წყალშიგი (კორპუსი)

მინი|„კატი სარკის“ უკანა მხარეს - კიჩოს წყალშიგის ნიშნები, ასეთი ნიშნების იმპერიული სისტემის მაგალითია.
გემის წყალშიგი ანუ ჩაღრმავება არის გემის განსაზღვრული სიღრმე წყლის ხაზის ქვემოთ, რომელიც იზომება ვერტიკალურად მისი კორპუსის ყველაზე დაბალ წერტილამდე - ეს იქნება პროპელერი,კილამდე თუ სხვა ყველაზე ღწმად მყოფი წერტილი.  წყალშიგი განსხვავდება გემის დატვირთვის მდგომარეობის მიხედვით. უფრო ღრმა წყალშიგი ნიშნავს, რომ გემს წყლის ხაზის ქვემოთ უფრო დიდი ვერტიკალური სიღრმე ექნება. წყალშიგი გამოიყენება კილლ ქვედა თავისუფალი სივრცის - კლერენსის გაანგარიშებებში, სადაც წყალშიგი გამოითვლება წყლის არსებული სიღრმის მიხედვით ( ელექტრონული ნავიგაციის რუკებიდან ), რათა უზრუნველყოფილი იყოს გემის უსაფრთხო ნავიგაცია მელზე შეჯდომის გარეშე. ნავიგატორებს შეუძლიათ განსაზღვრონ თავიანთი წყალშიგი გამოთვლებით ან ვიზუალური დაკვირვებით (გემის დახატული სატვირთო ხაზებით ). 

 დაკავშირებული ტერმინოლოგია 
გემის ჩაღრმავება/წყალშიგი არის „გემის სიღრმე წყლის ხაზის ქვემოთ, რომელიც იზომება ვერტიკალურად კორპუსის ყველაზე დაბალ ნაწილამდე, პროპელერებამდე ან სხვა საცნობარო წერტილამდე“. Piozet, Charles and the Div. of Personnel Supervision with assistance of the Bur. of Ships (March 2023) [June 1942]. "Nomenclature of Naval Vessels: Glossary of Shipbuilding Terms" (2nd ed.). Retrieved 26 March 2024. When measured to the lowest projecting portion of the vessel, it is called the "draft, extreme"; when measured at the bow, it is called "draft, forward"; and when measured at the stern, the "draft, aft"; the average of the draft, forward, and the draft, aft is the "draft, mean", and the mean draft when in full load condition is the "draft load". ... TRIM. The arithmetic sum of the drafts forward and aft above and below the mean water-line. The angle of trim is the angle between the plane of flotation and the mean water-line plane. A vessel "trims by the head" or "trims by the stern" when the vessel inclines forward or aft so that her plane of flotation is not coincident with her mean water-line plane.  ანუ წყალშიგი არის გემის ნებისმიერი ნაწილის მაქსიმალური სიღრმე, მათ შორის დანამატების, როგორიცაა საჭის წყალქვეშა ფრთა, პროპელერები და ჩამოშვებული კილები, თუ ისინი განლაგებულია. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2024)">საჭიროა წყაროს მითითება</span> ] დაკავშირებული ტერმინი „ჰაერის ნაკადი“ არის გემის ნებისმიერი ნაწილის მაქსიმალური სიმაღლე წყლის ზემოთ. 

წყალშიგი განსაზღვრავს წყლის მინიმალურ სიღრმეს, რომლითაც გემს ან ნავს შეუძლია უსაფრთხოდ ნაოსნობა, არსებული კილის ქვეშ არსებული თავისუფალი სივრცის ანუ კლირენსის მიმართ. Barrass, C. B. (2009). Ship Squat and Interaction. Edinburgh: Witherby Publishing Group. ISBN 978-1-905331-60-4. რაც უფრო მძიმედ არის დატვირთული გემი, მით უფრო ღრმად იძირება ის წყალში და მით უფრო დიდია მისი წყალშიგი (ასევე ცნობილია, როგორც მისი დისფლეისმენთი, ანუ მის მიერ გამოდევნილი წყლის მასა).  მშენებლობის შემდეგ, გემთსაშენი ქარხანა ქმნის ნახაზებს და ცხრილებს, რომელიც აჩვენებს, თუ რამდენ წყალს გამოდევნის გემი მისი წყალშიგის და წყლის სიმკვრივის (მარილიანი თუ მტკნარი) მიხედვით. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2024)">საჭიროა წყაროს მითითება</span> ] ამ ნახაზით და ცხრილებით ასევე შესაძლებელია გემზე ტვირთის წონის დადგენა გამოდევნილი წყლის მასის გამოთვლით, გემის საწვავის შემცველობის გათვალისწინებით და არქიმედეს პრინციპის გამოყენებით. 

გემის წინა და უკანა წყალშიგებს შორის განსხვავებას მისი ტრიმი ანუ დიფერენტი ეწოდება. ის ყოველთვის გამოიანგარიშება უკანას გამოკლებული წინა წყალშიგი და თუ დადებითია ესეიგი გემი კიჩოსაკენ ანუ უკანა ნაწილისაკენ არის დახრილი, ხოლო თუ უარყოფითია პირიქით.

 გემის შიდა გაზომვები 
მინი|მეტრული ხაზოვანი მასშტაბი
მინი|ხაზოვანი შკალის რომაული ნუმერაციის იმპერიული სისტემა

 უკანა ( უკანა ) წყალშიგი იზომება კიოს პერპენდიკულარზე . Barrass, C. B. (2009). Ship Squat and Interaction. Edinburgh: Witherby Publishing Group. ISBN 978-1-905331-60-4.
 წინა წყალშიგი ( გემის ქიმი ) იზომება გემის ქიმის პერპენდიკულარზე. 
 საშუალო ანუ შუა წყალშიგი, როგორც წესი, გამოითვლება უკანა და წინა წყალშიგის საშუალო მაჩვენებლიდან, წყლის დონის ცვლილებისა და წინა ნაწილის პოზიციის (F) მნიშვნელობის კორექტირებით საშუალო პერპენდიკულარული რიცხვითი მნიშვნელობის მიმართ (მოცემულია გემის ნახაზებში ან სტაბილურობის სახელმძღვანელოში)   ალტერნატიული ვიზუალური მიახლოებაა ის, რაც მოცემულია წყალშიგის წაკითხვით წყლის ხაზზე, გემის შუაში ან მასთან ძალიან ახლოს. 
 გემის ტრიმი ანუ დიფერენტი არის გემის კიჩოსა და ქიმის წყალშიგებს შორის სხვაობა დაპროექტებულ წყლის ხაზთან შედარებით. როდესაც კიჩოს წყალშიგის დაპროექტებულ წყლის ხაზთან (DWL) შედარებით უფრო დიდია, ითვლება გემს აქვს დადებითი დიფერენტი, ან დიფერენტი კიჩოზე. ხოლო როცა მას აქვს უარყოფითი დიფერენტი, ანუ დიფერენტი გემის ქიმზე, როდესაც წინა წყალშიგი DWL-თან შედარებით უფრო დიდია.  ასეთ შემთხვევაში, მას ასევე ეწოდება თავით დაბლა მყოფი. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2024)">საჭიროა ციტირება</span> ]

კომერციული გემების ოპერაციებისას, გემი, როგორც წესი, დეკლარირებას ახდენს თავისი საშუალო წყალშიგის. [საჭიროა წყაროს მითითება] თუმცა ნავიგაციურ სიტუაციებში — განსაკუთრებით პორტებში და შეზღუდულ წყლებში — ხიდზე, როგორც წესი, ცნობილი ხდება გემის მაქსიმალური წყალშიგი (ძირითადად უკანა წყალშიგი), რომელიც ეცნობება საზღვაო პილოტს. საზღვაო პილოტი (გემი გამცილებელი სპეციალისტი) ფლობს ადგილობრივი ნავიგაციური გარემოს დეტალურ ცოდნას და მისი ინფორმირება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია გემის უსაფრთხო მართვისთვის.

 ვარიაციები ანუ ცვლილებები 
გემის წყალშიგზე, გადაადგილების ცვლილებებით გამოწვეული ვარიაციების გარდა, შეიძლება გავლენა იქონიოს მრავალმა ფაქტორმა:

 ვარიაცია გამოწვეული დიფერენტით/ტრიმით 
 გემის გვერდულად გადახრით გამოწვეული ვარიაცია 
 წყლის სიმკვრივის ცვალებადობა ტემპერატურისა და მარილიანობის გამო
 გემის წყალმარჩხ წყლებში მოძრაობის შედეგად გამოწვეული ვარიაცია როელსაც ჩაჯდომის ეფექტი  ქვია.  
 მოძრავი დანამატებით გამოწვეული ვარიაცია, როგორიცაა ცენტრალური დაფები, დაგერბორდები, ჩამოსაშვები კილები, ლიბორდები და გასაშლელი საჭეების წყალქვეშა ფრთები.
 კორპუსის ქვემოთ ფიქსირებული საჭეების წყალქვეშა ფრთებოს, პროპელერების ან ძრავების გამონაზარდი

გემის ყველაზე დაბალ გამოშვერილ ნაწილამდე გაზომვისას მას ეწოდება „ექსტრემალური ჩაღრმავება“; წინა მხარეს გაზომვისას - „წინა ჩაღრმავება“; ხოლო უკანა მხარეს გაზომვისას - „უკანა ჩაღრმავება“; წინ და უკანა წყალშიგის საშუალო მნიშვნელობა არის „საშუალო წყალშიგი“, ხოლო სრული დატვირთვის მდგომარეობაში საშუალო წყალშიგი არის „წყალშიგის დატვირთვა“.

 წყალშიგის ნიშნები 
მინი|წყალშიგის ნიშნულები გემის ქიმძე
მინი|გემის გვერდზე სატვირთო ხაზისა და წყალშიგის ნიშნები
ეს არის ნიშნები და ნომრები, რომლებიც განლაგებულია გემის ორივე მარჯვენა და მარცხენა მხარეს, რაც შეიძლება ახლოს გემის წინა და უკანა ნაწილებთან, ასევე, ხშირად გემის შუა ნაწილში . Piozet, Charles and the Div. of Personnel Supervision with assistance of the Bur. of Ships (March 2023) [June 1942]. "Nomenclature of Naval Vessels: Glossary of Shipbuilding Terms" (2nd ed.). Retrieved 26 March 2024. When measured to the lowest projecting portion of the vessel, it is called the "draft, extreme"; when measured at the bow, it is called "draft, forward"; and when measured at the stern, the "draft, aft"; the average of the draft, forward, and the draft, aft is the "draft, mean", and the mean draft when in full load condition is the "draft load". ... TRIM. The arithmetic sum of the drafts forward and aft above and below the mean water-line. The angle of trim is the angle between the plane of flotation and the mean water-line plane. A vessel "trims by the head" or "trims by the stern" when the vessel inclines forward or aft so that her plane of flotation is not coincident with her mean water-line plane.  რიცხვებია და მასთან დაკავშირებული ნიშნები მიუთითებს მანძილს ნიშნიდან გემის ქვედა ყველაზე დაბალ ფიქსირებულ საცნობარო წერტილამდე (მაგ., მის კილამდე ).  რიცხვები და ნიშნები დიდი და მკაფიო იყო; მაგალითად, აშშ-ის საზღვაო გემებზე, ისტორიულად, ნომრები, როგორც წესი, 6 დიუმის სიმაღლის იყო, და მეზობელი რიცხვების ქვედან ნაწილებს შორის მანძილი 12 დიუმის სიმაღლისა არის. 

კორპუსის ეს მარკირება წარმოადგენს „ზოლიან“ შკალას,  და შესაძლოა, მას თან ახლდეს საერთაშორისო სატვირთო ხაზის მარკირება. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2021)">საჭიროა წყაროს მითითება</span> ] შკალაზე შეიძლება გამოყენებული იქნას როგორც იმპერიული ასევე მეტრული ერთეულები ; იმპერიული სისტემა ზემოთ აღნიშნულის მსგავსია (მონიშვნები 6 დიუმის სიმაღლისაა, განლაგებულია 12 დიუმიანი ინტერვალებით, სადაც თითოეული მონიშვნის ქვედა ნაწილი არის წყლის დონე ფუტებში); მეტრულ მონიშვნაში, თითოეული წყლის დონის ნიშნის ქვედა ნაწილი არის წყლის დონე დეციმეტრებში და თითოეული ნიშანი ერთი დეციმეტრის სიმაღლისაა, განლაგებულია 2 დეციმეტრის ინტერვალებით. 

შიდა წყლის წყალშიგის საზომი ან წყლის ჩაღრმავების ინდიკატორი გამოიყენება უფრო დიდ გემებზე. ის შედგება წნევის საზომისგან, რომელიც მიმაგრებულია მსუბუქი დატვირთვის ხაზის ქვემოთ მდებარე ე.წ. ზღვის ონკანზე და დაკალიბრებულია გემის წყალშიგის ასახვის მიზნით. 

 შედეგები 

 დიდი გემები 
დიდ გემები როცა იმყოფებიან მსუბუქი მდგომარეობაში (ანუ ტვირთის გარეშე) პროპელერის ჩაძირვა სჭირდებათ და შესაძლოა, კიდევ უფრო მეტად აიღონ ბალასტი ქარის წინაჭობის შესამცირებლად, უკეთესი მანევრულობისათვის და სტაბილურობისთვის ან მდგრადობისათვის, ასევე ტვირთის კორპუსის გასწვრივ გაანგარიშებულად გადასანაწილებლად, რათა შეამცირონ ჩაზნექილობისა და ამოზნექილობისაგან გამოწვეული გრძივი და განივი სტრესები. ამის მისაღწევად, ტვირთის გადმოტვირთვის შემდეგ, გემის სტაბილიზაციისთვის, ისინი იყენებენ ბალასტს, რომელიც ბალასტის ავზებშია განაწილებული. დიდი გემის წყალშიგს მის სტაბილურობასთან პირდაპირი კავშირი არ აქვს, რადგან სტაბილურობა ძირითადად დამოკიდებულია კორპუსის მეტაცენტრისა და სიმძიმის ცენტრის შედარებით მდებარეობაზე. თუმცა, „მსუბუქ“ გემს შეიძლება ჰქონდეს ზედმეტად მაღალი სტაბილურობა, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს გემის არასასიამოვნო რყევა. სრულად დატვირთულ გემს (დიდი წყალშიგით) შეიძლება ჰქონდეს მაღალი ან დაბალი სტაბილურობა, სიმძიმის ცენტრის სიმაღლის მიხედვით, რომელზეც გავლენას ახდენს ტვირთის განაწილება.

გემის ჩაღრმავება შეიძლება გაიზარდოს არაღრმა წყალში გრძივი მოძრაობით, ჰიდროდინამიკური ეფექტით, რომელიც ცნობილია როგორც ჩაჯდომა, რაც იწვევს გემის ქვეშ ლოკალური წნევის შემცირებას. Gilardoni, Eduardo O.; Presedo, Juan P. (2017). Navigation in Shallow Waters. Livingston, Scotland: Witherby Publishing Group. p. 67. ISBN 978-1-85609-667-6. ეს, ფაქტობრივად, იწვევს გემის „ვერტიკალურად ჩაძირვას“, რაც იწვევს კილის ქვეშ თავისუფალი სივრცის ანუ კლირენსის შემცირებას. 

დიდი ზომის გემები განიცდიან წყალშიგის ცვლილებას გემის საგრძნობლად დდიდ გადახრის (ინგლ. heel) დროს (ზოგჯერ ცნობილია, როგორც შემობრუნების ეფექტი), როდესაც კურსის შეცვლისას გემი გადაიხრება ერთ მხარეს. 

 საზღვაო გზები 
წყალშიგი ნავიგაციისათვის მნიშვნელოვანად შემაფერხებელი ფაქტორია, განსაკუთრებით დიდი გემებისთვის. ეს მოიცავს ბევრ წყალმარჩხ სანაპირო რაიონებსა და რიფებს, ასევე ზოგიერთ მთავარ საზღვაო მარშრუტს, ამიტომ ზოგჯერ დაწესებულია მაქსიმალური წყალშიგის შეზღუდვა ( სიღრმის ლიმიტი, მანძილი ზღვის ფსკერიდან ან მდინარის კალაპოტიდან წყლის დონემდე) (კერძოდ, ყველა პორტი ადგენს ნავიგაციის ლიმიტებს). Panamax კლასის გემებს - პანამის არხში გავლის შესაძლებლობის მქონე უდიდეს გემებს - აქვთ წყალშიგის ლიმიტი (და „წყალსზედა სიმაღლის“ ლიმიტი ხიდების ქვეშ გავლისთვის), მაგრამ ისინი, როგორც წესი, შეზღუდულია სიგანით, ან ზოგჯერ მთლიანი სიგრძით, რათა ჩაეტიონ ე.წ. ჩამკეტებში. თუმცა, გემები შეიძლება იყოს უფრო გრძელი, ფართო და მაღალი წყლის ზემოთ სუეცის არხში, რადგან Suezmax-ის გემების შემზღუდველი ფაქტორი წყალშიგია. ზოგიერთ სუპერტანკერს შეუძლია სუეცის არხში გავლა დაუტვირთავად ან ნაწილობრივ დატვირთულად, მაგრამ არა სრულად დატვირთულად.

არხები არ არის ერთადერთი შეზღუდული ნაოსნობის მარშრუტები. მალაკამაქსის გემი არის ის ყველაზე ღრმა წყალშიგის მქონე გემი, რომელსაც შეუძლია მალაკას ძალიან დატვირთულ, მაგრამ შედარებით წყალმარჩხ სრუტეში გავლა. მალაკას სრუტე გემებს მხოლოდ 0.4 მეტრით (1.31 ფუტი) მეტი წყალშიგის საშუალებას აძლევს გემებს ვიდრე სუეცის. Capesize, Ultra Large Crude Carriers და რამდენიმე Chinamax carrier არის ზოგიერთი გემი, რომელსაც დატვირთვისას ძალიან ღრმა წყალშიგი აქვს, და ის არ არის გათვლილი როგორც მალაკას სრუტის, ასევე სუეცის არხისთვის.

 გასართობი ნავები 
მცირე ჩაღრმავება სასეირნო ნავებს საშუალებას აძლევს, უფრო წყალმარჩხ წყალშიც კი იმოძრაონ. ეს ამ ნავებს საშუალებას აძლევს, პატარა პორტებში შევიდნენ, მდინარეების გასწვრივ იმოძრაონ და ნავი „ნაპირზე“ გაიყვანონ კიდეც. დიდ წყალშიგს კორპუსის ფორმის მიხედვით, შეუძლია გაზარდოს საბოლოო სტაბილურობა, რადგან სიმძიმის ცენტრი შეიძლება უფრო დაბალი იყოს. ფართო სიგანის მქონე ნავი, როგორიცაა კატამარანი, მცირე წყალშიგით მაღალი საწყისი სტაბილურობის უზრუნველყოფას უზრუნველყოფს, მაგრამ ნავის სიგანის ხარჯზე.

 წყალქვეშა ნავები 
ტერმინი „ კილის სიღრმე“ გამოიყენება წყალქვეშა ნავებისთვის, რომლებსაც შეუძლიათ ზღვაში სხვადასხვა სიღრმეზე ჩაძირვა, რაც განსაზღვრავს  მიმდინარე მანძილს წყლის ზედაპირიდან წყალქვეშა ნავის კილის ფსკერამდე. ის გამოიყენება ნავიგაციაში წყალქვეშა დაბრკოლებების თავიდან ასაცილებლად და ოკეანის ფსკერზე შეჯახების ასაცილებლად, ასევე წყალქვეშა ნავზე სტანდარტული წერტილის სახით სიღრმის გაზომვისთვის. წყალქვეშა ნავებს, როგორც წესი, აქვთ განსაზღვრული წყალშიგი, რომელიც გამოიყენება ზედაპირზე ექსპლუატაციის დროს, ნავმისადგომებსა და ნავსადგურებში ნავიგაციისთვის.

 იხილეთ აგრეთვე 

 გემის სიმაღლე წყლის ზემოთ
 კორპუსი (წყლის ტრანსპორტი)
 საზღვაო არქიტექტურა
 წყლის ხაზი

 ცნობები 

 დამატებითი ინფორმაცია 




კატეგორია:ნავიგაცია
კატეგორია:საზღვაო ტერმინები
კატეგორია:Pages with unreviewed translations