ნაპაიედლა

ნაპაიედლა () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. მდებარეობს ზლინის რაიონში. ისტორიული ქალაქის ცენტრი კარგად არის შემონახული და დაცულია, როგორც ჩეხეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.
სახელწოდება
ქალაქის სახელი მომდინარეობს ჩეხური ენის ზმნიდან „ნაპოიტ“, რაც „ცხენების დაწყურებას“ ნიშნავს. ეს უკავშირდება აქ ადრე არსებულ ფონს მდინარეზე, სადაც სავაჭრო გზა გადიოდა და დასასვენებელი ადგილი იყო.

გეოგრაფია
ნაპაიედლა ქალაქ ზლინიდან სამხრეთ-დასავლეთით დაახლოებით 7 კილომეტრში მდებარეობს. ის მეზობელ ოტროკოვიცესთან ერთიან ურბანულ სივრცეს ჰქმნის. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი ვიზოვიცეს მთიანეთში მდებარეობს, თუმცა მდინარე მორავის მარჯვენა სანაპიროზე არსებული ტერიტორია ხრჟიბის ქედამდე ვრცელდება. ქალაქის ადმინისტრაციულ საზღვრებში მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილი მაკოვას გორაა, რომელიც ზღვის დონიდან 338 მეტრზეა. ქალაქში მიედინება მდინარე მორავა.

ისტორია
ნაპაიედლას ისტორიულ წყაროებში პირველად 1355 წელსაა მოხსენიებული. XIV საუკუნეში აქ არსებული პატარა დასახლება სავაჭრო ქალაქად იქცა. დიდი ხნის განმავლობაში ის ჟეროტინების გვარის თავადებს ეკუთვნოდა, შემდეგი როტალების ოჯახის მფლობელობაში გადავიდა. მათი მმართველობის დროს მამული მნიშვნელოვნად გაიზარდა და ტერიტორიაზე წმინდა ბართლომეს ტაძარი ააგეს. ნაპაიედლამ თავის განვითარების მწვერვალს სტოკაუს თავადების მმართველობისას მიაღწია, მათ აქ ბალნეოლოგიური კურორტი დააარსეს. აქ მინერალური წყლების არსებობის შესახებ პირველად XVI საუკუნის დოკუმენტებშია მოხსენიებული. მინერალური წყლის წყაროები მნიშვნელოვნად დაზიანდა XIX საუკუნის შუა ხანებში რკინიგზის მშენებლობის დროს და მხოლოდ ერთი წყარო გადარჩა. სწორედ ამიტომ აქ არსებული ბალნეოლოგიური კურორტი XX საუკუნის შუა წლებში გაუქმდა.
ნაპაიედლას ქალაქის სტატუსი 1898 წელს მიენიჭა.

კულტურა
ნაპაიედლა მორავიის ვლახეთის, მორავიის სლოვაკეთის და ჰანას კულტურულ-თნოგრაფიული რეგიონების გზაჯვარედინზე მდებარეობს. 
ქალაქი მასპინძლობს ფოლკლორული ანსამბლების ყოველწლიურ ფესტივალს Moravské chodníčky. ნაპაიედლაში მოქმედებს ფოლკლორული ანსამბლები Radovan და Radovánek, რომლებსაც ხანგრძლივი ისტორია აქვთ.

ღირსშესანიშნაობები
ნაპაიედლას ფსევდორენესანსის არქიტექტურის მერიის შენობა 1898 წელს აშენდა. შენობის აგებით ნაპაიდლას ქალაქად გამოცხადება აღინიშნა. შენობის ფასადი ჩეხმა მოქანდაკემ ფრანტიშეკ უპრკამ და ჩეხმა მხატვარმა იანო კოლერმა გააფორმეს. 
ნაპაიედლას სასახლე 1764–1769 წლებში აშენდა. მას გარს აკრავს 10 ჰექტარი ფართობის ინგლისური ბაღი. დღეს სასახლე  სასტუმროს ფუნქციას ასრულებს. 
ქალაქის მნიშვნელოვან ძეგლს წარმოადგენს ცხენების საჯინიბო, რომელიც 1886 წელს მამულის მაშინდელმა მფლობელმა არისტიდეს ბალტაციმ დააარსა. თავლის მახლობლად მდებარეობს სხვადასხვა დროს საცხენოსნო სპორტში წარმატებული ცხენების სასაფლაო. სუფთა სისხლის ცხენებს აქ 2023 წლამდე აშენებდნენ.
ქალაქის წმინდა ბართლომეს ტაძარი 1710–1712 წლებში აშენდა. მან პატარა ძველი ეკლესია ჩაანაცვლა.
სლანიცას მინერალური წყალი ერთადერთი შემორჩენილი მინერალური წყაროა ნაპაიედლაში.

ცნობილი ადამიანები
ვინცენც პრასეკი (1843–1912), ისტორიკოსი, ენათმეცნიერი; მოღვაწეობდა ნაპაიედლაში
ბოჟენა ბენეშოვა (1873–1936), პოეტი და მწერალი; გაიზარდა ნაპაიედლაში
იოზეფ შნეიდარეკი (1875–1945), არმიის გენერალი
ლეოშ ფირკუშნი (1905–1950), მუსიკოლოგი
რუდოლფ ფირკუშნი (1912–1994), პიანისტი
ზდენეკ რიჰაკი (1924–2006), არქიტექტორი
იოზეფ ბულვა (1943–2020), პიანისტი; სწავლობდა ნაპაიედლაში

დაძმობილებული ქალაქები
 ბორსკი-მიკულაში, სლოვაკეთი
 კლაკი, სლოვაკეთი
 ოსტრი-გრუნი, სლოვაკეთი

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:ზლინის მხარის ქალაქები