ყალათეფე

ყალათეფე () – უძველესი და შუასაუკუნეების ქალაქი აზერბაიჯანის აღჯაბედის რაიონში, უტიკის ისტორიულ ტერიტორიაზე. სოფელ სალმანბეილიდან 4 კმ ჩრდილო-დასავლეთით, ბარდიდან 45 კმ და ბაილაქანიდან 35 კმ დაშორებით მდებარეობს. 26 ჰექტარიანი დასახლების ჩრდილო-აღმოსავლეთით გადის ძველი სარწყავი არხი გიავურარხი.

ქალაქი ძვ.წ. III საუკუნიდან XIII საუკუნის დასაწყისამდე არსებობდა. სტრაბონი მას ბერძნულ გამაგრებულ ქალაქ აიიანას (ენიანა) უწოდებს. არაბული წყაროები (ალ-კუფი, ალ-ისტახრი) მას იუნანს („ბერძნულს“) ასახელებენ. მკვლევარები (ნ. ადონცი, კ. ტრევერი, რ. მელიკოვი) მის დაარსებას ალბანურ ხანჰანის ტომს უკავშირებენ. XIII საუკუნეში მონღოლებმა გაანადგურეს.

 არქეოლოგიური კვლევები 
1927 წელს ალესკერ ალეკპეროვმა აღმოაჩინა ანტიკური დასახლების ნაშთები.

1974 წელს ფაზილ ოსმანოვმა გამოვლინა შუასაუკუნეების კერამიკული ღუმელი.

1979 წელს ყარა ახმედოვმა დაადასტურა ქალაქის იდენტურობა აიიანა-იუნანთან.

2008-დან თავაკული ალიევის ექსპედიციამ ზედა ფენები IX-XII სს., ქვედა – ძვ.წ. II-ახ.წ. II საუკუნეებით დაათარიღა.  XI-XIII საუკუნეებში ნაგებობები, ქვის იარაღები და კერამიკაა აღმოჩენილია.

ნეკროპოლისი 14 დოქისა და 3 მიწისქვეშა სამარხს (ძვ.წ. III – ახ.წ. III სს.) შეიცავს. პირველი აღმოჩენები 1895 წელს გერმანელმა მასწავლებელმა ემილ როსლერმა ჩაატარა ექსპედიცია.

 რესურსები ინტერნეტში 

 Об албанском городе Айниана = Йунан (по материалам письменных источников и новейших археологических исследований)
 Культура древнейшего земледельческо-скотоводческого населения Азербайджана: эпоха энеолита VI-IV тыс. до н.э
 К этногенезу азербайджанцев
 Оригинальный отчет археологических раскопок Эмиля Рёслера (Первичный результат исследований)

კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგია