კორსოს ქუჩა

ვია დელ კორსო () — მთავარი ქუჩა რომის ისტორიულ ცენტრში. სწორი, ერთი მიმართულების ქუჩა ხასიათდება  ვიწრო, მოხვეული ქუჩებითა და პატარა მოედნებით. ძველად საკმაოდ ფართო ქუჩად მიჩნეული, კორსო დაახლოებით 10 მეტრია სიგანეში და მხოლოდ ორმხრივი საავტომობილო გადასაადგილებელი და ორი ტროტუარი აქვს. ქუჩის ჩრდილოეთ ნაწილი არის ფეხით მოსიარულეთა ზონა. სიგრძე კი დაახლოებით 1,5 კილომეტრია.

 აღწერა 
მინი|სან მარჩელო
კორსო გადის  ძირითადად ჩრდილო-სამხრეთის მიმართულებით. ჩრდილოეთით, ის აკავშირებს ქალაქის ჩრდილოეთ შესასვლელ კარიბჭეს, პორტა დელ პოპოლოს და მის მოიედანს, პიაცა დელ-პოპოლოს, ქალაქის გულთან, პიაცა ვენეციასთან, კაპიტოლიუმის ბორცვის ძირთან. პიაცა დელ პოპოლოზე, ვია დელ კორსო გარემოცულია ბაროკოს ორი ეკლესიით, სანტა მარია დეი მირაკოლითა და სანტა მარია ინ მონტესანტოთი. ქუჩაზე მდებარეობს:
გოეთეს სახლი
 სან კარლოს ეკლესია კორსოზე,
 სან იაკობოს ეკლესია აუგუსტაში,
 იესო და მარიამის ეკლესია,
 პიაცა კოლონა მარკუს ავრელიუსის ძველი სვეტით,
 გალერეა ალბერტო სორდი,
 სანტა მარია ინ ვია ლატას ეკლესია,
 სანტისიმო კროციფისოს ორატორიუმი,
 სან მარცელოს ეკლესია კორსოზე და
 პალაცო დორია პამფილი

XV საუკუნიდან, გზა გამოიყენებოდა რომაული კარნავალის დროს რბოლის ტრასად, ყოველწლიური ცხენების რბოლისთვის, რომლებიც ცხენოსნების გარეშე იყვნენ, და ამას ეწოდებოდა კორსა დეი ბარბერი, რაც ქუჩა ვია დელ კორსოს სახელის წყაროა. მეფე უმბერტო I-ის მკვლელობის შემდეგ, 1900 წელს, გზას დაერქვა კორსო უმბერტო I. 1944 წელს, ის გახდა კორსო დელ პოპოლო და ორი წლის შემდეგ დაუბრუნდა კორსოს სახელს.

 ისტორია 
მინი|გალერეა დორია პამფილი|348x348პქ
მინი|კიჯის სასახლე, იტალიის მთავრობის მინისტრთა საბჭოს რეზიდენცია|335x335პქ
მინი|Sant'Ambrogio e Carlo al Corso|309x309პქ
მინი|ვია დელ კორსო პიაცა დელ პოპოლოდან|323x323პქ
ვია დელ კორსოს ისტორია დაიწყო ძვ. წ. 220 წელს, როდესაც გაიუს ფლამინიუსმა, ცენზორმა, ააშენა ახალი გზა რომისა და ადრიატიკის ზღვის დასაკავშირებლად, ჩრდილოეთით. გზის საწყისი წერტილი იყო პორტა ფონტინალი, კარიბჭე სერვიუსის ქალაქის კედლებში, თანამედროვე პიაცა ვენეციასთან ახლოს. თავდაპირველად, ვია ფლამინია გაივლიდა ვაკეზე, ტიბრსა და აღმოსავლეთის ბორცვებს შორის სწორი ხაზით. კამპუს მარტიუსი (მარსის ველი, როგორც მას უწოდებდნენ), იმ დროს გამოიყენებოდა მიწათმოქმედებისა და საძოვრებისთვის. აქ აგრეთვე, უამრავი საფლავი უნდა ყოფილიყო, გზის გასწვრივ, ისევე როგორც აპიუსის გზაზე.

ქალაქის კედლების გარეთ ღია სივრცე გადიოდა ურბანიზაციას, გვიან რესპუბლიკურ და ადრე იმპერიულ ხანაში. ქალაქი თანდათან გაიზარდა ჩრდილოეთისკენ და გზის გასწვრივ აშენდა მონუმენტური საზოგადოებრივი შენობები. ავგუსტუსის მავზოლეუმის გარშემო დინასტიური ძეგლების ნაკრები იყო ყველაზე მნიშვნელოვანი განვითარება რაიონის ყოფილ დაუსახლებელ ჩრდილოეთ ნაწილში.

ვია ლატას (რაც ნიშნავს ფართო გზას) ძველი სახელი მიუთითებს იმაზე, რომ ქუჩა ფართოდ ითვლებოდა, განსაკუთრებით მეზობელ ქუჩებთან შედარებით, მაგრამ მისი სიგრძის გასწვრივ სამ ადგილას ის უფრო ვიწრო გახდა ტრიუმფალური თაღების აგების გამო. პირველი იყო არკუს ნოვუსი, რომელიც ააგო დიოკლეტიანემ 303-304 წლებში, შემდეგ კლავდიუსის თაღი (51-52 წლები) და მესამე მოგვიანებით ცნობილი გახდა როგორც არკო დე პორტუგალო.

ვია ლატაზე ყველაზე მნიშვნელოვანი ძველი ძეგლები იყო ავრელიანის მზის ტაძარი, მსოფლიო საკურთხეველი, უსტრინუმი დომუს ავგუსტაე, არა პროვიდენცია და მარკუს ავრელიუსის სვეტი. ადრიანეს ეპოქის მჭიდროდ დასახლებული საცხოვრებელი უბანი აღმოაჩინეს გზის მარჯვენა მხარეს, ვია დელე მურატესა და ვია დელე კონვერტიტეს შორის. ავრელიანის კედლის აშენებით (ძვ. წ. 271-75 წლები), მთელი ტერიტორია შევიდა რომის ქალაქში და ახალი ქალაქის კარიბჭე (პორტა ფლამინია) აშენდა თანამედროვე პიაცა დელ პოპოლოზე, სადაც გზა ტოვებდა ურბანულ ტერიტორიას.

დაახლოებით 600 წლიდან, კორსოზე განთავსდა სოციალური ცენტრი, რომელიც დაკავშირებული იყო მოსახლეობის კვებასთან, სანტა-მარია-ინ-ვია-ლატაში და სასაფლაოები მის სამხრეთ ბოლოში. 1339 წელს აშენდა ჰოსპიტალი სან იაკობო დეგლი ინკურაბილი, რომელიც მოგვიანებით აღდგა თანამედროვე სახით.Krautheimer, R. Rome. Profile of a City 312-1308, Princeton University Press, 1980, 77Krautheimer, 1980, 244, 252, 278

XV საუკუნიდან, ვია დელ კორსო გახდა მოდური და აქტუალური ქუჩა ახალი ან გადაკეთებული ეკლესიებისა და დიდებულების სასახლეებისთვის. თუმცა, XVII საუკუნის შუა ხანებში, ქუჩა გახდა სხვადასხვა მასშტაბისა და არქიტექტურული სტილის ნაზავი, ზოგი არამოდური-რამდენიმე ეკლესიას არ ჰქონდა ფასადი, ზოგი შენობა კი იყო სხვადასხვა პერიოდის სტრუქტურების კომბინაცია ან უბრალოდ დაუსრულებელი.

ქალაქის ამ მთავარ ქუჩაზე რეგულარულობისა და დეკორუმის ნაკლებობამ გახადა იგი პაპი ალექსანდრე VII-ისთვის ურბანული პრიორიტეტი. მისი მცდელობა, რომ დიდგვაროვნებს დაემატებინათ თავიანთი საკუთრებები, შეზღუდული წარმატებით დასრულდა; ზოგს უბრალოდ არ ჰქონდა საკმარისი თანხა, ზოგი კი კმაყოფილდებოდა პრობლემის თავიდან აცილებით, სახელმწიფოს სახლებში დარჩენით. Krautheimer, R. The Rome of Alexander VII 1655-1667, Princeton University Press, 1985, 21დაუმთავრებელი ეკლესიების შემთხვევაში, კი მან ეკლესიის თანამშრომლებს მფარველების (სპონსორების) სტატუსი მიანიჭა. უფრო დიდ წარმატებას მან მიაღწია ქუჩის წესრიგის დაწესებაში, როდესაც ქუჩებისთვის პასუხისმგებელ მუნიციპალურ ორგანოს, Maestri di Strade-ს, მიანიჭა უფლება გაეწმინდა და მოეწესრიგებინა ქუჩა. Krautheimer, 1985, 24ეს ნიშნავდა, რომ საკუთრება შეიძლებოდა შეძენილი და გადაკეთებულიყო საჭიროების შემთხვევაში, შენობებიდან მიშენებები ამოღებული ან დაემატებული ყოფილიყო, რათა შენარჩუნებულიყო ქუჩის ფასადის თანმიმდევრული ხაზი.  მან მაგალითად, ძველი ტრიუმფალური თაღი, Arco di Portogallo, გაანადგურა, რადგან ამ თაღის ცენტრალური შესასვლელი საგრძნობლად ამცირებდა ქუჩის სიგანეს თითქმის ნახევრად.The maestri di strade were established in 1233 and survived until the eighteenth century; Krautheimer, 1980, 284 

კორსო ასევე დაკავშირებული იყო ალექსანდრეს განზრახვებთან, მნიშვნელოვან დიპლომატებზე შთაბეჭდილების მოსახდენად, რომლებიც ოფიციალურ ვიზიტებს ატარებდნენ ქალაქში. პორტა დელ პოპოლო გადაკეთდა და პიაცა დელ პოპოლო გაიწმინდა. პიაცაზე განლაგებული ორი ბაროკოს ეკლესია წარმოადგენდა მნშვნელოვან სანახავ ღირსშესანიშნაობას, ვია დელ ბაბუინოს გასწვრივ მარცხნივ, ვია დი რიპეტას მარჯვნივ და ცენტრში, გასწორებული ვია დელ კორსო, რომელიც მიემართებოდა პიაცა ვენეციამდე. ამ სამი ქუჩის კომპლექსი ცნობილია როგორც ტრინდენტე.
ლიტერატურა
 Heinz-Joachim Fischer: Rom. Zweieinhalb Jahrtausende Geschichte, Kunst und Kultur der Ewigen Stadt. DuMont Buchverlag, Köln 2001, ISBN 3-7701-5607-2.
რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ევროპის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძველი რომის არქიტექტურა
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურა
კატეგორია:ევროპული არქიტექტურა
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნე
კატეგორია:არქიტექტურა საუკუნის მიხედვით