კონსტანტინოს ველიოსი

ბარონი კონსტანტინოს დიმიტრიუ ველიოსი (, დ. 7 მარტი, 1772, ვლასტი — გ. 23 დეკემბერი, 1837, ვენა) — ცნობილი ბერძენი მეცენატი და მთარგმნელი, ათენის არქეოლოგიური საზოგადოების შექმნის ინიციატორი.

ბიოგრაფია
კონსტანტინოს დიმიტრიუს ველიოსი დაიბადა 1772 წელს სოფელ ვლასტში, თუმცა ის თავის სამშობლოდ ყოველთვის სოფელ გრამოს მიიჩნევდა, რომელიც მდებარეობდა იმავე სახელწოდების მთის ქედზე კასტორიის ნომში. ეს სოფელი თურქ-ალბანელებმა მის დაბადებამდე სამი წლით ადრე, 1769 წელს, დაანგრიეს.

რუსული ფლოტისა პირველმა არქიპელაგის ექსპედიციამ ბერძნების მღელვარება და აჯანყება (პელოპონესის აჯანყება) გამოიწვია. ამავდროულად, ამ მოვლენებს ოსმალური ტერორის ახალი ტალღა მოყვა, რომელმაც მოიცვა არა მხოლოდ აჯანყების ეპიცენტრი (პელოპონესი), არამედ ყველა ბერძნული მიწა, მათ შორის ჩრდილოეთ ეპირი და მაკედონია. კასტორიის ნომის ამ კუთხეში, გრამოსი და კიდევ 6 სოფელი მთლიანად დაინგრა და მოსახლეობა იძულებული იყო დაეტოვებინა ისინი. ლტოლვილები თავშესაფრის ძიებაში მთელს დასავლეთ მაკედონიასა და ეპირში გაიფანტენენ.Ανάτυπο από το λεξικογραφικό δελτίο -Τομ.ΚΕ΄της Ακαδημίας Αθηνών σ.52 1776 წელს ველიოსის ოჯახი ვლასტიდან კონსტანტინოპოლში გადავიდა, მაგრამ მალევე, მოკლევადიანი ყოფნის შემდეგ, დუნაის სამთავროებში (ვლახეთი-მოლდავეთი) გაემგზავრა. აქ გაიზარდა კონსტანტინოს ველიოსი, მიიღო განათლება და ვაჭრობაში წარმატებას მიაღწია. უკვე დიდი სიმდიდრის მფლობელმა, იგი ვენაში (ავსტრო-უნგრეთის იმპერია) გადასახლდა. 1817 წელს ავსტრიის იმპერატორმა (ავსტრიის იმპერია) მას ბარონის ტიტული უბოძა. აქ, ვენაში, ველიოსმა ქველმოქმედების აქტიური საქმიანობაც დაიწყო. 1821 წლის საბერძნეთის რევოლუციას ველიოსი გულგრილი არ დაუტოვებია. მან მატერიალურად დაუჭირა ბერძენ მებრძოლებს მხარი, განსაკუთრებით კი — მის სამშობლოში, მაკედონიაში. ბერძნული სახელმწიფოს აღდგენის შემდეგ, 1836 წელს, ბარონი კონსტანტინოს ველიოსი პატივით იქნა მიღებული ოტონის (ბერძნეთის მეფე ოტონი) მიერ ათენში. იქ ველიოსი გაეცნო კირიაკოს პიტაკისს, რომელიც არქეოლოგიური სამსახურის ხელმძღვანელი იყო. შეხვედრა კირიაკოს პიტაკისთან, რომელმაც გააცნო მას ათენის არქეოლოგიური ძეგლები, აღაფრთოვანა და შთააგონა ველიოსი, რომ შეექმნა და ფინანსურად დაეჭირა მხარი ათენის არქეოლოგიური საზოგადოებისთვის, 1837 წელს.[Παναγιώτης Καββαδίας, Ιστορία της Αρχαιολογικής Εταιρείας από της εν έτει 1837 ιδρύσεως αυτής μέχρι του 1900, Αθήνα 1900.

ველიოსის ქველმოქმედების ობიექტები იყო ვენა, მაკედონია და ათენი. ათენის მუნიციპალიტეტს, სხვა საჩუქრებთან ერთად, მან მიწის ნაკვეთები უბოძა აქტიური მშენებლობის პერიოდში, ნაფპლიონიდან დედაქალაქის აქ გადმოტანის შემდეგ. აღსანიშნავია, რომ ველიოსმა მიწები მუნიციპალიტეტს მაშინ აჩუქა, როდესაც მიწა გაძლიერებული სპეკულაციის საგანი გახდა.

ბარონი ველიოსი გარდაიცვალა ვენაში, 1838 წელს. ბერძნულ ქალაქ პოლიგიროსში, ქალკედონის ნახევარკუნძულზე, ცენტრალურ მაკედონიაში, დადგმულია მისი ბიუსტი წარწერით: „ბარონი კონსტანტინოს დ. ველიოსი (1772-1837). მაკედონელი მებრძოლების კეთილისმყოფელი ბერძნული რევოლუციის პერიოდში, 1821 წელს“. 

მთარგმნელი
1792 წელს, კონსტანტინოს ველიოსმა ვენაში ბერძნულ ენაზე თარგმნა და გამოსცა დანიელ დეფოს რომანი „რობინზონ კრუზო“. იგი წარმოადგენს უნიკალურ ბიბლიოგრაფიულ დოკუმენტს. იმ პერიოდის ბეჭდვითი სტილი, ტიპოგრაფია და დეკორი ხშირად ასახავდა როგორც ევროპულ ესთეტიკას, ასევე ბერძნულ ეროვნულ იდენტობას — განსაკუთრებით დიასპორაში მცხოვრები ბერძნული ინტელიგენციის მიერ გამოცემულ წიგნებში.

რესურსები ინტერნეტში
  Από το Ημερολόγιο του Κωνσταντίνου Μπέλλιου

სქოლიო

კატეგორია:ბერძენი მთარგმნელები
კატეგორია:ბერძნები საუკუნისა და საქმიანობის მიხედვით