ოლე კირკ კრისტიანსენი

ოლე კირკ კრისტიანსენი (დ. 7 აპრილი 1891 – გ. 11 მარტი 1958) — დანიელი დურგალი. 1932 წელს კრისტიანსენმა დააარსა სამშენებლო სათამაშოების კომპანია „ლეგო“, რომელიც მოგვიანებით „ლეგო ჯგუფის“ სახელით გახდა ცნობილი. კრისტიანსენმა თავისი პატარა ხის სახელოსნო, რომელშიც თავდაპირველად საყოფაცხოვრებო ნივთებს ყიდდა, ხის სათამაშოების საწარმოდ გადააქცია. 1934 წლისთვის კომპანიას ოფიციალურად უწოდა „ლეგო“ და დააფუძნა კომპანიის ძირითადი პრინციპები. 1947 წელს პლასტმასის ინექციური ჩამოსხმის აპარატის შეძენის შემდეგ, ბიზნესი პლასტმასის კუბიკების წარმოებაზე გადავიდა. ოლე კირკის გარდაცვალების შემდეგ, 1958 წელს, კომპანიის მართვა დამფუძნებლის შვილს, გოდტფრედს, გადაეცა.

ადრეული წლები
კრისტიანსენი დაიბადა 1891 წლის 7 აპრილს ომვროა მარკში, ფილსკოვში, სამხრეთ იუტლანდიაში, დანიაში, რომელიც ბილუნდიდან ჩრდილო-დასავლეთით დაახლოებით 20 კილომეტრში მდებარეობს. ოლე კირკი იყო ფერმის მუშის 13 შვილიდან ერთ-ერთი. კრისტიანესენის მშობლები იყვნენ იენს ნილს კრისტიანსენი და კირსტინე კრისტიანსენი. მიუხედავად იმისა, რომ ოჯახი ღარიბი იყო, კრისტიანსენმა შეძლო საბაზისო საშუალო განათლების მიღება. ექვსი წლის ასაკიდან, როდესაც ოლე  ფერმაში მუშაობდა, სკოლაში სიარულის კვირაში ორ დღეს შორის პერიოდში,  კრისტიანსენს ხის კვეთისადმი ინტერესი განუვითარდა. 1905 წელს, როდესაც კრისტიანსენი 14 წლის იყო, დაიწყო მუშაობა უფროსი ძმის, კრისტიან ბონდე კრისტიანსენის, შეგირდად. 1911 წელს, შეგირდობის დასრულების შემდეგ, ოლე კირკმა სამხედრო სამსახური მოიხადა და სწავლა გააგრძელა ჰასლევის ტექნიკურ სკოლაში. ]შემდგომ კრისტიანსენი საზღვარგარეთ გაემგზავრა და დურგლად მუშაობდა გერმანიასა და ნორვეგიაში, სანამ კვლავ დანიაში დაბრუნდებოდა.

ხის დამუშავების ბიზნესი
1916 წელს კრისტიანსენი დანიაში დაბრუნდა და ბილუნდში დასახლდა. დაგროვილი თანხით შეიძინა დურგლის სახელოსნო და „Billund Maskinsnedkeri og Tømreforretning“ (ბილუნდის ხის დამუშავებისა და დურგლობის სახელოსნო) უწოდა.  1920-იანი წლების ბოლოს ბიზნესი ძირითადად არსებული შენობების აღდგენასა და ახალი ნაგებობების განვითარებაზე იყო ორიენტირებული, ასევე ადგილობრივი საზოგადოებისათვის საყოფაცხოვრებო ნივთების წარმოებაზე. 1924 წელს კრისტიანსენის ბიზნესი თითქმის მთლიანად განადგურდა, როდესაც მისმა შვილებმა, კარლ გეორგმა და გოდტფრედმა, შემთხვევით გამოიწვიეს ხანძარი — ბავშვები სახელოსნოში ხის ნახერხს წაუკიდეს ცეცხლი ცხელი წებოს აპარატის ანთების მცდელობისას. შედეგად, დაიწვა როგორც სახელოსნო, ასევე ოჯახის საცხოვრებელი სახლიც. ამ მოვლენების შემდეგ კრისტიანსენმა გადაწყვიტა ბიზნესის გაფართოება და არქიტექტორი დაიქირავა უფრო დიდი სახელოსნოსა და ოჯახის სახლის ასაშენებლად. სახლის მშენებლობა, რომელიც ბილუნდში, ჰოვედგადენზე მდებარეობს, 1924 წელს დასრულდა და სახლის შესასვლელში ორი ქვის ლომი დაიდგა.  1930 წლისთვის კრისტიანსენი უკვე მცირე რაოდენობის თანამშრომლებს ასაქმებდა თავისი მზარდი ბიზნესის შესანარჩუნებლად.

ოჯახი და პირადი ცხოვრება
ბიზნესის დაარსების პერიოდში კრისტიანსენმა გაიცნო კირსტინე სორენსენი, ადგილობრივი ყველის მწარმოებლის ქალიშვილი. წყვილი 1916 წელს დაწორწინდა და ოთხი შვილი ჰყავდათ. სორენსენი 1932 წელს გარდაიცვალა მათი მეოთხე შვილის დაბადების შემდეგ. ორი წლის შემდეგ კრისტიანსენი დაქორწინდა სოფიე იორგენსენზე და წყვილს ერთი ქალიშვილი შეეძინა. კრისტიანსენი იყო დანიის შიდა მისიის საეკლესიო გაერთიანების წევრი.

ლეგოს დასაწყისი
1930-იანი წლების დასაწყისში კრისტიანსენის ბიზნესზე გავლენა მოახდინა დანიაში დიდი დეპრესიის დაწყებამ. სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ფასების ვარდნის შედეგად ბევრმა ბიზნესის კლიენტმა ვეღარ შეძლო კომპანიის ნაწარმის შეძენა. ბიზნესის ეს შემცირება აიძულებდა კრისტიანსენს 1932 წლის დასაწყისში თანამშრომლების დათხოვნას, სანამ მხოლოდ შვიდი თანამშრომელი არ დარჩა. ძირითადი შემოსავალი, რომელიც კიბეებისა და საუთოო დაფების გაყიდვებიდან მოდიოდა, სულ უფრო მცირდებოდა. საბოლოოდ, კრისტიანსენმა იძულებული გახდა თავისი ბოლო თანამშრომელიც დაეთხოვა. მეტი პროდუქციის გასაყიდად ოლე კირკმა გადაწყვიტა იაფი ხის ნაწარმის, მათ შორის ხის სათამაშოების წარმოება. მიუხედავად იმისა, რომ ბიზნესი გაკოტრების ზღვარზე იდგა, კრისტიანსენმა უარი თქვა სათამაშოების წარმოების შეწყვეტაზე, მაშინაც კი, როდესაც მისმა და-ძმებმა ეს სამაშველო სესხის პირობად შესთავაზეს. 1932 წელს კრისტიანსენმა ოფიციალურად დააარსა უსახელო კომპანია (რომელიც მოგვიანებით „ლეგო“ გახდა).

კრისტიანსენის კომპანია ძირითადად ხის სათამაშოების წარმოებაზე გადავიდა, როგორიც იყო იო-იოები, საბმელი ცხოველები და სატვირთო მანქანები. შედეგად, ოლე კირკ კრისტიანსენმა გადაწყვიტა, რომ კომპანიის პროდუქცია ბავშვების განვითარებაზე ყოფილიყო ორიენტირებული. სწორედ ოლის გადაწყვეტილებით განისაზღვრა კომპანიის ძირითადი ფილოსოფია, რაც ოლე კირკის სახელშიც აისახა 1934 წელს. „ლეგო“ დანიური გამოთქმის Leg godt შემოკლებული ფორმაა და ნიშნავს „კარგად თამაში“.  მოგვიანებით კომპანია „ლეგო ჯგუფის“ სახელით გახდა ცნობილი. წლების შემდეგ მან თქვა: „მხოლოდ იმ დღეს, როცა საკუთარ თავს ვუთხარი — ‘უნდა აირჩიო დურგლობა თუ სათამაშოები’ — ვიპოვე ნამდვილი პასუხი.“

კრისტიანსენი სათამაშოებს არყის ხისგან ამზადებდა, რომელიც ტყიდან მოჭრის შემდეგ ორი წლის განმავლობაში შრობოდა და შემდეგ სამი კვირით სპეციალურ ღუმელში იშრობოდა. სათამაშოები აწყობილი, დალუქული, გაპრიალებული და დამუშავებული იყო, შემდეგ კი ლაქის სამ ფენად იღებებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ ადგილობრივი მოსახლეობის სიღარიბის გამო უჭირდა როგორც საყოფაცხოვრებო ნივთების, ისე ხის სათამაშოების გაყიდვა, ოლე კრისტიანსენმა მაინც განაგრძო წარმოება და ზოგჯერ საკვებზე ცვლიდა კიდეც. 1935 წლისთვის სათამაშოების ასორტიმენტი მოიცავდა სხვადასხვა ცხოველს, მათ შორის საბმელ ხის იხვს, რომელსაც მოგვიანებით მრავალი ვარიაცია შეექმნა.

1940-იანი და 1950-იანი წლები
კრისტიანსენმა თავისი ბიზნესი შეინარჩუნა როგორც დიდი დეპრესიის პერიოდში, ისე მეორე მსოფლიო ომის დროს, ნაცისტური გერმანიის მიერ დანიის ოკუპაციის პირობებში. 1942 წელს კომპანიამ კიდევ ერთი მძიმე დარტყმა მიიღო: მოკლე ჩართვამ ელექტრული ხანძარი გამოიწვია, რის შედეგადაც დაიკარგა ქარხანა, მთელი პროდუქციის მარაგი და ნახაზები. ამის შემდეგ ოლე კირკმა პასუხისმგებლობის გრძნობის გამო, რომელიც თანამშრომლების მიმართ ჰქონდა, გადაწყვიტა საქმიანობის თავიდან დაწყება. 1944 წელს ახალ ქარხანაში უკვე დანერგილი იყო ასამბლეის (კონვეიერის) ხაზი. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ, მრავალი ტრადიციული მასალა, რომელიც პროდუქციის წარმოებაში გამოიყენებოდა, ხელმისაწვდომი აღარ იყო, ამიტომ მწარმოებლები იაფ პლასტმასის ალტერნატივებს ეძებდნენ.

1947 წელს „ლეგო“ გახდა პირველი სათამაშოების მწარმოებელი კომპანია დანიაში, რომელმაც შეიძინა პლასტმასის ინექციური ჩამოსხმის აპარატი — აპარატი იმდენად ძვირი იყო, რომ წინა წლის მოგებაზე ორჯერ მეტიც კი ღირდა. პლასტმასის სათამაშოების წარმოებაზე გადასვლა კრისტიანსენისათვის რთული იყო, რადგან მთელი ცხოვრება ხესთან მუშაობდა. 1949 წლისთვის ბიზნესი უკვე აწარმოებდა პლასტმასის პროდუქტს, სახელწოდებით Automatic Binding Brick.  1950 წელს კრისტიანსენის ვაჟი, გოდტფრედი, დაინიშნა უმცროს მმართველ დირექტორად, და მომდევნო ათწლეულის განმავლობაში კომპანია პლასტმასის კუბიკის განვითარებაზე იყო კონცენტრირებული. კუბიკი მოდიფიცირებული ვერსია იყო თვითდამჭერი სამშენებლო აგურისა, რომელიც ჰილარი ფიშერ პეიჯმა გამოიგონა. მიუხედავად იმისა, რომ 1950-იანი წლების დასაწყისში გაყიდვები სუსტი იყო, კომპანიამ საბოლოოდ შეიმუშავა პლასტმასის კუბიკი აკრილონიტრილ-ბუტადიენ-სტიროლისგან (ABS), რაც აუცილებელი იყო ე.წ. „დაჭერის ძალის“ მისაღწევად — ხახუნისთვის, რომელიც ორ კუბიკს ერთმანეთთან ამაგრებს. ლეგოს კუბიკის ეს დიზაინი 1958 წლის 28 იანვარს კოპენჰაგენში დააპატენტეს.

გარდაცვალება
1958 წლის 11 მარტს კრისტიანსენს განუვითარდა გულის უეცარი გაჩერება და იგი 66 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მისი მესამე ვაჟი, გოდტფრედი, კომპანიის მართვას ჩაუდგა სათავეში და ამ თანამდებობას 1995 წლამდე იკავებდა. ოლე გარდაიცვალა სწორედ იმ დროს, როდესაც გოდტფრედს. Automatic Binding Brick-ს კომპანიის „თამაშის სისტემის“ საფუძვლად იყენებდა — სისტემისა, რომელმაც თანამედროვე ლეგოს სამშენებლო სათამაშოს საფუძველი ჩაუყარა.

მემკვიდრეობა
ბილუნდის ცენტრალურ მოედანს „ოლე კირკს პლაცი“ ეწოდება კრისტიანსენის პატივსაცემად. მოედანზე მდებარე ლეგო სახლი შეიცავს გამოფენას, რომელიც კრისტიანსენის მემკვიდრეობას ეძღვნება. 1964 წელს, ოლე კირკის ხსოვნას უკავშირდება საქველმოქმედო ორგანიზაციის — „ოლე კირკის ფონდის“  — დაარსება დანიაში. 2023 წლის 6 სექტემბერს რომის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარე პარკს, Parco Ole Kirk Kristiansen, ოფიციალური სახელდების ცერემონიის ფარგლებში კრისტიანსენის სახელი ეწოდა.

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1891
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 მარტი                                      კატეგორია:გარდაცვლილი 1958
კატეგორია:კომპანიის დამაარსებელი
კატეგორია:დაბადებული დანიაში