ტანკერი (გემი)

ტანკერი (ან ტანკერი გემი) არის გემი, რომელიც განკუთვნილია სითხეების ან აირების მასიურად ტრანსპორტირებისთვის ან შესანახად. ტანკერის ძირითადი ტიპებია ნავთობის ტანკერი (ნავთობის პროდუქტების ტანკერი და ნედლი ნავთობის ტანკერი ), ქიმიური ტანკერი, სატვირთო გემები და გაზის გადამზიდავი . ტანკერები ასევე გადააქვთ ისეთი საქონელი, როგორიცაა მცენარეული ზეთები, მელასა (შაქრის სიროფი) და ღვინო. შეერთებული შტატების საზღვაო ძალებსა და სამხედრო საზღვაო გადაზიდვების სარდლობაში, ტანკერს, რომელიც გამოიყენება სხვა გემების საწვავით შესავსებად, ეწოდება ოილერი (ან შემავსებელი ოილერი, თუ მას ასევე შეუძლია მშრალი მარაგების მიწოდება), მაგრამ ბევრი სხვა საზღვაო ძალები იყენებენ ტერმინებს „ტანკერი“ და შემავსებელი ტანკერი“ . ტანკერები პირველად მე-19 საუკუნის ბოლოს შეიქმნა, როდესაც შეიქმნა რკინისა და ფოლადის კორპუსები და სატუმბი სისტემები. 2005 წლის მონაცემებით 10,000 LT DWT ზე უფრო დიდ ტევადობის 4000-ზე ოდნავ მეტი მოქმედიმ ტანკერი და სუპერტანკერი იყო მთელს მსოფლიოში.

 აღწერა 
ჩვენ შეიძლება გვხვდებოდეს სხვადასხვა ტევადობის ტანკერების რამდენიმე ასეული ტონიდან, რაც მოიცავს მცირე ნავსადგურებისა და სანაპირო დასახლებების მომსახურებისთვის განკუთვნილ გემებს, რამდენიმე ასეულ ათას ტონამდე, რაც განკუთვნილია შორ მანძილზე გადაზიდვისთვის. ოკეანის ან ზღვის ტანკერების გარდა, არსებობს ასევე სპეციალიზებული შიდა წყლის ტანკერები, რომლებიც მოძრაობენ მდინარეებსა და არხებზე, საშუალო ტვირთამწეობით რამდენიმე ათას ტონამდე. ტანკერებს გადააქვთ პროდუქციის ფართო სპექტრს, მათ შორის:

 ნახშირწყალბადების პროდუქტები, როგორიცაა ნავთობი, თხევადი ნავთობის აირი (LPG) და თხევადი ბუნებრივი აირი (LNG)
 ქიმიკატები, როგორიცაა ამიაკი, ქლორი და სტიროლის მონომერი
 მტკნარი წყალი
 ღვინო
 მელასა (შაქრის სიროფი)
 ციტრუსის წვენი

მინი|„თომას ვ. ლოუსონი“ (1902), რომელიც 1906 წელს მსოფლიოში პირველ მცურავ ტანკერად გადაკეთდა.
ტანკერები ძირითადად მე-19 საუკუნის ბოლო წლებით თარიღდება. მანამდე ტექნოლოგია უბრალოდ ვერ უჭერდა მხარს მასიური სითხეების გადაზიდვის იდეას. ბაზარი ასევე არ იყო ორიენტირებული მასიური ტვირთის გადაზიდვაზე ან გაყიდვაზე, ამიტომ გემების უმეტესობა სხვადასხვა პროდუქციის ფართო სპექტრს სხვადასხვა ტრიუმში გადაჰქონდა და ფიქსირებული მარშრუტების გარეთ ვაჭრობდა. სითხეები, როგორც წესი, კასრებში იტვირთებოდა - აქედან გამომდინარე, ტერმინი „ ტონაჟი “, რომელიც ტრიუმების მოცულობას ეხება ღვინის ტონების ან კასრების რაოდენობის თვალსაზრისით. სასმელი წყალიც კი, რომელიც ეკიპაჟის გადარჩენისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი იყო, კასრებში ინახებოდა. ადრეულ გემებზე მასიური სითხეების გადაზიდვა რამდენიმე პრობლემას ქმნიდა:

 ტრიუმები: ხის გემებზე ტრიუმები (სატვირთო სათავსოები) არ იყო საკმარისად წყალგაუმტარი, ზეთის ან ჰერმეტული, რათა თავიდან აეცილებინათ თხევადი ტვირთის გაფუჭება ან გაჟონვა. რკინისა და ფოლადის კორპუსების შემუშავებამ ეს პრობლემა გადაჭრა.
 ჩატვირთვა და გადმოტვირთვა: მასიური სითხეები უნდა გადატუმბოს - ეფექტური ტუმბოებისა და მილსადენების სისტემების შემუშავება სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი იყო ტანკერის განვითარებისთვის. ადრეული სატუმბი სისტემებისთვის ორთქლის ძრავები შემუშავდა, როგორც მთავარი მამოძრავებელი მექანიზმები. ახლა ხმელეთზეც იყო საჭირო ტვირთის გადასატვირთი სპეციალური ობიექტები - ისევე როგორც ბაზარი ამ რაოდენობის პროდუქტის მისაღებად. კასრების გადმოტვირთვა შესაძლებელი იყო ჩვეულებრივი ამწეების გამოყენებით და კასრების მოუხერხებელი ბუნების გამო სითხის მოცულობა ყოველთვის შედარებით მცირე იყო - რაც ბაზარს უფრო სტაბილურს ხდიდა.
 თავისუფალი ზედაპირის ეფექტი : გემზე გადატანილი სითხის დიდი რაოდენობა გავლენას ახდენს გემის სტაბილურობაზე, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც სითხე გემის მოძრაობის საპასუხოდ ტრიალებს ტრიუმში ან ავზში. ეფექტი კასრებში უმნიშვნელო იყო, მაგრამ შეიძლება გამოიწვიოს გადაბრუნება, თუ ავზი გემის სიგანეს გასცდებოდა; პრობლემა მოგვარდა ავზების ხშირი დაყოფით.

თავდაპირველად ნავთობის ინდუსტრიამ ტანკერები გამოიყენა ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნებიდან პრიდაპირ მომხმარებლებისთვის მასიური რაოდენობით გადამუშავებული საწვავის გადასატანად. შემდეგ ეს საწვავი ნაპირზე დიდ ავზებში ინახებოდა და ცალკეულ ადგილებში მიწოდებისთვის ნაწილდებოდა. ტანკერების გამოყენებამ პოპულარობა მოიპოვა, რადგან სხვა სითხეების მასიური ტრანსპორტირება, სპეციალურ ტერმინალებში შენახვა და შემდეგ დაყოფა უფრო იაფი იყო. ირლანდიის ზღვაზე სტაუტის (მუქი, გაუფილტრავი ლუდი) გადასატანად ტანკერებს გინესის (ცნობილი ირლანდიური ლუდსახარში, რომელიც ამზადებს სტაუტის ტიპის ლუდს) ლუდსახარშიც კი იყენებდა.
მინი|აშშ-ის საზღვაო ძალების T2 ტანკერი 1943 წელს
სხვადასხვა პროდუქტს განსხვავებული მოპყრობა და ტრანსპორტირება სჭირდება, სპეციალიზებული ვარიანტებით, როგორიცაა „ ქიმიური ტანკერები “, „ ნავთობის ტანკერები “ და „ თხევადი ბუნებრივი აირის გადამზიდავები “, რომლებიც შემუშავებულია შესაბამისად საშიში ქიმიკატების, ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების, ასევე თხევადი ბუნებრივი აირის გადასატანად. ეს ფართო ვარიანტები შეიძლება კიდევ უფრო განცალკევებული იყოს მხოლოდ ერთი პროდუქტის გადაზიდვის ან შერეული ტვირთის, როგორიცაა რამდენიმე სხვადასხვა ქიმიკატი ან გადამუშავებული ნავთობპროდუქტები, ერთდროულად გადაზიდვის შესაძლებლობის მიხედვით.  ნავთობის ტანკერებს შორის, სუპერტანკერები განკუთვნილია ახლო აღმოსავლეთიდან აფრიკის რქის გარშემო ნავთობის გადასატანად. სუპერტანკერი Seawise Giant, რომელიც 2010 წელს ჯართში იქნა ჩაბარებული, 458 მეტრის სიგრძის იყო და 69 მეტრის სიგანე ქონდა. სუპერტანკერები დიდი რაოდენობით ნავთობის ტრანსპორტირების სამი სასურველი მეთოდიდან ერთ-ერთია, მილსადენებითა და რკინიგზით ტრანსპორტირებასთან ერთად.

 რეგულაციები 
უფრო მკაცრი რეგულაციების მეშვეობით, ტანკერების ნავთობის დაღვრით გამოწვეული ეკოლოგიური კატასტროფების რაოდენობა 1970-იან წლებთან შედარებით ნაკლებია. ავარიების მაგალითებია ამოკო კადიზი, ბრაერი, ერიკა, ექსონ ვალდესი, პრესტიჟი და ტორი კანიონი . ტანკერებიდან ნავთობის დაღვრამ 2020 წელს სამი ინციდენტის შედეგად დაახლოებით 1000 ტონა შეადგინა (ყველა დროის ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი), რაც 1979 წელს 92 ინციდენტის შედეგად 636 000 ტონასთან შედარებით 99.8%-ით ნაკლებია. 

საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციის რეგულაციები გამოიყენება საერთაშორისო გემებისთვის, კერძოდ, დანართი I, ნავთობით დაბინძურების პრევენცია MARPOL 73/78-ის შესაბამისად და გემის მშენებლობის წესები SOLAS-ის კონვენციის შესაბამისად.   ეს მოიცავს ინერტული აირის სისტემების მოთხოვნებს, რომლებიც შექმნილია ტვირთის ავზებში ინერტული აირის მიწოდებისთვის, რათა თავიდან იქნას აცილებული ფეთქებადი ატმოსფეროს შექმნა. 

ტანკერებისთვის, რომლებიც ან ამერიკის შეერთებული შტატების ტერიტორიულ წყლებში მოძრაობენ, ან აშშ-ში დაფუძნებული კომპანიების საკუთრებაშია, მათი დიზაინი, მშენებლობა და ექსპლუატაცია ამერიკული წესებით კონტროლდება.  კერძოდ, აშშ-ის ფედერალური რეგულაციების კოდექსის 33-ე მუხლის - ნავიგაცია და სანაოსნო წყლები, 40-ე მუხლის - გარემოს დაცვა, 46-ე მუხლის - გადაზიდვები, 47-ე მუხლის - ტელეკომუნიკაციები და 49-ე მუხლის - ტრანსპორტირება. 

 დიზაინისა და ოპერაციული მოსაზრებები 
ბევრი თანამედროვე ტანკერი განკუთვნილია კონკრეტული ტვირთისა და კონკრეტული მარშრუტისთვის. წყალშიგი, როგორც წესი, შეზღუდულია ჩატვირთვისა და გადმოტვირთვის ნავსადგურებში წყლის სიღრმით; და შეიძლება შეზღუდული იყოს სასურველი გადაზიდვის მარშრუტის განმავლობაში სრუტეების ან არხების სიღრმით. ტვირთები რომლებსაც ჩვეულებრივ გარემო ტემპერატურაზე მაღალი აირთქლებადობის მქონე თვისება აქვს შეიძლება დასჭირდეთ წნევა გამძლე სატვირთო ავზები ან აორთქლებული ტვირთის აღმდგენი სისტემები. ავზის გამათბობლები შეიძლება საჭირო გახდეს მძიმე ნედლი ნავთობის, ნარჩენი საწვავის, ასფალტის, ცვილის ან მელასის (შაქრის სიროფი) თხევად მდგომარეობაში შესანარჩუნებლად გადმოტვირთვისთვის. 

ტანკერის ტიპის მიხედვით, დიზაინი განსხვავებული იქნება.  ნავთობტანკერებისთვის, ოპერაციული საფრთხეების მართვისთვის საჭირო იქნება სისტემები, მათ შორის, აფეთქების თავიდან ასაცილებლად, ინერტული აირის წარმოებისა და სატვირთო ავზებში შეყვანის სისტემები.  სატვირთო ავზები, როგორც წესი, აღჭურვილია ავზში სითხის დონის მონიტორინგის ხელსაწყოებით, ასევე ტვირთის გადავსების ან მაღალი დონის მაჩვენებელი სიგნალიზაციის ფუნქციებით.  გაზის გადამზიდავებისთვის, მათ შორის თხევადი ბუნებრივი აირის გადამზიდავებისთვის, საჭიროა გაზის დიზაინის ტვირთის შეკავების სისტემები. ეს უნდა მოიცავდეს ტემპერატურის, მოცულობისა და წნევის მონიტორინგის საშუალებებს, ასევე წნევის გამომშვებ სარქველებს და მათთან დაკავშირებულ უსაფრთხოების სისტემებს IGC კოდექსის შესაბამისად. 

შესაძლოა საჭირო გახდეს ავზის სახურავებისა და მილებს შორის შეერთებების დამიწება, რათა თავიდან იქნას აცილებული დაგროვილი სტატიკური ელექტროენერგიის მიერ აფეთქების გამოწვევა. 

ნავთობის ტანკერებისა და ტერმინალების საერთაშორისო უსაფრთხოების სახელმძღვანელო წარმოადგენს ინდუსტრიის პრაქტიკულ კოდექსს, რომელიც ვრცელდება ნავთობის ტანკერებზე მთელ მსოფლიოში. 

 ტანკერის ტევადობა 
თხევადი საწვავისთვის გამოყენებული ტანკერები კლასიფიცირდება მათი ტევადობის მიხედვით.
მინი|პატარა სანაპირო ტანკერი „პეგასუსი“ მდინარე ვეზერზე
მინი|ქიმიური ტანკერი „სტენ ავრორა“ კლაიდის ფიორდზე
მინი|ძალიან დიდი ნედლ ნავთობგადამზიდავი (VLCC) MV სირიუს სტარი 2008 წელს, სომალელი მეკობრეების მიერ მისი დატყვევების შემდეგ
მინი|გემი პერტამინა პრაიმი ნიდერლანდების პორტში
1954 წელს Shell Oil-მა შეიმუშავა სისტემა საშუალო ტვირთის ტარიფის შეფასებისა (AFRA), რომელიც სხვადასხვა ზომის ტანკერებს კლასიფიკაციას უკეთებს. მისი დამოუკიდებელ ინსტრუმენტად გადაქცევისთვის, Shell-მა კონსულტაცია გაიარა ლონდონის ტანკერების ბროკერების პანელთან (LTBP) . თავდაპირველად, მათ დაყვეს შემდეგ ჯგუფებად: ზოგადი დანიშნულების 25,000 DWT-მდე ტანკერები; საშუალო დიაპაზონი 25,000-დან 45,000 DWT-მდე ტევადობის გემები და Large Range (მოგვიანებით Long Range - დიდი/გრძელი დიაპაზონის) იმ დროს უზარმაზარი გემებისთვის, რომლებიც 45,000 DWT-ზე დიდი იყო.  გემები 1970-იან წლებში უფრო დიდი გახდა და სია გაფართოვდა, სადაც ტონები მეტრულ ტონებშია მოცემული: 

 10,000 ზე ნაკლები : ძალიან პატარა ტანკერი
 24,999 DWT : პატარა ტანკერი
 25,000–34,999 DWT : საშუალო ტევადობის ტანკერი
 35,000–44,999 DWT : საშუალო დიაპაზონი 1 (MR1)
 54,999 DWT : საშუალო დიაპაზონი 2 (MR2)
 79,999 DWT : დიდი დიაპაზონის 1 (LR1)
 159,999 DWT : დიდი დიაპაზონის 2 (LR2)
 319,999 DWT : ძალიან დიდი ნედლი ნავთობის გადამზიდავი (VLCC)
 549,999 DWT : ულტრა დიდი ნედლი ნავთობის გადამზიდავი (ULCC)
 899,999 DWT : ჰიპერ დიდი ნედლი ნავთობის გადამზიდავი (HLCC)
 1,499,999 DWT : მეგა ნედლი ნავთობის გადამზიდავი (MCC)
 1,500,000 ზე მეტი : გიგა ნედლი ნავთობის გადამზიდავი (GCC)

 ძალიან დიდი ნედლი ნავთობის გადამზიდავის ზომის დიაპაზონი

თითქმის 380 გემიa 279,000 DWT-დან 320,000 DWT-მდე დიაპაზონში, ესენი ყველაზე პოპულარული ზომის დიაპაზონია უფრო დიდ VLCC-ებს შორის. მხოლოდ შვიდი ხომალდია ამაზე დიდი, და დაახლოებით 90 220,000 ს შორის. და 279,000 ტ DWT . 

ფაილი:Distribution_of_supertanker_sizes.png

 მსოფლიოს ფლოტები 

 გემის დროშის სახელმწიფოები

2005 წლის მონაცემებით, შეერთებული შტატების საზღვაო ადმინისტრაციის სტატისტიკის მიხედვით 10,000 LT DWT ან მეტი ზიმის 4 024 ტანკერი იყო.  აქედან 2,582 ორკორპუსიანი იყო. პანამა ტანკერების დროშის მქონე მოწინავეა და 592 გემი არის რეგისტრირებული მისი დროშის ქვეშ. ხუთ სხვა დროშის მქონე სახელმწიფოს ორასზე მეტი რეგისტრირებული ტანკერი ჰყავს: ლიბერია (520), მარშალის კუნძულები (323), საბერძნეთი (233), სინგაპური (274) და ბაჰამის კუნძულები (215). ეს დროშის მქონე სახელმწიფოები ასევე პირველ ექვსეულში შედიან მთლიანი ფლოტის ზომის მიხედვით, მკვდარი წონის ტონაჟის - DWT მიხედვით. 

 უდიდესი ფლოტები

საბერძნეთი, იაპონია და ამერიკის შეერთებული შტატები ტანკერების სამი უმსხვილესი მფლობელია (მათ შორის სხვა ქვეყნების საკუთრებაში არსებული, მაგრამ რეგისტრირებული გემები), შესაბამისად 733, 394 და 311 გემით. ეს სამ ქვეყანა 1,438 გემს ანუ მსოფლიო ფლოტის 36%-ზე მეტი ფლობს. 

 მშენებლები

ტანკერების მშენებლობაში დომინირებენ აზიური კომპანიები. მსოფლიოში არსებული 4024 ტანკერიდან 2822 (70%-ზე მეტი) სამხრეთ კორეაში, იაპონიასა და ჩინეთში აშენდა. 

 ნავთობის ცხრილები 
„ნავთობის ცხრილები“, ტანკერის ერთ-ერთი კაპიტნის, უილიამ დევისის წიგნი, გამოიცა 1903 წელს, თუმცა დევისმა თავად დაბეჭდა წიგნის ადრინდელი ვერსიები.  მასიური ნავთობის გაფართოებისა და შეკუმშვის შესახებ მისი გამოთვლებისა და ტანკერის ოფიცრებისთვის განკუთვნილი სხვა ინფორმაციის ჩათვლით, წიგნი მრავალჯერ გამოიცა. 1915 წელს „The Petroleum World“- მა აღნიშნა, რომ ეს იყო „სტანდარტული წიგნი გამოთვლებისა და კონვერტაციებისთვის“.  თანამედროვე ცხრილებისთვის, ნავთობის ტანკერებზე ნავთობის გაზომვის სტანდარტული სახელმძღვანელოა ASTM International-ის ცხრილები, კერძოდ ASTM D1250-08. 

 იხილეთ აგრეთვე 

 ნავთობის ტანკერის ისტორია
 წყალბადის ტანკერი
 გაზის გადამზიდავების სია
 ტანკერების სია
 T1 ტანკერი
 T2 ტანკერი
 T3 ტანკერი

 ცნობები 

 ბიბლიოგრაფია 












 გარე ბმულები 

 ship-photos.de : კატეგორიზებული გემების ფოტოების, მათ შორის ყველა სახის ტანკერების ფოტოების პირადი მთავარი გვერდი
კატეგორია:გემების ტიპები
კატეგორია:Pages with unreviewed translations