თექინი (ბორჩხა)

თექინი () — უბანი, რომელიც მიეკუთვნება ქარშიქოის  დასახლებას ართვინის პროვინციის ბორჩხის რაიონში.

ისტორია
წარსულში დამოუკიდებელი სოფლის, თექინის ძველი სახელწოდებაა ხინწყანა. ქართული წარმოშობის ტოპონიმი ხინწყანა (ხინწყანა) შედგება სიტყვებისგან „ხინწი“ (ხინწი), რაც ნიშნავს ყურძნის წიპწას, და „ყანა“ (ყანა), რაც ნიშნავს მინდორს.A Comprehensive Georgian-English Dictionary, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5A Comprehensive Georgian-English Dictionary, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 ეს ტოპონიმი თურქულ ენაში შევიდა როგორც ჰინსკანა (خنسقانا).

ხინწყანის სოფელი მდებარეობდა კლარჯეთში, რომელიც ისტორიული საქართველოს ერთ-ერთი რეგიონი იყო. ოსმალებმა ეს რეგიონი ქართველებისგან XVI საუკუნეში დაიპყრეს. ის ფაქტი, რომ სოფელს ქართული სახელი აქვს, მიუთითებს, რომ ის ამ პერიოდიდან იღებს სათავეს.

ხინწყანის სოფელი, 1835 წლის ოსმალური მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, ლივანეს სანჯაყს ეკუთვნოდა. ამ დროს, როცა ოსმალეთის ადმინისტრაცია მოსახლეობის აღწერას გადასახადების დაწესებისა და ჯარში გაწვევის მიზნით ატარებდა და მხოლოდ მამაკაცებს აღრიცხავდა, სოფელში 30 ოჯახში 94 მამაკაცი ცხოვრობდა. თუ დავუშვებთ, რომ ქალების რაოდენობა მამაკაცების ტოლია, შეიძლება ითქვას, რომ ხინწყანის სავარაუდო მოსახლეობა 188 ადამიანს შეადგენდა.

სოფელი ხინწყანა ან ჰინსკანა 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ ოსმალეთის იმპერიამ რუსეთს გადასცა, როგორც საომარი რეპარაცია. რუსული ადმინისტრაციის მიერ 1886 წლის აღწერაში ხინწკანად (Хинцкана) აღნიშნული დასახლება ბათუმის სანჯაყის გონიოს ოლქის საბაურის ნაჰიეს სამი სოფლიდან ერთ-ერთი იყო. მოსახლეობა შედგებოდა 29 ოჯახში მცხოვრები 114 ადამიანისგან, მათ შორის 54 მამაკაცი და 60 ქალი. მთელი მოსახლეობა ჩაიწერა როგორც „აჭარელი“, რაც ნიშნავს მუსლიმ ქართველს.Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Batum oblastı" - 1250.  ქართველმა ისტორიკოსმა ზაქარია ჭიჭინაძემ, რომელმაც რუსული მმართველობის დროს რეგიონში კვლევითი ექსპედიცია მოაწყო, 1893 წელს დაწერა, რომ სოფელში იყო 30 ოჯახი, ხოლო 20 ოჯახი გადასახლდა ოსმალეთის ტერიტორიაზე.

მას შემდეგ, რაც სოფელი ხინწყანა ან ჰინსკანა თურქეთს გადაეცა, 1922 წელს ართვინის ლივაში ჩატარებული მოსახლეობის აღწერის დროს სოფელში 20 ოჯახში ცხოვრობდა 74 ადამიანი, მათ შორის 30 ქალი და 44 მამაკაცი, და ეს მოსახლეობა მთლიანად ქართველებისგან შედგებოდა.Nurşen Gök, “Artvin Livası'nın Anavatan'a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: 41, Mayıs 2008, s. 89-104. მუვაჰიდ ზექი, რომელიც ცნობილია ართვინის პროვინციის კვლევით, 1927 წელს გამოცემულ თავის წიგნში სოფლის სახელს წერს როგორც „ჰინსკანა“ (خنسقانا). 1926 წლის მოსახლეობის აღწერაში სოფელში 22 ოჯახში 75 ადამიანი იყო აღრიცხული, მათ შორის 43 მამაკაცი და 32 ქალი.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, 1927, s. 119.

ხინწყანას სახელი, ისევე როგორც ართვინის პროვინციის სხვა სოფლების სახელები, 1925 წელს შეიცვალა და სოფელს თექინი დაერქვა. შესაბამისად, 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ეს დასახლება მითითებულია როგორც თექინი (تكین).Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 79. მოგვიანებით თექინის სოფელი უბნის სახით ქარშიქოის მიუერთდა. დღესდღეობით თექინი ცნობილია როგორც ქვემო თექინის და ზემო თექინის უბნები.

სქოლიო

კატეგორია:ბორჩხის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ტაო-კლარჯეთი