ლეონორ კასტილიელი (1307-1359)

ლეონორ კასტილიელი (; დ. 1307 – გ. 1359) — ივრეის დინასტიის წარმომადგენელი. კასტილიის მეფე ფერდინანდ IV-ის ასული. არაგონის დედოფალი 1329-1336 წლებში, როგორც მეფე ალფონსო IV-ის მეუღლე. 

 ბიოგრაფია 

 ადრეული ცხოვრება 
ლეონორი 1307 წელს დაიბადა. იგი კასტილიისა და ლეონის მეფე ფერდინანდ IV-ისა და დედოფალ კონსტანცა პორტუგალიელის ქალიშვილი იყო. ოთხი წლის ასაკში იგი არაგონის მეფე ხაიმე II-ის უფროს ძესა და მემკვიდრეზე, ინფანტ ხაიმეზე დანიშნეს. ნიშნობა ოფიციალურად 1311 წელს შედგა და იმავე წელს კასტილია-არაგონის სამეფოთა კიდევ უფრო დაახლოებისათვის, მეფე ფერდინანდის ძმამ, ინფანტმა პედრომ ცოლად შეირთო მეფე ხაიმეს ასული, ინფანტა მარია არაგონელი. მალევე, 1312 წელს, ხუთი წლის ინფანტა ლეონორი არაგონის სამეფო კარზე გააგზავნეს, რათა იგი მომავალ დედოფლად აღზრდილიყო. სულ ერთ წელიწადში ლეონორის დედა, დედოფალი კონსტანცაც გარდაიცვალა.

 ჩაშლილი ნიშნობები 
ლეონორის საქმროს, ინფანტ ხაიმეს, მიუხედავად იმისა, რომ ტახტის მემკვიდრე იყო, არ სურდა საერო ცხოვრება და სურდა ბერად აღკვეცილიყო, რაც დიდ პრობლემას წარმოქმნიდა. პაპმა იოანე XXII-მ ინფანტ ხაიმეს მისი საერო მოვალეობების შესრულებისაკენაც მოუწოდა. ეს ფაქტი ინფანტ ხაიმესა და მამამისს, მეფე ხაიმეს შორის ურთიერთობას უკიდურესად ძაბავდა. იმისათვის, რომ შვილის ბერად აღკვეცისათვის ხელი შეეშალა ხაიმე II-მ მათი ქორწინება დააჩქარა და 1319 წლის 18 ოქტომბერს ტარაგონაში ლეონორსა და ხაიმეს ჯვარი დასწერეს. თუმცაღა, ინფანტმა ხაიმემ, რომელსაც სურდა უმანკოდ დარჩენილიყო, უარი თქვა საკურთხეველთან საცოლის კოცნაზე, რომლის ნაცვლადაც პატარძალს სიძის მამამ, მეფე ხაიმე II-მ აკოცა. 

ეს ინციდენტი საბოლოო განხეთქილების მიზეზად იქცა. ინფანტმა ხაიმემ დატოვა სამეფო კარი, ოფიციალურად თქვა უარი მემკვიდრეობაზე და ბერად აღიკვეცა, რომის პაპმა კი მისი და ლეონორის ჯვრისწერა ბათილად სცნო, რადგან ეს ქორწინება არ ყოფილა კონსუმირებული და კათოლიკური სამართლის მიხედვით, იგი არც არსებულა. 
მარცხნივ|მინი|363x363პქ|ლეონორის ქმარი, მეფე ალფონსო IV
ამის შემდეგ არაგონის ტახტის მემკვიდრე მეფე ხაიმეს მეორე ვაჟი, ინფანტი ალფონსო გახდა. იქიდან გამომდინარე, რომ კასტილიასთან კავშირის გაწყვეტა არ სურდათ, ლეონორი მის საცოლედ გამოაცხადეს, თუმცა ეს შეუძლებელი იყო, რადგან იგი ურხელის გრაფინია ტერეზა დ'ენტენკაზე იყო დაქორწინებული და ამიტომ კასტილიის სამეფო ოჯახი უკვე სხვა სასიძოებსაც განიხილავდა. ამისთვის ხელის შესაშლელად მეფე ხაიმემ ლეონორი ტორტოსას ციხესიმაგრეში გამოკეტა. ამავდროულად გავრცელდა ჭორი, რომ ინფანტი ხაიმე გეგმავდა საერო ცხოვრებაში დაბრუნებას, საცოლის დაბრუნებასა და ტახტზე პრეტენზიის გამოთქმას, რაც სიცრუე აღმოჩნდა, თუმცა ჭორის გამო მეფე ხაიმემ ინფანტა ლეონორი ტორტოსადან სარაგოსაში გადაიყვანა, იქიდან კი კალატაიუდის ციხესიმაგრეში, საბოლოოდ კი - ატეკაში. 1325 წელს ინგლისის მეფე ედუარდ II-მ ოფიციალურად გამოთქვა სურვილი, რომ ლეონორი თავის ვაჟსა და ტახტის მემკვიდრეზე, პრინც ედუარდზე დაექორწინებინა, თუმცა ეს ქორწინება არასოდეს შემდგარა.

 დედოფლობა 
1327 წელს ალფონსოს პირველი ცოლი, ურხელის გრაფინია გარდაიცვალა და უკვე 1329 წლის იანვარში ქალაქ აგრედაში, არაგონის ახალმა მეფემ, ალფონსო IV-მ ხელი მოაწერა მისი და ინფანტა ლეონორის ნიშნობის დოკუმენტს, რასაც იმავე წლის 5 თებერვალს ქალაქ ტარაგონაში მათი ქორწინება მოჰყვა. ამით ლეონორი საბოლოოდ გახდა არაგონის დედოფალი. ქორწილს ლეონორის ძმა, კასტილიის მეფე ალფონსო XI-ც დაესწრო. ცნობილია, რომ ქორწილის საჩუქრის სახით მეფე ალფონსო IV-მ დედოფალ ლეონორს ქალაქი უესკა და მიმდებარე ციხე-სიმაგრეები და სოფლები აჩუქა. მათმა ქორწინებამ ხელი შეუწყო კასტილიისა და არაგონის დაახლოვებას საერთო მიზნისათვის - გრანადის დასაპყრობად.

დედოფალმა ლეონორმა ორი ვაჟი გააჩინა, რის გამოც იგი აქტიურად იყო სამეფო ინტრიგებში ჩართული თავისი გერის, ინფანტი პედროს წინააღმდეგ, რომელიც მეფე ალფონსოს პირველი ცოლისაგან ჰყავდა. წლების განმავლობაში, მართალია მან ვერ მოახერხა თავისი ვაჟების მემკვიდრეებად დასახელება, თუმცა თავის ქმარს მათთვის უამრავი ქალაქი, მამული, ციხესიმაგრე და ტიტული გადააცემინა, რითაც სურდა საკუთარი და თავისი ვაჟების მომავლის უზრუნველყოფა. 
მინი|335x335პქ|კასტროხერისის ციხესიმაგრე, ლეონორის მკვლელობის ადგილი

 ქვრივობა და მკვლელობა 
ლეონორის დედოფლობა ხანგრძლივი არ ყოფილა, რადგანაც 1336 წელს მეფე ალფონსო გარდაიცვალა და ტახტი ლეონორის გერმა, მეფე პედრო IV-მ დაიკავა. ამის შემდეგ არაგონში ლეონორისა და მისი ვაჟებისათვის სიტუაცია მეტად დაიძაბა, რის გამოც იგი შვილებთან ერთად კასტილიაში გაიქცა. იქიდან გამომდინარე, რომ მამის მეორე ქორწინებაში პედრო ძალიან შევიწროვებული იყო, დედოფალ ლეონორს ეშინოდა, რომ იგი მასზე და მის შვილებზე შურს იძიებდა. გაქცევისას დედოფალმა ლეონორმა ქმრისაგან ნაჩუქარი დიდძალი ძვირფასეულობა და ოქრო-ვერცხლიც თან წაიღო.

იქიდან გამომდინარე, რომ ლეონორი და მისი ვაჟები არაგონში დიდ ქონებას ფლობდნენ, მეფე პედრომ მათი ქონების კონფისკაცია მოახდინა, თუმცა 1338 წელს აღიარა მათი მემკვიდრეობა და უფლებები ქონებაზე, რადგანაც არ სურდა კასტილიასთან დაპირისპირება, რაც გარდაუვალი იქნებოდა იმ პირობებში, რომ კასტილიის ახალი მეფე მამიდის ქონების კონფისკაციის გამო შურისძიებას აპირებდა.

წლების შემდეგ ლეონორისათვის მდგომარეობა კასტილიაშიც დამძიმდა. ეს მას შემდეგ მოხდა, რაც იგი თავისი ძმიშვილის, მეფე პედრო I მრისხანეს წინააღმდეგ შეთქმულებაში მონაწილეობაში ამხილეს. ამის გამო პედრომ 1358 წელს ბილბაოში ლეონორის უმცროსი ვაჟი, ინფანტი ხუან არაგონელი მოაკვლევინა, 1359 წელს კი ლეონორი თავისი ძმისწულის, მეფე პედრო I-ის ბრძანებით იგი ბურგოსთან მდებარე კასტროხერისის ციხესიმაგრეში მოკლეს. 1363 წელს არაგონის მეფე პედრო IV-მ მოკლა ლეონორის უფროსი ძეც, ინფანტი ფერდინანდი.

 ბიბლიოგრაფია 

 Amics de la Seu Vella de Lleida (1989). Les despulles reials d'Alfons el Benigne, Elionor i l'infant Ferran retornen a la Seu Vella de Lleida. Día de la Seu Vella. Commemoració del 650 aniversari de la mort d'Alfons el Benigne (in Catalan). Lérida: Publicacions dels Amics de la Seu Vella de Lleida. ISBN 84-7856-028-9.
 Arco y Garay, Ricardo del (1945). Sepulcros de la Casa Real de Aragón (in Spanish). Madrid: Instituto Jerónimo Zurita. Consejo Superior de Investigaciones Científicas. OCLC 11818414.
 Arco y Garay, Ricardo del (1954). Sepulcros de la Casa Real de Castilla (in Spanish). Madrid: Instituto Jerónimo Zurita. Consejo Superior de Investigaciones Científicas. OCLC 11366237.
 Benavides, Antonio (1860). Memorias de Don Fernando IV de Castilla (in Spanish). Tome I (1ª ed.). Madrid: Imprenta de Don José Rodríguez. OCLC 3852430.
 Benavides, Antonio (1860). Memorias de Don Fernando IV de Castilla (in Spanish). Tome II (1ª ed.). Madrid: Imprenta de Don José Rodríguez. OCLC 253723961.
 Cerdá y Rico, Francisco (1787). Crónica de D. Alfonso el Onceno de este nombre (in Spanish) (2ª ed.). Madrid: Imprenta de D. Antonio de Sancha. OCLC 3130234.
 Cruz, Fray Valentín de la (1979). Burgos, Guía completa de las tierras del Cid (in Spanish). Burgos: Publicaciones de Excma. Diputación de Burgos. ISBN 84-7138-350-0.
 Fernández de los Ríos, Ángel (1850). Semanario Pintoresco Español. Lectura de las Familias. Enciclopedia Popular (in Spanish). Madrid: Oficinas y establecimiento tipográfico del Semanario Pintoresco Español y de la Ilustración. OCLC 472705331.
 Fernández-Ladreda, Clara (1989). Guía para visitar los santuarios marianos de Navarra (in Spanish). Madrid: Ediciones Encuentro. ISBN 978-84-7490-238-9.
 Gómez Moreno, Manuel (1946). El Panteón de las Huelgas Reales de Burgos (in Spanish). Madrid: Instituto Diego Velázquez. Consejo Superior de Investigaciones Científicas. OCLC 641865520.
 Herrero Sanz, María Jesús (2004). Guía de Santa María la Real de Huelgas de Burgos (in Spanish). Madrid: Patrimonio Nacional. ISBN 978-84-7120-337-3.
 Hinojosa Montalvo, José Ramón (2006). Jaime II y el esplendor de la Corona de Aragón (in Spanish) (1ª ed.). Donostia-San Sebastián: Nerea. ISBN 978-84-89569-99-7.
 Martínez Ferrando, Ernest (1963). Jaume II o el seny català; Alfons el Benigne (in Catalan). (Biblioteca biográfica catalana, Sèrie dels reis catalans), 11. Aedos. ISBN 978-84-7003-051-2.
 Martínez Ferrando, Jesús Ernesto; Sobrequés, S.; Bagué, Enric (1954). Els descendents de Pere el Gran: Alfons el Franc, Jaume II, Alfons el Benigne (in Catalan). Teide (Biografies catalanes, Sèrie històrica, 6). OCLC 131422407.
 Menéndez Pidal de Navascués, Faustino (1982). Instituto Luis de Salazar y Castro (Consejo Superior de Investigaciones Científicas (ed.). Heráldica medieval española: la Casa Real de León y Castilla (in Spanish). Volume I. Hidalguía. ISBN 978-84-00-05150-1.
 Mutgé i Vives, Josefina (1987). La ciudad de Barcelona durante el reinado de Alfonso el Benigno (1327-1336) (in Spanish). Consejo Superior de Investigaciones Científicas (Anejos del Anuario de estudios medievales, 17. hdl:10261/46089. OCLC 165630226.
 Ramón Pont, Antonio (1983). "El infante don Fernando, señor de Orihuela en la guerra de los dos Pedros (1356-1363)" (PDF). Anales de la Universidad de Alicante. Historia Medieval (in Spanish) (2). Alicante: Anales de la Universidad de Alicante. Historia medieval: Universidad de Alicante: Servicio de Publicaciones: 63–92. doi:10.14198/medieval.1983.2.05. hdl:10045/7164. ISSN 0212-2480. Retrieved 8 December 2009.
 Zurita, Jerónimo (2005). Anales de Aragón (in Spanish) (1ª ed.). Institución Fernando el Católico. ISBN 84-7820-823-2.

კატეგორია:დაბადებული 1307
კატეგორია:გარდაცვლილი 1359
კატეგორია:კასტილიის ინფანტები
კატეგორია:არაგონის დედოფლები