ივანე შარვაშიძე

ივანე (ვანო) გრიგოლის ძე შარვაშიძე (29 აგვისტო 1889, სოხუმი — 1955, ბუენოს-აირესი) — აფხაზური თავადური გვარის შარვაშიძეების წარმომადგენელი, სამხედრო ოფიცერი, პირველი და მეორე მსოფლიო ომების მონაწილე.

 ბიოგრაფია 
ივანე შარვაშიძე დაიბადა სოხუმში, მასწავლებლის გრიგოლ კონსტანტინეს ძე შარვაშიძისა და ნინა (მათო) ლევანის ასულ ფაღავას ოჯახში. 1912 წელს დაამთავრა სოხუმის რეალური სასწავლებელი. თავდაპირველად ეწეოდა მამის დანატოვარი საიჯარო ადგილ-მამულების მოწყობას, 1913 წელს სოხუმის სასოფლო-სამეურნეო საზოგადოების წევრიც გახდა. შემდეგ კი გადაწყვიტა სამხედრო კარიერისთვის მიეძღვნა ცხოვრება და ჩადგა რუსეთის საიმპერატორო ჯარის სამსახურში.

 პირველი მსოფლიო ომი 
1913 წელს შარვაშიძემ უმაღლესი ბრძანებულებით მიიღო პირველი სამხედრო წოდება და პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე მოხალისედ ჩაირიცხა კავკასიის ე.წ. „ველური დივიზიის" ინგუშური პოლკის პირველ (აფხაზურ) ასეულში. 1916 წელს მიენიჭა მილიციის უმცროსი ურიადნიკის, შემდეგ კი იუნკერის სამხედრო წოდება.

„ველური დივიზიის" რიგებში ყოფნისას დაჯილდოვდა რუსეთის იმპერიის რამდენიმე სამხედრო ორდენით:
წმინდა გიორგის ჯვარი და მედალი
წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენი (ხმლებით)
წმინდა ანას III და IV ხარისხის ორდენები
წმინდა გიორგის ოქროს იარაღი

ინგუშურ პოლკში შარვაშიძე მსახურობდა 1917 წლის დეკემბრამდე, რომელიც როტმისტრის წოდებით დატოვა.

 საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა 
რუსეთში სამოქალაქო ომის დაწყების შემდეგ შარვაშიძე შეუერთდა კავკასიური არმიის ქართულ კორპუსს. საქართველოს მიერ 1918 წლის 26 მაისს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ ჩამოყალიბდა საქართველოს რესპუბლიკის არმია, რომლის მეხუთე პოლკშიც ჩაირიცხა კაპიტანი შარვაშიძე. იგი მონაწილეობდა თბილისზე სომეხთა შეტევის მოგერიებასა და სომხეთ-საქართველოს ომში.

საქართველოში ყოფნისას მოხდა ივანე შარვაშიძის იდეური დაახლოება საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიულ პარტიასთან, რომელიც აბსოლუტურ პრიორიტეტად მიიჩნევდა რეგულარული არმიის ჩამოყალიბებას, განსხვავებით სოციალ-დემოკრატებისგან, რომლებიც პარტიული შეიარაღებული ძალების, ე.წ. სახალხო გვარდიის ფორმირებას უჭერდა მხარს. ეს აზრთა სხვაობა გახდა მიზეზი, იმისა რომ ივანე შარვაშიძემ 1919 წელს დატოვა ქართული ჯარი.

 თეთრი მოძრაობა 
1919 წელს ივანე შარვაშიძე შეუერთდა გენერალ ანტონ დენიკინის მოხალისეთა არმიას, კერძოდ ჩეჩენ მოხალისეთა ცხენოსან დივიზიას, რომელიც 1920 წლის დასაწყისიდან გადაიყვანეს ყირიმში. თეთრ არმიაში მსახურობის პერიოდში მონაწილეობდა ბრძოლებში ბოლშევიკების წინააღმდეგ, სამჯერ დაიჭრა. ყირიმის ევაკუაციის დროს გენერალ პეტრე ვრანგელის ჯარებთან ერთად დატოვა ნახევარკუნძული.

 ემიგრაციაში წასვლა
ივანე შარვაშიძე 1923 წლამდე ცხოვრობდა სტამბოლში. 1923 წლის 23 დეკემბერს სამთვიანი სამუშაო კონტრაქტის მქონე, შავი მუშის სტატუსით გაემგზავრა პარიზში, რომელიც იმ დროს ანტიბოლშევიკური ემიგრაციის პოლიტიკურ ცენტრს წარმოადგენდა.
პარიზში მუშაობდა ტაქსის მძღოლად, მოლარე-თარჯიმნად სხვადასხვა გასართობ დაწესებულებაში, ეწეოდა ვაჭრობას, შემდეგ კი რესტორნის განმგებელი გახდა. კავშირი ჰქონდა საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიულ პარტიასთან და შეძლებისდაგვარად მონაწილეობდა კავკასიური ემიგრანტული პოლიტიკური ორგანიზაციების საქმიანობაში.

 მეორე მსოფლიო ომი 
მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამ ივანე შარვაშიძეს რუსეთში ბოლშევიკების დამარცხებისა და კავკასიის გათავისუფლების იმედი ჩაუსახა. მოხალისედ ჩაირიცხა აბვერის მიერ შექმნილ ორგანიზაცია "თამარას" სადაზვერვო-სადივერსიო ქვედანაყოფ "თამარ II"-ის შემადგენლობაში, რომელიც განსაკუთრებული დანიშნულების კავკასიურ შენაერთ "ბერგმანს" შეუერთეს. კავკასიაში საბრძოლო მოქმედებებში 8 თვის განმავლობაში (1942 წლის ზაფხულიდან 1943 წლის გაზაფხულამდე) იღებდა მონაწილეობას.

1943 წლის გაზაფხულზე, მას შემდეგ რაც „ბერგმანი“ გერმანული არმიის ჩვეულებრივ მოხალისე პოლკად გადაიქცა, ივანე შარვაშიძე გარიცხეს შენაერთიდან. შესაძლებელია მის ასაკსაც ჰქონოდა გავლენა ამ გადაწყვეტილებაზე.

შარვაშიძე დაბრუნდა პარიზში, თუმცა მალევე, რამდენიმე თვეში კვლავ გაემგზავრა ბერლინში. იქ გააგზავნეს ქართული მოკავშირე შტაბის განკარგულებაში, რომლის ძირითადი დანიშნულება იყო გერმანულ ინსტანციებსა და ქართველებს შორის შუამავლობა.

1944 წლის მეორე ნახევარში განაცხადი შეიტანა ჩრდილოეთ იტალიაში დისლოცირებული ვერმახტის კავკასიური კავალერიის დივიზიის ქართულ პოლკში გადაყვანაზე. 1944 წლის 12 ოქტომბერს ჩაირიცხა ამ პოლკში და მიენიჭა ობერ-ლეიტენანტის წოდება. შემდეგ გეტინგენში მდებარე კავალერიის სკოლაში მიავლინეს, სადაც 1944 წლის 11 დეკემბრიდან 1945 წლის 1 თებერვლამდე სპეციალურ სწავლებას გადიოდა.

ომის დასრულების შემდეგ დაახლოებით ერთი წელი იტალიაში გერმანელ სამხედრო ტყვეთა სხვადასხვა ბრიტანულ ბანაკებში იმყოფებოდა, სანამ 1946 წლის ზაფხულში არ გაათავისუფლეს.

 ბოლო წლები  
ტყვეობიდან განთავისუფლების შემდეგ ივანე შარვაშიძემ პარიზში დაბრუნება ვეღარ შეძლო, რადგან მისი გვარი 1945 წლის აპრილიდან ფრანგული კონტრდაზვერვის მიერ შეტანილ იქნა გერმანელთა სასარგებლოდ ჯაშუშობისათვის ძებნილ პირთა სიაში. სხვა ყოფილ კავკასიელ ლეგიონერთა მსგავსად, გადაწყვიტა საცხოვრებლად არგენტინაში გადასულიყო. იგი  1955 წელს ბუენოს-აირესში გარდაიცვალა.

ივანე შარვაშიძის სამხედრო მოღვაწეობა აღწერილია მის მიერ 1944 წელს შედგენილ მოკლე ავტობიოგრაფიაში — 
Scherwaschidse Iwan. Lebenslauf. Personalunterlagen von Waffen-Obersturführer Iwan Scherwaschidse. Das Bundesarchiv. Berlin-Lichterfelde. Archivsignatur R9361-III/552853

 ოჯახი 
1907 წლიდან დაქორწინებული იყო ნადეჟდა ალექსანდრეს ასულ ანჩაბაძეზე. შეეძინათ სამი ვაჟი — გრიგოლი, ვარლამი, ფეოდოსი და ორი ქალიშვილი — ლიუბოვი და ნინა. ივანე ოჯახის წევრებისთვის 1919 წლიდან დაკარგულად ითვლებოდა და თავადაც არ ფლობდა ინფორმაციას მათ შესახებ. ემიგრაციაში მისი თანამგზავრი გახდა ეკატერინე რილი, რომელთანაც ქალიშვილი ირენა შარვაშიძე (1931-1978) შეეძინა.

რესურსები ინტერნეტში

კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
კატეგორია:ქართველი თავადები
კატეგორია:შარვაშიძეები
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები