საერთაშორისო საბანკო ანგარიშის ნომერი

საერთაშორისო საბანკო ანგარიშის ნომერი ( IBAN ) — საერთაშორისოდ შეთანხმებული სისტემა, რომელიც გამოიყენება ეროვნული საზღვრების მიღმა საბანკო ანგარიშების იდენტიფიცირებისთვის, რათა გაადვილდეს საზღვრისპირა ტრანზაქციების კომუნიკაცია და დამუშავება ტრანსკრიფციის შეცდომების შემცირებული რისკით. IBAN უნიკალურად ახდენს კლიენტის ანგარიშის იდენტიფიცირებას ფინანსურ ინსტიტუტში. თავდაპირველად იგი მიღებულ იქნა საბანკო სტანდარტების ევროპული კომიტეტის (ECBS) მიერ და 1997 წლიდან, როგორც საერთაშორისო სტანდარტი ISO 13616 სტანდარტის საერთაშორისო ორგანიზაციის (ISO) მიერ. ამჟამინდელი ვერსიაა ISO 13616:2020, რომელიც ოფიციალურ რეგისტრატორად მიუთითებს მსოფლიო ბანკთაშორისი ფინანსური ტელეკომუნიკაციების საზოგადოებაზე (SWIFT). თავდაპირველად შემუშავებული ევროკავშირის ფარგლებში გადახდების გასაადვილებლად, იგი დანერგილია ევროპის ქვეყნების უმეტესობისა და მსოფლიოს სხვა ნაწილების მრავალი ქვეყნის მიერ, ძირითადად ახლო აღმოსავლეთსა და კარიბის ზღვის აუზში . 2024 წლის ივლისისთვის, IBAN ნუმერაციის სისტემას 88 ქვეყანა იყენებდა.

IBAN შედგება 34-მდე ასო-ციფრული სიმბოლოსგან, რომელიც მოიცავს ქვეყნის კოდს, ორ საკონტროლო ციფრს და რიცხვს, რომელიც მოიცავს ადგილობრივი საბანკო ანგარიშის ნომერს, ფილიალის იდენტიფიკატორს და პოტენციურ მარშრუტიზაციის ინფორმაციას. საკონტროლო ციფრები საშუალებას იძლევა შემოწმდეს საბანკო ანგარიშის ნომერი, რათა დადასტურდეს მისი მთლიანობა ტრანზაქციის გაგზავნამდე.

 წინაისტორია 
IBAN-მდე, საბანკო ანგარიშის იდენტიფიკაციის განსხვავებული ეროვნული სტანდარტები (მაგ., ბანკი, ფილიალი, მარშრუტიზაციის კოდები და ანგარიშის ნომერი) ზოგიერთი მომხმარებლისთვის დამაბნეველი იყო. ეს ხშირად იწვევდა გადახდებში საჭირო მარშრუტიზაციის ინფორმაციის არარსებობას. ISO 9362 სტანდარტით (ასევე ცნობილი როგორც ბიზნეს იდენტიფიკატორის კოდები (BIC), SWIFT ID ან SWIFT კოდი და SWIFT-BIC) განსაზღვრული მარშრუტიზაციის ინფორმაცია არ საჭიროებს ტრანზაქციისთვის კონკრეტულ ფორმატს, ამიტომ ანგარიშებისა და ტრანზაქციის ტიპების იდენტიფიცირება ტრანზაქციის პარტნიორების შეთანხმებებზეა დამოკიდებული. ის ასევე არ შეიცავს საკონტროლო ციფრებს, ამიტომ ტრანსკრიფციის შეცდომები არ იყო აღმოჩენილი და გამგზავნი ბანკისთვის შეუძლებელი იყო მარშრუტიზაციის ინფორმაციის დადასტურება გადახდის გაგზავნამდე. მარშრუტიზაციის შეცდომებმა გამოიწვია გადახდების დაგვიანება და დამატებითი ხარჯები გამგზავნი და მიმღები ბანკებისთვის, ასევე ხშირად შუალედური მარშრუტიზაციის ბანკებისთვის.

1997 წელს, ამ სირთულეების დასაძლევად, სტანდარტიზაციის საერთაშორისო ორგანიზაციამ (ISO) გამოაქვეყნა ISO 13616:1997. ამ წინადადებას ჰქონდა მოქნილობის გარკვეული ხარისხი, რაც საბანკო სტანდარტების ევროპული კომიტეტის (ECBS) აზრით, მას შეუძლებლად აქცევდა და მათ შექმნეს სტანდარტის „შემცირებული“ ვერსია, რომელიც, სხვა საკითხებთან ერთად, მხოლოდ დიდი ასოების გამოყენებას უშვებდა და მოითხოვდა, რომ თითოეული ქვეყნის IBAN-ს ჰქონოდა ფიქსირებული სიგრძე. ISO 13616:1997 შემდგომში გაუქმდა და შეიცვალა ISO 13616:2003-ით.  სტანდარტი კვლავ გადაიხედა 2007 წელს, როდესაც ის ორ ნაწილად გაიყო. ISO 13616-1:2007 „განსაზღვრავს საერთაშორისო საბანკო ანგარიშის ნომრის (IBAN) ელემენტებს, რომლებიც გამოიყენება მონაცემთა საერთაშორისოდ დამუშავების გასაადვილებლად მონაცემთა გაცვლის, ფინანსური გარემოს, ასევე სხვა ინდუსტრიების შიგნით და სხვა ინდუსტრიებს შორის“, მაგრამ „არ განსაზღვრავს შიდა პროცედურებს, ფაილების ორგანიზების ტექნიკას, შენახვის მედიას, ენებს და ა.შ., რომლებიც უნდა იქნას გამოყენებული მისი განხორციელებისას“. ISO 13616-2:2007 აღწერს „რეგისტრაციის ორგანოს (RA), რომელიც პასუხისმგებელია ISO 13616-1-თან თავსებადი IBAN ფორმატების რეესტრზე [და] ISO 13616-თან თავსებადი IBAN ფორმატების რეგისტრაციის პროცედურებზე“.  ISO 13616-2:2007-ის შესაბამისად, ოფიციალური IBAN რეგისტრატორი არის SWIFT .

IBAN-ი ითვალისწინებს ანგარიშის იდენტიფიკაციისთვის საკმარის მოქნილ, მაგრამ რეგულარულ ფორმატს და შეიცავს დადასტურების ინფორმაციას ტრანსკრიფციისას შეცდომების თავიდან ასაცილებლად. ის შეიცავს ყველა საჭირო მარშრუტიზაციის ინფორმაციას ერთი ბანკიდან მეორეში გადახდის მისაღებად, სადაც არ უნდა იყოს ის; ის შეიცავს საბანკო ანგარიშის ძირითად დეტალებს, როგორიცაა ქვეყნის კოდი, ფილიალის კოდები (ცნობილია როგორც სორტირების კოდები დიდ ბრიტანეთსა და ირლანდიაში) და ანგარიშის ნომრები, და შეიცავს საკონტროლო ციფრებს, რომელთა დადასტურება შესაძლებელია წყაროსთან ერთი სტანდარტული პროცედურის შესაბამისად.

 სტრუქტურა 

 ქვეყნის კოდი ISO 3166-1 alpha-2-ის გამოყენებით – ორი ასო,
 საკონტროლო ციფრები - ორი ციფრი და
 ძირითადი საბანკო ანგარიშის ნომერი ( BBAN ) – 30-მდე ასო-ციფრული სიმბოლო, რომელიც ქვეყნისთვისაა დამახასიათებელი.

საკონტროლო ციფრები წარმოადგენს საბანკო ანგარიშის ნომრის საკონტროლო ჯამს, რომელსაც საბანკო სისტემები იყენებენ იმის დასადასტურებლა, რომ ნომერი არ შეიცავს მარტივ შეცდომებს.

ადამიანების მიერ წაკითხვის გასაადვილებლად, IBAN-ები ტრადიციულად გამოისახება ოთხი სიმბოლოსგან შემდგარი ჯგუფებით, რომლებიც გამოყოფილია ინტერვალებით, ბოლო ჯგუფი ცვლადი სიგრძისაა, როგორც ეს ნაჩვენებია ქვემოთ მოცემულ მაგალითში; ელექტრონულად გადაცემისას, თუმცა, ინტერვალები გამოტოვებულია. ამ ფორმატირების ამჟამინდელი გამონაკლისებია ბურუნდი (4, 5, 5, 11, 2), ეგვიპტე (ინტერვალების გარეშე), ლიბია (4, 3, 3, 15) და სალვადორი (2, 2, 4, 20).
+ირლანდიური IBAN ადამიანისთვის წასაკითხი IE64 IRCE 9205 0112 3456 78 მანქანით წაკითხვადი IE64IRCE92050112345678
+ბურუნდის IBAN ადამიანისთვის წასაკითხი BI13 20001 10001 00001234567 89 მანქანით წაკითხვადი BI1320001100010000123456789
IBAN-ის დაშვებული  სიმბოლოებია 0- დან 9- მდე ციფრები და 26 ლათინური ანბანის სიმბოლო A- დან Z- მდე. ეს ეხება იმ ქვეყნებსაც კი, სადაც ეს სიმბოლოები არ გამოიყენება ეროვნულ ენაზე (მაგ. საბერძნეთი).

ძირითადი საბანკო ანგარიშის ნომრის (BBAN) ფორმატს განსაზღვრავს თითოეული ქვეყნის ეროვნული ცენტრალური ბანკი ან დანიშნული გადახდის ორგანო. მიღებულ ფორმატებს შორის თანმიმდევრულობა არ არსებობს. ეროვნულ ორგანოს შეუძლია SWIFT-ში დაარეგისტრიროს თავისი BBAN ფორმატი, მაგრამ არ არის ვალდებული ამის გაკეთება. მას შეუძლია IBAN-ის მიღება რეგისტრაციის გარეშე. SWIFT ასევე მოქმედებს როგორც SWIFT სისტემის რეგისტრაციის ორგანო, რომელსაც იყენებენ ქვეყნების უმრავლესობა, რომლებმაც არ მიიღეს IBAN. ორ სისტემას შორის მთავარი განსხვავება ისაა, რომ SWIFT-ის ფარგლებში არ არსებობს მოთხოვნა, რომ ქვეყანაში გამოყენებული BBAN-ები იყოს წინასწარ განსაზღვრული სიგრძის.

BBAN კოდი უნდა იყოს ქვეყნისთვის ფიქსირებული სიგრძის და შეიცავდეს რეგისტრის მიმართ მგრძნობიარე ასო-ციფრულ სიმბოლოებს. ის მოიცავს ადგილობრივი საბანკო ანგარიშის ნომერს, ფილიალის იდენტიფიკატორს და პოტენციურ მარშრუტიზაციის ინფორმაციას. თითოეულ ქვეყანას შეიძლება ჰქონდეს განსხვავებული ეროვნული მარშრუტიზაციის/ანგარიშის ნუმერაციის სისტემა, მაქსიმუმ 30 ასო-ციფრული სიმბოლოთი.

 საკონტროლო ციფრები 
საკონტროლო ციფრები გამგზავნ ბანკს (ან მის კლიენტს) საშუალებას აძლევს, მონაცემთა შეყვანის დროს მონაცემთა ერთი სტრიქონიდან შეამოწმოს მარშრუტიზაციის დანიშნულების ადგილი და ანგარიშის ნომერი. ეს შემოწმება გარანტირებულად აღმოაჩენს ნებისმიერ შემთხვევას, როდესაც ერთი სიმბოლო გამოტოვებულია, დუბლირებულია, არასწორად არის აკრეფილი ან ორი სიმბოლოა გადატანილი.

 დამუშავება 
IBAN-ის დიზაინის ერთ-ერთი მიზანი იყო მონაცემთა შეყვანის მომენტში რაც შეიძლება მეტი ვალიდაციის განხორციელების  უზრუნველყოფა. კერძოდ, კომპიუტერული პროგრამა, რომელიც იღებს IBAN-ს, შეძლებს შემდეგი ინფორმაციის ვალიდაციას:

 ქვეყნის კოდი
 IBAN-ში სიმბოლოების რაოდენობა შეესაბამება ქვეყნის კოდისთვის მითითებულ რიცხვს
 ქვეყნის კოდისთვის მითითებული BBAN ფორმატი
 ანგარიშის ნომრის, ბანკის კოდისა და ქვეყნის კოდის კომბინაცია თავსებადია საკონტროლო ციფრებთან

საკონტროლო ციფრები გამოითვლება MOD-97-10-ის გამოყენებით ISO/IEC 7064:2003  (ამ სტატიაში შემოკლებით mod-97 ) შესაბამისად, რომელიც განსაზღვრავს საკონტროლო სიმბოლოების სისტემების ერთობლიობას, რომელსაც შეუძლია დაიცვას სტრიქონები შეცდომებისგან, რომლებიც წარმოიქმნება მონაცემების კოპირების ან გასაღების დროს. კერძოდ, სტანდარტი აცხადებს, რომ შესაძლებელია შემდეგი ფაქტორების აღმოჩენა:

 ყველა ერთჯერადი ჩანაცვლების შეცდომა (ერთი სიმბოლოს მეორეთი ჩანაცვლება, მაგალითად, 4234 1234 ნაცვლად)
 ყველა ან თითქმის ყველა ერთჯერადი (ლოკალური) ტრანსპოზიციის შეცდომა (ორი ცალკეული სიმბოლოს ტრანსპოზიცია, რომლებიც ან მიმდებარეა, ან მათ შორის ერთი სიმბოლოა, მაგალითად, 12354 ან 12543 12345 ნაცვლად)
 ყველა ან თითქმის ყველა გადაადგილების შეცდომა (მთელი სტრიქონის გადაადგილებები მარცხნივ ან მარჯვნივ)
 ორმაგი ჩანაცვლების შეცდომების მაღალი პროპორცია (ორი ცალკეული ერთჯერადი ჩანაცვლების შეცდომა ერთ სტრიქონში, მაგალითად 7234587 1234567 ნაცვლად)
 ყველა სხვა შეცდომის მაღალი წილი

IBAN-ების ძირითადი წესია, რომ ანგარიშის მომსახურე ფინანსურმა ინსტიტუტმა უნდა გასცეს IBAN, რადგან არსებობს მთელი რიგი სფეროები, სადაც ერთი და იგივე ანგარიშისა და ფილიალის ნომრებიდან შეიძლება შეიქმნას სხვადასხვა IBAN, რომლებიც დააკმაყოფილებენ IBAN-ის ზოგადი დადასტურების წესებს. კონკრეტულ შემთხვევებში, როდესაც 00 არის ვალიდური საკონტროლო ციფრი, 97 არ იქნება ვალიდური საკონტროლო ციფრი, ანალოგიურად, თუ 01 არის ვალიდური საკონტროლო ციფრი, 98 არ იქნება ვალიდური საკონტროლო ციფრი, ანალოგიურად, 02 და 99 შემთხვევაში.

გაეროს CEFACT TBG5-მა გამოაქვეყნა უფასო IBAN-ის დადასტურების სერვისი 32 ენაზე ყველა 57 ქვეყნისთვის [ საჭიროებს განახლებას ] რომლებმაც მიიღეს IBAN სტანდარტი. მათ ასევე გამოაქვეყნეს ვერიფიკაციის ალგორითმის Javascript-ის საწყისი კოდი .

ECBS-ის წევრი ქვეყნების საბანკო ანგარიშების ინგლისურენოვანი IBAN შემოწმების ინსტრუმენტი ხელმისაწვდომია მის ვებსაიტზე.

 ალგორითმები 

 IBAN-ის დადასტურება 
IBAN-ის დადასტურება ხდება მისი მთელ რიცხვად გადაყვანით და მასზე mod-97-ის ძირითადი ოპერაციის შესრულებით (როგორც აღწერილია ISO 7064- ში). თუ IBAN სწორია, ნაშთი 1-ის ტოლია.  IBAN-ის დადასტურების ალგორითმი შემდეგია:

 შეამოწმეთ, რომ IBAN-ის სრული სიგრძე სწორია ქვეყნის მიხედვით. თუ არა, IBAN არასწორია.
 ოთხი საწყისი სიმბოლო გადაიტანეთ სტრიქონის ბოლოში
 სტრიქონში თითოეული ასო ორი ციფრით ჩაანაცვლეთ, რითაც გააფართოვეთ სტრიქონი, სადაც A = 10, B = 11, ..., Z = 35
 სტრიქონის ინტერპრეტაცია ათობით მთელ რიცხვად და ამ რიცხვის ნაშთის 97-ზე გაყოფისას გამოთვლა

თუ ნაშთი 1-ის ტოლია, საკონტროლო ციფრის ტესტი წარმატებით ჩაბარებულია და IBAN შესაძლოა სწორი იყოს.

მაგალითი (ფიქტიური გაერთიანებული სამეფოს ბანკი, სორტირების კოდი 12-34-56, ანგარიშის ნომერი 98765432):
• IBAN:GB82 WEST 1234 5698 7654 32• Rearrange:W E S T12345698765432 G B82• Convert to integer:3214282912345698765432161182• Compute remainder:3214282912345698765432161182mod 97 = 1
ECBS-ის თანახმად, „IBAN-ის გენერირება ანგარიშის მომსახურე ბანკის/ფილიალის ექსკლუზიური პასუხისმგებლობაა“. ECBS დოკუმენტი იმეორებს ISO/IEC 7064:2003 სტანდარტის ნაწილს, როგორც 02-დან 98-მდე დიაპაზონში საკონტროლო ციფრების გენერირების მეთოდს. 00-დან 96-მდე, 01-დან 97-მდე და 03-დან 99-მდე დიაპაზონში საკონტროლო ციფრები ასევე უზრუნველყოფს IBAN-ის დადასტურებას, მაგრამ სტანდარტი არაფერს ამბობს იმაზე, შეიძლება თუ არა ამ დიაპაზონების გამოყენება.

სასურველი ალგორითმია:

 შეამოწმეთ, რომ IBAN-ის სრული სიგრძე სწორია ქვეყნის მიხედვით. თუ არა, IBAN არასწორია.
 ორი საკონტროლო ციფრი შეცვალეთ 00-ით (მაგ., GB00 დიდი ბრიტანეთისთვის).
 ოთხი საწყისი სიმბოლო გადაიტანეთ სტრიქონის ბოლოში.
 სტრიქონში ასოები ციფრებით ჩაანაცვლეთ და საჭიროებისამებრ გააფართოვეთ სტრიქონი ისე, რომ „A“ ან „a“ = 10, „B“ ან „b“ = 11 და „Z“ ან „z“ = 35. (ყველა ასო დიდი ასოა.) შესაბამისად, თითოეული ანბანური სიმბოლო 2 ციფრით ჩანაცვლდება. ტექნიკურად, ეს არის შესაბამისი დიდი ასოს ASCII მნიშვნელობა, შემცირებული 55-ით (ათობითი). ASCII-ში „A“ = 41(hex) = 65(ათობითი) კოდი, „Z“ = 5A(hex) = 90(ათობითი)-მდე, ეს გაძლევთ ასოს ASCII მნიშვნელობის −55 წესს.
 სტრიქონის მთელ რიცხვად გადაყვანა (ანუ საწყისი ნულების უგულებელყოფა).
 გამოთვალეთ ახალი რიცხვის mod-97, რაც ნაშთს იძლევა.
 98-ს გამოაკელით ნაშთი და გამოიყენეთ შედეგი ორი საკონტროლო ციფრისთვის. თუ შედეგი ერთნიშნა რიცხვია, ორნიშნა რიცხვის მისაღებად დაამატეთ წინა 0.

ნებისმიერ კომპიუტერული პროგრამირების ენას ან პროგრამულ პაკეტს, რომელიც გამოიყენება D mod 97-ის პირდაპირ გამოსათვლელად, უნდა ჰქონდეს 60 ციფრზე მეტი მთელი რიცხვების დამუშავების შესაძლებლობა. პრაქტიკაში, ეს შესაძლებელია მხოლოდ იმ პროგრამული უზრუნველყოფის მიერ, რომელიც მხარს უჭერს თვითნებური სიზუსტის არითმეტიკას ან რომელსაც შეუძლია 219-ბიტიანი (უნიშნო) მთელი რიცხვების დამუშავება,  ფუნქციები, რომლებიც ხშირად არ არის სტანდარტული. თუ გამოყენებული პროგრამული უზრუნველყოფა არ იძლევა ამ ზომის მთელი რიცხვების დამუშავების შესაძლებლობას, მოდულური ოპერაცია შეიძლება შესრულდეს ნაწილებად (როგორც ეს არის UN CEFACT TBG5 JavaScript პროგრამის შემთხვევაში).

 ნაწილებად გაანგარიშება მრავალი გზით შეიძლება განხორციელდეს. ერთ-ერთი ასეთი გზაა შემდეგი:

 D- ს მარცხენა ციფრიდან დაწყებული, პირველი 9 ციფრის გამოყენებით ააწყვეთ რიცხვი და უწოდეთ მას N. 231 is approximately equal to , making it possible for any 9-digit integer to be handled using 32 bit integer arithmetic
 გამოთვალეთ N mod 97 .
 ზემოთ მოცემული შედეგის (ნაბიჯი 2) D- ს შემდეგ 7 ან 8 ციფრთან შეერთებით ააწყვეთ ახალი 9-ნიშნა N. თუ D- ში 7-ზე ნაკლები ციფრია დარჩენილი, მაგრამ ერთი მაინც, მაშინ ზემოთ მოცემული შედეგიდან ააწყვეთ ახალი N, რომელსაც 9-ზე ნაკლები ციფრი ექნება (ნაბიჯი 2), რასაც მოჰყვება D- ს დარჩენილი ციფრები.
 გაიმეორეთ 2-3 ნაბიჯები მანამ, სანამ D- ს ყველა ციფრი არ დამუშავდება.

მე-2 ეტაპზე საბოლოო გამოთვლის შედეგი იქნება D mod 97 = N mod 97 .

 მაგალითი 
ამ მაგალითში, D mod 97-ისთვის ზემოთ მოცემული ალგორითმი გამოყენებული იქნება D =-ზე.  (ციფრები ფერადი კოდირებით არის მონიშნული ქვემოთ მოცემული აღწერილობის გასაადვილებლად.) თუ შედეგი ერთია, D-ს შესაბამისი IBAN წარმატებით გადის საკონტროლო ციფრის ტესტს .

 D-ს პირველი 9 ციფრიდან ააგეთ N
 N = 
 გამოთვალეთ N mod 97 = 70
 ზემოთ მოცემული შედეგიდან ააგეთ ახალი 9-ნიშნა N (ნაბიჯი 2), რასაც მოჰყვება D- ს შემდეგი 7 ციფრი.
 N = 70 
 გამოთვალეთ N mod 97 = 29
 ზემოთ მოცემული შედეგიდან ააგეთ ახალი 9-ნიშნა N (ნაბიჯი 4), რასაც მოჰყვება D- ს შემდეგი 7 ციფრი.
 N = 29 
 გამოთვალეთ N mod 97 = 24
 ზემოთ მოცემული შედეგიდან ააგეთ ახალი N (ნაბიჯი 6), რასაც მოჰყვება D- ს დარჩენილი 5 ციფრი.
 N = 24 
 გამოთვალეთ N mod 97 = 1

IBAN-ის საკონტროლო ციფრების გარდა, ბევრ ქვეყანას აქვს საკუთარი ეროვნული საკონტროლო ციფრები, რომლებიც გამოიყენება BBAN-ში, მათი ეროვნული ანგარიშის ნომრის ფორმატების ნაწილად. თითოეული ქვეყანა განსაზღვრავს საკუთარ ალგორითმს, რომელიც გამოიყენება ეროვნული საკონტროლო ციფრების მინიჭებისა და დადასტურებისთვის - ზოგი ეყრდნობა საერთაშორისო სტანდარტებს, ზოგი იგონებს საკუთარ ეროვნულ სტანდარტს, ზოგი კი საშუალებას აძლევს თითოეულ ბანკს გადაწყვიტოს, განახორციელოს თუ არა ისინი ან როგორ. ზოგიერთი ალგორითმი ვრცელდება მთელ BBAN-ზე, ზოგი კი - მასში არსებულ ერთ ან რამდენიმე ველზე. საკონტროლო ციფრები შეიძლება ჩაითვალოს ანგარიშის ნომრის განუყოფელ ნაწილად ან ანგარიშის ნომრისგან განცალკევებულ გარე ველად, ქვეყნის წესების მიხედვით.

გამოყენებული ვარიაციების უმეტესობა ალგორითმების ორ კატეგორიას ეფუძნება:

- ISO 7064 MOD-97-10 : ანგარიშის ნომერი განიხილეთ დიდ მთელ რიცხვად, გაყავით 97-ზე და ნაშთი ან მისი დამატება გამოიყენეთ საკონტროლო ციფრ(ებ)ად.

- შეწონილი ჯამი : ანგარიშის ნომერი განიხილეთ ცალკეული რიცხვების სერიად, თითოეული რიცხვი გაამრავლეთ სტრიქონში მისი პოზიციის მიხედვით წონის მნიშვნელობაზე, შეკრიბეთ ნამრავლები, გაყავით ჯამი მოდულზე (10, 11 ან 26) და გამოიყენეთ ნაშთი ან მისი დამატება საკონტროლო ციფრად ან ასოდ.

ორივე შემთხვევაში, თავდაპირველად შეიძლება მოხდეს ანბანური სიმბოლოებიდან რიცხვებად გარდაქმნა გარდაქმნის ცხრილების გამოყენებით. კომპლემენტი, თუ გამოიყენება, ნიშნავს, რომ ნაშთი  აკლდება ფიქსირებულ მნიშვნელობას, ჩვეულებრივ მოდულს ან მოდულს პლუს ერთს (გავრცელებული გამონაკლისის გარდა, 0-ის ნაშთი იწვევს 0-ს, რომელიც აღინიშნება როგორც 0 → 0, მაგ. 0 → 97-ისგან განსხვავებით, რაც ნიშნავს, რომ თუ ნაშთი ნულის ტოლია, საკონტროლო ჯამი არის 97). ზოგიერთი ეროვნული სპეციფიკაცია განსაზღვრავს წონების თანმიმდევრობას მარჯვნიდან მარცხნივ, მაგრამ რადგან IBAN-ში BBAN-ის სიგრძე ფიქსირებულია, მათი გამოყენება შესაძლებელია მარცხნიდან მარჯვნივაც.
+National check digits in the International Bank Account Number systemCountryAlgorithmWeightsModuloComplementCommentsAlbaniaWeighted9, 7, 3, 1, 9, 7, 3, 11010 − r, 0 → 0Applies only to the bank code + branch code fields.BelgiumISO 7064 MOD-97-10 (variant)97r, 0 → 97Applied to bank code + account number.Bosnia and HerzegovinaISO 7064 MOD-97-109798 − rCroatiaISO 7064 MOD-11-1011, 1011 − rCalculated separately for the bank code (seven digits) and account number (ten digits). The last digit of each value is its check digit.Czech RepublicWeighted6, 3, 7, 9, 10, 5, 8, 4, 2, 11111 − r, 0 → 0Calculated separately for the account number (ten digits) and branch number (six digits, using the last six weights). The last digit of each value is its check digit.East TimorISO 7064 MOD-97-109798 − rApplied to the whole bban (bank code concatenated with account number).EstoniaWeighted7, 1, 3, 7, 1, 3, 7, 1, 3, 7, 1, 3, 71010 − r, 0 → 0Applies only to the branch code + account number fields (ignoring the bank code).FinlandLuhn2, 1, 2, 1, 2, 1, 2, 1, 2, 1, 2, 1, 21010 − r, 0 → 0Uses the Luhn Algorithm, where the sum is taken of the individual digits of the multiplication products rather than the products themselves.FranceISO 7064 MOD-97-10  (variant)9797 − rThe mapping form characters to coefficients is non-standard: the digits 0–9 are converted to their respective values, letters 'A–I' converted to 1–9, letters J–R converted to 1–9 and letters S–Z converted to 2–9, respectively.HungaryWeighted9, 7, 3, 1, 9, 7, 3, 1, 9, 7, 3, 1, 9, 7, 3, 11010 − r, 0 → 0There are two separate check digits—one for the bank code + branch code, and one for the account number, each calculated separately.IcelandWeighted3, 2, 7, 6, 5, 4, 3, 21111 − r, 0 → 0Applies only to the first eight digits of the national identification number (kennitala), with the check digit stored at the 9th.ItalyConversion + Sum26rCharacters are converted to digits using two different conversion tables, one for odd positions and one for even positions (the first character is considered odd).
Odd-positioned digits 0–9 are converted to their respective values in the sequence 1, 0, 5, 7, 9, 13, 15, 17, 19, 21, and characters in the range A–Z are converted to 1, 0, 5, 7, 9, 13, 15, 17, 19, 21, 2, 4, 18, 20, 11, 3, 6, 8, 12, 14, 16, 10, 22, 25, 24, 23 respectively. 
Even-positioned characters are converted using the natural zero-based value, i.e. digits 0–9 converted to the respective numbers 0–9, and letters A–Z to the range 0–25. 
After conversion the numbers are summed (without weights), and the result taken modulo 26. 
This is then converted back into a single letter in the range A–Z (in natural order) which is used as the check digit (or rather, check character).MauritaniaISO 7064 MOD-97-10 (variant)9797 − rMonacoISO 7064 MOD-97-10 (variant)9797 − rUses the same algorithm as France.MontenegroISO 7064 MOD-97-109798 − rNorth MacedoniaISO 7064 MOD-97-109798 − rNorwayWeighted5, 4, 3, 2, 7, 6, 5, 4, 3, 21111 − r, 0 → 0, 1 → invalidIf the first two digits of the account number (not the bank code) are both zeros, then the calculation applies only to the remaining four digits of the account number, otherwise it applies to the entire BBAN (bank code + account number).PolandWeighted3, 9, 7, 1, 3, 9, 71010 − r, 0 → 0Applies only to the bank code + branch code (without the account number).PortugalISO 7064 MOD-97-109798 − rSan MarinoConversion + Sum26rUses the same algorithm as Italy.SerbiaISO 7064 MOD-97-109798 − rSlovakiaWeighted6, 3, 7, 9, 10, 5, 8, 4, 2, 11111 − r, 0 → 0Calculated separately for the account number (ten digits) and branch number (six digits, using the last six weights). Same as Czech Republic.SloveniaISO 7064 MOD-97-109798 − rSpainWeighted1, 2, 4, 8, 5, 10, 9, 7, 3, 61111 − r, 0 → 0, 1 → 1There are two separate check digits—one for the bank code + branch code, and one for the account number, each calculated separately. The account number is ten characters long and uses all of the weights, whereas the bank code + branch code are eight characters long and thus use only the last eight weights in the calculation (or equivalently, pad with two zeros on the left and use the ten weights).SwedenThe algorithm and the digits to which it applies vary from bank to bank.TunisiaISO 7064 MOD-97-10 (variant)9797 − r
საერთაშორისო საბანკო ტრანზაქციები იყენებს IBAN-ს ან ISO 9362 ბიზნეს იდენტიფიკატორის კოდების სისტემას ( BIC ან SWIFT კოდი) BBAN-თან (ძირითადი საბანკო ანგარიშის ნომერი) ერთად.

 ევროპის ეკონომიკური ზონის ტერიტორია და ტერიტორიები 
ევროპის ქვეყნების უმეტესობის ბანკები ანგარიშის ნომრებს აქვეყნებენ როგორც IBAN ფორმატის, ასევე ეროვნულად აღიარებული იდენტიფიკატორების გამოყენებით, რაც სავალდებულოა ევროპის ეკონომიკურ ზონაში .

ბრიტანეთის საზღვარგარეთის ტერიტორიებზე საბანკო საქმიანობის ყოველდღიური ადმინისტრირება ტერიტორიის მიხედვით განსხვავდება; ზოგიერთ მათგანს, როგორიცაა სამხრეთ ჯორჯია და სამხრეთ სენდვიჩის კუნძულები, ძალიან მცირე მოსახლეობა აქვს საბანკო სისტემის არსებობისთვის, ხოლო სხვებს, როგორიცაა ბერმუდა, აყვავებული ფინანსური სექტორი აქვს. IBAN-ის გამოყენება ადგილობრივი ხელისუფლების გადასაწყვეტია - გიბრალტარი, რომელიც ყოფილი ევროკავშირის ნაწილი იყო, ვალდებულია გამოიყენოს IBAN, ისევე როგორც სამეფო ტერიტორიები, რომლებიც იყენებენ ბრიტანეთის კლირინგის სისტემას, და ბრიტანეთის ვირჯინიის კუნძულებმა აირჩიეს ამის გაკეთება. As of April 2013 , ბრიტანეთის სხვა არცერთ საზღვარგარეთულ ტერიტორიას არ აურჩევია IBAN-ის გამოყენება. კარიბის ზღვის ნიდერლანდების ბანკები ასევე არ იყენებენ IBAN-ს.
მინი|2014 წლის თებერვლიდან, IBAN სავალდებულოა ევროს მომხმარებლების ყველა საბანკო ტრანზაქციისთვის.

 ერთიანი ევროს გადახდების სივრცე 
IBAN-ის აღნიშვნის სქემა ევროპის ეკონომიკურ ზონაში ელექტრონული პირდაპირი დამუშავების საფუძვლად იქნა არჩეული. ევროპარლამენტმა დააწესა, რომ შიდა საკრედიტო გადარიცხვებისთვის საბანკო საკომისიო უნდა იყოს იგივე ოდენობის, რაც საზღვრისპირა საკრედიტო გადარიცხვებისთვის, რომლებიც რეგულირდება 2560/2001 გადაწყვეტილებით (განახლებულია 924/2009-ში). ეს რეგულაცია ძალაში შევიდა 2003 წელს. რეგულაცია მოიცავდა მხოლოდ 12,500 ევრომდე ევროთი გადახდებს მისი IBAN-ით მითითებულ საბანკო ანგარიშზე და არა სხვა ვალუტაში გადახდებს.

ევროგადახდების რეგულაცია იყო საფუძველი ერთიანი ევროგადახდების სივრცის (SEPA) შექმნის გადაწყვეტილებისთვის. ევროპის ცენტრალურმა ბანკმა შექმნა TARGET სერვისების ქსელი, რომელიც აერთიანებს ევროკავშირის 26 ცენტრალური ბანკის ტექნიკურ ინფრასტრუქტურას (თუმცა შვედეთმა უარი თქვა ამ პროექტზე). SEPA არის ევროპის საბანკო სექტორის თვითრეგულირების ინიციატივა, რომელიც წარმოდგენილია ევროპის გადახდების საბჭოში (EPC). ევროკავშირმა სქემა სავალდებულო გახადა 2007 წელს გამოქვეყნებული გადახდების სერვისების დირექტივის მეშვეობით. 2008 წლის იანვრიდან ყველა ქვეყანას მოეთხოვებოდა SEPA კრედიტის გადარიცხვის მხარდაჭერა, ხოლო SEPA პირდაპირი დებეტის მხარდაჭერა 2009 წლის ნოემბრიდან იყო სავალდებულო. SEPA გადახდების რეგულაციამ გაზარდა საკომისიოს ლიმიტი (იგივე ფასი შიდა გადახდებისთვის, რაც საზღვრისპირა გადახდებისთვის) 50,000 ევრომდე.

ევროპარლამენტის შემდგომი გადაწყვეტილებით, საბანკო ანგარიშების IBAN სქემამ 2012 წლის 31 დეკემბრიდან სრულად ჩაანაცვლა შიდა ნუმერაციის სქემები. 2010 წლის 16 დეკემბერს ევროკომისიამ გამოაქვეყნა რეგულაციები, რომლებიც IBAN-ის მხარდაჭერას სავალდებულოს ხდიდა შიდა საკრედიტო გადარიცხვებისთვის 2013 წლისთვის და შიდა პირდაპირი დებეტისთვის 2014 წლისთვის (შესაბამისად, 12 და 24 თვიანი გარდამავალი პერიოდით). ზოგიერთმა ქვეყანამ უკვე ჩაანაცვლა ტრადიციული საბანკო ანგარიშის სქემა IBAN-ით. მათ შორის იყო შვეიცარია, სადაც IBAN ეროვნული საკრედიტო გადარიცხვებისთვის 2006 წლის 1 იანვარს შემოიღეს და ძველი საბანკო ანგარიშის ნომრების მხარდაჭერა 2010 წლის 1 იანვრიდან აღარ იყო საჭირო.

2011 წლის 20 დეკემბრის მემორანდუმის საფუძველზე,  ევროკავშირის პარლამენტმა IBAN-ის მიღების სავალდებულო თარიღები 2012 წლის 14 თებერვალს დაადგინა. 2014 წლის 1 თებერვალს, კრედიტის გადარიცხვისა და პირდაპირი დებეტის ყველა ეროვნული სისტემა გაუქმდა და IBAN-ზე დაფუძნებული სისტემით შეიცვალა. შემდეგ, 2016 წლის 1 თებერვლიდან, ეს სისტემა ყველა საზღვრისპირა SEPA ტრანზაქციაზე გავრცელდა (მუხლი 5, პუნქტი 7). ამ თარიღების შემდეგ, IBAN საკმარისია SEPA ქვეყნებში ადგილობრივი და უცხოური ფინანსური ტრანზაქციებისთვის ანგარიშის იდენტიფიცირებისთვის და ბანკებს აღარ აქვთ უფლება მოითხოვონ მომხმარებლისგან ბენეფიციარის ბანკის BIC-ის მიწოდება.

2014 წლის 1 თებერვლის ვადის წინა პერიოდში გაირკვა, რომ ბევრ ძველ საბანკო ანგარიშის ნომერს არ ჰქონდა მინიჭებული IBAN-ები - საკითხი, რომელიც ქვეყნების მიხედვით განიხილებოდა. მაგალითად, გერმანიაში, Deutsche Bundesbank-მა და გერმანიის საბანკო ინდუსტრიის კომიტეტმა მოითხოვეს, რომ გერმანული საბანკო კოდების („Bankleitzahl“) ყველა მფლობელს გამოექვეყნებინათ მათი IBAN-ის გენერირების ფორმატის სპეციფიკა, არა მხოლოდ საკონტროლო ციფრების გენერირების, არამედ მემკვიდრეობით მიღებული საბანკო კოდების დამუშავების გათვალისწინებითაც, რითაც მესამე მხარეებს საშუალება მიეცათ, ბანკისგან დამოუკიდებლად შეექმნათ IBAN-ები. პირველი ასეთი კატალოგი გამოქვეყნდა 2013 წლის ივნისში, როგორც ძველი საბანკო კოდების კატალოგის („Bankleitzahlendatei“) ვარიანტი.

 ევროპის ეკონომიკური ზონის გარეთ 
არაევროპული ქვეყნების ბანკებმა, მათ შორის ახლო აღმოსავლეთის, ჩრდილოეთ აფრიკისა და კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნების უმეტესობაში, ანგარიშის იდენტიფიკაციისთვის IBAN ფორმატი დანერგეს. ზოგიერთ ქვეყანაში IBAN გამოიყენება არასტანდარტულად, მაგალითად, უკრაინა, სადაც ზოგიერთი ადგილობრივი ბანკის მიერ საერთაშორისო გადარიცხვებისთვის გამოყენებულ ანგარიშის ნომრებს დამატებითი ფსევდონიმები ჰქონდათ, რომლებიც IBAN ფორმატს მოსდევდა, როგორც SWIFT-ის ფორმალური რეგისტრაციის წინაპირობა. ეს პრაქტიკა უკრაინაში 2019 წლის 1 ნოემბერს დასრულდა, როდესაც ყველა უკრაინული ბანკი სრულად გადავიდა IBAN სტანდარტზე.

ბანკის მიერ მიმღები ბანკის ანგარიშის ნომრის ნამდვილობის დადასტურების ხარისხი დამოკიდებულია გადამცემი ბანკის პროგრამული უზრუნველყოფის კონფიგურაციაზე - ბევრი ძირითადი პროგრამული პაკეტი საბანკო ანგარიშის დადასტურებას სტანდარტულ ფუნქციად გვთავაზობს. ევროპის ფარგლებს გარეთ ზოგიერთმა ბანკმა შეიძლება არ ამოიცნოს IBAN, თუმცა მოსალოდნელია, რომ ეს დროთა განმავლობაში შემცირდება. არაევროპული ბანკები, როგორც წესი, იღებენ IBAN-ებს ევროპაში არსებული ანგარიშებისთვის, თუმცა შესაძლოა ისინი IBAN-ებს სხვა უცხოური საბანკო ანგარიშის ნომრებისგან განსხვავებულად არ მოეპყრონ. კერძოდ, მათ შეიძლება არ შეამოწმონ IBAN-ის ნამდვილობა გადარიცხვის გაგზავნამდე.

ამერიკის შეერთებული შტატების ბანკები აშშ-ის ანგარიშებისთვის ანგარიშის ნომრებად IBAN-ს არ იყენებენ და ABA-ს მარშრუტიზაციის ნომრებს იყენებენ. აშშ-ის ბანკების მიერ IBAN სტანდარტის ნებისმიერი მიღება, სავარაუდოდ, ინიცირებული იქნება ANSI ASC X9-ის, აშშ-ის ფინანსური მომსახურების სტანდარტების შემუშავების ორგანიზაციის მიერ: აშშ-ის საბანკო ანგარიშებისთვის IBAN-ის კონსტრუქციის გენერირების მიზნით, X9 ქვეკომიტეტის სახით შეიქმნა სამუშაო ჯგუფი (X9B20).

კანადურ ფინანსურ ინსტიტუტებს არ აქვთ IBAN კოდი მიღებული და შიდა გადარიცხვებისთვის იყენებენ Payments Canada-ს მიერ გაცემულ როუტინგის ნომრებს, ხოლო საერთაშორისო გადარიცხვებისთვის - SWIFT-ს. კანადაში არ არსებობს ოფიციალური სამთავრობო ან კერძო სექტორის მარეგულირებელი მოთხოვნა მსხვილი ბანკებისთვის IBAN-ის გამოყენების შესახებ.

ავსტრალია და ახალი ზელანდია IBAN-ს არ იყენებენ. ისინი შიდა გადარიცხვებისთვის იყენებენ Bank State Branch-ის კოდებს, ხოლო საერთაშორისო გადარიცხვებისთვის - SWIFT-ს.

 IBAN ფორმატები ქვეყნების მიხედვით 
ეს ცხრილი აჯამებს IBAN ფორმატებს ქვეყნების მიხედვით:

 ორსიმბოლოიანი ISO ქვეყნის კოდის შემდეგ kk წარმოადგენს IBAN-ის დანარჩენი სიმბოლოებიდან გამოთვლილ საკონტროლო ციფრებს. თუ ეს შესაბამისი ქვეყნის მუდმივია, ეს მითითებული იქნება კომენტარების სვეტში. ეს ხდება მაშინ, როდესაც BBAN-ს აქვს საკუთარი საკონტროლო ციფრები, რომლებიც იყენებენ იგივე ალგორითმს, რასაც IBAN-ის საკონტროლო ციფრები.
 BBAN ფორმატის სვეტი აჩვენებს IBAN-ის BBAN ნაწილის ფორმატს დიდი ასოების (A–Z) სახით, რომლებიც აღინიშნება „a“-თი, რიცხვითი სიმბოლოების (0–9) სახით, რომლებიც აღინიშნება „n“-ით და შერეული ასო-რიცხვითი სიმბოლოების (a–z, A–Z, 0–9) სახით, რომლებიც აღინიშნება „c“-ით. მაგალითად, ბულგარული BBAN (4a,6n,8c) შედგება 4 ასო-ნიშნისგან, შემდეგ 6 რიცხვითი სიმბოლოსგან, შემდეგ 8 შერეული ასო-რიცხვითი სიმბოლოსგან.
 კომენტარების ველში აღწერილობები სტანდარტიზებულია, ფრჩხილებში ქვეყნისთვის სპეციფიკური სახელწოდებებით. სხვადასხვა ველების ფორმატის გამოტანა შესაძლებელია BBAN ველიდან.

ზემოაღნიშნულის გარდა, IBAN შემუშავების პროცესშია ქვემოთ მოცემულ ქვეყნებში, მაგრამ ჯერ არ არის კატალოგიზირებული საერთაშორისო გამოყენებისთვის. 

ამ სიაში

 "kk" წარმოადგენს IBAN-ის საკონტროლო ჯამის ციფრებს
 "a" წარმოადგენს დიდი ასოების ასოს (AZ)
 "c" წარმოადგენს ასო-ციფრულ სიმბოლოს (a–z, A–Z, 0–9)
 "n" წარმოადგენს რიცხვით სიმბოლოს (0-9)

+საერთაშორისო საბანკო ანგარიშის ნომრის სასურველი ქვეყნის კოდები ქვეყანა სიმბოლოები BBAN ფორმატი მაგალითი ალჟირი 26 22n DZkk nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn nn ანგოლა 25 21n AOkk nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn n ბენინი 28 2c, 22n BJkk ccnn nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn ბურკინა ფასო 28 2c, 22n BFkk ccnn nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn კაბო-ვერდე 25 21n CVkk nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn n კამერუნი 27 23n CMkk nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn nnn ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა 27 23n CFkk nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn nnn ჩადი 27 23n TDkk nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn nnn კომორის კუნძულები 27 23n KMkk nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn nnn კონგოს რესპუბლიკა 27 23n CGkk nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn nnn კოტ-დ’ივუარი 28 2ა, 22ნ CIkk aann nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn ეკვატორული გვინეა 27 23n GQkk nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn nnn გაბონი 27 23n GAkk nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn nnn გვინეა-ბისაუ 25 2c, 19n GWkk ccnn nnnn nnnn nnnn nnnn n ჰონდურასი 28 4ა, 20ნ HNkk aaaa nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn ირანი  26 22n IRkk nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn nn მადაგასკარი 27 23n MGkk nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn nnn მალი 28 2c, 22n MLkk ccnn nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn მაროკო 28 24n MAkk nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn მოზამბიკი 25 21n MZkk nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn n ნიგერი 28 2ა, 22ნ NEkk aann nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn სენეგალი 28 2ა, 22ნ SNkk aann nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn ტოგო 28 2ა, 22ნ TGkk aann nnnn nnnn nnnn nnnn nnnn

 საბანკო ბარათის ნომერი
 ბანკის რეგულაცია
 ABA მარშრუტიზაციის სატრანზიტო ნომერი
 მარშრუტიზაციის ნომერი (კანადა)
 EPC QR კოდი

 შენიშვნები 

 ცნობები 

 გარე ბმულები 



კატეგორია:ISO სტანდარტები
კატეგორია:ფინანსური რეგულირება
კატეგორია:Pages with unreviewed translations