მიხაილო მილოვანოვიჩი

მიხაილო მილოვანოვიჩი (, დ. 24 თებერვალი, 1879, გოსტინიცა — გ. 28 ნოემბერი, 1941, უჟიცე) — სერბი მხატვარი, მოქანდაკე და მწერალი. სერბეთის მხატვრების ასოციაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი (). პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში მსახურობდა სერბეთის არმიის უმაღლესი სარდლობის სამხედრო მხატვრად.Михайло Милованович, забытый автор портретов сербских воевод. Драгана Келеч, 2013

ბიოგრაფია
მიხაილო მილოვანოვიჩი დაიბადა 1879 წლის 24 თებერვალს სოფელ გოსტინიცაში, რომელიც მდებარეობს სერბეთის დასავლეთ ნაწილში, მაჩვანსკის ოლქში (), შაბაცის მუნიციპალიტეტში. 1905 წელს მიხაილო მილოვანოვიჩმა ჩააბარა მიუნხენის შემოქმედებითი ხელოვნების აკადემიაში. მისი მასწავლებლები იყვნენ პროფესორები ლუდვიგ ფონ გერტერიხი და ჰიუგო ფონ ჰაბერმანი. აკადემიაში სწავლის დასრულების შემდეგ, 1909 წელს, მან სწავლა განაგრძო პრაღის ხელოვნების აკადემიაში.

1912 წელს მილოვანოვიჩი ბრუნდება სერბეთში. პირველი ბალკანეთის ომის დაწყებისთანავე ის მოხალისედ შეუერთდა სერბეთის არმიას.

პირველი მსოფლიო ომის დროს ის იყო სერბეთის არმიის უმაღლესი სარდლობის სამხედრო მხატვარი. მის მიერ დახატულია მეფე პეტრე I-ის, ალექსანდრე I-ის (იუგოსლავია), პავლე იურიშიჩ-შტურმის, სტეპა სტეპანოვიჩის, რადომირ პუტნიკის, ჟივოინ მიშიჩის და პეტარ ბოიოვიჩის პორტრეტები.

1938 წელს ბელგრადში გაიმართა მიხაილო მილოვანოვიჩის ნამუშევრების გამოფენა.

მიხაილო მილოვანოვიჩი კომუნისტებმა უჟიცეში 1941 წლის 28 ნოემბერს მოკლეს, მას შემდეგ რაც მას ქვეყნის მოღალატეობაში დასდეს ბრალი.Наследие художника Михаила Миловановича

მიხაილო მილოვანოვიჩის სახელი 2004 წლამდე მკაცრად დაფარული იყო საზოგადოებისთვის, ხოლო მისი ნამუშევრების დიდი ნაწილი ბელგრადის ხელოვნების სფერომ მილან მილოვანოვიჩს მიაწერა. მხატვრის ძმა, მომჩილო მილოვანოვიჩი მრავალი წლის განმავლობაში ცდილობდა ძმის, მიხაილო მილოვანოვიჩის, კეთილი სახელის აღდგენას და აგროვებდა მის ნამუშევრებს. ამ ძალისხმევის შედეგად, 2004 წელს უჟიცეს ეროვნული მუზეუმი დაჯილდოვდა სერბეთის მუზეუმების საზოგადოების მიერ „მიხაილო ვალტროვიჩის“ ჯილდოთი ნომინაციაში „სამუზეუმო საქმიანობა“ — მხატვარ მიხაილო მილოვანოვიჩის მემკვიდრეობის შექმნისა და მუზეუმში წარმოჩენისათვის.

2007 წელს უჟიცეს საოლქო სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება მიხაილო მილოვანოვიჩის კეთილი სახელის რეაბილიტაციის შესახებ და დაადგინა, რომ მხატვარი სიცოცხლეს პოლიტიკური და იდეოლოგიური დევნისა და ძალადობის შედეგად გამოესალმა.

ოჯახი
მიხაილო მილოვანოვიჩის ოჯახის ისტორია დიდწილად დაკარგული ან დაუდასტურებელია, მაგრამ არსებული ფრაგმენტული მონაცემებიდან გამომდინარე: მისი მეუღლე იყო სოფია  მილოვანოვიჩი (დაბ. უცნობია), რომელიც სავარაუდოდ გარდაიცვალა 1940-იან წლებში. მათ ჰყავდათ 2 ვაჟი:

ვლადიმირ მილოვანოვიჩი (დ. 1895) — სერბეთის არმიის ოფიცერი, რომელიც დაიღუპა 1944 წელს პარტიზანულ ბრძოლებში ან გერმანული ტყვეობიდან დაბრუნების შემდეგ.

ნიკოლა მილოვანოვიჩი (დ. 1900) — ცხოვრობდა ბელგრადში მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, მაგრამ მისი ბედი უცნობია (ემიგრაცია ან რეპრესიები).

2000-იან წლებში ბელგრადის უნივერსიტეტის მკვლევარებმა (პროესორ ლიუბიშა მიტროვიჩის ხელმძღვანელობით) დაიწყეს პროექტი მილოვანოვიჩის ოჯახის შთამომავლების მოსაძებნად, მაგრამ ვერ მოხერხდა მათი იდენტიფიცირება. 2018 წელს ჩიკაგოში (აშშ) სერბულმა გაზეთმა „სლობოდა“ გამოაქვეყნა ინტერვიუ იგორ მილოვანოვიჩისთან, რომელიც აცხადებდა, რომ მიხაილოს შვილთაშვილი იყო, მაგრამ დნმ-ტესტი არ ჩატარებულა.

გალერეა

ჯილდოები
მიხაილო მილოვანოვიჩი დაჯილდოვდა „წმინდა სავას ორდენით“ (იუგოსლავიის სამეფოს სახელმწიფო ჯილდო, დაარსებულია 1883 წელს, სამოქალაქო ან სამხედრო დამსახურებისთვის, განსაკუთრებით კულტურის, განათლების ან სახელმწიფო მართვის სფეროში).
იუგოსლავიის გვირგვინის მესამე ხარისხის ორდენით — უგოსლავიის განვითარებაში გამორჩეული წვლილისთვის.

ლიტერატურა
Архив Србије (Београд) — Фонд "Миловановић", документи 1944–1946.
Dragan Petrović, "The Forgotten Families of Royal Serbia" (2015).
სერბული პრესა — გაზეთი "Политика", სტატია "Трагедија породице Миловановић" (10.05.2009).

რესურსები ინტერნეტში
 Галерея картин Михаила Миловановича
 Викибриф: Михайло Милованович

სქოლიო

კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები საუკუნის მიხედვით