ვაჩეს სიტულა

ვაჩეს სიტულა () — მორთული ადრეული რკინის ხანის რიტუალური ბრინჯაოს ჭურჭელი (სიტულა), რომელიც აღმოაჩინეს XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ჰალშტატის არქეოლოგიურ ძეგლზე ვაჩეში, ცენტრალურ სლოვენიაში. ის ითვლება ზოგადად ასეთი ტიპის ჭურჭლებს შორის უმაღლესი ხარისხის ნიმუშად და ქვეყნის ერთ-ერთ უძვირფასეს არქეოლოგიურ არტეფაქტად. თარიღდება ძვ. წ. V საუკუნით და მიჩნეულია ჩრდილოეთ ილირიელების ერთ-ერთ უძველეს სიტულად, რომელიც აღმოსავლეთ ჰალშტატის ზონაშია აღმოჩენილი. ჭურჭელს აქვს რელიეფის სამი რიგი, რომელიც ასახავს მმართველი კლასის ყოველდღიურ ცხოვრებას და იმ დროის რელიგიურ მსოფლმხედველობას. ის გამოფენილია სლოვენიის ეროვნულ მუზეუმში.

არტეფაქტი
სიტულა არის 23,8 სანტიმეტრი სიმაღლის და დამზადებულია სამი ცალკეული ბრინჯაოს ფურცლისგან, რომლებიც ერთმანეთთან დაკავშირებულია ბრინჯაოს მოქლონებით. სახელური დამზადებულია სქელი გრეხილი მავთულისგან და აქვს სტილიზებული იხვის თავის ფორმის ბოლოები. ის დამზადებულია ტორევტიკის ტექნიკით და სავარაუდოდ გამოიყენებოდა როგორც რიტუალური ჭურჭელი წმინდა წყლის შესანახად. მისი მოცულობა შეფასებულია 2 ლიტრით.

ფრიზები
სიტულა მორთულია სამი ჰორიზონტალურად პარალელური რიგის ბარელიეფით, რომლებიც გამოსახავს მეომრებს, რიტუალურ ბრძოლას, ცხოველებს პატარა ფიგურების გამოყენებით. ზედა რიგი აჩვენებს მეომრების საზეიმო პროცესიას ფეხით, ცხენებზე და ორ ეტლზე. შუა რიგი აჩვენებს მთავარ მოვლენას: თავდაპირველად მარცვლეულის შეწირვას, რომელსაც მოსდევს ზეიმი, სადაც ოთხი ღირსეული პიროვნება თავიანთ ტახტებზე ზის და თითოეული მათგანი სხვა ადამიანებისგან საჩუქრებს იღებს. ამას მოსდევს სცენა, რომელიც აჩვენებს რიტუალურ ჭიდაობას პრიზისთვის (ქოთნის ფორმის ჩაფხუტი გრძელი ქოჩრით). ქვედა რიგზე გამოსახულია რვა ცხოველი რიგში: პირველი არის ლომი მგლის კუდით, რომელიც ცხოველის ფეხს შთანთქავს, მას მოსდევს სამი შველი და ოთხი თხა. ზედა ორი რიგი ქმნის უწყვეტობას, ეპოსის მსგავსად. ჭურჭლის რელიეფები ეტრუსკული ხელოვნების გავლენას აჩვენებს.

მემკვიდრეობა
სიტულიდან აღებული პატარა ფიგურები გამოიყენება როგორც ფონური გრაფიკა სლოვენიის პასპორტში და ხუთჯერ გადიდებული სახით ნაჩვენებია ბრინჯაოს რეპლიკაზე, რომელიც დგას ვაჩეს არქეოლოგიური ბილიკის დასაწყისში, რომლის ტურებსაც ატარებს ვაჩედან ოჯახური თეატრალური ჯგუფი. სხვა მნიშვნელოვანი ძეგლები არქეოლოგიურ ბილიკზე არის რკინის ხანის სასაფლაოები რონკარის ხეობებში  და რებერის, ნად-ლაზოსა და დრაგეს ადგილებში, ყოფილი ტერასული დასახლებით სპოდნია-კრონასა და ზგორნია-კრონას ადგილებში.

სქოლიო

კატეგორია:სლოვენიის ისტორია