ჯონ კლარკი

ჯონ კლარკი (ფიზიკოსი) (დ.10 თებერვალი, 1942) — ბრიტანელი ექსპერიმენტული ფიზიკოსი, კალიფორნიის უნივერსიტეტის პროფესორი.  ცნობილია თავისი სხვადასხვა ნაშრომით თემაზე - ზეგამტარობაზე დაფუძნებული საზომი მოწყობილობები. სტივენ გირვინმა კლარკს „ზეგამტარი ელექტრონიკის ნათლია“ უწოდა.
1980-იან წლებში კლარკი ხელმძღვანელობდა საკვლევ ჯგუფს, რომელშიც შედიოდნენ ჯონ მარტინისი და მიშელ დევორე.  ჯოზეფსონის ეფექტის გამოყენებით  მიკროსკოპულ კვანტურ ფენომენებში მიკვლეულმა აღმოჩენებმა მათ 2025 წელს მოუტანა ნობელის პრემია ფიზიკაში.

განათლება და კარიერა
ჯონ კლარკი დაიბადა 1942 წლის 10 თებერვალს კემბრიჯში, ინგლისი.  მან სწავლა გააგრძელა პერსის სკოლაში, შემდეგ კი ჩაირიცხა ბუნებისმეტყველო მეცნიერებების ფაკულტეტზე კრაისტ კოლეჯში, კემბრიჯში. მან დაამთავრა ბაკალავრიატი ფიზიკაში 1964 წელს და შემდეგ სწავლობდა დოქტორანტურაში ფიზიკის მიმართულებით სამეფო საზოგადოების მონდის ლაბორატორიაში კემბრიჯის უნივერსიტეტში.
1965 წელს კლარკი გახდა ერთ-ერთი პირველი სტუდენტი, რომელმაც შევიდა ახლად დაარსებულ დარვინ კოლეჯში, კემბრიჯში, და იყო დარვინ კოლეჯის სტუდენტური ასოციაციის პირველი პრეზიდენტი. თავისი სადოქტორო ნაშრომის შესრულებისას - რომელსაც ბრაიან პიპარდი ხელმძღვანელობდა - კლარკმა შექმნა ძალიან მგრძნობიარე ვოლტმეტრი, რომელსაც მან მოგვიანებით “SLUG” (ზეგამტარი დაბალინდუქციური რხევითი გალვანომეტრი) უწოდა. მან მიიღო დოქტორის ხარისხი 1968 წელს. კლარკმა სხვადასხვა დროს განაცხადა, რომ მის ნამუშევარზე გავლენა მოახდინა ნობელის ლაურეატმა ბრაიან ჯოზეფსონმა, რომელმაც გამოიტანა ჯოზეფსონის ეფექტი 1962 წელს და რომელიც ასევე იყო პიპარდის ყოფილი სტუდენტი.
დოქტორანტურის დასრულების შემდეგ კლარკმა მიიღო პოსტდოქტორანტურის საკვლევი პოზიცია კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ბერლინში და შემდგომში მთელი თავისი აკადემიური კარიერის განმავლობაში მუშაობდა ბერკლიში, როგორც ასისტენტ-პროფესორი (1969), ასოცირებული პროფესორი (1971) და ფიზიკის პროფესორი (1973-2010). 1969 წელს კლარკი ასევე შეუერთდა ლოურენს ბერკლის ეროვნულ ლაბორატორიას და საბოლოოდ პენსიაზე გავიდა როგორც ფაკულტეტის უფროსი მეცნიერი მასალა მცოდნეობის განყოფილებაში 2010 წელს.
კლარკის კავშირი კემბრიჯის უნივერსიტეტთან გაგრძელდა მას შემდეგაც, რაც იგი შეერთებულ შტატებში გადავიდა.  1972 წელს იგი აირჩიეს კრაისტ კოლეჯის წევრად; 1989 წელს იყო მოწვეული მეცნიერი კლერ ჰოლში, კემბრიჯში, ხოლო 1998 წელს აირჩიეს ჩერჩილ კოლეჯის, კემბრიჯის ასოცირებულ წევრად. კლარკს მიენიჭა სამეცნიერო დოქტორის ხარისხი (D.Sc.) კემბრიჯის უნივერსიტეტიდან 2003 წელს. იგი აირჩიეს კრაისტ კოლეჯის საპატიო წევრად 1997 წელს და დარვინ კოლეჯის საპატიო წევრად 2023 წელს.

კვლევა
კლარკის კვლევა ფოკუსირებულია ზეგამტარობასა და ზეგამტარ ელექტრონიკაზე, განსაკუთრებით ზეგამტარი კვანტური ინტერფერენციის მოწყობილობების (SQUID-ების) განვითარებასა და გამოყენებაზე, რომლებიც წარმოადგენენ მაგნიტური ნაკადის ულტრამგრძნობიარე დეტექტორებს.
1985 წელს კლარკმა, ჯონ მ. მარტინისმა (მისმა დოქტორანტმა) და მიხაელ დევორემ (იმდროინდელმა პოსტდოქტორანტმა) დაამტკიცეს ჯოზეფსონის შეერთების კვანტური ქცევა. მათ აჩვენეს, რომ დაბალ ტემპერატურაზე მიკროსკოპული ელექტრონული მდგომარეობა, რომელიც დაკავშირებულია ზეგამტარებთან, განიცდის კვანტურ გვირაბს ნულოვან ძაბვაზე.  იმავე წელს, სისტემისკენ მიკროტალღური იმპულსების გაგზავნით, რეზონანსებმა აჩვენა კვანტიზებული ენერგიის დონეები. ეს ექსპერიმენტი იყო კონტურის კვანტური ელექტროდინამიკის პირველი მტკიცებულება, რომელიც მოგვიანებით გახდა ზეგამტარი კვანტური გამოთვლების საფუძველი.  ეს ნაშრომი, რომელიც აღიარებულ იქნა 2025 წლის ფიზიკის ნობელის პრემიით, ძირითადად დაფინანსდა ძირითადი ენერგეტიკული მეცნიერებების ოფისის მიერ შეერთებული შტატების ენერგეტიკის დეპარტამენტში.
კლარკი ასევე მუშაობდა SQUID-ების გამოყენებაზე, რომლებიც კონფიგურირებულია როგორც კვანტურ-ხმაურით შეზღუდული გამაძლიერებლები აქსიონის ძიებისთვის, ბნელი მატერიის შესაძლო კომპონენტისთვის.

ჯილდოები და კარიერა
კლარკმა მიიღო ალფრედ პ. სლოუნის სტიპენდია (1970) და გუგენჰაიმის სტიპენდია (1977). კლარკი აირჩიეს სამეფო საზოგადოების წევრად 1986 წელს. მას მიენიჭა ჯოზეფ ფ. კეითლის ჯილდო საზომი მეცნიერების წინსვლისთვის 1998 წელს, კომსტოკის პრემია ფიზიკაში 1999 წელს, ჰიუზის მედალი და ოლი ვ. ლუნასმაას მემორიალური პრემია 2004 წელს.  იგი აირჩიეს ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელ ასოცირებულ წევრად 2012 წლის მაისში. იგი აირჩიეს ამერიკული ფილოსოფიური საზოგადოების წევრად 2017 წელს.
2021 წელს მიციუს კვანტური პრემია ერთობლივად მიენიჭა კლარკს, მიხაელ დევორეს და იასუნობუ ნაკამურას.

კლარკს, მიხაელ დევორეს და ჯონ მ. მარტინისს ერთობლივად მიენიჭათ 2025 წლის ფიზიკის ნობელის პრემია “მაკროსკოპული კვანტურ-მექანიკური გვირაბის და ენერგიის კვანტიზაციის აღმოჩენისთვის ელექტრულ კონტურში”.

 სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 10 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:ბრიტანელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ელექტრონიკის ინჟინერია