ბოშათა მუსიკალური და დრამატული თეატრი "რომენი"

ბოშათა თეატრი „რომენი“ () მოსკოვიში, რუსეთი, არის უძველესი და მსოფლიოში ყველაზე ცნობილი ბოშური თეატრი. თეატრი წარმოადგენს ბოშური კულტურის მნიშვნელოვან ცენტრს რუსეთში და მისი დაარსების დღიდან — 1931 წელს — იქცა ბოშა ხელოვანთა მიზიდულობის ცენტრად.

 ბოშათა თეატრ „რომენის“ წინამორბედები 
XVIII საუკუნესა და XIX საუკუნეში მოსკოვისა და სანქტ-პეტერბურგიში არსებობდა ქოროსების ბოშური ქოროსები.

XIX საუკუნის ბოლოს, ბოშური ქოროსების ერთ-ერთი დირიჟორი, ნიკოლაი შიშკინი, ჩამოაყალიბა პირველი ბოშური თეატრალური დასი. ამ დასის სადებიუტო წარმოდგენა შედგა ოპერეტაში „ბოშური სიმღერები სახეებში“ (), რომელიც თეატრ „არქადიის“ მთავარ დასთან ერთად განხორციელდა. წარმოდგენა პირველად გაიმართა 1886 წელს და რამდენიმე წელი გაგრძელდა. 13 აპრილს, 1887 წელს მალის თეატრში შედგა შტრაუსის ოპერეტა „ბოშა ბარონის“ პირველი სპექტაკლი, რომელშიც ბოშების როლებს შიშკინის დასი ასრულებდა.

20 მარტს, 1888 წელს მალის თეატრში შედგა პირველი ბოშურ ენაზე შესრულებული ოპერეტა „ტყის შვილები“-ს პრემიერა. სპექტაკლი სრულად ბოშათა დასის მიერ იყო წარმოდგენილი. დადგმამ წარმატებით იარსება 18 წელი.

1892 წელს შიშკინმა დადგა ახალი ოპერეტა — „ბოშათა ცხოვრება“.

1920-იანი წლებში სსრკ-ში მრავლად არსებობდა ბოშათა ანსამბლები, რომლებიც მომღერლების, მოცეკვავეებისა და მუსიკოსების მონაწილეობით გამოდიოდნენ.

 თეატრის ისტორია 

24 იანვარს, 1931 წელს მოსკოვში გაიხსნა ბოშური თეატრალური სტუდია „ინდო-რომენი“. ერთ თვეში სტუდიამ წარმოადგინა პირველი დადგმა.

„ინდო-რომენის“ პირველი რეჟისორი და მუსიკის კომპოზიტორი იყვნენ ებრაელი საზოგადოებრივი მოღვაწეები — მოიშე გოლდბლატი და სემიონ ბუგაჩევსკი. ალექსანდრ ტიშლერი ხშირად იწვევდნენ მხატვარ-დეკორატორად.

16 დეკემბერს, 1931 წელს, სტუდიამ წარმოადგინა თავისი პირველი სრული მუსიკალურ-დრამატული სპექტაკლი — „ცხოვრება ბორბლებზე“ (), რომელიც სამ აქტად იყო გაყოფილი და ეფუძნებოდა ბოშა დრამატურგ ალექსანდრ ჰერმანოს პიესას. ამ წარმოდგენის შემდეგ, სტუდიას ეწოდა ბოშათა თეატრი „რომენი“. თეატრის პირველი დირექტორი იყო გეორგი ლებედევი, რუსკა ბოშა.

1940 წლიდან, თეატრის ყველა წარმოდგენა სრულდება რუსულ ენაზე.

2008 წლისთვის თეატრის დირექტორი იყო ნიკოლაი სლიჩენკო — ბოშა მსახიობი, რომელიც პოპულარული იყო რუსეთში.

 თეატრ „რომენთან“ დაკავშირებული მნიშვნელოვანი ფიგურები 
საშა კოლპაკოვი — გიტარისტი, ვოკალისტი, კომპოზიტორი

ვალენტინა პონომარიოვა — მსახიობი, მომღერალი

ნიკოლაი სლიჩენკო — მსახიობი

ნინა დუდაროვა — პოეტი, პედაგოგი, მწერალი, მთარგმნელი

 თეატრის კულტურულ-საგანმანათლებლო როლი 
ბოშათა თეატრი „რომენი“ არ არის მხოლოდ სანახაობრივი ხელოვნების სივრცე — ის ასევე მნიშვნელოვან კულტურულ-საგანმანათლებლო მისიას ატარებს რუსეთის მრავალეთნიკურ საზოგადოებაში. თეატრის ფუნქცია სცილდება სცენურ წარმოდგენებს და ვრცელდება ეთნიკური უმცირესობების თვითიდენტობის შენარჩუნებასა და პოპულარიზაციაზე.

1930-იანი წლებიდან მოყოლებული, თეატრი „რომენი“ აქტიურად მუშაობდა ბოშათა განათლების დონის ამაღლებაზე. სსრკ-ის პერიოდში თეატრის მსახიობები და რეჟისორები მონაწილეობდნენ სახელმწიფოს ინიციატივებით განხორციელებულ კულტურულ კამპანიებში, რომლებიც მიზნად ისახავდა ბოშა მოსახლეობის სოციალურ ინტეგრაციას.Crowe, David M. A History of the Gypsies of Eastern Europe and Russia, St. Martin’s Griffin, 1996, ISBN 0-312-16262-5. თეატრის წარმომადგენლები წლების განმავლობაში მართავდნენ საჯარო ლექციებსა და შეხვედრებს სკოლებში, ბიბლიოთეკებში და კულტურულ ცენტრებში, სადაც განიხილებოდა ბოშების ისტორია, ფოლკლორი, ენები და ტრადიციები.

განსაკუთრებით აღსანიშნავია თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელობის ინიციატივით 1970-იან წლებში დაწყებული პროგრამა, რომლის მიზანიც იყო ბოშა ახალგაზრდების პროფესიულ თეატრალურ განათლებაში ჩართვა. ამ პროგრამის ფარგლებში, მრავალი ნიჭიერი მოსწავლე ჩაირიცხა თეატრალურ სასწავლებლებში, რომელთაც შემდგომ წარმატებით განაგრძეს კარიერა თეატრში „რომენი“ და მის გარეთ. ამ პროცესმა ხელი შეუწყო ბოშათა პროფესიული ინტეგრაციის გაძლიერებას რუსული კულტურის სივრცეში.Lebl, Leszek. “Roma in Soviet and Russian Culture.” Nationalities Papers, Vol. 28, No. 1, 2000, pp. 123–139.

თანამედროვე ეტაპზე, თეატრი „რომენი“ აგრძელებს აქტიურ თანამშრომლობას სხვადასხვა არასამთავრობო ორგანიზაციებთან და იუნესკოსთან კულტურული მრავალფეროვნების მხარდაჭერის მიზნით. თეატრის არქივი, რომელიც შეიცავს ასობით უნიკალურ ფოტოს, დოკუმენტსა და ვიდეოჩანაწერს, მნიშვნელოვან წყაროს წარმოადგენს ბოშათა კულტურის შესწავლისათვის. მას ხშირად იყენებენ მკვლევრები, სტუდენტები და ეთნოგრაფები.

თეატრი „რომენი“ ასევე ითავსებს ფესტივალების, კონცერტებისა და გამოფენების ორგანიზებას, რაც საშუალებას აძლევს საზოგადოებას სხვადასხვა კუთხით გაეცნოს ბოშურ ხელოვნებას. 2011 წელს თეატრმა უმასპინძლა საერთაშორისო კულტურულ ფორუმს „ცოცხალი ტრადიციები“, სადაც წარმოდგენილი იყო ბოშური კულტურის ნიმუშები უნგრეთიდან, რუმინეთიდან, სლოვაკეთიდან და ესპანეთიდან. ღონისძიებამ დიდი გამოხმაურება მოიპოვა როგორც მედიის, ისე პროფესიული წრეების მხრიდან.“Roma Theatre Festival in Moscow”, The Moscow Times, 12 October 2011.

თეატრის საგანმანათლებლო საქმიანობას შორის მნიშვნელოვანია მისი ბავშვთა და ახალგაზრდული პროგრამები, რომლებიც აერთიანებს სცენის ხელოვნების სწავლებას, ლიტერატურულ წრეებსა და კულტურულ გაცვლით პროექტებს. ეს ინიციატივები ამყარებს ბოშა თემის ახალგაზრდა თაობის იდენტობასა და კავშირებს საკუთარ კულტურულ ფესვებთან, რაც კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ბოშების გლობალურ საზოგადოებებში გაბატონებული დისკრიმინაციასა და ასიმილაციური ზეწოლის პირობებში.McDonald, Christina. Roma Cultural Identity and the Role of Theatre, Roma Studies Journal, Vol. 3, 2015.

ლიტერატურა




Crowe, David M. A History of the Gypsies of Eastern Europe and Russia. St. Martin’s Press, 1996. ISBN 0-312-16262-5
Lebl, Leszek. „Roma in Soviet and Russian Culture.“ // Nationalities Papers, Vol. 28, No. 1, 2000, გვ. 123–139
McDonald, Christina. Roma Cultural Identity and the Role of Theatre. // Roma Studies Journal, Vol. 3, 2015
Барбарич, Анна. Музыкально-драматический театр «Ромэн» – Храм цыганского искусства. Москва: Искусство, 1981
Деметер, Н. И. Цыгане России: История и Современность. Москва: Наука, 2000
Деметер, Надежда. „История театра «Ромэн» как путь художественного осмысления цыганской идентичности.“ // Вестник Института Наследия, № 4, 2017
Сыркина, Флора Яковлевна. Александр Григорьевич Тышлер. Москва: Советский Художник, 1966 ონლაინ წვდომა

 რესურსები ინტერნეტში 

თეატრი „რომენის“ ოფიციალური ვებგვერდი 
ინფორმაცია თეატრ „რომენის“ შესახებ  (ინგლისურად)

სქოლიო

კატეგორია:მოსკოვის თეატრები
კატეგორია:ბოშების კულტურა
კატეგორია:ბოშები რუსეთში
კატეგორია:1931 წელს დაარსებულები
კატეგორია:დრამატული თეატრები
კატეგორია:მუსიკალური თეატრები
კატეგორია:რუსული კულტურა
კატეგორია:მოსკოვის კულტურა
კატეგორია:ბოშები კულტურაში
კატეგორია:ეთნიკური თეატრები
კატეგორია:მოსკოვის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:რუსეთის თეატრალური ორგანიზაციები
კატეგორია:რუსეთში მულტიკულტურული ხელოვნება
კატეგორია:ბოშური ხელოვნება
კატეგორია:რუსეთში დაარსებული კულტურული ორგანიზაციები
კატეგორია:ბოშები
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით