იარაჯულები

იარაჯული (გვარი) 

იარაჯული — ქართული გვარი, წარმოშობით ფშავ-ხევსურეთიდან. იგი წარმოდგება არაბულის გვარიდან და ითვლება ამ გვარის მამიშვილობის განშტოებად. გვარი დაკავშირებულია სამკურნალო მცენარე „იარაჯის“ სახელთან, რომელიც ჭრილობების („იარა“) სამკურნალოდ გამოიყენებოდა.

 ისტორია 

იარაჯულების წინაპართა პირველ საცხოვრებლად ითვლება ზეისტეჩო-ბაცალიგოს მხარე გორშეღმის ხეობაში, არაგვის სათავეში, ხევსურეთში. ხეობა, გუდანთან ერთად, ცნობილია როგორც ბუდე ხევსურეთი.

XVIII საუკუნის პირველ ნახევარში, არაბულების გვარის ოჯახი ზემო ხევსურეთიდან ფშავში გადავიდა და დასახლდა სოფელ კაწალხევში. იქიდან ოთხი ძმა (მამის სახლიდან) გადავიდა საკანაპის ხეობაში, სოფელ ფუძნარის მოპირდაპირე მთაზე. მათ ააშენეს ქვითკირის სახლები და წისქვილები.

მოგვიანებით, უკეთესი სამეურნეო პირობების ძიებისას, სამი ძმა ოჯახებით ერთად გადავიდა ფშავის მთისწინეთში და დააარსეს სოფელი იარაჯულები ქუსნოს წყალზე, სადაც მათი შთამომავლები დღემდე სახლობენ.

 გვარის სახელწოდება 

სიტყვა "იარაჯული" უკავშირდება სამკურნალო მცენარე „იარაჯის“ სახელწოდებას, რომელსაც იყენებდნენ ჭრილობების (იარა) მოსარჩენად. იარაჯულების ფუძემდებელი ოჯახის მამას ამ მცენარით მკურნალობის გამო ზედსახელად „იარაჯი“ უწოდეს. მოგვიანებით, ეს ზედმეტსახელი გადაიქცა გვარად — იარაჯული.

XVIII–XIX საუკუნეებში ზოგიერთ იარაჯულს მოიხსენიებდნენ ვრცელი ფორმით — არაბული-იარაჯული.

 ლაფანყურის იარაჯულები 

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, რამდენიმე იარაჯული ოჯახი დოლოშიდან გადავიდა ლაფანყურში და იქ ჩამოყალიბდა ლაფანყურის იარაჯულების სახლი. ომში გაწვეული დოლოშელი იარაჯულებიდან თითქმის არავინ დაბრუნებულა.

 კრწანისის ბრძოლა 

1795 წელს, კრწანისის ბრძოლაში, იარაჯულების გვარიდან 11 მხედარი იბრძოდა არაგველებთან ერთად.

 ზურაბ იარაჯული 

აფხაზეთის ომში, 1993 წლის 16 ივლისს, დაიღუპა 24 წლის ქართველი სამხედრო მფრინავი ზურაბ იარაჯული. იგი მონაწილეობდა შეტევაში მოწინააღმდეგის კოლონაზე, როდესაც მისი სუ-25 ტიპის თვითმფრინავი ჩამოაგდეს. მან მოახერხა კატაპულტირება, მაგრამ აღმოჩნდა მოწინააღმდეგის ზურგში და გმირულად დაიღუპა გუმისთის ტყეში შეტაკების დროს, მას შემდეგ რაც უარი თქვა დანებებაზე.„ზურაბ იარაჯული – ეროვნული გმირი“, საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო, 2013

ჩეჩენმა მებრძოლებმა, მისი სიმამაცით შთაგონებულებმა, პატივით დაკრძალეს და შემდგომში ზურაბის ნეშტი გადმოსვენდა სამშობლოში, სოფელ იარაჯულებში.

2013 წელს საქართველოს სახელმწიფომ მას მიანიჭა ეროვნული გმირის წოდება.საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია, 2013

 ასევე იხილეთ 
 ფშავი
 ხევსურეთი
 არაბული (გვარი)
 კრწანისის ბრძოლა
 აფხაზეთის ომი
 იარაჯულები (თიანეთის მუნიციპალიტეტი)

 წყაროები 

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:ფშავ-ხევსურეთი
კატეგორია:საქართველოს ისტორია