პიცის პრინციპი

პიცის პრინციპი ნიუ-იორკში, ანუ პიცა-მეტროს კავშირი — იუმორისტული, მაგრამ ზოგადად ისტორიულად ზუსტი „ეკონომიკური კანონი“, რომელიც შემოთავაზებულია ნიუ-იორკელი ერიკ მ. ბრემის მიერ. მან აღნიშნა, როგორც The New York Times-მა 1980 წელს განაცხადა, რომ 1960-იანი წლების დასაწყისიდან „პიცის ნაჭრის ფასი გასაოცარი სიზუსტით უტოლდებოდა ნიუ-იორკის მეტროთი მგზავრობის ღირებულებას“.

1985 წელს გარდაცვლილმა მწერალმა, ისტორიკოსმა და კინოკრიტიკოსმა ჯორჯ ფაზელმა შეიტყო კორელაციის შესახებ და დაწერა ამ თემაზე The New York Times-ისთვის გამოქვეყნებულ სტატიაში. ტერმინი „პიცის კავშირი“, რომელიც ამ ფენომენს ეხება, 2002 წელს New York Times-ის მიმომხილველმა კლაიდ ჰაბერმანმა შემოიღო. მან კომენტარი გააკეთა ამ თეორიის ორ ადრინდელ პუბლიკაციაზე Times-ში და იწინასწარმეტყველა მეტროს მგზავრობის ფასის ზრდა.

2003 წლის მაისში ჟურნალმა The New Yorker-მა გამოაცხადა პიცის კავშირის (ახლა პიცის პრინციპის სახელით ცნობილი) ვალიდურობა, რომელმაც ზუსტად იწინასწარმეტყველა მეტროს (და ავტობუსის ) მგზავრობის ფასის 2 დოლარამდე ზრდა წინა კვირაში. მათ ასევე მოიხსენიეს ბრემი (იმ დროისთვის პატენტ-ადვოკატი),United States Patent and Trademark Office Reg. No. 37,285 რომლის თქმითაც რადგან ნიუ-იორკის სატრანზიტო სამსახურმა გამოაცხადა მეტროს ჟეტონის გაუქმების შესახებ და შემოიტანა ცვლადი ტარიფის MetroCard-ი (რომელიც იმ დროს ავტობუსებშიც გამოიყენებოდა), შესაძლოა, გარეთ ნაყიდი ყველის პიცის ნაჭრის ფასსა და მეტროს ჟეტონის ფასს შორის პირდაპირი კორელაცია აღარ გაგრძელებულიყო.

2005 წელს და კვლავ 2007 წელს ჰაბერმანმა აღნიშნა, რომ ნაჭრის ფასი კვლავ იზრდებოდა და პიცის კავშირის მიხედვით შეშფოთებული იყო, რომ მეტროს/ავტობუსის მგზავრობის ფასი მალე შეიძლება კვლავ გაზრდილიყო. მგზავრობის ფასი მართლაც გაიზარდა 2009 წლის ივნისში 2.25 დოლარამდე, ხოლო 2013 წელს კვლავ 2.50 დოლარამდე. 2014 წელს ჯარედ ლენდერმა, კოლუმბიის უნივერსიტეტის პროფესიონალმა სტატისტიკოსმა და ადიუნქტ-პროფესორმა, ჩაატარა კვლევა ნიუ-იორკში პიცის ნაჭრების ფასების შესახებ და დაასკვნა, რომ პიცის პრინციპი კვლავ ძალაში იყო. ნიუ-იორკის სხვა საინფორმაციო ორგანიზაციები ხანდახან ადასტურებენ პიცის პრინციპის შესაძლებლობას, იწინასწარმეტყველოს ქალაქში ერთჯერადად მეტროს/ავტობუსის მგზავრობის ღირებულების ზრდა. 

2019 წელს The Wall Street Journal-მა აღნიშნა, რომ მეტროთი მგზავრობის ტარიფის ბონუსის შემცირებისა და არა ტარიფის ზრდის (იმ დროს 2.75 აშშ დოლარი) და ნიუ-იორკში პიცის ღირებულების ცვალებადობის ზრდის გამო, „პიცის პრინციპი“ შესაძლოა აღარ ყოფილიყო ზუსტი. COVID-19 პანდემიის შემდეგ ინფლაციამ, პლუს ტარიფების გაყინვის გადაწყვეტილებამ, 2022 წელს დივერგენციის გარკვეული მტკიცებულებები გამოაჩინა. მეტროს ტარიფი 2025 წელს 2.90 აშშ დოლარამდე, ხოლო 2026 წელს 3.00 აშშ დოლარამდე გაიზარდა; პიცის ნაჭრის საშუალო ფასი ამ პერიოდში კვლავ იზრდებოდა და თითქმის 4 დოლარს მიაღწია. დივერგენციის გამო, Gothamist-მა 2025 წლის ბოლოს დაწერა, რომ „პიცის პრინციპი“ აღარ იყო ზუსტი.

 იხილეთ აგრეთვე 
 პენტაგონის პიცის თეორია
 KFC-ის ინდექსი

სქოლიო

კატეგორია:ნიუ-იორკი
კატეგორია:ნიუ-იორკის კულტურა
კატეგორია:ინდექსები