უზუნბოჯაკის ნაკრძალი

უზუნბოჯაკი () — იუნესკოს ბიოსფერული ნაკრძალი და ერთ-ერთი ხუთი დაცული ტერიტორიიდან სტრანდჟის ბუნებრივ პარკში, რომელიც მდებარეობს ბულგარეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ნაკრძალი ასევე ცნობილია სახელწოდებით „ლოპუშნა“. უზუნბოჯაკი დაარსდა 1956 წლის 13 დეკემბერს და 1977 წლის მარტში შევიდა იუნესკოს ბიოსფერული ნაკრძალების ქსელში.. მისი ფართობი შეადგენს 2529,6 ჰექტარს (25,296 კმ²). ნაკრძალის ტერიტორიაზე აკრძალულია ყველა სახის ეკონომიკური საქმიანობა.

გეოგრაფია
ნაკრძალი მდებარეობს სოფელ კოსტის (ცარევოს თემი) და სოფელ სლივაროვოს (მალკო-თირნოვოს თემი) შორის, მდინარე რეზოვსკას ველზე, დაახლოებით 20 კმ-ის მანძილზე მისი შესართავისგან. რელიეფი უთანაბროა, სიმაღლე მერყეობს 50-დან 300 მეტრამდე.

კლიმატი კონტინენტური და რბილია შავი ზღვის სიახლოვის გამო. ზამთარში საშუალო თვიური ტემპერატურა 0°C-ს ქვემოთ არ ეცემა (იანვარში 2-3°C).

ნიადაგები — ყავისფერი და ყვითელ-დაზოლილი.

უზუნბოჯაკის ტერიტორიას კვეთს მდინარეები რეზოვსკა, კარეტარსკი დოლი და ლოპუშნიცა.

ფლორა
პარკში იზრდება 651 სახეობა და ქვესახეობა სისხლძარღვოვანი მცენარეების. ტყეების დაახლოებით 65% მუხნარია, ხოლო 30% - წიფლნარი. ტყეები 200 წელზე მეტი ხნისაა.  რელიქტურ მცენარეთა სახეობებს მიეკუთვნება: ჰართვისის მუხა (Quercus hartwissiana), წყავი (Laurocerasus officinalis), შქერი (Rhododendron ponticum), დაფნა (Daphne pontica), კოლხური წიწმატი (Ilex colchica),  თასისებრი ჰიპერიკუმი  (Hypericum calycinum), კავკასიური მოცვი (Vaccinium arctostaphylos), ფშატფოთოლა მსხალი (Pyrus elaeagrifolia),  გერმანული მესპილუსი (Mespilus germanica), პონტოს გუდაფშუტა (Fritillaria pontica) და სხვა.

ფაუნა
უზუნბოჯაკის ფაუნა მრავალფეროვანია. ყველაზე გავრცელებული ძუძუმწოვრებია: გარეული ღორი, ტყის კატა, მგელი,  ტურა, მელა, მაჩვი, ევროპული შველი, რუხი კურდღელი, რუხი ზაზუნა. ფოცხვერი ნაკრძალის ტერიტორიაზე 1930-იან წლებამდე ცხოვრობდა, სანამ არ გადაშენდა.

ნაკრძალში ბინადრობს ფრინველების მრავალი სახეობა, მაგალითად:
მდელოს არწივი (Buteo buteo), ველის კაკაჩა (Buteo rufinus), მიმინო (Tetrastes bonasia), 
პატარა შევარდენი (Falco columbarius), ღლემპარა (Cinclus cinclus), ბოლოშავა (Turdus pilaris), ბზეწვია(Motacilla cinerea), მეფეტვია (Emberiza calandra), ჩვეულებრივი კულუმბურები (Coccothraustes coccothraustes), გუგული (Сuculus canorus), შავი ყარყატი (Ciconia nigra),  ჭოტების, კოდალების, მერცხალების სხვადასხვა სახეობები და სხვა.

ამფიბიები და რეპტილიები: გომბეშო (Pelobates syriacus), ტბის ბაყაყი (Pelophylax ridibundus), შველისფერი ბაყაყა (Rana dalmatina), მწვანე ხვლიკი (Lacerta viridis), ბოხმეჭა (Anguis fragilis),  ხმელთაშუა ზღვის გეკონი (Mediodactylus kotschyi), სპილენძა (Coronella austriaca),  გრძელი მცურავი (Zamenis longissimus), ჩვეულებრივი ხვლიკიჭამია გველი (Malpolon insignitus), ლეოპარდისებრი გველი (Zamenis situla).

რეგიონული და საერთაშორისო მნიშვნელობა
უზუნბოჯაკის ნაკრძალი განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა რეგიონალური და საერთაშორისო დონეზე. ის წარმოადგენს შავი ზღვის რეგიონის უნიკალური კოლხური ტყეების უკანასკნელ დაცულ ფრაგმენტებს, რაც მას განსაკუთრებული კონსერვაციულ ღირებულებას ანიჭებს. ნაკრძალი მნიშვნელოვანია ევროპა-კავკასიის ბიომრავალფეროვნების „ცხელი წერტილის“ შემადგენელი ნაწილის სახით. მისი რელიქტური მცენარეული და ცხოველური სახეობები უძველესი პერიოდის მემკვიდრეობას წარმოადგენენ და გლაციაციის პერიოდში „რეფუგიუმის“ ფუნქციას ასრულებდნენ. ეს ტერიტორია მნიშვნელოვანია ფრინველების მიგრაციული გზების კონტექსტში და ცხოველთა პოპულაციების გენეტიკური მრავალფეროვნების შენარჩუნებისთვის.

ნაკრძალი მნიშვნელოვან ეკოტურისტულ პოტენციალს ფლობს. მისი ძველი ტყეები, რომლებსაც 200 წელზე მეტი ისტორია აქვთ, უნიკალურ ატმოსფეროს ქმნიან ბუნების მოყვარულებისთვის. ფოტოტურიზმის თვალსაზრისით განსაკუთრებით მიმზიდველია სეზონები, როცა რელიქტური როდოდენდრონები და სხვა ენდემური მცენარეები ყვავიან. ბაკნის სპელეოლოგიური კომპლექსი დამატებით ღირებულებას წარმოადგენს სპელეოტურიზმის მოყვარულებისთვის. ნაკრძალი შესაძლებლობას იძლევა განხორციელდეს ეკოლოგიური ტურები, ფრინველების დაკვირვება, ფოტოსაფარი და მუნტინისტული ტურიზმი.

უზუნბოჯაკის ნაკრძალი წარმოადგენს ღია ლაბორატორიას ბიოლოგიური მეცნიერებების სტუდენტებისა და მკვლევარებისთვის. მისი მდიდარი ბიომრავალფეროვნება იძლევა შესაძლებლობას შეისწავლონ რელიქტური ეკოსისტემები, ევოლუციური პროცესები და კონსერვაციული ბიოლოგია. ნაკრძალი მნიშვნელოვანია ეკოლოგიური განათლების განვითარებისთვის. ის საშუალებას აძლევს საზოგადოებას გაეცნოს ბუნების დაცვის მნიშვნელობას, ეკოსისტემური მომსახურებების ღირებულებას და კლიმატის ცვლილების გავლენას ტყის ეკოსისტემებზე. განათლებითი პროგრამები შესაძლებელია მოიცავდეს სამეცნიერო ექსკურსიებს, სკოლის გარეთ რია გაკვეთილებს, უნივერსიტეტების პრაქტიკულ სწავლებას და საერთაშორისო კვლევით პროგრამებს. ეს კი ხელს უწყობს ახალი თაობის ეკოლოგიური ცნობიერების ამაღლებას.

ნაკრძალი შედის UNESCO-სhttps://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%A5%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A7%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%90 რეგიონული ქსელის შემადგენლობაში.

რესურსები ინტერნეტში




სქოლიო

კატეგორია:ნაკრძალები
კატეგორია:ნაკრძალები ქვეყნების მიხედვით