იონჯალის ძეგლი

იონჯალის ძეგლი () — რკინისა და კლასიკური პერიოდის დასახლება და ნეკროპოლისი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის შეკის რაიონის სოფელ ფაზილში, ეირიჩაის მიდამოებში. ძეგლი 10 ჰექტარზე მეტ ფართობზეა გაშლილი და მაღალ გორაზეა განლაგებული.

 გეოგრაფიული მდებარეობა 
იონჯალის ძეგლი მდებარეობს სოფელ ფაზილის სამხრეთ-დასავლეთით, შაქის რაიონში. იგი ორ ძირითად ნაწილად იყოფა:

 იონჯალი I – ცენტრალური ნაწილი, რომელსაც ზოგჯერ „გაბირუსტუს“ ანუ საფლავის ადგილს უწოდებენ.
 იონჯალი II – ზედა ნაწილი.

ეს ტერიტორია ერთ მხარეს ეირიჩაის ესაზღვრება, ხოლო დასავლეთიდან და ჩრდილო-დასავლეთიდან – ჭაობიანი მიწითაა გარშემორტყმულიŞəkidə yeni abidələr aşkar edilib.

 არქეოლოგიური კვლევები 
იონჯალის ძეგლი პირველად 1990-იან წლებში არქეოლოგმა ნასიბ მუხტაროვმა აღწერა. 2013-2015 წლებში აქ აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ფოლკლორის ინსტიტუტის მიერ ორგანიზებული ექსპედიცია ჩატარდა. კვლევებმა დაადასტურა, რომ ცენტრალური ტერიტორია ანტიკური ხანიდან ისლამის გავრცელებამდე არსებული პერიოდის სამარხებს მოიცავს. ჩრდილოეთი ნაწილი ანტიკურ ხანამდელ პერიოდს მიეკუთვნება.

2013 წელს სამარხების შესწავლისას აღმოჩენილ იქნა სამი სკვითური ტიპის ისრისპირი, მათ შორის ერთი – ადამიანის ბარძაყის ძვალზე მიმაგრებული. ეს ფაქტი იმაზე მიუთითებს, რომ დაკრძალული მამაკაცი ბრძოლაში დაიჭრა. ეს აღმოჩენა სკვითების ამ მხარეში არსებობის მტკიცებულებად მიიჩნევაMuxtarov, N. Şəki Arxeologiya və Folklor qrupunun, Şəki-Qax-Oğuz arxeoloji ekspedisiyasının 2013-cü ildə gördüyü işlərin geniş hesabatı. / N Muxtarov, İ Bədəlova, C Əmrahqızı. — Şəki-Bakı,, 2013. — P. 22—23..

 სამარხების მახასიათებლები 
იონჯალის ნეკროპოლისში დაკრძალვის ტრადიციები ძირითადად თიხის სამარხებში წარმოდგენილი იყო. საფლავები დედამიწის ზედაპირიდან 150-200 სმ სიღრმეზე მდებარეობდა, მათი ზომები კი 50-120 სმ სიგანისა და 150-180 სმ სიგრძის ფარგლებში მერყეობდა.

ჩონჩხები შეფუთული სახით დაკრძალული იყო. ნეკროპოლისის ზოგიერთ ნაწილში ორფენიანი სამარხები აღმოჩნდა:

 ქვედა ფენა – „ღარიბთა“ საფლავები, რომელშიც მხოლოდ მძივები ან რკინის იარაღის ფრაგმენტები გვხვდება.
 ზედა ფენა – „მდიდართა“  საფლავები, სადაც მთლიანად შემონახული კერამიკა აღმოჩნდა.

ორივე ფენაში ნახშირისა და ფერფლის ნარჩენები დაფიქსირდა. შესაძლოა, დაკრძალვის წინ ადგილობრივი მოსახლეობა ცეცხლს ანთებდა, როგორც რიტუალურ ქმედებას, ხოლო დარჩენილი ფერფლი საფლავებში მოათავსეს.

იონჯალის ძეგლი მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური მტკიცებულებაა რეგიონის ისტორიის, დაკრძალვის რიტუალებისა და კულტურული ტრადიციების შესასწავლადŞəkidə arxeoloji tədqiqatlar aparılmışdır.

 სქოლიო 

კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგია
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგიური ძეგლები