კაცი მთვარეზე

კაცი მთვარეზე — 1991 წლის ამერიკული დრამა. ეს იყო რობერტ მალიგანის ბოლო ფილმი მის გარდაცვალებამდე, ჯენი უინგფილდის სცენარით. მთავარ როლებში გამოდიან რიზ უიზერსპუნი (მისი კინოდებიუტი), სემ უოტერსტონი, ტეს ჰარპერი, ემილი უორფილდი და ჯეისონ ლონდონი.ფილმის სიუჟეტი, რომელიც 1950-იანი წლების სოფლურ ლუიზიანაშია მოქცეული, ფოკუსირებულია 14 წლის ბიჭურა გოგონა დენიზე (უიზერსპუნი), რომელიც პირველ სიყვარულს და გულის ტკივილს განიცდის, როცა უფროსი ბიჭი კორტი (ლონდონი) მეზობლად გადმოდის. ფილმმა კრიტიკული აღიარება დაიმსახურა და როჯერ ებერტის 1991 წლის 10 საუკეთესო ფილმის სიაში მოხვდა.

სიუჟეტი

1957 წლის ზაფხულში, დენი ტრანტი 14 წლის გოგონაა ლუიზიანაში, რომელიც ახლოსაა თავის უფროს დასთან, კოლეჯში წასულ მორინთან. დენის სავალდებულოა, მოუაროს უმცროს დას მისის, რადგან მათი დედა აბიგეილი ორსულია, მაგრამ ის ურჩევნია გაიქცეს მეზობლების ნაკადულზე საცურაოდ. ერთ დღეს, ის ნაკადულზე ხედავს თავისი ახალი მეზობლის, 17 წლის კორტ ფოსტერისს. კორტი დენის სახლში გაუშვებს და ის მაშინვე უარყოფითად განეწყობა მის მიმართ.
იმავე დღეს, დედამისი (აბიგეილი) დენის ეუბნება, რომ ძველი ბავშვობის მეგობარი ვახშამზე მოდის თავის შვილებთან ერთად. აბიგეილის ძველი მეგობარი აღმოჩნდება მარი ფოსტერი, ქვრივი ქალი, რომელიც ამ რეგიონში დაბრუნდა თავის სამ ვაჟთან, რომლებიც კორტი და მისი უმცროსი ძმები აღმოჩნდნენ. როცა დენი იძულებულია, თანხლება გაუწიოს კორტს ქალაქში სასურსათელზე, ისინი იწყებენ ერთმანეთთან გაგებას და დენი მალე შეუყვარდება მას.
იმავდროულად, მორინი შორდება თავის მეგობარ ბილი სანდერსს. დენი და კორტი აგრძელებენ ცურვას ცხელ ზაფხულის დღეებში და კარგ მეგობრებად იქცევიან. ისინი თანხმდებიან, საღამოს შეხვდნენ, რადგან კორტს დღის განმავლობაში ბევრი სასოფლო სამუშაო აქვს. იმ ღამეს, დენი და კორტი წყალში თამაშობენ და თითქმის მიაღწევენ წერტილს, სადაც აპირებენ აკოცოს, მაგრამ კორტი დენის აშორებს და ამბობს, რომ ის პატარა გოგონაა, რომელიც არ იცის რას აკეთებს.
დენი სახლში გარბის, სწორედ როცა ქარიშხალი იწყება. აბიგეილი გარეთ გარბის დენის ძიებაში, მაგრამ შემთხვევით წაიქცევა და დაზიანდება. დენის მამა მეთიუ მას საავადმყოფოში მიჰყავს, სადაც ის რჩება დათრგუნვისა და ტოქსემიის მკურნალობისთვის, რომელიც მის დაცემამ გამოიწვია. როცა ის საავადმყოფოდან სახლში ბრუნდება, ის სჯის დენის, სარტყლით სცემს.
მეორე დღეს, კორტი საჭმელს მოაქვს ტრანტების სახლში და ბოდიშს უხდის დენის წინა ღამის გამო, ამბობს რომ კვლავ მეგობრობა სურს. შემდეგ ჯერზე როცა ისინი ცურავენ, ისინი იზიარებენ დენის პირველ კოცნას. როცა დენი მამას ეგუება, ის გვთავაზობს, მოიწვიოს კორტი რათა უკეთ გაიცნოს იგი. როცა კორტი ვახშამზე მოდის, ის საბოლოოდ ხვდება მორინს. დენი ხედავს, რომ ეს პირველი შეხედვით სიყვარულია მათ შორის. მაშინ როცა დენი დედას ეწვია საავადმყოფოში, კორტი გამოჩნდება ტრანტების სახლში, სადაც მორინი მისის უვლის. ცნობიერია დის გრძნობების მიმართ კორტისადმი, მორინი თავდაპირველად ერიდება მის სიყვარულს, მაგრამ საბოლოოდ დანებდება, როცა ის აკოცებს მას.
მომდევნო რამდენიმე დღის განმავლობაში, დენი კორტის ვეღარ ნახულობს რადგან დედამისთან საავადმყოფოშია. მორინი შევიდა რომანში კორტთან, როცა დენი სახლში ბრუნდება აბიგეილთან და ახალშობილთან, ის ხედავს მორინს, რომელიც ფარულად სახლში ბრუნდება და აცნობიერებს რომ ის კორტთან იყო. გაბრაზებული დის ღალატით, ის კორტის ფერმისკენ გარბის. დაკავებული კორტი ველებს ხნავდა, მაგრამ ფიქრები მორინზე ხელყოფს. ის ხელს იწვდის ხის ტოტიდან ქუდის აღებისთვის და ტრაქტორიდან ეცემა, დენი დაინახავს მძიმედ დაჭრილ კორტს, რომელსაც უნუგეშებელი დედა ეხუტება.
როცა მეთიუ სახლში ბრუნდება, ის აშკარად შეშფოთებულია, კორტის სისხლი აქვს ტანსაცმელზე, ოჯახი აცნობიერებს რომ კორტი გარდაიცვალა ჭრილობებისგან. მორინი თავდაპირველად მალავს ტკივილს, ხოლო დენი ტირილში ფეთქდება. კორტის დაკრძალვის შემდეგ, დენი აგრძელებს ბრაზობას მორინზე იმისთვის რომ მას კორტი წაართვა. მეთიუ ეუბნება დენის, რომ მიუხედავად იმისა, რომ მას უფლება აქვს იყოს ნაწყენი, ბრაზობა არ დააბრუნებს კორტს, და მორინი მთელი სიცოცხლის განმავლობაში მისი და იქნება. დენი ანუგეშებს მორინს, როცა ის კორტის საფლავზე ტირის, და ფილმი მთავრდება მორინის და დენის საუბრით ვერანდაზე ღამით, როცა ზაფხული მთავრდება, მთვარეს უყურებენ და კვლავ ახლოვდებიან ერთმანეთს.

როლებში

 სემ უოტერსტონი - მეთიუ ტრანტის როლში
 ტეს ჰარპერი - აბიგეილ ტრანტის როლში
 გეილ სტრიკლენდი - მარი ფოსტერის როლში
 რიზ უიზერსპუნი - დენიელ "დენი" ტრანტის როლში
 ჯეისონ ლონდონი - კორტ ფოსტერის როლში
 ემილი უორფილდი - მორინ ტრანტის როლში
 ბენტლი მიჩუმი  - ბილი სანდერსის როლში
 ერნი ლაივლი - უილ სანდერსის როლში
 დენის ლეტსი - დოქტორ უაითის როლში
 ერლინ ბერჯერონი - აილინ სანდერსის როლში
 ანა ჩაპელი - ქალბატონ ტეილორის როლში
 ბრენდი და სენდი სმიტი - მისი ტრანტის როლში
 დერეკი და სპენსერ ბოლი - ფოსტერის ტყუპების როლში

პროდუქცია

„კაცი მთვარეზე“ იყო იმ დროს 14 წლის რიზ უიზერსპუნის კინოდებიუტი. რეჟისორმა მალიგანმა აღნიშნა, რომ მისი დენის როლზე კასტინგი იყო:

„...რისკიანი საქმე, რომ ნაკლები ვთქვა. გვყავდა კასტინგის გუნდი, რომელიც გავიდა და რამდენიმე ათასი ბავშვი ნახა და ვიდეოზე გადაიღო. როცა რიზის ტესტი ვნახე, ის უბრალოდ ეკრანიდან გადმოხტა, უბრალოდ როგორც პიროვნება. ვერ გავიგე შეეძლო თუ არა მსახიობობა, მაგრამ მას შესანიშნავი სახე აქვს და იქ არის სიკაშკაშე და ინტელექტი. შემდეგ, როცა მას სანტა-მონიკაში ვტესტავდი, უცნაური გარღვევა მოხდა. ფილმის დასაწყისში, დენი ოდნავ ბიჭურაა. რიზი ცდილობდა ამის გამოხატვას სცენაში, სადაც ბიჭზე გაბრაზებული უნდა ყოფილიყო, მაგრამ მას ყალბი ჟღერა ჰქონდა. რადგან რეალურ ცხოვრებაში ის არ არის ბიჭურა. ის ნამდვილი „გოგონა“ გოგონაა. მანამ სანამ კიდევ ერთი რეპეტიცია გავაკეთეთ, ვუთხარი მსურდა საღეჭი რეზინი ღეჭა. ისე, მან დაიწყო საღეჭი რეზინის ღეჭვა და უეცრად პერფორმანსი მოხდა. ის მკაცრი იყო. ძლიერი. პირდაპირი. და სცენამ იმუშავა. ასე. მყისიერად, იქ იყო. რაც საოცარი იყო ის იყო, რომ სცენის ბოლოს, რიზმა იცოდა რომ რაღაც მოხდა. მისი კომპასმა, მისმა გრძნობამ რეალურის მიმართ, ჩაირთო. ძრავა მუშაობდა და მან იცოდა ეს. ეს სასაცილო იყო, რადგან მან თქვა: „შემიძლია ყოველთვის ვღეჭო საღეჭი რეზინი?“„“ და მე ვთქვი: „დიახ“.“

ჭალის და ცურვის სცენები გადაიღეს ლოკაციაზე კისაჩის ბაიუში და კისაჩის ჩანჩქერებზე ნატჩიტოჩის პარიშში, ლუიზიანა. ეს ტერიტორია კისაჩის ეროვნული ტყის ნაწილია.

მიღება
კრიტიკული რეაქცია

რეცენზიების აგრეგატორ ვებსაიტზე „Rotten Tomatoes“, 22 კრიტიკოსის რეცენზიის 91% დადებითია, საშუალო რეიტინგით 7.9/10. ვებსაიტის კონსენსუსი ამბობს: „ის სენტიმენტალურია და ზოგიერთმა მაყურებელმა შეიძლება იგრძნოს მანიპულირება მელოდრამატული ფინალური მოქმედებით, მაგრამ 'კაცი მთვარეზე' გვთავაზობს ნატიფად დახატულ სრულწლოვანებისკენ მიმავალი ისტორიას შესანიშნავი შემადგენლობით—მათ შორის რიზ უიზერსპუნი მის კინოდებიუტში.“
„Metacritic“-მა, რომელიც იყენებს შეწონილ საშუალოს, მიანიჭა ფილმს 73 ქულა 100-დან, 18 კრიტიკოსის საფუძველზე, რაც მიუთითებს „ზოგადად ხელსაყრელ“ რეცენზიებზე.
The New York Times-ის ჯენეტ მასლინმა შეაქო უოტერსტონის, არპერის და სტრიკლენდის პერფორმანსები. მასლინმა ასევე დაწერა: „მისტერ მალიგანმა ასევე მიიღო განსაკუთრებულად ბუნებრივი პერფორმანსი მის უიზერსპუნისგან, რომელსაც არ აქვს პრობლემა ფილმის დიდი ნაწილის ერთპიროვნულად ტარებაში. მას ეკისრება შეახსენოს აუდიტორიას, რომ ეს ისტორია გულში ოჯახზეა, და ის ამას აკეთებს.“
ფილმი უაღრესად შეაქო როჯერ ებერტმა, რომელმაც მიანიჭა ფილმს ოთხი ვარსკვლავი თავის რეცენზიაში და ჩართო იგი №8 პოზიციაზე 1991 წლის საუკეთესო ფილმების ტოპ 10 სიაში,  გამოაცხადა:

„არაფერი სხვა, რაც [მალიგანმა] გააკეთა... უახლოვდება „კაცი მთვარეზე“-ის სიწმინდეს და სრულყოფილებას. როცა ფილმი თავის დასასრულს უახლოვდებოდა ერთხელაც კი არ შეცდომის შემდეგ, მე დავფიქრდი შეეძლებოდა თუ არა ამას - შეეძლებოდა თუ არა ეშენარჩუნებინა პოეტური, მწარე-ტკბილი ტონი და აეცილებინა სენტიმენტალიზმი და იაფი ემოცია, რომელმაც შეიძლებოდა გაენადგურებინა ეს ისტორია. შეინარჩუნებდა თუ არა ამ მასალის მთლიანობას? შეინარჩუნებდა და შეინარჩუნა.“

სქოლიო