მალტის ეროვნული არქივი

მალტის ეროვნული არქივი () — ცენტრალური არქივი, რომელსაც განაგებს ხმელთაშუა ზღვის კუნძულოვანი ქვეყანა მალტა.

დროის უმეტეს ნაწილში არქივი განთავსებული იყო გრანდმასტერის სასახლეში ვალეტაში, თუმცა 1980-იან წლებში მისი ადგილმდებარეობა სამჯერ შეიცვალა. 1988 წელს გაიხსნა იურიდიული დოკუმენტაციის განყოფილება მდინაში, სადაც გადაიტანეს სასამართლოსა და ტრიბუნალების ჩანაწერები. მალევე გაიხსნა ფილიალი გოცოზე, ხოლო 1994 წელს მალტის იმჟამინდელმა პრეზიდენტმა უგო მიფსუდ ბონიჩიმ ოფიციალურად გახსნა არქივის ახალი მთავარი ოფისი რაბატში, ყოფილი წმინდა სპირიტოს საავადმყოფოს შენობაში. ყველა ფილიალი აღჭურვილია საკითხავი დარბაზებით და ღიაა 16 წლის ზევით პირებისთვის, რომელთაც პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი აქვთ.

ბოლო წლებში არქივმა ინტერნეტსივრცეში აქტიურობა გააფართოვა — ხელმისაწვდომია ციფრული კატალოგები, ძიების ფუნქცია, არქივის გამოცემები, ელექტრონული მაღაზია და ეროვნული მეხსიერების პროექტი.

 ისტორია  
მინი|მალტის ეროვნული არქივის ნიშანი, მდინაში

ეროვნული არქივის დაარსების ინიციატივა დაიწყო 1971 წელს, როდესაც გიუიზე კასარ პულიჩინოს ინიციატივით შეიქმნა კომიტეტი საჯარო ჩანაწერების დაცვაზე. 1972 წელს კასა ლეონიში არქივის ნაწილი საზოგადოებისთვის გაიხსნა. თავდაპირველად ის ექვემდებარებოდა იუსტიციისა და საპარლამენტო საკითხების სამინისტროს და მალევე გადატანილ იქნა ვალეტაში, გრანდმასტერის სასახლეში. მაშინდელი ხელმძღვანელი იყო მაიკლ ელული.

1986 წელს შეიქმნა სახელმწიფო კომიტეტი ჩანაწერების მენეჯმენტის საკითხებზე. გადაწყდა, რომ მალტის ეროვნულ არქივს მიენიჭებოდა დამოუკიდებელი სტატუსი და მთავარი ოფისი განთავსდებოდა რაბატში, ყოფილ საავადმყოფოში. ბანკა ჯიურატალე მდინაში შეირჩა, რათა იქ შეენახათ სასამართლოს ჩანაწერები ჰოსპიტალერთა პერიოდიდან ბრიტანული ოკუპაციის ადრეულ ეტაპამდე. ჩანაწერების გადატანა მდინაში დაიწყო 1987 წლის სექტემბერში და დასრულდა 1988 წლის ოქტომბერში. ყველა დანარჩენი ჩანაწერის გადატანა რაბატში დასრულდა 1989 წლის 28 ივლისს, ხოლო ოფიციალურად შენობა გაიხსნა 1994 წლის 28 მაისს პრეზიდენტ უგო მიფსუდ ბონიჩის მონაწილეობით. იმ პერიოდში არქივს ხელმძღვანელობდა ჯო კარუანა.

პირველი საკანონმდებლო აქტი — IV კანონი — მიიღეს 1990 წელს. დაიწყო კატალოგების CD-ROM-ზე გამოცემა, დაწესდა ყოველწლიური ლექცია და გაიხსნა გამოფენის ცენტრი. 2005 წელს ამოქმედდა V კანონი, რომელიც ქმნიდა ეროვნული არქივარიუსის პოზიციას (ამჟამად — ჩარლზ ჯ. ფარუჯია) და არქივს ანიჭებდა იურიდიული პირის სტატუსს მალტის მთავრობის სისტემაში. მას შემდეგ მალტის ეროვნულმა არქივმა სამი ახალი ფილიალი გახსნა.

 დაწესებულებები და სერვისები 

მალტის ეროვნული არქივი სამი სხვადასხვა ფილიალის მეშვეობით ახორციელებს საქმიანობას მალტის მასშტაბით. პირველი იყო იურიდიული დოკუმენტაციის განყოფილება მდინაში, რომელიც გაიხსნა 1988 წელს. იგი განთავსებულია ისტორიულ ბანკის შენობაში და შეიცავს სასამართლო და ტრიბუნალების დოკუმენტებს, რომლებიც თარიღდება ჰოსპიტალერთა ორდენის პერიოდიდან. მეორე ფილიალია არქივის განყოფილება გოცოზე, რომელიც შეიცავს 9,000-ზე მეტ ერთეულს. არქივის მთავარი ოფისი კი 1994 წელს გაიხსნა რაბატში და წარმოადგენს მალტის ოფიციალური ჩანაწერების უმთავრეს საცავს.

ეროვნული არქივის სერვისები ხელმისაწვდომია მალტის ყველა მცხოვრებისთვის, თუმცა ფიზიკური წვდომა საკითხავ დარბაზებზე შეზღუდულია 16 წელს ზემოთ პირებისთვის. თითოეულ ფილიალს აქვს საკითხავი დარბაზი, სადაც მომხმარებლებს შეუძლიათ ისარგებლონ მითითების ბიბლიოთეკით, ბეჭდური კატალოგებით, ფოტოს ასლებით, საინფორმაციო სტენდით და დოკუმენტების კონსერვაციის ხელსაწყოებით. საჯარო წვდომისათვის საჭირო მასალებზე მოთხოვნა იწერება სპეციალურ ფორმაში, რის შემდეგაც არქივის თანამშრომლები მოიტანენ შესაბამის მასალებს.

არქივში დაცულია რუკები, ნახაზები, გეგმარებები და ფოტოარქივი, რომლებიც ასახავს როგორც სახელმწიფო ღონისძიებებსა და სამეფო ზეიმებს, ასევე სარეკონსტრუქციო პროექტებსა და საჯარო შენობებს მალტაში.

მალტის ეროვნული არქივი ასევე ახორციელებს ჯგუფური და სასკოლო ვიზიტების პროგრამას, რომლის მიზანია საზოგადოების ინფორმირება და არქივის მნიშვნელობის შესახებ ცნობიერების ამაღლება. ჯგუფური ექსკურსიები გათვლილია მაქსიმუმ 25 ადამიანზე და ტარდება როგორც რაბატში, ისე მდინაში. მოსწავლეებს აჩვენებენ დოკუმენტების შენახვის პროცესს, სთავაზობენ არქივისტის მუშაობის სიმულაციას და ასწავლიან კატალოგიზაციისა და სისტემატიზაციის ტექნიკებს.

 ონლაინ სერვისები 
მალტის ეროვნული არქივი, მსოფლიო არქივების ტენდენციის შესაბამისად, ინტერნეტსივრცეში თავისი სერვისების ხელმისაწვდომობის გაზრდისკენ მიისწრაფვის. მისი კოლექციის მრავალი ერთეული უკვე ციფრულ ფორმატშია ან ციფრულდება. არქივის ვებსაიტზე ხელმისაწვდომია ციფრული კატალოგები და აღწერილობები. საიტზე ასევე ქვეყნდება პერიოდული ბიულეტენები, წლიური ანგარიშები და სპეციალური ანგარიში არქივის მდგომარეობის შესახებ.

მომხმარებლებს ასევე შეუძლიათ ისარგებლონ ელექტრონული მაღაზიით („e-shop“) და შეიძინონ არქივის დოკუმენტების ან ფოტო მასალის ასლები. ვებსაიტზე ხელმისაწვდომია სპეციალური სექციაც — ეროვნული მეხსიერების პროექტი, რომელიც ეძღვნება იმ ადამიანების ისტორიას, რომელთაც წვლილი შეიტანეს მალტის ისტორიაში.

 დამატებითი ლიტერატურა 

 აგრეთვე იხილეთ 
ეროვნული არქივების სია
მალტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ნოტარიული არქივი (მალტა)

 რესურსები ინტერნეტში  

მალტის ეროვნული არქივის ოფიციალური ვებსაიტი
მალტის ეროვნული არქივის Flickr-გალერეა

სქოლიო

მალტა
კატეგორია:მალტის კულტურა
კატეგორია:1971 წელს დაარსებულები მალტაში
კატეგორია:მალტის არქივები
კატეგორია:მალტის ისტორია