ალესანდრო ვიტორია

ალესანდრო ვიტორია (, დ. 1524, ტრენტო — გ. 27 მაისი, 1608, ვენეცია) — იტალიელი მოქანდაკე და მედალირების ხელოვანი, ვენეციური სკოლის მანიერიზმის ეპოქის წარმომადგენელი. Neues allgemeines Künstler-Lexicon; oder Nachrichten von dem Leben und den Werken der Maler, Bildhauer, Baumeister, Kupferstecher etc. Bearb. von Dr. G. K. Nagler. — München: E.A. Fleischmann, 1835—1852  მას მიიჩნევენ XVI საუკუნის იტალიის ერთ-ერთ წამყვან მოქანდაკედ, და მისი მთავარი კონკურენტი იყო ჯამბოლონია. Zeri F., Gardner Е. Italian Paintings: Venetian School. — New York: Metropolitan Museum of Art, 1973. — Р. 87

ცხოვრება და შემოქმედება
ალესანდრო ვიტორია დი ვიჟილიო დელა ვოლპა დაიბადა ტრენტოში, იტალიის ჩრდილოეთში, მკერავის ოჯახში. 1543 წლის 25 ივლისს გადავიდა ვენეციაში, სადაც სწავლობდა ხატვასა და მოქანდაკებას არქიტექტორისა და მოქანდაკის, იაკოპო სანსოვინოს სახელოსნოში. ვიტორიასა და სანსოვინოს შემოქმედებითი ურთიერთობები ხანმოკლე და დაძაბული იყო. ერთ-ერთ კამათს მოჰყვა ალესანდრო ვიტორიას ვენეციიდან წასვლა და შემდეგ მუშაობა ვიჩენცაში, სადაც ის იყო მოქანდაკე და ინტერიერის დეკორატორი, თანამშრომლობდა ვერონეზესთან ვილა ბარბაროს გაფორმებაზე მაზერეში (აშენებულია ანდრეა პალადიოს მიერ). ეს პერიოდი იყო 1560-1562 წლები. გარდა ამისა, ვიტორია მონაწილეობდა პალადიოს სხვა შენობების —  არნალდისა და ტიენეს ვილების (1547) მორთვაში ვიჩენცასთან ახლოს. სანამ სანსოვინო გარდაიცვლებოდა, ვიტორია და სანსოვინო ერთად მუშაობდნენ დიდ პროექტებზე, ხოლო სანსოვინოს გარდაცვალების შემდეგ ალესანდრომ დაასრულა ოსტატის მიერ დაუმთავრებელი ნამუშევრები.Venturi А. Storia dell’arte, X. — Milano, 1937. — Рp. 64—179

ალესანდრო ვიტორია იყო ტიციანის თანამედროვე, რომლის გავლენაც შესამჩნევია მის ნამუშევრებში. ის დიდი ოსტატი იყო ტერაკოტაში მოქანდაკეობის ტექნიკაში და მუშაობდა ბრინჯაოსა და მარმარილოზეც. როგორც მისი თაობის ყველა იტალიელ მოქანდაკეს, ვიტორიას ხელოვნება დაეფუძნა გენიალური მიკელანჯელოსა და ფლორენციული მანიერისტი ბარტოლომეო ამანატის შემოქმედების გავლენას. ვიტორია თანამშრომლობდა არქიტექტორებთან — სანმიკელთან და პალადიოსთან, ასევე მხატვრებთან — ტიციანთან, ტინტორეტოსა და ვერონეზესთან. ყველაზე მეტად ცნობილი გახდა პორტრეტული ბიუსტებითა და მთელ ფიგურებად შესრულებული ქანდაკებებით, რომლებიც შექმნა ვენეტოსა და ვენეციის სხვადასხვა სასახლეებისთვის, მათ შორის დოჟების სასახლისთვის. გარდა ამისა, ვიტორიას ეკუთვნის ბრინჯაოს სტატუეტები, სანთებელები და რელიეფური მედალიონები.Enciclopedia Italiana (1937). — URL: https://www.treccani.it/enciclopedia/alessandro-vittoria_%28Enciclopedia-Italiana%29/ 

1563 წლიდან ვიტორია იყო ვენეციაში, სან-მარკოს დიდი სკოლის („Scuola Grande di San Marco“) და ფლორენციის აკადემიის („Accademia del Disegno“) წევრი, რომელიც 1577 წელს დააარსა ჯორჯო ვაზარიმ.

ვიტორია გარდაიცვალა ვენეციაში 1608 წლის 27 მაისს. მისი საფლავი, რომელსაც ამშვენებს ავტოპორტრეტის ბიუსტი (რომელიც წინასწარ, 1602-1605 წლებში იყო შექმნილი), მდებარეობს წმინდა საკარიას ეკლესიაში. მისი მოსწავლეები იყვნენ კამილო მარიანი და ანდრეა დი ალესანდრო.

მისი შემოქმედების მნიშვნელოვან ისტორიულ წყაროებს წარმოადგენს მხატვრის დღიური და 1576 წლის 29 ივლისის სინდიკატი.Gerola G. Nuove documenti veneziani su Alessandro Vittoria // Atti del Reale Instituto Veneto di Scienze. — Lettere ed Arti 84 (1925:349-50)

1999 წელს ტრენტოში გაიმართა ალესანდრო ვიტორიის შემოქმედების რეტროსპექტიული გამოფენა, იტალიური მანიერიზმის ხელოვნების კონტექსტში, სახელწოდებით „საოცარი მანერა“ (La Bellissima Maniera).

გალერეა

სქოლიო

კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოქანდაკეები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:მოქანდაკეები საუკუნის მიხედვით
კატეგორია:იტალიელი მოქანდაკეები