პეტარ ბოიოვიჩი

პეტარ ბოიოვიჩი (, დ. 16 ივლისი, 1858, ოსმალეთის იმპერია — გ. 19 იანვარი, 1945,  ბელგრადი, იუგოსლავია) — სერბი სამხედრო მეთაური, ვოევოდა.

ბიოგრაფია
პეტარ ბოიოვიჩი დაიბადა 1858 წლის 16 ივლისს, ოსმალეთის იმპერიაში. მან განათლება ბელგრადის საარტილერიო სკოლაში (1883) მიიღო. ჯერ კიდევ კურსანტობის დროს, 1876-1878, წლებში მონაწილეობდა სერბეთ-თურქეთის ომში. ის მონაწილეობდა 1885 წელს, სერბეთ-ბულგარეთის ომში, ვრაბჩისა და სლივნიცას ბომბარდირებებში და ასევე სხვა ქალაქებში. 1885 წლის დეკემბრიდან და ომის ბოლომდე იყო შუმადიას დივიზიის შტაბის დროებითი უფროსი.

1887 წლის დეკემბერში გაემგზავრა საფრანგეთში, სადაც 2 თვის განმავლობაში სწავლობდა სამხედრო მეცნიერებებს. დაბრუნების შემდეგ 1888-1890 წლებში მსახურობდა გენერალურ შტაბში. 1900 წელს მეთაურობდა ბრიგადას, დივიზიონულ რეგიონს, იყო გენერალური შტაბის თანაშემწე და მოადგილე.

ბალკანეთის პირველი ომის დროს ის იყო პირველი არმიის შტაბის უფროსი, რომლის ნომინალური მეთაურიც მემკვიდრე პრინცი ალექსანდრე იყო, თუმცა არმიის მოქმედებებს ფაქტობრივად ის მართავდა. მან მოიპოვა გამარჯვება კამანის და ბიტოლას ბრძოლებში. მონაწილეობდა მშვიდობიან მოლაპარაკებებში, რომლებიც ომის დასრულებამდე გაიმართა, შემდეგ კი დაინიშნა ალბანეთში პრიმორსკის კორპუსის მეთაურად.

ბალკანეთის მეორე ომში პეტარ ბოიოვიჩმა კვლავ დაიკავა პირველი არმიის შტაბის უფროსის თანამდებობა. მან ბრეგალნიცის ბრძოლაში ბულგარული ჯარები სასტიკად დაამარცხა.

პირველ მსოფლიო ომში პეტარ ბოიოვიჩი დაინიშნა პირველი არმიის მეთაურად (შტაბის უფროსი პოლკოვნიკი ტერზიჩი). არმიის შემადგენლობაში შედიოდა 1-ელი ტიმოკის, მე-2 ტიმოკის და მე-2 მორავიის დივიზიები, ასევე ბრანიჩევსკი კონტინგენტი პოლკოვნიკ მილოშისა და კავალერიის დივიზია პოლკოვნიკ იოვანოვიჩის მეთაურობით. მან შაბაცთან რიგი წარმატებული ბრძოლები გამართა. ევრემოვჩასთან იგი ფეხში მძიმედ დაიჭრა, მაგრამ სტრატეგიულ პოზიციაზე დარჩა და ჯარებს მეთაურობდა მდინარე სავას გადალახვისას სკლეა-პოდგორიცას მონაკვეთზე. შემდეგ მისმა არმიამ დაიკავა სტარა-პაზოვა — გოლუბინიჩი — იარაკის ხაზი, მეორე ავსტრო-უნგრეთის არმიის ნაწილები კი უკუაგდო.

1915 წელს ბელგრადის დაცემის შემდეგ, მან სერბეთ-ბულგარეთის საზღვრის დაცვაზე მოქმედი ჯარების ჯგუფის მეთაურის პოზიცია დაიკავა. როდესაც სერბული ჯარები განიცდიდნენ გენერალ მაკენზენის არმიების ზეწოლას, ბოიოვიჩმა 1916 წლის 12 იანვარს საკუთარ თავზე აიღო ჰოლანდიის მთავარი შტაბის ხელმძღვანელის, რადომირ პუტნიკის (დაავადებული იყო), მოვალეობები. მან განახორციელა სერბული არმიის ევაკუაცია კორფუს კუნძულზე.

1918 წლის 19 ივნისს პეტარ ბოიოვიჩი პირველ არმიას მეთაურობა სალონიკის ფრონტზე. 1918 წლის სექტემბერში არმიის შემადგენლობაში შედიოდნენ დრინის, დუნაის და მორავიის ქვეითი დივიზიები, ასევე გენერალ გეორგიევიჩის კავალერიული დივიზია. ბულგარული ჯარების მარცხის შემდეგ მან განახორციელა შეტევა გერმანული პოზიციების წინააღმდეგ და 1918 წლის 1 ნოემბერს გაათავისუფლა ბელგრადი.

1921 წლის მარტიდან 1922 წლამდე იგი იყო გენშტაბის უფროსი. შემდგომში მან აქტიური საქმიანობა შეაჩერა, თუმცა 1941 წელს, ნაცისტური გერმანიის ჯარების იუგოსლავიის ტერიტორიაზე შეტევის დაწყებამდე ცოტა ხნით ადრე, ბოიოვიჩი დანიშნეს უზენაესი მთავარსარდლის მოადგილედ. თუმცა, მას უკვე არაფერი შეეძლო აგრესორისთვის წინააღმდეგობის გაწევაში. მიუხედავად ამისა, კაპიტულაციის შემდეგ მან მხარი დაუჭირა დრაჟა მიხაილოვიჩის ჩეტნიკებს.

1945 წლის 19 იანვარს პეტარ ბოიოვიჩის სახლში პარტიზანები შეიჭრნენ და გენერალს სახლის დაუყოვნებლივი დატოვება მოსთხოვეს. შეტაკების დროს მიღებული ტრავმების შედეგად გენერალი გარდაიცვალა. 1945 წლის 20 იანვარს იგი ფარულად დაკრძალეს ბელგრადის ახალ სასაფლაოზე ყოველგვარი სამხედრო პატივის მიგების გარეშე. თანამედროვეები ამტკიცებდნენ, რომ ბელგრადის რადიომ განცხადება გაავრცელა: ყველა, ვინც ბოიოვიჩის დაკრძალვის დასწრებას შეეცდებოდა, დააპატიმრებდნენ.

პეტარ ბოიოვიჩი არის მრავალი მემუარებისა და სამხედრო-თეორიული ნაშრომების ავტორი.

ხსოვნა
1989 წელს იუგოსლავიაში დაიბეჭდა კოლუბარისა და ცერის ბრძოლების 70 წლისთავისადმი მიძღვნილი მედალი.(), რომელზეც გამოსახული იყო სერბული არმიის ოთხივე ვოევოდა: რადომირ პუტნიკი, სტეპა სტეპანოვიჩი, ჟივოინ მიშიჩი და პეტარ ბოიოვიჩი.
2004 წელს სერბეთსა და ჩერნოგორიაში გამოუშვეს სამახსოვრო მედალი „ცერის ბრძოლა“ (), რომელზეც ისევ იგივე ოთხი ვოევოდა იყო გამოსახული**.

ლიტერატურა
Залесский К. А. Кто был кто в Первой мировой войне. — М.: АСТ; Астрель, 2003. — 896 с. — 5000 экз. — ISBN 5-17-019670-9. — ISBN 5-271-06895-1.
Рајко Ст. Мићић. Четири Бојне Војводе. — Београд: Штампарија Давидовић, 1923. COBISS 41902087
Stevan Radan, Ranko Mandić, Nenad Bjeloš. Priznanja društva za negovanje oslobodilačkih ratova Srbije do 1918. godine (серб.) // Dinar : numizmatički časopis. — 2005. — Бр. 24. — С. 75—80.

რესურსები ინტერნეტში

 Srpski vojvoda preko 40 puta odlikovan, a spomenik dobio pola veka nakon smrti: Obeležena godišnjica smrti Petra Bojovića u Novoj Varoši (FOTO)
 velikih srpskih vojskovođa|author=Ivan Miladinović|publisher=Вечерние новости|lang=sr|date=2017-01-29|accessdate=2025-03-13

სქოლიო

კატეგორია:სერბები საქმიანობის მიხედვით