ჰამიდ ოლიმჯონი

ჰამიდ ოლიმჯონი (ხშირად ინგლისურ ენაზე იხსენიება ფორმით Hamid Alimjan; ; ; დ. 12 დეკემბერი 1909, ჯიზახი, რუსეთის თურქესტანი — გ. 3 ივლისი 1944, ტაშკენტი, უზბეკეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — უზბეკი პოეტი, დრამატურგი, ლიტერატურათმცოდნე და ლიტერატურული მთარგმნელი საბჭოთა პერიოდის. ჰამიდ ოლიმჯონი ითვლება XX საუკუნე-ის უზბეკი პოეტების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს წარმომადგენლად. უზბეკეთის საბჭოთა ენციკლოპედია მას „უზბეკეთის საბჭოთა ლიტერატურის ერთ-ერთ დამფუძნებელს“ უწოდებს. საკუთარი პოეტური შემოქმედების გარდა, ჰამიდ ოლიმჯონმა უზბეკურ ენაზე თარგმნა მრავალი ცნობილი უცხოელი ავტორის ნაწარმოები, მათ შორის ალექსანდრე პუშკინი, ლევ ტოლსტოი, მაქსიმ გორკი, ვლადიმირ მაიაკოვსკი, ტარას შევჩენკო და მიხაილ ლერმონტოვი.

ჰამიდ ოლიმჯონის მეუღლე იყო ცნობილი უზბეკი პოეტი ზულფია. პოეტი 1944 წლის 3 ივლისს ტაშკენტში, ავტოკატასტროფის შედეგად გარდაიცვალა. სიკვდილისას ის მხოლოდ 34 წლის იყო.

 ცხოვრება 
ჰამიდ ოლიმჯონი 1909 წლის 12 დეკემბერს ჯიზახში დაიბადა. ჰამიდ ოლიმჯონის მამა მაშინ გარდაიცვალა, როცა ბიჭი ოთხი წლის בלבד იყო. 1918-დან 1923 წლამდე იგი სწავლობდა ნარიმონოვის დაწყებით სკოლაში ჯიზახში.

1923–1928 წლებში ჰამიდ ოლიმჯონი სწავლობდა სამარყანდის პედაგოგიურ უნივერსიტეტში. 1928–1931 წლებში ის აგრძელებდა განათლებას უზბეკეთის პედაგოგიურ აკადემიაში. 1942 წელს ჰამიდ ოლიმჯონი საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი გახდა.

1935 წელს მან იქორწინა ცნობილ უზბეკ პოეტზე — ზულფია ისროილოვაზე. პოეტი 1944 წლის 3 ივლისს ტაშკენტში ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად გარდაიცვალა.

 შემოქმედება 
ჰამიდ ოლიმჯონმა პოეზიის წერა სტუდენტობის წლებში დაიწყო. 1926 წელს მისმა ლექსებმა პირველად იხილა დღის სინათლე გაზეთში „ზარაფშონი“. 1927 წლიდან იგი ამავე გაზეთის რედაქტორად მუშაობდა.

პოეტის პირველი ლექსების კრებული „Koʻklam“ („გაზაფხული“) 1929 წელს გამოქვეყნდა. მოგვიანებით მან შექმნა პოეტური კრებულების მთელი რიგი, მათ შორის: „Tong shabadasi“ („დილაკვრის ნიავი“, 1930), „Olov sochlar“ („ცეცხლოვანი თმა“, 1931),  („სიკვდილი მტერს“, 1932), „Poyga“ („გარბენი“, 1932), „Daryo kechasi“ („თriverის ღამე“, 1936), „Chirchiq sohillarida“ („ჩირჩიკის ნაპირზე“, 1937), „Sheʼrlar“ („ლექსები“, 1937), „Oʻlka“ („თავისი ქვეყანა“, 1939), „Baxt“ („ბედნიერება“, 1940), „Qoʻlingga qurol ol!“ („აიღე იარაღი ხელში!“, 1942), „Ona va oʻgʻil“ („დედა და შვილი“, 1942) და „Ishonch“ („ნდობა“, 1943). 1928 წელს ოლიმჯონმა ორი საბავშვო და ახალგაზრდული მოთხრობის კრებაც შექმნა — „Tong shabadasi“ („დილაკვრის ნიავი“) და „Haqiqat izlab“ („სიმართლის ძიებაში“).

ჰამიდ ოლიმჯონმა შექმნა რიგი ეპიკური პოემებიც, რომელთაგან აღსანიშნავია („ორი გოგონას ამბავი“, 1937), „Oygul bilan Baxtiyor“ („ოიგული და ბახტიარი“, 1937), „Zaynab va Omon“ („ზაინაბი და ომონი“, 1938) და „Semurgʻ yoki Parizod va Bunyod“ („სემურგი ანუ პარიზოდ და ბუნიოდი“, 1939). 1938 წელს მან პირველად შეკრიბა და გამოსცა უზბეკური ეპოსი „Alpomish“.

ოლიმჯონი ავტორია დრამებისაც, რომლებიც დღემდე იდგმება უზბეკეთის თეატრების სცენებზე. მის ყველაზე ცნობილ პიესებს შორის არის „Muqanna“ და „Jinoyat“ („დანაშაული“).
ჰამიდ ოლიმჯონი ინტენსიურად მუშაობდა უზბეკ კლასიკურ ლიტერატურაზე. 1943 წელს იგი გახდა უზბეკეთის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის კორესპონდენტი წევრი. როგორც კომიტეტის წევრმა, რომელიც ალი-შირ ნავოის დაბადებიდან 500 წლის იუბილის აღსანიშნავად შეიქმნა, ოლიმჯონმა საფუძვლიანად შეისწავლა ნავოის ცხოვრებისა და შემოქმედების საკითხები და ამ თემაზე არაერთი სამეცნიერო ნაშრომი გამოაქვეყნა. მან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ნავოის ნაწარმოებების რუსულ ენაზე თარგმნაში. 1939 წლიდან ჰამიდ ოლიმჯონი უზბეკეთის მწერალთა კავშირის აღმასრულებელი მდივანი იყო და ამ თანამდებობას სიკვდილამდე, 1944 წლამდე იკავებდა.

 ლიტერატურული თარგმანები 
ჰამიდ ოლიმჯონმა უზბეკურ ენაზე თარგმნა მრავალრიცხოვანი ლიტერატურული ნაწარმოებები. მის მიერ შექმნილ თარგმანებს შორის არის პუშკინის პოემები „Kavkaz asiri“ („კავკასიის ტყვე“) და „Suv parisi“, მიხაილ ლერმონტოვის თხზულება „Bela“ მისი რომანიდან „Zamonamiz qahramoni“, მაქსიმ გორკის მოთხრობა „Chelkash“, ნიკოლაი ოსტროვსკის რომანი „Poʻlat qanday toblandi“, ალექსანდრ კორნეიჩუკის პიესა „Platon Krechet“ და ასევე რამდენიმე პოემასა და ლექსთა ციკლი ავტორებისა, როგორებიც არიან ბაირონი, პუშკინი, შევჩენკო, პაველ ტიჩინა, მიხაილ ბეზიმენსკი, მიხაილ სვეტლოვი, კონსტანტინ სიმონოვი და ვერა ინბერი.

 ოჯახი 
ჰამიდ ოლიმჯონის მეუღლე იყო ზულფია ისროილოვა (1915–1996), პოეტი, ჟურნალისტი, მთარგმნელი და საზოგადო მოღვაწე. 1965 წელს მას მიენიჭა „უზბეკეთის ხალხური პოეტის“ წოდება, ხოლო 1984 წელს — სოციალისტური შრომის გმირი.

მათ ჰყავდათ ქალიშვილი — ჰულქარი.

ჰამიდ ოლიმჯონის ძმა, სარვარ აზიმოვი (1923–1994) — საბჭოთა და უზბეკი მწერალი, სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე იყო.

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:უზბეკი პოეტები
კატეგორია:უზბეკი დრამატურგები