ყარაბულაღი

ყარაბულაღი, ყარაბულახი, კარაბულახი — ისტორიული დაბა ქვემო ქართლში, მდინარე შავწყაროსწყლის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) ორივე ნაპირზე, ახლანდელი დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ყარაბულაღისა და ქვემო ყარაბულაღის ტერიტორიაზე.
 ისტორია 
მდებარეობს გვიანი შუა საუკუნეების ზურტაკეტის ხეობაში. წყაროებში ყარაბულაღი (ყარაბულახი, კარაბულახი) იხსენიება XVII საუკუნის ბოლოდან. 1695 წელს ერეკლე I ირანის ჯართან ერთად, რომელსაც სათავეში ედგა ქალბალიხანი, შემოვიდა ქვემო ქართლში და ყარაბულახში დაბანაკდა.ვახუშტი ბატონიშვილი (XVIII საუკუნე) მას დაბად მოიხსენიებს: „ხოლო არს დაბა ველსა ზედა შავი-წყარო — ყარაბულახი“. XVIII საუკუნის დასაწყისში ზურტაკეტის ხეობაში 3 ყარაბულახი მოიხსენიება — ზემო, ქვემო და სასახლის ყარაბულახი. ამ სოფლებში ყმა-მამულს ფლობდნენ ყაფლანიშვილები, იარალიშვილები და ბაგრატიონთა სამეფო ოჯახის წევრები.

ყარაბულაღის მახლობლად დგას შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლები — ზემო ყარაბულაღის (შავწყაროს), ორთაშუას, სარკის წმ. გიორგის, წმ. სალომეს ეკლესიები. მის მიდამოებში არქეოლოგიურად შესწავლილია მეზოლითური ხანის სადგომი ზურტაკეტის ეხი. ადგილ „ორთაშუაზე“, სოფლებს ახას, ზემო ყარაბულაღსა და უსეინქენდს შორის გათხრილია ყორღანული ველი — ძვ. წ. XVII–XVI საუკუნეებით დათარიღებული 9 ყორღანი.

 ყარაბულაღის ადმინისტრაციული ერთეული 
საქართველოს თანამედროვე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობით ყარაბულაღი დმანისის მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეულია (ყოფილი თემი). მასში შედის სოფლები: ახა, ახალი გედაგდაღი, ზემო კარაბულახი, მამიშლარი, მეორე სალამალექი, პირველი სალამალექი, სოღუთლო, უსეინქენდი, ქვემო ყარაბულაღი და ძველი გედაგდაღი. 2014 წლის აღწერით ყარაბულახის თემში იყო 1 557 მცხოვრები. ახის გარდა, ყარაბულაღის სოფლების მოსახლეობის უმეტესობას აზერბაიჯანელები წარმოადგენენ.

ლიტერატურა

კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები