სიანის სამრეკლო

მინი|333x333პქ|ძინგიუნის ზარი, ჩამოსხმული 711 წელს ტანგის დინასტიის დროს, 247 სმ სიმაღლის, 6500 კგ
მინი|250x250პქ|ზარის კოშკი ღამით
სიანის სამრეკლო () — ჩინეთის ქალაქ სიანის ცენტრში აშენებული ისტორიული შენობა-ნაგებობა, რომელიც 1384 წელს მინგის დინასტიის ადრეულ პერიოდში აშენდა. ის ქალაქის სიმბოლოა და ჩინეთში ერთ-ერთი ყველაზე დიდებული სამრეკლოა. სამრეკლო ასევე მოიცავს თანგის დინასტიის დროინდელ რამდენიმე დიდ ბრინჯაოს ჩამოსხმულ ზარს. კოშკის ძირი კვადრატულია და 1377 მ² ფართობს ფარავს. კოშკის კონსტრუქცია აგურისა და ხისგან არის ნაგები და დაახლოებით 40 მეტრი სიმაღლისაა. მდებარეობს სიანის ცენტრში, ოთხი ქუჩის - აღმოსავლეთის, დასავლეთის, სამხრეთის და ჩრდილოეთის - კვეთაზე. ყველაზე დიდი და სრულყოფილად შემორჩენილია ჩინეთის მრავალი სამრეკლოდან.

 ისტორია 
სიანის სამრეკლო მინგის დინასტიის დროს (1384) ხონგვუს მეფობის მე-17 წელს აშენდა. თავდაპირველად ის მდებარეობდა ინგსიანგის ტაძარში (迎祥观), კუანგძის ქუჩის ჩრდილოეთით, სიანის დოლის კოშკის მოპირდაპირედ, მისი ამჟამინდელი მდებარეობიდან დაახლოებით ერთი კილომეტრის დაშორებით. იმ დროს ეს ადგილი ჩრდილოეთ და სამხრეთ ქალაქის კარიბჭეებს შორის მდებარეობდა და ქალაქის ცენტრს წარმოადგენდა. მინგის დინასტიის დასაწყისში ჩანგანის (დღევანდელი სიანის) ქალაქის გაფართოებასთან ერთად, ცენტრმა თანდათან აღმოსავლეთისკენ გადაინაცვლა. ორი საუკუნის შემდეგ, ქალაქის კარიბჭე ხელახლა აშენდა და ჩამოყალიბდა ოთხი ახალი ქუჩა: აღმოსავლეთი, სამხრეთი, დასავლეთი და ჩრდილოეთი. ინგსიანგის ტაძრის სამრეკლო, როგორც ჩანს, ქალაქის ცენტრიდან მოშორებით აღმოჩნდა.

1582 წელს, შა'ანსის პროვინციის ზედამხედველობის ოფიცრის, კუნგ იუსიენის ეგიდით, სიენინგისა და ჩანგანის ოლქების მაგისტრატებს დაევალათ მათი ამჟამინდელ ადგილას გადატანა. ასეთ პროექტის ღირებულება დიდი არ იყო და სწრაფადაც განვითარდა. თუმცა, ასეთი უზარმაზარი შენობის გადატანა 600 წელზე მეტი ხნის წინ მსოფლიო არქიტექტურის ისტორიაში იშვიათია. კუნგ იუსიენის ნაწარმოებმა „“ მიგრაციის პროექტის დეტალები შემოინახა.

1699, 1740 და 1840 წლებში სიანის სამრეკლო საფუძვლიანი რესტავრაციები ჩაუტარდა. მათ შორის, 1740 წელს, გუბერნატორმა ჭანგ ვეიმ გამოიყენა თავდაპირველი სტრუქტურა და აღმოაჩინა, რომ ძინგ იუნის ზარის ოთახი იმდენად ჰერმეტული იყო, რომ ზარის ხმა გარედან ხმა სუსტი იყო. ამიტომ, თანგის დინასტიის „ძინგ იუნის“ ზარი, რომელიც თავდაპირველად ოთახში ეკიდა, გარეთ გამოიტანეს, რათა იმდროინდელი ხმაური შორს გავრცელებულიყო. ამის აღსანიშნად დაიწერა „“.

1939 წლის 10 ოქტომბერს სიანის სამრეკლო იაპონურმა თვითმფრინავებმა დაბომბეს და სერიოზულად დაზიანდა. დაბომბვის შემდეგ, სამრეკლო სიძინგის მუნიციპალური სამშენებლო კომიტეტის საინჟინრო ოფისმა შეაკეთა.

ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის დაარსების შემდეგ, სიანის სამრეკლო ხუთჯერ შეაკეთეს კაპიტალურად. 1956 წლის აგვისტოში, შა'ანსის პროვინციის სახალხო მთავრობის მიხედვით, სამრეკლოს მიენიჭა პროვინციაში კულტურული რელიქვიების დაცვის პირველი პარტიის სტატუსი. საზოგადოებისთვის ოფიციალურად 1984 წელს გაიხსნა. 1996 წლის ნოემბერში ეროვნული კულტურული რელიქვიების დაცვის ძირითად ერთეულში შევიდა.

 ფუნქცია 
სხვა ჩინური საათის კოშკების მსგავსად, სიანის სამრეკლო ძველად ძირითადად დროის აღრიცხვისა და ახალი ამბების გამოსაქვეყნებლად გამოიყენებოდა. დროის განვითარებასთან ერთად, მისი ტრადიციული ფუნქციები თანდათან გაუქმდა და ამჟამად ის საზოგადოებისთვის ღიაა, როგორც ეროვნული დონის კულტურული რელიქვიების დაცვის ერთეული ტურიზმისა და ღირსშესანიშნაობების დასათვალიერებლად. ვიზიტორებს შეუძლიათ შეიძინონ ბილეთები შენობის დასათვალიერებლად.

ისტორიაში ის ასევე მრავალი სხვა დანიშნულებითაც გამოიყენებოდა. 1911 წლის რევოლუციის დროს აჯანყებულები სასტიკად იბრძოდნენ აქ განლაგებულ ცინგის დინასტიის არმიასთან. ერის დაცვის ომის დროს, შა'ანსის სამხედრო მეთაურმა ჩენ შუფანმა სწორედ აქედან წამოიწყო იუენ შიკაის წინააღმდეგ არეულობა. 1927 წელს, შეერთებულ შტატებში სწავლის შემდეგ დაბრუნებულმა შილინმა აქ ხმოვანი კინოთეატრი გახსნა. ეს სიანის ისტორიაში პირველი კინოთეატრია. იაპონიის წინააღმდეგ ომის დროს, მაღალი რელიეფის გამო, სიანის სამრეკლო იაპონიის საჰაერო თავდასხმების შესახებ განგაშის სადგურად იქცა. კუომინტანგი სამრეკლოს კარს ასევე იყენებდა დამნაშავეების დასაპატიმრებლად. ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის დაარსების შემდგომ პერიოდში ის შრომის დღესა და ეროვნულ დღეს აღლუმისა და ზეიმის ტრიბუნად იქცა.

 არქიტექტურული მახასიათებლები 
 ფორმა 
სიანის სამრეკლოს ქვედა ნაწილი კვადრატული ფორმის კვარცხლბეკია, რომელსაც ქვის კონსტრუქცია აქვს. ზედაპირი ლურჯი აგურისგანაა დამზადებული, ხოლო ძირი ორსართულიანი ხის კონსტრუქციაა. შენობის სიმაღლე მიწიდან წვერამდე 36 მეტრია, საიდანაც ძირის სიმაღლე 8.6 მეტრია. თითოეული გვერდის სიგრძე 35.5 მეტრია, შენობის ფართობი კი დაახლოებით 1,377.4 კვადრატული მეტრია. შიგნით ასასვლელად გამოიყენება კიბეები. შენობა მინგის დინასტიის არქიტექტურულ სტილშია ნაგები. ზედა ნაწილი ნამდვილი ოქროსა პლატინისგან დამზადებული „ოქროსფერი მწვერვალია“, რომელიც ხის შიდა გულშია გახვეული. მუქი მწვანე სახურავის კრამიტი დაფარულია ასევე მუქი მწვანე მოჭიქული კრამიტით, ხოლო ინტერიერი ოქროს ნახატებითაა მორთული. წარსულში სამხრეთ-აღმოსავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით ოთხი ქუჩის გადაკვეთისთვის გაკეთებული იყო გასასვლელები. ქალაქის განვითარებასთან ერთად, გასასვლელებმა ვეღარ დააკმაყოფილა სატრანსპორტო ნაკადის მოთხოვნები და ახლა დალუქულია. ტრანსპორტი სამრეკლოს გარშემო, წრეზე მოძრაობს, ხოლო ქვეითებისთვის აგებულია მიწისქვეშა გადასასვლელები.

 ჩუქურთმები 
სიანის სამრეკლოს კარ-ფანჯრის ჩუქურთმები დახვეწილი და რთულია, რაც მინგისა და ცინგის დინასტიების დროს გაბატონებულ დეკორატიულ ხელოვნებას ასახავს. კარის თითოეულ ფრთაზე 8 ჩურურთმაა.

 კულტურული რელიქვიები 
 ზარი 
სიანის სამრეკლოს თავდაპირველი გიგანტური ზარი იყო „ძინგ იუნის“ ზარი, რომელიც ჩამოსხმული იყო ძინგ იუნის მეფობის დროს, ტანგის დინასტიაში. თავდაპირველად მას იყენებდა ძინგლუნგის ტაძარი ჩანგანის ქალაქში (ამჟამად მდებარეობს სიანის დასავლეთ ქუჩაზე). მინგის დინასტიის დასაწყისში ის სიანის სამრეკლოში გადაიტანეს. 1953 წელს ძინგ იუნის ზარი სიანის პეილინის მუზეუმში გადაიტანეს და ამჟამად ტუნგთინგშია გამოფენილი.

სიანის კულტურული რელიქვიების მუნიციპალურმა ბიურომ ძინგიუნის ზარის რეპლიკა დაამზადა. ის სიანის სამრეკლოს ფუძის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში 1997 წლის 30 იანვარს ჩამოკიდეს. ძინგიუნის ზარის რეპლიკა ორიგინალურ ზარს ჰგავს. სიმაღლე 2.45 მეტრია, წონა 6.5 ტონა, ხოლო ზარის ქვედა ნაწილის გარე დიამეტრი 1.65 მეტრია. ორნამენტები და წარწერა ორიგინალურ ზარს წააგავს.

 ლეგენდები 
ზარის კოშკთან დაკავშირებით რამდენიმე ლეგენდა არსებობს, ერთ-ერთი მათგანი მოგვითხრობს:

მეორე ლეგენდის მიხედვით:

 აგრეთვე იხილეთ 
 სიანი
 სიანის დოლის კოშკი

 რესურსები ინტერნეტში 

 სამრეკლო, სიანი, ჩინეთი.  Archived ში.
კატეგორია:ჩინეთის არქიტექტურა
კატეგორია:ჩინეთის შენობა-ნაგებობები

სქოლიო