გოლჩუვ-იენიკოვი

გოლჩუვ-იენიკოვი () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ვისოჩინის მხარეში,  ჰავლიჩკუვ-ბროდის რაიონში მდებარეობს. გოლჩუვ-იენიკოვის მუნიციპალიტეტი შვიდი ერთეულისგან შედგება, გოლჩუვ-იენიკოვის გარდა მასში გაერთიანებულია: კობილი-ჰლავა, ვრტეშიცე, ნასავრკი, რჟიმოვიცე, სირაკოვიცე და სტუპაროვიცე. 

გეოგრაფია
გოლჩუვ-იენიკოვი ჰავლიჩკუვ-ბროდიდან ჩრდილოეთით, დაახლოებით 24 კილომეტრში, ხოლო ქალაქ პარდუბიცედან სამხრეთ-დასავლეთით, დაახლოებით 32 კილომეტრში მდებარეობს. მისი ტერიტორია ზემო საზავას ბორცვებზეა. ქალაქის ტერიტორიაზე ყველაზე მაღლა მდებარე წერტილის სიმაღლე 446 მეტრია ზღვის დონიდან. ქალაქის დასახლებულ ნაწილში სამი სათევზაო ტბორია, რომლებსაც ვოჰანჩიცკის ღელე კვებავს.
მინი|გოლჩუვ იენიკოვის მერია
მინი|ახალი ციხე
მინი|ძველი ციხე
მინი|გოლჩუვ-იენიკოვის სინაგოგა
მინი|ებრაელთა სასაფლაო
ისტორია
ქალაქი ისტორიულ წყაროებში პირველად ოლომოუცის ეპისკოპოს ინდრჟიხ ზდიკის წერილში 1150 წელს არის მოხსენიებული, სავარაუდოდ ის X საუკუნეში დაარსდა. ის აგრეთვე გვხვდება პრაღის ეპარქიის წერილებში, რომლებივ 1355-1350 წლებით თარიღდება.

XIV საუკუნის დასაწყისში სოფელში პირველი ებრაელები დასახლდნენ. XIV საუკუნის ბოლოს იენიკოვი ხლუმების დიდგვაროვანთა ოჯახის, შემდეგ კი მცირე ხნით პოდჰორჟანების  საკუთრება იყო. 1417 წელს იენიკოვი პირველად გამოცხადდა სავაჭრო ქალაქად. ჰუსიტური ომების დროს ის აჯანყების ერთ-ერთი ცენტრი იყო.
XVI საუკუნეში განვითარდა ხელოსნობა და ვაჭრობა. აქაური მამული ამ პერიოდში გამდიდრდა და აყვავდა.

ოცდაათწლიანი ომის დროს იენიკოვი რამდენჯერმე დაწვეს, პირველად 1619 წელს ბიუკუას გრაფის, გენერალ შარლ ბონავენტურას ჯარებმა და ბოლოს გენერალ იოჰან ბანერის არმიამ. 1632 წლიდან 1636 წლამდე აქაურ მამული ლიპელ იან რუდოლფ ტრჩკას ეკუთვნოდა. 1636 წელს იმპერატორმა მამული გოლცელ გენერალ მარტინ მაქსიმილიანს გადასცა, როგორც ჯილდო სამსახურისთვის.

გენერალ გოლცისა და მისი მეუღლის მმართველობის დროს იენიკოვი აღადგინეს და განავითარეს. მათი საქმიანობის მნიშვნელოვანი ნაწილი კალიქსტინისტური მოსახლეობის ხელახლა კათოლიციზაციის მცდელობით იყო განპირობებული. გოლცმა ახალი მერია, ციხესიმაგრე, ლორეტოს სამლოცველო და სადეკანოზო მონასტერი ააშენა. 1640 წელს მან წმინდა ჯვრის ეკლესია აღადგინა და ღვთისმშობლის სახელზე აკურთხებინა. მოგვიანებით მან ქალაქში იეზუიტებიც მიიწვია სასწავლებლის დასაარსებლად. სასწავლებლის მშენებლობა მისი გარდაცვალების შემდეგ, 1653 წელს მისმა მეუღლემ დაასრულა. ქალაქის განვითარებაში შეტანილი ამ დიდი წვლილის გამო მოგვიანებით აქაურობას მისი სახელი უწოდეს.

მას შემდეგ, რაც გოლცი და მისი მეუღლე უშვილოდ გარდაიცვალნენ, მათ გოლჩუვ-იენიკოვი მემკვიდრეობით დაუტოვეს თავიანთ ძმისშვილ იოჰან დიტრიხ ლედებურელს, ანდერძის პირობით მას უნდა აეშენებინა ახალი სამრეკლო და ყოველწლიურად 1000 გულდენი შეეწირა იეზუიტებისთვის. 
იოჰან დიტრიხმა ეს პირობები ვერ შეასრულა და 1672 წელს სასამართლო დავა წააგო, შესაბამისად იძულებული გახდა მამულები გრაფინია ბარბარა ეუსებია კარეტო-მილესიმოსთვის მიეყიდა.

1766 წელს გოლჩუვ-იენიკოვი ფილიპ კოლოვრატ-კრაკოვსკიმ შეიძინა. მისმა ვაჟმა ლეოპოლდ კოლოვრატ-კრაკოვსკიმ ძველი ციხესიმაგრე თამბაქოს ქარხანად გადააკეთა. მან ასევე აქ დააარსა ევროპაში პირველი ნემსების ქარხანა და განავითარა იონჯის, სამყურის და კარტოფილის წარმოება. 1773 წელს მან მარია ტერეზიასგან მიიღო იეზუიტებზე ჩამორთმეული ქონება. 1784 წლის 21 ოქტომბერს ხანძარმა გაანადგურა გოლჩუვ-იენიკოვის თითქმის ნახევარი, მათ შორის წმინდა ლორეტას სამლოცველო და სადეკანოზო შენობა.

1809 წელს ქალაქში მემკვიდრეობისთვის დავა დაიწყო და 1817 წლამდე გაგრძელდა, ამ დავამ გოლჩუვ-იენიკოვის განვითარების შენელება გამოიწვია. ნემსების ქარხანა დაიხურა და თამბაქოს ქარხანა სედლეცში გადაიტანეს. 1817 წელს კოლოვრატის ქალიშვილმა ლუიზ ჰერბერშტეინელმა საბოლოოდ შეიძინა მამული. მოგვიანებით ქონება მისმა არასრულწლოვანმა ვაჟმა მემკვიდრეობით მიიღო, ხოლო მამულს მისი რწმუნებული ჰუგო ეგერი მართავდა. მან დააარსა წმინდა ფრანცისკე ასიზელის ეკლესია, ყოფილი თამბაქოს ქარხანა ციხესიმაგრედ გადააკეთა და მის გარშემო ინგლისური სტილის ბაღი გააშენა.

1848 წელს, ბატონყმობის გაუქმების შემდეგ გოლჩუვ-იენიკოვი დამოუკიდებელ მუნიციპალიტეტად იქცა, ხოლო 1913 წელს მას ქალაქის სტატუსი მიანიჭეს.

ღირსშესანიშნაობები
ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობა მისი ციხესიმაგრეა. ეს არის გვიანი რენესანსის ორსართულიანი ციხესიმაგრე, რომელსაც კოშკი ამშვენებს. თავდაპირველად იგი თავდაცვითი მიზნებისთვის გამოიყენებოდა, მაგრამ დღეს მასში გალერეაა განთავსებული.

ციხესიმაგრის კომპლექსი ძველი და ახალი ციხესიმაგრეებისგან შედგება. ისინი ყოფილი ფეოდალური რეზიდენციებია. თავდაპირველად ისინი XVIII საუკუნეში ბაროკოს სტილში აშენდა, თუმცა მოგვიანებით ამპირის სტილში გადააკეთეს.

წმინდა ფრანცისკე ასიზელის ეკლესია XIX საუკუნის შუა ხანებში ამპირის სტილში აშენდა, XVII საუკუნეში აგებული ლორეტოს სამლოცველოს გვერდით. ეკლესიის კომპლექსის გარშემო ბაღია გაშენებული.

წმინდა მარინეს ეკლესია ქალაქის ზემოთ, გორაკზე მდებარეობს. მას ადრეული გოტიკური საძირკველი აქვს და ნეოკლასიკურ სტილში XIX საუკუნის დასაწყისში აღადგინეს.

ებრაული თემის მემკვიდრეობიდან ყოფილი სინაგოგა და ებრაული სასაფლაოა  შემონახული. სინაგოგა ისტორიულ წყაროებში პირველად 1659 წელს არის მოხსენიებული. 1871 წელს ხანძრის შედეგად განადგურების შემდეგ, ახალი სინაგოგა 1873 წელს აშენდა. დღეს ის პრაღის ებრაული თემის საკუთრებაა და პრაღის ებრაული მუზეუმის საცავად გამოიყენება. გოლჩუვ-იენიკოვის სასაფლაო ერთ-ერთი უძველესია ბოჰემიაში. მისი ფართობი 7 336 კვადრატული მეტრია და სავარაუდოდ, მე-14 საუკუნეში დაარსდა. უძველესი შემორჩენილი, იკითხება საფლავის ქვა 1705 წლით თარიღდება.

ცნობილი ადამიანები
სიგმონდ კორნფელდი (1852–1909) — უნგრელი ბანკირი და ბარონი
ფრიდრიხ ველემინსკი (1868–1945) — ექიმი, მეცნიერი და მიკრობიოლოგი
ზბინეკ შიდაკი (1933–1999) — მათემატიკოსი
იარმილა კრატოხვილოვა (დაბ. 1951) — მძლეოსანი

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:ვისოჩინის მხარის ქალაქები