შავლიანთა სახლი

შავლიანების დინასტია (შავლიანის სამეფო), ასევე ცნობილი როგორც შავლიანების სათავადო — შუა საუკუნეების აფხაზეთში ან საქართველოში გამოჩენილი საგვარეულო იყო . მათ მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და სამხედრო ძალაუფლება ეკავათ რეგიონში და გადამწყვეტი როლი ითამაშეს აფხაზეთის მმართველობაში თავის დროზე. დინასტია დააარსა იოანე აფხაზმა, რომელმაც აიტაცა გიორგი I აფხაზი და მმართველობა განაგრძო მისმა ძემ ადარნასე აფხაზმა, სანამ ის ბაგრატ I აფხაზმა ჩამოაგდო .    

ითვლება, რომ დინასტია გაჩნდა 871-893 წლებში. ისინი საბოლოოდ ავიდნენ აფხაზეთის ტახტზე, მართავდნენ როგორც სამეფო ოჯახი. თუმცა, მათ მეფობას საბოლოოდ დაუპირისპირდა ბაგრატიონთა დინასტია, თანამემამულე ქართველი სამეფო სახლი, რომელიც ცდილობდა დაემტკიცებინა თავისი კონტროლი რეგიონზე.

ბაგრატიონთა დინასტიამ მოახერხა აფხაზეთის ტახტის წართმევა შავლიანთა მმართველებს ქუთაისის ბრძოლის შემდეგ, რაც შავლიანთა ოჯახისთვის მღელვარების პერიოდს მოჰყვა. შედეგად, შავლიანთა დინასტიის წევრები დევნას თავის დასაღწევად და უსაფრთხოების შესანარჩუნებლად საქართველოში რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში გაიქცნენ.

ნამდვილი ვინაობის დამალვისა და შემდგომი დევნის თავიდან აცილების მიზნით, შავლიანების ოჯახმა გვარები შეცვალა ვარიაციებით, როგორიცაა შავლაძე, შავლიძე და შავლაყაძე. სახელის ეს ცვლილება მიზნად ისახავდა მათი წარმომავლობის დაცვას და შავლიანთა დინასტიის წევრებად აღიარების თავიდან აცილებას.

 აღმავლობა ხელისუფლებაში 
აფხაზეთის მეფე გიორგი I-ის გარდაცვალების შემდეგ, შავლიანთა ოჯახმა ისარგებლა დაქვრივებული დედოფლის მდგომარეობით და გააძევა გიორგის ტახტის მემკვიდრე, ბაგრატ I, მისდამი განზრახული დახრჩობის მცდელობით. იოანე შავლიანმა აიტაცა ტახტი და მეფობდა ორი წლის განმავლობაში, რის შემდეგაც მისი სიკვდილით ტახტზე ავიდა მისი მემკვიდრე, ადარნასე.

 მმართველობის პერიოდში 
ადარნასე ჯავახეთის მთავარს, ნასრა გვარამიძეს დაეხმარა კონფლიქტში სომხების წინააღმდეგ, რომლებიც დევნიდნენ ნასრას დავით ბაგრატიონის მკვლელობისთვის. ადარნასეს მხარს უჭერდნენ მეგრელი დიდებულები და ბიზანტიელები, რომლებიც ბაგრატ I აფხაზეთის გავლენით მოქმედებდნენ. საბოლოო დაპირისპირება ქუთაისის ბრძოლის დროს მოხდა, სადაც ბაგრატმა თავის არმიას ქუთაისის დაკავება უბრძანა. 

 მარცხის შემდეგ 
შედეგად, შავლიანთა დინასტიის წევრები დევნას გაექცნენ და თავშესაფრად საქართველოს ტერიტორიაზე — რაჭა-ლეჩხუმსა და ქვემო სვანეთში გადავიდნენ. საკუთარი წარმომავლობის დასამალად და შემდგომი დევნის ასაცილებლად, შავლიანებმა თავიანთი გვარები შეცვალეს და მიიღეს ფორმები, როგორიცაა შავლაძე, შავლიძე და შავლაყაძე. გვარის შეცვლის მიზანი იყო მათი წარმოშობის დაფარვა და შავლიანთა დინასტიის წევრებად ამოცნობის თავიდან აცილება.

 დამატებითი ინფორმაცია 
ხონის მოსახლეობას ორი მმართველის მიმართ სიყვარული ჰქონდა, რასაც ადასტურებს ამ ტერიტორიაზე არსებული ეკლესიის წარწერები, სადაც დაწერილია ისეთი წარწერები, როგორიცაა „წმინდა გიორგი, შეიწყალე იოვანე“ ან „წმინდა გიორგი შეიწყალე ერისმთავარი ადარნასე“. მმართველებს მამულები ეკუთვნოდათ ნახახულევსა და კუხში, რომლებიც ორივე სოფელია ხონის მუნიციპალიტეტში.

ლიტერატურა

კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
კატეგორია:აფხაზთა სამეფო