დომიციანეს სტადიონი

დომიციანეს სტადიონი, ასევე ცნობილია როგორც Circus Agonalis () — სტადიონი, მდებარეობდა დღევანდელი პიაცა ნავონას ქვეშ, რომელიც მიჰყვება მის კონტურს და აერთიანებს მის დანარჩენ ნაწილებს, ძველი კამპუს მარციუსის ჩრდილოეთით რომში, იტალიაში. სტადიონი დაკვეთილ იქნა დაახლოებით 80 წელს, იმპერატორ ტიტუს ფლავიუს დომიციანუსის მიერ, როგორც საჩუქარი რომის ხალხისთვის, და გამოიყენებოდა თითქმის მთლიანად სპორტული შეჯიბრებებისთვის. ქრისტიანულ ტრადიციაში, რომის აგნესი აქ ეწამა.

 ისტორია 
 კონსტრუქცია და დიზაინი 
დომიტიანეს სტადიონი აიგო 86 წელს, როგორც იმპერიული მშენებლობის პროგრამის ნაწილი კამპუს მარციუსზე, 79 წელს ცეცხლის შედეგად შენობების უმეტესობის დაზიანების ან განადგურების შემდეგ. ეს იყო რომის პირველი მუდმივი ადგილი კონკურენტული სპორტული ღონისძიებებისთვის, აგებული დომიციანეს მიერ, კაპიტოლინის თამაშების აღსანიშნავად. ის აგებული იყო ბერძნული სტადიონების მსგავსად და იტევდა დაახლოებით 30 000 ადამიანს. Lee, Hugh M., "Greek Sports in Rome", pp. 533-542, in A Companion to Sport and Spectacle in Greek and Roman Antiquity, Editor(s):Paul Christesen, Donald G. Kyle, :8 November 2013, Wiley Online Books, Print  Online    ძირითადი ნაწილები და საყრდენები დამზადებული იყო აგურისა და ბეტონისგან – მყარი, ცეცხლგამძლე და უფრო იაფი მასალისგან – რომელიც მოპირკეთებული იყო მარმარილოთი. სტილის მიხედვით, სტადიონის ფასადები ჰგავდა კოლოსეუმის ფასადებს; გეგმა იყო ბერძნული სტადიონების დამახასიათებელი იყო, ჰქონდა მსგავსი ნახევარწრიული ბოლო. კოლინი (1943) აფასებს სტადიონის სიგრძეს დაახლოებით 275 მეტრამდე, ხოლო სიგანეს 106 მეტრამდე. Bernard, Jean-François et Rossetto, Paola Ciancio, "Le stade de Domitien: situation topographique, étude architecturale et réflexions concernant la localisation de l’église Sainte-Agnès", Le culte de sainte Agnès à place Navone entre Antiquité et Moyen Âge, Open Edition Journals, 126-1, 2014, section 20, citing
Colini, A. M., Stadium Domitiani, 1943, Roma, pp. 71-72. ხოლო გვიანდელი წყაროები აღნიშნავენ მისი გარე პერიმეტრის სკამების სიმაღლეს 30 მ (100 ფუტი) დედამიწის ზედაპირიდან და შიდა პერიმეტრის სკამების სიმაღლეს 4,5 მ (15 ფუტი) არენის იატაკიდან. A slightly higher estimate for seating numbers, and a lower estimate for arena length (200-250 meters) are in Richardson, L., A new topographical dictionary of ancient Rome, The Johns Hopkins University Press, 1992. pp. 366 - 7, showing reconstructed ground plan: convenience link ეს განლაგება უზრუნველყოფდა ტრასის კარგად გამოჩენას უმეტესი ადგილიდან. ტიპიურმა ბერძნულმა განლაგებამ სტადიონს მისცა მისი ლათინიზებული ბერძნული სახელი - აგონეს (კონკურსების ადგილი ან ადგილი). გაბრტყელებული ბოლო დალუქული იყო ორი ვერტიკალურად გადახლართული შესასვლელი გალერეით, ხოლო პერიმეტრი გადახურული იყო არკადებით სკამების დონეზე, ტრავერტინის პილასტრებით მის კავიებს (დახურვები) შორის. არსებობს ვარაუდი, რომ არენის გაგრძელებული ტრასა შექმნილი იყო ამაღლებული სპინა ან ზოლის საშუალებით. Arena seating and length estimates from Samuel Ball Platner (as completed and revised by Thomas Ashby): A Topographical Dictionary of Ancient Rome, London: Oxford University Press, 1929, p.496: Bill Thayer's website link

დომიციანეს სტადიონი იმ დროს კამპუს მარციუსზე მდებარე საზოგადოებრივი შენობების სერიის ჩრდილოეთით მდებარეობდა. მის სამხრეთით იდგა დომიციანეს უფრო მცირე ოდეონი, რომელიც გამოიყენებოდა რეციტალიების, სიმღერებისა და ქადაგებებისთვის. კამპუსის სამხრეთის ბოლოს მდებარეობდა პომპეის თეატრი, რომელიც დომიციანემ აღადგინა იმავე რეკონსტრუქციის პროგრამის ფარგლებში.Platner, Ibid, Campus Martius: Bill Thayer's website linkმინი|მთავარი კიბე არქეოლოგიურ ტერიტორიაზე - შესასვლელი ვია დი ტორ სანგვინიადან
 გამოყენება 
სტადიონს თითქმის მთლიანად იყენებდნენ სპორტული შეჯიბრებებისთვის.  რამდენიმე წლის განმავლობაში, კოლოსეუმის ცეცხლით დაზიანების შემდეგ, 217 წელს, იგი გლადიატორთა შოუებისთვის გამოიყენებოდა.Cassius Dio, Roman History, (epitome), 78, 25.2: link This ruinous Colosseum fire was caused by lightning – one of many divine signs to anticipate the death of the emperor Macrinus.ავგუსტუსების ისტორიის  მიხედვით, იმპერატორ ელაგაბალუსის დროს, არკადები გამოიყენებოდა პროსტიტუციისთვის, Historia Augusta, "The Life of Elagabalus", 26.3 ხოლო იმპერატორ სევერუს ალექსანდრემ სტადიონის აღდგენა ნაწილობრივ იმ გადასახადების ხარჯზე განახორციელა, რომლებიც მოგვიანებით მიიღო.Richardson, L., A new topographical dictionary of ancient Rome, The Johns Hopkins University Press, 1992. pp. 366 - 7 has "numerous brothels... and probably shops and workshops as well," like the Circus Maximus. ქრისტიანული მოწამეთა ლეგენდის თანახმად, წმინდა აგნესი იქ მოწამეობდა იმპერატორ დიოკლეტიანეს მმართველობის დროს, ერთ-ერთ არკადაში.  იმპერიისა და მისი შემდგომი ეპოქების ეკონომიკური და პოლიტიკური კრიზისების გამო, სტადიონს თავისი წინა დანიშნულება დაეკარგა; არკადები ღარიბების საცხოვრებლად იქცა, ხოლო ასპარეზი შეხვედრების ადგილად.  იგი, შესაძლოა, მჭიდროდ ყოფილიყო დასახლებული: „ქალაქის დაცემისა დაბარბაროსთა შემოსევების შემდეგ, სწრაფად მცირდებოდა მოსახლეობა, რომელიც თანდათან ტოვებდა გარშემო მდებარე მთებს და ფეხმოკიდებული იყო კამპუს მარციაში, რომელიც რომის ძირითად ნაწილს წარმოადგენდა მეცხრამეტე საუკუნის ახალი განვითარებამდე.“Platner 1929, A Topographical Dictionary of Ancient Rome, "Campus Martius p.94. via: Lacus Curtius სტრუქტურის მნიშვნელოვანი ნაწილები გადარჩა რენესანსის ეპოქამდე, როდესაც ისინი გადამუშავდა და გამოყენებული იქნა სამშენებლო მასალად.
მინი|დომიციანეს სტადიონის ჩრდილოეთის შესასვლელის უძველესი თაღი, რომელიც ჩანს პიაცა დი ტორ სანგვინიადან
 მემკვიდრეობა 
ნავონას მოედანი სტადიონის შიდა არენაზე მდებარეობს. შენობების მრავალფეროვნება, რომელიც პიაცას გარს არტყამს, სტადიონის თავდაპირველ ქვედა არკადებს მოიცავს. მათ შორისაა აგონეს სანტ-ანიეზეს ეკლესიის უახლესი რეკონსტრუქცია, რომელიც პირველად მეცხრე საუკუნეში დაარსდა, წმინდა აგნესის მოწამეობრივი სიკვდილის ტრადიციულ ადგილას.Mariano Armellini, Le Chiese di Roma dal secolo IV al XIX, pubblicato Dalla Tipografia Vaticana, 1891: (Italian only; Bill Thayer's website link)
ლიტერატურა
 Rodolfo Lanciani, Rovine e scavi di Roma antica, Roma, Quasar, 1985, pp. 429-431.
რესურსები ინტერნეტში
 Stadio di Domiziano, stadiodomiziano.com
 Stadio di Domizianosu Sovrintendenza Capitolina ai Beni Culturali
 Stadio di Domizianosu romasotterranea
სქოლიო

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ევროპის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძველი რომის არქიტექტურა
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურა
კატეგორია:ევროპული არქიტექტურა
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია: I საუკუნე
კატეგორია: 80
კატეგორია:არქიტექტურა საუკუნის მიხედვით
კატეგორია:რომი
კატეგორია:იტალია