საშიკ სულთანიანი

საშიკ სულთანიანი () — სომხეთში მოღვაწე ადამიანის უფლებათა აქტივისტი. იგი სომხეთის იეზიდური ეთნიკური უმცირესობის წარმომადგენელია და დააარსა „იეზიდთა ადამიანის უფლებების ცენტრი“ (Yezidi Centre for Human Rights), რომელიც იეზიდური კულტურისა და ენის დაცვის, აგრეთვე სომხურ საზოგადოებაში იეზიდებისა და სხვა ეთნიკური უმცირესობების ინტეგრაციის მხარდასაჭერად მუშაობდა.

 აქტივიზმი 
სულთანიანი იეზიდურ ოჯახში დაიბადა სომხეთში, სადაც იეზიდები ქვეყნის ყველაზე მრავალრიცხოვან ეთნიკურ უმცირესობას წარმოადგენენ. მან იეზიდთა უფლებების საჯარო ადვოკატირება პირველად 2013 წელს დაიწყო — თავდაპირველად როგორც ახალგაზრდული აქტივისტი, შემდეგ კი — უმცირესობების მიმართულებით სტაჟიორის/ფელოუს სტატუსით გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისში. 2018 წელს სულთანიანმა დააფუძნა არასამთავრობო ორგანიზაცია „იეზიდთა ადამიანის უფლებების ცენტრი“, რომლის საქმიანობა თემის მობილიზაციას, განათლებასა და სომხეთში მცხოვრები ეთნიკური უმცირესობების ინტეგრაციის მიმართულებით აქტივიზმს უკავშირდებოდა.

 სისხლის სამართლის გამოძიება და შემდგომი სასამართლო პროცესი 

 გამოძიება 
2020 წლის ივნისიში ერაყში დაფუძნებულმა იეზიდურმა საინფორმაციო ვებგვერდმა Yazidi News გამოაქვეყნა ინტერვიუ სულთანიანთან, სადაც მან ისაუბრა სომხეთში მცხოვრები იეზიდების წინაშე არსებულ სირთულეებზე. მისი თქმით, იეზიდები დისკრიმინაციას აწყდებოდნენ სომხეთის ხელისუფლების მხრიდან; სათანადოდ ვერ სწავლობდნენ საკუთარ ენასა და კულტურას; ასევე — არასაკმარისად იყვნენ წარმოდგენილნი ადგილობრივი თვითმმართველობის დონეზე. სულთანიანი ასევე ამტკიცებდა, რომ ოლიგარქები იეზიდების ქონებას ითვისებდნენ და ამის შედეგად იეზიდები შიშსა და სიღარიბეში ცხოვრობდნენ.

3 ოქტომბერი 2020 წელს სომხეთის ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურმა დაიწყო სისხლის სამართლის გამოძიება სულთანიანის წინააღმდეგ; მიზეზად სახელდებოდა საჩივარი, რომელიც ნარეკ მალიანმა, ულტრამემარჯვენე „Veto მოძრაობის“ ლიდერმა, შეიტანა. წყაროების მიხედვით, მალიანი სულთანიანს ჯორჯ სოროსთან აკავშირებდა — სოროსის Open Society Foundations-ისგან გრანტის მიღების საფუძველზე — და ამტკიცებდა, თითქოს სულთანიანი ეთნიკური დაპირისპირების გაღვივებას ცდილობდა სომხეთის ხელისუფლების დასამხობად.

მიუხედავად იმისა, რომ სულთანიანმა იცოდა გამოძიების არსებობის შესახებ, მისი თქმით, გამოძიების მოტივი მისთვის ოფიციალურად მხოლოდ 20 მაისი 2021 გახდა ცნობილი, როცა ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურმა გაჩხრიკა მისი საცხოვრებელი, ასევე „იეზიდთა ადამიანის უფლებების ცენტრის“ ოფისი ერევანში და ამოიღო სამი კომპიუტერი. ამან ცენტრის საქმიანობა დროებით შეაფერხა ტექნიკური აღჭურვილობის დაკარგვის გამო. სულთანიანის თქმით, Yazidi News-თან საუბარი პირადი კომუნიკაცია იყო, რომელიც მისი თანხმობის გარეშე გამოქვეყნდა.

29 ივლისი 2021 წელს ეროვნულმა უსაფრთხოების სამსახურმა გამოძიების მასალები გადასცა გენერალურ პროკურატურას და სულთანიანს ბრალი წაუყენა იეზიდებში ეროვნული მტრობის გაღვივებისათვის, რაც, ბრალდების მიხედვით, სომხეთის სისხლის სამართლის კოდექსის 226-ე მუხლის დარღვევას წარმოადგენდა.

 სასამართლო პროცესი 
სულთანიანის სასამართლო პროცესი დაიწყო 2021 წლის ნოემბერიში, ერევნის საერთო იურისდიქციის სასამართლოში. პროკურორები აცხადებდნენ, რომ იეზიდები სომხეთში დისკრიმინაციას არ განიცდიდნენ და სულთანიანს იეზიდების „შეცდომაში შეყვანას“ ედავებოდნენ. მათ მტკიცებულებად მოიხმეს, მათ შორის, სულთანიანის წინა კომენტარები, სადაც მან ზოგიერთი იეზიდის „მოსახერხებელ/კეთილდღეობრივ“ ცხოვრებაზე ისაუბრა, ასევე — იეზიდი მოწმეების ჩვენებები, რომლებიც სულთანიანის განცხადებებს არ ეთანხმებოდნენ.

სულთანიანის დაცვას წარმართავდნენ „Helsinki Citizens' Assembly–Vanadzor“-ის ადვოკატები; მან ბრალი არ ცნო. დაცვის მხარის პოზიციით, ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურმა სულთანიანის ფარული მოსმენები 2020 წლის აპრილიში დაიწყო — ოფიციალური საქმის აღძვრამდე ხუთი თვით ადრე — და ამ პერიოდში მისი მხრიდან დანაშაულის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ არსებობდა. ისინი ასევე აკრიტიკებდნენ ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურის მიერ მალიანის „საეჭვო“ საჩივარზე დაყრდნობას, მიუთითებდნენ მალიანის წარსულ ქმედებებზე, როცა ის ადამიანის უფლებათა აქტივისტებს საეჭვო ბრალდებებით მიზანში იღებდა, და ასევე ამბობდნენ, რომ Yazidi News-ის სტატიის (რომელიც თავდაპირველად არაბულად გამოქვეყნდა) მალიანისეული თარგმანი არაზუსტი იყო და პროფესიულად არ ყოფილა შესრულებული სომხურ ენაზე. სულთანიანის თქმით, მისი კრიტიკა მიმართული იყო სომხეთის ხელისუფლებისკენ და არა სომეხი ხალხის წინააღმდეგ.

 რეაგირება 
Human Rights Watch-მა სომხეთის ხელისუფლება დაადანაშაულა იმაში, რომ ისინი სულთანიანის ადამიანის უფლებათა აქტივიზმში ჩარევას ცდილობდნენ — მისი გამოხატვის თავისუფლების კრიმინალურ წაქეზებასთან მცდარი გაიგივებით — და მოითხოვა, რომ სულთანიანის წინააღმდეგ წაყენებული ბრალდებები მოხსნილიყო. როგორც ევროპის საბჭომ, ისე გაერომ გაავრცელეს საჯარო განცხადებები, რომლებშიც ბრალდებების გაუქმებას/უკან წაღებას მოითხოვდნენ.

სქოლიო

კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ეზიდები
კატეგორია:ადამიანის უფლებების დამცველი აქტივისტები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია