კაროი ლოტცი

კაროი ლოტცი (:Lotz Károly; დ. 16 დეკემბერი, 1833, ბად-ჰომბურგი (ჰამბურგი) – გ. 13 ოქტომბერი, 1904, ბუდაპეშტი) — გერმანულ-უნგრელი მხატვარი, რომელიც ცნობილია თავისი მონუმენტური მოხატულობებით, ფრესკებით და დაზგური ფერწერით. მას „უნგრელ მხატვართა პრინცს“ უწოდებდნენ.

ბიოგრაფია
კაროი ლოტცი დაიბადა ბად ჰომბურგ ფორ დერ ჰოჰეში (გერმანია), ვილჰელმ ქრისტიან ლოტცისა და ანტონია ჰოფლიკის (ჰოფლიხ) რვა შვილიდან მეშვიდე და უმცროსი გადარჩენილი შვილი. მამამისი იყო პრინც გუსტავ ცუ ჰესენ-ჰომბურგის მსახური, რომელიც ავსტრიას წარმოადგენდა ვენის კონგრესზე. 1815 წელს უნგრეთში ყოფნისას ვილჰელმმა გაიცნო 13 წლის ანტონი ჰოფლიხი, რომელსაც სამი წლის შემდეგ შეირთავს ცოლად.
ვილჰელმის გარდაცვალების შემდეგ 1837 წელს, ანტონიმ ოჯახი პეშტში (დღევანდელი ბუდაპეშტის ნაწილი) გადაიყვანა. მიუხედავად იმისა, რომ კალვინისტი იყო, კარლი სწავლობდა პიარისტენგიმნაზიუმში, სადაც გამორჩეული აკადემიური მოსწრების გამო სტიპენდია დაიმსახურა.

მხატვრული კარიერა
250px|მინი|მარცხნივ|ცხენები წვიმაში (1862)
ლოტცი თავის მხატვრულ კარიერას იწყებს ჰოფკაპელმაისტერ დესტუშის მოწაფეობით, შემდეგ კი სწავლას აგრძელებს ვენეციელი ოსტატის იაკობ მარასტონის (1804-1860) აკადემიაში. მოგვიანებით იგი ხდება ისტორიული მხატვრების ჰენრიკ ვებერის (1818-1866) მოწაფე ბუდაპეშტში და კარლ რალის (1812-1865) მოწაფე ვენაში.A kegyes rendi budai királyi főgymnasium ifjúságának érdem szerinti sorozata, [1845/1846, I. félév]
რალთან ერთად იგი მუშაობდა მრავალ დაკვეთაზე. შემდგომში დაიწყო საკუთარი ორიგინალური ნამუშევრების შექმნა, თავდაპირველად როგორც რომანტიკული პეიზაჟების მხატვარმა ალფოლდის (უნგრული დაბლობის) სცენებით, მოგვიანებით კი როგორც მონუმენტური კედლის მხატვრობისა და ფრესკების შემქმნელმა ვენეციელი ოსტატის ტიეპოლოს სტილში.
ლოტცი გახდა ცნობილი თავისი პორტრეტებითა და შიშველი ფიგურებით, რომლებისთვისაც მისი ცოლი და ქალიშვილები (განსაკუთრებით კატარინა) პოზირებდნენ. სამოცდა რვა წლის ასაკში ლოტცმა იქორწინა ქვრივ იაკობოიზე, რომელიც მისი ძმის პაულ იოჰან ჰაინრიხის ყოფილი ცოლი იყო. ამის შემდეგ იგი თავის ნამუშევრებს ხელს აწერდა როგორც კაროლი იაკობოი-ლოტცი.A Piarista Rend Magyar Tartománya Központi Levéltára, Budapesti gimnázium levéltára, Régi levéltár (III.9.a), Anyakönyvek 
1882 წელს ლოტცი დაინიშნა პროფესორად ბუდაპეშტის სხვადასხვა სამხატვრო აკადემიაში, ხოლო 1885 წელს გახდა ახლად დაარსებული ქალ მხატვართა ფაკულტეტის დეკანი. იგი იყო ვენის სახვითი ხელოვნების აკადემიის საპატიო წევრი.Nemzeti Újság, 1847. aug. 5.

უკანასკნელი წლები და მემკვიდრეობა
250px|მინი|მარჯვნივ|ბუდაპეშტში წმინდა სტეფანეს ბაზილიკის მოზაიკა
მისი ბოლო მნიშვნელოვანი საჯარო დაკვეთა იყო „ჰაბსბურგების დინასტიის აპოთეოზი“, უზარმაზარი ჭერის ფრესკა ახლად აღდგენილი სამეფო სასახლის ჰაბსბურგების დარბაზში, რომელიც მან 1903 წელს, მისი გარდაცვალებამდე ერთი წლით ადრე დახატა.Szekér Barnabás, in Hitre, tudásra: A piaristák és a magyar művelődés, szerk. Koltai András, I, Budapest, 2017, 352 (5.11) ლოტცი უკვე სერიოზულად ავად იყო, როდესაც ამ ფრესკაზე მუშაობდა. „აპოთეოზი“ მიჰყვებოდა ბაროკოს სასახლის მხატვრობის ტრადიციებს და ნამუშევარი იმდროინდელი კრიტიკოსების მიერ მაღალი შეფასების ღირსი გახდა. ფრესკა გადაურჩა ომს, მაგრამ განადგურდა 1950-იან წლებში.
ლოტცი 1904 წელს გარდაიცვალა ბუდაპეშტში.Újpesti Helytörténeti Értesítő როგორც „უნგრელ მხატვართა პრინცს“, მას სახელმწიფო დაკრძალვა მოუწყვეს და მემორიალში დაკრძალეს. მისი სურათები, ნახატები და ესკიზები უნგრეთის სახელმწიფოს გადაეცა და ამჟამად სეპმუვესეტი მუზეუმში ინახება. რამდენიმე უნგრულ ქალაქში არის ქუჩები, რომლებსაც მისი სახელი ჰქვია, არსებობს უნგრული მარკები მისი გამოსახულებით და ბუდაპეშტის ეროვნულ მუზეუმში დგას მისი ბიუსტი.

მნიშვნელოვანი ნამუშევრები
ბუდაპეშტის ოპერის ჭერი (1884 წ.)
კედლის მხატვრობა უნგრეთის მეცნიერებათა აკადემიის დიდ საზეიმო დარბაზში ბუდაპეშტში
კედლის მხატვრობა უნგრეთის პარლამენტის შენობის კიბის უჯრედში ბუდაპეშტში (1897 წ.)
კედლის მხატვრობა უნგრეთის ეროვნულ მუზეუმში ბუდაპეშტში (1874 წ.)
„ჰაბსბურგების დინასტიის აპოთეოზი“, ჭერის ფრესკა ბუდას ციხე-სიმაგრეში (1903 წ., დაკარგულია)
ჭერი და კედლის მხატვრობა ბუდაპეშტის მათიას ეკლესიაში (წმინდა მათეს ეკლესია)

რესურსები ინტერნეტში
 Detailed Biography of Károly Lotz
 Biography and Pictures of Károly Lotz

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 16 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1833
კატეგორია:უნგრელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები საუკუნის მიხედვით