ზურტაკეტის ყორღანები

ზურტაკეტის ყორღანები — არქეოლოგიური ძეგლების კომპლექსი, ბრინჯაოს ხანის ყორღანები დმანისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობს მდ. ხრამისა და მისი მარჯვენა შენაკადის მდ. შავწყაროსწყლის აუზში, ადგილ „ორთაშუაზე“, სოფლებს ახას, ზემო ყარაბულაღსა და უსეინქენდს შორის.

ზურტაკეტის ყორღანული ველი, სულ 9 ყორღანი, გათხარა და შეისწავლა 1959–1961 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის თრიალეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ოთარ ჯაფარიძე). მიეკუთვნება თრიალეთის კულტურის ძეგლებს და თარიღდება ძვ. წ. XVII საუკუნის შუა ხანებით – ძვ. წ. XVI საუკუნის დასაწყისით.
აღწერილობა
ყორღანთა ქვაყრილები ძირითადად გამართულია ქვამიწაყრილიან ფუძეზე. უდიდესი ყორღანის (№4) დიამეტრი 100 მ-ია, სიმაღლე 8 მ; უმცირესის (№5) — 32 მ და 1,5 მ. ყორღანებში მიცვალებულთა დასაკრძალავად მოწყობილია ოთხკუთხა ნაგებობები („დარბაზები“), რომლებიც ნაგებია ფილაქვებით, წყობა მშრალია. გამონაკლისს წარმოადგენს №№8, 9 ყორღანები, რომელთა „დარბაზები“ რიყის ქვითაა ნაგები. №5 ყორღანს „დასაკრძალავი დარბაზი“ არ ჰქონდა. მიწის პირზე მოწყობილი იყო დასაკრძალავი მოედანი. №№3, 4, 6 ყორღანების „დარბაზებს“ აღმოსავლეთიდან აქვს დრომოსები. დარბაზისა და დრომოსის კედლების ზოგიერთ ქვაზე ნაკაწრი ნიშნებია გამოყვანილი. №№1, 2, 7 სამარხების კედლებში მცირე ზომის სათავსოებია მოწყობილი. გარდა ამისა, ზოგიერთ ყორღანში (№№1, 2, 4, 7) ჩაშვებულია მოგვიანო ხანის სამარხები. ყორღანები ძირითადად გაძარცვულია. დღეისათვის ყორღანები მიწითაა დაფარული. 
ყორღანი №4
№4 ყორღანი ყველაზე ადრეული და ზომებით უდიდესია, თარიღდება ძვ. წ. XVII საუკუნის შუა ხანებით. მის სამარხში აღმოჩნდა: შავპრიალა ვარდისფერსარჩულიანი და მონაცრისფროდ გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები, შემკული ამოღარულ-ამოკაწრული და ნაპრიალები (წიწვისებური და ტეხილხაზოვანი) ორნამენტებით; ოქროს ფირფიტისაგან დამზადებული მილაკები (4 ცალი) და მძივი; ვერცხლის კასრისებური მძივები და უმბონი, რომლებიც შემკულია ამობურცული წერტილოვანი ორნამენტით; სარდიონის ბიკონუსური მძივი, ობსიდიანის ქუსლამოღარული ისრისპირები და სხვ. ყორღანის ქვაყრილის კიდეზე, ქვამიწაყრილიან ფუძეზე ჩაშვბულია სამარხი, რომელშიც აღმოჩნდა ცხენის რამდენიმე კბილი, რკინისაგან დამზადებული ლაგამი, აბჯრის ნატეხები, ისრისპირი, ბიზანტიის იმპერატორის კონსტანტინე X-ის (ზეობდა 1059-1067) მონეტა. ჩრდილოეთისა და დასავლეთის მხრიდან ყორღანს ეკვრის ნასოფლარი, რომლის შენობები აგებულია ყორღანის ყრილიდან აღებული ქვებით.
ლიტერატურა
 ჯაფარიძე ო., ზურტაკეტის ყორღანები, საქ. სსრ მეცნ. აკად. მოამბე, ტ. XXXI, 1, 1963. — გვ. 252.

კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები