ვიშკოვი

ვიშკოვი () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. ქალაქი ვიშკოვი ვიშკოვის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია. ქალაქის ისტორიული ცენტრი კარგად არის შემონახული და ჩეხეთის კულტურული ძეგლის სტატუსი აქვს.

ვიშკოვის მუნიციპალიტეტი ცამეტი მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება,  მასში გაერთიანებულია შემდეგი ერთეულები:

ვიშკოვ-მნესტო 
ვიშკოვ-პრჟედმესტი 
ბრნანი
დედიცე 
ჰამილტონი
კრჟეჩკოვიცე
ლჰოტა
ნოსალოვიცე
ნოუზკა
ოპატოვიცე
პერჟეზოვიცე
პაზდერნა
რიხტარჟოვი


გეოგრაფია
ვიშკოვი ქალაქ ბრნოდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 25 კილომეტრში მდებარეობს. მისი ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი ვიშკოვის კარიბჭეში მდებარეობს. მუნიციპალიტეტის მცირე ნაწილი დრაჰანის მთიანეთში ვრცელდება, სადაც ვიშკოვის უმაღლესი წერტილი კუხლოვის გორა მდებარეობს, მისი სიმაღლე 475 მეტრია ზღვის დონიდან. ქალაქის ცენტრში მიედინება მდინარე ჰანა.

ვიშკოვის მუნიციპალურ ტერიტორიაზე მდებარეობს ოპატოვიცის წყალსაცავი, რომელიც მდინარე მალა-ჰანაზე 1972 წელს აშენდა. წყალსაცავის ფართობი 70,5 ჰექტარია და მისი ძირითადი დანიშნულება ქალაქის სასმელი წყლით მომარაგებაა.
მინი|ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი
მინი|ვიშკოვის ციხე
მინი|მასარიკის მოედანი
მინი|ლამა ვიშკოვის ზოოპარკში 
მინი|ვიშკოვის დინოპარკი
ისტორია
ვიშკოვი წერილობით წყაროებში პირველად 1141 წელს ოლომოუცის ეპისკოპოს ინდრჟიხ ზდიკის სიგელშია ნახსენები. ის ბრნოს, ოლომოუცსა და კრომერჟიჟს შორის არსებულ სავაჭრო გზაჯვარედინზე მდებარეობდა. XIII საუკუნის პირველ ნახევარში ვიშკოვი ოლომოუცის ეპისკოპოსებმა შეიძინეს, რომლებსაც ის 600 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ეკუთვნოდათ. XIII საუკუნის შუა წლებში ვიშკოვი ქალაქად გადაკეთდა.

ვიშკოვში პირველი ციხესიმაგრე XIV საუკუნეში ააგეს და მას XV საუკუნეში ქვის გალავანი შემოავლეს. ჰუსიტური ომების დროს ქალაქი ჰუსიტებმა დაიპყრეს და დაარბიეს. XVI - XVII საუკუნეში ვიშკოვში ხელოსნობა განვითარდა და ქალაქი საკმაოდ გამდიდრდა. 

ვიშკოვი ოცდაათწლიანმა ომმა მნიშვნელოვნად დააზიანა. ქალაქი ორჯერ დაიპყრო შვედეთის სამეფოს ჯარმა და მათ აქაურობა 1643 წელს მთლიანად გაძარცვეს. ამ შემოსევის შემდეგ ვიშკოვის სახლებისა და მაცხოვრებლების მხოლოდ მესამედი გადარჩა. ქალაქი XVII საუკუნის ბოლოს კვლავ განვითარდა. აღადგა და გააფართოვდა ადგილობრივი ციხესიმაგრე, განახლდა ციხის ბაღი. ამ აყვავების ხანაში ვიშკოვს მეტსახელად „მორავიული ვერსალი“ შეერქვა.

1753 წელს ქალაქი და ციხესიმაგრე დიდმა ხანძარმა გაანადგურა. ამის შემდეგ ვიშკოვმა ვეღარასდროს მიაღწია ძველებურ დიდებას, მიუხედავად იმისა, რომ 1805 წელს აუსტერლიცის ბრძოლამდე აქ რუსეთის იმპერატორი ალექსანდრე I ავსტრიის იმპერატორ ფრანც II-ს შეხვდა. ნაპოლეონის ომების შემდეგ ქალაქი გაფართოვდა და ციხესიმაგრეები ნაწილობრივ დაანგრიეს.

ვიშკოვი მეორე მსოფლიო ომის შედეგად ძალიან დაზარალდა. ქალაქი გერმანული კონტროლისგან 1945 წლის 30 აპრილს გაათავისუფლეს, თუმცა გერმანულმა არმიამ ქალაქის გარშემო მდებარე ბორცვებზე უკან დაიხია და თითქმის განუწყვეტლივ ბომბავდა მას 9 მაისს საბოლოოდ ომის დასრულებამდე.

ქალაქში ებრაული ოჯახის არსებობა პირველად XIV საუკუნის დასაწყისშია დოკუმენტირებული, თუმცა, ისტორიის მანძილზე ებრაელები ქალაქიდან რამდენჯერმე განდევნეს. მათი უწყვეტი დასახლება მხოლოდ XIX საუკუნის შუა პერიოდიდან დაიწყო და ჰოლოკოსტამდე გაგრძელდა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ვიშკოვში ებრაელები აღარ დაბრუნებულან. 

მეორე მსოფლიო ომამდე ვიშკოვი პატარა ქალაქი იყო, ხოლო ბრნანი, დედიცე, კრჟეჩკოვიცე და ნოსალოვიცე დამოუკიდებელი მუნიციპალიტეტები იყვნენ. 1941–1942 წლებში ვიშკოვის დღევანდელი მუნიციპალური ერთეულების უმეტესობა ერთ მუნიციპალიტეტად გაერთიანდა. 1945 წელს ბრნანმა, დედიცემ, კრჟეჩკოვიცემ კვლავ დამოუკიდებლად გამოყოფა მოითხოვეს, თუმცა ადგილობრივმა ხელისუფლება წინაარმდეგი წავიდა. ამ მუნიციპალიტეტებმა რამდენიმე წელი კვლავ განაგრძეს ბრძოლა თვითმმართველობის უფლებების მოსაპოვებლად, თუმცა დღემდე ვიშკოვის შემადგენლობაში არიან.

სპორტი
ქალაქი ჩეხეთში რაგბის ტრადიციებითაა გამორჩეული, რაგბის კლუბი „RC Vyškov“ 1952 წელს დაარსდა და ის ჩეხეთის რაგბის უმაღლესი ლიგის სამგზის ჩემპიონია. „RC Vyškov“ ყველაზე წარმატებული სარაგბო კლუბია მთელს მორავიაში.

ქალაქის საფეხბურთო კლუბი „MFK Vyškov“ 2021-2024 წლების სეზონებში ჩეხეთის რანგით მეორე ლიგაში ასპარეზობდა, თუმცა შესაბამისი სტანდარტების სტადიონის არქონის გამო 2025 წლიდან რანგით უფრო დაბალ ლიგაში უწევს ასპარეზობა.

ღირსშესანიშნაობები
ვიშკოვის ციხე თავდაპირველად გოტიკური სტილის ციხესიმაგრე იყო, რომელიც ამჟამინდელი სახით 1665–1682 წლებში აღადგინეს. დღეს მასში რეგიონალური მუზეუმია განთავსებული. მუზეუმი ცნობილია ხალხური კერამიკის ვრცელი კოლექციით, რომელსაც ვიშკოვში XVIII საუკუნის დასაწყისიდან 1945 წლამდე აწარმოებდნენ. ციხესიმაგრეს ციხის ბაღიც აქვს გარშემორტყმული. ბაღის არქიტექტურული ღირსშესანიშნაობა 1673 წლის ლოჯიაა.

ვიშკოვის ისტორიულ ცენტრში მდებარეობს სამკუთხედის ფორმის მასარიკის მოედანი. მისი მთავარი ღირსშესანიშნაობაა რენესანსის სტილის მერიის შენობა, რომელიც 1569 წელს აშენდა, ის XVIII საუკუნის თაბაშირის დეკორაციებითაა გაფორმებული. მოედნის შუაში არის სვეტი ღვთისმშობლის ქანდაკებით, შადრევანი და ჭა. ეს სვეტი აქ 1719 წელს აღმართეს. ბაროკოს სტილის შადრევანი XVIII საუკუნეში შეიქმნა და არწივზე გამოსახული განიმედეს მოტივები აქვს. ეს ისტორიული ჭა აქ 1839 წელს გაჭრეს.

ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი ვიშკოვის მთავარი რელიგიური ცენტრია. პირველი გოტიკური სტილის ეკლესია 1464–1466 წლებში აშენდა და ბაროკოს სტილში 1773 წელს აღადგინეს. ტაძრის შენობას წმინდა ოდილიას სამლოცველო 1692 წელს დაემატა.

ქალაქის ცენტრალური მოედანი ერთ დროს გალავნით იყო შემოსაზღვრული, ამ გალავნის ნაწილი კვლავაა შემორჩენილი, ხოლო კარიბჭეები დანგრეულია.

ვიშკოველი ებრაელების სასაფლაო ქალაქის ებრაული კულტურის ძეგლია, აგრეთვე მნიშვნელოვანია ქალაქის ცენტრალურ მოედანზე მდგარი სინაგოგის ყოფილი შენობა. ეს ქალაქი ამ მხრივ ერთ-ერთი გამორჩეულია, რადგან სინაგოგების დადგმის უფლება ებრაელებს ევროპაში ცენტრალურ მოედნებზე არ ჰქონდათ.  

ვიშკოვის ზოოპარკი 1965 წელს გაიხსნა. ის რეგიონში ერთ-ერთი ყველაზე მონახულებადი ღირსშესანიშნაობაა. ქალაქის დინოპარკი კი 2006 წლიდან ფუნქციონირებს, აქ რეალური ზომის დონოზავრთა მაკეტებია წარმოდგენილი.

ცნობილი ადამიანები

ანდრეას ზელინკა (1802–1868) — ვენის მერი 1851–1860 წლებში
ალოიზ მუსილი (1868–1944) — თეოლოგი, ორიენტალისტი და მწერალი
იან იელინეკი (1893–1974) — ლეგიონერი და მწერალი
იან კოუტნი (1897–1976) — ტანმოვარჯიშე და ოლიმპიური მედალისტი
ჰელენა ბოჩორჟაკოვა-დიტრიხოვა (1894–1980) —  ილუსტრატორი და გრაფიკული ნოველისტი
ოტო პლანეტა (1899–1934) — ავსტრიელი ნაცისტი პოლიტიკოსი, რომელმაც ავსტრიის კანცლერი ენგელბერტ დოლფუსი მოკლა
კარელ კახინა (1924–2004) — კინორეჟისორი
ანტონინ ტუჩაპსკი (1928–2014) — კომპოზიტორი
ბორის ჰიბნერი (1941–2016) — მსახიობი და მიმიკოსი
იოზეფ მაზურა (დაბ. 1956) — ფეხბურთელი და მწვრთნელი
მიხალ გროშეკი (დაბ. 1975) — ჰოკეისტი
ლადა კოზლიკოვა (დაბ. 1979) — ველომრბოლელი
მიხალ ბარინკა (დაბ. 1984) — ჰოკეისტი
მიხალ კადლეცი (დაბ. 1984) — ფეხბურთელი
ალბერტ რუსნაკი (დაბ. 1994)  — ფეხბურთელი

დაძმობილებული ქალაქები
 კონიაკი, საფრანგეთი
 დებელნი, გერმანია
 იაროსლავი, პოლონეთი
 მიხალოვცე, სლოვაკეთი
 ვიროვიტიცა, ხორვატია

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:სამხრეთ მორავიის მხარის ქალაქები