ჯუმჰურიეთი

ჯუმჰურიეთი () — უბანი ქალაქ პაზარში, რომელიც რიზეს პროვინციის პაზარის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია.

ისტორია
ადრე ჯუმჰურიეთი სოფელი იყო და უბნის ძველი სახელი ლაზურად იყო „ნოღადიჰა“.İrfan Aleksiva - İsmail Bucaklişi, Svacoxo - Laz Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2009, s. 101, ISBN  978-605-89094-0-3 ქართველი ისტორიკოსი იური სიხარულიძე ამ სახელს „ნოღაშდიჰა“ (ნოღაშ-დიხა) ფორმით წერდა. „ნოღა“ არის ქალაქ პაზარის ცენტრალური უბნის ძველი სახელი და ნიშნავს ბაზრის ადგილს. „ნოღაშდიჰა“ კი ითარგმნება როგორც „ნოღას მიწა“, ანუ ნოღას მეურნეობა.

სოფელი ნოღადიჰა მდებარეობდა ლაზეთის რეგიონში ანტიკურ ეპოქაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში. ოსმალებმა ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ, 1547 წელს მთლიანად დაიკავეს ეს რეგიონიც.,,კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22.  ISBN 99940-61-43-7 

სოფელი ნოღადიჰა 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაეთის სალნამეში მოიხსენიება როგორც „ნოღა დიჰა“ (نوغە دیخە). ამ დროს ეს დასახლება ტრაპიზონის ვილაეთის ლაზისტანის სანჯაყის ათინას ყაზის ცენტრალურ ნაჰიაში შედიოდა. სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 48 ოჯახში მცხოვრები 130 კაცისგან. სოფელში გადასახადის ქვეშ მყოფი საქონელი შეადგენდა: 132 ცხვარს, 39 თხას, 100 ძროხას, 20 ხარსა და 3 ცხენს.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 370-371, ISBN 9789157871117.

ენათმეცნიერმა ნიკო მარიმ 1910 წელს ლაზეთში ჩატარებული კვლევითი მოგზაურობის ჩანაწერებში სოფლის სახელი „ნოღადიჰა“ ფორმით დაწერა და ეს დასახლება ათინას ღელის მარცხენა მხარეს, ზღვიდან ზემოთ გაშლილ სოფლებს შორის მოიხსენია.Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 71, ISBN 9786055753634. რაც ბუნებრივიცაა, უბანი ჯუმჰურიეთი ქალაქ პაზარის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. ეს დასახლება პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში ჩავარდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევით მოგზაურობაში მყოფმა ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი ქართულად „ნოღადიჰა“ (ნოღადიხა) და რუსულად „ნოადიჰას“ (Ноадиха) ფორმებით დაწერა და აღნიშნა, რომ სოფელში 66 ოჯახში 342 კაცი ცხოვრობდა.

სოფელი ნოღადიჰა 1928 წლის ოსმალური სოფლების ნუსხაში „ნოღა დიჰაა“ (نوغە دیخە) სახელით მოიხსენიება. ამ დროს ეს დასახლება რიზეს ვილაიეთის ათინას ყაზის ცენტრალური ნაჰიის სოფელთაგან ერთი იყო.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 619. 1935 წლის ზოგადი მოსახლეობის აღწერისას „მოღადიჰას“ ფორმით აღნიშნულ სოფელს, ართვინისა და რიზეს ვილაიეთების გაერთიანებით შექმნილ ჭოროხის ვილაიეთში იგივე ადმინისტრაციული სტატუსი ჰქონდა და მოსახლეობა 755 კაცს შეადგენდა. ზოგადი მოსახლეობის აღწერებში 1950 წელს „ნოღადიჰას“ ფორმით მოხსენიებული სოფლი 1955 წელს მის არ ყოფნას ცხადყოფს, რომ ამ ორ თარიღს შორის ის ქალაქ პაზარს უბნად მიემატა. ამავე დროს ნოღადიჰას სახელი შეიცვალა ჯუმჰურიეთით.

მოსახლეობა
ჯუმჰურიეთის უბანში 2024 წლის მონაცემებით ცხოვრობდა 1152 კაცი, მათ შორის 568 მამაკაცი და 584 ქალი.[9]

სქოლიო

კატეგორია:თურქეთის ისტორიული ქართული სოფლები