არუმინული ეროვნული დღე

არუმინული ეროვნული დღე () —  არუმინების, ბალკანეთის ეთნიკური ჯგუფის, ეროვნული დღე. ჯგუფი გაფანტულია ალბანეთში, ბულგარეთში, საბერძნეთში, ჩრდილოეთ მაკედონიაში, რუმინეთსა და სერბეთში. ამ დღეს ჩვეულებრივ აღნიშნავენ სხვადასხვა ქვეყნის არუმინები, ყველგან, სადაც მკვიდრობენ, ასევე არუმინული დიასპორა, თუმცა საბერძნეთის არუმინების დიდი ნაწილი მას არ აღნიშნავს.

როგორც არუმინულმა ასოციაციებმა და ორგანიზაციებმა 1991 წელს განაცხადეს,  მისი აღნიშვნის დღეა 23 მაისი,  რადგან ეს იყო დღე, როდესაც გამოცხადდა, რომ ოსმალეთის იმპერიის სულთანმა აბდულჰამიდ II-მ წინა დღეს, 1905 წლის 22 მაისს, აღიარა არუმინებისთვის „ულაჰ მილეთი“ („ვლახური მილეთი“).ref name=":5"></ref>  ამ განცხადების დღე, შესაძლოა, შეირჩა იმიტომ, რომ ის ემთხვეოდა რუმინეთის დამოუკიდებლობის დეკლარაციის წლისთავს იმ დროს. „ულაჰ მილეთის“ შექმნა რუმინეთისა და გარე ძალების, განსაკუთრებით ავსტრია-უნგრეთისა და გერმანიის იმპერიის დახმარებით მოხდა, და ის არუმინებს აძლევდა უფლებას, ჰქონოდათ საკუთარი ეკლესიები და მეტი ავტონომია განათლების სფეროში. აღიარების მნიშვნელობის გამო, დღესასწაული ზოგჯერ 22 მაისს აღინიშნება.

2002 წლის არუმინულ ეროვნულ დღეს რუმინეთის სახელმწიფო მდივანმა დორუ ვასილე იონესკუმ ბუქარესტის უნივერსიტეტში გამოაცხადა, რომ რუმინეთი კვლავ დაიწყებდა ალბანეთის, ბულგარეთისა და ჩრდილოეთ მაკედონიის არუმინული თემების მხარდაჭერას. ეს გზავნილი, რომელიც მან წაიკითხა, რუმინეთის პრემიერ-მინისტრ ადრიან ნესტასესგან იყო. თუმცა, კითხვაზე, თუ რატომ არ მოიცავდა გზავნილი საბერძნეთის არუმინებს, იონესკუმ არ უპასუხა. ეს, სავარაუდოდ, ასახავს რუმინეთის ხელისუფლების სურვილს, აღარ ჩაერიოს ე.წ. არუმინულ საკითხში, რომელმაც გამოიწვია მტრობა არუმინებზე გავლენისთვის რუმინეთსა და საბერძნეთს შორის XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში.

ისტორიკოს ნიკოლა მინოვის თანახმად, „ულაჰ მილეთის“ აღიარება საბერძნეთისთვის დიპლომატიური მარცხი იყო, რის გამოც პრო-ბერძნული არუმინები უარს ამბობენ აღნიშნონ დღე, რომელიც მათი აღქმული „სამშობლოსთვის“ მარცხის სიმბოლოა. მეორე მიზეზი შეიძლება იყოს ის ფაქტი, რომ „ულაჰ მილეთი“ თურქ-ოსმალო სულთანმა დააარსა, რამაც გამოიწვია მისი სიტყვის არაღიარება ან პატივისცემა საბერძნეთსა და თურქეთს შორის ცუდი ურთიერთობების გამო.

ჩრდილოეთ მაკედონიაში კი ეს დღესასწაული ცნობილია, როგორც „ვლახების ეროვნული დღე“ () და მას ულოცავენ ისეთი ოფიციალური პირები, როგორიცაა მაკედონიის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი ნიკოლა გრუევსკი ან ჩრდილოეთ მაკედონიის ყოფილი პრეზიდენტი სტევო პენდაროვსკი.  ფაქტობრივად, 2007 წლიდან ეს ოფიციალური სახალხო დღესასწაულია ჩრდილოეთ მაკედონიაში და არასამუშაო დღეა არუმინული ეთნიკური წარმოშობის მაკედონიელი მოქალაქეებისთვის, ჩრდილოეთ მაკედონიის შრომისა და სოციალური პოლიტიკის სამინისტროს მიერ 2007 წელს მიღებული კანონის თანახმად.

გარდა ამისა, რუმინეთში 2021 წელს დაარსდა ბალკანური რუმინულობის დღე (), როგორც ქვეყნის დღესასწაული, რომელიც ყოველ 10 მაისს აღინიშნება. ეს დღე ასევე განკუთვნილია არუმინებისთვის, ასევე მეგლენო-რუმინელებისა და ისტრო-რუმინელებისთვის, თუმცა იმ პერსპექტივით, რომ ეს სამი ხალხი არის რუმინული ეთნიკური ჯგუფები, რომლებიც დუნაის სამხრეთით ცხოვრობენ. ბალკანური რუმინულობის დღეს ასევე აღინიშნება „ულაჰ მილეთის“ დაარსება, მაგრამ ამ შემთხვევაში დღესასწაულის თარიღი ძველი სტილის მიხედვითაა, რადგან რუმინეთმა გრიგორიანული კალენდარი მხოლოდ 1919 წელს მიიღო.  იმავე წლის განმავლობაში შემოთავაზებული იყო, რომ არუმინული ეროვნული დღე ასევე დამტკიცებულიყო, როგორც რუმინული დღესასწაული, რომელიც ყოველ 23 მაისს აღინიშნება. თუმცა, რუმინეთის პარლამენტმა ეს უარყო.

იხილეთ აგრეთვე 
 Public holidays in North Macedonia

სქოლიო

კატეგორია:დღესასწაულები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
კატეგორია:ეთნიკური უმცირესობები