იკიგაი

იკიგაი (, „ცხოვრების არსი“) — იაპონური კონცეპცია, რომელიც აღწერს იმ პირად მნიშვნელობას, რასაც ადამიანი თავის ცხოვრებას ანიჭებს.

ეტიმოლოგია
ოქსფორდის ინგლისური ლექსიკონი „იკიგაის“ განმარტავს, როგორც: “მოტივაციის ძალა; როცა რაიმე ან ვინმე აძლევს ადამიანს სიცოცხლის მიზეზს“. უფრო ფართოდ, ის შეიძლება აღნიშნავდეს რაღაცას, რაც სიამოვნებას ან კმაყოფილებას გვანიჭებს.

ტერმინი შედგება ორი იაპონური სიტყვისგან: იკი (生き, რაც ნიშნავს “სიცოცხლეს; ცოცხალს“) და გაი (甲斐, რაც ნიშნავს “ღირებულებას“). იკიგაის მნიშვნელობა სიტყვასიტყვით “ღირებული ცხოვრება“ იქნებოდა.

ჰექტორ გარსიამ და ფრანსესკ მირალესმა, საკუთარ წიგნში „იკიგაი: იაპონური საიდუმლო გრძელი და ბედნიერი ცხოვრებისთვის“, ახსნეს: “ეს იაპონური კონცეფცია, რომელიც დაახლოებით ითარგმნება როგორც  'სტაბილური დაკავებულობის ბედნიერება' , მსგავსია ლოგოთერაპიისა, მაგრამ ერთი ნაბიჯით წინ მიდის." იაპონური მთავრობის მიერ 2022 წელს გამოქვეყნებულ სტატიაში აღნიშნულია: “ეს არის ფართო კონცეფცია, რომელიც მიუთითებს იმაზე, თუ რა ანიჭებს ღირებულებას და სიხარულს ადამიანს ცხოვრებაში: იქნება ესენი ადამიანები, როგორიცაა თქვენი შვილები ან მეგობრები, ან საქმიანობები, მათ შორის სამსახური და ჰობი.“

მიმოხილვა
იკიგაი შეიძლება აღიწეროს, როგორც ცხოვრებისეული მიზნის შეგრძნება, აგრეთვე მოტივაციის არსებობა. მიჩიკო კუმანოს კვლევის მიხედვით, იაპონურ კონტექსტში, იკიგაის შეგრძნება უკავშირდება მიღწევისა და სრულყოფილების იმ გრძნობას, რომელიც თან სდევს ადამიანების მიერ საკუთარი ვნებების დევნას. იკიგაის გამომწვევი საქმიანობები არ არის ადამიანზე იძულებით დაკისრებული; ისინი აღიქმება როგორც სპონტანური და ნებაყოფლობითი; შესაბამისად, პიროვნული და დამოკიდებული ადამიანის შინაგან სამყაროზე.

იაპონელი ფსიქოლოგის, კაცუია ინოუეს მიხედვით, იკიგაი შედგება ორი ასპექტისგან: “ცხოვრებისეული ღირებულების ან აზრის მომცემი წყაროები ან ობიექტები“ და “გრძნობა იმისა, რომ ცხოვრებას აქვს ღირებულება ან აზრი მისი წყაროს ან ობიექტის არსებობის გამო“. 

ინოუე იკიგაის სოციალური პერსპექტიდან აკლასიფიცირებს სამ მიმართულებად:
 სოციალური იკიგაი:  საზოგადოების მიერ მიღებული, მოხალისეობრივი საქმიანობები და საზოგადოებრივი აქტივობები;
 ასოციალური იკიგაი: საზოგადოებასთან პირდაპირ დაუკავშირებელი, როგორიცაა რწმენა ან თვითდისციპლინა;
 ანტი-სოციალური იკიგაი: სიცოცხლის ძირითადი მოტივაციაა ნეგატიური ემოციები, მაგალითად, სიძულვილი ან შურისძიების სურვილი.

National Geographic-ის რეპორტიორმა, დან ბუეტნერმა იკიგაი დაასახელა ოკინავის მოსახლეობის ხანგრძლივი ცხოვრების ერთ-ერთ მიზეზად. ბუეტნერის თქმით, ოკინაველებს ნაკლებად აინტერესებთ პენსიაზე გასვლა; ისინი აგრძელებენ საყვარელი საქმით დაკავებას მანამდე, სანამ ჯანმრთელნი არიან. მოაი, მჭიდრო მეგობრული წრე, ასევე ითვლება ოკინაველთა ხანგრძლივი სიცოცხლის მნიშვნელოვან მიზეზად.

პირველადი პოპულარიზაცია
იკიგაი პირველად პოპულარიზდა იაპონელი ფსიქიატრისა და აკადემიური მოღვაწის, მიეკო კამიას მიერ, მის 1966 წელს დაწერილ წიგნში “სიცოცხლის აზრის შესახებ“ (生きがいについて, ikigai ni tsuite).

იკიგაის მნიშვნელობა
1960-იან, 1970-იან და 1980-იან წლებში იკიგაის გამოვლენის ორი ძირითადი ფორმა იქნა გააზრებული:
 საზოგადოების გაუმჯობესება – “საკუთარი სურვილების სხვებისთვის დაქვემდებარება“;
 საკუთარი თავის სრულყოფა – “საკუთარი გზის გაყოლა“.

ანთროპოლოგ ჩიკაკო ოზავა-დე სილვას მიხედვით, იაპონიაში:
 უფროსი თაობისთვის იკიგაი გულისხმობდა “კომპანიისა და ოჯახის სტანდარტული მოდელის შექმნას“;
 ახალგაზრდა თაობა კი იკიგაის აღიქვამს, როგორც “რეალურ ოცნებებს მომავლის შესახებ“.

კვლევებმა აჩვენა, რომ პირებს, რომლებიც არ გრძნობენ იკიგაის, აქვთ გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების განვითარების ალბათობა. თუმცა, არ დადგინდა კორელაცია ავთვისებიანი სიმსივნებიის განვითარებას და იკიგაის შორის.

რესურსები ინტერნეტში

"Factors associated with 'Ikigai' among members of a public temporary employment agency for seniors (Silver Human Resources Centre) in Japan; gender differences", Health and Quality of Life Outcomes. 2006; 4:12 (retrieved Nov 2008).
"Ikigai and Mortality" Psychology Today. 17 Sep 2008 (retrieved Jan 2010).
"Dan Buettner: How to live to be 100+" TED talk about longevity that explains the word in the Okinawan context. Jan 2010.
 Japan's formula for life satisfaction. By Lily Crossley-Baxter, 11 May 2020, bbc.com.

სქოლიო

კატეგორია:იაპონური ენა
კატეგორია:იაპონური კულტურა
კატეგორია:მენტალური შემადგენლობა
კატეგორია:მე
კატეგორია:სოციოლოგიური ტერმინები
კატეგორია:პიროვნების განვითარება