ანტანას შკემა

ანტანას შკემა (; დ. 29 ნოემბერი, 1910 — გ. 11 სექტემბერი, 1961) — ლიეტუველი მწერალი, დრამატურგი, თეატრის მსახიობი და რეჟისორი. მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია რომანი Balta Drobulė (თეთრი სამოსელი).

 ცხოვრება და კარიერა 
ანტანას შკემა დაიბადა 1910 წლის 29 ნოემბერს (მისი დაბადების მოწმობის მიხედვით 1911 წელს) ქალაქ ლოძში, პოლონეთში, სადაც მისი მამა გაგზავნეს მასწავლებლად. პირველი მსოფლიო ომის დროს მშობლებთან ერთად რუსეთში ცხოვრობდა. 1921 დაბრუნდნენ ლიეტუვაში. 

სწავლობდა რადვილიშკისისა და კაუნასის საშუალო სკოლებში. 1929 წელს ჩაირიცხა ლიეტუვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე, მაგრამ 1931 წელს სწავლა გააგრძელა იურიდიულ ფაკულტეტზე. იმ დროს სკოლას ეწოდა ვიტაუტას მაგნუსის უნივერსიტეტი.

1935 წელს შეუერთდა თეატრალურ სტუდიას ვ. სიპავიჩიუს-ფედოტასის ხელმძღვანელობით და მოგვიანებით მიიღეს ლიეტუვის სახელმწიფო თეატრში, კაუნასში. 1936 წელს შკემამ დაიწყო მსახიობობა ომთაშორისი ლიეტუვის მთავარ სცენაზე. კაუნასში ცხოვრების პერიოდში, იქორწინა იანინა ჩიოლკევიჩიუტაზე. 1940-1944 წლებში მუშაობდა ვილნიუსის სახელმწიფო თეატრში, რეჟისორად. შკემა მონაწილეობდა იმ პერიოდის თითქმის ყველა სპექტაკლში. მისი ქალიშვილი, კრისტინა, დაიბადა 1940 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დროს, როცა საბჭოთა კავშირმა ლიეტუვა დაიკავა.

შკემა მცირე ხნით მონაწილეობდა ანტისაბჭოთა აჯანყებაში გერმანიის ოკუპაციის დროს 1941 წელს. 1944 წელს, ლიეტუვის მეორე საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, გაემგზავრა გერმანიაში, სადაც ჩართული იყო არტისტულ საქმიანობაში ლიეტუვუს დასებთან, ძირითადად დევნილი პირების ბანაკებში. ასევე იქ გამოიცა მისი პირველი წიგნი, მოთხრობების კრებული ცეცხლი და ნაპერწკლები (Nuodėguliai ir kibirkštys).

1949 წელს შკემამ დატოვა ევროპა და გადავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სადაც შემოსავლისთვის უამრავ ადგილას, მათ შორის ლიფტის ოპერატორადაც და მონაწილეობდა გადასახლებულ ლიეტუველთა კულტურულ საქმიანობაში. მონაწილეობდა ასევე ჩიკაგოს თეატრისა და ბოსტონის დრამა ჯგუფის სპექტაკლებში, დგამდა საკუთარ პიესებს. გამოაქვეყნა შემდგომი მოთხრობები, დრამები და რომანი Balta drobulė.

1960-1961 წლებში მუშაობდა გაზეთ Vienybė-ს რედაქციაში. გარდა ამისა, კითხულობდა ლექციებს და წერდა სტატიებს თეატრისა და ლიტერატურის შესახებ სხვადასხვა გამოცემებისთვის.

ანტანას შკემა 1961 წლის 11 სექტემბერს პენსილვანიაში ავტოკატასტროფაში გარდაიცვალა.

 ლიტერატურული ნაწარმოები 
შკემას ყველაზე ცნობილმა რომანმა, Balta Drobulė (1958), გამოიწვია ლიტერატურული დისკუსიები. რეცენზენტების უმეტესობამ მიიჩნია ეს საინტერესო შემოქმედებით ექსპერიმენტად, რომელიც ცდილობდა ლიეტუვური მხატვრული ლიტერატურა ახალ გზაზე წაეყვანა. რომანი მოგვითხრობს გადასახლებულ ლიეტუველ პოეტზე, სახელად ანტანას გარშვაზე, რომელიც, ისევე როგორც თავად შკემა, მუშაობს ლიფტის ოპერატორად ნიუ-იორკში. ავტორი ეხება გაუცხოების, ტრავმისა და კრეატიულობის თემებს გარშვას პერსონაჟისა და მისი ტრაგიკული გამოცდილების მეშვეობით, რაც საბოლოოდ სიგიჟამდე მიიყვანს. მიუხედავად იმისა, რომ პირდაპირი სიუჟეტი ერთ დღეზე ცოტა მეტს გრძელდება, მოგონებები მოიცავს გარშვას მთელ ცხოვრებას ადრეული ბავშვობიდან, ომთაშორისი პერიოდის, ევროპაში ოკუპაციისა და ლტოლვილთა ბანაკებიდან ახალ ცხოვრებამდე აშშ-ში. რომანი ნაწილობრივ ავტობიოგრაფიულია.

ანტანას შკემა იყენებს ინოვაციურ (ლიეტუვური ლიტერატურისთვის) თხრობის სტილს გაზრდილი ეფექტურობისთვის. რომანი განისაზღვრება ირონიით, შემთხვევითი სიურრეალიზმით, მოულოდნელი მეტაფორებით, მწვავე სტილისტური კონტრასტებით, სადაც ლირიკულ და ესთეტიურად დელიკატურ გამოვლინებებს უხეში, ცინიკური გამოსახულებები და კულტურული ალუზიების ფართო სპექტრი ანაცვლებს. ტექნიკურ დონეზე ავტორი ხშირად თამაშობს სიტყვების ჟღერადობით და იყენებს ზმას.

Balta drobulė ლიეტუვაში 1990 წელს გამოიცა. მას მანამდე ლიეტუველი ემიგრანტების გამოცემა ბეჭდავდა ლონდონში. მას შემდეგ ითარგმნა და გამოიცა ესტონურ (1992), ლატვიურ (2000), ინგლისურ (2017), როგორც თეთრი სამოსელი, გერმანულ (Das weiße Leintuch) და ფრანგულ ენებზე (2024 წელს - Le Linceul blanc).

მისი მოთხრობა Izaokas (ისააკი) გადაიღეს ამავე სახელწოდების ფილმად 2019 წელს.

მისი სპექტაკლი გამოღვიძება დაიდგა ამერიკაში 1985 წელს ქორთიარდ პლეიჰაუსში ნიუ-იორკის ვესტ ვილიჯში.

 რესურსები ინტერნეტში 
 მოთხრობა "ნაბიჯები და კიბეები"
 "თეთრი სამოსელის" ინგლისური თარგმანი
 "თეთრი სამოსელის" გერმანული თარგმანი ("Das weiße Leintuch") 

 სქოლიო 

კატეგორია:XX საუკუნის დრამატურგები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1961
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:რეჟისორები ანბანის მიხედვით