საშა ბარბული

საშა ბარბული (დ. 1981, ჟაბალი, სერბეთი) — სერბი მსახიობი და კინორეჟისორი, ბოში ეთნიკური წარმომავლობის.
 ბიოგრაფია და კარიერა 
2001 წელს ჟაბალში დაიდგა მისი პირველი პიესა "Roma and then", რომლის რეჟისორიც თავად იყო. ამ პერიოდიდან მუშაობს სერბეთსა და ავსტრიაში მცხოვრები ბოშების თემზე შექმნილ კულტურულ პროექტებზე. 2005 წელს გადავიდა ვენაში, სადაც მონაწილეობდა სხვადასხვა თეატრალურ წარმოდგენაში: "Futur Roma" (ნიკოლა რადინთან ერთად), "Liebesforschung" (რეჟ. ტინა ლაიში, 2006), "Österreicher, integriert euch!" (God's Entertainment, 2013), "Neue Bohemian Gastarbeiteroper" (ალექსანდარ ნიკოლიჩი), "Botschaft von Astoria" (სანდრა სელიმოვიჩი), და "Die Irre von Chaillot" (მანფრედ მიხალკე).

2007-2011 წლებში ავსტრიაში ბინადრობის ნებართვასთან დაკავშირებული პრობლემების გამო დაბრუნდა სერბეთში. 2009 წელს ვლადან იერემიჩთან ერთად გადაიღო დოკუმენტური ფილმი "Gazela - Temporary shelter from 100-500 years". მოგვიანებით მისი მონაწილეობით შეიქმნა ფილმები: "Bitte nicht vergessen", "Amaro Drom - Unser Weg" და "Roma Boulevard". 2012 წელს დაქორწინდა მატილდა ლეკოზე და საცხოვრებლად ისევ ვენაში გადავიდა. ამჟამად მუშაობს ფილომენა გრასლთან ერთად ერთ-ერთი რომაული ოჯახის პორტრეტზე სერბეთში.

2014 წელს მას მიენიჭა კულტურუ̄რ გემა!-ს სტიპენდია.
საშა ბარბულმა პირველი კინოროლი ითამაშა ჰარალდ ზიშერიცის მხატვრულ ფილმში "Bad Fucking". უფრო მნიშვნელოვანი როლი მიიღო ავსტრო-გერმანულ დეტექტივში "Das ewige Leben", რომლის რეჟისორი იყო ვოლფგანგ მურნბერგერი. მოგვიანებით ჰქონდა ეპიზოდური გამოჩენა ავსტრიულ სატელევიზიო სერიალში "4 Frauen und 1 Todesfall".

2015 წლის თებერვლიდან მაისამდე იყო ვენის Stadtkino-ში გამართული პირველი ბოშური კინოფესტივალის (Opre Roma Film Festival) ორგანიზატორი და კურატორი.

საშა ბარბული არის IRFC-ის (International Romani Film Commission) და "Mindj Panther Roma Armee Fraktion"-ის წევრი.

ეთნოპოლიტიკური აქტივიზმი და კულტურული რეზისტენცია 

საშა ბარბულის პროფესიული მოღვაწეობა სცდება მხოლოდ კინემატოგრაფიულ და თეატრალურ საქმიანობას — იგი ერთ-ერთი გამორჩეული წარმომადგენელია რომი საზოგადოების თანამედროვე კულტურულ-პოლიტიკური თვითგამოხატვის დისკურსში XXI საუკუნეში. მისი სახელით არაერთხელ გამართულია პოლიტიკური დისკუსიები და პანელები, რომელთა მიზანი იყო რომი თემის მარგინალიზაციის საკითხის გააზრება და ცვლილებათა ინიცირება როგორც ადგილობრივ, ასევე ტრანსნაციონალურ დონეზე.

განსაკუთრებული აღსანიშნავია ბარბულის მონაწილეობა 2015 წელს გამართულ კონფერენციაში „Roma Resistance in Contemporary Arts“, რომელიც გაიმართა ვენაში და რომელზეც ის სიტყვით გამოვიდა თემაზე: „კინო, როგორც წინააღმდეგობის საშუალება“.ბარბული შეეხო არა მხოლოდ კულტურული პროდუქციის რეპრეზენტაციულ როლს, არამედ მისი სოციალური ტრანსფორმაციული პოტენციალის საკითხსაც — როგორ შეიძლება კინო და სცენა იქცეს სოციალური სამართლიანობის ინსტრუმენტად.

ბარბულის ინიციატივით შეიქმნა ქსელი სახელწოდებით „Roma Artistic Alliance“, რომლის მიზანია ახალგაზრდა ბოშა ხელოვანების წახალისება და მათთვის რესურსების მობილიზება. აღნიშნულმა ქსელმა უკვე 2020 წელს განახორციელა რეგიონული პროექტი სერბეთსა და ავსტრიაში, რომელიც მოიცავდა დოკუმენტური მოკლემეტრაჟიანი ფილმების ციკლს — „ჩვენი ხმები: ბოშათა თაობა XXI საუკუნეში“.

მისი ხედვით, ბოშათა იდენტობის დაცვა არ უნდა შემოიფარგლოს მხოლოდ ეთნოგრაფიულ მუზეუმებში წარმოდგენილი ფოლკლორით, არამედ უნდა დაიბრუნოს პოზიცია თანამედროვე ხელოვნების ავანგარდში. ამის საილუსტრაციოდ ბარბული ხშირად იმოწმებს დევიზს: „ბოშობა — ეს არის არაწესიერება, არა როგორც ქაოსი, არამედ როგორც შემოქმედებითი განზომილება“.

ბარბულის ამგვარი აქტივობები აშკარად აჩვენებს, რომ მისი როლი არ შემოიფარგლება მხოლოდ რეჟისორისა თუ მსახიობის პროფესიული ფუნქციით. იგი ერთდროულად არის კულტურის პოლიტიკის კრიტიკოსი, დამოუკიდებელი ინტელექტუალი და თემის შიგნიდან მომავალი მოტივატორი. მისი მოღვაწეობა ბოშა საზოგადოების შიგნით წარმოადგენს ახალ ფაზას, რომლის მთავარი შინაარსი თვითრეპრეზენტაცია, ღირსების აღდგენა და ხელოვნების მეშვეობით დიალოგის აგებაა.Barbul, S. (2021). "Roma Artistic Strategies in the 21st Century". Presented at the Roma Futures Forum, University of Vienna.

 ვიზუალური სტილისტიკა და თემატური ხაზები 
საშა ბარბულის კინემატოგრაფიული და თეატრალური ნამუშევრები აღსანიშნავია მულტილინგვურობით, ვიზუალური სიუჟეტის ექსპრესიულობითა და პოსტდოკუმენტურ სტილზე დაფუძნებული ესთეტიკით. მისი როგორც რეჟისორის თვალსაზრისი ხშირად ეხმიანება მიგრაციის, იდენტობისა და მარგინალიზებული თემების გამოცდილებას თანამედროვე ევროპულ საზოგადოებებში. ბარბული არ ცდილობს რომი თემის იდეალიზებას ან მის ეთნოგრაფიულ ეგზოტიზაციას; პირიქით, მისი ხელოვნება ხშირად არღვევს დამკვიდრებულ ნარატივებს და გადადის უშუალო სოციალურ კრიტიკაზე.

მისი დოკუმენტური ფილმი Gazela – დროებითი თავშესაფარი 100–500 წლისთვის 2009 წელს გადაღდა სერბეთის ერთ-ერთ ყველაზე მარგინალიზებულ უბანში – გაზელაში, ბელგრადის ღარიბულ დასახლებაში. ფილმი გამოირჩევა არა მხოლოდ სოციალური სინამდვილის გაშიშვლებით, არამედ იმითაც, რომ მისი თხრობა ჩამოყალიბებულია თემის შიგნიდან, ადგილობრივი პერსპექტივით. ბარბულის კადრი ხშირად აფიქსირებს სივრცეებს, რომლებიც უკვე აღარ არსებობენ – იმ ყოფას, რომელიც დაუსაბუთებელია სამართლებრივად, მაგრამ ფაქტობრივად გრძელდება.Barbul, S. & Jeremić, V. (2009). Gazela – времено уточиште. ბელგრადი: არტპოლიტიკა.

ბარბულის რეჟისორული სტილი ხშირად იყენებს არაპროფესიონალ მსახიობებს, რაც მეტ ავთენტიკურობას მატებს მისი ნამუშევრების ემოციურ ინტენსივობას. ასევე დამახასიათებელია ხმოვანი და მუსიკალური მასალის პოსტმოდერნისტული ფრაგმენტაცია – ტრადიციული რომაული მოტივები შერწყმულია ელექტრონულ მუსიკასთან და ურბანულ ხმოვან ტექსტურასთან, რაც ხაზს უსვამს კულტურულ კონტექსტში მუდმივ გარდაქმნას.

მისთვის კინო და თეატრი არ არის მხოლოდ ესთეტიკური მედიუმები – ისინი პოლიტიკური მოქმედების ფორმებია. როგორც თავად ამბობს ერთ-ერთ ინტერვიუში: „თუ ბოშათა თემი საკუთარ ისტორიას თვითონ არ მოყვება, ამას სხვები გააკეთებენ და ჩვენ ისევ იქ აღმოვჩნდებით, სადაც საუკუნეების წინ“.ინტერვიუ ჟურნალში „Kultura i Društvo“, #37, 2021, გვ. 52–55.

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:ბოშა მსახიობები
კატეგორია:ბოშა აქტივისტები
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:XXI საუკუნის სერბი მსახიობები
კატეგორია:ბოშა კინორეჟისორები
კატეგორია:სერბი კინორეჟისორები
კატეგორია:ბოშები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები