კელმეჩურის შეთქმულება

კელმეჩურის შეთქმულება — კახეთის თავადთა შეთქმულება 1802 წლის ივლისში, რუსეთის იმპერიის მმართველობის წინააღმდეგ მიმართული პირველი პოლიტიკური აქტი აღმოსავლეთ საქართველოში. მისი ცენტრი იყო ქიზიყის სოფელი კელმეჩური.
 გამოსვლა ქიზიყში 
შეთქმულებას წინ უსწრებდა 1802 წლის 21 ივლისს კახელ თავადთა წერილი რუსული ადმინისტრაციის ხელმძღვანელის პეტრე კოვალენსკის მიმართ, რომელშიც ისინი აპროტესტებდნენ მეფობის მოშლას, იმპერიის მოხელეების თავნებობას, თავადების დამცირებას, ეკლესიის პატივის დამცრობას და გლეხთა შევიწროებასაც კი. კოვალენსკიმ წერილი უპასუხოდ დატოვა.

1802 წლის 25 ივლისს თავადების ერთმა ჯგუფმა (მათ შორის იყვნენ: მარტყოფის მოურავი ივანე ანდრონიკაშვილი, კალაურის მოურავი ომან ჯანდიერი, თავადები იოსებ და ივანე ჭავჭავაძეები, სიმონ და დავით ქობულაშვილები და სხვ.) და ქიზიყის მამასახლისებმა მდინარე ლაკბეს პირას ბოდბელი მიტროპოლიტი იოანე (მაყაშვილი) იხმეს და იულონ ბატონიშვილის მეფობის ერთგულებაზე დაიფიცეს. თავადებმა მიღებული გადაწყვეტილება მაშინვე აცნობეს იულონს, თავად კი სოფელ მაღაროსკენ წავიდნენ, აქედან კახეთის მოსახლეობას იულონის მხარდაჭერისკენ მოუწოდეს და ბაგრატიონთა ტახტის აღდგენის მოთხოვნით შეადგინეს პეტიცია რუსეთის იმპერატორის სახელზე, რომელსაც რამდენიმე ათეული კახელი თავადაზნაური და სამღვდელო პირი აწერდა ხელს. მიუხედავად მცდელობისა, შეთქმულებმა ვერ შეძლეს გლეხების მასობრივი ჩართვა მოძრაობაში.

რუსეთის მთავრობამ სასწრაფოდ დაიწყო გადამჭრელი ზომების მიღება. 1802 წლის 3 აგვისტოს გენერალი ლაზარევი ქიზიყში ჩავიდა და შეთქმულთა უმეტესობა აიძულა იულონის მეფობის ფიცზე უარი ეთქვა. 10 აგვისტოს გენერალმა ტუჩკოვმა დუშეთში დააპატიმრა შეთქმულებთან კავშირში მყოფი ვახტანგ ბატონიშვილი. თავადაზნაურთა მცირე ნაწილი, რომელმაც რუსული ხელისუფლების ერთგულების ფიცზე უარი თქვა, იძულებული გახდა კახეთიდან გაქცეულიყო. ამგვარად, კახელ თავადთა ეს პოლიტიკური გამოსვლა მარცხით დასრულდა.

 კელმეჩურის პეტიცია 
კელმეჩურის პეტიციის ტექსტი, ასევე ხელმომწერ საერო და სასულიერო პირთა სია მოცემულია „კავკასიის არქეოგრაფიული კომისიის აქტების“ I ტომში (სტილი და თანმიმდევრობა დაცულია).Акты, собранные Кавказскою археографическою комиссиею: Том I, Тифлис, 1866. — с. 387.
პეტიციის ტექსტი

პეტიციის ხელმომწერთა სია

 თავადი რევაზ ენდრონიკოვი
 თავადი სვიმონ ენდრონიკოვი
 თავადი სოლომან ენდრონიკოვი
 თავადი დიმიტრი ენდრონიკოვი
 ზაქარია მოურავისშვილი თავადი აბელ
 თავადი ვაჩნაძე ლუარსაბ
 თავადი ბებუროვი რევაზ
 თავადი აბაშიძე ქეშიქჩიბაში დავით
 თავადი ადამ ენდრონიკოვი
 თავადი იოსებ ენდრონიკოვი
 თავადი ივანე ენდრონიკოვი
 თავადი ივანე ერასტისშვილი
 ჯანდიერსიშვილი დავით
 თავადი გიორგი ჩოლაყოვი
 მდაბალი მიტროპოლიტი ნეკრესისა
 თავადი რევაზ ვახვახოვი
 დიმიტრი ჩოლაყოვი
 თავადი მარტყოფის მოურავი იოანე
 თავადი დურმიშხან ჩოლაყოვი
 თავადი დავით ქობულოვი
 თავადი სვიმონ ქობულოვი
 ივანე ჭავჭავაძე
 თავადი კალაური მოურავი ჯანდიერისშვილი ომან
 თავადი მერაბ ჭავჭავაძე
 თავადი იოსებ ჭავჭავაძე
 თავადი რევაზ ჯანდიეროვი
 სულხანოვი ზარასპის-ძე პაატა
 დავით მაყაშვილი
 ვაჩნაძე ასლან
 თავადი ვაჩნაძე აიდემურ
 თავადი ვაჩნაძე სოლომონ
 თავადი ვაჩნაძე სვიმონ
 თავადი ვაჩნაძე სოლომონ
 თავადი ვაჩნაძე იოსებ
 თავადი გრიგოლისშვილი ნინია
 თავადი აბაშიძე ევგენის-ძე პაატა
 კონსტანტილეს-ძე იოსებ
 თავადი ჯორჯაძე სალთუხუცესი გიორგი
 თავადი ჯორჯაძე გრიგოლ
 ყოვლად სამღუდელო ხარჭაშნელი არხიერი ჩოლაყაშვილი
 ძიხის უწმინდესობის ნაიბი და არხიმანდრიტი, მოძღვართ-მოძღვარი იოაკიმ, მდაბალი კარის წინამძღვარი
 თავადი ჯორჯაძე ზურაბ
 თავადი ჯორჯაძე ენისელთ მოურავი დიმიტრი
 ლუარსაბ თარხანი
 ჭავჭავაძე გიორგი
 ჯანდიერისშვილი ფარსადან
 ავალოვი კირილე
 თავადი ჯანდიეროვი ფრიდონ
 თავადი ვაჩნაძე ზაქარია
 თავადი აფხაზი ივანე

ლიტერატურა
 ბერძენიშვილი ნ., საქართველოს ისტორიის საკითხები, წიგნი II, თბ., 1965. — გვ. 268–273.
 ჯანელიძე ო., საქართველოს ისტორია: XIX საუკუნე, თბ., 2005. — გვ. 10–14.

სქოლიო

კატეგორია:საქართველოს აჯანყებები
კატეგორია:აჯანყებები რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ
კატეგორია:1802