ყარაბაღი (არდაჰანის რაიონი)

ყარაბაღი  () — ისტორიული სოფელი არტანის ოლქში, დღეს არდაჰანის მხარის ცენტრალურ რაიონში გამქრალი სოფელია. დასახლების ტერიტორია ალაგოზის სოფლის საზღვრებს შორისაა.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 118.  ISBN 978-9941-0-7362-5

ისტორია
ყარაბაღის ოსმალეთის პერიოდამდელი სახელწოდების შესახებ არსებულ ჩანაწერებში ინფორმაცია არ მოიპოვება. 1574 წლის აღწერილობითი დეფტერსა და ჩილდირის ეიალეთის 1694-1732 წლების პერიოდის მომცველ ჯებე დეფტერში მოხსენიებულია ყარაბაღის (قرەباغ) სახით.Yücel Öztürk, "527 numaralı Küçük Ardahan ve Kars livaları timar icmal defteri", 1992, s. 19.  Yüksek lisans tezi

სოფელი ყარაბაღის მდებარე არტანის ოლქი შუა საუკუნეებში საქართველოს შემადგენელ ოლქთაგანი იყო. აღსანიშნავია, რომ ოსმალებმა ეს ოლქი XVI საუკუნეში, 1549 წლის საქართველოს ლაშქრობის შემდეგ პერიოდში ქართველებისგან დაიპყრეს. სოფლის ძველი მცხოვრებლების - ქრისტიანი მოსახლეობის საიბადათო ყარაბაღის ეკლესია ამ პერიოდიდან უნდა რჩებოდეს.

ყარაბაღი 1574 წლის აღწერილობით დეფტერში ყარაბაღ-ი ბუზურგ (დიდი ყარაბაღი) და ყარაბაღ-ი კუჩუკ (პატარა ყარაბაღი) სახით ორ სოფლად არის ჩაწერილი. ამ დროს ეს სოფლები არდაჰან-ი კუჩუკის ლივის სამხრეთ ნაჰიეს ეკუთვნოდა. კარბაღ-ი ბუზურგ სოფლის შემოსავალი 10.500 აქჩეს, ხოლო ყარაბაღ-ი კუჩუკ სოფლისა კი 5.500 აქჩეს შეადგენდა. ჩილდირის ეიალეთის 1694-1732 წლების პერიოდის მომცველ ოსმალურ ჯებე დეფტერში კი ყარაბაღ-ი ბუზურგ (قرەباغ بزرك) სახელით ერთი სოფლის სახით მოიხსენიება. დიდი ყარაბაღი სოფელი ამ დროს იგივე ადმინისტრაციულ მდგომარეობას ფლობდა. ჰიჯრი 1115 (1703-1704) წელს 6.600 აქჩე შემოსავლის მქონე სოფელი, იუსუფის სახელის ღონისძიებას ჰქონდა მინიჭებული.

სოფელი ყარაბაღი ძველ რუსულ რუკაზე „კარაბაჰ“ (Карабах) სახით არის აღნიშნული. თუმცა ეს დასახლება 1886 წლის რუსული მოსახლეობის აღწერაში არდაჰანის სანჯაქში სოფლად არ ფიგურირებს. შესაბამისად, ქართველი ჟურნალისტი და მკვლევარი კონსტანტინე მარტვილელი 1917 წელს წერდა, რომ სოფელი მიტოვებული იყო, სოფლიდან ნახევრად მთელი მდგომარეობით მხოლოდ ყარაბაღის ეკლესია რჩებოდა.

სქოლიო

კატეგორია:თურქეთის ისტორიული ქართული სოფლები