გიორგი უთურგაული

გიორგი გრიგოლის ძე უთურგაული (დ. 10 მარტი, 1851, სოფელი ახიელი — გ. 12 ოქტომბერი, 1897)  — ქართველი პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე და ჟურნალისტი. პროგრესული განათლების ერთ-ერთი აქტიური გამტარებელი XIX საუკუნის მეორე ნახევარში.

ბიოგრაფია
გიორგი უთურგაული დაიბადა 1851 წელს ხევსურეთში, სოფელ ახიელში. დაწყებითი განათლება მიიღო თიანეთის პირველ სკოლაში, რომელიც 1863 წელს დაამთავრა. 1864-1867 წლებში სწავლობდა თბილისის სასულიერო სასწავლებელში, სადაც მასზე განსაკუთრებული გავლენა მოახდინა იაკობ გოგებაშვილმა, იმდროინდელმა ზედამხედველმა. სწორედ გოგებაშვილისა და სხვა მოწინავე პედაგოგების ზეგავლენით ჩამოუყალიბდა გიორგის ქართული ლიტერატურისა და განათლების სფეროს მიმართ სიყვარული.

თბილისის სასულიერო სემინარიაში გიორგი უთურგაულის მასწავლებლები იყვნენ თომა ტურიაშვილი, გიორგი იოსელიანი, ნიკოლოზ ცხვედაძე და სხვა ცნობილი პედაგოგები, რომლებმაც მოსწავლეებს ეროვნული თვითშეგნება და საზოგადოებრივი ღვაწლის სურვილი გაუღვივეს. უთურგაული სიახლოვეს ინარჩუნებდა მოწინავე მოსწავლეებთან და პედაგოგებთან, მონაწილეობდა მათ ინტელექტუალურ წრეებში. სწორედ ამ წრის ჩართულობით შეიქმნა ხელნაწერი ჟურნალი „შრომა“, რომლის რედაქტორი თავად უთურგაული იყო. შემდეგში ჟურნალთან თანამშრომლობდნენ ცნობილი მოღვაწეები: სოფრომ მგალობლიშვილი, ნესტორ ლომოური, ივანე ბაქრაძე და სხვები. 1871 წელს, უთურგაული ერთ-ერთ მასწავლებელთან თხზულებასთან დაკავშირებული კონფლიქტის გამო, სასწავლებლიდან გარიცხეს. თუმცა, იმავე წელს შევიდა თბილისის სამასწავლებლო სკოლაში და ნიკოლოზ ცისკარიშვილის დახმარებით სწავლა გააგრძელა თბილისის სამასწავლებლო ინსტიტუტში, რომელიც 1875 წელს წარჩინებით დაამთავრა.

გიორგიმ სწავლის დასრულების შემდეგ, დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა მოზდოკის საქალაქო სასწავლებელში (ჩრდილო კავკასია). აქვე ჩამოყალიბდა, როგორც კვალიფიციური პედაგოგი და აქტიური საზოგადო მოღვაწე. 1878 წელს, ხალხოსნებთან დაკავშირებული რევოლუციური მოძრაობის მეორე მასობრივი დაპატიმრების პერიოდში, იგი მოზდოკში დააკავეს, რადგან მას მჭიდრო ურთიერთობა ჰქონდა ქართველ რევოლუციონერებთან და მისი მეშვეობით ისინი დაკავშირებულნი იყვნენ ჩრდილო კავკასიაში მომუშავე რევოლუციონერებთან. მიუხედავად იმისა, რომ პატიმრობა ხანმოკლე იყო, მოზდოკში დარჩენის უფლება აღარ მისცეს. 

1878 წელს უთურგაული თბილისში დაბრუნდა და 1878-1879 წლებში აქტიურად თანამშრომლობდა ნიკო ნიკოლაძის გამოცემებში: „ობზორში“ და „დროებაში“. მისი სტატიები უმთავრესად განათლების საკითხებს ეხებოდა. იგი პარალელურად აგრძელებდა რევოლუციურ და საზოგადოებრივ საქმიანობას. 1879 წელს გიორგი არჩეულ იქნა „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ გამგეობის წევრობის კანდიდატად, 1880 წლის 20 იანვარს კი, გამგეობის წევრად.

1881 წელს გიორგი დანიშნეს ნახიჩევანის სამოქალაქო სასწავლებლის მასწავლებლად. 1884 წლის სექტემბრიდან კი, გადავიდა ხონის საოსტატო სემინარიაში, სადაც 1897 წლამდე ასწავლიდა ქართულ ენასა და ლიტერატურას. აქ მან მოიპოვა სამაგალითო პედაგოგის სახელი. ამის ადასტურებს მისი ყოფილი მოსწავლის, ალექსანდრე ჩხეტიას მოგონება, სადაც აღწერილია, თუ როგორ შეაფასა უთურგაულმა მისი საცდელი გაკვეთილი სრული მიუკერძოებლობითა და სიზუსტით.

1897 წელს გულის მძიმე დაავადების გამო შეწყვიტა ხონში მასწავლებლობა და გადასახლდა თელავში. იმავე წელს, 46 წლის ასაკში გიორგი უთურგაული გარდაიცვალა. დაკრძალულია სიღნაღში.

ლიტერატურა
კეკელიძე, მიხეილ, გიორგი უთურგაული (1851-1897) // 	სახალხო განათლების ქართველი მოღვაწეები და სახალხო მასწავლებლები : კრ. 1. - 1953. – გვ. 345-350.

რესურსები ინტერნეტში

 გიორგი გრიგოლის ძე უთურგაული — ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1851
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1897
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ოქტომბერი