ნინა დუდაროვა

ნინა ალექსანდრეს ასული დუდაროვა (, დ. 1903, სანქტ-პეტერბურგი — 1992, მოსკოვი) — ბოშა პოეტი, პედაგოგი, მწერალი და მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
ნინა დუდაროვა დაიბადა 1903 წელს სანქტ-პეტერბურგში, ბოშა დედის (რომელიც ბოშურ გუნდში მღეროდა და ცეკვავდა) და რუსი მამინაცვლის ოჯახში. ორივე მათგანი ნინა დუდაროვას ისე ზრდიდა, როგორც საკუთარ შვილს.Fouque, Calle-Gruber & Didier 2015.

პედაგოგიკისა და სწავლების განხრით განათლების მიღების შემდეგ, 1925 წელს მან მოსკოვში ახლად ჩამოყალიბებულ სრულიად რუსეთის ბოშურ კავშირში („Всероссийский союз цыган“) შესვლა გადაწყვიტა. კავშირის ერთ-ერთი მიზანი იყო წერა-კითხვის უცოდინრობის წინააღმდეგ ბრძოლა და ბოშურ ენაზე სასწავლო დაწესებულებების შექმნა. 1926 წელს მას, ბოშ პოეტსა და მთარგმნელ ნიკოლაი პანკოვთან ერთად, დაევალა ბოშური ანბანის შექმნა[^2^].

ნინა დუდაროვასა და პანკოვის მიერ შექმნილი საბოლოო ვერსია ეფუძნებოდა რუსი ბოშების დიალექტს. ამ ანბანზე დაყრდნობით 1927 წლიდან 1938 წლამდე შეიქმნა და გამოიცა ბოშურ ენაზე 300-ზე მეტი წიგნი. თუმცა, ამ ინიციატივამ მხოლოდ შედარებით ვიწრო აუდიტორია მოიცვა — ძირითადად მოსკოვსა და რამდენიმე სხვა ქალაქში. 1938 წელს, საბჭოთა კავშირის ოფიციალური პოლიტიკის შეცვლის შემდეგ, ეს პროცესი შეწყდა: თუ ადრე ბოშები დამოუკიდებელ ერად მიიჩნეოდნენ, რომელსაც განვითარება შეეძლო, როგორც საბჭოთა საზოგადოების შემადგენელ ნაწილს, ამ დროიდან მოყოლებული დაიწყეს მათი ინტეგრაცია ფართო საბჭოთა სივრცეში.Marushiakova & Popov 2008, p. 4.

საბჭოთა კავშირის ადრეულ წლებში გამოიცა მრავალი სასწავლო მასალა, რომლებიც განკუთვნილი იყო როგორც ბოშური სკოლებისთვის, ასევე ზრდასრული, წერა-კითხვის უცოდინარი ბოშური მოსახლეობისთვის. მათ შორის ერთ-ერთი პირველი იყო ნინა დუდაროვას შედგენილი ანბანი „«Нево Дром: Букварё Ваш Баре Манушенге» („ახალი გზა: ანბანი ჩვენი ხალხისთვის“).Marushiakova & Popov 2017, p. 51.

ნინა დუდაროვა და პანკოვი რედაქტორებად მუშაობდნენ ლიტერატურულ-საზოგადოებრივ ჟურნალში „ნევო დრომ“ და მონაწილეობდნენ პოპულარული ალმანახების გამოცემაში. ამ გამოცემებში დუდაროვა აქვეყნებდა ბავშვებისთვის დაწერილ ლექსებს, რომლებიც სოციოალისტური იდეოლოგიით იყო გამსჭვალული.

ამავე პერიოდში ის აქტიურად იყო ჩართული ალექსანდრე პუშკინის ნაწარმოებების ბოშურ ენაზე თარგმნის პროცესში და ხელმძღვანელობდა კულტურულ-საზოგადოებრივ კლუბს „ლოლი ჩერენ“ („წითელი ვაშლი“).

ნინა დუდაროვა მოგზაურობდა ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონში და კითხულობდა ლექციებს განათლების მნიშვნელობაზე, რელიგიების შესაძლო დანაშაულებრივ ბუნებაზე, ჰიგიენასა და ქალთა უფლებებზე.

1930-იანი წლებიდანKendrick 2007, p. 112. ნინა დუდაროვა მოსკოვში, თეატრ „რომენში“ ბოშურ ენას ასწავლიდა და ერთდროულად მუშაობდა რედაქტორად საბავშვო ლიტერატურის სფეროში.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, როცა საბჭოთა კავშირმა ბოშურ ენაზე მიმართული ყველა პროგრამა შეწყვიტა, დუდაროვამ თავისი პოპულარობა დაკარგა.

ლიტერატურა
Fouque, Antoinette. Le Dictionnaire universel des créatrices : [фр.] / Antoinette Fouque, Mireille Calle-Gruber, Béatrice Didier. — Éditions des femmes, 2015. — P. 6444–6445. — ISBN 978-2-7210-0651-6.
Kendrick, Donald. Historical Dictionary of the Gypsies (Romanies). — Second. — Scarecrow Press, 2007. — ISBN 978-0810864405.
Marushiakova, Elena; Popov, Vasselin (2008). Soviet Union Before World War II. Factsheets on Romani History. Project Education of Roma Children in Europe, Council of Europe. Дата обращения: 7 марта 2020.
Marushiakova, Elena; Popov, Vesselin (2017-12-22). Politics of Multilingualism in Roma Education in Early Soviet Union and Its Current Projections. Social Inclusion (англ.). 5 (4): 48–59. doi:10.17645/si.v5i4.1128. ISSN 2183-2803.

სქოლიო

კატეგორია:ბოშები
კატეგორია:ქალი მწერლები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ქალი პედაგოგები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები