ჟაკ კუჟა

ჟაკ კუჟა (დ. 1522 — გ. 4 ოქტომბერი, 1590) — ფრანგი სამართალმცოდნე, რომელიც გახლდათ იურიდიული ჰუმანიზმის (ანუ -ის სკოლის) გამოჩენილი წარმომადგენელი. აღნიშნული მიმართულება მიზნად ისახავდა შუა საუკუნეების „კომენტატორების“ ნაშრომების უარყოფას და ყურადღების კონცენტრირებას რომაული სამართლის ორიგინალური ტექსტების სიზუსტესა და მათ სოციალურ კონტექსტზე.

ბიოგრაფია
მინი|ჟაკ კუჯას ქანდაკება ტულუზაში.
მინი|ტულუზის კაპიტოლი, ანრი-მარტენის დარბაზში: ჯაკ კუჟას ბიუსტი
კუჟა (იგივე კუჟაციუსი) დაიბადა ტულუზაში, სადაც მამამისი მაუდის მთევლად  მუშაობდა. ლათინური და ბერძნული ენების დამოუკიდებლად შესწავლის შემდეგ, კუჟამ სამართალი ტულუზის მაშინდელ პროფესორთან, არნო დუ ფერიესთან შეისწავლა და მალევე მოიპოვა იუსტინიანეს სამართლის ლექტორის რეპუტაცია. 1554 წელს კუჟა კაორის უნივერსიტეტის სამართლის პროფესორად დაინიშნა, დაახლოებით ერთ წელიწადში კი მიშელ დე ლ’ოპიტალმა ბურჟში მიიწვია. ფრანსუა დუარენმა, რომელიც ასევე პროფესორი იყო ბურჟში, სტუდენტები ახალი ლექტორის წინააღმდეგ განაწყო, რის გამოც კუჟა სიამოვნებით დათანხმდა მიწვევას რათა ვალენსის უნივერსიტეტში კარიერის გაეგრძელებინა.

1559 წელს, დუარენის გარდაცვალების შემდეგ, კუჟა კვლავ ბურჟში მიიწვიეს, სადაც 1567 წლამდე მუშაობდა, შემდეგ კი ისევ ვალენსიას დაუბრუნდა. იქ კუჟამ საყოველთაო ევროპული აღიარება მოიპოვა და კონტინენტის სხვადასხვა კუთხიდან მიიზიდა სტუდენტები, რომელთა შორის იყვნენ ჟოზეფ სკალიგერი და ჟაკ ოგიუსტ დე ტუ.

1573 წელს საფრანგეთის მეფე შარლ IX-მ კუჟა გრენობლის პარლამენტის მრჩევლად დანიშნა, მომდევნო წელს კი ანრი III-მ მას პენსია დაუნიშნა. 

მარგარიტა დე ვალუამ კუჟა ტურინში გადასვლაზე დაითანხმა, თუმცა რამდენიმე თვეში (1575 წ.) იგი კვლავ ბურჟს დაუბრუნდა. რელიგიურმა ომებმა კუჟა აიძულა ქალაქი დაეტოვებინა და მეფის მიწვევით იგი პარიზში ჩავიდა, სადაც პარლამენტმა მას უნივერსიტეტში სამოქალაქო სამართლის ლექციების კითხვის უფლება მისცა. ერთი წლის შემდეგ კუჟა საბოლოოდ დამკვიდრდა ბურჟში და იქ ცხოვრობდა 1590 წლამდე, გარდაცვალებამდე, მიუხედავად იმისა, რომ 1584 წელს რომის პაპმა გრიგოლ XIII-მ კუჟას ბოლონიაში გადასვლის სანაცვლოდ საკმაოდ დიდი გასამრჯელო შესთავაზა.

ნაშრომები
მინი|, 1722.
კუჟას ცხოვრება მთლიანად მეცნიერებასა და პედაგოგიურ მოღვაწეობას მიეძღვნა. იმ რელიგიურ ომებში, რომლებიც კუჟას თანამედროვეების მთავარი საფიქრალი იყო, მან მტკიცე უარი განაცხადა მონაწილეობაზე.  (ეს არაფერ შუაშია პრეტორის ედიქტთან) - ასეთი იყო მისი ტიპური პასუხი ყველასთვის, ვინც ამ თემაზე ესაუბრებოდა. 

კუჟას, როგორც იურისტის, დამსახურება იმაში მდგომარეობდა, რომ მან გვერდი აუარა რომაული სამართლის მის მიერ „უმეცრებად“ მიჩნეულ კომენტატორებს და უშუალოდ რომაულ სამართალს მიუბრუნდა. კუჟამ შეისწავლა უამრავი ხელნაწერი, რომელთაგან 500-ზე მეტი პირად ბიბლიოთეკაში ჰქონდა დაცული; თუმცა, ანდერძის მიხედვით ბიბლიოთეკის გაყიდვა ისურვა, რის გამოც მისი კოლექცია გაიფანტა და დიდწილად დაიკარგა.

კუჟას შესწორებები, რომელთა დიდი ნაწილი გამოიცა სათაურით , მხოლოდ იურიდიული წიგნებით არ შემოიფარგლებოდა და ბევრ ლათინურ და ბერძენ კლასიკოს ავტორსაც მოიცავდა. იურისპრუდენციაში კუჟას კვლევები მხოლოდ იუსტინიანეთი არ შემოფარგლულა; კუჟამ აღადგინა თეოდოსიუსის კოდექსის ნაწილი განმარტებებით და მოიპოვა „ბასილიკების“ () ხელნაწერი.

კუჟამ ასევე დაწერა კომენტარები ფეოდალურ ჩვეულებებზე () და დეკრეტალიების () ზოგიერთ წიგნზე. თავის ნაშრომში , რომელიც წარმოადგენდა დიგესტებისა და განსაკუთრებით იუსტინიანეს კოდექსის რეზიუმეებს, კუჟამ სამართლის ელემენტარული პრინციპები მოკლე აქსიომებად გადმოსცა და ჩამოაყალიბა განმარტებები, რომლებიც გამოირჩეოდა განსაკუთრებული სიზუსტით.

სიცოცხლეში კუჟამ გამოსცა თავისი ნაშრომების კრებული (, 1577 წ.), თუმცა იგი არასრული იყო. ასევე არასრულია კოლომბეს გამოცემაც (, 1634 წ.). თუმცა, შარლ ანიბალ ფაბრემ თავი მოუყარა კუჟას სრულ შემოქმედებას და გამოსცა პარიზში (1658 წ.), მოგვიანებით კი ნეაპოლსა და ვენეციაში.

პიროვნება
კუჟას ლექციები, რომლებსაც იგი არასდროს უკითხავდა წიგნიდან სტუდენტებს, იყო უწყვეტი მსჯელობა, რისთვისაც კუჟა მხოლოდ განსახილველ თემებზე ფიქრით ემზადებოდა. 

კუჟასთვის მიუღებელი იყო როდესაც ვინმე მცირედიც მაინც ხელს უშლიდა ლექციის მიმდენარეობას და უმცირესი ხმაურის შემთხვევაშიც კი შეეძლო დაეტოვებინა კათედრა. აღსანიშნავია რომ, კუჟას ძალიან უყვარდა თავისი სტუდენტები, ჟოზეფ იუსტუს სკალიგერი ადასტურებს, რომ კუჟამ 4000 ლივრზე მეტი დაკარგა გაჭირვებული სტუდენტებისთვის ფულის სესხებით.

ლიტერატურა
Papire-Masson, Vie de Cujas (Paris, 1590).
 Gabor Hamza, "Le développement du droit privé eurpéen" (Budapest, 2005).
 Gabor Hamza, "Entstehung und Entwicklung der modernen Privatrechtsordnungen und die römischrechtliche Tradition" (Budapest, 2009)
 Gabor Hamza, "Origine e sviluppo degli ordinamenti giusprivatistici moderni in base alla tradizione del diritto moderno" (Santiago de Compostela, 2013)

რესურსები ინტერნეტში



კატეგორია:დაბადებული 1522
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1590
კატეგორია:ფრანგი იურისტები
კატეგორია:ფრანგი ჰუმანისტები