ჰუგო ცელმინში

ჰუგო ცელმინში ( Hugo Celmiņš, დ. 30 ოქტომბერი, 1877, ლუბანა, ლატვია – გ. 30 ივლისი, 1941, მოსკოვის ოლქი, რუსეთის სფსრ, სსრკ ) — ლატვიელი პოლიტიკოსი, სახელმწიფო მოხელე, აგრონომი, ლატვიის ორჯერ პრემიერ-მინისტრი (1924 წლის 19 დეკემბერი – 1925 წლის 23 დეკემბერი, და 1928 წლის 1 დეკემბერი – 1931 წლის 26 მარტი). 1940 წელს ლატვიის საბჭოური ოკუპაციის შემდეგ დააპატიმრეს და სსრკ-ში გადაასახლეს, ჩასვეს მოსკოვის ლეფორტოვოს ციხეში. 1941 წლის 30 ივლისს დახვრიტეს და დაკრძალეს კომუნარკას სასაფლაოზე. ჰუგო ცელმინში იყო ერთ-ერთი მათგანი, ვინც განავითარა აგრარული რეფორმა ლატვიაში. 

ადრეული ცხოვრება
ჰუგო ცელმინში დაიბადა 1877 წლის 30 ოქტომბერს ლუბანაში (ახლა მადონას მუნიციპალიტეტი) ოჯახში ყველაზე უმცროს შვილად. ჰ. ცელმინში სწავლობდა 1887-დან 1891 წლამდე ლუბანას სამინისტროს სკოლაში,  შემდგომ გორკუს სასოფლო-სამეურნეო სკოლაში. 1898 წელს სამხედრო სამსახურის შემდეგ რეზერვში დატოვეს ოფიცრის ოქმითურთ. 1899 წელს შევიდა რიგის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, 1903 წელს დაამთავრა პირველი კლასი აგრონომის ხარისხით.  1900 წელს სხვა სტუდენტებთან ერთად დააბუძნა ტალავიას სტუდენტური კორპორაცია. შემდგომ მუშაობდა აგრონომად და მასწავლებლად რუსეთში. 1913 და 1914 წლებში, ბერნის უნივერსიტეტში, შვეიცარიაში სწავლისას, ამზადებდა სადოქტორო დისერტაციას, მაგრამ ვერ დაიცვა რადგან ომი დაიწყო და ფრონტზე უნდა წასულიყო. 1919 წლის ივნისში მოხალისედ ჩაირიცხა იანის ბალოჟას ბრიგადაში, იბრძოდა ბერმონდტის წინააღმდეგ, მოიპოვა კაპიტნის ხარისხი და ლაჩპლესისის ორდენი.

პრემიერ-მინისტრი
პირველი ვადა
ლატვიის მერვე მთავრობამ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ვოლდემარს ზამუელსი, ვადები ამოეწურა 1924 წლის 2 დეკემბერს. ლატვიის პრეზიდენტმა იანის ჩაკსტემ დაასახელა პოლიტიკოსი, რომელიც ცნობილი იყო როგორც ახალი კაბინეტის შემდგენელი და ლიდერი, ლატვიის ფერმერთა კავშირის წევრი, ჰუგო ცელმინში. ახალი მთავრობა ჩამოყალიბდა 1924 წლის 19 დეკემბერს.

ჰუგო ცელმინშის მთავრობის დეკლარაციაში ეროვნული დაცვა გახდა ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტი. დეკლარაციაში გაკეთებული განცხადებები ასევე აისახა მუშაობაში: არმიის რიცხვითი შემადგენლობა და სამხედრო ხარჯები მნიშვნელოვნად გაიზარდა (50%-ით). მთავრობის მიზნები ეკონომიკურ პოლიტიკაში კონცენტრირებული იყო გაწონასწორებული სახელმწიფო ბიუჯეტის ჩამოყალიბებასა და მწარმოებლების მხარდაჭერაზე ხელსაყრელი საკრედიტო პირობების სახით. მთავარი ეკონომიკური მიზანი იყო ექსპორტის ზრდა და იმპორტის შემცირება. სოფლის მეურნეობა იდენტიფიცირებული იყო როგორც ლატვიის ძირითადი ეკონომიკური სექტორი. სოციალურ სფეროში ჰ. ცელმინშის მთავრობამ დასახა თავისი მიზანი - ღარიბების მხარდაჭერით ცხოვრების ღირებულების წინააღმდეგ ბრძოლა. საგარეო პოლიტიკაში ჰუგო ცელმინშის მთავრობა დიდ ღირებულებას ანიჭებდა ლატვიისა და ესტონეთს შორის ურთიერთობების გაძლიერებას. საგარეო პოლიტიკის მთავარი მიზანი იყო ბალტიისპირეთის სახელმწიფოების კავშირის შექმნა. პარალელურად, ლატვიის მთავრობა ზრუნავდა მეზობელ ქვეყნებთან ეკონომიკური ურთიერთობების გაძლიერებაზე: ვაჭრობის შეთანხმება ლიტვასთან, ეკონომიკური ურთიერთობები საბჭოთა კავშირთან, ვაჭრობის კონვენციები საფრანგეთთან, შვედეთთან, ნიდერლანდებთან, შვეიცარიასთან და ა.შ.

მეორე ვადა
ჰუგო ცელმინშის მეორე კაბინეტი შედგა დაუყოვნებლივ მესამე სეიმის არჩევნების შემდეგ. მთავრობამ დაიწყო საქმიანობა 1928 წლის 1 დეკემბერს.
1928 წლის წყალდიდობებში ლატვიის ყველა სახნავი მიწის 42% დაზარალდა. ცუდმა მოსავალმა უარყოფითი გავლენა მოახდინა ქვეყნის საერთო ეკონომიკურ მდგომარეობაზე. უმუშევართა რიცხვი გაიზარდა და პირუტყვის რაოდენობა მნიშვნელოვნად შემცირდა. ეკონომიკური კრიზისის დასაძლევად ჰუგო ცელმინშის მთავრობამ შესთავაზა მთავრობის ბიუჯეტის ხარჯების შეწყვეტა, შემოსავლების უზრუნველყოფა სესხების გზით და არა გადასახადების გაზრდით. მთავრობის ერთ-ერთი მიზანი იყო სოფლის მეურნეობის მწარმოებლურობისა და მომგებიანობის ზრდა. ფერმერებმა მიიღეს სპეციალური სუბსიდიები სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, და სახელმწიფომ უზრუნველყო სოფლის მეურნეობის პროდუქტების ფასების ხელოვნური ზრდა შიდა ბაზარზე. სოფლის მეურნეობის კრიზისის დასაძლევად მიიღეს ასევე იაფი სესხები და სხვადასხვა შეღავათები ფერმებისთვის. შინაგან პოლიტიკაში მთავრობამ იკისრა ვალდებულება უზრუნველეყო მშვიდობა და წესრიგი ქვეყნის შიგნით და ლატვიის საზღვრების მკაცრი დაცვა. ხაზი გაესვა ასევე კარგად მომზადებული და პატრიოტული არმიის შექმნას. საგარეო პოლიტიკა, როგორც მისი პირველი ვადის დროს, მიზნად ისახავდა ბალტიისპირეთის სახელმწიფოებს შორის უფრო მჭიდრო თანამშრომლობის განვითარებას და ერთა ლიგაში აქტიური როლის შესრულებას.
პრემიერ-მინისტრის პოსტის დაკარგვის შემდეგ, ჰუგო ცელმინში აირჩიეს რიგის ქალაქის მერად 1931 წლის 23 აპრილს. იმ დროს რიგაში აშენდა რამდენიმე მნიშვნელოვანი ობიექტი - თავისუფლების მონუმენტი, ძმათა სასაფლაო, რაინისის სასაფლაო.

ჯილდოები
სამი ვარსკვლავის ორდენი (I, II და III ხარისხის)
ესტონეთის არწივის ჯვარი (პირველი კლასი)
ლიეტუვის დიდი ჰერცოგის გედიმინასის ორდენი (I კლასი)
ფინეთის თეთრი ვარდის ორდენი (პირველი კლასი)
პოლონეთის აღდგენის ორდენი (პირველი კლასი)

რესურსები ინტერნეტში
 Hugo Celmiņa runa 1935. gada 29. aprīlī (audio)
 Hugo Celmiņš 
 Jaunais ministru prezidents Hugo Celmiņš (Valdības Vēstnesis Nr. 290 (20.12.1924))  
 Sūtņa H. Celmiņa 60 gadi (Brīvā Zeme)  

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 30 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1877
კატეგორია:ლატვიელი მამაკაცები
კატეგორია:ლატვიელი მამაკაცები საქმიანობის მიხედვით
კატეგორია:ლატვიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:პოლიტიკოსები ევროპის ქვეყნებში
კატეგორია:პოლიტიკოსები პარტიის მიხედვით
კატეგორია:ლატვიის პრემიერ-მინისტრები