ალექსანდრე ვორონცოვი

ალექსანდრე რომანის ძე ვორონცოვი (, დ. 4 (15) სექტემბერი, 1741, სანქტ-პეტერბურგშიАлександр Романович Воронцов . Президентская библиотека — გ. 3 (15) დეკემბერი, 1805, ვლადიმირის გუბერნიის ანდრეევსკოეს მამული) — ვორონცოვების საგვარეულოს წარმომადგენელი, რუსი სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი, სენატორი (1779 წლიდან) და რუსეთის იმპერიის კანცლერი 1802-1805 წლებში. იგი გახლდათ გენერალ-ანშეფ გრაფ რომან ვორონცოვის ვაჟი, ასევე ცნობილი თავადის ქალის, ეკატერინა დაშკოვას, გრაფინია ელიზავეტა ვორონცოვასა და დიპლომატ სემიონ ვორონცოვის ძმა.

ბიოგრაფია
ალექსანდრე ვორონცოვი დაიბადა 1741 წელს. მან სამსახური 15 წლის ასაკში იზმაილოვოს პოლკში დაიწყო. 1756 წელს მან თარგმნა ვოლტერის „მიკრომეგასი“ და „მემნონი“ (გამოქვეყნდა 1756 წლის ჟურნალში „ყოველთვიური თხზულებანი“, ტ. III, წიგნი 1 და 4). 1758 წლის გაზაფხულზე მან იმოგზაურა ევროპაში და ეწვია აღმოსავლეთ პრუსიას, რომელიც შვიდწლიანი ომის დროს რუსულ ჯარებს ჰქონდათ დაკავებული. იგი სამი დღით შეჩერდა კლაიპედაში, ორი კვირა გაატარა კენიგსბერგში, საიდანაც ვარშავისკენ გაემართა, შემდეგ კი მოგზაურობა ავსტრიასა და ევროპის სხვა ქვეყნებში განაგრძო.Воронцов А.Р. Заметки о моей жизни // Русский Архив . 1883 . Кн. 1. Вып. 2. С. 227-290  ( в книге : Костяшов Ю., Кретинин Г. Россияне в Восточной Пруссии: 2 –х. ч. / под. ред. Ю. Костяшова. – Калиниград : ФГУИПП «Янтар. Сказ», 2001 – Ч. 2 Дневники , письма, записки, воспоминания. – 2001. – 256 с., стр. 63 ) 1759 წელს მიხეილ ვორონცოვმა, რომელიც მონაწილეობას იღებდა თავისი ძმისშვილების ცხოვრებაში, იგი სტრასბურგის სამხედრო სასწავლებელში გაგზავნა. ამის შემდეგ მან მოინახულა პარიზი და მადრიდი, სადაც ბიძისთვის ესპანეთის მმართველობის აღწერილობა შეადგინა. 1761 წელს რუსეთში დაბრუნების შემდეგ, იგი მალევე დაინიშნა საქმეთა რწმუნებულად ვენაში, ხოლო პეტრე III-ის გამეფებისთანავე გაიგზავნა სრულუფლებიან მინისტრად ინგლისში, სადაც დიდხანს არ დარჩენილა.

ეკატერინე II-ის დროს იგი იყო სენატორი 1779 წლიდან და კომერც-კოლეგიის პრეზიდენტი 1773 წლიდან, თუმცა სამეფო კართან დისტანციას ინარჩუნებდა. 1787 წლიდან იგი უმაღლესი კარის საბჭოს წევრი გახდა. იასის საზავო ხელშეკრულების დადების შემდეგ (1791) მალევე, ალექსანდრე იძულებული გახდა გადამდგარიყო 1794 წელს და საქმეებს ჩამოშორებული იყო ალექსანდრე I-ის გამეფებამდე. 1802 წელს იმპერატორმა იგი სახელმწიფო კანცლერად და კანონთა შედგენის კომისიის ხელმძღვანელად დანიშნა. ალექსანდრე რადიშჩევთან ერთად მან მოამზადა რუსეთის პირველი კონსტიტუციის პროექტი — „ყოვლადმოწყალე წყალობის სიგელი“. 1801 წლის 2 მაისს იგი დაჯილდოვდა წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენით.Карабанов П. Ф. Списки замечательных лиц русских / [Доп.: П. В. Долгоруков]. — М.: Унив. тип., 1860. — 112 с. — (Из 1-й кн. «Чтений в О-ве истории и древностей рос. при Моск. ун-те. 1860»)

ალექსანდრეს მმართველობის პირველი წლები ვორონცოვებისთვის ტრიუმფის ხანა იყო. ნაპოლეონის ბატონობამ გამოიწვია ნიკიტა პანინის სისტემასთან გაწყვეტა, რომელიც საფრანგეთთან და პრუსიასთან კავშირს ეძებდა, და მოითხოვა დაახლოება ინგლისსა და ავსტრიასთან. ლონდონში იმყოფებოდა მისი ძმა, სემიონი, ანგლომანი, რომელსაც იქაური სახელმწიფო მოღვაწეები დიდ პატივს სცემდნენ, ხოლო ავსტრიასთან კავშირი მას აბრუნებდა პეტრეს (იგულისხმება პეტრე I-ის) სისტემასთან, რომელიც თითქოს მემკვიდრეობით მიიღო ბიძისგან, მიხეილ ვორონცოვისგან. 1802-1804 წლებში იმპერატორისადმი წარდგენილ ყველა მოხსენებაში იგი ხაზს უსვამდა ავსტრიასთან და, განსაკუთრებით, ინგლისთან კავშირის მნიშვნელობას, მიუთითებდა ნაპოლეონისეული „გადაკეთებებით“ გამოწვეულ მნიშვნელოვან ზიანზე და მის წინააღმდეგ ერთობლივი შეიარაღებული მოქმედებების აუცილებლობაზე. ალექსანდრე რომანის ვორონცოვმა წვლილი შეიტანა 1803 წელს ნაპოლეონთან ურთიერთობის გაწყვეტაში.

XVIII საუკუნის ბოლო მეოთხედსა და XIX საუკუნის დასაწყისში იგი ფლობდა ვლადიმირის გუბერნიის მამულ „ანდრეევსკოეს“, რომელმაც მისი მფლობელობის დროს მიაღწია აყვავებას. ასევე, მამამისმა მას აჩუქა სანქტ-პეტერბურგის გუბერნიის სოფელი მურინო, სადაც მამას არყის ქარხანა ჰქონდა. ვორონცოვმა მურინოს მამული თავის საზაფხულო რეზიდენციად აქცია, იგი შესანიშნავად მოაწყო და მის გარშემო დააარსა რამდენიმე სოფელი: სტოროჟნია და ლავრიკი, რიბაჩიე და გრაჟდანკა, რომელიც შემდგომში პეტერბურგის თანამედროვე ნაწილად განვითარდა.

ჯილდოები
ალექსანდრე ვორონცოვის ჯილდოების სია საკმაოდ შთამბეჭდავია. 1781 წლის 21 აპრილს იგი დაჯილდოვდა წმინდა ალექსანდრე ნეველის ორდენით, ხოლო მომდევნო წელს მიიღო იმპერატრიცას ვენზელით დამშვენებული კოლოფით თამბაქოსთვის. 1782 წლის 24 ნოემბერს მას წმინდა ვლადიმერის პირველი ხარისხის ორდენი უბოძეს. 1786 წლის 28 ივნისს ალექსანდრე ნეველის ორდენს ბრილიანტის ნიშნები დაემატა, მოგვიანებით კი, 1790 წელს, მან კვლავ მიიღო საჩუქრად იმპერატრიცას პორტრეტითა და ალმასებით შემკული კოლოფი თამბაქოსთვის. 1791 წელს მას ბრილიანტის ბეჭედი უბოძეს, ხოლო 1801 წლის 2 მაისს უმაღლესი ჯილდო — წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენი გადაეცა. რაც შეეხება უცხოურ აღიარებას, 1786 წელს მან მიიღო მისი სამეფო უდიდებულესობის ალმასებით შემკული პორტრეტი და 40 ათასი ფრანკი.

ლიტერატურა
Воронцов Александр Романович : [арх. 27 ноября 2022] / И. В. Григораш // Великий князь — Восходящий узел орбиты. — М. : Большая российская энциклопедия, 2006. — С. 723. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 5). — ISBN 5-85270-334-6.
Руммель В. В. Воронцовы // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1892. — Т. VII. — С. 220–223.

რესურსები ინტერნეტში
 Атрибуция портрета А. Р. Воронцова на сайте Владимиро-Суздальского музея-заповедника
 Виртуальный музей и архив семьи Воронцовых
 Григораш И. В. О дате кончины государственного канцлера А. Р. Воронцова

სქოლიო

კატეგორია:დიპლომატები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:რუსი დიპლომატები