ირლანდიური სიგანე

ირლანდიური სიგანე — რკინიგზის ლიანდაგის სიგანე, ტოლი 1600 მმ-სა (5 ფუტის და 3 დუიმი). მიეკუთვნება ფართელიანდაგიანი რკინიგზის კატეგორიას. 2022 წლის მონაცემებით ის არსებობდა ავსტრალიაში, ბრაზილიასა და კუნძულ ირლანდიაზე.

 ისტორია 
ძვ.წ. 600 წელი
დიოლკოსი () გამავალი კორინთის ყელზე საბერძნეთში - ღარიანი, მოასფალტებული ბილიკი - აშენდა საშუალო სიგანით 5 ფუტი 3 დუიმი (1600 მმ). 
1840
Grand Duchy of Baden State Railway-ის რკინიგზა 1840–1851 წლებში აშენდა 5 ფუტი 3 დუიმის (1600 მმ) სიგანის ლიანდაგზე, სანამ 4 ფუტი 8.5 დუიმზე გადაკეთდებოდა (1435 მმ) 1854–1855 წლებში.
1843
დიდი ბრიტანეთის გაერთიანებული სამეფოსა და ირლანდიის სავაჭრო საბჭომ სხვადასხვა სიგანის ლიანდაგებით გამოწვეული დავის გამოძიების შემდეგ, ირლანდიაში 5 ფუტი და 3 დუიმის (1600 მმ) სიგანის გამოყენების რეკომენდაცია გასცა.
1846
1846 წლის რკინიგზის ლიანდაგის რეგულირების აქტის თანახმად 5 ფუტი 3 დუიმი (1600 მმ) სიგანის ლიანდაგი სავალდებულო გახდა მთელ ირლანდიაში.
1847
Swiss Northern Railway-ის რკინიგზა გაიხსნა 5 ფუტი და 3 დუიმის (1600 მმ) სიგანის ხაზით და გადაკეთდა 4 ფუტი და 8.5 დუიმის (1435 მმ) სიგანის ხაზად 1854 წელს.
1854
Melbourne and Hobson's Bay Railway Company იყო ავსტრალიის პირველი რკინიგზა, რომელიც ორთქლის ძრავით სატვირთო და სამგზავრო გადაზიდვებს ახორციელებდა, აშენდა 5 ფუტი და 3 დუიმის (1600 მმ) სიგანის ლიანდაგით.
1858
გაიხსნა ბრაზილიის პირველი 5 ფუტი და 3 დუიმის (1600 მმ) სიგანის რკინიგზა: Companhia de Estrada de Ferro Dom Pedro II.
1863
ახალ ზელანდიაში აშენდა 5 ფუტი 3 დუიმის (1600 მმ) სიგანის რკინიგზა Canterbury Railway. ის 1876 წელს გადაკეთდა 3 ფუტი 6 დუიმის (1067 მმ) სიგანის რკინიგზად.

 ნომენკლატურა 
 დიდ ბრიტანეთში და ირლანდიაში, ლიანდაგი ცნობილია, როგორც ირლანდიური ლიანდაგი. ირლანდიაში ასევე ხშირად მოიხსენიება, როგორც სტანდარტული ლიანდაგი ან ფართო ლიანდაგი, როდესაც მას კუნძულის სხვა 3 ფუტიანი (914 მმ) ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზისგან განასხვავებენ.McCormack, K. (2017). Irish Railways in the 1950s and 1960s: A Journey Through Two Decades. United Kingdom: Pen & Sword Books.Irish Builder and Engineer. (1881:58). Ireland: Howard MacGarvey & Sons..
ავსტრალიაში, სადაც ვიქტორიისა და სამხრეთ ავსტრალიის შტატებს აქვთ ეს ლიანდაგი (ისევე როგორც ტასმანიას XIX საუკუნეში), ის ცნობილია, როგორც ფართო ლიანდაგი.
ბრაზილიაში ლიანდაგი ძირითადად ფართო ლიანდაგის () სახელითაა ცნობილი, თუმცა ზოგჯერ ირლანდიური ლიანდაგის () სახელითაც არის ცნობილი.

 ინსტალაციები 
 ქვეყანა/რეგიონი რკინიგზაავსტრალიაამჟამად ადელაიდასა და მელბურნში საგარეუბნო რკინიგზის ქსელები და ვიქტორიას შტატის რეგიონალური ხაზების უმეტესობა (მათ შორის ზოგიერთი, რომელიც ახალი სამხრეთი უელსის საზღვარს კვეთს) იყენებს 5 ფუტს 3 დუიმს (1600 მმ).

სამხრეთ ავსტრალიასა და ვიქტორიას შტატებს შორის დამაკავშირებელი 828 კმ-იანი (514,5 მილი) სიგრძის Melbourne–Adelaide rail corridor და მასთან დაკავშირებული რამდენიმე განშტოება 1995 წელს სტანდარტული სიგანის ლიანდაგზე გადაიყვანეს. North East railway line-ის ბოლო 200 კმ-იანი (124,3 მილი) მონაკვეთი და Oaklands railway line, Victoria-ს 125 კმ-იანი (77,7 მილი) სიგრძის სარკინიგზო ხაზი, რომელიც ვიქტორიის შტატიდან ახალი სამხრეთი უელსის შტატში გადის, სტანდარტული სიგანის ლიანდაგზე გადაიყვანეს 2008–2010 წლებში. Mildura railway line-სა და Pinnaroo railway line, Victoria-ს სარკინიგზო ხაზები სტანდარტული ლიანდაგზე გადაიყვანეს 2018 წელს.ბრაზილიახაზები, რომლებიც აკავშირებს რიო-დე-ჟანეიროს, სან-პაულოსა და მინას-ჟერაისის შტატებს; პარასა და მარანიანის შტატებში არსებულ E.F.Carajás-ს და მატუ-გროსუსა და მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატებში არსებულ ფერონორტეს. გამოიყენება ძველ მეტროს სისტემებში. მიუხედავად იმისა, რომ მეტრული სიგანის ლიანდაგის ქსელი თითქმის ხუთჯერ გრძელია,Rail_transport_in_Brazil ირლანდიური სიგანის რკინიგზის ლიანდაგის Brazilian Technical Standards Association-ის მიერ სტანდარტად ითვლება.Newer Metro systems use standard gauge ამჟამინდელი ქსელი 4057 კმ-ის ანუ 2521 მილის ტოლია, რაც ბრაზილიის მთლიანი ქსელის 15 %-ს შეადგენს.გერმანიაGrand Duchy of Baden State Railway 1840–1855 წლები.ირლანდიის კუნძულიUlster Railway-სა და Dublin and Drogheda Railway-ის კომპანიების მიერ შემოთავაზებული პროექტების (შესაბამისად, 6 ფუტი 2 დუიმის (1880 მმ) და 5 ფუტი 2 დუიმის (1575 მმ) გამოყენებით) და დიდ ბრიტანეთში კონკურენტი ლიანდაგების არსებული პრობლემების შემდეგ, 1843 წელს სავაჭრო საბჭომ (ინჟინრების ჩარლზ პასლისა და ჯორჯ სტეფენსონის რჩევით) ლიანდაგი კომპრომისის სახით წარადგინა. 1846 წლის რკინიგზის ლიანდაგის რეგულირების აქტი მიღებულ იქნა ირლანდიის კუნძულზე გამოყენებული ლიანდაგის 5 ფუტი 3 დუიმამდე (1600 მმ) ფორმალიზებისთვის. 2013 წლის მონაცემებით, ქსელის საერთო სიგრძე 2730 კმ-ზე (1696 მილი), ირლანდიის რესპუბლიკაში 2400 კმ-ზე (1491 მილი) და NI Railways-ის რკინიგზა ჩრდილოეთ ირლანდიაში 330 კმ-ზე (205 მილი).ახალი ზელანდიაCanterbury Railways 1863 წლიდან; ყველა მარშრუტი გადაკეთდა 3 ფუტი 6 დუიმის (1067 მმ) სიგანის მარშრუტებად 1876 წლისთვის.შვეიცარიაSwiss Northern Railway-ის რკინიგზა, აშენებული 1847-1854 წლებში, გადაკეთებული სტანდარტული ლიანდაგის სიგანე 1435 მმ-მდე (4 ფუტი 8,5 დუიმი).
Fun'Ambule ფუნიკულიორი ნევშატელში, 330 მეტრი სიგრძის, გაიხსნა 2001 წლის 27 აპრილს.აშშAltoona and Logan Valley Electric Railway

 ლოკომოტივები 
დიზელისა და ელექტრო წევის გამოგონებამდე, უფრო ფართო 5 ფუტი 3 დუიმის (1600 მმ) ირლანდიური სიგანის ლიანდაგის ერთ-ერთი უპირატესობა 4 ფუტი 8,5 დუიმთან შედარებით (1435 მმ) იმაში მდგომარეობდა, რომ ორთქლის ლოკომოტივის ჩარჩოებს უფრო დიდი საცეცხლე ყუთის არსებობის საშუალებას იძლეოდა, რაც მეტი ორთქლის გენერირების საშუალებას იძლევა.

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:ლიანდაგის სიგანე 1600 მმ