კაუნასის ხელშეკრულება

კაუნასის ხელშეკრულება —  ხელშეკრულება, რომელსაც ხელი მოეწერა 1920 წლის 29 ნოემბერს კაუნასში, ლიტვა, და შემდეგ დღეს დაიწყო ზავი ლიტვასა და ცენტრალურ ლიტვის რესპუბლიკას შორის, რამაც დაასრულა ცენტრალურ ლიტვის შეტევა კაუნასზე. ხელშეკრულება შეადგინეს 1920 წლის 27-29 ნოემბერს, ლიტვასა და პოლონეთს შორის საზავო მოლაპარაკებების დროს, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ერთა ლიგა."Bunt Żeligowskiego". Kulisy połączenia Wileńszczyzny do Polski 1920–1922 by Wiesław B. Łach. Warsaw. Wydawnictwo Bellona. 2014. p. 174. 

კონტექსტი
1920 წლის 12 ოქტომბერს პოლონეთის მეორე რესპუბლიკის ჯარისკაცები, გენერალ ლუციან ჟელიგოვსკის მეთაურობით, თავს დაესხნენ ლიტვას, რომელიც ცნობილია როგორც ჟელიგოვსკის ამბოხების სახელით. ამის შემდეგ ქვეყნის აღმოსავლეთი ნაწილი გამოიყო და შეიქმნა ცენტრალური ლიტვის რესპუბლიკა, პოლონეთის მარიონეტული სახელმწიფო. ნოემბრის მეორე ნახევარში ცენტრალური ლიტვის არმია, ჟელიგოვსკის მეთაურობით, თავს დაესხა ლიტვის ქალაქ კაუნასს. 1920 წლის 21 ნოემბრისთვის ცენტრალური ლიტვის ძალებმა მიაღწიეს მდინარე ნევეჟისის ხაზს კედაინიაისთან ახლოს, კაუნასიდან 50 კმ-ის მოშორებით. ადამიანებისა და შეიარაღების ნაკლებობის, საერთაშორისო ზეწოლის ქვეშ, ორივე მხარემ ხელი მოაწერა ომის შეწყვეტის ხელშეკრულებას იმავე დღეს."Bunt Żeligowskiego". Kulisy połączenia Wileńszczyzny do Polski 1920–1922 by Wiesław B. Łach. Warsaw. Wydawnictwo Bellona. 2014. p. 170.  ლიტვასა და პოლონეთს შორის ზავის მოლაპარაკებამ კაუნასში, ერთა ლიგის ხელმძღვანელობით, გამოიწვია ზავის ხელშეკრულების ხელმოწერა და ოფიციალურად დაიწყო ზავი 1920 წლის 30 ნოემბერს. მიშელ კოსაკოვსკიმ, პოლონეთის მთავრობის წარმომადგენელმა ერთა ლიგის სამხედრო კონტროლის კომისიასთან ერთად, ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას პოლონეთის სახელით.

ხელშეკრულება
ხელშეკრულების ხელმოწერის შემდეგ, ორივე მხარემ შეწყვიტა ბრძოლა შემდეგ დღეს, 30 ნოემბერს და გაცვალეს ტყვეები. ერთა ლიგამ დააარსა პოლონეთ-ლიტვის ნეიტრალური ზოლის დემილიტარიზებული ზონა, რომელიც ჩამოყალიბდა ლიტვისა და ცენტრალური ლიტვის საზღვარზე, რომელიც არსებობდა 1920 წლის 17 დეკემბრიდან 1923 წლის 22 მაისამდე. ლუციან ჟელიგოვსკიმ, ცენტრალური ლიტვის სახელმწიფო მეთაურმა, თანხმობა გამოხატა ხელშეკრულების დაცვასთან დაკავშირებით, ხოლო პოლონეთი თანხმდებოდა ჟელიგოვსკის მოქმედებების დაკვირვებას ამის უზრუნველსაყოფად.

გარდა ამისა, ერთა ლიგამ დაიწყო პლებისციტის მომზადება ვილნიუსის რეგიონში, მთავარი კითხვა იყო იყვნენ თუ არა ისინი ლიტვის ან ცენტრალური ლიტვის ნაწილი, თუმცა, ეს პლებისციტი არასოდეს გამართულა.

1922 წლის 1 მარტს ხელშეკრულება გამოიცა ფრანგულ ენაზე ერთა ლიგის სამდივნოში, ვერსალის ხელშეკრულების მე-18 მუხლის შესაბამისად.Armistice Protocol concluded under the auspices of the League of Nations Military Commission of Control, signed at Kowno, November 29, 1920. Société des Nations Recueil des Traités, vol. 9. 1922. p. 63−67.

ლიტერატურა
 "Bunt Żeligowskiego". Kulisy połączenia Wileńszczyzny do Polski 1920–1922 by Wiesław B. Łach. Warsaw. Wydawnictwo Bellona. 2014. .
 Wilno 1919–1920 by Lech Wyszczelski. Wydawnictwo Bellona SA, Warsaw, 2008.

სქოლიო

კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია