მარია დოლგორუკოვა

გრაფინია მარია მიხეილის ასული ბერგი, დაბადებით თავადის ასული დოლგორუკოვა, პირველ ქორწინებაში — თავადის ცოლი მეშჩერსკაია (დ. 11 (23) აპრილი, 1849, მოსკოვი — გ. 12 თებერვალი, 1907, პარიზი) — ფრეილინა, იმპერატორ ალექსანდრე II-ის მორგანატიკური ცოლის, თავადის ქალი ეკატერინე იურიევისკაიას უმცროსი და.

ბიოგრაფია
გვარდიის კაპიტნის, თავად მიხეილ დოლგორუკოვის (1816-1871) და მისი მეუღლის, ვერა ვიშნევსკაიას (1820-1866) ქალიშვილი. მამის ხაზით თავად ალექსანდრ დოლგორუკოვის შთამომავალი, რომელიც ცნობილია პეტრე II-სთან სიახლოვით, ასევე ადმირალ ოსიპ დერიბასის, ქალაქ ოდესის დამფუძნებლის შთამომავალი. დედის მხრიდან კი პოლკოვნიკ ვიშნევსკის შვილი — იმ პირისა, რომელმაც მცირე რუსეთიდან (დღევანდელი უკრაინის ტერიტორია) სანქტ-პეტერბურგში ჩამოიყვანა მწყემსი ალიოშა რაზუმი, რომელიც შემდეგ იმპერატრიცა ელისაბედ პეტრეს ასულის ფავორიტი გახდა.

ბავშვობა გაატარა მშობლების მდიდარ მამულში — ტეპლოვკაში, პოლტავის მახლობლად. თავადმა მიხაილ დოლგორუკოვმა, რომელიც ბევრს ხარჯავდა და ნაკლებად ზრუნავდა თავის საქმეებზე, საბოლოოდ გააკოტრა ოჯახი და შვილებს ქონება არ დაუტოვა. მამულის ხანძრის შემდეგ, თავადის ქალი ვერა დოლგორუკოვას შუამდგომლობით, მისი ქალიშვილები — ეკატერინე და მარია — გადაიყვანეს სანქტ-პეტერბურგში, სმოლნის ინსტიტუტში. თავადის ქალები დოლგორუკოვები თავიანთი გარეგნობით თავიდანვე გამოირჩეოდნენ ინსტიტუტის აღსაზრდელთა შორის და იმპერატორი ალექსანდრე II მათ განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდა.

1865 წლიდან ალექსანდრე II ფარულად ხვდებოდა თავადის ასულ ეკატერინეს. იმპერატორის დაჟინებით, ეკატერინემ არ დაასრულა სმოლნის ინსტიტუტის კურსი და გადავიდა საცხოვრებლად დედასთან ერთად ბინაზე, ხოლო დედის გარდაცვალების შემდეგ – ძმასთან, მიხეილთან. მისი უმცროსი და, მარია, კვლავ სმოლნში რჩებოდა და არდადეგებს ძმასთან ატარებდა. მარია თავიდანვე უნებლიე შუამავალი გახდა ეკატერინესა და იმპერატორს შორის არსებული რომანის — მას სმოლნიდან მოჰქონდა იმპერატორის წერილები, რომლებსაც ალექსანდრე II ეკატერინესთვის ტოვებდა ინსტიტუტში მონახულებისას.

თანამედროვეთა მოსაზრებით, თავადის ასული მარია ძალიან ლამაზი გოგონა იყო — თვალშისაცემი ქერა, ნაზი თეთრი კანის ფერითა და მომხიბვლელი აღნაგობით. იმპერატორი მზრუნველობას იჩენდა მის მიმართ სმოლნის ინსტიტუტში ყოფნის ბოლო პერიოდში და რამდენჯერმე, თითქოს შემთხვევით, შეხვდა მას ზაფხულის ბაღში. როცა ეკატერინემ ამ შეხვედრების შესახებ გაიგო, ეჭვიანობას ვეღარ გაუმკლავდა და იმპერატორისგან მიაღწია თანხმობას, რომ მარია (ინსტიტუტის დასრულების შემდეგ) სამი წლის განმავლობაში კიევში გაეგზავნათ, სადაც იგი თავის ძმასთან, თავად ვასილთან ცხოვრობდა. პეტერბურგში დაბრუნების შემდეგ, მარია ისევ დაახლოვდა დასთან. ეკატერინეს მომავალზე ზრუნვის ნიშნად, იმპერატორმა შესთავაზა ახალგაზრდა ოფიცერს, თავად ლეონიდ ვიაზემსკის, მარიაზე დაქორწინებულიყო, თუმცა მან უარი განაცხადა, რის გამოც იმპერატორის რისხვის ქვეშ მოექცა.А. А. Половцов. Дневник государственного секретаря. В 2-я томах. — М.: Центрполиграф, 2005. — Т. 2. — С. 58. 

1870 წლის 1 იანვარს მარია ფრეილინად (სამეფო კარის ქალბატონად) დასახელდა და მალე იქორწინა თავად ემანუილ ნიკოლოზის ძე მეშჩერსკიზე (1832-1877). ჯვარი 29 აპრილს, 1870 წელს, ბრიუსელში დაიწერეს. სიძის მეჯვარეები იყვნენ: თავადები ნ. ორლოვი, ვ. დოლგორუკოვი და ნ. ტრუბეცკოი. იმპერატორი ალექსანდრე II მფარველობდა ამ კავშირს და ახალდაქორწინებულებს ქორწილის საჩუქრად ერთი მილიონი რუბლი აჩუქა. 1870 წელს, როდესაც თავად ემანუილ მეშჩერსკი დანიშნეს პრუსიაში სამხედრო აგენტად, მან რამდენიმე წელი მეუღლესთან ერთად საზღვარგარეთ გაატარა. 1875 წელს საფრანგეთში მათი მნახველი, ალექსანდრ დელვიგი, იხსენებდა, როგორ ისაუზმა თავად ორლოვთან ერთად ლამაზი თავადის ცოლის — მეშჩერსკაიას, ცნობილი, თუმცა ბევრად ნაკლებად მშვენიერი თავადის ასულის, დოლგორუკოვას დის — და მისი ქმრის წრეში. მემუარისტი წერდა: „ეს მეშჩერსკი საზღვარგარეთ გაიზარდა და ცუდად ლაპარაკობს რუსულად, მკვეთრი აქცენტით“.А. И. Дельвиг. Мои воспоминания. В 4-х томах. — М.: Издание Московского и Публичного румянцевского музея, 1913.— Т. 4.— С. 566. საზოგადოებაში მას ჰქონდა მამაცი ოფიცრისა და კარგი მთხრობელის რეპუტაცია და მეტსახელად „პალე-როიალი“ შეერქვა.А. В. Мещерский. Воспоминания // Русский Архив. 1900. Кн. 2. — С. 296. მიუხედავად ამისა, ცოლ-ქმარი ქორწინებაში ბედნიერები არ ყოფილან — ამის მთავარი მიზეზი თავადის ვნება იყო ბანქოსადმი. იგი მთელ დღეებს ატარებდა იახტ-კლუბში და ერთხელ ერთ საღამოს 600 ათასი რუბლი წააგო. რუსეთ-თურქეთის ომის დაწყებისას პოლკოვნიკი მეშჩერსკი დაინიშნა 14-ე საარტილერიო ბრიგადის 1-ლი ბატარეის მეთაურად. 1877 წლის სექტემბერში, შიპკის დაცვისას, იგი გულში ნასროლი ტყვიით გარდაიცვალა. მისი ცხედარი სამშობლოში გადაასვენეს და ალექსანდრ ნეველის ლავრაში დაკრძალეს. 1879 წელს ბულგარეთში მეშჩერსკის ორი ძეგლი დაუდგეს.

ქმრის გარდაცვალების შემდეგ მარია ცხოვრობდა თავის ქალიშვილ ლეონილასთან (1871-1967) ერთად პეტერბურგში, თავის მდიდრულ სახლში ინგლისური სანაპიროს 46 ნომერში. ის იკავებდა მეორე სართულზე არსებულ ოთახებს, დანარჩენს კი აქირავებდა. ზაფხულებს წელიწადში უმეტესად ატარებდა ცარსკოე-სელოში.

თანამედროვეთა განცხადებით, მეშჩერსკაიას თანადგომა მკვეთრად გაიზარდა 1880 წელს, როდესაც მისი და, ეკატერინე, იმპერატორის ცოლი გახდა. მარიას ხელი სთხოვა თავადმა დიმიტრი ივანეს ძე სვიათოპოლკ-მირსკიმ, და ის არ იყო წინააღმდეგ, მაგრამ გადაწყვიტა ნებართვა იმპერატორისაგან მიეღო. ეს ამბავი შეიტყო თავადმა მიხაილ ლორის-მელიკოვმა, რომელიც დიდი ხანია მტრობდა მირსკის და ჩაერია — შედეგად, მან მოახერხა უარის მიღება იმპერატორისგან და ქორწილი არ შედგა.

1882 წლის 16 აპრილს, ვიბორგში, მარია დაქორწინდა გრაფ გიორგი ბერგზე (1849-1920), გენერალ-ფელდმარშალ ფ. ბერგის მემკვიდრეზე. მეორე ქორწინებაში მარია ბედნიერი იყო და ყავდა ორი ვაჟი — გიორგი (1883-1884) და ბორისი (1884-1956), რომელსაც 1915 წელს ნიკოლოზ II-მ კამერგერობა მიანიჭა.

ოჯახის წევრის თქმით, მთელი ცხოვრების განმავლობაში გრაფინია ფონ ბერგი მისი დის მხრიდან ეჭვიანობის საგანი იყო. მიუხედავად ამისა, 1907 წელს, პარიზში, ანემიით გარდაცვალების შემდეგ, ეკატერინემ გაუგზავნა ანატოლის ტელეგრამა: „მარია გარდაიცვალა — უდიდესი მწუხარებით ვარ შეპყრობილი“. მარია ბერგი დაკრძალულია ნიცის რუსულ სასაფლაოზე, სადაც მეუღლემ, გრაფ ბერგმა, მოკრძალებული ძეგლი დაუდგა. 1922 წელს მის გვერდით დაკრძალეს მისი და, ეკატერინე.

სქოლიო

კატეგორია:ქალები
კატეგორია:ქალები ათასწლეულის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები