მურსალ ნაბიზადა

მურსალ ნაბიზადა (; დ. 1991 — გ. 2023) — ავღანელი პოლიტიკოსი, ქალთა უფლებადამცველი, კანონმდებელი და თალიბანის კრიტიკოსი, რომელიც ქაბულის წარმომადგენელი იყო ხალხის პალატაში (პარლამენტის ქვედა პალატა). ნაბიზადა ქაბულში, 2023 წლის იანვარში, თალიბანის მიერ იქნა მოკლული. 

კარიერა
ნაბიზადა 2018 წლის ავღანეთის საპარლამენტო არჩევნებში ქაბულის წარმომადგენლად ხალხის პალატაში (ეროვნული ასამბლეის ქვედა პალატა) აირჩიეს. ის ვოლესი ჯირგაში (ქვედა პალატა) თავდაცვის საპარლამენტო კომისრად აირჩიეს, სადაც მან სულ 1,396 ხმა მიიღო. მისი მოწვევის ინაუგურაციული სესია 2019 წლის 29 ივნისს გაიმართა. ის ეროვნულ ასამბლეაში მსახურობდა 2021 წლის აგვისტოში ავღანეთზე თალიბანის კონტროლის დამყარებამდე და იყო ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან ქალ პარლამენტართაგან, რომელიც გადატრიალების შემდეგ ქაბულში დარჩა.

პარლამენტის გარეთ, ის მუშაობდა ადამიანური რესურსების განვითარებისა და კვლევის ინსტიტუტში. ის ასევე იყო საერთაშორისო საპარლამენტო კავშირის (IPU) აქტიური წევრი. მან მონაწილეობა მიიღო მრავალ კონფერენციაში, მაგალითად, ნიუ-იორკში, 2020 წელს IPU-ს მიერ ორგანიზებულ შეხვედრაში.

2022 წლის დეკემბერში თალიბანმა გამოსცა დეკრეტი, რომლითაც ქალებს აეკრძალათ საჯარო სფეროებში მუშაობა, როგორიცაა არასამთავრობო ორგანიზაციები, უნივერსიტეტებში ჩარიცხვა და დასაქმება. ნაბიზადა იყო ავღანეთში გენდერული აპარტეიდის მკაცრი კრიტიკოსი და აქტიურად ეწინააღმდეგებოდა ქალებისა და გოგონების იძულებით დაქორწინებას.

პირადი ცხოვრება
ნაბიზადა დაიბადა ავღანეთის ნანგარჰარის პროვინციაში, მე-12 რაიონის არზაან ქემათის უბანში. ნაბიზადამ ბაკალავრის ხარისხი მიიღო ბალხის უნივერსიტეტში, რომელიც ჩრდილოეთ ავღანეთში მდებარეობს.

გარდცვალება
2023 წლის 15 იანვარს, დაახლოებით დილის 3:00 საათზე, ქაბულში, მის სახლში, პირველ სართულზე, ნაბიზადა ცეცხლსასროლი იარაღით მოკლეს, მასთან ერთად დაიღუპა მისი ერთ-ერთი პირადი დაცვის თანამშრომელი, სახელად ისმაილი, თავდასხმა უცნობმა პირებმა განახორციელეს. ის 32 წლის იყო. მისი ძმა და კიდევ ერთი დაცვის თანამშრომელი დაიჭრნენ. სხვა დაცვის თანამშრომელი კი ფულითა და ძვირფასეულობით გაიქცა. მისი მკვლელობა იყო პირველი შემთხვევა პარლამენტის წევრის მკვლელობისა 2021 წელს თალიბანის მიერ ხელისუფლების ხელში ჩაგდების შემდეგ. თალიბანი უმიზნებდა ეროვნული წინააღმდეგობის ფრონტის ყოფილ წევრებს და ოპოზიციის ფიგურებს პარლამენტში, რომლებიც მხარს უჭერდნენ შეერთებული შტატების ჩარევას ავღანეთში, რა დროსაც მურსალ ნაბიზადა და ექვსასამდე სხვა ადამიანი მოკლეს.

სიკვდილამდე, ნაბიზადას ჰუმანიტარული ვიზა შესთავაზეს, რათა ავღანეთიდან გაქცეულიყო, თუმცა წასვლის შესაძლებლობის მიუხედავად, ის ავღანეთში დარჩა თალიბანის მიერ განხორციელებული შიშის ტაქტიკის წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად. მარიამ სოლაიმანხილმა განაცხადა:„ის იყო ნამდვილი ნოვატორი – ძლიერი, ხმამაღალი ქალი, რომელიც იცავდა თავის რწმენას, თუნდაც საფრთხის წინაშე. მიუხედავად იმისა, რომ მას ავღანეთის დატოვების შანსი შესთავაზეს, მან არჩევანი გააკეთა დარჩენილიყო და ებრძოლა თავისი ხალხისთვის.“ საერთაშორისო საპარლამენტო კავშირის (IPU) მიერ ადამიანის უფლებების დარღვევის გამო შეტანილი საჩივრის საფუძველზე, ნაბიზადამ ავღანეთში მყოფ კოლეგა პარლამენტარებთან, რომლებიც დევნილობაში ცხოვრობდნენ, მანამდეც გამოთქვა შეშფოთება, რომ თალიბანის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ერთ-ერთი უცნობი მაღალჩინოსანი დაზვერვის ოფიცერი მას განუწყვეტლივ ემუქრებოდა და ავიწროებდა. გავრცელებული ინფორმაციით, ოფიცერმა უთხრა, რომ იძულებით დაქორწინებას აპირებდა. ნაბიზადა აცხადებდა, რომ მან უარი თქვა იძულებითი ქორწინების ამ მუქარაზე დანებებაზე. ის იყო ქალებისა და გოგონების იძულებითი ქორწინების წინააღმდეგ მებრძოლი და მისი საქმიანობა ძირითადად ავღანეთში გენდერულ აპარტეიდს ეხებოდა.

ნაბიზადას გარდაცვალებამდე ოთხი თვით ადრე, 2022 წლის ოქტომბერში, კანადის პარლამენტი მუშაობდა ავღანეთიდან თავშესაფრის მაძიებელი სხვა ქალების დასახმარებლად, კონკრეტულად კი ავღანეთის პარლამენტის ცხრა სხვა ქალი წევრის საკითხზე. კანადის პარლამენტმა წამოაყენა წინადადება, რომლის მიზანი იყო ცხრა ქალისთვის ტრანსპორტირებისა და თავშესაფრის მინიჭება ავღანეთიდან ევაკუაციისთვის, რადგან მათ, როგორც თალიბანის წინააღმდეგ მებრძოლ ქალებს, მნიშვნელოვანი საფრთხე ემუქრებოდათ. ნაბიზადას გარდაცვალების შემდეგ, კანადის პარლამენტმა პირობა დადო, რომ 2023 წლის ბოლოსთვის ავღანეთიდან 40,000 ავღანელ ლტოლვილს დაეხმარებოდა და მათ კანადაში თავშესაფარს მიანიჭებდა.

გამოძიება
პოლიციის ოფიცრები ხალიდ ზადრანი და პოლიციის უფროსი მოლვი ჰამიდულა ხალიდი იყვნენ ის ოფიციალური პირები, რომლებიც ნაბიზადას სიკვდილის გამოძიებას ხელმძღვანელობდნენ. თუმცა, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალურმა მდივანმა ანტონიო გუტიერეშმა განაცხადა, რომ თალიბანი მოქმედებს ქალების მიმართ სრული დაუსჯელობით და შესთავაზა დამოუკიდებელი გამოძიების ჩატარება. ნაბიზადას გარდაცვალებასთან დაკავშირებით, დიდი ბრიტანეთის პარლამენტმა გამოაქვეყნა განცხადება, სადაც ნათქვამია, რომ ისინი „მკაცრად გმობენ მკვლელების ქმედებებს“. ამ განცხადებაში, დიდი ბრიტანეთის პარლამენტს სურს შექმნას გეგმა, რომელიც სხვა ქალებს ავღანეთიდან უსაფრთხოდ გაქცევაში დაეხმარება. ამ განცხადებას ხელი მოაწერა დიდი ბრიტანეთის პარლამენტის სულ 17 წევრმა.

სქოლიო

კატეგორია:ავღანელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ავღანელი პოლიტიკოსები