სიუ ჰუეი

სიუ ჰუეი (; დ. 627 – გ. 650) — ჩინელი ქალი პოეტი, „ყველა ქალ პოეტთაგან პირველი ტანის დინასტიაში, პიროვნება, რომელიც ტრადიციულ ლიტერატურულ ისტორიაში თითქმის არ აღინიშნება... მაგრამ იმ ოცდაათზე მეტ დედოფალსა და კონსორტს შორის ერთადერთია, რომლის წერილები ციტირებულია ოფიციალურ ტანის დინასტიის ისტორიებში.“Paul W. Kroll, "The Life and Writings of Xu Hui (627-650), Worthy Consort, at the Early Tang Court" in Asia Major, Third Series, Vol. 22 No. 2 (2009), pp. 35–64.

სიუ ჰუეი იყო ბავშვი-ვუნდერკინდი, სიუ სიაოდეს ქალიშვილი, წარმოშობით ჩანგჩენგიდან, ხუჟოუდან (თანამედროვე ჯეძიანგის პროვინციაში). იგი გახდა ტანის დინასტიის მეორე იმპერატორის, იმპერატორ ტაიძუნის მცირე კონსორტი. თავდაპირველად იგი დაინიშნა მეხუთე რანგის სასახლის ქალბატონად, „ნიჭიერ ქალბატონად“ (, 才人), თუმცა მოგვიანებით დაწინაურდა და მიიღო იმპერიული კონსორტის სტატუსი, „სავსე მშვენების“ (, 充容) წოდება.Kroll, გვ. 38

სიუ ჰუეი ჩინეთის ერთ-ერთი ადრინდელი ხანის, გამორჩეული  ქალი პოეტია. ითვლება, რომ მან დაწერა დაახლოებით ათასამდე ლექსი, თუმცა დღემდე მხოლოდ ხუთი შემორჩა. მისი ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ლექსია „სინანული ჩანგმენის სასახლეში“, რომელიც ტანის დინასტიის პოპულარულ თემას — მიტოვებული ან დავიწყებული ქალბატონის განცდებს — ეხება. ეს ლექსი ეფუძნება ისტორიულ მოვლენას, როდესაც იმპერატორ ჰან უ-დის დედოფალი მაღალი კარიბჭის (ჩანგმენ) სასახლეში მოამწყვდიეს სადაც ის შიშობდა, რომ იმპერატორის სიყვარულში — ახალმა რჩეულმა შეიძლება მისი ჩანაცვლება შეძლოს.Kroll, გვ. 42 ლექსის ფრაგმენტი ინგლისური თარგმანიდან:

„შენ ადრე გიყვარდა ჩემი კედარის მაღალი ტერასა, ახლა კი ბრწყინვალე იანგის სასახლეს ემადლიერები. ვიცნობ ჩემს ადგილს, ვტოვებ შენს ქაოტურ ეტლს. ვკავდები გრძნობებით, ვტირი მიტოვებულ ფანქარზე. იყო დრო, როდესაც ჩემი ცეკვა და სიმღერები პატივს იმსახურებდა. ეს ძველი წერილები და ლექსები? ახლა უარყოფილია! სიმართლეა, ვფიქრობ — შენი წყალობა დაინგრა, როგორც ტალღები. დაღვრილი წყლის მიწოდება ძნელია.“

ტრადიციული გადმოცემით, იმპერატორ ტაიძუნის სიკვდილის შემდეგ, სიუ ჰუეის მწუხარებისგან დაავადება შეეყარა და მომდევნო წელს გარდაიცვალა. ტაიძუნის მემკვიდრემ, იმპერატორმა გაოძუნგმა, მას სამეფო წოდება მიანიჭა — „ღირსეული კონსორტი“ (Xianfei, 賢妃) და, პატივისცემის ნიშნად, მისი მამა, სიუ სიაოდე, გოუოჟოუს პრეფექტად დააწინაურა.Jeanne Larsen, 'Xu Hui (627-50)', in Kang-i Sun Chang and Haun Saussy, ed., Women Writers of Traditional China: An Anthology of Poetry and Criticism, Stanford University Press, 1999, pp. 52-54 სიუ ჰუეის ასევე სატელიტური სამარხი დაეთმო იმპერატორ ტაიძუნის მავზოლეუმში, [Zhao Mausoleum (Tang dynasty)|ჟაოლინგში].Kroll, გვ. 62.

შემოქმედება

ნაწყვეტი პოლ უ. კროლი-ის სტატიიდან:

„სინანული ჩანგმენის სასახლეში“
„შენ ადრე გიყვარდა ჩემი კედარის მაღალი ტერასა, ახლა კი ბრწყინვალე იანგის სასახლეს ემადლიერები. ვიცნობ ჩემს ადგილს, ვტოვებ შენს ქაოტურ ეტლს. ვკავდები გრძნობებით, ვტირი მიტოვებულ ფანქარზე. იყო დრო, როდესაც ჩემი ცეკვა და სიმღერები პატივს იმსახურებდა. ეს ძველი წერილები და ლექსები? ახლა უარყოფილია! სიმართლეა, ვფიქრობ — შენი წყალობა დაინგრა, როგორც ტალღები. დაღვრილი წყლის მიწოდება ძნელია.“

„სიუ ჰუეი (Xu Hui), მიუხედავად იმისა, რომ ხშირად უგულვებელყოფილია ტრადიციულ ლიტერატურულ ისტორიაში, მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს როგორც ერთ-ერთი პირველი ქალი პოეტი ტანის დინასტიაში, რომლის ნაწარმოებებიც თანამედროვე ისტორიკოსებმა აღიარეს და მოიხსენიეს თავიანთ კვლევებში. ის დაიბადა ოჯახში, რომელიც ცნობილი იყო ინტელექტუალური მიღწევებით, მისი მამა, სიუ სიაოდე, იყო ერთ-ერთი გამოჩენილი ფიგურა ადრეულ ტანის დინასტიაში. თუმცა მისი აღიარება როგორც პოეტისა მოხდა იმპერატორ ტაიძუნისთან დაახლოებით, რომელმაც ინტელექტუალური ომებისა და ლიტერატურული აყვავების პერიოდში, შეძლო ამოეცნო მისი ნიჭი და პოეტური შესაძლებლობები, რაც მას სხვა ქალებისაგან განასხვავებდა.

სიუ ჰუეის პოეზია, განსაკუთრებით მისი ცნობილი ლექსი „სინანული ჩანგმენის სასახლეში“, გვიყვება იმ დროის ქალთა ემოციურ და ინტელექტუალურ ცხოვრებაზე, როდესაც მათ შეეძლოთ ლიტერატურულად გამოეხატათ თავიანთი გრძნობები, მაგრამ უმეტესად უარყოფილნი იყვნენ ისტორიულ ჩანაწერებში. მისი ლექსი, რომელიც სავსეა მწუხარებითა და სინანულით, ხაზს უსვამს მიტოვების და დაუდევრობის ემოიციებს, რასაც განიცდიდა იმპერატორთა ჰარემის ყველა წევრი. ლექსი ასახავს იმ ემოციურ დავას, რასაც კონსორტები და საყვარელი ქალები განიცდიდნენ, როდესაც ისინი იმპერატორის გულის დაკარგვის საფრთხის წინაშე აღმოჩნდებოდნენ. ვინაიდან, მათ ძირითადად სიკვდილი ეწერათ.

თუმცა სიუ ჰუეის ლიტერატურული ნაშრომები საკმაოდ მწირია — მხოლოდ ხუთი ლექსი შემორჩა იმათგან, რაც სავარაუდოდ, ათასამდე დაწერა. მისი ნაწარმოებები, მიუხედავად მცირე რაოდენობისა, წარმოადგენს ინვალიდურ მინიშნებებს იმ დროინდელი ჩინური პოეზიისა, რომლის უმრავლესობა კაცთა მიერ იყო შექმნილი. მისი ლექსები კვლავ რჩება ჩინური კულტურის ძვირფას ნაწილად.

სიუ ჰუეის ცხოვრება ნათლად გამოხატავს ქალის შიდაპოლიტიკურ და ემოციურ მდგომარეობას ტანის დინასტიის ელიტარულ ყოფაში, სადაც პოლიტიკურ ინტრიგებსა და პოლიტიკური მიზნების მიღწევას ხშირად წინ ეღობებოდა ქალთა პირადი ვალდებულებები და სიყვარული. მისი დაწინაურება მეხუთე რანგიდან კონსორტის წოდებაზე ადასტურებს მის განსაკუთრებულ ნიჭს და იმპერიული არისტოკრატიის მხრიდან მის მიმართ ნდობას, მიუხედავად იმ დროის გენდერული შეზღუდვებისა.

ტაიძუნის სიკვდილის შემდეგ, მისი განდევნა და გაძევება სასახლიდან, 650 წელს, იყო ტრაგიკული დასასრული მისი მოკლე, მაგრამ მნიშვნელოვანი პოეტური კარიერისა. თუმცა, მისი გარდაცვალების შემდეგ, იმპერატორმა გაოძუნგმა მას პატივით მიანიჭა „ღირსეული კონსორტის“ (Xianfei, 賢妃) წოდება, რაც კიდევ ერთხელ ადასტურებს მის მნიშვნელობას ჩინურ ლიტერატურულ და იმპერიულ ისტორიაში.“

„საბრალო კია ჩემი მდგომარეობა“
„ო, როგორ მტკივა ჩემს გულში, როცა მიყვარხარ სადღაც შორეულ გულის სარქველში, ჩემს ოცნებებს ისევ ამიმღვევ ნისლში. იყო დრო, როდესაც იშვიათად განვიცდიდი ასე, თუმცა ახლა მთელი ჩემი ყოფნა-არყოფნა წამებაა. ლამაზი დროება, ერწყმის სიცარიელეს. იმედები არ დაბრუნდებიან, რადგან მათი გზა ჩემს თვალწინ სრულდება, როგორც ჩემი სული, სამუდამოდ დაკარგულიპოლ უ. კროლი, "The Life and Writings of Xu Hui (627-650), Worthy Consort, at the Early Tang Court", Asia Major, Third Series, Vol. 22 No. 2 (2009), გვ. 35–64.“.

მედია
2014 წლის ჩინურ სატელევიზიო სერიალში „ჩინეთის იმპერატრიცა“ (The Empress of China) სიუ ჰუეის როლს ჯენინ ჩანგი ასრულებს.

ლიტერატურა
პოლ უ. კროლი, "The Life and Writings of Xu Hui (627-650), Worthy Consort, at the Early Tang Court", Asia Major, Third Series, Vol. 22 No. 2 (2009), გვ. 35–64.
ჟანა ლარსენი, 'Xu Hui (627-50)', Women Writers of Traditional China: An Anthology of Poetry and Criticism, Stanford University Press, 1999, გვ. 52-54.

სქოლიო

კატეგორია:ტანის დინასტიის პოეტები 
კატეგორია:ჩინელი ქალი პოეტები 
კატეგორია:VII საუკუნის ჩინელი პოეტები