გიასლის მეჩეთი

გიასლის მეჩეთი () — მეჩეთი აზერბაიჯანში, აღდამის რაიონის სოფელ გიასლიში. იგი XVIII საუკუნის ისტორიული და არქიტექტურული ძეგლია.

აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს №132 გადაწყვეტილებით, იგი შეტანილია ადგილობრივი მნიშვნელობის უძრავი ისტორიული და კულტურული ძეგლების სიაში.

 ისტორია 
გიასლის მეჩეთი XVIII საუკუნეში აშენდა სოფელ გიასლიში, ყარაბაღის სახანოს პერიოდში. თავდაპირველად მეჩეთს ორი მინარეთი ჰქონდა.

1928 წლის დეკემბერში მრავალი მეჩეთი, ეკლესია და სინაგოგა საგანმანათლებლო მიზნებისთვის კლუბებად გადაკეთდა.

1917 წელს აზერბაიჯანში 3000 მეჩეთი იყო. 1927 წლისთვის მათი რაოდენობა 1700-მდე შემცირდა, 1928 წელს 1369-მდე, ხოლო 1933 წელს მხოლოდ 17 დარჩა.

ამ პერიოდში გიასლის მეჩეთი ლოცვისთვის დაკეტილი იყო. 1929–1932 წლებში მეჩეთის შენობა კოლმეურნეობის ადმინისტრაციულ ცენტრად გამოიყენებოდა, 1960–1970-იან წლებში — სოფლის მაღაზიად, ხოლო 1985–1989 წლებში შენობაში „მწვანე აფთიაქი“ ფუნქციონირებდა. 1989 წელს მეჩეთი ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა გარემონტეს და მლოცველებისთვის ხელახლა გახსნეს.

 ყარაბაღის კონფლიქტი 
1993 წელს, პირველი ყარაბაღის ომის დროს, აღდამის რაიონი სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა დაიკავეს.

ოკუპაციის შემდეგ, აღდამის რაიონში არსებული 135 ისტორიული ძეგლიდან 75 განადგურდა. ასევე განადგურდა სოფელი გიასლი და მისი მეჩეთი. გავრცელებული ცნობებით, მეჩეთის შენობა პირუტყვის სადგომად გამოიყენებოდა.

(მეჩეთი ადგილობრივი მნიშვნელობის უძრავი ისტორიული და კულტურული ძეგლების სიაში შეტანილია აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს №132 გადაწყვეტილებით.)

მეორე ყარაბაღის ომი 2020 წლის 27 სექტემბერს დაიწყო. 2020 წლის 10 ნოემბრის ცეცხლის შეწყვეტის დეკლარაციის შემდეგ, აღდამის რაიონი (მათ შორის სოფელი გიასლი) 2020 წლის 20 ნოემბერს აზერბაიჯანის კონტროლს დაუბრუნდა. წყაროებში ასევე აღნიშნულია, რომ წასვლამდე სომხურმა ძალებმა გიასლის მეჩეთი დაწვეს, ხოლო სოფელში ჩასულმა ფრანგმა ფოტოგრაფმა რეზა დეღათიმ (National Geographic Society) დანგრევა დააფიქსირა.

 თანამედროვე პერიოდი 
სოფლის გათავისუფლების შემდეგ, მეჩეთში აღდგენითი სამუშაოები დაიწყო.

2021 წლის 17 სექტემბერს სამხრეთ კავკასიაში ევროკავშირის სპეციალურმა წარმომადგენელმა ტოივო კლაარიმ აღდამში გიასლისა და ჯუმას მეჩეთები მოინახულა.

2025 წლის 18 ივლისს, რესტავრაციის შემდეგ, მეჩეთი ხელახლა გაიხსნა. რესტავრაცია ჰეიდარ ალიევის ფონდმა ჩაატარა. რესტავრაციის დროს აღდგა დახრილი ქვის სვეტები, თავიდან აიგო ქვის თაღები და გუმბათები, ხოლო მეჩეთის მახლობლად დამხმარე შენობები აშენდა.

 გალერეა 

 სქოლიო 

კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:აზერბაიჯანის მეჩეთები