პანორამული კინო

პანორამული კინო — კინოფილმის გადაღებისა და დიდი ზომის მეტად შეზნექილ ეკრანზე მისი ჩვენების ხერხი, რომელიც მაყურებელს უქმნის ეკრანზე მიმდინარე მოქმედებაზე „დასწრების“ ილუზიას. ეკრანის შემოწვდომის კუთხე ჰორიზონტალურ სიბრტყეში არის 150-170°, ვერტიკალურ სიბრტყეში 59°-მდე. პანორამულობის შთაბეჭდილებას და ე. წ დასწრების ეფექტს აძლიერებს ფერადი გამოსახულება და სტერეოფონიკური ბგერათაღწარმოება (ბგერა „მისდევს“ ეკრანზე თავისი წყაროს გამოსახულებას), რომელსაც უზრუნველყოფს ბგერის ჩაწერა 6–9 ბილიკზე და შემდგომ მისი აღწარმოება ეკრანის უკან დადგმული რამდენიმე ხმამაღლამოლაპარაკით (ყოველი მათგანი მუშაობს თავისი ბგერის ბილიკზე). პირველად პანორამული გადაღება და დაპროექციება განახორციელა ფრანგმა რეჟისორმა ა. განსმა (1927). იგი 3 ერთმანეთთან დაკავშირებულ ბრტყელ ეკრანზე ერთდროულად 3 კინოპროექტორიდან უჩვენებდა 3 კინოფირზე გადაღებულ თავის ცნობილ ფილმს „ნაპოლეონს“. პანორამულმა კინომ ფართო პრაქტიკული გამოყენება ჰპოვა 1952 წლიდან, როდესაც აშშ-ში შეიქმნა სისტემა „სინერამა“ (ფ. უოლერი, ლ. ტომასი) და გადაიღეს პანორამული ფილმები. გადაღება და დაპროექციება ხდებოდა 3 სინქრონულად მოძრავ 35 მმ-იან კინოფირზე ისე, რომ პანორამული გამოსახულება წარმოიქმნებოდა 3 გამოსახულების შეპირისპირებით. სტერეოფონიკური ბგერათაღწარმოება (7 არხი) ცალკე მაგნიტური ლენტიდან ხდებოდა. 1957 წელს სსრკ-ში დამუშავდა პანორამული კინოს ანალოგიური სისტემა „კინოპანორამა“ (ხელმძღვანელი ე. გოლდოვსკი), უჩვენეს პანორამული ფილმის პირველი ექსპერიმენტული პროგრამა (რეჟისორი კ. დომბროვსკი). 1958 წელს გამოვიდა პირველი სრულმეტრაჟიანი პანორამული კინო „ვრცელია ჩვენი ქვეყანა“ (რეჟისორი რ. კარმენი). პანორამული კინოს საბჭოური სისტემას ჰქონდა სტერეობგერათაღწარმოების მაღალი ხარისხი (9 არხი). 1963 წელს „სინერამა“ რამდენადმე შეიცვალა, გადაღებისა და დაპროექციებისათვის გამოიყენეს ერთობიექტივიანი მეთოდი და 70 მმ-იანი ფირი. თავისი გამომსახველობითი შესაძლებლობით პანორამული კინოს ასეთი სისტემა ახლოს დგას ფართოფორმატიანი კინოს სისტემებთან, განსხვავდება მხოლოდ ძლიერ შეზნექილი ეკრანით. ამ სისტემას ეწოდება „ულტრასინერამა“. ცნობილია პანორამული კინოს ისეთი სისტემები, როგორიცაა „ვონდერამა“, „ცირკორამა“, ანუ წრიული კინოპანორამა, რომელიც შეიმუშავეს უ. დისნეის მულტფილმების სტუდიაში ფირმა „ისტმენ-კოდაკთან“ ერთად (1955); „გერაკლორამა“ – ერთობიექტივიანი სისტემა სპეციალური ეკრანისა და საპროექციო ობიექტივის გამოყენებით და სხვა. 

ლიტერატურა