მასუძი იბუსე

მასუჯი იბუსე (, იბუსე მასუჯი, დ. 15 თებერვალი, 1898 – გ. 10 ივლისი, 1993) — იაპონელი მწერალი. მის რომანს „შავი წვიმა“, ჰიროსიმის დაბომბვის შესახებ, მიენიჭა ნომას პრემია და კულტურის ორდენი.

ადრეული ცხოვრება
იბუსე დაიბადა 1898 წელს მიწის მფლობელის ოჯახში, სოფელ კამოში, რომელიც ახლა ფუკუიამის, ჰიროსიმის ნაწილია.

იბუსემ ვერ ჩააბარა ჰიროსიმის საშუალო სკოლის მისაღები გამოცდა, მაგრამ 1911 წელს ჩააბარა ფუკუიამის საშუალო სკოლაში. ფუკუიამის საშუალო სკოლა — ელიტარული აკადემია — დაკავშირებული იყო ცნობილ მეცნიერებთან. ფუკუიამის მასწავლებლები ამაყობდნენ სკოლის წარმომავლობით, მაგრამ იბუსე გულგრილი იყო. იბუსე ამბობდა, რომ ეს სკოლა დასავლურ იდეალებს მიჰყვებოდა; „ჩემი ცხოვრების პირველ ნახევარში“ მან თქვა, რომ სკოლაში აქცენტი კეთდებოდა ჰოლანდიურ სწავლებასა და ფრანგულ სამხედრო ვარჯიშებზე. იბუსეს ამ სკოლაში აბუჩად ეპყრობოდნენ და ის ერიდებოდა სათვალის ტარებას, რათა თავი აეცილებინა დაცინვისთვის.

ბაბუამ მოუწყო კერძო გაკვეთილები ჩინურ ლიტერატურაში. თუმცა, ეს სწავლება შეწყდა, როდესაც იბუსეს მასწავლებელი გარდაიცვალა. მისი სკოლა ხშირად უკრძალავდა მოსწავლეებს მხატვრული ლიტერატურის კითხვას, რამაც ხელი შეუშალა იბუსეს ამ პერიოდში მრავალი პოპულარული ნაწარმოების კითხვაში.

თუმცა, იბუსემ წაიკითხა შიმაძაკი ტოსონისა და მორი ოგაის ნაწარმოებები. 1916 წელს იბუსემ წერილი მისწერა ოგაის ფსევდონიმ კუჩიკი სანსუკეს გამოყენებით. ოგაიმ იფიქრა, რომ სანსუკე ცნობილი მეცნიერი იყო და გაუგზავნა პასუხი სანსუკეს, რომელშიც გამოხატა მადლიერება. საშუალო სკოლაში ყოფნისას იბუსეს ძმამ, ფუმიომ, გაგზავნა ლექსი ტოკიოს ჟურნალ შუსაი ბუნდანში იბუსეს სახელის გამოყენებით. იბუსე გაკიცხა ფუკუიამის საშუალო სკოლის დირექტორმა, მაგრამ ის აგრეთვე შეაქო. მან მიიღო ორი წერილი თაყვანისმცემლებისგან.

იმ გაკიცხვამ, რომელიც იბუსემ მიიღო, გავლენა იქონია მასზე, რომ გამოეხატა ინტერესი ვიზუალური ხელოვნებისადმი. იბუსემ შეისწავლა ხელოვნება ფუკუიამის საშუალო სკოლაში. ის სიამოვნებას იღებდა ამ გაკვეთილებით, მაგრამ არ აპირებდა, რომ მთელი თავისი ცხოვრება ხელოვნებისთვის მიეძღვნა. იბუსემ საშუალო სკოლა 1917 წელს დაამთავრა. ამის შემდეგ ის ცდილობდა, გაეგრძელებინა თავისი სამხატვრო საქმიანობა ცნობილი მხატვრის, ჰაშიმოტო კანსეცუს ხელმძღვანელობით, მაგრამ კანსეცუმ უარი უთხრა ამ შესაძლებლობაზე.

ვასედას უნივერსიტეტი

1917 წელს, თხუთმეტი წლის ასაკში, იბუსემ სწავლა განაგრძო ვასედას უნივერსიტეტში, ტოკიოში. მისი არჩევანი ძირითადად ძმამ,ფუმიომ, და მისმა მეგობარმა, იამანე მასაკაზუმ განაპირობეს. იბუსე თავდაპირველად დაინტერესებული იყო პოეზიისა და ფერწერის შესწავლით, მაგრამ წაახალისეს, შეესწავლა მხატვრული ლიტერატურა და საბოლოოდ სპეციალიზაცია მიიღო ფრანგულ ლიტერატურაში.

ტოკიოში გადასვლისას იბუსე დარწმუნებული არ იყო საკუთარ არჩევანში: დაეტოვებინა სოფელი ფუკუიამა და დიდ ქალაქში გადასულიყო თუ არა. იბუსემ აღწერა ეს გამოცდილება ტექსტში „ფიქრები ერთ ცხრა თებერვალს“:  ტოკიო სიურრეალური ჩანდა იბუსესთვის. ის გრძნობდა მარტოობას და ენატრებოდა ფუკუიამის სახლი. მიუხედავად ამისა, იბუსემ გადაწყვიტა, დარჩენილიყო პანსიონში ვასედას უნივერსიტეტის მახლობლად. ის ხშირად იცვლიდა ადგილს, მაგრამ ყოველთვის რჩებოდა ვასედას მახლობლად და ფუკუიამას სტუმრობდა მხოლოდ ზოგჯერ.

ვასედას უნივერსიტეტში ყოფნისას იბუსე იყო მოწმე პოლიტიკური არეულობისა და უნივერსიტეტის სტუდენტთა რადიკალიზმისა. თუმცა, იმ დროის პოლიტიკური იდეოლოგიები არ მოსწონდა იბუსეს. ის უკმაყოფილო იყო უწყვეტი გაფიცვებითა და აჯანყებებით. ტოკიოში იბუსე დაუმეგობრდა ექსცენტრიკულ ახალგაზრდა კაცებსა და თანამოაზრეებს, მაგრამ ხშირად პოულობდა შთაგონებას თავის მარტოობასა და გეიშებთან შეხვედრებში. ის იმდენად შორს წავიდა, რომ დააგირავა საათი, რათა გაეგო მწერლების მოთხოვნილება.

1918 წელს იბუსე შეხვდა ნატურალისტ მწერალს ივანო ჰომეის. ჰომეის ლიტერატურა მოსწონდა იბუსეს და მოგვიანებით გავლენა იქონია იბუსეს რამდენიმე ლიტერატურულ ნაწარმოებზე. იბუსე აგრეთვე დაუმეგობრდა სტუდენტს აოკი ნამპაჩის ვასედაში. აოკი იყო მენტორი და დიდი გავლენა ჰქონდა იბუსეს ნაწერებზე. აოკის გავლენა შეიძლება აღმოჩენილ იქნას „კობრში“, სადაც იბუსე აიდეალებს აოკის მეგობრობას და წარმოადგენს თავის გრძნობებს ამ მეგობრობის მიმართ. იბუსეს ასევე ჰქონდა გავლენა შექსპირისა და ბაშოს ნაწარმოებებისა, და ასევე ფრანგული ლიტერატურისა. იბუსეს პირველი ლიტერატურული ნაწარმოებები იყო პროზაული. მან დაიწყო თავისი პირველი ესეების დაწერა 1922 წელს, აოკის გარდაცვალებიდან მალევე.

იბუსე იყო მოწმე ერთ-ერთი მისი პროფესორის, ეპილეპტიკოსის, ნობურუ კატაგამის, გულყრის შეტევისა. ასევე მოუვიდა კონფლიქტი ორ პროფესორთან. ამ ამბებისა  და კატაგამისთან ინციდენტის შემდეგ, იბუსემ მიატოვა როგორც ვასედა, ასევე სამხატვრო სკოლა. დამცირებულმა კატაგამიმ წამოიწყო კამპანია იბუსეს ვასედას უნივერსიტეტში ხელახლა მიღების წინააღმდეგ.

ლიტერატურული კარიერა

იბუსემ დაიწყო მოთხრობების გამოქვეყნება ოცდაათიანი წლების დასაწყისში. ერთ-ერთი მისი პირველი წვლილი იყო ჟურნალ სეიკისთვის. თუმცა თავდაპირველად დაიწერა აოკისთვის, 1919 წელს, სათაურით „სალამანდრა“. 1923 წელს ტექსტს სახელი შეეცვალა და ეწოდა „შეპყრობა“. იბუსეა აღიარება მოვიდა ოცდაათიანი წლების ბოლოს, როდესაც მისი ნამუშევარი დადებითად მოიხსენიეს იაპონიის უმაღლესმა კრიტიკოსებმა. 1929 წელს სალამანდრას გამოქვეყნებით, მან დაიწყო წერა სტილში, რომელიც ხასიათდებოდა იუმორისა და სარკაზმის უნიკალური ნაზავით.

ის დაჯილდოვდა ნაოკის პრემიით ნაწარმოებისთვის „ჯონ მანჯიროს, განდევნილისთვის: მისი ცხოვრება და თავგადასავალი“ და განაგრძო გამოქვეყნება ნაწარმოებებისა, რომლებიც სავსე იყო სითბოთი და სიკეთით, და იმავდროულად აჩვენებდა საოცარი დაკვირვების უნარს. თემებად მან გამოიყენა ინტელექტუალური ფანტაზიები, ცხოველთა ალეგორიები, ისტორიული მხატვრული ლიტერატურა და ქვეყნის ცხოვრება.

მეორე მსოფლიო ომის დროს იბუსე მუშაობდა მთავრობისთვის, როგორც პროპაგანდისტი მწერალი.

იბუსეს სახელი განსაკუთრებით აღიარებულ იქნა ომის შემდეგ. მან პირველი იომიურის პრემია მოიპოვა 1949 წელს „ჰონჯიცუ კიუშინისთვის“ (, „დღეს კონსულტაციები არ არის“). 1966 წელს გამოაქვეყნა თავისი რომანი „შავი წვიმა“, რომელმაც მოუპოვა საერთაშორისო აღიარება და რამდენიმე ჯილდო, მათ შორის ნომას პრემია და კულტურის ორდენი, ყველაზე მაღალი პატივი, რომელიც შეიძლება მიენიჭოს იაპონელ ავტორს. რომანი იღებს თავის მასალას ჰიროსიმის დაბომბვიდან და სათაური მიუთითებს ბირთვულ ნალექზე. იბუსე არ იმყოფებოდა ჰიროსიმაში დაბომბვის დროს, მაგრამ გამოიყენა გადარჩენილთა დღიურები თხრობის ასაგებად. იბუსეს ადრეული მოთხრობა კაკიცუბატა („გიჟი ირისი“, პირველად გამოქვეყნებული 1951 წელს), ასევე ეხება მსგავს თემებს.

იბუსე გარდაიცვალა ჰოსპიტალში, ტოკიოში, 1993 წლის 10 ივლისს, პნევმონიით.

რჩეული ნაწარმოებები

 იუ ჰეის შეპყრობა — 1923
 სანშოუო — 1929 
 საზანამი გუნკი — 1930–1938; „ტალღები: ომის დღიური“
 შიგოტობეია — 1931
 კავა — 1931–1932; „მდინარე“
 ზუიჰიცუ — 1933
 კეიროკუშუ — 1936 
 ჯონ მანჯიროს ჰიორიუკი — 1937; „ჯონ მანჯირო, განდევნილი: მისი ცხოვრება და თავგადასავალი“
 შუკინ რიოკო — 1937
 საზანამი გუნკი — 1938 
 ტაჯინკო მურა — 1939
 შიგურეტო ჯოკეი — 1941
 იბუსე მასუჯი ზუიჰიცუ ზენშუ — 1941 (3 ტომი)
 ჰანა ნო მაჩი — 1942; „ყვავილების ქალაქი“
 ჩუშუ მეიგეცუ — 1942
 არუ შოჯო ნო სენჯი ნიკი — 1943; „ახალგაზრდა გოგონას საომარი დღიური“
 გოჯინკა — 1944
 ვაბისუკე — 1946
 მაგემონო — 1946
 ოიჰაგი ნო ჰანაში — 1947
 იბუსე მასუჯი სენშუ — 1948 (9 ტომი)
 იოჰაი ტაიჩო — 1950; „ლეიტენანტი ლუკისტი და სხვა მოთხრობები“
 კაკიცუბატა — 1951; „გიჟი ირისი“
 კავაცური — 1952
 ჰონჯიცუ კიუშინი — 1952; „დღეს კონსულტაციები არ არის“
 იბუსე მასუჯი საკუჰინშუ — 1953 (5 ტომი)
 ჰიომინ უსაბურო — 1954–1955
 ნიომინ ნანაკამადო — 1955
 კანრეკუ ნო კოი — 1957
 ეკიმაე რიოკან — 1957
 ნანაცუ ნო კაიდო — 1957
 ჩინპინდო შუჯინ — 1959
 ბუშუ ჰაჩიგატაჯო — 1963
 მუშინჯო — 1963
 იბუსე მასუჯი ზენშუ — 1964 (2 ტომი)
 კუროი ამე — 1966; „შავი წვიმა“ 
 გენდაი ბუნგაკუ ტაიკეი — 1966
 ჰანსეიკი — 1970; „ჩემი ცხოვრების პირველი ნახევარი“
 შინჩო ნიჰონბუნგაკუ — 1970
 ცურიბიტო — 1970
 იბუსე მასუჯი ზენშუ — 1975 (14 ტომი)
 ჩოიოჩუ ნო კოტო — 1977–1980; „იარაღით“
 ოგიკუბო ფუდოკი — 1981; „ოგიკიბოს ალმანახი“

სქოლიო

კატეგორია:იაპონელი მწერლები