ბარბერინისა და ჯუბონარის სასახლე

ბარბერინისა და ჯუბონარის სასახლე () — პალაცო ბარბერინი აი ჯუბონარი, ასევე ცნობილი როგორც კაზა გრანდე ბარბერინი, რომ განვასხვავოთ იგი უფრო ცნობილი სასახლისგან ტრევის უბანში — ისტორიული სასახლე რომში. ეს იყო პირველი საოჯახო რეზიდენცია პაპის დედაქალაქში. კვატრო ფონტანეს სასახლის მშენებლობის შემდეგაც კი, იგი რჩებოდა ტადეოს, პალესტრინას მთავრის საცხოვრებლად, სანამ ის საფრანგეთში გაიქცეოდა. სასახლე ბარბერინის ოჯახის საკუთრებაში დარჩა XVIII საუკუნის მეოთხე ათწლეულამდე, როდესაც მათ ის მიყიდეს ფეხშიშველ კარმელიტებს, რომლებმაც ის თავიანთი გენერალური კურიის შტაბბინად აქციეს; შემდეგ გადავიდა მონტე დი პიეტას საკუთრებაში, ახლა კი რომის მუნიციპალიტეტს ეკუთვნის და მასში განთავსებულია საგანმანათლებლო დაწესებულებები, მათ შორის ვიტორია კოლონას უმაღლესი სკოლა.

ისტორია
 ბარბერინი (1581–1734) 
 მონსინიორ ფრანჩესკო 
სასახლემ, მისი საცხოვრებელი ფაზის განმავლობაში, თანდათანობით მიიღო ფორმა თითქმის ოთხმოცი წლის (1581-1658) და ოთხი თაობის განმავლობაში, მეზობელი სახლების მრავალი თანმიმდევრული შესყიდვით, რამაც გააფართოვა იგი პარალელურად ბარბერინის ოჯახის მზარდი სიმდიდრის კვალდაკვალ. მშენებლობის საწყისი წერტილი იყო 1581 წლის 15 ივნისს სახლის შესყიდვა ფრანჩესკო ბარბერინის (1528-1600) მიერ, რომელიც იყო საპაპო პროტონოტარიუსის და ოჯახის რომაულ საზოგადოებაში ინტეგრაციის მთავარი ინიციატორი.  მონსინიორმა, რომელმაც 1584 წელს რომში ჩაიყვანა თავისი ძმისშვილი მაფეო რომის კოლეჯში სასწავლებლად, შემდეგ წლებში სრულყო პროექტი ახალი სახლების შესყიდვით, რომლებიც ესაზღვრებოდნენ მის საკუთარ სახლს ვია დეი ჯუბონარიზე, დღევანდელი პიაცა კაიროლის მიმართულებით, და ანიბალე ლიპის დაავალა პირველი და მეორე სართულების მოწყობა ეზოს გარშემო, თითოეულზე ოთხი ოთახითა და დარბაზით.

 მაფეო 
300px|მინი
როდესაც ფრანჩესკო გარდაიცვალა, ქონება მთლიანად მისი ძმისშვილის, მაფეოს ხელში დარჩა, რომელიც იმ პერიოდში იყო საპაპო პროტონოტარიუსი და პალატის კლერიკი, მას უკვე დაწყებული ჰქონდა სწრაფი კარიერა პრელატის რანგში, ნაწილობრივ იმ მნიშვნელოვანი ფინანსების წყალობით, რომელიც მას ბიძამისმა დაუტოვა (გამოთვლით 100,000-ზე მეტი სკუდი მოძრავი ქონება, ჯუბონარიზე სახლებისა და რომის მახლობლად ორი ფერმის გარდა). მონსინიორი მაფეო უახლოეს ნათესავებს რომში იხმობდა და 1600-1603 წლებს შორის, შენობაზე სამუშაოებს უკვეთავდა მათ დასაბინავებლად, ფლამინიო პონციოს ხელმძღვანელობით, რომელიც 2600 სკუდად იყო შეფასებული. 1606 წელს კარდინალად დანიშვნის შემდეგ, მაფეომ (რომელიც დიპლომატიურ და სამთავრობო მისიებში იყო ჩართული პარიზსა და ბოლონიაში, და ცხოვრობდა თავის სპოლეტოს დიოცეზში, იშვიათად ცხოვრობდა რომში 1601-1617 წლებს შორის) სხვა სასახლეები დაიქირავა თავისთვის: ჯერ სალვიატის ოჯახის კუთვნილი რომის კოლეჯთან, შემდეგ კი მადრუცოს ოჯახის სასახლე ბორგოში; თუმცა, რათა თავისი ოჯახისთვის უზრუნველეყო საცხოვრებელი, რომელიც შეესაბამებოდა ახალი კარდინალის რანგს, იგი განაგრძობდა სახლების შესყიდვას ვია დეი ჯუბონარიზე, ახდენდა მათი ფასადების გაერთიანებას და მთავარი სართულის მოწყობას ერთიან ბინად რვა ოთახით: ამ ფაზას, რომელიც 1612 წლისთვის დასრულდა, განეკუთვნება პატარა სამლოცველო, რომელიც დღესაც არსებობს და რომელიც მოხატული იყო პასინიანოს მიერ, მხატვრის მიერ, რომელიც კარდინალმა ასევე დაიქირავა ოჯახური სამლოცველოს დეკორაციისთვის სანტ'ანდრეა დელა ვალეში. კაზა გრანდეს პატარა სამლოცველოს ერთ მხარეს, იმ დროის ჩვეულებისამებრ, ფანჯარა გადიოდა გვერდითი დარბაზების ერთ-ერთში, საიდანაც ოჯახს შეეძლო დასწრებოდა ღვთისმსახურებებს. 1620 წლისთვის, მაფეოს პაპის ტახტზე არჩევამდე რამდენიმე წლით ადრე, ახალმა გაფართოების სამუშაოებმა მის ძმა კარლოს ოჯახის მიერ დაკავებული ბინა მიიყვანა ცამეტი სალონის კონსისტენციამდე ლოჯიანი ეზოს გარშემო.

 ბარბერინისეული ბოლო გაფართოების სამუშაოები: კარლო, ტადეო და ფრანჩესკო 
250px|მინი
მაფეოს 1623 წელს პაპად არჩევასთან ერთად, ურბან VIII-ის სახელით, ბარბერინების წინაშე კვლავ დადგა საკუთარი თავის შესაფერისი წარმომადგენლობითი რეზიდენციით უზრუნველყოფის საკითხი. მაშინ როდესაც იბადებოდა კვატრო ფონტანეს დიდებული სასახლის იდეა და იხსნებოდა სამშენებლო მოედანი, 1625 წელს სფორცა ჩეზარინის ვილის შესყიდვით, კაზა გრანდე, რომელიც პაპის ძმას კარლოს გადაეცა, 1623-1624 წლებში აღიჭურვა ახალი ოთახებით და ერთიანი ფასადით ვია დეი ჯუბონარიზე, ჯოვანი მარია ბონაცინის მიერ, სამოციქულო კამერის არქიტექტორისა და ფლამინიო პონციოს ცოლისძმის მიერ. კარლომ იმ წლებში მიიღო ჯერ წმინდა რომის ეკლესიის გონფალონიერის ტიტული, პაპის მილიციის კაპიტან-გენერლის თანამდებობით, შემდეგ კი მონტეროტონდოს ჰერცოგის კეთილშობილური ტიტული, ფეოდალური მამული, რომელიც 1626 წელს ორსინისგან შეისყიდა. როდესაც ის 1630 წელს გარდაიცვალა, კაზა გრანდე მის შვილს, ტადეოს გადაეცა, პალესტრინას პრინცს და ეკლესიის გენერალს მამის ნაცვლად, რომელმაც შეინარჩუნა იქ თავისი რეზიდენცია და დაუკვეთა მნიშვნელოვანი ახალი სამუშაოები (1640-1642) არქიტექტორ ფრანჩესკო კონტინის, რომელიც რამდენიმე წლის განმავლობაში აქტიურად მუშაობდა ბარბერინის ოჯახისთვის სანტა სუზანას მონასტერში და შემდგომში შექმნა ოჯახისთვის ისეთი ნაწარმოებები, როგორიცაა სანტა როზალიას ეკლესია და ბარბერინის სამკუთხედი პალესტრინაში. კონტინის ნამუშევარი იყო შენობის მთელი კორპუსი პიაცა დელ მონტე დი პიეტაზე, ახლა უკვე დაკარგული პორტალით ფასადზე, ატრიუმი, რომელიც შემკობილი იყო თორმეტი აღმოსავლური გრანიტის სვეტით, ისინი კი  ვატიკანის მუზეუმებშია, ეზო და კუთხის სახურავის ტერასა. სამუშაოები შეწყდა ურბან VIII-ის გარდაცვალების შემდეგ, როდესაც ბარბერინის ოჯახი საფრანგეთში გაიქცა, მისი მემკვიდრის ინოცენტ X-ის მიერ გახსნილი გამოძიების ფარგლებში, რომელიც ეხებოდა პაპის სახელმწიფო ქონების არაკანონიერ მართვას, და განახლდა ოჯახის ქალაქში დაბრუნების შემდეგ კარდინალ ფრანჩესკოს ინიციატივით, რომელიც კვლავ კონტინის ხელმძღვანელობით დასრულდა 1653-1658 წლებში.

 რომში დაბრუნების შემდეგ: საკუთრების მრავალჯერადი ცვლილება და საბოლოო გაყიდვა 
რომში დაბრუნებისა და კვირინალის გორაკზე სასახლის მფლობელობის დაბრუნების შემდეგ, ბარბერინის ოჯახი, კაზა გრანდეზე სამუშაოების დასრულებასთან ერთად, შეუდგა გამოსავლის ძიებას იმ უზარმაზარი ქონებისთვის, რომელიც იმ დროისთვის, ტადეოს გადასახლებაში გარდაცვალების შემდეგ (1647), არსებითად ტვირთად იქცა ოჯახის ფინანსებზე. შენობა, რომელიც პრინც მაფეოს გადაეცა, მან 1658 წელს 50,000 სკუდად მიჰყიდა თავის ბიძას, კარდინალ ანტონიოს, რომელიც 1671 წელს გარდაიცვალა და იგი უანდერძა თავის ძმას ფრანჩესკოს და ძმისშვილ კარლოს, ორივე კარდინალს, და კვლავ მაფეოს. სამმა მათგანმა სასახლე სამი წლის შემდეგ მიჰყიდა სტეფანო პალავიჩინის, კარდინალ ლაზაროს ძმას, რომელიც ცოტა ხნის წინ იქნა კარდინალად აყვანილი და თავისთვისა და თავისი ხელოვნების კოლექციებისთვის საცხოვრებელს ეძებდა. გაყიდვის ხელშეკრულება 50,000 სკუდად, დათარიღებული 1674 წლის 12 თებერვლით, ითვალისწინებდა კაზა გრანდეს გამოსყიდვის შესაძლებლობას ოცი წლის განმავლობაში, რაც განახორციელა 1694 წელს მარტო კარდინალმა კარლო ბარბერინიმ.There has often been confusion over the dates of purchase and redemption of the palace, often set the former at 1671 and the latter at 1680, and the terms of redemption, as reported, range from twenty to twenty-five years, the latter being used to explain the exceeding of the royal term in cases where the date of sale is set at 1671 and the date of repurchase at the actual 1694. For the correct dates, see the previous note. These errors, caused by the lack of scholarly attention to the history of the Casa Grande in comparison with the more important palace at the Quattro Fontane, are quite frequent in other matters as well, such as the erroneous attribution to Borromini of the 18th-century atrium and to Maderno of the spiral staircase around it (reported, for example, in the Rionali Guides and in the volumes published by Newton Compton in the bibliography). სასახლე შემდეგ გაქირავდა რეზიდენციად დიპლომატ გეორგ ადამ II ფონ მარტინიცისთვის, წმინდა რომის იმპერიის ელჩისთვის წმინდა საყდართან (1696-1700). ბარბერინები კვლავ შეეცადნენ თავი დაეღწიათ მათი პირველი რომაული სასახლისგან 1711 წელს, მონტე დი პიეტასთან ლობირებით, რომ მას შეეძინა იგი, და 1726 წელს, ამჯერად ცდილობდნენ მისი მიყიდვას პაპის მთავრობისთვის სასამართლოდ გამოსაყენებლად, სანამ 1734 წლის 12 ოქტომბერს, კარდინალმა ფრანჩესკო ბარბერინიმ (1662-1738), კარდინალ კარლოს ძმისშვილმა და მემკვიდრემ და ოჯახის მამრობითი ხაზის და კანონიერი შთამომავლების ბოლო წარმომადგენელმა,The lineage became extinct with Cornelia Costanza (1716-1797), who went to marry Prince Giulio Cesare Colonna di Sciarra; the family surname and titles were assumed by the descendants from this marriage and later passed into the House of Sacchetti. There was an illegitimate line through a half-brother of Cornelia Costanza, Maffeo Callisto (b. 1688), legitimized as Marquis of Corese but excluded from the lineage. საბოლოოდ მოახერხა ქონების გადაცემა ფეხშიშველ კარმელიტთა ორდენისთვის.

 ფეხშიშველ კარმელიტთა ორდენი (1734–1759) 
ფეხშიშველი კარმელიტების მფლობელობა კაზა გრანდეს ისტორიაში მოკლე შუალედი იყო. ორდენმა ახალი შტაბ-ბინის შესყიდვა დაადგინა 1734 წლის გენერალურ თავში, მოკლე დროში გააფორმა ხელშეკრულება კარდინალ კარლო ბარბერინისთან. სამი თვის განმავლობაში, შენობის საზეიმო კურთხევა, რომელიც გამოიყენებოდა როგორც მონასტერი და ორდენის გენერალური კურიის შტაბ-ბინა, განხორციელდა 1735 წლის 21 იანვარს კარმელიტ კარდინალ ჯოვანი ანტონიო გვადანის მიერ. კონტინის ატრიუმი გადაკეთდა ეკლესიად, რომელიც მიეძღვნა წმინდა ტერეზასა და ჯვრის წმინდა იოანეს, ფეხშიშველი კარმელიტების დამაარსებლებსა და დიდებას. მონასტერში ორდენის სამი გენერალური თავი შეიკრიბა, სანამ 1759 წელს ის კარმელიტების მიერ მიყიდული იქნა მონტე დი პიეტას და გადავიდა უფრო პატარა როჩის სასახლეში ვია დი მონსერატოზე.

 Monte di Pietà (1759–1880) 
250px|მინი|მარცხნივ
რომის Monte di Pietà-ს უძველესი ინსტიტუცია, დაარსებული 1527 წელს და დამტკიცებული 1539 წელს პავლე III-ის მიერ  „Ad Sacram Beati Petri Sedem“, XVII საუკუნის დასაწყისიდანვე განთავსებული იყო ამელიის პეტრინიანების ოჯახის ყოფილ სასახლეში, რომელიც დღესაც ინარჩუნებს ამ ფუნქციას. ბენედიქტე XIV-ის პონტიფიკატის დროს (1740-1758), ინსტიტუტი საეკლესიო სახელმწიფოს ბანკად იქცა, თავდაპირველად 1743 წელს აიღო საიდუმლო ხაზინისა და სამოციქულო კამერის გენერალური დეპოზიტარის ფუნქციები (რომლებიც მანამდე კერძო ბანკირებზე იყო გაცემული), ხოლო 1749 წლიდან - პაპის ზარაფხანის ფუნქციები. ამ ცვლილებებით გამოწვეული ახალი სივრცის საჭიროების გამო, Monte di Pietà-მ დაიწყო ახალი ოფისებისთვის ადგილის ძებნა და 1759 წელს გადაწყვიტა შეიძინა ფეხშიშველი კარმელიტებისგან ძველი Casa Grande dei Barberini, რომელიც ესაზღვრებოდა მის სასახლეს. ორ შენობას შორის უსაფრთხო გადასასვლელის უზრუნველსაყოფად, ქუჩა, რომელიც მათ ყოფდა, გადაილახა თაღით, რომელიც შემდეგ ათწლეულში აშენდა და რომლისგანაც წარმოიშვა სახელწოდება Via dell'Arco del Monte. Casa Grande, რომელიც გაფართოვდა თაღის მიმართულებით, გახდა სამოციქულო კამერის გენერალური დეპოზიტარის, სადეპოზიტო ბანკისა და Monte di Pietà-ს არქივების შტაბ-ბინა: ამ წლებს (1759-1764) განეკუთვნება ჯანსიმონის მიერ დაპროექტებული ატრიუმი და კიბე. ამ დროიდან რომის აღებამდე, Casa Grande Barberini Monte di Pietà-ს საკუთრებაში რჩებოდა: შენობის დეკორატიული აპარატის ტრანსფორმაციებს შორის, სამი მთა, რომლებმაც ჩაანაცვლეს ბარბერინების გერბები შიდა სტუკოს კარნიზების უმეტესობაში. 1819 წელს კონტინის ატრიუმის თორმეტი შავი გრანიტის სვეტი ამოიღეს და შეცვალეს ტრავერტინის სვეტებით, რომლებითაც ვატიკანის მუზეუმების ახალი ფრთა შეამკეს.

 სახელმწიფო საკუთრება: სკოლები 
1872 და 1880 წლებს შორის სასახლის პერიპეტიები კვლავ გამოეყო Monte di Pietà-ს ბედს: ძველი Casa Grande განკუთვნილი იყო საგანმანათლებლო დაწესებულებების ადგილსამყოფლად რომის მუნიციპალიტეტის მიერ, რომელმაც ამ წლებში მიიღო მისი მფლობელობა. ნაწილი Via dei Giubbonari-ზე, სადაც ახალი შესასვლელი გაიხსნა, გახდა Scuola degli Artieri-ს (პროფესიული ინსტიტუტის ტიპი გაერთიანების შემდგომ იტალიაში, რომელიც შედგებოდა საღამოს ხატვის სკოლებისგან მოკრძალებული წარმომავლობის ადამიანებისთვის, რომელთაც უკვე ჰქონდათ სხვა დასაქმება),G. Rossi, L’istruzione professionale in Roma Capitale. Le scuole professionali dei salesiani al Castro Pretorio (1883-1930), a cura di F. Motto, Insediamenti e iniziative salesiane dopo don Bosco. Saggi di storiografia. Atti del 2° convegno-seminario di Storia dell’Opera salesiana, Roma, 1-5 novembre 1995, LAS, Roma, 1996, 63-135. ადგილსამყოფელი, ხოლო ფრთა Via dell'Arco del Monte-ზე განკუთვნილი იყო რომის პირველი გოგონათა სკოლისთვის, რომელსაც თავდაპირველად Scuola Normale Femminile, ხოლო 1883 წლიდან პოეტის ვიტორია კოლონას სახელი ეწოდა და დღესაც არსებობს. ამ სკოლის პირველი დირექტორი იყო ჯანინა მილი, რომლის სახელიც ეწოდა Via dei Giubbonari-ზე მდებარე ინსტიტუტს, რომელმაც ჩაანაცვლა Artieri-ს სკოლა და რომელსაც დღეს, 1923 წლიდან, ეწოდება „Trento e Trieste“. შენობის ახალმა ფუნქციამ გამოიწვია მრავალი ცვლილება, მათ შორის ფასადის აწევა Piazza del Monte di Pietà-ზე და შიგნით ოთახების პირვანდელი დაყოფის თითქმის სრული რღვევა, რათა შექმნილიყო საკლასო ოთახები, სააბაზანოები, კაფეტერიები და ყველა სხვა ტიპის გარემო, რაც საჭიროა სკოლისთვის. შენობის სხვა ნაწილები სხვა დანიშნულებით გამოიყენებოდა: კონტინის ატრიუმი, რომელიც 1930-იან წლებში თეატრად გადაკეთდა Gruppo Rionale Fascista-ს გამოსაყენებლად, ახლა კომერციული საქმიანობისთვისაა გამოყენებული.

 აღწერა 
შენობა, რომელიც საკმაოდ დიდი ზომისაა, იკავებს კვარტალის უმეტეს ნაწილს Via dei Giubbonari-ს, Via dell'Arco del Monte-ს, Vicolo della Madonnella-ს (რომელიც იჭრება ნაკვეთში, აკავშირებს შენობის გვერდით შესასვლელს Via Capo di Ferro-სთან) და Vicolo delle Grotte-ს შორის; კერძოდ, შენობა წარმოადგენს კვარტალის კუთხის ნაწილს, რომელიც ორი სწორი მხარით გადის Via dei Giubbonari-სა და Via dell'Arco del Monte-ზე, შუაში წყდება Piazza del Monte di Pietà-თი, რაც შეესაბამება ორ გრძელ მთავარ ფასადს, რომლებიც შესაბამისად 16 და 18 ფანჯრისგან შედგება. შენობა თავისი ამჟამინდელი სახით არის მრავალი ტრანსფორმაციისა და გაფართოების შედეგი - კარგად შენიღბული თავის ერთგვაროვან გარეგნულ იერსახეში XVIII საუკუნის ცვლილებები, უფრო ესთეტიკურად მოუხერხებელი XIX საუკუნის ბოლოს ცვლილებები, როგორიცაა შემაღლება და ტერასების შექმნა, რაც განპირობებული იყო მესაკუთრეებისა და გამოყენების მრავალი ცვლილებით მთელი მისი ისტორიის განმავლობაში, ასევე დეგრადაციის მდგომარეობით, რომელშიც სასახლე ხშირად ხვდებოდა და რომელშიც დღესაც იმყოფება მისი ბევრი ნაწილი. იგი ძირითადად შედგება შენობის ორი კორპუსისგან, რომლებიც გარედან გაერთიანებულია: პირველი, ბარბერინისეული, შეესაბამება ფასადებს Via dei Giubbonari-სა და Piazza del Monte di Pietà-ზე, ხოლო მეორე, XVIII საუკუნის მეორე ნახევრიდან, შეესაბამება ფასადის გაგრძელებას Via dell'Arco del Monte-ზე Trinità dei Pellegrini-სკენ; ორივეს აქვს საკუთარი ატრიუმი, ეზო და კიბე.

რესურსები ინტერნეტში









სქოლიო

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძველი რომის არქიტექტურა