ელიოს გომესი

ელიოს გომეს როდრიგესი (დ. 1905 — გ. 1956) — ანდალუსიელი მხატვარი, ანარქისტი კომუნისტი, აქტივისტი და მწერალი. ის დაიბადა სევილიის მუშათა კლასის კალეს ბოშურ ოჯახში და ადრეული ასაკიდანვე თანამშრომლობდა ესპანელ ანარქისტებთან მხატვრად. პოლიტიკური საქმიანობის გამო იძულებული გახდა დაეტოვებინა ესპანეთი, ხოლო ევროპაში ყოფნისას გააღრმავა მხატვრული სტილი და გააცნობიერა ფაშიზმის აღმავლობის საფრთხე. ესპანეთში დაბრუნების შემდეგ გაწევრიანდა კომუნისტურ პარტიაში და მასში დაინახა ფაშიზმის წინააღმდეგ ყველაზე ორგანიზებული ძალა. სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა ანარქიზმში, მაგრამ ნაციონალისტების გამარჯვების შემდეგ კვლავ იძულებული გახდა გაქცეულიყო. 1940-იან წლებში, ფრანკისტული დიქტატურის მიერ დაპატიმრების შემდეგ, შემოქმედება ლიტერატურულ საქმიანობაზე გადაინაცვლა და მის ნაწარმოებებში განსაკუთრებით თვალშისაცემი გახდა ბოშური თემატიკა. მისი პოეზია 2006 წელს პოსტუმურად გამოიცა.

ბიოგრაფია
ელიოს გომესი დაიბადა 1905 წელს ტრიანაში, სევილიის მუშათა კლასის კალე უბანში. ადრეული ასაკიდანვე ხატავდა და ჩაერთო ანარქისტულ მოძრაობაში. მხატვრად მუშაობამ გარკვეული საზოგადოებრივი მიღება მოუტანა — იმ დროს ბოშური იდენტობა ესპანურ საზოგადოებაში მხოლოდ ხელოვნების კონტექსტში ითვლებოდა მისაღებად, თუმცა დისკრიმინაცია პრესაში მაინც აისახებოდა.

პირველი ილუსტრაციები გამოაქვეყნა ანარქისტი მწერლის ფელიპე ალაისის თხზულებებში, ხოლო მისი ადრეული ნამუშევრები გამოფენილი იყო Café Kursaal-ის ავანგარდულ სივრცეში. 1927 წელს, აქტივიზმის გამო გომესს ესპანეთის დატოვება მოუხდა. მან იმოგზაურა დასავლეთ ევროპაში, სადაც გაეცნო ავანგარდის წარმომადგენლებს და შრომის მოძრაობის აქტივისტებს. ამან გავლენა მოახდინა მის მხატვრობაზე, რომელსაც შთააგონა კუბიზმი, ექსპრესიონიზმი და ფუტურიზმი. 1930 წელს დაბრუნდა ესპანეთში, დასახლდა ბარსელონაში და დაიწყო მუშაობა CNT-ისთვის — გაზეთების, პოსტერების და წიგნების მბეჭდავად.

იმ პერიოდში მან უარყო ანარქიზმი და შეუერთდა კომუნისტურ პარტიას, რომელსაც ფაშიზმთან წინააღმდეგობისთვის ყველაზე ეფექტიან ორგანიზაციად მიიჩნევდა. მონაწილეობდა კომუნისტურ მიტინგებში, რის გამოც ციხეში აღმოჩნდა ბარსელონას „მოდელის“ ციხეში. სამოქალაქო ომის დროს იგი იბრძოდა კომუნისტების მხარეს და მიცა ინტერვიუ ჟურნალ „Crónica“-ს, სადაც წარადგინეს როგორც „ცნობილი ბოშა ილუსტრატორი და რევოლუციური მხატვარი“. ინტერვიუში იგი ფაშიზმის წინააღმდეგ ბრძოლას განიხილავდა როგორც ბოშების მიმართ დისკრიმინაციის დასაძლევ საშუალებას და აქებდა საბჭოთა კავშირს ბოშების ინტეგრაციის გამო.

1938 წელს გომესი დაუბრუნდა ანარქიზმს და ხელმძღვანელობდა გაზეთ El Frente-ის ბეჭდვით განლაგებას. კატალონიის ოპერაციის დაწყების შემდეგ გაიქცა საფრანგეთში, სადაც ინტერნირებულ იქნა.

ომის შემდეგ, ბოშათა ჰოლოკოსტის შესახებ ინფორმაციის გავრცელების შემდეგ, მან უფრო აშკარად დაიწყო თავისი იდენტობის დაფიქსირება.ფრანკისტური რეჟიმის დროს, იგი აიძულეს დაეხატა ბარსელონას „მოდელის“ ციხის კაპელა, რაც თვითგამოხატვის ახალი ეტაპი გახდა. დაპატიმრებული იყო 1945–1946 და 1948–1954 წლებში,და ამ პერიოდში დაიწყო ესსეების, ისტორიული რომანების, პოემებისა და ავტობიოგრაფიული ეპოსების წერა. მათ შორისაა Gabrielillo Vargas, gitano rojo, Historia de los gitanos და პოემა Erika. 

ელიოს გომესი გარდაიცვალა ბარსელონაში 1956 წელს.

შემოქმედება როგორც ბოშური მეხსიერების პოლიტიკა
ელიოს გომესის მხატვრობა და ლიტერატურა შეიძლება იქნეს გაანალიზებული არა მხოლოდ როგორც ესპანური მუშათა მოძრაობის ნაწილი ან ანტიფაშისტური იდეოლოგიის ვიზუალური ექსპრესია, არამედ როგორც მიზანმიმართული მცდელობა — ბოშური იდენტობის ჩაწერა კოლექტიურ მეხსიერებაში, რომლის არქივსაც ის თავის ცხოვრებას უძღვნიდა. ამ თვალსაზრისით, გომესის საქმიანობა იქცევა კულტურული წინააღმდეგობის ფორმად, რომელიც ამსხვრევს დამკვიდრებულ კლიშეებს და წარმოსახავს ბოშურობას როგორც პოლიტიკურად შეგნებულ სუბიექტს, და არა როგორც ეთნოგრაფიულ ექსცენტრიკას.

განსაკუთრებით საინტერესოა მისი ბეჭდვითი ფერწერის ანალიზი იმ ჭრილში, სადაც ბოშური მოტივები – თუნდაც სიმბოლურად – ერწყმის რევოლუციურ სიმბოლიკას: მუშა ხელი, წითელი ფერი, რკინის კონსტრუქცია ან ჩაფხუტიანი ფიგურა, რომლებიც ხშირად გვერდიგვერდაა წარმოდგენილი ჩიგოს, ფლამენკოს ან ცირკის სტილიზებულ მოტივებთან. ეს მიქსი არ წარმოადგენს შემთხვევითობას — იგი ასახავს ავტორის შინაგან დაძაბულობას იმ ფონზე, როცა ბოშების წინააღმდეგ მიმართული სტერეოტიპები მხოლოდ მათი ფოლკლორიზებული კულტურით დაინტერესებას უშვებდა, მაგრამ არა პოლიტიკურ თვითგამოხატვას.

გომესის შემოქმედება ამგვარად შეიძლება განვიხილოთ როგორც პოსტკოლონიური აქტის ექვივალენტი, რომელიც მხატვრობის, პოეზიისა და პუბლიცისტიკის საშუალებით ცდილობს წარმოქმნას „ბოშების არქივი“ — არა როგორც ეთნოგრაფიულად დაკონსერვებული ფოლკლორი, არამედ როგორც დინამიკური კულტურული წინააღმდეგობა, რომელსაც აქვს უნივერსალური ძალა ჩაგვრის წინააღმდეგ.Chuh, Kandice (2003). Imagine Otherwise: On Asian Americanist Critique. Duke University Press.

გარდა ამისა, ელიოს გომესის პიროვნული გადახვევები — ანარქიზმიდან კომუნიზმში, ხოლო შემდეგ კვლავ ანარქიზმში დაბრუნება — შეიძლება გაიაზროს როგორც მუდმივი ინტელექტუალური ძიება იმ იდეოლოგიური ფორმის, რომელიც ყველაზე ეფექტურად შემოიტანს ბოშა გამოცდილებას ფართო რევოლუციურ ნარატივში. ამით იგი სცილდება მხოლოდ ხელოვანთა წრეში ლოკალიზებულ ფიგურას და იქცევა ერთგვარ „კულტურულ გადამწერთა“ შორის.Rancière, Jacques (2009). The Politics of Aesthetics. Continuum.

გომესის ხელოვნება და სიტყვა არ არის მხოლოდ პროტესტის აქტი — ეს არის მეხსიერების აგების მცდელობა იქ, სადაც ადრე მხოლოდ სიჩუმე და სტერეოტიპი არსებობდა.

მემკვიდრეობა
გომესი ფართოდაა ცნობილი როგორც გრაფიკოსი, რომლის შემოქმედება შრომის მოძრაობის სამსახურში იდგა. სიერამ და პროვუნდომ აღნიშნეს, რომ გომესს 1930-იან წლებში ესპანელი მუშების და ანტიფაშისტური თემების ვიზუალურ გამოხატვაში უდავო როლი ჰქონდა.

მის ლიტერატურულ მემკვიდრეობაზე შედარებით ნაკლები ყურადღებაა გამახვილებული. 1942 წლიდან გომესი აქტიურად მუშაობდა პოეზიაზე, რომლის ნაკრები — Poemas de lucha y sueño — გამოიცა პოსტუმურად 2006 წელს.

გომესი, მარიანო ვასკესთან ერთად, განიხილება როგორც ბოშების თვალსაჩინო წარმომადგენელი ესპანურ ანარქისტულ მოძრაობაში. მისი მემკვიდრეობის გაგრძელებაზე მუშაობს ელიოს გომესის კულტურული ასოციაცია, რომელსაც ხელმძღვანელობს მისი შვილი გაბრიელ გომესი.

რჩეული ნაწარმოებები
Gómez, Helios (2005). Visca Octubre: el front de l'art. გრანოლერსი: Museu de Granollers. ISBN 9788487790515.
Gómez, Helios (2006). Poemas de lucha y sueño, 1942–1956. ბარსელონა: Associació Cultural Helio. ISBN 9788461132904.

ლიტერატურა

დამატებითი ლიტერატურა

არენასი, მანუელი; აზარა, პედრო (1986). ხელოვნება ომის წინააღმდეგ: ესპანეთის პავილიონის გარშემო 1937 წლის პარიზის საერთაშორისო გამოფენაზე. ბარსელონა: Palau de la Virreina. ISBN 9788476091357.
კარბალესი, ხესუს ალონსო (2008). „ელიოს გომესი და რევოლუცია: ფერწერიდან ლიტერატურამდე“, Études Tsiganes, ტ. 4, № 36, გვ. 38–59. ბმული. DOI: 10.3917/tsig.036.0038. (ფრანგულად)
ფონტსერე, კარლესი (1995). კატალონიელი პლაკატისტის მემუარები: (1931–1939). ბარსელონა: Portic. ISBN 9788473069137. (კატალონიურად)
სიერა ალონსო, მარია (2018). „ელიოს გომესი: ბოშათა რევოლუციის უხილაობა“, Historia y Política, № 40, გვ. 83–114. DOI: 10.18042/hp.40.04. (ესპანურად)
ტიადენი, ურსულა (1996). ელიოს გომესი: წითელკისერიანი ხელოვანი. ტაფალა: Txalaparta. ISBN 9788481369243. (ესპანურად)
ტიადენი, ურსულა (რედ.). (1998). ელიოს გომესი: გამოფენა. ვალენსია: IVAM Centre Julio González. ISBN 9788448216955. (ესპანურად)
ტიადენი, ურსულა (1986). გარსის გახევა: ელიოს გომესი 1905–1956, ანდალუსიელი, ხელოვანი, მებრძოლი. ბერლინი: Elefanten Press Verlag GmbH. ISBN 9783885202196. (გერმანულად)

რესურსები ინტერნეტში
Associació Cultural Helios Gómez — ელიოს გომესის კულტურული ასოციაცია

კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
კატეგორია:XX საუკუნის ანარქისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ესპანელი პოეტები
კატეგორია:XX საუკუნის ესპანელი მხატვრები
კატეგორია:ანდალუსიელი ანარქისტები
კატეგორია:ანარქო-კომუნისტები
კატეგორია:ესპანეთის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:შრომის ეროვნული კონფედერაციის წევრები
კატეგორია:ბოშა ანარქისტები
კატეგორია:ბოშა პოეტები
კატეგორია:ესპანელი რევოლუციონერები
კატეგორია:ესპანელი ბოშები
კატეგორია:ბოშები