ტინ ჰინანი

ტინ ჰინანი — IV საუკუნის ტუარეგი დედოფალი. შენობა, რომელიც მის აკლდამად ითვლება, საჰარაში, ალჟირის აჰაგარის რეგიონის ქალაქ აბალესაში მდებარეობს.
აჰაგარის დედოფალი
ლეგენდები
ტინ ჰენანს ხანდახან „აჰაგარის დედოფალს“ უწოდებენ, ტუარეგების შერქმეულ „ტამენოკალტთან“ ერთად, რომელიც ასევე „დედოფალს“ აღნიშნავს. სახელი პირდაპირ „კარვების ქალად“ ითარგმნება, თუმცა შესაძლოა მეტაფორულად „ყველა ჩვენგანის დედას“ ნიშნავდეს.

ადგილობრივი ლეგენდების მიხედვით ტინ ჰინანი „გაქცეული პრინცესა“ იყო, რომელიც დაახლოებით ახ. წ. მეოთხე საუკუნეში ცხოვრობდა. საჰარის ჩრდილოეთიდან წამოსული ჰინანი და მისი მხლებლების ქარავანი გარდაუვალ სიკვდილს ელოდა, როდესაც შემთხვევით უდაბნოს ჭიანჭველების ბუდეებში მარცვლეულს წააწყდა. სხვა, ნაკლებად დამკვიდრებულ ლეგენდებში ჰინანი მუსლიმად მოიხსენიება.მისი აკლდამის თარიღიდან გამომდინარე, ეს თეორია ქრონოლოგიას არ შეესაბამება. ერთ-ერთ ისტორიაში ტინ ჰინანს ქალიშვილი (ან შვილიშვილი) ჰყავდა, სახელად კელა, ხოლო ვინმე ტახმატს ორი ქალიშვილი შესძენოდა - ეს ბავშვები აჰაგარის ტუარეგების წინაპრებად მიიჩნევიან. ნარატივის სხვა ვერსიით თავად დედოფალს ჰყავდა სამი ქალიშვილი (რომელთაც უდაბნოს ცხოველების ტოტემური სახელები ერქვათ) რომლებიც ამ ტომის ფუძემდებელნი იყვნენ.
ტინ ჰინანის აკლდამა
მეოცე საუკუნის პირველი ნახევრისათვის ტინ ჰინანის ლეგენდები უკვე მოძველებულად და არასანდოდ მიიჩნეოდა, მაგრამ 1925 წელს მკვლევრებმა მისი აკლდამა აღმოაჩინეს, რითიც მისი არსებობაც დაამტკიცეს. ალჟირში, აბალესას  ოაზისის მახლობლად, ქალაქ ალჟირიდან დაახლოებით 1550 კმ (1000 მილის) დაშორებით, დაახ. 38 მეტრის (125 ფუტი) სიმაღლის მომრგვალებულ ბორცვზე, რომელიც ორი უადის გადაკვეთის ადგილთან მდებარეობს, გვხვდება დასაკრძალი შენობა, რომელსაც მსხლის ფორმა აქვს და რომელშიც 11 ოთახია გამოყვანილი.

ტინ ჰინანის სამარხი ბაირონ ხუნ დე პორორკმა 1925 წელს, საფრანგეთის არმიის მხარდაჭერით გახსნა, და არქეოლოგებმა უფრო ღრმა კვლევები 1933 წელს ჩაატარეს. მასში ნაპოვნი იქნა ქალის ჩონჩხი (სავარაუდოდ ახ. წ. მეოთხე საუკუნეში დამარხული) რომელიც ხის ბალდახინზე, ზურგზე იწვა, ხოლო თავი აღმოსავლეთისაკენ ჰქონდა მიმართული. აკლდამაში ჩაყოლებული ჰქონდა მძიმე ოქროსა და ვერცხლის სამკაული, რომელთაგან ზოგიერთიც მარგალიტით იყო მოოჭვილი. მარჯვენა მკლავზე ეკეთა 7 ვერცხლის, ხოლო მარცხენა მკლავზე 7 ოქროს სამაჯური. სხეულთან ახლოს იპოვნეს კიდევ ერთი ვერცხლის სამაჯური და ერთი ოქროს ბეჭედი. ყელზე საკმაოდ დატვირთული და აღმოჩენისას უკვე ნაწილებად დაშლილი ოქროსა და მარგალიტის ყელსაბამი უნდა ჰკეთებოდა.

აკლდამაში დაკრძალვის სარიტუალო საგნებიც იქნა აღმოჩენილი. მათში შედიოდა „ვენერას“ ქანდაკება, შუშის თასი (დაიკარგა მეორე მსოფლიო ომში), შვერილებიანი რკინის ისრის თავები, რკინის დანა და ოქროს კილიტა, რომელზეც კონსტანტინე I-ის 308-დან 324 წლამდე გამოცემული მონეტის ანაბეჭდი იყო დატანილი. ლეგენდებში თქმული მეოთხე-მეხუთე საუკუნის თარიღი ემთხვევა ხის ბალდახინის რადიონახშირბადული დათარიღების შედეგებს, ასევე თიხის ჭურჭლისა და აკლდამის სხვა ავეჯის სტილს (გვხვდება მესამე საუკუნის სტილის რომაული თიხის ლამპა). კედლებზე ტიფინაგით შესრულებულ წარწერებს ვხედავთ. თავად აკლდამა საჰარაში გავრცელებულ სამშენებლო სტილთან თანხვედრაშია.

ნეშტის ანთროპოლოგიურმა გამოკვლევამ დაადგინა რომ სხეული მაღალი, საშუალო ასაკის ბერბერი ქალისა უნდა ყოფილიყო. ჩონჩხი ამჟამად ალჟირში, ბარდოს ეროვნულ მუზეუმში ინახება.
ლიტერატურა


სქოლიო

კატეგორია:გარდაცვლილი IV საუკუნე