ამუნდსენი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ამუნდსენი  () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა ნორვეგიელი მოგზაურისა და პოლარეთის მკვლევარის, რუალ ამუნდსენის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

სახელწოდება
კრატერს სახელი „ამუნდსენი“ ეწოდა მისი ეპონიმის რუალ ამუნდსენის მიხედვით. ინგლისურად კრატერის სახელწოდება () შეესატყვისება ეპონიმს, ისევე როგორც რუსულიც (). ქართულადაც ეპონიმის შესატყვისი უნდა იყოს კრატერის სახელწოდება.

 კრატერის აღწერა 
ამ კრატერის უახლოესი მეზობლები არიან სკოტის, სვედბერგის, ფონ ბაიერისა და ვაპოვსკის კრატერები ჩრდილო-დასავლეთით; ჰედერვარის კრატერი ჩრდილოეთით, იდელსონისა და განსვინდტის კრატერები ჩრდილო-აღმოსავლეთით; ფაუსტინის კრატერი სამხრეთით და ნობილეს კრატერი დასავლეთით. კრატერის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 103.39 კმ, სიღრმე — 2.87 კმ.

კრატერს სამხრეთ ნაწილში აქვს გამონაზარდი, მრავალკუთხა კიდე, ხოლო კიდეს შიდა დახრილობა ტერასის მსგავსი სტრუქტურა აქვს, განსაკუთრებით გამოხატული სამხრეთ ნაწილში, სადაც დახრილობა მნიშვნელოვნად უფრო ფართოა. კიდეს სიმაღლე მიმდებარე რელიეფიდან 1.50 კმ-ია, კრატერის მოცულობა 10715.75 კმ³-ია. კრატერის აუზის ფსკერი შედარებით ბრტყელია რამდენიმე პატარა ცენტრალური მწვერვალით. მთვარის დღის განმავლობაში კრატერის აუზის დიდი ნაწილი ჩრდილშია და შესაძლოა, კრატერის ფსკერზე ყინული იყოს.

2012 წელს გამართულ მთვარისა და პლანეტარული მეცნიერების 43-ე კონფერენციაზე ამუნდსენის კრატერი სამხრეთ პოლარული რეგიონის ერთ-ერთ ყველაზე პერსპექტიულ საძიებო სამიზნედ აღინიშნა.

ნასას 2021 წლის კვლევამ გამოავლინა მასში 82 კმ² მყარი ნახშირორჟანგის საბადოების არსებობა, რაც ძალიან ღირებულია მთვარის მომავალი კოლონიზაციისთვის.

 სატელიტური კრატერები 
 370პქ|ცენტრი| ამუნდსენი  კოორდინატები დიამეტრი, კმA0.00C24.2

იხილეთ აგრეთვე
მთვარის კრატერების სია

რესურსები ინტერნეტში













სქოლიო

კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-30