ველკე-მეზირჟიჩი

ველკე-მეზირჟიჩი () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ვისოჩინის მხარეში, ქალაქი ჟდიარ-ნად-საზავოუს რაიონში მდებარეობს. ქალაქის ისტორიული ცენტრი და ციხესიმაგრე კარგად არის შემონახული, მათ ჩეხეთის კულტურული ძეგლის სტატუსი აქვთ.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ველკე-მეზირჟიჩის მუნიციპალიტეტი 8 მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება:

ველკე-მეზირჟიჩი
დოლნი-რადსლავიცე
ჰრბოვი
კუსკი
ლჰოტკი
მოსტიშტე
ოლში-ნად-ოსლავოუ
სვარჟენოვი

მინი|ახალი სინაგოგა
სახელწოდება
სახელწოდება მეზირჟიჩი ქართულად ითარგმნება, როგორც „მდინარეებს შორის“. ქალაქის ტოპონიმიკა დაკავშირებულია მდინარეების შესართავთან. სახელწოდებას „ველკე“ (ანუ „დიდი“) მოგვიანებით დაემატა, რათა ის განესხვავებინათ ამავე სახელწოდების მქონე სხვა ადგილებისგან ჩეხეთში.

გეოგრაფია
ველკე-მეზირჟიჩი ქალაქ ჟდიარ-ნად-საზავოუდან სამხრეთით, დაახლოებით 23 კილომეტრში მდებარეობს, ხოლო იჰლავიდან 30 კილომეტრითაა დაცილებული. ქალაქში მდინარე ოსლავას ერთვის ბალინკა. ქალაქში რამდენიმე სათევზაო ტბორია. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარე წყლის ყველაზე დიდი ობიექტია მოსტიშტეს წყალსაცავი.

ისტორია
მეზირჟიჩი ოსლავის ხეობის კოლონიზაციის დროს, XII საუკუნეში დაარსდა. მისი სახელწოდება წერილობით წყაროებში პირველად 1281 წელს გაჩნდა. ველკე-მეზირჟიჩის ციხესიმაგრის შესახებ ცნობები 1236 წლით თარიღდება, ის მორავიის ერთ-ერთი უძველესი ციხესიმაგრეა. ქალაქის გალავანი XIV საუკუნეში ააგეს. 

ველკე-მეზირჟიჩის წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის შესახებ პირველი ისტორიული ცნობები 1317 წლით თარიღდება. ქალაქი სავაჭრო გზების გზაჯვარედინზე მდებარეობდა.ref name=hist1/>

მას შემდეგ, რაც ველკე-მეზირჟიჩის მაცხოვრებლები აქაური მამულების მფლობელს მტრისგან ციხესიმაგრის გათავისუფლებაში დაეხმარნენ, დასახლებამ 1408 წელს ქალაქის სრული პრივილეგიები მიიღო. ჰუსიტური ომების დროს მეზირიჩი ჰუსიტების სამხედრო ბაზას წარმოადგენდა. დაახლოებით 1434 წელს ციხის გალავანი გაუმჯობესდა. 1464 წელს ციხესიმაგრე მეფე ირჟი პოდებრადელმა დაიპყრო, ხოლო 1468 წელს ქალაქი მატიაშ ჰუნიადის არმიამ გაძარცვა.

მეზირჟიჩიმ უდიდესი აღმავლობა რენესანსის ეპოქაში განიცადა. პირველი ებრაელები ქალაქში XV საუკუნის ბოლოს ჩავიდნენ, ხოლო ებრაული თემი XVII საუკუნეში დაარსდა. ქალაქის კეთილდღეობას ოცდაათწლიანმა ომმა დაუსვა წერტილი. ამ ომის დროს ქალაქი რამდენჯერმე გადაწვეს. XVIII საუკუნეში ქალაქის აღმავლობის ახალი პერიოდი დაიწყო.

XIX საუკუნეში აშენდა პირველი ქარხნები, ხოლო ქალაქის ინდუსტრიის კიდევ უფრო განვითარებას ხელი რკინიგზის მშენებლობამ შეუწყო.

ღირსშესანიშნაობები
ველკე-მეზირჟიჩის ციხე ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა. ქალაქში თავდაპირველად რომანულ-გოტიკური სტილის ციხესიმაგრე იდგა, რომელიც  XVI საუკუნეში რენესანსის სტილში აღადგინეს და 1723 წლის ხანძრის შემდეგ ბაროკოს სტილის რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა. დღეს მასში ველკე მეზირიჩისველკე-მეზირჟიჩის მუზეუმია განთავსებული. მუზეუმი 1893 წელს დაარსდა და მოიცავს ისტორიულ და სამეცნიერო კოლექციებს, კუბისტური ავეჯის კოლექციას და გზებისა და ხიდების მშენებლობისადმი მიძღვნილ გამოფენას.

ისტორიული ცენტრი შემოსაზღვრული იყო ქალაქის გალავნითა და ორივე მდინარით. ქალაქის გალავნის ნაწილი და კარიბჭე დღესაც შემორჩენილია. მოედნის მთავარი ღირსშესანიშნაობა წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაა. ეს გოტიკური ნაგებობა სავარაუდოდ XII ან XIII საუკუნით თარიღდება და დამთვალიერებელთათვის მისი 64 მეტრი სიმაღლის კოშკი ღიაა. მოედანი ძვირფასი ბურგერული სახლებით არის გაფორმებული. ყველაზე მნიშვნელოვანი შენობებია XV საუკუნეში აგებული მერია და სახლი სახელწოდებით „ობეჩნიკი“, რომელიც მდიდარი სგრაფიტოს დეკორაციებით არის მორთული.

ქალაქში ებრაული თემის გაქრობის შემდეგ მათგან დატოვებული რამდენიმე მნიშვნელოვანი ძეგლი შემორჩა. ძველი სინაგოგა 1695 წელს აშენდა და XVIII საუკუნეში ბაროკო-ნეოკლასიკური სტილის შესასლველი კარიბჭე ააგეს. ახალი სინაგოგა 1870 წლით თარიღდება და ცნობილია თავისი დამახასიათებელი გარეგნობით, რომელიც შეულესავი წითელი და შავი აგურისგან შედგება. ებრაულ სასაფლაოზე 1101 საფლავის ქვაა, სასაფლაო XVII საუკუნის შუა პერიოდშია დაარსებული. სასაფლაოზე დღესაც არსებული უძველესი საფლავის ქვა 1677 წლით თარიღდება. ახლომდებარე საზეიმო დარბაზი 1880 წელს ააგეს.

ცნობილი ადამიანები
ვრატისლავ II პერნშტეინელი (1530–1582) — ბოჰემიის უმაღლესი კანცლერი
ადამ ჰუბერ რიზენპახელი (1545–1613) — ფიზიკოსი
ცვი აშკენაზი (1656–1718) — ებრაელი განმანათლებელი, ამსტერდამის რაბი
ისააკ ჰირშ ვაისი (1815–1905)  — ლიტერატურის ისტორიკოსი
ნათან ვაისი (1851–1883) — ნევროლოგი
არნოლდ პიკი (1851–1924) — ფსიქიატრი
რუჟენა ვაცკოვა (1901–1982) — ხელოვნების ისტორიკოსი და თეატრის კრიტიკოსი
იაროსლავა ბლაჟკოვა (1933–2017) — მწერალი

დაძმობილებული ქალაქები
 ჩესკე-მეზირჟიჩი, ჩეხეთი
 ტისნო, ხორვატია
 ვალაშსკე-მეზირჟიჩი, ჩეხეთი
 ვანსბრო, შვედეთი

გალერეა

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:ვისოჩინის მხარის ქალაქები