ბოშათა საერთაშორისო კავშირი

ბოშათა საერთაშორისო კავშირი (), რომელიც წარსულში ცნობილი იყო როგორც ბოშათა საერთაშორისო კომიტეტი და ბოშათა რომთა კომიტეტი, წარმოადგენს ორგანიზაციას, რომელიც აქტიურად მოქმედებს ბოშების უფლებების დასაცავად. ორგანიზაციის ცენტრია ვენა. ბოშათა საერთაშორისო კავშირი ასევე ფლობს ოფისებს სკოპიეში (ჩრდილოეთ მაკედონია) და ვაშინგტონში (აშშ).

IRU დაფუძნდა მეორე ბოშათა მსოფლიო კონგრესზე 1978 წელს. www.jstor.org მის პრეზიდენტებს შორის იყვნენ სტანისლავ სტანკიევიჩი, ემილ შჩუკა და მანამდე რაიკო ჯურიჩი, რომელიც მრავალი წლის განმავლობაში იკავებდა ამ თანამდებობას. კავშირის ამჟამინდელი პრეზიდენტია ზორან დიმოვი, რომელიც აირჩიეს მე-10 კონგრესზე, რომელიც გაიმართა 18–20 მარტს, 2016 წელს, სკოპიეში. ღონისძიებას ესწრებოდა IRU-ს 100 დელეგატი და წევრი 40 ქვეყნიდან. მას შემდეგ აირჩიეს IRU-ს პარლამენტის ახალი ხელმძღვანელობა, რომელსაც თავმჯდომარეობდა ავსტრიიდან წარმოშობილი პარლამენტის ყოფილი ხელმძღვანელი სტევო ბალოგი.

IRU-ს გააჩნია საკონსულტაციო სტატუსი გაეროს ეკონომიკურ და სოციალურ საბჭოში (ECOSOC).

 ისტორია 
1959 წელს იონელ როტარუმ დააარსა ბოშათა მსოფლიო გაერთიანება (CMG) საფრანგეთში. მიუხედავად იმისა, რომ მისი წევრების უმეტესობა ფრანგი იყო, ორგანიზაცია დაამყარებდა კონტაქტებს პოლონეთიში, კანადაში, თურქეთისა და სხვა ქვეყნებში. 1965 წელს, როდესაც საფრანგეთის ხელისუფლებამ დაშალა ეს ორგანიზაცია, შექმნა გამოყოფილი ჯგუფი სახელწოდებით ბოშათა საერთაშორისო კომიტეტი (IGC), რომლის ხელმძღვანელად აირჩიეს ვანკო რუდა. 1971 წლის ბოშათა მსოფლიო კონგრესზე მიღებულ იქნა თვითსახელწოდება „რომა“, ნაცვლად „ბოშისა“ და კომიტეტს ეწოდა კომიტეტო ლუმნიაკო რომანო (ბოშათა საერთაშორისო კომიტეტი – IRC), ხოლო რუდა კვლავ პრეზიდენტად დაამტკიცეს. 1972 წელს კომიტეტი გახდა ევროპის საბჭოს წევრი. 1978 წლის ბოშათა მსოფლიო კონგრესზე კომიტეტმა შეიცვალა სახელწოდება და მიიღო დღევანდელი ფორმა – ბოშათა საერთაშორისო კავშირი. 1979 წელს კი მიენიჭა საკონსულტაციო სტატუსი გაეროში. 1986 წელს კავშირი რეგისტრირდა, როგორც არასამთავრობო ორგანიზაცია იუნისეფთან. 1993 წელს IRU-მ მიიღო სპეციალური საკონსულტაციო სტატუსი (II კატეგორია) გაეროს ფარგლებში.

 სტრუქტურა 
IRU შედგება ოთხი ძირითადი ორგანოსაგან: კონგრესი, პარლამენტი, პრეზიდიუმი და სამართლიანობის სასამართლო.NEW LEADERSHIP OF THE INTERNATIONAL ROMANI UNION

 ინსტიტუციური კავშირები 
IRU-ს გააჩნია ინსტიტუციური კავშირები შემდეგ ორგანიზაციებთან: ევროპის საბჭო, ეუთო (ODIHR), გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისარი, გაერო და ERTF. კავშირი ასევე ფლობს ურთიერთგაგების მემორანდუმებს მრავალ სახელმწიფოსთან, ბოშების მდგომარეობისა და საცხოვრებელი პირობების მუდმივად გაუმჯობესების მიზნით.

 გლობალური აღქმა და პოლიტიკური ლეგიტიმაცია 
ბოშათა საერთაშორისო კავშირის (IRU) გლობალური აღქმა განსხვავდება რეგიონის, პოლიტიკური მექანიზმებისა და მედიაგავლენის მიხედვით. მიუხედავად იმისა, რომ ორგანიზაციას გააჩნია გაერო-ს ეკონომიკურ და სოციალურ საბჭოში საკონსულტაციო სტატუსი, ზოგიერთ სახელმწიფოში იგი კვლავ განიხილება არა როგორც სტაბილური საერთაშორისო წარმომადგენელი, არამედ როგორც სიმბოლური ძალაუფლების მატარებელი არასამთავრობო გაერთიანებაMatras, Yaron. The Romani Gypsies. Harvard University Press, 2015. გვ. 201–203..

ბოშათა მრავალეროვანი ბუნება და მათი კულტურული სეგმენტაცია ქმნის სირთულეს ზოგადი პოლიტიკური მანდატის ფორმირებაში. მიუხედავად IRU-ს მცდელობისა, იყოს გლობალური დიასპორის წარმომადგენელი, ევროკავშირის რამდენიმე ქვეყანაში ბოშათა თემებმა დაუფარავად გამოხატეს თავიანთი დისტანცირება და ორგანიზაციის შიდა სტრუქტურების მიმართ უნდობლობაGuy, Will. "Between Past and Future: The Roma of Central and Eastern Europe." University of Hertfordshire Press, 2001..

განსაკუთრებით XIX და XX საუკუნეებში ჩამოყალიბებული ბოშათა ეთნიკური ქვეგრუპების – სინტი, კალდერაში, ლოვარი – წარმომადგენლებს, ხშირ შემთხვევაში, განსხვავებული ხედვები გააჩნიათ ბოშურ პოლიტიკურ ინტერესთა გამოხატვის ფორმებზე. შედეგად, IRU-ს დოკუმენტური გადაწყვეტილებები ხშირად მხოლოდ ნაწილობრივ ასახავს საერთო ბოშურ ხმას, რაც ეჭვს აჩენს მის რეალურ ლეგიტიმაციას ფართო საზოგადოებრივ სივრცეში.

ზოგიერთი მკვლევარი ორგანიზაციას განიხილავს როგორც პოლიტიზებულ პლატფორმას, რომელიც ხშირად ვერ პასუხობს ბოშათა თემის ყოველდღიურ საჭიროებებს – როგორიცაა სოციალური ინტეგრაცია, განათლება, ჯანმრთელობის დაცვის ხელმისაწვდომობა და ეთნიკური ნიშნით დისკრიმინაციის აღმოფხვრაKlimová-Alexander, Ilona. The Romani Voice in World Politics, Ashgate, 2005. გვ. 145–152..

ამ ფონზე, აუცილებელია საერთაშორისო პლატფორმაზე IRU-ს სტრატეგიული რეფორმირება – თემურ რადიკალიზმის თავიდან ასარიდებლად, სამოქალაქო თანასწორობისა და კულტურული თვითგამოხატვის შესანარჩუნებლად. თანამედროვე პოლიტიკურ რეალობაში ბოშათა საერთაშორისო კავშირს შეუძლია გახდეს ერთგვარი ხიდი ადგილობრივ თემებსა და გლობალურ ინსტიტუტებს შორის – იმ შემთხვევაში, თუ მოახერხებს უფრო წარმომადგენლობითი მექანიზმების ამოქმედებას და შიდა პლურალიზმის დაფასებას როგორც ინსტიტუციურ ღირებულებას.

 რბილი ძალა და ბოშათა საერთაშორისო კავშირის კულტურულ-პოლიტიკური გავლენა 

IRU-ს, როგორც ფორმალურად არასახელმწიფოებრივ გაერთიანებას, არ გააჩნია იურიდიული ლეგიტიმაცია საერთაშორისო სამართლებრივი ჩარჩოებით სუვერენულ ერთეულად გამოცხადებისთვის. მიუხედავად ამისა, იგი წარმოადგენს მნიშვნელოვან მაგალითს რბილი ძალის გამოყენებისა უმეტესად კულტურულ და სემიოტიკურ დონეზე, რაც საშუალებას აძლევს ორგანიზაციას მოახდინოს ბოშური იდენტობის პოლიტიზება არა აგრესიული მოქმედებით, არამედ სიმბოლური და მედია-ტაქტიკით გაჯერებული სტრატეგიებითMatras, Y. (2015). The Romani Gypsies. Harvard University Press..

IRU-ის ერთ-ერთი გამორჩეული ინსტრუმენტი ამ კონტექსტში არის ბოშური დროშა და ჰიმნი Gelem, Gelem, რომელიც 1971 წლის ბოშათა მსოფლიო კონგრესიზე იქნა მიღებული. დროშის სიმბოლიზმი — მწვანე-მინდორი, ლურჯი ცა და წითელი ჩაკა — ქმნის საერთო იდენტობის ვირტუალურ კონტურს, რაც შედარებით ჰარმონიულ ფონად წარსდგება იმ სივრცეებში, სადაც ბოშები განიცდიან ეთნიკურ ან ეკონომიკურ მარგინალიზაციასKlimová-Alexander, I. (2005). The Romani Voice in World Politics: The United Nations and Non-State Actors. Ashgate..

ბოშათა საერთაშორისო დღე, რომელიც ყოველწლიურად აღინიშნება 8 აპრილს, IRU-ს მიერ აღიარებულია როგორც ერთ-ერთი მთავარი პლატფორმა, რომლის მეშვეობითაც ბოშური საზოგადოებები ახდენენ გლობალურ კონტექსტში საკუთარი ყოფნის არტიკულირებას. ამ დღის განმავლობაში ჩატარებული კულტურული ღონისძიებები, მედია-სიუჟეტები და პოლიტიკური გზავნილები წარმოადგენს ტიპურ მაგალითს არასახელმწიფოებრივი სუბიექტის რბილი ძალის დემონსტრაციისაBarany, Z. D. (2001). The East European Gypsies: Regime Change, Marginality, and Ethnopolitics. Cambridge University Press..

IRU-ს გავლენა განსაკუთრებით თვალშისაცემია იმ რეგიონებში, სადაც ბოშურ თემებს არ გააჩნიათ საკმარისი პოლიტიკური წარმომადგენლობა — მაგალითად ბალკანეთში ან ცენტრალურ ევროპაში. ასეთ გარემოში, ორგანიზაცია მოქმედებს როგორც საზოგადოებრივი დიპლომატიის საშუალება, რომელიც მიმართულია ეროვნული და საერთაშორისო დონეზე ცნობიერების ამაღლებისკენ.

ამგვარად, IRU-ის საქმიანობა აჩვენებს, თუ როგორ შეუძლია კულტურულად დაფუძნებულ მოძრაობას პოლიტიკურ სივრცეში წარმართოს საკუთარი იდენტობის და უფლებების დაცვის პოლიტიკა, მიუხედავად ფორმალური ძალაუფლების არარსებობისა. ეს გამოცდილება შეიძლება გახდეს საინტერესო მოდელი სხვა ეთნიკური უმცირესობებისთვის მთელ მსოფლიოში.

 რბილი ძალა და ბოშათა საერთაშორისო კავშირის კულტურულ-პოლიტიკური გავლენა 
IRU-ს, როგორც ფორმალურად არასახელმწიფოებრივ გაერთიანებას, არ გააჩნია იურიდიული ლეგიტიმაცია საერთაშორისო სამართლებრივი ჩარჩოებით სუვერენულ ერთეულად გამოცხადებისთვის. მიუხედავად ამისა, იგი წარმოადგენს მნიშვნელოვან მაგალითს რბილი ძალის გამოყენებისა უმეტესად კულტურულ და სემიოტიკურ დონეზე, რაც საშუალებას აძლევს ორგანიზაციას მოახდინოს ბოშური იდენტობის პოლიტიზება არა აგრესიული მოქმედებით, არამედ სიმბოლური და მედია-ტაქტიკით გაჯერებული სტრატეგიებითMatras, Y. (2015). The Romani Gypsies. Harvard University Press..

IRU-ის ერთ-ერთი გამორჩეული ინსტრუმენტი ამ კონტექსტში არის ბოშური დროშა და ჰიმნი Gelem, Gelem, რომელიც 1971 წლის ბოშათა მსოფლიო კონგრესიზე იქნა მიღებული. დროშის სიმბოლიზმი — მწვანე-მინდორი, ლურჯი ცა და წითელი ჩაკა — ქმნის საერთო იდენტობის ვირტუალურ კონტურს, რაც შედარებით ჰარმონიულ ფონად წარსდგება იმ სივრცეებში, სადაც ბოშები განიცდიან ეთნიკურ ან ეკონომიკურ მარგინალიზაციასKlimová-Alexander, I. (2005). The Romani Voice in World Politics: The United Nations and Non-State Actors. Ashgate..

ბოშათა საერთაშორისო დღე, რომელიც ყოველწლიურად აღინიშნება 8 აპრილს, IRU-ს მიერ აღიარებულია როგორც ერთ-ერთი მთავარი პლატფორმა, რომლის მეშვეობითაც ბოშური საზოგადოებები ახდენენ გლობალურ კონტექსტში საკუთარი ყოფნის არტიკულირებას. ამ დღის განმავლობაში ჩატარებული კულტურული ღონისძიებები, მედია-სიუჟეტები და პოლიტიკური გზავნილები წარმოადგენს ტიპურ მაგალითს არასახელმწიფოებრივი სუბიექტის რბილი ძალის დემონსტრაციისაBarany, Z. D. (2001). The East European Gypsies: Regime Change, Marginality, and Ethnopolitics. Cambridge University Press..

IRU-ს გავლენა განსაკუთრებით თვალშისაცემია იმ რეგიონებში, სადაც ბოშურ თემებს არ გააჩნიათ საკმარისი პოლიტიკური წარმომადგენლობა — მაგალითად ბალკანეთში ან ცენტრალურ ევროპაში. ასეთ გარემოში, ორგანიზაცია მოქმედებს როგორც საზოგადოებრივი დიპლომატიის საშუალება, რომელიც მიმართულია ეროვნული და საერთაშორისო დონეზე ცნობიერების ამაღლებისკენ.

ამგვარად, IRU-ის საქმიანობა აჩვენებს, თუ როგორ შეუძლია კულტურულად დაფუძნებულ მოძრაობას პოლიტიკურ სივრცეში წარმართოს საკუთარი იდენტობის და უფლებების დაცვის პოლიტიკა, მიუხედავად ფორმალური ძალაუფლების არარსებობისა. ეს გამოცდილება შეიძლება გახდეს საინტერესო მოდელი სხვა ეთნიკური უმცირესობებისთვის მთელ მსოფლიოში.

იხილეთ აგრეთვე
ბოშათა საერთაშორისო დღე

ბოშები

ბოშური ენა

ბოშათა დიასპორა

ბოშების დროშა

დამატებითი ლიტერატურა

 in: Burszta, Wojciech, Tomasz Kamusella and Sebastian Wojciechowski, eds. Nationalismus Across the Globe: An Overview of the Nationalism of State-endowed and Stateless Nations. Poznan: School of Humanities and Journalism, გვ. 433–455.

ბოშათა ისტორიის ქრონოლოგია – Patrin

[PDF Micmacs and Gypsies: Occupation of the Peripatetic Niche] – Semantic Scholar

რესურსები ინტერნეტში
ოფიციალური ვებგვერდი

სქოლიო

კატეგორია:საერთაშორისო პოლიტიკური ორგანიზაციები
კატეგორია:ვენაში დაფუძნებული ორგანიზაციები
კატეგორია:ბოშათა ორგანიზაციები
კატეგორია:ბოშათა პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:ბოშები