ლეილა იმრეტი

ლეილა იმრეტი (, დ. 1987, ჯიზრე, შირნაქი, თურქეთი) — ქურთი წარმოშობის თურქი პოლიტიკოსი. დაიბადა თურქეთში, მაგრამ გაიზარდა გერმანიაში. 2013 წელს სამშობლოში დაბრუნდა და 2014 წელს ქალაქ ჯიზრეს მერად აირჩიეს. მერის თანამდებობიდან გადააყენეს 2015 წლის სექტემბერში მომხდარი შეტაკებების შემდეგ, რომელიც ჯიზრეში თურქეთის სამხედროებსა და ქურთისტანის მუშათა პარტიის წევრებს შორის მოხდა. ამის შემდეგ ლეილა იმრეტი გერმანიაში ემიგრაციაში წავიდა, სადაც უფლებადამცველ საქმიანობას შეუდგა. მას ეძღვნება 2017 წელს გადაღებული დოკუმენტური ფილმი „Dil Leyla“, ხოლო 2018 წელს კარლ ფონ ოსეცკის სახელობის პრემია მიენიჭა.

ბიოგრაფია
ლეილა იმრეტი დაიბადა 1987 წელს, ქალაქ ჯიზრეში. როდესაც ლეილა 4 წლის იყო, მისი მამა დაიღუპა თურქეთის სამხედროებსა და ქურთ სეპარატისტებს შორის მიმდინარე საომარი მოქმედებებისას. 1992 წელს მისი ოჯახი მერსინში გადავიდა. 1996 წელს კი — გერმანიის ქალაქ ბრემენში, სადაც ნათესავებთან ერთად ცხოვრობდა. გერმანიაში პედაგოგიკას სწავლობდა.

2013 წელს ლეილა იმრეტი თურქეთში დაბრუნდა. იმრეტის თქმით, ის განიცდიდა „უცნაურ გრძნობებს მშობლიურ ქალაქში დაბრუნების შემდეგ, სადაც 22 წელი არ ყოფილა, იმ მიწაზე, სადაც ჩემი ბაბუები და მამა გაიზარდნენ, ჩემს მშობლიურ მიწაზე“. მიუხედავად იმისა, რომ ჯიზრე სერიოზულად დაზარალდა ქურთისტანის მუშათა პარტიის აჯანყების დროს, ლეილას დაბრუნების მომენტისთვის ქურთისტანის მუშათა პარტიასა და მთავრობას შორის სამშვიდობო მოლაპარაკებები უკვე დაწყებული იყო, რის გამოც ვითარება შედარებით მშვიდი იყო.

2014 წლის მარტში ლეილა იმრეტმა, რომელიც მშვიდობისა და დემოკრატიის პარტიიდან იყრიდა კენჭს, ჯიზრის მერის არჩევნებში ხმათა 83% მოიპოვა. ეს იყო რეკორდული შედეგი თურქეთის არჩევნებისთვის. იმ დროისთვის ის 27 წლის იყო, რითაც გახდა თურქეთის ყველაზე ახალგაზრდა მერი და ჯიზრეს მერად არჩეული პირველი ქალი.

მშვიდობისა და დემოკრატიის პარტიაში მოქმედებდა ქალთა 40-პროცენტიანი კვოტა, ასევე ორკანდიდატიანი სისტემა — როდესაც არჩეული მერი და მისი მოადგილე თანაბარ პოზიციებს იკავებდნენ და ერთად მუშაობდნენ. ამ სისტემის შემოღების შემდეგ მუნიციპალურ და რაიონულ მმართველ ორგანოებში ქალთა რაოდენობა გაიზარდა. ერთ-ერთი ასეთი ქალი იმრეტი იყო, რომელმაც არჩევის შემდეგ პირობა დადო, რომ განსაკუთრებულ ყურადღებას დაუთმობდა ქალთა უფლებების დარღვევებს. მან თქვა: „ჩემი მერად არჩევა ქალებს გამბედაობას მატებს. ეს ქალებსა და ახალგაზრდებს პოლიტიკისკენ მიიზიდავს.“

2015 წლის ივლისში, ქურთების წინააღმდეგ მიმართული სურუჩის ტერაქტის შემდეგ, ქურთებმა განაცხადეს, რომ მომხდარი ხელისუფლების „დანაშაულებრივი გულგრილობის ან დაუდევრობის“ შედეგი იყო. საპასუხოდ, ქურთისტანის მუშათა პარტიის (ქ.მ.პ.) წევრებმა, სავარაუდოდ, ორი თურქი პოლიციელი მოკლეს. ამის შემდეგ თურქეთის სამხედროებმა ქურთისტანის მუშათა პარტიის 33 წევრი ლიკვიდაცია მოახდინეს. ქურთისტანის მუშათა პარტასთან ბრძოლისას საჰაერო დარტყმების ნაწილი ჯიზრეზე განხორციელდა, ასევე ქალაქში ჩატარდა ანტიტერორისტული ოპერაცია. ამ მოვლენების კომენტირებისას, იმრეტმა სავარაუდოდ განაცხადა: „ამბობენ, რომ მშვიდობის საწინდარი ჯიზრეში მშვიდობაა, ხოლო ომის საწინდარი — ჯიზრეში ომი. აქედან გამომდინარე, თურქეთში სამოქალაქო ომი მიმდინარეობს.“

2015 წლის ივნისის საპარლამენტო არჩევნების დროს, ჯიზრეში მცხოვრები ქურთების უმრავლესობამ ხმა მისცა ხალხთა დემოკრატიულ პარტიას (HDP), რომელმაც ხმების 84% მოაგროვა. ქურთების ნაწილმა ქალაქში დაწყებული საბრძოლო მოქმედებები მმართველ სამართლიანობისა და განვითარების პარტიის (AKP) მხრიდან შურისძიებად მიიჩნია. ხალხთა დემოკრატიული პარტიის (HDP) ქურთისტანის მუშათა პარტიასთან კავშირის შესახებ ბრალდებების კომენტირებისას, იმრეტმა განაცხადა: „ძირითადი განსხვავება HDP-სა და ქურთისტანის მუშათა პარტიას შორის ის არის, რომ პირველი პოლიტიკური პარტიაა, რომლის მიზანიც ქვეყნის მასშტაბით არჩევნებში მონაწილეობაა... ჯიზრეში ბევრი უჭერს მხარს ქურთისტანის მუშათა პარტიას, მაგრამ ხალხს კონფლიქტის დასრულება სურს. არავის უნდა 90-იან წლებში დაბრუნება, როდესაც ნამდვილი ომი მიმდინარეობდა. HDP კი სასურველი მშვიდობის მიღწევას გვთავაზობს.“ მან ასევე დაადანაშაულა მთავრობა პოლიტიკური ოპონენტების წინააღმდეგ რეპრესიებში.

მთავრობის დაშლისა და 2015 წლის ნოემბერში ვადამდელი არჩევნების დანიშვნის შემდეგ, თურქეთის მთავრობამ ქვეყნის რამდენიმე რეგიონში, მათ შორის ჯიზრეში, კომენდანტის საათი შემოიღო. 2015 წლის 12 სექტემბერს თურქეთის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ თანამდებობებიდან გადააყენა არაერთი პროქურთული პოლიტიკოსი, მათ შორის 80-ზე მეტი მერი, მათ შორის იყო ლეილა იმრეტი, ასევე ხალხთა დემოკრატიული პარტიის (HDP) თანათავმჯდომარეები სელაჰათინ დემირთაში და ფიგენ იუქსექდაღი. ამ გადაწყვეტილებამ მკაცრი კრიტიკა გამოიწვია. თანამდებობიდან გადაყენების შემდეგ ლეილას ბრალი წაუყენეს „ხალხის სახელმწიფოს წინააღმდეგ შეიარაღებული აჯანყებისკენ წაქეზებაში“ იმ განცხადების გამო, რომლითაც მან ჯიზრეში ჩატარებულ ანტიტერორისტულ ოპერაციას „სამოქალაქო ომი“ უწოდა. 

2015 წლის ნოემბერში ის დააპატიმრეს. 2016 წლის იანვარში იმრეტს ბრალი წაუყენეს ტერორიზმის პროპაგანდაში „Vice News“-ისთვის მიცემული ინტერვიუს გამო. ბრალდებებზე პასუხად მან განაცხადა, რომ მისი სიტყვების მნიშვნელობა „სრულად იყო დამახინჯებული“, ასევე შესაძლებელია, რომ მისი სიტყვები არასწორად იყო ნათარგმნი.

მოგვიანებით ლეილა იმრეტი გაათავისუფლეს, თუმცა მას ქვეყნის დატოვება აეკრძალა. მიუხედავად ამისა, მან მოახერხა ერაყის ქურთისტანში გაქცევა, იქიდან კი — გერმანიაში. მის სახელზე გაიცა დაპატიმრების ორდერი, რომლითაც მას ქურთისტანთა მუშათა პარტიის მხარდაჭერაში ედებოდა ბრალი.

2018 წელს იმრეტი მონაწილეობდა პარიზში გამართული მუდმივი სახალხო ტრიბუნალის საქმიანობაში, რომელიც ჯიზრეში ადამიანის უფლებების დარღვევებსა და სამხედრო დანაშაულებს ეხებოდა. ის ასევე მონაწილეობდა შიმშილობის აქციაში თურქეთის მიერ სირიის აფრინის რეგიონში ტრანსსასაზღვრო ოპერაციის ჩატარების წინააღმდეგ.

სქოლიო

კატეგორია:ქალები ეროვნებისა და როლის მიხედვით
კატეგორია:ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:თურქი ქალები