ესენთეფე (ბორჩხა)

ესენთეფე ()  — თურქეთის ართვინის პროვინციის ბორჩხის რაიონის სოფელ იბრიქლის უბანი.

ისტორია
ესენთეფეს ძველი სახელია ნიგია. ქართული ტოპონიმი ნიგია თურქულში შევიდა როგორც ნიგაია (نیكایا).Eter Beridze, Nigali (ნიგალი), Tiflis, 2009, s. 269.  ISBN 978-9941-409-02-8Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, 1927, s. 118. 1937 წლის რუსულ რუკაზე სოფელი აღნიშნულია როგორც ნაგია (Нагиа) და მონიშნულია სოფელ ებრიკას ჩრდილო-დასავლეთით.Kırım ve Kafkas Haritası - "Borçha paftası"

სოფელი ნიგია ან ნაგია მდებარეობდა კლარჯეთში, რომელიც ისტორიული საქართველოს შემადგენელი რეგიონებიდან ერთ-ერთი იყო. კერძოდ, ოსმალებმა ეს რეგიონი ქართველებისგან XVI საუკუნეში დაიპყრეს.Roland Topçişvili, Gürcülerin Etnik Tarihi ve Gürcistan'ın Tarihsel-Etnografik Bölgeleri (ქართველთა ეთნიკური ისტორია და საქართველოს ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მხარეები), 2002, s. 66-67. სოფელში არსებული ეკლესია სავარაუდოდ ამ პერიოდიდან უნდა იყოს შემორჩენილი.Zakaria Çiçinadze, Müslüman Gürcüler ve Gürcistan’daki Köyleri (მუსულმან ქართველობა და მათი სოფლები საქართველოში), Tiflis, 1913, s. 147.

სოფელი ნიგია ან ნაგია ოსმალეთ-რუსეთის ომის შემდეგ 1877-1878 წლებში, როგორც საომარი რეპარაციების ნაწილი, ოსმალეთის იმპერიამ რუსეთს გადაეცა. 1886 წლის მოსახლეობის აღწერაში რუსული ადმინისტრაციის მიერ ნაგიის (Нагиа) სახელით დარეგისტრირებული სოფელი ბათუმის სანჯაყის გონიოს კაზას ებრიკის ნაჰიეს ოთხი სოფლიდან ერთ-ერთი იყო. სოფელში 13 კომლში ცხოვრობდა 45 ადამიანი, მათგან 25 მამაკაცი და 20 ქალი. სოფლის მოსახლეობა ჩაწერილი იყო როგორც „აჭარლები“, რაც მუსლიმ ქართველებს ნიშნავდა.Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Batum oblastı" – 1263. ქართველმა ისტორიკოსმა ზაქარია ჭიჭინაძემ, რომელმაც რუსული მმართველობის პერიოდში ამ რეგიონში საკვლევი მოგზაურობა მოაწყო, დაწერა, რომ სოფელში, რომელსაც ის „ნიგიას“ (ნიგია) უწოდებდა, 15 კომლი ცხოვრობდა და სოფლის მაღლობზე ეკლესიის ნანგრევები იყო, ხოლო 5 კომლი 1893 წლამდე ოსმალეთის იმპერიაში გადასახლდა.Zakaria Çiçinadze, Müslüman Gürcüler ve Gürcistan’daki Köyleri (მუსულმან ქართველობა და მათი სოფლები საქართველოში), Tiflis, 1913, s. 147.Zakaria Çiçinadze, Müslüman Gürcülerin Osmanlı Ülkesine Göçü (ქართველ მაჰმადიანთ გადასახლება ოსმალეთში), Tiflis, 1912, s. 135.

მუვაჰიდ ზეკი, რომელიც ცნობილია ართვინის პროვინციაზე ნაშრომით, თავის 1927 წელს გამოცემულ წიგნში სოფლის სახელს წერს როგორც ნიგაია (نیكایا). 1926 წლის მოსახლეობის აღწერისას სოფელში დარჩენილ 5 კომლში დარეგისტრირებული იყო 18 ადამიანი, მათგან 9 მამაკაცი და 9 ქალი. ამ დროისთვის ბორჩხის კაზა ნაჰიედ გადაკეთდა.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, 1927, s. 118. ნიგიასა და ნიგაიას სახელი, ართვინის პროვინციის სხვა სოფლების მსგავსად, 1925 წელს შეიცვალა და სოფელს თექელი ეწოდა.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, 1927, s. 118. კერძოდ, 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ეს დასახლება მოხსენიებულია როგორც „თექელი“ (تكەلی).Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 78. 1935 წლის საყოველთაო აღწერაში მისი არარსებობა მიანიშნებს, რომ თექელი სოფელ იბრიქლის უბნად გადაიქცა. მოგვიანებით თექელის ესენთეფე ეწოდა. დღესაც ეს დასახლება სოფელ იბრიქლის უბანია ესენთეფეს სახელით ცნობილი.Eter Beridze, Nigali (ნიგალი), Tiflis, 2009, s. 269.  ISBN 978-9941-409-02-8

სქოლიო

კატეგორია:ბორჩხის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ტაო-კლარჯეთი