კატარინა ტაიკონი

კატარინა მარია ტაიკონ-ლანგჰამერი (, დ. 29 ივლისი, 1932, ალმბუ, ერებრე, შვედეთი — გ. 30 დეკემბერი, 1995, იტერჰოგდალი, ჰიერდალენი, შვედეთი) — ბოშური წარმოშობის შვედი საბავშვო მწერალი. კატარინა ტაიკონის ლიტერატურული დებიუტი 1963 წელს შედგა ავტობიოგრაფიული წიგნით „ბოშა ქალი“ (Zigenerska). პოპულარობა მოუტანა საბავშვო წიგნების სერიამ ბოშა გოგონას — კატიცის თავგადასავლების შესახებ, რომლის პირველი წიგნი გამოიცა 1969 წელს. როგორც ბოშა, კატარინა ტაიკონი აქტიურად მონაწილეობდა საზოგადოებრივ დისკუსიებში შვედ ბოშებთან დაკავშირებული უფლებების შესახებ.

ბიოგრაფია
კატარინა ტაიკონი დაიბადა 1932 წლის 29 ივლისს, ალმბიუშის კარავების ბანაკში. ის იყო მეოთხე შვილი შვედი დედის, აგდა კარლსონისა და ბოშა მამის, იუჰან ტაიკონის ოჯახში. იუჰან ტაიკონი შვედეთში 1900 წელს რუსეთის იმპერიიდან ჩავიდა. კატარინას დედას იგი შეხვდა გიოტებორგში, სადაც აგდა რესტორანში ოფიციანტად მუშაობდა, იუჰანი კი ვიოლინოზე დაკვრით შოულობდა ფულს. იმ დროს იუჰანს უკვე ჰყავდა ცოლი — ხანში შესული რუსი ქალი, რომელიც წარსულში „დიდი თეატრის“ ბალერინა იყო. იგი წინააღმდეგი არ ყოფილა, რომ იუჰანს ახალგაზრდა ცოლი შეერთო.'http://www.allehanda.se/kultur/bocker/en-vardig-biografi-om-katarina-taikon  კატარინა ტაიკონს ჰყავდა უფროსი ძმა და ორი და: როზა ტაიკონი — ვერცხლის ხელოსანი და გამოჩენილი საზოგადო მოღვაწე, ძმა პაული და და პაულინა. გარდა ამისა, კატარინა ტაიკონის ბიძაშვილი იყო მომღერალი ჰანს კალდარასი. მისი დედა, აგდა, გარდაიცვალა ტუბერკულოზით, როდესაც კატარინა სულ რაღაც ცხრა თვის იყო. ამის შემდეგ მამამ სცადა შვილების სკოლაში მიყვანა, თუმცა მხოლოდ რამდენიმე თვის შემდეგ შეძლო მიზნისთვის მიეღწია— სკოლები თავიდანვე უარს ეუბნეოდნენ ბოშა ბავშვების მიღებაზე. ხუთი წლის ასაკში კატარინა მიაბარეს უშვილო წყვილს შელეფტეოში, ხოლო ორი წლის შემდეგ გადაიყვანეს ბავშვთა თავშესაფარში უმეოში, სადაც იგი კეტი კარლსონის სახელით აღრიცხეს. მალევე მამამ იგი უკან წაიყვანა. აგდას გარდაცვალებიდან რამდენიმე წლის შემდეგ იუჰან ტაიკონი მესამედ დაქორწინდა — ამჯერად შვედ ქალზე სახელად სივაზე, რომელიც სასტიკი დედინაცვალი აღმოჩნდა. იგი ხშირად სცემდა გერ ქალიშვილებს და ქმარს მოსთხოვა, პირველი ცოლის სხვა ბანაკში გადაყვანა.

ცამეტი წლის ასაკში, როდესაც ოჯახმა ბანაკი ტანტოლუნდენში გაშალა, კატარინა ტაიკონი პირველად მივიდა სკოლაში, სადაც მას დასცინოდნენ და დევნიდნენ. სკოლაში მხოლოდ ერთი წელი ისწავლა. თოთხმეტი წლის ასაკში კატარინა დაქორწინდა მამაკაცზე, რომელიც მასზე ექვსი წლით უფროსი იყო, და მასთან ერთად გადავიდა საცხოვრებლად მის ბანაკში სტოკჰოლმის გარეუბანში. თუმცა ქორწინება წარუმატებელი აღმოჩნდა და რამდენიმე თვეში იგი ტანტოლუნდენში დაბრუნდა.

თექვსმეტი წლის ასაკში კატარინა ტაიკონმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ანრე სუქსდორფის მოკლემეტრაჟიან ფილმში „Uppbrott“ („გაქცევა“). 1940-იანი წლების ბოლოს მან დატოვა ბანაკი და საცხოვრებლად გადავიდა ქალაქის მისიონერულ თავშესაფარში გოგონებისთვის, მანამ სანამ საკუთარი ბინა არ მიიღო. მოგვიანებით იგი რამდენიმე ფილმშიც მონაწილეობდა.

1963 წელს კატარინა ტაიკონმა გამოსცა თავისი პირველი ავტობიოგრაფიული წიგნი „ბოშა ქალი“ (Zigenerska), რომელშიც აღწერა საზოგადოებრივი სტერეოტიპები და მიკერძოებული დამოკიდებულება ბოშების მიმართ. ეს გახდა მისი პირველი ნაბიჯი თანასწორი უფლებებისთვის ბრძოლაში — როცა ბოშა წარმოშობის ქალმა დაწერა ბოშების ცხოვრებაზე შვედეთში.

კატარინა ტაიკონი თითქმის ოცი წლის განმავლობაში იბრძოდა შვედეთში ბოშების უფლებისთვის, რათა მათ განათლება, საცხოვრებელი და დასაქმება იმავე პირობებით ჰქონოდათ უზრუნველყოფილი, როგორც სხვა ეროვნების ადამიანებს. როგორც საზოგადოებრივი მოღვაწე, ის აქტიურად აყენებდა ამ საკითხებს პრესაში, აწყობდა დემონსტრაციებს, ხელს უწყობდა სკოლების გახსნას და პირადად ხვდებოდა შვედეთის პრემიერ-მინისტრებს — ტაგე ერლანდერსა და ულოფ პალმეს, რათა მათი ყურადღება მიექცია საკუთარი ხალხის მდგომარეობისთვის.. Путешествия Катици по детским комнатам пяти десятилетий 

კატარინა ტაიკონის საბავშვო წიგნების სერიის „კატიტსი“ პირველი ტომი გამოიცა 1969 წლის შემოდგომაზე და მალევე დიდი წარმატება მოიპოვა. ამის შემდეგ ტაიკონმა გააგრძელა რომანი გოგონას, კატიტსის თავგადასავლების აღწერა, საკუთარი ბავშვობის მოგონებებზე დაყრდნობით. 1982 წელს კატარინა ტაიკონს გული გაუჩერდა, რის შედეგადაც კომაში ჩავარდა და ამ მდგომარეობაში დარჩა სიცოცხლის ბოლომდე — იგი გარდაიცვალა 1995 წელს.

2012 წლის შემოდგომაზე ლოუენ მოჰტადიმ გამოაქვეყნა კატარინა ტაიკონის ბიოგრაფიული წიგნი სახელწოდებით „დღე, როცა თავისუფალი ვიქნები“.

რესურსები ინტერნეტში
 Официальный сайт Катарины Тайкон 

სქოლიო

კატეგორია:ქალი მწერლები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ქალი მწერლები ლიტერატურული მიმდინარეობის მიხედვით
კატეგორია:საბავშვო მწერლები
კატეგორია:საბავშვო მწერლები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით