მომირ კორუნოვიჩი

მომირ კორუნოვიჩი (: Момир Коруновић, დ. 17 აპრილი, 1883, იაგოდინა, სერბეთი — გ. 17 აპრილი, 1969, ბელგრადი, იუგოსლავია) — სერბი არქიტექტორი, დაკავშირებული სერბულ-ბიზანტიურ აღორძინებასთან. მას ზოგჯერ სერბულ გაუდის უწოდებდნენ. მისი არქიტექტურული სტილი გამოირჩეოდა ეროვნული მოტივების თამამი გამოყენებით და სერბული შუასაუკუნეების არქიტექტურის ელემენტების თანამედროვე ინტერპრეტაციით. კორუნოვიჩის ნამუშევრები წარმოადგენს უნიკალურ ნაზავს ტრადიციული ორნამენტებისა და პროგრესული სტრუქტურული გადაწყვეტილებების. მიუხედავად იმისა, რომ მან დააპროექტა მრავალი შენობა ბელგრადსა და იუგოსლავიაში ორ მსოფლიო ომს შორის პერიოდში, იგი დღეს დიდწილად დავიწყებულია. მისი ნამუშევრების უმეტესობა განადგურდა ან მნიშვნელოვნად შეიცვალა მეორე მსოფლიო ომისა და კომუნისტური დიქტატურის პერიოდში.

ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება და განათლება
მომირ კორუნოვიჩი დაიბადა 1883 წლის 17 აპრილს იაგოდინაში, სერბეთში. იგი გაიზარდა სოფელ გლოგოვაცში, სადაც მამამისი, პროტა პეტარ კორუნოვიჩი მსახურობდა მღვდლად.
კორუნოვიჩმა უმაღლესი განათლება ბელგრადში მიიღო და შემდეგ სწავლა გააგრძელა პრაღის ჩეხურ ტექნიკურ უნივერსიტეტში, სერბეთის განათლების სამინისტროს სტიპენდიით. სწავლის დროს მან ჩამოაყალიბა განსაკუთრებული პირადი სტილი, რომელსაც განაგრძობდა განვითარებას მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში.

სამხედრო სამსახური
კორუნოვიჩი მსახურობდა პირველ ბალკანეთის ომში და მიიღო ოქროს მედალი გმირობისთვის მისი პროფესიული დამსახურებისა და სიმამაცისთვის. ომმა შემდგომში გავლენა მოახდინა კორუნოვიჩზე, რომ ავთენტური სერბული ხედვა ჩამოეყალიბებინა არქიტექტურაში. იგი ასევე მსახურობდა სამხედრო სამსახურში პირველი მსოფლიო ომის დროს და უკან დაიხია ალბანეთის გავლით სამეფო სერბეთის არმიასთან ერთად."Политика", 21. феб. 1936 ომის დროს იგი განაგრძობდა ესკიზებისა და დიზაინის შექმნას შემდგომი პროექტებისთვის.

არქიტექტურა
გარდა იმისა, რომ მუშაობდა სამოქალაქო სამსახურში როგორც მთავრობის მოხელე მშენებლობის სამინისტროში, კორუნოვიჩი ასევე იყო პან-სლავური ორგანიზაცია „სოკოლის“ გამორჩეული წევრი. იგი იყო ბელგრადის სოკოლის საზოგადოების „მატიცა“-ს ხელმძღვანელი და პასუხისმგებელი იყო დაახლოებით ოცდაათი სოკოლის მოძრაობის შენობის მშენებლობაზე სერბეთში.
1926 წელს, იგი იყო წმინდა საბას ეკლესიის მშენებლობის კომისიის უმცროსი წევრი. მონაწილეობდა „არქიტექტურის სალონის“ გამოფენაში 1929 წელს. იმ ეპოქის მრავალ შესანიშნავ არქიტექტორს შორის, ძირითადად მოდერნიზმის არქიტექტორებს შორის, იგი იყო ტრადიციული არქიტექტურისა და რომანტიზმის წარმომადგენელი. მისი არქიტექტურული ხელწერა გამოირჩეოდა ეროვნული მოტივების შთაგონებით და ისტორიული ფორმების ინოვაციური ინტერპრეტაციით. კორუნოვიჩი საკუთარ პროექტებში ხშირად იყენებდა დეკორატიულ ელემენტებს, რომლებიც დაკავშირებული იყო სერბულ ხალხურ ხელოვნებასთან, რითიც ქმნიდა განუმეორებელ სინთეზს ტრადიციულსა და ინოვაციურს შორის. 
იუგოსლავიის სამეფოს ოკუპაციის დროს, იგი განაგრძობდა მუშაობას სამინისტროში. პენსიაზე გავიდა 1942 წელს. ომის შემდეგ, პენსიაზე გასვლის დღეები გაატარა თავის სახლში ვრაჩარში, სადაც ძირითადად წერდა თავის მოგონებებს და ილუსტრაციებს აკეთებდა ადრეული პუბლიკაციებისთვის.
გარდაიცვალა 1969 წლის 17 აპრილს ბელგრადში. დაკრძალულია სოფელ ბოგავაში.

პროექტები
250px|მინი|მარჯვნივ|ზველი ფოსტის შენობა (ბელგრადი)
კორუნოვიჩმა ააშენა ბელგრადის ფიზიკური კულტურის ცენტრი „ძველი DIF“, რომელიც მდებარეობს დელიგრადსკას ქუჩაზე, სავსკი ვენაცის მუნიციპალიტეტში. პროექტი აშენდა სოკოლის საზოგადოების „მატიცა“-ს საჭიროებებისთვის 1929-დან 1936 წლამდე. მან ასევე შექმნა სტადიონი („სოკოლის სტადიონი“) 1930 წლის სოკოლის მანიფესტაციისთვის ბელგრადში. სტადიონი მდებარეობდა დღევანდელი მექანიკის ინჟინერიის ფაკულტეტის ადგილზე. სტადიონზე დაახლოებით 40,000 მაყურებელი ეტეოდა. მას ჰქონდა თაღოვანი შესასვლელები, ოთხი მაყურებლებისთვის და სამი სპორტსმენებისთვის. ჩრდილოეთ მხარეს იყო მუსიკალური პავილიონი თაღოვანი ტრიბუნის სახით, უკანა ფონზე კოშკებით, შემკული პანსლავური სოკოლის მოძრაობის სიმბოლოებით. სამხრეთით იყო სამეფო ლოჟა. ამ პროექტისთვის მას მიენიჭა წმინდა საბას ორდენი.https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sudbina-zgrade-poste-u-savskoj/
250px|მინი|მარჯვნივ|ღვთისმშობლის ტაძარი (ბელგრადი)
კორუნოვიჩის საეკლესიო არქიტექტურა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ის ცდილობდა შეექმნა ახალი ეროვნული სტილი, რომელიც აერთიანებდა სერბულ საეკლესიო არქიტექტურის ტრადიციულ ელემენტებს თანამედროვე მიდგომებთან. მისი საეკლესიო პროექტები ხასიათდება მაღალი სამრეკლოებით, რთული ფასადებით და მდიდრულად მორთული ინტერიერით. სეისმოლოგიური ინსტიტუტის შენობა და ფოსტა-ტელეგრაფ-ტელეფონის მუზეუმი ასევე მომირ კორუნოვიჩის ნამუშევარია, ისევე როგორც მრავალი ეკლესია, ძეგლი (მაგალითად, ზებრნიაკი და მემორიალური ოსუარი, მაჩკოვ კამენი) და სხვა გამორჩეული შენობები, სულ 143 ავტორობით შექმნილი პროექტი.https://www.politika.rs/scc/clanak/402400/zaboravljeni-srpski-gaudi

1922 წელს კორუნოვიჩს დაევალა იუგოსლავიის სამეფო სასახლის მარშალის ოფისის განახლება, რათა შესაფერისი ყოფილიყო ბელგრადში ჩამოსული სტუმრებისთვის მეფე ალექსანდრე I კარაჯორჯევიჩისა და პრინცესა რუმინეთის მარიას სამეფო ქორწილისთვის. ნახევრად წრიული ფრთები შენარჩუნებული იყო საცხოვრებლად, ხოლო შენობის დარჩენილი ნაწილი გამოყოფილი იყო სასახლის მარშალისთვის. შენობა დანგრეული იქნა 1953 წელს, რადგან იგი ბლოკავდა პარლამენტის ხედს. ძველი ფოსტაც ასევე შეიცვალა უცნობლობამდე. ახალმა, კომუნისტურმა ხელისუფლებამ, მისი ფასადი „ზედმეტად ბურჟუაზიულად“ მიიჩნია, ამიტომ მათ მოაშორეს ფასადის ნარჩენები და რეკონსტრუქცია გაუკეთეს მხოლოდ ჩონჩხის არქიტექტურას მის ქვეშ, რომელიც შეესაბამებოდა უფრო გამარტივებულ სტილს, რომელიც გავრცელებული იყო მთავრობის მიერ ომის შემდგომ პერიოდში.

ლიტერატურა
 Đurić Zamolo, Divna, Graditelji Beograda, 1815-1914
 Kadijević, Aleksandar, Momir Korunović, 1996





სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1883
კატეგორია:სერბები საქმიანობის მიხედვით
კატეგორია:არქიტექტორები მიმდინარეობების მიხედვით