ნიქოზიის საფოსტო ოფისი

ნიქოზიის საფოსტო ოფისი — ისტორიული შენობა ნიქოზიაში, რომელიც ამჟამად მდებარეობს ჩრდილოეთ ნიქოზიაში. იგი განთავსებულია სარაიონუს მოედნის უშუალო სიახლოვეს.

1918 წლიდან 1925 წლამდე საფოსტო მომსახურება ხორციელდებოდა გირნეს გამზირზე მდებარე, ევქაფის ადმინისტრაციის კუთვნილ მაღაზიებში. 1925 წელს ბრიტანული კოლონიური ადმინისტრაციის მიერ აშენდა დღეს არსებული შენობა, რომელიც იმ დროისთვის ცარიელ მიწის ნაკვეთზე მდებარეობდა.

1955 წლის 20 ნოემბერს შენობას ბომბით შეუტიეს ეოკას მებრძოლებმა, რასაც მნიშვნელოვანი დაზიანებები მოჰყვა. შენობა მუდმივად გამოიყენებოდა საფოსტო მომსახურებისთვის, სადაც ერთობლივად მუშაობდნენ როგორც ბერძენი, ასევე თურქი კვიპროსელები.

1963–1964 წლების შიდასაზოგადოებრივ კონფლიქტების შემდეგ, შენობა მოხვდა ქალაქის თურქულ სექტორში და გამოყენებული იქნა თურქი კვიპროსელების დროებითი ადმინისტრაციის მიერ, როგორც საფოსტო სამსახურის მთავარი ოფისი. 1989 წლამდე შენობის პირველ და მეორე სართულებს იყენებდა ბაირაქის რადიო და ტელევიზია.

შენობა შეყვანილია თურქი კვიპროსელების ანტიკვარული დეპარტამენტის მიერ მნიშვნელოვან ისტორიულ შენობათა ნუსხაში და ოფიციალურად გადაეცა ტრანსპორტისა და საზოგადოებრივი სამუშაოების სამინისტროს 2002 წლის 23 დეკემბერს. რესტავრაცია დასრულდა ზუსტად ერთი წლის შემდეგ — 2003 წლის 23 დეკემბერს.Caretta & Caretta, year: 4, issue 1, October 2004, pp. 52-60.

შენობას სამი სართული აქვს, და აშენებულია ნეორენესანსის არქიტექტურულ სტილში. მთავარი შესასვლელი განთავსებულია ჩრდილოეთის ფასადზე, სადაც სამი ნახევარწრიული თაღია. ფასადის პირველ სართულზე მდებარეობს აივანი რომაული სტილის ოთხი სვეტითა და ნეორენესანსული ბალუსტრადით. ფანჯრებს ზემოთ განთავსებულია დეკორატიული ელემენტები, რომლებიც შთაგონებულია ძველი ბერძნული არქიტექტურით.

 კულტურული და ურბანული მნიშვნელობა 
ნიქოზიის საფოსტო ოფისი არა მხოლოდ არქიტექტურული ძეგლია, არამედ წარმოადგენს ნიქოზიის ურბანული იდენტობის მნიშვნელოვან კომპონენტს. მისი მდებარეობა ქალაქის ისტორიულ გეოგრაფიულ ცენტრში — სარაიონუს მოედნის სიახლოვეს — სტრატეგიულად იყო შერჩეული ბრიტანული მმართველობის დროს, რაც ხაზს უსვამს კოლონიური ხელისუფლების მიერ ფოსტისა და კომუნიკაციის ინფრასტრუქტურის ცენტრალიზების მცდელობას.

შენობის არქიტექტურული გადაწყვეტა — ნეორენესანსის სტილში შესრულებული ფასადი, რომაული სვეტები და ბალუსტრადა — იმ დროისთვის იშვიათად გვხვდებოდა კვიპროსზე და ასახავს დასავლური ევროპიდან გადმოტანილი კულტურული გავლენების ლოკალურ ინტერპრეტაციას. ამით შენობა არამხოლოდ ფუნქციური ობიექტია, არამედ სიმბოლურიც — კოლონიური ძალაუფლების, სტილისა და თანამედროვე სახელმწიფოებრიობის გამოხატულება XX საუკუნის დასაწყისში.

საფოსტო ოფისი ასევე მნიშვნელოვან სოციალურ როლს ასრულებდა ნიქოზიელთა ყოველდღიურ ცხოვრებაში. იგი იყო ერთ-ერთი იმ იშვიათი სივრცეთაგანი, სადაც ბერძენი კვიპროსელები და თურქი კვიპროსელები თანაბრად იყვნენ წარმოდგენილნი როგორც თანამშრომლები, რაც 1963–1964 წლების კონფლიქტამდე საზოგადოებრივ თანაცხოვრებაზე მიანიშნებდა. შენობა, გარკვეული გაგებით, სიმბოლოდ იქცა იმ კავშირის, რომელიც ეთნიკურ დაპირისპირებამდელ პერიოდში არსებობდა ორ თემს შორის.

2003 წლის 23 დეკემბერს დასრულებული რესტავრაცია მიესადაგება ჩრდილოეთ კვიპროსში ისტორიული მემკვიდრეობის ხელახალი გააზრების ტენდენციას. შენობა დღესაც ფუნქციონირებს და მისი ღია სივრცე ხშირად გამოიყენება საგანმანათლებლო ტურების, ისტორიული მიმოხილვების და ფოტოგრაფიული გამოფენებისთვის, რაც მას კულტურული ტურიზმის ერთ-ერთ მახასიათებელ ობიექტად აქცევსYılmaz, E. (2021). Kıbrıs'ta Kolonyal Mimarlık ve Kent Belleği. Lefkoşa: Doğu Akdeniz Yayınları. გვ. 122–130..

ამგვარად, ნიქოზიის საფოსტო ოფისი დღემდე ინარჩუნებს არა მხოლოდ არქიტექტურულ ღირებულებას, არამედ ქალაქის კოლექტიური მეხსიერების მნიშვნელოვან ადგილადაც ითვლება, რომელიც ერთმანეთში აერთიანებს ისტორიულ გამოცდილებას, კოლონიურ მემკვიდრეობას და თანამედროვე კულტურულ ფუნქციებს.

 კოლონიური მეხსიერება და სიმბოლური დატვირთვა 
ნიქოზიის საფოსტო ოფისი წარმოადგენს ერთ-ერთ მნიშვნელოვან სიმბოლოს ბრიტანული კოლონიური მემკვიდრეობის გრძელვადიან გავლენათა გასააზრებლად. შენობა აშენდა 1925 წელს ბრიტანული ადმინისტრაციის ძალისხმევით და თავდაპირველად განიხილებოდა როგორც „ცივილიზებული მართვის“ სიმბოლო, სადაც კომუნიკაციის, ფოსტისა და სახელმწიფო სერვისების ცენტრი უნდა გაერთიანებულიყო თანამედროვე სტანდარტებით.

თანამედროვე კვლევებში განიხილება ის, თუ როგორ ცდილობდა კოლონიური მმართველობა ურბანული სივრცეების გამოყენებით საზოგადოებაზე კულტურული დომინაციის დამყარებას. ნიქოზიის საფოსტო ოფისი — თავისი ნეორენესანსული არქიტექტურით, სტილიზებული რომაული სვეტებითა და ბალუსტრადით — ქმნიდა დასავლური ზედატანის განცდას ქალაქის შუაგულში, სადაც საუკუნეების განმავლობაში სხვადასხვა ცივილიზაციებს ჰქონდათ გავლენა. ეს არქიტექტურული ელემენტები არ იყო მხოლოდ ესთეტიკური — ისინი წარმოდგენდნენ ბრიტანული მმართველობის „ცივილიზატორულ“ მისიას, რომელსაც იგი XIX საუკუნის დასასრულიდან XX საუკუნის შუა ხანამდე ახორციელებდაÇelik, Z. (1997). Urban Forms and Colonial Confrontations: Algiers under French Rule. University of California Press. გვ. 15–18..

1955 წლის 20 ნოემბრის ბომბდამშენი თავდასხმის შემდეგ შენობის დაზიანებამ და მოგვიანებით მისმა გადასვლამ თურქი კვიპროსელების ადმინისტრაციის ხელში, მასში ახალი, ეროვნული დატვირთვაც დაამკვიდრა. ეს იყო სივრცე, რომელიც ცვლიდა თავის მნიშვნელობას დროის პოლიტიკურ კონტექსტებთან ერთად — კოლონიური სიმბოლოდან იგი გადაიქცა ეთნიკურ დაყოფაზე რეაგირების ინსტიტუციურ ინფრასტრუქტურად.

დღეს, მისი აღდგენისა და კულტურულ-ისტორიული სტატუსის შემდეგ, შენობა წარმოადგენს გამორჩეულ მაგალითს იმ შენობების რიცხვიდან, რომლებმაც შეძლეს ადაპტაცია თანამედროვე საჭიროებებზე, შეინარჩუნეს ისტორიული იდენტობა და გადააზრეს საკუთარი ადგილი კოლექტიურ მეხსიერებაში. ის აგრეთვე წარმოადგენს კვლევისა და დისკუსიის ობიექტს კვიპროსის დაყოფილი მემკვიდრეობის, მულტიკულტურული თანაცხოვრების და კოლონიური არქიტექტურის გარშემო.

 ქალაქის მეხსიერება და არქიტექტურის პოლიტიზირება 
ნიქოზიის საფოსტო ოფისი წარმოადგენს არა მხოლოდ არქიტექტურულ ძეგლს ან ადმინისტრაციულ შენობას, არამედ ერთგვარ "მეხსიერების ნიშნულს", რომლის მნიშვნელობაც დროთა განმავლობაში მუდმივად იცვლებოდა. ნიქოზია, როგორც კვიპროსის პოლიტიკური, კულტურული და რელიგიური ცენტრი, განსაკუთრებით დაყოფილი ქალაქის სტატუსის შემდეგ, იქცა მეხსიერებისა და იდენტობის პოლიტიზებული სივრცის სიმბოლოდ.

ისტორიულად, შენობა ასახავდა კოლონიური ძალაუფლების ლოგიკას, რომელიც ქალაქის ურბანულ ქსოვილში ვლინდებოდა — გეგმიური, სიმეტრიული და ნეორენესანსის სტილით აგებული შენობა უნდა ყოფილიყო წესრიგის, პროგრესის და ცენტრალიზებული მმართველობის გამომხატველი. ეს სიმბოლიზმი შესამჩნევია ქალაქის სხვა კოლონიურ შენობებთან მიმართებაშიც, როგორებიცაა ნიქოზიის სასამართლო და გუბერნატორის სასახლე.Yücel, A. (2016). Kıbrıs'ın Kolonyal Mimarlık Mirası. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. გვ. 75–78.

თუმცა 1963–1964 წლების შიდა კონფლიქტების შემდეგ შენობის იდენტობა შეიცვალა. მისი ადგილმდებარეობა თურქულ სექტორში გულისხმობდა იმას, რომ შენობა გახდა „ნაცვალსახელი“ ახალ ძალაუფლებრივ განაწილებასა და ადმინისტრაციულ დამოუკიდებლობაზე. მისი, როგორც თურქი კვიპროსელების ადმინისტრაციის საფოსტო სამსახურის შტაბის ფუნქცია უკვე სხვა პოლიტიკურ კონტექსტში განიხილებოდა — ის ხდებოდა ადგილობრივი თვითმმართველობის სიმბოლო.

თანამედროვე მეხსიერების კვლევებში მსგავსი შენობები განიხილება როგორც palimpsest-ები — მრავალი შრის მატარებელი კულტურული ობიექტები, რომელთა წარსულზე საზოგადოებები საკუთარი იდენტობის კონსტრუქციას აშენებენ.Nora, P. (1989). "Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire", Representations, No. 26. pp. 7–24. ნიქოზიის საფოსტო ოფისიც სწორედ ასეთ სიმბოლოდ იქცა — კოლონიური წარსულის, პოლიტიკური კონფლიქტის, ეთნიკური დაყოფის, მაგრამ ამავდროულად, საერთო კულტურული მემკვიდრეობის.

დღეს შენობა ღიად წარმოსახავს ამ მრავალშრიან მეხსიერებას. ის ერთდროულად არის ტექნიკური ინფრასტრუქტურის ნაწილია და კულტურულ-იდეოლოგიური სივრცე, რომელიც რეფლექსირებს ქალაქის ისტორიაზე, პოლიტიკაზე და მომავლის აღქმაზე.

 ლიტერატურა 
Yücel, A. (2016). Kıbrıs'ın Kolonyal Mimarlık Mirası. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Nora, P. (1989). "Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire", Representations, No. 26, pp. 7–24.
Çelik, Z. (1997). Urban Forms and Colonial Confrontations: Algiers under French Rule. University of California Press.
Yılmaz, E. (2021). Kıbrıs'ta Kolonyal Mimarlık ve Kent Belleği. Lefkoşa: Doğu Akdeniz Yayınları.

სქოლიო

კატეგორია:საფოსტო ოფისები
კატეგორია:ნეორენესანსის არქიტექტურა
კატეგორია:ბრიტანეთის კოლონიური არქიტექტურა
კატეგორია:კვიპროსის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:სარაიონუს მოედანი
კატეგორია:კვიპროსის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:კვიპროსის არქიტექტურა
კატეგორია:კვიპროსი