იენიმაჰალე (ბორჩხა)

იენიმაჰალე () — ართვინის პროვინციის ბორჩხის რაიონში მდებარე სოფელ ჩავუშლუს უბანი.

ისტორია
ადრე დამოუკიდებელი სოფელი იენიმაჰალეს სახელწოდება იყო „გაბრიელა“. ქართველი ისტორიკოსის ზაქარია ჭიჭინაძის დადგენით, ლაზური სოფლის გაბრიელის სახელი პიროვნების სახელიდან მომდინარეობს.Eter Beridze, Nigali (ნიგალი), Tiflis, 2009, s. 116   ISBN 978-9941-409-02-8 ეს ტოპონიმი თურქულში შევიდა როგორც „გაბრელა“. ეს დასახლება ასევე ცნობილი იყო „იენი მაჰალეს“ (یكی محلە) სახელით.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 380, ISBN 9789157871117.

გაბრიელა ან იენიმაჰალე მდებარეობდა კლარჯეთში, რომელიც ისტორიული საქართველოს შემადგენელი ნაწილი იყო. ოსმალებმა ეს რეგიონი XVI საუკუნეში დაიპყრეს.

სოფელი იენიმაჰალე 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის მატიანეში „იენი მაჰალეს“ (یكی محلە) სახელით რეგისტრირებულია როგორც ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის გონიოს რაიონის ნაწილი. სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 25 ოჯახისგან, სულ 70 ადამიანისგან. სოფელში საგადასახადო მიზნებისთვის აღრიცხული იყო 5 თხა, 1 ცხენი, 12 ძროხა და 5 ხარი.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 380-381, ISBN 9789157871117.

1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ ოსმალეთის იმპერიამ სოფელი რუსეთს საომარი რეპარაციის სახით გადასცა. რუსულმა ადმინისტრაციამ 1886 წლის მოსახლეობის აღწერაში დასახლება ჩაწერა ფორმით „ენიმაგლა“ ან „ენიმეჰლე“ . ის იყო ბათუმის ოლქის გონიოს მაზრის კატაბჰიას თემის 13 სოფლიდან ერთ-ერთი. მოსახლეობა შედგებოდა 5 ოჯახში მცხოვრები 14 ადამიანისგან, მათგან 8 მამაკაცი და 6 ქალი. მთელი მოსახლეობა აღრიცხული იყო როგორც „აჭარლები“, რაც ნიშნავს მუსლიმ ქართველებს.Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Batum oblastı" - 1236. რუსული მმართველობის პერიოდში ამ რეგიონში კვლევითი ექსპედიციით მყოფი ქართველი ისტორიკოსი ზაქარია ჭიჭინაძე გაბრიელის სახელით ჩაწერილ სოფელს ლაზურ სოფლებს შორის ასახელებს და აღნიშნავს, რომ იქ 5 ოჯახი ცხოვრობდა.

სოფელ გაბრიელის ან იენიმაჰალეს  თურქეთისთვის გადაცემის შემდეგ, 1922 წელს ართვინის ლივაში ჩატარებულ მოსახლეობის აღწერაში, სოფლის 4 ოჯახში ცხოვრობდა 26 ადამიანი, 12 ქალი და 14 მამაკაცი და მთელი მოსახლეობა შედგებოდა ქართველებისგან. ამ დროს ეს დასახლება იყო ართვინის ლივას ბორჩხის მაზრის მარადიდის თემის 16 სოფლიდან ერთ-ერთი.Nurşen Gök, “Artvin Livası'nın Anavatan'a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: 41, Mayıs 2008, s. 89-104. ართვინის პროვინციის მკვლევარი მუვაჰიდ ზეკი თავის 1927 წელს გამოცემულ წიგნში სოფლის სახელს წერს როგორც "იენი მაჰალე" (یكی محلە). 1926 წლის მოსახლეობის აღწერაში სოფელში 4 ოჯახში დაფიქსირდა 27 ადამიანი, მათგან 16 მამაკაცი და 11 ქალი. ამ დროისთვის ბორჩხის მაზრა თემად იყო გარდაქმნილი. 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაშიც იენი მაჰალე ცალკე სოფლად არის მოხსენიებული.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 79. იმის გამო, რომ ის არ არის შეტანილი 1935 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერაში, ჩანს, რომ იენიმაჰალე როგორც უბანი, მიუერთდა ჩავუშლუს სოფელს.

იენიმაჰალეში არის ჩანჩქერი, რომელიც ცნობილია როგორც გაბრელის ჩანჩქერი, დასახლების ძველი სახელის მიხედვით.

სქოლიო

კატეგორია:ბორჩხის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ტაო-კლარჯეთი