სიძულვილი

სიძულვილი  — (ფრანგ. „la haine“; აშშ-ში გამოვიდა სახელით „Hate“) 1995 წლის ფრანგული სოციალური თრილერი, რომლის სცენარის ავტორი და რეჟისორია მატიუ კასოვიცი.  მთავარ როლებში თამაშობენ ვენსან კასელი, იუბერ კუნდე და საიდ ტაღმაუი. ფილმი აღწერს ერთ დღესა და ერთ ღამეს სამი მეგობრის ცხოვრებაში, რომლებიც პარიზის გარეუბანში, ღარიბი ემიგრანტების უბანში ცხოვრობენ.
ფილმის სახელწოდება მომდინარეობს იუბერის ფრაზიდან: „La haine attire la haine!“ — „სიძულვილი სიძულვილს ბადებს“.
კასოვიცმა ამ ფილმისთვის 1995 წლის კანის კინოფესტივალზე საუკეთესო რეჟისორის პრიზი მიიღო.

სიუჟეტი
ფილმი იწყება ახალი ამბების ამსახველი კადრებით, რომელშიც ჩანს ურბანული არეულობები პარიზის მახლობლად, შანტელუ-ლე-ვინის კომუნის ბანლიეში. არეულობების მიზეზია ადგილობრივი ახალგაზრდა, აბდელ იჩაჰა, რომელიც პოლიციის დაკავებისას მძიმედ დაშავდა და რეანიმაციაში მოხვდა. მომხდარმა დიდი დაძაბულობა გამოიწვია: პოლიციის განყოფილება შტურმით აიღეს და არეულობისას პოლიციელს რევოლვერი დაეკარგა.

ფილმი აღწერს აბდელის სამ მეგობარს — ემიგრანტი ოჯახების ახალგაზრდებს — მომდევნო დაახლოებით 20 საათის განმავლობაში.

ვინცი ებრაული წარმოშობის ახალგაზრდაა, აგრესიული ხასიათით. იგი მზად არის აბდელის დაშავებისთვის შური იძიოს.რომელიც ზოგჯერ ტრევის ბიკლის მსგავსად, სარკეში გადაბაძვით პოზირებს.
იუბერი ქრისტიანი აფრო-ფრანგი მოკრივე და მცირეხელფასი ნარკოვაჭარი, რომელსაც სურს უბანს გაექცეს და უკეთესი ცხოვრება შექმნას, მაგრამ მისი სპორტული დარბაზი არეულობებისას დაიწვა.
საიდი ახალგაზრდა ჩრდილოეთ აფრიკელი მუსლიმი, რომელიც ხშირად აკავებს მეგობრებს შორის ჩხუბს და შუამავლის როლს ასრულებს.

სამი მეგობარი უმისამართო, მოსაწყენ ყოველდღიურობაში ცხოვრობს და ხშირად პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ ხვდება. ერთ-ერთი სახურავის წვეულება პოლიცია შლის, სადაც ვინცი ფარულ პოლიციელს უყვედრენს. წვეულების შემდეგ ვინცი მეგობრებს აჩვენებს 44 მაგნუმის რევოლვერს — იმ იარაღს, რომელიც არეულობისას დაიკარგა. იგი აცხადებს, რომ თუ აბდელი მოკვდება, პოლიციელს მოკლავს. იუბერი მკაცრად ეწინააღმდეგება ამას, მაგრამ ვინცი იარაღს მაინც ინახავს.

სამეული ცდილობს აბდელის სანახავად საავადმყოფოში შესვლას, მაგრამ პოლიცია აჩერებს. აგრესიული კამათის შემდეგ საიდს აკავებენ, თუმცა მოგვიანებით ათავისუფლებენ, რადგან ერთ-ერთი ოფიცერი მის ძმას იცნობს.
ვინცი და იუბერი კამათობენ ძალადობაზე და პოლიციის მიმართ დამოკიდებულებაზე და დროებით სცილდებიან ერთმანეთს. საიდი ვინცის მიჰყვება, იუბერი კი შინ ბრუნდება.

მოგვიანებით ისინი კვლავ წვეულებაზე ხვდებიან ერთმანეთს. სიტუაცია იძაბება, როდესაც აბდელის ძმა ერთ-ერთ პოლიციელს მკვლელობას უპირებს შურისძიების მიზნით. პოლიციასთან დაპირისპირებისას სამეული ძლივს გადაურჩება დაკავებას — ვინცი თითქმის ესვრის სპეცრაზმელს. ისინი მატარებლით პარიზში მიემგზავრებიან. ქალაქში მათი ურთიერთობები პარიზელებთან — როგორც მეგობრულ, ისე აგრესიულ ადამიანებთან — ხშირად კონფლიქტში გადადის.

საზოგადოებრივ საპირფარეშოში ისინი ხვდებიან გულაგის პოლონელ გადარჩენილს, რომელიც უყვება ისტორიას კაცზე, რომელიც ცივში გაყინა, რადგან პირშეზლება შეწუხდა, მატარებელში დაბრუნება ვერ მოასწრო და გზაში გაიყინა. სამეულს ამ ისტორიის დატვირთვა არ ესმის.

შემდეგ ისინი სტუმრობენ ასტერიქსს, კოკაინზე დამოკიდებულ მამაკაცს, რომელსაც საიდს ვალი აქვს. ვითარება იძაბება, როდესაც ასტერიქსი თითქოს აიძულებს ვინცის რუსული რულეტკის თამაშს, თუმცა რევოლვერი უვარგისია — სპეციალურად დაცლილი. მოგვიანებით სამეულს „plainclothes“ პოლიციელები აჩერებენ: საიდსა და იუბერს აკავებენ, ხოლო ვინცი გარბის. პოლიციელები მათ სიტყვიერად და ფიზიკურად აწამებენ, სანამ გვიან ღამით არ გაათავისუფლებენ. სამეულს სახლში დასაბრუნებელი ბოლო მატარებელი გაეპარებათ და ქუჩაში იზამთრებენ.
ისინი მოგვიანებით სავაჭრო ცენტრში აფარებენ თავს და ტელევიზიით ისმენენ ამბავს — აბდელი გარდაიცვალა. ვინცი ქრება და იუბერიცა და საიდიც ბოლოს მას შოპინგ–მოლში პოულობენ, სადაც იგი ერთ პოლიციელს თითით „იარაღს“ უმიზნებს. გაბრაზებულები ამბობენ, რომ მეტი აღარ უნდათ ვინცის საქციელში მონაწილეობა.

თუმცა მალე იუბერი და საიდი იქამდე შეჯახდებიან იმავე კანიების ჯგუფს, რომელთაც ადრე დაუციხდნენ, და ისინი სასტიკად შეუტევენ. ვინცი მათ გადაარჩენს — ერთ კანიელს იარაღს უმიზნებს. მიუხედავად იუბერის წაქეზებისა „დასასჯელად“, ვინცი ყოყმანობს და ბოლოს არ ესვრის.

დილით სამივე უბანს უბრუნდება. ვინცი იარაღს იუბერს გადასცემს. ვინცი და საიდი ხვდებიან იმ პოლიციელს, რომელსაც წვეულებაზე ვინცი შეიგინა. ოფიცერი მას იჭერს და ნამდვილი იარაღით საფეთქელზე უმიზნებს. იუბერი მათ ეშურება დასახმარებლად, მაგრამ ოფიცერი შემთხვევით უშენს ტყვიას — ვინცი კვდება.

იუბერი და პოლიციელი „მექსიკურ ჩიხში“ აღმოჩნდებიან — ორივე ერთმანეთს უმიზნებს. ამ დროს იუბერი voice-over-ად ამბობს ისტორიას კაცი შესახებ, რომელიც კორპუსიდან ვარდნისას საკუთარ თავს იმშვიდებს: „Everything’s fine so far“ — საზოგადოების ნელ-ნელა დანთქმის მეტაფორა. საიდი თვალებს ხუჭავს და ისმის გასროლა.

მსახიობები

 ვენსან კასელი — ვინცი
 იუბერ კუნდე — იუბერი
 საიდ ტაღმაუი — საიდი
 მარკ დირე — ინსპექტორი ნოტრ დამი
 ბენუა მაჟიმელი — ბენუა
 აბდელ აჰმედ გილი — აბდელი
 ფრანსუა ლევანტალი — ასტერიქსი
 ანდრე დამანი — კონსიერჟი
 ფილიპ ნაონი — პოლიციის უფროსი
 ზინედინ სუალემი — პოლიციის ფარული თანამშრომელი
 ვენსან ლინდონი — მთვრალი კაცი
 კარინ ვიარი — გალერეის სტუმარი (გალერეის გოგონა)
 პიტერ კასოვიცი — გალერეის მნახველი
 ენტონი საუტერი — სკინჰედი
 მატიუ კასოვიცი — დაკავებული სკინჰედი

წარმოება

მატიუ კასოვიცმა განაცხადა, რომ ფილმის იდეა მას 1993 წელს გაუჩნდა, როდესაც ახალგაზრდა ზაირველი მაკომე მ'ბოვოლე პოლიციის განყოფილებაში მოკლეს — მას თავში ესროლეს ახლო მანძილიდან. ცნობების მიხედვით, ოფიცერი მას სიტყვიერად ემუქრებოდა, როდესაც იარაღი შემთხვევით გასროლილა.  
კასოვიცმა სცენარის წერა დაიწყო 1993 წლის 6 აპრილს, იმავე დღეს, როცა მ'ბოვოლე მოკლეს.

მას ასევე შთააგონა მალიკ უსეკინის შემთხვევა — 22 წლის სტუდენტი, რომელიც 1986 წელს მასობრივი დემონსტრაციის შემდეგ, პოლიციის მიერ სასტიკი ცემის შედეგად გარდაიცვალა, მიუხედავად იმისა, რომ აქციაში არ მონაწილეობდა.  უსეკინის სიკვდილი ფილმის საწყის მონტაჟშიც არის ნახსენები. 
კასოვიცმა სცენარში საკუთარი გამოცდილებებიც შეიტანა: არეულობებში მონაწილეობდა, ფილმში რამდენიმე სცენაში თავადაც თამაშობს და მამამისი — პიტერ კასოვიციც ჩნდება.

ფილმის უმეტესი ნაწილი გადაიღეს პარიზის გარეუბანში, შანტელუ-ლე-ვინში.
ფილმში გამოყენებულია დოკუმენტური, დაუდგმელი კადრებიც 1986–1995 წლების რეალური არეულობებიდან. გადაღებამდე და გადაღების პერიოდში კასოვიცი, ჯგუფი და მსახიობები სამ თვეს ცხოვრობდნენ ბანლიეში, რათა გარემოსთან შეგუებულიყვნენ.

ფილმის თემატიკის გამო, ფრანგულმა ადგილობრივმა მუნიციპალიტეტების ნაწილმა (7–8 კომუნამ) გადამღებ ჯგუფს მოტივაციით უარი უთხრა. ამიტომ კასოვიცი იძულებული გახდა სცენარი დროებით გადაერქვა სახელად „Droit de Cité.“ 
ფილმის მუსიკაზე იმუშავა ფრანგულმა ჰიპჰოპ-ჯგუფმა „Assassin“. მათი სიმღერა „Nique la Police“ („Fuck the Police“) ერთ-ერთ სცენაში ისმის. ჯგუფის წევრი, მატიათ „Rockin' Squat“ კროშონი ვენსან კასელის (ვინცის შემსრულებლის) ძმაა.
ფილმი დაერთვნა მიძღვნით:
„ყველას, ვინც ფილმის შექმნის პერიოდში დაიღუპა“.

მიღება

ფილმის გამოსვლისთანავე „La Haine“-მა ფართო კრიტიკული აღიარება მოიპოვა როგორც საფრანგეთში, ასევე საერთაშორისო მასშტაბით. ის ნაჩვენები იყო 1995 წლის კანის კინოფესტივალზე, სადაც სტენდინგ ოვაცია მიიღო. მატიუ კასოვიცი დაჯილდოებულ იქნა საუკეთესო რეჟისორის პრიზით.

ფილმი ფრანგულ ბოქს-ოფისში პირველ ადგილზე გაიხსნა და პირველივე კვირაში 12.5 მილიონი ფრანკი შეაგროვა.  ოთხი კვირის განმავლობაში ინარჩუნებდა პირველობას. მთლიანობაში, საფრანგეთში 2,042,070 ბილეთი გაიყიდა, რაც მას წლის მე-14 ყველაზე შემოსავლიან ფილმად აქცევს.

ვებსაიტ „Rotten Tomatoes“-ზე, 73 რეცენზიის საფუძველზე, ფილმს აქვს 96%-იანი დადებითი შეფასება და საშუალო ქულა 8.1/10. კრიტიკოსების საერთო შეფასებაა: „მძაფრი და ძალზე ეფექტური, „La Haine“ უშეღავათოდ ასახავს 1990-იანი წლების პარიზში დაგროვილ სოციალურ და ეკონომიკურ დაპირისპირებებს. 
„Kevin Thomas“ ფილმს უწოდებს „ნედლ, სიცოცხლით სავსე და მომნუსხველს“. „Wendy Ide“ წერს, რომ La Haine არის „ერთ-ერთი ყველაზე მძაფრი და ეფექტური ურბანული ფილმი, რაც კი ოდესმე შექმნილა“.

ფილმის დიდი წარმატების შემდეგ, იმ დროის საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრმა ალიან ჟუპემ მთავრობის წევრებისთვის სპეციალური დახურული ჩვენება მოაწყო, რომელშიც მონაწილეობა სავალდებულო იყო. პრემიერის წარმომადგენელმა თქვა, რომ მიუხედავად ფილმში პოლიციისადმი კრიტიკული მოტივებისა, ჟუპემ La Haine „ლამაზი კინოსამუშაოს“ უწოდა, რომელსაც „შეუძლია გარკვეული რეალობები უკეთ დაგვანახოს“.

2010 წელს „Empire Magazine“-ის სიაში „მსოფლიო კინოს 100 საუკეთესო ფილმი“ La Haine 32-ე ადგილზე მოხვდა.

სქოლიო

კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:1995 წლის ფილმები
კატეგორია:ფრანგული ფილმები
კატეგორია:ფრანგული შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:კრიმინალური ფილმები