ჰელენ სტივენსი

ჰელენ ჰერინგ სტივენსი (დ. 3 თებერვალი, 1918 – გ. 17 იანვარი, 1994) — ამერიკელი სპორტსმენი და ორგზის ოლიმპიური ჩემპიონი 1936 წელს.

ბიოგრაფია
სტივენსი, მეტსახელად „ფულტონის ფლეში“ დაიბადა ფულტონში, მისურის შტატში, იყო ძლიერი სპორტსმენი სპრინტში - მას მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში არ წაუგია შეჯიბრი. ასევე ასპარეზობდა ბირთვის კვრასა და ბადროს ტყორცნაში. მან ორივე კატეგორიაში ეროვნული ტიტული მოიპოვა.

18 წლის ასაკში, სტივენსმა მონაწილეობა მიიღო 1936 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში. მან დაამარცხა მოქმედი ჩემპიონი და მსოფლიო რეკორდსმენი, პოლონელი სტანისლავა ვალასევიჩი (ანუ სტელა უოლში) და გაიმარჯვა 100 მეტრზე სპრინტის ფინალში. სტივენსის დრო 11,5 წამი იყო იმჟამინდელ მსოფლიო რეკორდზე უკეთესი, მაგრამ არ აღიარეს, რადგან შეჯიბრის დროს ძლიერი ზურგის ქარი უბერავდა. შემდეგ, სტივენსი გახდა ამერიკული 4 × 100 მ ესტაფეტის გუნდის ლიდერი. ამ გუნდმა მოიგო ოლიმპიური ტიტული მას შემდეგ, რაც გერმანიის გუნდის წევრს ბატონი დაუვარდა.

ოლიმპიური ისტორიკოსი დევიდ ვალეჩინსკი საუბრობს სტივენსის შესახებ, რომელიც შეჯიბრის შემდეგ ადოლფ ჰიტლერს შეხვდა. „ის შემოდის და მაძლევს ნაცისტურ მისალმებას. მე მას მისურის სტილში, მტკიცედ, ხელი ჩამოვართვი“, - თქვა მან. მან მითხრა: „შენ ნამდვილი არიელი ხარ. შენ გერმანიის მხარეს უნდა იასპარეზო.“ასე რომ, მას შემდეგ, რაც მან სრულფასოვანი მასაჟი გამიკეთა, მკითხა, მსურდა თუ არა შაბათ-კვირის გატარება ბერხტესგადენში.“ სტივენსმა უარი თქვა.

სტივენსმა თამაშების შემდეგ მალევე დატოვა მძლეოსნობა და დაიწყო პროფესიონალური ბეისბოლის და სოფტბოლის თამაში. ჰელენი სწავლობდა უილიამ ვუდსის უნივერსიტეტში, ფულტონის საშუალო სკოლასა და მიდლ რივერის სკოლაში, ფულტონში. მოგვიანებით სტივენსი შეიყვანეს უილიამ ვუდსის ბუების დიდების დარბაზში, სადაც აღწერილია, როგორც „ყველაზე ცნობილი სპორტსმენი ფულტონის ისტორიაში“. 1938 წლიდან 1952 წლამდე ის იყო საკუთარი ნახევრად პროფესიონალური კალათბურთის გუნდის მფლობელი და მენეჯერი; ჰელენი იყო პირველი ქალი, რომელიც ფლობდა და ხელმძღვანელობდა ნახევრად პროფესიონალურ კალათბურთის გუნდს. მრავალი წლის განმავლობაში მუშაობდა აშშ-ის აერონავტიკული სქემისა და საინფორმაციო სამსახურის კვლევის განყოფილებაში (მოგვიანებით, თავდაცვის რუკების სააგენტოს ნაწილი) სენტ-ლუისში, მისური.

მისი დიდი ხნის პარტნიორი იყო მეიბელ ო. რობი (გვარად უაირსი), დიეტოლოგი ფრენსის შიმერის კოლეჯში.

1993 წელს იგი შეიყვანეს ქალთა ეროვნულ დიდების დარბაზში.

ჰელენ სტივენსი გარდაიცვალა სენტ-ლუისში, 75 წლის ასაკში.

 1936 წლის ოლიმპიური გენდერული დაპირისპირება 
1936 წლის ოლიმპიადაზე ვარაუდობდნენ, რომ სტივენსი და სტანისლავა ვალასევიჩი, ფაქტობრივად, მამრობითი სქესის წარმომადგენლები იყვნენ. სტივენსი 100 მეტრზე სპრინტში გამარჯვების შემდეგ მისი სქესის გამო კრიტიკის საგანი გახდა. ვარშავაში გამოცემული გაზეთი Kurier Poranny წერდა: „სკანდალურია, რომ ამერიკელებმა მამაკაცის მონაწილეობა დაუშვეს ქალთა შეჯიბრში“. სხვა გაზეთებმაც მალევე გაავრცელეს ინფორმაცია სტივენსის სავარაუდო სქესის შესახებ. მოგვიანებით სტივენსი თავის ბიოგრაფს ამ საკითხზე უყვებოდა. მან უთხრა ჟურნალისტებს, რომლების ეკითხებოდნენ მას თავისი სქესის შესახებ, „რომ ფაქტები გადაემოწმებინათ ოლიმპიური კომიტეტის ექიმთან, რომელმაც შეჯიბრებამდე ყველა სპორტსმენს სქესის ტესტი გაუკეთა“.

გაზეთებმა მალევე გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ გერმანელმა ჩინოვნიკებმა სტივენს „სქესის ტესტი“ ჩაუტარეს და კონკურსში მონაწილეობის უფლება მხოლოდ მას შემდეგ დაუდასტურეს, როცა დარწმუნდნენ, რომ ქალი იყო. Harrisbug Telegraph იტყობინებოდა, რომ საერთაშორისო ოლიმპიურმა კომიტეტმა ჩაუტარა ფიზიკური შემოწმება სტივენსს და დაასკვნა, რომ ის ქალი იყო. ეს ცნობები უარყო საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის წევრმა ევერი ბრუნდეჯმა, ხოლო სხვა მტკიცებულებები არ გამოჩენილა. 1938 წელს პოლ გალიკომ თავის წიგნში სპორტის გამომშვიდება თქვა, რომ ამერიკელებმა ოლიმპიური თამაშების წინ სტივენსი გამოიკვლიეს. 28 აგვისტოს, ოლიმპიადის შემდეგ, ნიუ-იორკში დაბრუნებამდე, სტივენსმა თავის დღიურში დაწერა, რომ იგი ამერიკელმა ოფიციალურმა პირებმა დაათვალიერეს.

 ლიტერატურა 
 ჰელენ სტეფენსის ცხოვრება - ფულტონის ფლეში, შერონ კინი ჰანსონი, 2004 წ.

 გარე ბმულები 
 Helen Stephens at the USATF Hall of Fame (archived)

 Helen Stephens at Olympics.com
 Helen Stephens at Olympedia 

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:დაბადებული 3 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 იანვარი