კრაკოვის კულტურა

კრაკოვს ბევრი მიიჩნევს პოლონეთის კულტურულ დედაქალაქად.  2000 წელს კრაკოვი ევროკავშირმა დაასახელა ევროპის კულტურულ დედაქალაქად. ქალაქში მდებარეობს ქვეყნის რამდენიმე საუკეთესო მუზეუმი და ცნობილი თეატრი. წარმოშობით ამ ქალაქიდანაა პოლონელი ნობელის პრემიის ლაურეატები ლიტერატურის დარგში: ვისლავა შიმბორსკა და ჩესლავ მილოში, ხოლო ნობელის პრემიის მესამე ლაურეატი, იუგოსლავიელი მწერალი ივო ანდრიჩი, ასევე ცხოვრობდა და სწავლობდა კრაკოვში. აქ არის მსოფლიოს ერთ-ერთი უძველესი უნივერსიტეტი, კრაკოვის იაგელონის უნივერსიტეტი და იან მატეიკოს სახვითი ხელოვნების აკადემია, უძველესი პოლონური სახვითი ხელოვნების აკადემია, რომელიც დაარსდა 1818 წელს და მიენიჭა სრული ავტონომია 1873 წელს.
მუზეუმები და ეროვნული ხელოვნების გალერეები
250px|მინი|მარჯვნივ|ხალხური მოცეკვავეები ტრადიციულ კოსტიუმებში კრაკოვიდან (მიჩნეულია პოლონეთის ეროვნულ კოსტიუმებად)
კრაკოვში მდებარეობს 28 მუზეუმი, ასევე მრავალი ხელოვნების კოლექცია და საჯარო ხელოვნების გალერეა. ისინი დაყოფილია ეროვნულ და საქალაქო მუზეუმებად: ეროვნული მუზეუმი დაარსდა 1879 წელს.პოლონეთის ეროვნული მუზეუმის მთავარი ფილიალი მუდმივი კოლექციებით მთელი ქვეყნის მასშტაბით, ასევე ეროვნული ხელოვნების კოლექცია ვაველის გორაზე და ცარტორისკის მუზეუმი, სადაც წარმოდგენილია ლეონარდოსა და რემბრანდტის ნამუშევრები.
230px|მინი|მარჯვნივ|ვაველის გობელენი
ვაველის ციხესიმაგრის ეროვნული ხელოვნების კოლექცია მდებარეობს ვაველში, პოლონელი მონარქების სამი დინასტიის ყოფილ რეზიდენციაში. სამეფო პალატებში წარმოდგენილია ხელოვნების ნიმუშები, ძველებური ავეჯი, პოლონური და ევროპული ნახატების კოლექციები და მე-16 საუკუნის მონუმენტური ფლამანდური გობელენები.

კრაკოვის ეროვნული მუზეუმი, მრავალი ფილიალით კრაკოვის ცენტრში, უმდიდრესი მუზეუმი ქვეყანაში, რამდენიმე ასეული ათასი ნივთისგან შემდგარი კოლექციებით, რომლებისდიდი ნაწილი ინახება მთავარ შენობაში და მის მის ცხრა განყოფილებაში:
მთავარი შენობა ეწყობა დროებითი გამოფენები. მე-20 საუკუნის პოლონური ხელოვნების გალერეაში (ზემო სართულზე) განთავსებულია პოლონელი თანამედროვე მხატვრების თითქმის 500 ნამუშევარი.
230px|მინი|მარჯვნივ|ქალი ყარყუმით
ცარტორისკის მუზეუმი და არსენალი (წმ. იანა ქ.19), მსოფლიოში ცნობილია ლეონარდოს ნახატით „ქალი ყარყუმით“. მუზეუმში სხვა ძველი ოსტატებია გამოფენილი, მათ შორის რემბრანდტის დრამატული პეიზაჟი.
მანგას იაპონური ხელოვნებისა და ტექნოლოგიის მუზეუმი (კონოპნიცკის ქ.26)
სტანისლავ ვისპიანსკის მუზეუმი (შეპანსკის ქუჩა 11)
მე-19 საუკუნის პოლონური ხელოვნების გალერეები სუკენიცეში, მოძრაობა „ახალგაზრდა პოლონეთი“ ყველაზე ცნობილი ნახატებისა და ქანდაკებების კოლექციით.
ემერიკ ჰატენ-სკაპსკის მუზეუმი
ჯოზეფ მეჰოფერის მამული
კრაკოვის მუზეუმის ფილიალები განთავსებულია ქალაქის ბევრ უბანში.
კრაკოვის ისტორიის მუზეუმი
200px|მინი|მარჯვნივ|მაიუსის კოლეგიუმი
ფილიალები:
მთავარი შენობა (მთავარი ბაზრის მოედანზე) ეძღვნება ქალაქის და მისი მოქალაქეების ისტორიას. წარმოდგენილია რუკების, დოკუმენტებისა და ქალაქის მარკების კოლექციები. ლორდებისა და ქალაქის მერების კვერთხები და ბეჭდები, გილდიის საგნები, თავადაზნაურების პორტრეტები და კრაკოვის ცნობილი საშობაო ატრიბუტები.
200px|მინი|მარჯვნივ|მარილის მაღარო ველიჩკაში
კოშკის სვეტი
ბარბიკენი
კრჟისტოფორის სასახლე
200px|მინი|მარჯვნივ|შობის ფესტივალი
სოლაისკის მუზეუმი
სილესიანის სახლი, ცნობილი როგორც პომორსკის მუზეუმი
თეატრის ისტორია კრაკოვის მუზეუმში
ებრაელების მუზეუმი ძველ სინაგოგაში
იპოლიტეს მამული
ჟვეზინეცის რაიონის მხატვრული სალონი
ეროვნული ხსოვნის მუზეუმი
200px|მინი|მარჯვნივ|კრაკოვის ბოტანიკური ბაღი
კოლეგიუმი მაიუსის მუზეუმი იაგელონის უნივერსიტეტში. მე-15 საუკუნის კოლეგია მაიუსი არის იაგელონის უნივერსიტეტის უძველესი შენობა, რომელშიც განთავსებულია უძველესი სალექციო ოთახები, კომუნალური დარბაზები, ყოფილი პროფესორების კვარტალი, ბიბლიოთეკა და საგანძური რექტორების გოთური სკიპტრებით და ოქროს „იაგიელონიის გლობუსით“. ექსპონატები მოიცავს შუა საუკუნეების სამეცნიერო ინსტრუმენტებს, ძველ გლობუსებს, ფერწერას, კოლექციურ ნივთებს, ავეჯს, მონეტებსა და მედლებს. 
მარილის საბადო ველიჩკაში, რომელიც უჭყვეტად ფუნქციონირებს მე-13 საუკუნიდან
საკათედრო ტაძრის მუზეუმი
არქეოლოგიის მუზეუმი
პოლონეთის საავიაციო მუზეუმი
პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემია
ჩარტორისკის ბიბლიოთეკა 
არმიის მუზეუმი 
ფოტოგრაფიის მუზეუმი 
ბუნების ისტორიის მუზეუმი 
ზოოლოგიის მუზეუმი
რიდლოვკას სასახლე
 Rydlówka Manor: museum of the Young Poland movement
ახალგაზრდა პოლონეთის მოძრაობის მუზეუმი
სატრანსპორტო მუზეუმი 
იერუსალიმის უნივერსიტეტის ხელოვნებისა და მეცნიერების მუზეუმი
ხელოვნების სასახლე
ფესტივალები
კრაკოვში იმართება მრავალი განსხვავებული და უნიკალური  ფესტივალი, წვეულება და აღლუმი. მათ შორის ყველაზე ცნობილია შობის  ფესტივალი, რომელიც იმართება დეკემბერში, ებრაული კულტურის ფესტივალი, რომელიც იმართება ივნისის ბოლოს, ჯაზის საერთაშორისო ფესტივალი, რომელიც ტარდება აპრილში, ლაიკონიკის აღლუმი გაზაფხულზე და მრავალი შიდა ფესტივალი, რომელიც ტარდება მთელი წლის განმავლობაში. კრაკოვის ფესტივალების გაფართოებულ სიაში შედის:
ჯაზის საერთაშორისო ფესტივალი (აპრილი)
საერთაშორისო კინოფესტივალი (მაისი) 
თანასწორობის მარტი კრაკოვში (მაისი) 
იუვენალიას სტუდენტური ფესტივალი (მაისი) 
ლაიკონიკის აღლუმი (ივნისი) 
გვირგვინები (ვიანკი) ზაფხულის ფესტივალი (24 ივნისი) 
ზაფხული კრაკოვში ფესტივალები (ივნისი, ივლისი)
საზაფხულო ჯაზის ფესტივალი[15] 
ებრაული კულტურის ფესტივალი (25 ივნისი - 3 ივლისი) 
კრაკოვის ზაფხულის ანიმაციური დღეები (ივლისი) 
სამხედრო ჯგუფების ფესტივალი 
ქუჩის თეატრალური ფესტივალი 
მუსიკა ძველ კრაკოვში 
კრაკოვის ჯაზ ფესტივალი
თეატრები 
ძველ კრაკოვში მდებარეობს განთქმული სლოვაცკის თეატრი ის ვარშავის თეატრის მერე  სიდიდით მეორე თეატრია პოლონეთში. აქ იდგმება სახელგანთქმული ძველი ეროვნული თეატრის დადგმები. კრაკოვის ცნობილ თეატრებს შორისაა:
ძველი ეროვნული თეატრი
იულიუშ სლოვაცკის თეატრი
„ბაგატელას“ თეატრი
სახალხო თეატრი
თოჯინების თეატრი
ვარიეტე
ღამის ცხოვრება
მხოლოდ კრაკოვის ბაზრის მოედნის მახლობლად არის ასზე მეტი პაბი და ბარი, უმეტესობა ისტორიული შენობების სარდაფებში, თითოეულს აქვს საკუთარი ინტიმური ხასიათი და ატმოსფერო. ბევრი დაწესებულება ასევე ეძღვნება ცოცხალ მუსიკას. ჯაზ-კლუბებია: Harris Piano Jazz Bar, Jazz Club U Muniaka, Pod Jaszczurami Club, Kornet Jazz Club, U Louisa და Piec Art Club. სასმელის, ჭამისა და სიამოვნების პოპულარული ადგილები ასევე მდებარეობს ახლომდებარე კლეზმერის კვარტალში. მთავარ მოედანზე განთავსებულია ბარები და მაღაზიები, სადაც ასობით სხვადასხვა პოლონური არაყის დაგემოვნებაა შესაძლებელი.

პარასკევისა და შაბათის საღამოები მეტად დატვირთულია. ცოცხალი გართობა ყველა გემოვნებას შეესაბამება. ჯაზი კვლავ ძალიან პოპულარულია. აქ თავს იყრიან როკის, თანამედროვე პოპის, ბალადების, მათ შორის კლასიკური მუსიკის მოყვარულები. ჯაზ მუსიკოსებს შორისაა: Reiner Trio, Beale Street Band, Boba Jazz Band, Aleksander Glondys Quartet/Quintet (ყოფილი: Al’Mad), Jazz Band Ball Orchestra, Janusz Witko Bandber'SQuartet, ანდჟეი კუძიჩი, ნიუ ბოუნი, სებასტიან ბერნატოვიჩი, იან პილჩი, კაროლინა სტილა, ოვერტაიმი, პიოტრ დომაგალა, რისარდ სტილა, იორგოს სკოლიასი.

შერჩეული ფოლკლორული ბენდები: Krakowiacy სიმღერისა და ცეკვის კომპანია, სტუდენტთა მაღალმთიანთა ანსამბლი „Skalni“, რეტრო-ცირკი-ფოლკლორული ჯგუფი „Vladimirska“, „Nowa Huta“ სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლი, ბავშვთა მაღალმთიანი ფოლკლორული ჯგუფი „Mali Hamernicy“ და ფოლკლორული ცეკვის ჯგუფი „Krakowiak“.

რესურსები ინტერნეტში



სქოლიო

კატეგორია:თეატრები
კატეგორია:პოლონეთი
კატეგორია:პოლონეთის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:პოლონური კულტურა