მირზა მუხტარ

მირზა მუხტარ აღა მირზა ალი ასკერ ოღლუ მამედოვი (; დ.1841-გ.1929) — მსახიობი, ხანენდე (ტრადიციული აზერბაიჯანული მუსიკის შემსრულებელი), პოეტი, პედაგოგი, მუსიკათმცოდნე და ლიტერატურული საზოგადოება „მეჯლისი-ფარამუშანის“ წევრი.Nəsrəddin Qarayev. XIX əsr Azərbaycan ədəbi məclisləri. — Bakı: Nurlan, 2012. — S. 325

 ბიოგრაფია  
დაიბადა ქალაქ შუშაში, ელიზავეტპოლის პროვინციაში . მისი დაბადების წელი სხვადასხვა წყაროში განსხვავებულად არის მითითებული - 1841, 1842, 1852 ან 1859 წელი.Flora Xəlilzadə. Milli teatrımızın qaranquşu // "Azərbaycan" qəzeti. 7 oktyabr 2013. S. 14.
მამამისი, მირზა ალი ასკერი, იყო ტარისა და ქამანჩას შემსრულებელი, რომელსაც მეჰდიყული ხანის სასახლეში ხანენდის წოდება მიენიჭა.Фиридун Шушински. Мирзә Мухтар // Азәрбајҹан халг мусигичиләри. Бакы: Јазычы. 1985. С. 57–67. მირზა მუხთარმა პირველი განათლება მამისგან მიიღო და მისგან ისწავლა მუღამი.

იგი სწავლობდა ჯერ მედრესეში, ორი წლის შემდეგ კი რუსულ-თათრულ სკოლაში, სადაც დაეუფლა სპარსულსა და რუსულ ენებს. ახალგაზრდობიდანვე მირზა მუხტარი გამოირჩეოდა, როგორც ლირიკული ლექსებისა და ღაზალების ავტორი აზერბაიჯანულ და სპარსულ ენებზე. ყარაბაღელმა ინტელიგენციამ მას პატივისცემის ნიშნად "მირზა" უწოდა.İlham Rəhimli. Mirzə Muxtar Məmmədov // Səhnə fədailəri : [3 cilddə]. 1-ci cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2018. S. 9–15

1883 წლამდე მირზა მუხთარის მოღვაწეობა ძირითადად შუშასთან იყო დაკავშირებული. შემდეგ იგი გადავიდა განჯაში, სადაც მუშაობდა მასწავლებლად, მოგვიანებით კი ტფილისში, სადაც ასწავლიდა აზერბაიჯანულ-რუსულ დაწყებით სკოლაში და აგრძელებდა თეატრალურ მოღვაწეობას.

1899 წელს მირზა მუხთარი გადავიდა ბაქოში და დაიწყო მასწავლებლობა ერთ-ერთ ადგილობრივ სკოლაში. აქ იგი დაუკავშირდა ქალაქის თეატრის მოყვარულებს, რამაც მას ბაქოს თეატრალურ წრეებში ცნობადობა მოუტანა.

1907 წლის ბოლოს მირზა მუხტარი მიწვეულ იქნა პირველი აზერბაიჯანული ოპერის "ლეილი და მაჯნუნის" მოსამზადებლად. 1908 წლის 12 (25) იანვარს გამართულ პრემიერაზე მან შეასრულა აბდულ კაისის (მაჯნუნის მამის) როლი. შემდგომშიც იგი მონაწილეობდა უზეირ ჰაჯიბეოვის ოპერებში და სხვადასხვა თეატრალურ დადგმებში.
1913 წელს მირზა მუხტარის სასცენო კარიერის 40 წლისთავის აღსანიშნავად გაიმართა საიუბილეო საღამო, სადაც წარმოდგენილი იყო სცენები უზეირ ჰაჯიბეოვის ოპერებიდან "რუსტამი და ზოჰრაბი", "ლეილი და მაჯნუნი" თავად იუბილარის მონაწილეობით.

1918 წლის მარტში, ბაქოში სომხური ჯარების მიერ განხორციელებული მასობრივი პოგრომების დროს, მირზა მუხტარის სახლი დაინგრა და მისი ქონება განადგურდა. გაზეთ "ბასირატის" 1918 წლის 17 ნოემბრის ნომერში გამოქვეყნდა სტატია სათაურით "მათხოვარი მხატვარი". როდესაც ძმებმა ჰაჯიბეოვებმა შეიტყვეს თეატრის მოღვაწის ცხოვრების მძიმე პირობების შესახებ, მას დაუნიშნეს ყოველთვიური პენსია 500 მანეთის ოდენობით.

სიცოცხლის ბოლო 10 წლის განმავლობაში მირზა მუხტარი სწავლობდა მუსიკათმცოდნეობას და მონაწილეობდა "მუღამის კომისიის" აკადემიური საბჭოს სხდომებში, რომელიც შედგებოდა ხანენდესა და მუსიკოსებისგან.

მირზა მუხტარ მამედოვი გარდაიცვალა 1929 წლის 16 იანვარს ბაქოში, 88 წლის ასაკში (თუ 1841 წელს დაბადებულად მივიჩნევთ).Mirzə Myxtar // Kommynist. № 15 (2521). 18 janvar 1929. S. 4

სქოლიო

კატეგორია:აზერბაიჯანელი მსახიობები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები