უჰერსკი-ბროდი

უჰერსკი-ბროდი () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. უჰერსკი-ბროდი უჰერსკე-ჰრადიშტეს რაიონში მდებარეობს.

სახელწოდება
სახელი სიტყვასიტყვით „უნგრეთის ფონს“ ნიშნავს. სახელწოდება მდინარე ოლშავაზე არსებული გადასასვლელი ფონიდან მომდინარეობს, სადაც უნგრეთის სამეფოსთან საზღვარი გადიოდა.

გეოგრაფია
უჰერსკი-ბროდი ქალაქ ზლინიდან სამხრეთით დაახლოებით 22 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი ვიზოვიცეს მთიანეთშია გაშენებული, მის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილის სიმაღლე 389 მეტრია ზღვის დონიდან. უჰერსკი-ბროდში მდინარე ოლშავა მიედინება.

ისტორია
უჰერსკი-ბროდი ისტორიულ წყაროებში პირველად 1030 წლის თარიღითაა მოხსენიებული. 1048 წლისთვის ქალაქის დღევანდელ ტერიტორიაზე საბაჟო პუნქტი იყო მოწყობილი. სავაჭრო გზების გზაგასაყარზე მდებარეობამ და ხელსაყრელმა კლიმატურმა პირობებმა ქალაქის სწრაფი განვითარება განაპირობა. 1272 წელს მეფე ოტოკარ II-ემ ბროდი სამეფო ქალაქად გამოაცხადა. 1275 წელს პირველად უწოდეს ქალაქს უჰერსკი-ბროდი.
სასაზღვრო ზონაში მდებარეობის გამო უჰერსკი-ბროდმა უნგრელების არაერთი შემოსევა გადაიტანა. ჰუსიტური ომების დროს ქალაქი ჰუსიტებმა დაიპყრეს და საკუთარ სამხედრო ბაზად აქციეს.
1469 წელს, ბოჰემია - უნგრეთის ომის (1468–1478) დროს ქალაქში ერთმანეთს უნგრეთის მეფე მატიაშ ჰუნიადი და ბოჰემიის მეფე ირჟი პოდებრადელი დაუპირისპირდნენ, ამ ბრძოლის შედეგად უჰერსკი-ბროდი ძლიერ დაზარალდა.
1506 წელს უჰერსკი-ბროდი ქალაქ კუნოვიცეს თავადებმა შეისყიდეს და აქაურობა საკმაოდ განვითარდა. XVII საუკუნეში მშვიდობიანობის პერიოდი შავი ჭირის ეპიდემიით დასრულდა, შემდეგ იყო პრუსიელთა შემოსევები 1741 - 1742 წლებში. XIX საუკუნეში ქალაქში გერმანელებმა და ებრაელებმა დაიწყეს ჩამოსახლება. ამ პერიოდში განვითარდა მრეწველობა. უჰერსკი-ბროდში 1883-1888 წლებში გაიყვანეს რკინიგზა.

ღირსშესანიშნაობები
მინი|მარჯვნივ|თავადთა მამული
ქალაქის ცენტრალური მოედნის მთავარი ღირსშესანიშნაობა უბიწო ჩასახვის სახელობის ეკლესიაა. ეს სამნავიანი ბაროკოს სტილის ტაძარი იტალიელმა არქიტექტორმა დომენიკო მარტინელიმ დააპროექტა და 1717–1733 წლებში აშენდა. ტაძარს 1879–1881 წლებში დაემატა 60 მეტრი სიმაღლის კოშკი.
რეგიონის ერთ-ერთი უძველესი და უდიდესი ძეგლი დომინიკელთა ორდენის მონასტერია, თავისი ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესიით. XIV საუკუნის დასაწყისში აქ მდგარი გოტიკური ეკლესია გაცილებით მაღალი იყო, ვიდრე ამჟამინდელი ნაგებობა. შემდგომი ომების დროს არაერთხელ დაზიანდა და დაიწვა. ტაძარი 1670 - 80-იან წლებში ადრეულ ბაროკოს სტილში აღადგინეს. 

ქალაქის მოედანსა და მონასტერს შორის გამავალ კოუნიცკას ქუჩაზე მდებარეობს ქალაქის მერია და თავადთა სახლი, ორივე ისტორიული შენობაა. მერიის შენობა თავდაპირველად გოტიკურ სტილში იყო ნაგები, 1556 წელს ის დაანგრიეს და რენესანსის სტილის ახალი შენობა ააგეს. ეს რენესანსის არქიტექტურის მერიის შენობა 1703–1715 წლებში ბაროკოს სტილში აღადგინეს. ამავე ქუჩაზე მდებარე სათავადო მამულიც ამ სამი არქიტექტურული სტილის ნაზავია. მამული და ეზო იტალიელმა არქიტექტორმა დომენიკო მარტინელიმ დააპროექტა. თავადთა სასახლეში არის საბანკეტო დარბაზი, გალერეა, კოუნიცების თავადთა გვარის გოტიკური სამლოცველო, ბიბლიოთეკა და დაწყებითი სამხატვრო სკოლა.
მიტოვებული ციხესიმაგრის ადგილზე XVII საუკუნეში ახალი ციხესიმაგრის მშენებლობა დაიწყეს, თუმცა 1705 წელს მშენებლობა დროზე ადრე დასრულდა და დღეს შემორჩენილი შენობა მხოლოდ დაგეგმილის მცირე ნაწილია. ამ შენობაში დღეს ქალაქის მუზეუმია განთავსებული.
უჰერსკი-ბროდის მახლობლად გორაკზე მდებარეობს 1961 წელს აგებული ობსერვატორია, რომლის მშენებლობაც მთლიანად ქალაქის მაცხოვრებლებმა დააფინანსეს. ქალაქის ობსერვატორია აგრეთვე ფლობს პლანეტარიუმს ქალაქის ცენტრში.

ცნობილი ადამიანები
იან კომენსკი (1592–1670) - ფილოსოფოსი და პედაგოგი
მოსე სამუელ ცუკერმანდლი (1836–1917) - ჩეხი - გერმანელი რაბინი და თეოლოგი
ლეო იუნგი (1892–1987) - ამერიკელი რაბინი
ლადისლავ ბოჰაჩი (1907–1978) - მსახიობი
ვლასტიმილ ბაბულა (დაბ. 1973) - მოჭადრაკე

დაძმობილებული ქალაქები
 გიერაუტოვიცეს გმინა, პოლონეთი
 გოისე-მერენი, ნიდერლანდები
 ნოვე-მესტო-ნად-ვაჰომი, სლოვაკეთი
 ოურენი, პორტუგალია

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:ზლინის მხარის ქალაქები