ტეიჯო ნაკამურა

ტეიჯო ნაკამურა (, დ. 11 აპრილი, 1900 — 20 სექტემბერი, 1988) — იაპონელი ჰაიკუს პოეტის, ჰამაკო საიტოს () ლიტერატურული ფსევდონიმი. იგი იყო ნაყოფიერი პოეტი და ჰოტოტოგისუში ქალთა ჰაიკუს წრის დამფუძნებელ ლიდერთაგან ერთ-ერთი, და მას მიეწერება ქალების ჩართულობისთვის ბრძოლა ჰაიკუს სამყაროში. თავისი ლიტერატურული წრის სხვა სამ წევრთან ერთად, ტეიჯოს შემოქმედება ითვლება შოვას პერიოდის ქალთა ჰაიკუს ტიპურ მაგალითად.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები

ტეიჯო დაიბადა 1900 წლის 11 აპრილს კუმამოტოს პრეფექტურის სოფელ ეძუში (დღევანდელი კუმამოტოს ქალაქის ნაწილი). იგი იყო სოფლის უფროსის, ჰეიშირო საიტოს, და მისი მეუღლის, ტეის, ერთადერთი შვილი. ტეიჯო სწავლობდა კუმამოტოს პრეფექტურის გოგონათა საშუალო სკოლაში (ამჟამად — კუმამოტოს პრეფექტურის პირველი საშუალო სკოლა), რომელშიც სწავლა 1918 წელს დაასრულა.

ამავე წელს მან დაიწყო ჰაიკუს პუბლიკაცია ჟურნალ ჰოტოტოგისუში. ტეიჯო აქტიურად სწერდა წერილებს ჰაიკუს პოეტ ჰისაჯო სუგიტას, რომელმაც 1917 წლიდან დაიწყო გამოქვეყნება. მათი ურთიერთობა გადაიზარდა ხანგრძლივ მთხრობელ-პოეტურ მეგობრობაში, განსაკუთრებით 1921 წელს, სუგიტას ეძუში სტუმრობის შემდეგ.

ოჯახური ცხოვრება

1920 წელს ტეიჯო დაქორწინდა ფინანსთა სამინისტროს ბიუროკრატზე, შიგეკი ნაკამურაზე. მეუღლის სამსახურის გამო ოჯახი ხშირად იცვლიდა საცხოვრებელ ადგილს, გადადიოდა სხვადასხვა ქალაქში — იოკოჰამაში, სენდაიში, ნაგოიაში — სანამ საბოლოოდ არ დასახლდა ტოკიოში. წყვილს ჰყავდა სამი შვილი: ვაჟი, ქალიშვილი ნამიკო (დაბ. 1924) და კიდევ ერთი ქალიშვილი.

აღიარება და გარდაცვალება

1980 წელს იაპონიის მთავრობამ ტეიჯო კულტურის დამსახურებული მოღვაწის წოდებით დაჯილდოვა, რაც მას სახელმწიფო პენსიასა და ეროვნულ აღიარებას უზრუნველყოფდა. 1984 წელს იგი გახდა იაპონიის ხელოვნების აკადემიის პრიზის ლაურეატი. ტეიჯო ასევე აღიარებული იყო, როგორც ტოკიოსა და კუმამოტოს საპატიო მოქალაქე. 

ტეიჯო გარდაიცვალა 1988 წლის 20 სექტემბერს, გულის უკმარისობით, ტოკიოს ქალთა სამედიცინო უნივერსიტეტის საავადმყოფოში. მისი საფლავი მდებარეობს ტოკიოს სუგინამიში, ცუკიჯი ჰონგან-ძის ტერიტორიაზე. სიკვდილის შემდეგ, მისი ლიტერატურული ჟურნალის — კაზაბანა — რედაქტორობა გადაიბარა მისმა უფროსმა ქალიშვილმა, ნამიკო ოგავამ, რომელმაც ასევე მოიპოვა პოეტის სახელი.

კარიერა
პოეტური მოღვაწეობა

ტეიჯო მთელი ცხოვრების განმავლობაში ნაყოფიერი პოეტი იყო. მისი პირველი გამოქვეყნებული ჰაიკუ — () — დადებითად შეფასდა და შემდგომი აქტიური წერისკენ წაახალისა. პირველი შვილის დაბადების შემდეგ ტეიჯომ ათწლიანი პაუზა აიღო, თუმცა 1932 წელს ჰისაჯო სუგიტას წახალისებით კვლავ დაუბრუნდა პოეზიას.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, 1947 წელს, ტეიჯომ დააარსა და ხელმძღვანელობდა ჰაიკუს ჟურნალს კაზაბანა. გარდა ლექსების პუბლიკაციისა, მან დაწერა წიგნები ჰაიკუს შედგენის, შეფასებისა და სწავლების შესახებ.

ლიტერატურული წრე

1932 წელს, ჰაიკუში დაბრუნების შემდეგ, ტეიჯო დაუახლოვდა ტაკაჰამა კიოშის — ჰოტოტოგისუს რედაქტორს — და მის ქალიშვილს, ტაცუკო ჰოშინოს. ტაკაკო ჰაშიმოტოსა და ტაკაჯო მიცუჰაშისთან ერთად, ისინი ქმნიდნენ „4 T“-ს — ქალ პოეტთა ჯგუფს, რომელმაც მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ჰაიკუს განვითარების თანამედროვე ეტაპზე.

ტეიჯოს პირველი კრებული, „გაზაფხულის თოვლი“ (, ), 1940 წელს გამოვიდა, ტაცუკო ჰოშინოს წიგნ „კამაკურასთან“ ერთად; კრებულები ხშირად განიხილებოდა, როგორც „და-ტომები“, ავტორთა მჭიდრო თანამშრომლობის გამო. 1947 წელს ტეიჯომ და ტაცუკომ ერთობლივად დაარედაქტირეს კრებული გოზენ კუშუ, რომელშიც თითოეულმა შეარჩია და გაიზიარა ერთმანეთის ლექსები.

სტილი და გავლენა

ტეიჯოს ჰაიკუ გამოირჩევა ლირიზმითა და ყოველდღიური ცხოვრების ფემინური პერსპექტივიდან დახვეწილი აღწერით — განსაკუთრებით დედობასთან, შინაურობასთან და ყოფით დეტალებთან დაკავშირებული თემებით.

მის სტილს ხშირად უკავშირებენ ე.წ. „სამზარეულოს ჰაიკუს“ (, ), ტერმინს, რომელიც ზოგჯერ გამოიყენებოდა XX საუკუნის დასაწყისის ქალ პოეტებზე. ტერმინი მომდინარეობს ჰოტოტოგისუს სვეტიდან „სამზარეულოს ამბები“ (), სადაც იბეჭდებოდა ქალ ავტორთა ლექსები.

ტაკაჰამა კიოში წაახალისებდა ქალ პოეტებს, შინაურ თემებზე ფოკუსირებულიყვნენ, თუმცა ტეიჯო ამ მიდგომას პოზიტიურად იღებდა. მისი თქმით, „ჩვეულებრივი ქალებისთვის სახლის გული სამზარეულოა — რატომ არ უნდა შევაგროვო მასალა იქიდან?“

„4 T“-ს სხვა წევრებთან ერთად, ტეიჯომ მნიშვნელოვნად შეუწყო ხელი ჰაიკუს მამაკაცურ სამყაროში ქალების ჩართვასა და მათი ხმის გაძლიერებას. 

ბიბლიოგრაფია

 შუნსეცუ (). სანსეიდო, 1940.
 ტეიჯო კუშუ (). კოჩო შორინ, 1944.
 გოზენ კუშუ (). ტაცუკო ჰოშინოსთან ერთად. ბუნგეი შუნჯუ, 1947.
 ჰანაკაგე (). სანიუ, 1948.
 მიაკოდორი (). კოჩო შორინ, 1951.
 ჰაიკუ ნო ცუკურიკატა (). შუფუნოტომო, 1953.
 ფურუსატო ნო კაში (). ჩუოკორონ, 1955.
 ონა ნო შიკი (). ასაჰი შიმბუნ, 1956.
 ფუჯინ საიჯიკი გენდაი ჰაიკუ ნო ტებიკი (). ჯიცუგიო ნო ნიჰონ შა, 1956.
 ჰაჰა ნო კოკორო (). დევიდ, 1957.
 კიო ნო ჰაიკუ (). შიდა შოტენ, 1957.
 ნაკამურა ტეიჯო კუშუ (). კადოგავა, 1960.
 აშიტანო ჰანა (). ფუზამბო, 1963.
 კოჰაკუ უმე (). ჰაკუო, 1968.
 ჰაიკუნო ტანოშიკუ (). შუფუნოტომო, 1968.
 კაზე ტო ჰანა ნო კი (). გეიჯუცუ სეიკაცუ, 1973.
 ტეგამი ნო კაკიკატა (). კობუნშა, 1973.
 ნაკამურა ტეიჯო ჰაიკუ შუსეი (). ტოკიო შინბუნ, 1974.
 ტეიჯო ჯიგაზო (). შუფუნოტომო, 1974.
 დენტო ნო მეიკა კუშუ (). 1977.
 სონო ჰი ნო კაზე (). კიურიუდო, 1979.
 ჰანა კუშუ (). კიურიუდო, 1979.
 კიონო კაზე, კიონო ჰანა (). კაირიუ, 1983.
 შიკი ნო მეიკა გოიომი კუშუ (). 1985.
 მიცუბაჩი ნო ჰაკო (). ტოსეი, 1986.
 კონო ჰი არუ ტანოშისა (). ტოსეი, 1986.
 ჰაჯიმეტე ჰაიკუ ო ცუკურუ (). შუფუნოტომო, 1986.
 ნაკამურა ტეიჯო ჰაიკუ ნიუმონ (). ტაჩიბანა, 2000.
 ნაკამურა ტეიჯო ზენკუშუ (). მაინიჩი შიმბუნ, 2002.

სქოლიო

კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:ქალი მწერლები ეროვნების მიხედვით