიღეს ცეცხლსასროლი იარაღისგან და ნამსხვრევებისგან. ვენესუელის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელმა, დელსი როდრიგესმა, გლოვის 7 დღე გამოაცხადა დაღუპული სამხედროების საპატივცემულოდ.

 შედეგები 
აშშ-ის ფედერლურმა საავიაციო ადმინისტრაციამ გამოსცა NOTAM-ი, რომლითაც ყველა ამერიკულ თვითმფრინავს აეკრძალა ვენესუელის საჰაერო სივრცეში ნებისმიერ სიმაღლეზე ფრენა, „მიმდინარე სამხედრო აქტივობების“ გამო. კარაკასში განთავსებულმა აშშ-ის საელჩომ ვენესუელაში თავშესაფარი გამოაცხადა. კარაკასის სამხრეთ ნაწილებში ელექტროენერგია გაითიშა. ტრამპის ადმინისტრაციამ ოფიციალურად დაადასტურა, რომ სიტუაციის შესახებ ინფორმირებული იყვნენ. CBS News-მა განაცხადა, რომ პრეზიდენტმა ტრამპმა ვენესუელაზე თავდასხმის ბრძანება გასცა, მაგრამ აშშ-ის მთავრობას ოფიციალური განცხადება არ გაუკეთებია.

ვენესუელის პრეზიდენტმა ნიკოლას მადურომ საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა მთავრობამ პირობა დადო, რომ იბრძოლებდა აშშ-ის სამხედრო მოქმედებების წინააღმდეგ, რომლის მიზანიც რეჟიმის ცვლილება იყო, რაც დაახასიათეს, როგორც „იმპერიალისტური აგრესია“ და მოითხოვეს გაეროს უშიშროების საბჭოს დაუყოვნებლივ მოწვევა.

 რეაქციები 

 ვენესუელა 
ვენესუელას მთავრობამ განაცხადა, რომ უარყოფს და გმობს სამხედრო აგრესიას და ამაში აშშ-ის მთავრობას ადანაშაულებს, თუმცა დონალდ ტრამპი პირდაპირ არ უხსენებიათ. პრეზიდენტმა ნიკოლას მადურომ ინციდენტის საპასუხოდ საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა. ოპოზიციის ლიდერმა მარია კორინა მაჩადომ CBS News-ს განუცხადა, რომ მხარს უჭერს ტრამპის სტრატეგიას.

ვენესუელას ოპოზიციამ Sky News-ს განუცხადა, რომ მათი აზრით, მადუროს დაკავება შეერთებულ შტატებთან „მოლაპარაკებით გასვლის“ შედეგი იყო.

 ამერიკის შეერთებული შტატები 
აშშ-ის სენატის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის წევრი, სენატორი ბრაიან შატცი, შეეწინააღმდეგა აშშ-ის ნებისმიერი სამხედრო ჩარევას ვენესუელაში და X-ზე გამოაქვეყნა პოსტი, სადაც ნათქვამია, რომ ამერიკის შეერთებულ შტატებს „ვენესუელაში არ გააჩნია სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ეროვნული ინტერესები, რომლებიც ომს გაამართლებს“.

რესპუბლიკელმა სენატორმა მაიკ ლიმ X-ზე დაწერა, რომ „მოუთმენლად ელის იმის გაგებას, თუ რით გაამართლებენ [თავდასხმის] კონსტიტუციურობას“.

 საერთაშორისო 
 : კოლუმბიის პრეზიდენტმა, გუსტავო პეტრომ, გაეროს და ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაციას დაუყოვნებლივი შეკრებისკენ მოუწოდა.
 : კუბის პრეზიდენტმა, მიგელ დიას-კანელმა დაგმო „კრიმინალური თავდასხმა აშშ-ის მიერ“ და მოუწოდა საერთაშორისო თანამეგობრობას დაუყოვნებლიც დაეგმოთ „სახელმწიფო ტერორიზმი მამაცი ვენესუელელი ხალხის და ჩვენი ამერიკის წინააღმდეგ“
 : ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ აშშ-ის თავდასხმა დაგმო და მის ქმედებებს ვენესუელის სუვერენიტეტის და ტერიტორიული მთლიანობის უხეში დარღვევა უწოდა.
 : რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ დაგმო თავდასხმა, როგორც „აგრესიის აქტი“.
 : ესპანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ გაავრცელა მოწოდება დეესკალაციისკენ და „საერთაშორისო სამართლისა და გაეროს ქარტიის პრინციპების პატივისცემისაკენ".
 : გერმანიის საგარეო ოფისმა განაცხადა, რომ სიტუაციას აკვირდებიან დიდი შეშფოთებით.
 : ევროპის კავშირის უმაღლესმა წარმომადგენელმა საგარეო საქმეთა და უშიშროების პოლიტიკის საკითხებში, კაია კალასმა, გაიმეორა ევროკავშირის პოზიცია, რომ მადუროს მთავრობას „აკლია ლეგიტიმაცია“ და მოითხოვა საერთაშორისო სამართლის პატივისცემა.
 : ინდონეზიის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ მხარეებს მოუწოდა დეესკალაციისა და მოლაპარაკებებისაკენ და ხაზი გაუსვა „საერთაშორისო სამართლისა და გაეროს ქარტიის პრინციპების პატივისცემის მნიშვნელობას“. 
 : სამხრეთ კორეის პრეზიდენტმა ლი ჯე მიონგმა მიუთითა საჯარო მოხელეებს უზრუვნელყონ ვენესუელაში მყოფი ყველა სამხრეთ კორეის მოქალაქის უსაფრთხოებია და საევაკუაციო გეგმის შემუშავება, თუ მდგომარეობა გაუარესდება. სამხრეთ კორეის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ შექმნა დავალებათა ჯგუფი, რომელსაც ევალება მისი მოქალაქეების დაცვა.

 სამართლებრივი ანალიზი 
თავდასხმის კანონიერება კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა არიზონის სენატორმა რუბენ გალიეგომ, რომელმაც განაცხადა, რომ „ომი უკანონოა“. თავდასხმას ასევე უკანონო უწოდა ვენესუელას თავდაცვს მინისტრმა, ვლადიმერ პერინო პერესმა. საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, ჯან-ნოელ ბარომ X-ზე დაწერა, რომ „სამხედრო ოპერაცია, რომელსაც მოჰყვა ნიკოლას მადუროს დაკავება არღვევს ძალის გამოუყენებლობის პრინციპს, რაც საბაზისოა საერთაშორისო სამართლისთვის. საფრანგეთი იმეორებს, რომ გრძელვადიანი პოლიტიკური გადაწყვეტილებები არ უნდა განხორციელდეს გარედან და მხოლოდ სუვერენულ ხალხს აქვთ უფლება თავად გადაწყვიტონ თავიანთი მომავალი“ ჩინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ აშშ-ის ქმედებები „სერიოზულად არღვევს საერთაშორისო სამართალს, არღვევს ვენესუელას სუვერენიტეტს და საფრთხის ქვეშ აყენებს მშვიდობასა და უშიშროებას ლათინურ ამერიკასა და კარიბის ზღვაში.“

 ჟურნალიზმი 
Forbes-მა  განცხდა, რომ აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტი ჯეი დი ვანსის რიტორიკა „მოპარული ნავთობის“ შესახებ ეფუძნება გრძელვადიან ამერიკულ ფიქსაციას ვენესუელას ნავთობმაგარებზე, რომელიც მსოფლიოში უდიდესია.

შენიშვნები

სქოლიო

კატეგორია:აშშ-ის ბრძოლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ბრძოლები