ვოისლავ ილიჩი

ვოისლავ ილიჩი (, დ. 20 აპრილი, 1860, ბელგრადი — გ. 21 იანვარი, 1894, ბელგრადი) — სერბი პოეტი, კრიტიკოსი და პუბლიცისტი. დრამატურგისა და პოეტის იოვან ილიჩის შვილი, მწერლის, პუბლიცისტისა და პოლიტიკოსის დრაგუტინ ილიჩის ძმა. თავისი ხანმოკლე სიცოცხლის განმავლობაში პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ მოღვაწეობასთან დაკავშირებით განიცდიდა დევნასა და დაპატიმრებებს, რაც განპირობებული იყო მისი ხალხური და რუსოფილური შეხედულებებით. გარდაიცვალა ტუბერკულოზით. მისი პოეზია დაკავშირებულია სერბულ ლიტერატურაში რომანტიკული ტრადიციიდან თანამედროვე ევროპული მიმდინარეობებისკენ გარდატეხასთან.

ბიოგრაფია
ვოისლავ ილიჩი დაიბადა 1860 წლის 20 აპრილს. ბავშვობიდან სუსტი ჯანმრთელობით გამორჩეული, უჭირდა სწავლა და მესამე კლასის შემდეგ დატოვა სკოლა აკადემიური მოსწრების გაუარესების გამო. მან განათლება სახლში მიიღო და იყო ბელგრადის დიდი სკოლის თავისუფალი მსმენელი.  მოგვიანებით, დამოუკიდებლად ჩაირიცხა უნივერსიტეტში, აქტიურად მონაწილეობდა ლიტერატურულ და პოლიტიკურ სტუდენტურ ცხოვრებაში, თუმცა ვერ ახერხებდა გამოცდების ჩაბარებას. განათლებასა და მწერლობის გზაზე დადგომაში დაეხმარა ის ფაქტი, რომ მისი სახლში ხშირად სტუმრობდნენ მწერლები და პოეტები. XIX საუკუნის მეორე ნახევარში, კრიტიკოსებისა და მკვლევართა შეფასებით, სერბეთი შევიდა  „ლიტერატურის ოქროს ხანაში“. დროგუტინ ილიჩი თავის ძმაზე მოგონებებში წერდა: „ვოისლავ ილიჩი იმ სახლში ცხოვრობდა, სადაც პირველი მასწავლებლები იყვნენ ხალხური ზღაპარი და აღმოსავლური პოეზია, ხოლო პირველი წიგნები — მითი და კლასიკა“. მწერალი ბრანისლავ ნუშიჩი აღნიშნავდა, რომ ამ პროცესებში, ეროვნული ლიტერატურის ჩამოყალიბებაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სწორედ ამ ლიტერატურულმა შეხვედრებმა, რომლებიც ილიჩის სახლში იმართებოდა: „ილია ილიჩის სახლში შეხვედრები არ დარჩენილა შედეგების გარეშე, და ხშირად ახალი გამოცემები და შემოქმედებითი პროექტები სწორედ ამ შეხვედრების შედეგი იყო“. ამ ლიტერატურულ კლუბში ნუშიჩი თავად მიუყვანია ვოისლავ ილიჩს, რომელმაც მოგვიანებით მადლიერებით გაიხსენა, რადგან სწორედ იქ ვითარდებოდა ის ლიტერატურული გარემო, რომელიც ხელს უწყობდა ბელგრადში სიტყვიერებაში პირველი ადგილის მოპოვებას. ერთ-ერთი წვეულების დროს ვოისლავმა გაიცნო ჯურა იაკშიჩი, რომლის ერთ-ერთ ქალიშვილზეც მოგვიანებით დაქორწინდა. თუმცა, ეს ქორწინება ტრაგიკულად დასრულდა: არასტაბილური საცხოვრებელი პირობებისა და მძიმე ცხოვრების წესის გამო, ფილტვების დაავადებით მისი ვაჟი, მეუღლე და ქალიშვილი გარდაიცვალნენ. 

ვოისლავ ილიჩი მონაწილეობდა 1885 წლის ომში ბულგარეთთან. ასევე, იგი აქტიურად მონაწილეობდა სხვადასხვა სტუდენტურ სოციალისტურ მოძრაობებში, აქვეყნებდა ლექსებს რადიკალურ გამოცემებში, ჰქონდა მჭიდრო კონტაქტები ოფიციალური ხელისუფლების წინააღმდეგ მომუშავე პირებთან და გამოდიოდა ავსტრიული პოზიციის მხარდამჭერი ობრენოვიჩების დინასტიის წინააღმდეგ. თავის ხანმოკლე ცხოვრებაში, იგი განიცდიდა დევნას და დაპატიმრებებს პოლიტიკური და საზოგადოებრივი საქმიანობის გამო. 1887 წელს ვოისლავ ილიჩი სახელმწიფო გამომცემლობაში დასაქმდა კორექტორად, ხოლო 1892 წელს მუშაობა დაიწყო შინაგან საქმეთა სამინისტროში. 1883 წელს ის გახდა ვიცეკონსული პრიშტინაში, საკუთარი სურვილით და მისი მეგობრის, ბრანისლავ ნუშიჩის რჩევით, გაემგზავრა კოსოვოში. მალევე კოსოვოში დასახლებიდან, ტუბერკულოზით გამოწვეული სუსტი ჯანმრთელობის გამო, იგი ბელგრადში დაბრუნდა, სადაც 1894 წლის 21 იანვარს მალევე გარდაიცვალა.

ილიჩის ცხოვრება დიდწილად დაემთხვა იმ დროის მწერლების ბედს: ხშირად იცვლიდა საცხოვრებელს ბელგრადში, არ შეეძლო სახელმწიფო თანამდებობების დაკავება, ცხოვრობდა სიღარიბეში, ატარებდა დროს კაფეებში და ხშირად განიცდიდა წარუმატებლობას, რაც კიდევ უფრო მეტად აზიანებდა მას და მის ისედაც სუსტ ჯანმრთელობას.

შემოქმედება
ილიჩის პოეზია წარმოადგენს თანამედროვე სერბული ენის კლასიკურ მაგალითს და ასახავს თავისი ეპოქის დეკადენტურ მოტივებს: ბუნების სასტიკ გამოვლინენებს, ჰელიოგაბალუსის (უმნიშვნელო იმპერატორის, რომელიც მხოლოდ სამ ნახევარი წლის განმავლობაში მეფობდა და განსაკუთრებით თავისი სექსუალური ექსტრავაგანტულობით იყო ცნობილი) დროის აღწერილობებს, შეყვარებულ მამაკაცებზე ძველი საბერძნეთისა და რომის ღვთაებების ქანდაკებებზე და სხვა მსგავს თემებს. პოეტის უმაღლეს სოციალური და პოლიტიკური აქტიურობის პერიოდში, ილიჩმა გამოსცა თავისი პირველი პოეზიის კრებული „პესმე“ (1887), რომელიც კრიტიკამ უარყოფითად მიიღო, მაგრამ პროგრესულად მოაზროვნე ლიტერატორთა ახალგაზრდა თაობისთვის მისაბაძი გახდა. მეორე პოეზიის კრებული „პესმე“ (1889) ასევე მოხვდა კრიტიკის ობიექტი და ამ დროიდან მოყოლებული პოეტი უფრო პირადულ, სუბიექტურ ლირიკაზე გადავიდა, რომელიც მნიშვნელოვანწილად ფრანგ სიმბოლისტთა ხელოვნებით იყო შთაგონებული. მოგვიანებით მილორად პავიჩი წერდა, რომ ილიჩი იყო პირველი სერბი პოეტი-სიმბოლისტი. ლიტერატურათმცოდნე მ. კარასიოვამ, სერბული ლიტერატურისთვის მისი შემოქმედების მნიშვნელობის შეჯამებისას, აღნიშნა, რომ ის, ლაზა კოსტიჩთან ერთად, ფაქტობრივად, „ერთდროულად არის რენესანსის პოეტი, განმანათლებელი, კლასიცისტი, რომანტიკოსი და რეალისტი“: „ის ნამდვილად თავს სერბ პატრიოტად და სამყაროს მოქალაქედ გრძნობდა – და ასეც იყო. ამ „სამყაროს მოქალაქეობას“ კი მთელი გულწრფელობით ცდილობდა გამოეხატა თავის პოეზიაში, როგორც ეს შეუძლია ავთენტურ პოეტს, რომელიც ესთეტურ „პოზირებას“ არ აღიარებს და საკუთარ შემოქმედებას საზოგადოებრივ მსახურად თვლის“.

რესურსები ინტერნეტში
 Избранные стихотворения 

სქოლიო

კატეგორია:სერბი პოეტები
კატეგორია:პოეტები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:პოეტები ეროვნებისა და საუკუნის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:XIX საუკუნის მწერლები