ბებერი კუდიანი

ბებერი კუდიანი (ინგლ. The Old Witch) — ინგლისური ზღაპარი, რომელიც 1894 წელს გამოაქვეყნა ჯოზეფ ჯეიკობსმა თავის წიგნში „მეტი ინგლისური ზღაპარი“.Joseph Jacobs (illustrated by John Dickson Batten), "The Old Witch", More English Fairy Tales, D. Nutt, 1894, 243pp at sacred-texts.com (also at Google Books) ტექსტი ასევე შეტანილია რუთ მანინგ-სანდერსის „კუდიანების წიგნში“ და ალან გარნერის ბრიტანული ზღაპრების კრებულში. „ბებერი კუდიანი“ შეისწავლა ნილ ვოტკინსმა: „ვოტკინსის ინგლისური ხალხური ზღაპრების წიგნში“ ის აღნიშნავს, რომ ეს ზღაპარი ცხრა წლის გოგონა ნორამ უამბო ელენ ჩეისს დეპტფორდში (ამჟამად დიდი ლონდონის ნაწილი) 1892 წელს. ელენ ჩეისმა ზღაპრის თავისი ვერსია მოუთხრო ქალბატონ გომს, რომელმაც შემდეგ ის ჯოზეფ ჯეიკობსს გაუგზავნა. ვოტკინსი აღნიშნავს: „თვალნათლივ ჩანს, რომ გომის/ჯეიკობსის ტექსტი ორიგინალის რადიკალური გადამუშავებაა და არა მცირედი შესწორება პუბლიკაციისთვის“. ჩეისის ორიგინალი ჩანაწერები გამოქვეყნდა FLS News-ში სახელწოდებით „კუდიანი და მისი მსახური“ და ხელახლა დაიბეჭდა ვოტკინსის წიგნში.

აარნე-ტომპსონის ზღაპრების კატალოგში ეს ტექსტი „კეთილი და ბოროტი გოგონების" ციკლში შედის. ამ ტიპის სხვა ზღაპრებს შორისაა „ფრაუ ჰოლე“, „ალმასები და გომბეშოები“, „დედა ჰულდა“, მამა ყინულა, სამი პატარა კაცი ტყეში, „ჯადოსნური გვირგვინი“ და სხვები. ვარიანტებს შორისაა „სამი ფერია“ და „ავრორა და ემე“.

 სიუჟეტი 
ერთი ცოლ-ქმარს ორი ქალიშვილი ჰყავდა. მამას სამუშაო არ ჰქონდა. ქალიშვილებმა გადაწყვიტეს ბედის საძებნელად წასვლა. ერთმა მოსამსახურეობა მოინდომა. დედამ ურჩია, სამუშაო ადგილი თავად ეპოვა.

ქალიშვილი დიდხანს ეძებდა, მაგრამ ვერაფერს მიაგნო. ბოლოს პურით სავსე ღუმელს წააწყდა. პური შეეხვეწა გოგონას, ამოეღო. ისიც დაემორჩილა. გოგონამ გზა გააგრძელა. სიარულისას შეხვდა ძროხას, რომელმაც სთხოვა, მოეწველა. გოგონამ მასაც შეუსრულა სურვილი. შემდეგ ვაშლის ხემ სთხოვა, ვაშლები ჩამოეყარა. ესეც შეასრულა და სამსახურის ძებნა გააგრძელა. ბევრი იარა თუ ცოტა, გოგონა ბებერი კუდიანის სახლში მოეწყო მოსამსახურედ. მან დაავალა სახლის დალაგება, მაგრამ საკვამურში ახედვა სასტიკად აუკრძალა. ერთ დღეს ქალიშვილმა აიხედა საკვამურში და მოულოდნელად იქიდან ფულის ტომრები ჩამოცვივდა. გოგონამ სასწრაფოდ აკრიფა ისინი და გაიქცა.
როცა ბებერმა კუდიანმა გაიგო, დაედევნა მას. ყოველ ჯერზე, როცა მიუახლოვდებოდა, ვაშლის ხე და ძროხა მალავდნენ მას. როდესაც გოგონა ღუმელთან მივიდა, ღუმელმა მას უკან დამალა და ბებერი კუდიანი მოატყუა, შესულიყო, და დიდი ხნით დაატყვევა. თავისი მონაპოვრის წყალობით გოგონა მდიდარ კაცს გაჰყვა ცოლად.

მისმა დამ გადაწყვიტა, უფროსი დედმამიშვილის გზას დასდგომოდა, მაგრამ უარი თქვა ღუმლის, ძროხისა და ვაშლის ხის დახმარებაზე. როდესაც ოქრო მოიპარა, ვაშლის ხემ არ დამალა ის. გოგონა ბებერმა კუდიანმა დაიჭირა, სცემა და ფულის ტომარა წაართვა.

სქოლიო

კატეგორია:ინგლისური ზღაპრები