ბლანსკო

ბლანსკო () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. ქალაქი ბლანსკო ბლანსკოს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია. ბლანსკოს მუნიციპალიტეტი თორმეტი მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება, თავად ბლანსკოს გარდა მუნიციპალიტეტში გაერთიანებულია: დოლნი-ლჰოტა,  კლეპაჩოვი, ლაჟანკი, ობურკა, ოლეშნა, ჟიჟლავიცე, ტეხოვი, სკალნი-მლინი, ჩესკოვიცე, ჰორნი-ლჰოტა და ჰორჟიცე.

გეოგრაფია
ბლანსკო ქალაქი ბრნოდან ჩრდილოეთით დაახლოებით 16 კილომეტრში მდებარეობს. ის დრაჰანის მთიანეთშია გაშენებული. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილია ბუკოვეცის გორა, მისი სიმაღლე 596 მეტრია ზღვის დონიდან.
ბლანსკოში მიედინება მდინარე სვიტავა. ქალაქის უმეტესი ნაწილი მდინარის მარცხენა ნაპირზეა გაშენებული. ბლანსკოს ტერიტორიის ჩრდილოეთ ნაწილი მორავიის კარსტის დაცულ ლანდშაფტის ტერიტორიაზე მდებარეობს.

ბლანსკოში კონტინენტური კლიმატია. საშუალო წლიური ტემპერატურაა +11,97 °C,ხოლო ნალექების წლიური რაოდენობა 723 მილიმეტრი.

ისტორია
მინი|ბლანსკოს მერია
მინი|წმინდა მარტინის ეკლესია
მინი|წმინდა პარასკევას ეკლესია
ბლანსკო თავდაპირველად მდინარე სვიტავას მხოლოდ მარჯვენა სანაპიროზე დაარსდა, დღეს ამ ნაწილს სტარე ბლანსკო („ძველი ბლანსკო“) ეწოდება. ქალაქი ბოჰემიიდან დუნაის მიმდებარე რეგიონებამდე მიმავალ მნიშვნელოვან სავაჭრო გზაზე მდებარეობდა. ბლანსკო პირველად წერილობით წყაროებში 1136 წელს არის მოხსენიებული. სოფელი ოლომოუცის ეპისკოპოს ინდრჟიხ ზდიკსა და ბრნოს ჰერცოგ ვრატისლავს შორის სადავო ადგილი იყო, ორივე მხარე სოფელში ეკლესიის მშენებლობის უფლების შესახებ დაობდა.

XIV საუკუნის ბოლოდან მდინარის მარცხენა სანაპიროზე ახალი დასახლების განაშენიანება დაიწყო, მას ნოვე-ბლანსკო („ახალი ბლანსკო“) უწოდეს და მოგვიანებით თანამედროვე ქალაქის ცენტრად იქცა. ორივე ნაწილი ადმინისტრაციულად და ეკონომიკურად დამოუკიდებლად ვითარდებოდა 1526 წლამდე, ამ წელს ისინი ერთ ქალაქად გაერთიანდნენ. XVI საუკუნის ბოლოს, ჟალკოვიცელი დიდგვაროვანი ოჯახის ჟალკოვსკების მმართველობის დროს ბლანსკოს სავაჭრო ქალაქის სტატუსი მიანიჭეს. ოჯახმა ადგილობრივი გოტიკური ციხესიმაგრე რენესანსის სტილის რეზიდენციად გადააკეთა.

1698 წლიდან ბლანსკოს მამულები გელჰორნების ოჯახს ეკუთვნოდა და აქ პირველი ჩამოსხმისა და რკინის ქარხნები დააარსა. 1766 წელს ბლანსკო სალმ-რაიფერშაიდტების ოჯახმა შეიძინა. მათ ის 1945 წლამდე ეკუთვნოდათ. XIX საუკუნის პირველ ნახევარში ბლანსკოში რკინის ქარხნები განვითარდა, ასევე გაფართოვდა თუჯის წარმოება. 1849 წელს გაიხსნა რკინიგზა ბრნოდან ჩესკა ტრებოვამდე. 1905 წელს ავსტრიის მეფე ფრანც იოზეფ I-მა ბლანსკოს ქალაქის სტატუსი მიანიჭა.

1949 წელს ბლანსკო ბოსკოვიცეს ნაცვლად ბლანსკოს რაიონის დედაქალაქი გახდა. 1960-იანი წლებიდან 1980-იან წლებამდე ქალაქი საინჟინრო ინდუსტრიის ცენტრი იყო და მოსახლეობამ სწრაფად იმატა. იმ პერიოდში ახალი მშენებლობების შედეგად, ისტორიული შენობების უმეტესობა დაანგრიეს.

ღირსშესანიშნაობები
ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობა ბლანსკოს ციხეა. ეს რენესანსის სტილის ციხე 1604–1605 წლებში აქ უწინ არსებული XIV საუკუნის გოტიკური ციხესიმაგრის საძირკველზე ააგეს. დღეს მასში განთავსებულია ბლანსკოს რაიონული მუზეუმი, სადაც წარმოდგენილია ექსპონატები მორავიის კარსტიდან. მუზუმში აგრეთვე წარმოდგენილია რკინის წარმოების ტრადიციის აღმნიშვნელი სამუზეუმო ექსპონატები.

ბლანსკოს წმინდა მარტინის ეკლესია 1672–1691 წლებში აშენდა. ამ ტაძრის ადგილზე პირველი რომანული სტილის ეკლესია XII საუკუნეში ააგეს და მოგვიანებით ის გოტიკურ ეკლესიად გადააკეთეს. 1707–1708 წლებში ეკლესიას ახალი სამრეკლო დაემატა. დღეს ეს სამრეკლო ღიაა დამთვალიერებელთათვის. ბლანსკოს წმინდ მარტინის ეკლესიის სამრეკლოს ერთ-ერთი უძველესი ზარი აქვს მთელს მორავიაში.

წმინდა პარასკიევას ხის ეკლესია კარპატების რუთენიაში 1601–1641 წლებში აშენდა და ბლანსკოში 1936 წელს გადაიტანეს. ის რუთენული გოტიკური ტიპის უძველესი ეკლესიაა ჩეხეთში. კარპატების რუთენია 1919 წლიდან 1939 წლამდე ჩეხოსლოვაკიის ნაწილი იყო, დღეს კი უკრაინას ეკუთვნის და ზაკარპატიის ოლქი ეწოდება.

კლამოვკას რკინის ქარხანა 1850-იანი წლებიდან შემორჩენილი უკანასკნელი რკინის ქარხანაა. ის XIX საუკუნის შუა პერიოდის სამრეწველო არქიტექტურის ტიპური ნიმუშია.

ქალაქის მერიის შენობა 1885 წელს აშენდა. აქ მანამდე ხის მერიის შენობა იდგა. 1904 წელს შენობას კოშკი და საათი დაამატეს.

ცნობილი ადამიანები
კარლ რაიხენბახი (1788–1869) — ქიმიკოსი და მეტალურგი; ბლანსკოში გამოიგონა პარაფინის ცვილი 
ინდრჟიხ ვანკელი (1821–1897) — არქეოლოგი და სპელეოლოგი
ლუდვიკ დანეკი (1937–1998) — დისკოს მსროლელი, ოლიმპიური ჩემპიონი
პაველ რეზნიჩეკი (1942–2018) — მწერალი და პოეტი
კარელ იარუშეკი (დაბ. 1952) — ფეხბურთელი და მწვრთნელი
რომან მელუზინი (დაბ. 1972) — ჰოკეისტი
ფილიპ კრალი (დაბ. 1999) — ჰოკეისტი

დაძმობილებული ქალაქები
 კომარნო, სლოვაკეთი
 ლეგნიცა, პოლონეთი
 მიურცუშლაგი, ავსტრია
 სკანდიანო, იტალია

ცენტრი|ქალაქის ხედი

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:სამხრეთ მორავიის მხარის ქალაქები