საქალა (პოსოფი)

საქალა () — ისტორიული სოფელი სამცხის თურქეთში არსებულ ნაწილში, დღევანდელი 
არტაანის პროვინციის პოსოფის რაიონში.

ისტორია
საქალა, ქართულად მომდინარეობს სიტყვისგან „ქალი“ და "ქალების ადგილს" ნიშნავს."ქალი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt ISBN 0-9535878-3-5

სოფელი საქალა ისტორიული სამცხის ოლქში მდებარეობდა, რომელიც მისი გარკვეული ნაწილის გარდა, დღესაც საქართველოს საზღვრებში მდებარეობს. ოსმალებმა ეს ოლქი და სოფელი 1578 წელს მთლიანად დაიპყრეს.

სოფელი საქალა, 1595 წლის გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარში  გვხვდება სახელით „საქალა“ ან „საქალე“ (ساكلە). დავთარის გამომცემელმა თურქოლოგმა სერგი ჯიქიამ ამ სახელის საფუძველზე განსაზღვრა სოფლის ქართული დასახელება. ამ დავთარის მიხედვით, სოფელი საქალა ან საქალე საქართველოს ვილაიეთში, ფოშოვის ლივასის სამხრეთ ნაჰიაში შედიოდა. დავთარის ჩანაწერი აჩვენებს, რომ ეს დასახლება მდებარეობდა სოფელ ქოლქიოისა და სოფელ ქალეიონიუს შორის. საქალას მოსახლეობა 10 ქრისტიანული კომლისგან შედგებოდა და კომლების მეთაურები ქართულ სახელებს ატარებდნენ. სოფელში ხორბლის, ქერის, ჭვავის და სელის თესლის მოყვანითა და მეფუტკრეობით იყვნენ დაკავებული, ზრდიდნენ ღორებსა და ცხვრებს, ჰქონდათ ერთი წყლის წისქვილიც. სოფელს აგრეთვე ჰქონდა ფერმა სახელწოდებით „სამზურია“.

ქართველი ისტორიკოსის ალექსანდრე ფრონელის 1914 წელს გამოცემულ წიგნში ფოსოფის ხეობაში "ქალის წყალის" სახელწოდების მქონე კერძო სოფელზეა ნაამბობი. ვარაუდობენ, რომ საქალა და ქალის წყლის სოფელი ერთი და იგივე დასახლებაა. სოფელი რუსულ წყაროებში გვხვდება სახელით "კალის ცკალ" (Калис-цкал). თუმცა, ასევე არსებობს ალბათობა, რომ ეს სოფელი კოლისწყალი ან სოფელი კველისწყალი იყოს. სოფელ საქალადან დღემდე ვერანაირი კვალი ვერ შემორჩა.

სქოლიო

კატეგორია:თურქეთის ისტორიული ქართული სოფლები