ევგენია ოლენსკაია

ევგენია (ევა) ოლენსკაია (, დ. 1900, ყუბა, ყუბის მაზრა, ბაქოს გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 20 მაისი, 1959, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მსახიობი, შრომის გმირი (1927). აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1949).

ბიოგრაფია
ევგენია  ოლენსკაია დაიბადა 1900 წელს ყუბაში. ეროვნებით რუსი იყო, ბავშვობიდან იცოდა აზერბაიჯანული ენა და მომავალში ცნობილი გახდა, როგორც ევა ან ევა-ხანუმი. მისი უფროსი და — ალექსანდრა (შურა) ოლენსკაია — ასევე ცნობილი აზერბაიჯანელი მსახიობი იყო. მისი დის ქმარი იყო ჰეიდარ ვაზიროვი, აზერბაიჯანის სსრ მიწათმოქმედების სახალხო კომისარი, რომელიც რეპრესირებული იქნა მეუღლესთან და ორ ვაჟთან ერთად. 

1913 წლის 25 ოქტომბერს, 13 წლის ასაკში, თავის დასთან ერთად, ევგენია ოლენსკაია პირველად გავიდა პროფესიონალურ სცენაზე, შეასრულა რა ასიას როლი უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოპერეტის „არშინ მალ ალან“ პრემიერაზე ჰ. თაგიევის თეატრში. ამის შემდეგ მან მთელი ცხოვრება თეატრალურ ხელოვნებას დაუკავშირა. 1913 წელს ის შეუერთდა აზერბაიჯანულ დრამატულ მოძრავ დასს „ნიკათს“, შემდეგ კი გადავიდა დასში „საფა“. მუშაობდა დასთან ერთად და გახდა ეროვნული თეატრის ერთ-ერთი პირველი მსახიობი ქალი. 1918-1919 წლებში მუშაობდა ძმების ზულფუგარ და უზეირ ჰაჯიბეკოვების მუსიკალურ-დრამატულ დასში. 1919 წელს შეუერთდა სახელმწიფო თურქული თეატრის დასს, რომელიც აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის მიერ იყო დაარსებული. 1923-1926 წლებში სწავლობდა ბაქოს თეატრალურ ტექნიკუმში (ამჟამად – აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი). 1922-1925 წლებში მსახურობდა ბაქოს თავისუფალ სატირ-აგიტთეატრში, ხოლო 1925 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე, 34 წლის განმავლობაში, მ. აზიზბეკოვის სახელობის აზერბაიჯანულ დრამატულ თეატრში მუშაობდა.

1917 წელს, თავის დასთან ერთად, ითამაშა ბ. სვეტლოვის უხმო ფილმში „არშინ მალ ალან“. იგი გახდა პირველი მსახიობი ქალი, რომელმაც ქალის როლები შეასრულა უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოპერაში „შაჰ აბასი და ხურშიდ ბანუ“ და მუსიკალურ კომედიაში „არშინ მალ ალან“.

თავისი სასცენო სახეებისთვის ის პოულობდა მკვეთრ ხასიათს, ირჩევდა ძლიერ და ნებისყოფის მქონე პიროვნებებს, და მაყურებლისთვის დასამახსოვრებელი იყო მკაფიო, ნათელი და გრამატიკულად სწორი მეტყველებით, გამორჩეული ფსიქოლოგიური ინტონაციებით. ვოკალური მონაცემების წყალობით, ის ოპერის პარტიებსაც ასრულებდა.

მოწიფულ ასაკში იგი განსაკუთრებული ენთუზიაზმითა და გულთბილობით განასახიერებდა ხასიათიან ბებიებსა და მოხუც ქალებს, რასაც სინაზისა და სირბილის ელფერი ერთვოდა. როგორც ფართო რეპერტუარის მქონე გამორჩეული მსახიობი, რომელიც ასრულებდა დრამატულ, ტრაგიკულ, კომედიურ და სახასიათო როლებს, რამდენიმე ჯილდოს მფლობელი გახდა:

1927 წელს მიენიჭა შრომის გმირის წოდება.

1949 წელს — აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტის წოდება.

ევგენია ოლენსკაია გარდაიცვალა 1959 წლის 20 მაისს ბაქოში.

ლიტერატურა
Юсуфбейли Т. Г. Шекспир на азербайджанской сцене (дореволюционный период). — Баку: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР, 1962. — Т. VIII. — С. 115—143. — 200 с. — (Искусство Азербайджана).
Мокульский С. С., Марков П. А. Оленская Евгения Никитична. — Театральная энциклопедия. — Москва: Государственное научное издательство «Советская энциклопедия», 1965. — Т. IV. — С. 156. — 1152 с.
А. Г. Сарабский. Возникновение и развитие азербайджанского музыкального театра (до 1917 г.). — Баку: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР, 1968. — 273 с.
Алекпер Гусейнзаде. Более 625 раз // Слово об Узеире Гаджибекове / Ахмед Исазаде[азерб.]. — Баку: Издательство «Элм», 1985. — С. 71—72. — 211 с.
Кубад Касимов. Узеир Гаджибеков. Избранные произведения (Публицистика и драматургия). — Баку: Издательство «Элм», 1985. — 293 с.
Муслим Магомаев. О музыкальном искусстве Азербайджана. — Баку: Издательство «Ишиг», 1987. — 156 с.
Л. Деревенская. Возникновение и развитие «Сатир-Агит Театра» — первого русского революционного театра в Баку. — Известия Академии наук Азербайджанского ССР. — Баку: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР, 1990. — С. 105—136. — 200 с. — (Серия литературы, языка и искусства).
Ф. Магсудов, Ч. Гулијев, Б. Нәбијев, К. Талыбзадә, Ј. Гарајев, Ш. Алышанлы, Ə. Мәммәдов. Азәрбајчан Халг Чүмһуријјәти (әдәбијјат, дил, мәдәнијјәт гуручулуғу) (азерб.). — Бакы: «Елм» нәшријјаты, 1998. — 297 с.
İlham Rəhimli[азерб.]. Azərbaycan teatr tarixi (азерб.). — Bakı: Çaşıoğlu nəşriyyatı, 2005. — 864 с.
Илья Штемлер. Избранное (Мой белый, белый город. Утреннее шоссе. Звонок в пустую квартиру). — Санкт-Петербург: Лимбус Пресс, 2008. — 595 с. — ISBN 9785837004582.

სქოლიო

კატეგორია:ქალები
კატეგორია:ქალები ეროვნებისა და როლის მიხედვით
კატეგორია:ქალები ეროვნებისა და საქმიანობის მიხედვით
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალები
კატეგორია:მსახიობები ეთნიკური ან ეროვნული წარმომავლობის მიხედვით
კატეგორია:ქალი მსახიობები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები