ჯესი ფოტერგილი

ჯესი ფოტერგილი (დ. ივნისი, 1851 — გ. 28 ივლისი, 1891) — ინგლისელი მწერალი. განსაკუთრებით წარმატებულად ითვლებოდა მისი რომანი „პირველი ვიოლინო“. გამომცემლები თავდაპირველად ამ ნამუშევარს არ ბეჭდავდნენ, რადგან მასში ქალების მრუშობა იყო ნახსენები, და თვლიდნენ, რომ ეს ამბავი გაყიდვებს შეამცირებდა. საბოლოოდ, ამ წინასწარმეტყველების საპირისპირო მოხდა. 
 ცხოვრება და ნაწარმოებები 
ფოტერგილი 1851 წლის ივნისში, ჩიტჰამ-ჰილში, მანჩესტერში, ბამბით მოვაჭრე ბიზნესმენის, თომას ფოტერგილის და მისი მეუღლის, ენის უფროს შვილად დაიბადა. მამამისი ოდესღაც კვაკერი ყოფილიყო.The Feminist Companion to Literature in English. Women Writers from the Middle Ages to the Present, eds. Virginia Blane, Patricia Clements and Isobel Grundy. London: Batsford, 1990, p. 398. დედამისი, ენი, უილიამ და ჯუდიტ კულტატ ბარნლების ქალიშვილი გახლდათ. (ფოტერგილის დამ, კეტრინმა, ასევე დაწერა რომანები, რომლებიც 1883-1898 წლებში გამოქვეყნდა.)Bertha Porter, "Fothergill, Jessie (1851–1891)", rev. Rebecca Mills, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford, UK: OUP, 2004 accessed 13 October 2014. როდესაც გოგონა პატარა იყო, ფოტერგილები, ბოუდონში, ჩეშირში გადავიდნენ, სადაც ჯესი ჯერ კერძო სკოლაში შეიყვანეს, შემდეგ კი ჰეროგეიტის პანსიონში მიიღო განათლება. მამამისი 1866 წელს გარდაიცვალა, და ცოტა ხნის შემდეგ, მომავალი მწერალი დედასთან, დებთან და ძმებთან ერთად ლიტლბოროში, როჩდეილთან ახლოს გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც ჯესი უზრუნველად ატარებდა დროს და ბამბის ქარხნის მუშათა ცხოვრებას შეისწავლიდა: „უცნაური, უგუნური ხალხი, როგორი უჩვეულოა ეს ყველაფერი“ - წერდა ის მათ შესახებ. 

ჯესიმ, ქეროლინმა და მათმა ორმა მეგობარმა დიუსელდორფში, გერმანიაში, 1874 წელს, 15 თვე გაატარეს. ინგლისში დაბრუნებისას მან გამოაქვეყნა თავისი პირველი რომანი „ჰეილი“, 1875 წელს, და უკვე დაწყებული ჰქონდა მესამე რომანი, „პირველი ვიოლინო“ (1876),  რომელმაც მას დიდი პოპულარობა მოუტანა, მიუხედავად იმისა რომ თავდაპირველად, ოჯახის სახელის დასაცავად, წიგნი ანონიმი ავტორის ხელმოწერით გამოქვეყნდა. დიუსელდორფში მუსიკის 15 თვიანი სწავლით შთაგონებული მწერალი 17 წლის ინგლისელი გოგონას შესახებ მოგვითხრობს, რომელიც უარყოფს მდიდარი მემამულის სიყვარულს, რათა კომპანიონი ქალი გახდეს და „ელბერტალში“ (ე.ი. დიუსელდორფში) გაემგზავროს, სადაც სიმღერის გაკვეთილებზე დასწრება შეეძლება. სიუჟეტი მის თავგადასავალს მიჰყვება, და დეტალურად აღწერს არტისტებსა და მათ ცხოვრებას, და თუ როგორ იკვრება მუსიკა როგორც მოყვარულების, ასევე პროფესიონალების მიერ. 

„პირველი ვიოლინო“ ორმა გამომცემელმა სიუჟეტის კონკრეტული ასპექტის გამო უარყო - ერთ-ერთ პერსონაჟი გათხოვილი ქალია, რომელსაც საყვარელი ჰყავს. გამომცემლები ფიქრობდნენ, რომ ამ თემას საზოგადოება დადებითად არ მიიღებდა, მაგრამ ცდებოდნენ: წიგნი წარმატებულად გაიყიდა არა მხოლოდ ბრიტანეთში, არამედ ამერიკის შეერთებულ შტატებშიც. მოთხრობა სერიული სახით ჟურნალ „Temple Bar“-ში დაიბეჭდა და სამტომიანი რომანის სახითაც გამოიცა. ამავე ავტორის „Temple Bar“-ში დაბეჭდილ ნაწარმოებებში ასევე მოიაზრება 1886 წლის თებერვლის „მოგონებები ამერიკის შესახებ“, შტატებში მოგზაურობის შემდეგ, რომელიც ნაწილობრივ ბრიტანეთის ცივი ამინდების თავიდან ასარიდებლად განხორციელდა, რადგან ჯესის ფილტვები ჰაერის შეცვლას საჭიროებდა. 

ფოტერგილი მეტად თავისუფლად უდგებოდა რელიგიას. მის ერთ-ერთ, მწერლის გარდაცვალების შემდეგ აღმოჩენილ წერილში,  ეწერა, რომ ის „ხშირად ესწრებოდა მანჩესტერის პოზიტივისტური საზოგადოების შეხვედრებს“ და ვარაუდობდა, რომ „მის ნამუშევრებს, რომლებიც ფართოდ იკითხება ჩრდილოეთ ინგლისში და სხვაგან, მნიშვნელოვანი გავლენა უნდა ჰქონოდა თეოლოგიური ცრურწმენების ან მიკერძოების აღმოფხვრაში, განსაკუთრებით ქალებში, რომლებიც მისი მკითხველების უმრავლესობას შეადგენდნენ.“
 თემები 
ფოტერგილის რომანებში ძირითადად მთიან ლანდშაფტში, ლანკაშირისა და იორკშირის ქარხნებში მომუშავეთა ცხოვრება გვხვდება; მაგრამ ის იმ ადგილებზე დაკვირვებას, სადაც ძირითადად ცხოვრობდა, მუზიკის გავლენის ენთუზიაზმით აღსავსე აღწერილობებს უერთებს.  „ბამბის ქარხნები და მუსიკა, მშრომელი ინგლისი და გერმანია“ მისი მუშაობის მთავარი თემები იყო.The Novel Review, May 1892, pp. 153–160. ბერტა პორტერი, ეროვნული ბიოგრაფიის ლექსიკონში, წერდა: „მისი ისტორიები ნაკლებად დამაკმაყოფილებლად იყო შემუშავებული მისი პერსონაჟების ხასიათებისაგან განსხვავებით, რომლებიც უჩვეულოდ დახვეწილად და ძლიერად გვესახებოდა.“ 

ფოტერგილმა თანამედროვე პერიოდში მეტი პოპულარობა მოიპოვა, რადგან მისი რომანები რელიგიურად აგნოსტიკურია. ერთ-ერთი თანამედროვე კრიტიკოსი წერს: „მისი რომანები ხშირად ასახავდნენ საეჭვო მორალების მქონე გმირებს, რომლებიც პოპულარობით სარგებლობდნენ მკითხველთა საზოგადოებაში“.Jarndyce Booksellers' catalogue Women Writers 1795–1927 Part I: A–F (London, Summer 2017).

ცხოვრების ბოლო წლები ძირითადად საზღვარგარეთ გაატარა. გარკვეული დროით იცხოვრა ფლორენციაში, შემდეგ კი, 1890–1891 წლების ზამთარში, რომში გადასახლდა, სადაც მისი ბოლო რომანის, „ორიოლეს ქალიშვილის“ სიუჟეტი ვითარდება. მასში აღწერილია არალეგიტიმური ქალიშვილის ურთიერთობა რესპუბლიკელ მამასთან.
 პარალელები 
როგორც ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონის რომანისტს, ჯესი ფოტერგილს იმდროინდელი კრიტიკოსები ბრონტეებსა და ელიზაბეთ გასკელს ადარებდნენ.VFRG 2, 1980. 

ჯესი ფოტერგილი ბერნში, შვეიცარიაში, 1891 წლის 28 ივლისს გარდაიცვალა.
ლიტერატურა
მისი ბიოგრაფია, სპიეთის Romantic Richmondshire, გვერდი 478-დან, 1897 წ.
რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1851
კატეგორია:გარდაცვლილი 1891
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივლისი
კატეგორია:ინგლისელი ქალი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელი ქალები
კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით