იულია სტროგანოვა

გრაფინია იულია სტროგანოვა (დაბადებით ჟულიანა მარია ლუიზა კაროლინა სოფია დ’ოიენგაუზენი, პირველი ქორწინებით გრაფინია დ’ეგა (da Ega)) (С, დ. 20 აგვისტო, 1782 — გ. 2 ნოემბერი, 1864) — წმინდა ეკატერინეს ორდენის (მცირე ჯვრის) (1841) და ესპანური მარია-ლუიზას ორდენის (1827) კავალერი, სამეფო კარის ფრეილინა (1862), ქველმოქმედი, გრაფ გრიგორი ალექსანდრეს ძე სტროგანოვის მეუღლე.

ბიოგრაფია
გრაფინია იულია სტროგანოვა, გერმანელი გრაფის კარლ ავგუსტ დ'ოიენჰაუზენის (, 1739-1793) და პორტუგალიელი პოეტის დონა ლეონორ დე ალმეიდას, მარკიზა დ'ალორნას (, 1750-1839) მეოთხე ქალიშვილი, დაიბადა 1782 წლის 20 აგვისტოს ვენაში, სადაც მამამისი პორტუგალიის ელჩი იყო იმპერატრიცა მარია ტერეზიას კარზე. ოჯახი ხშირად მოგზაურობდა ევროპაში (ესპანეთი, გერმანია, ინგლისი, იტალია, საფრანგეთი).

იულიას დედა, ლეონორ დე ალმეიდა, ბრწყინვალე გონებისა და განათლების მქონე ქალი და მადამ ჟერმენ დე სტალის ახლო მეგობარი იყო. 1785 წელს იულიას ოჯახი პორტუგალიაში დაბრუნდა, სადაც მისი დედა ინფანტა კარლოტა ხოაკინას ფრეილინად დაინიშნა. თავის სასახლეში დონა ლეონორმა გახსნა ლიტერატურული სალონი, რომელიც სწრაფად გახდა ცნობილი მთელ ქვეყანაში და პორტუგალიის პირველ მასონურ ლოჟად იქცა.

გრაფინია იულია სტროგანოვამ კლასიკური კათოლიკური აღზრდა მიიღო, ამბიციური და ჭკვიანი დედის ხელმძღვანელობით, რომლის ნაწარმოებები ევროპის განათლებული ხალხის ბიბლიოთეკების განუყოფელი ნაწილი იყო.

გათხოვება
1800 წლის თებერვალში ლისაბონში იულია დაქორწინდა დედოფალ მარია I-ის კამერგერ ხოსე-მარია-დე-აირესზე (1755-1827), გრაფ დ'ეგაზე. ის ქვრივი იყო ხუთი შვილით, მაგრამ მდიდარი, დიდებული და გულუხვი. იულია მეუღლესთან ერთად მადრიდში დასახლდა, სადაც გრაფ დ'ეგა პორტუგალიის ელჩად დაინიშნა ესპანეთის კარზე. მადრიდში იულია შეხვდა ბარონ გრიგორი ალექსანდრეს ძე სტროგანოვს (1770-1857), რომელიც 1805-1810 წლებში რუსეთის სრულუფლებიანი მინისტრი იყო ესპანეთის კარზე, და მისი საყვარელი გახდა.

1807-1808 წლებში გრაფ დ'ეგა მეუღლესთან ერთად პორტუგალიაში დაბრუნდა. გრაფმა ენთუზიაზმით მიიღო ნაპოლეონის ფრანგული არმია, რომელიც 1808 წლის ნოემბერში ლისაბონში შევიდა, და აქტიურად მონაწილეობდა ახალი მთავრობის მუშაობაში, რომელსაც ჟან ანდოშ ჟიუნო (1771-1813) ხელმძღვანელობდა.

თავის სასახლეში გრაფ დ'ეგა დიდ მეჯლისებს აწყობდა ახალი მთავრობის პატივსაცემად. გრაფინია იულია დ'ეგას მშვენიერებამ მოაჯადოვა გენერალი ჟუნო, და მან იგი თავის ოფიციალურ საყვარელად აქცია. სინტრაში კონვენციის ხელმოწერის შემდეგ, მეუღლეები დ'ეგები იძულებულნი გახდნენ საფრანგეთში გაქცეულიყვნენ ნაპოლეონის მფრაველობის ქვეშ, რომელმაც მათ წლიური 60,000 ფრანკის პენსია დაუნიშნა.

1811 წელს იტალიაში იულია კვლავ შეხვდა ბარონ გრიგორი სტროგანოვს და გადაწყვიტა მის გამო ქმარი მიეტოვებინა. იგი სტროგანოვს შვედეთში გაჰყვა, სადაც ის საგანგებო ელჩად და სრულუფლებიან მინისტრად დაინიშნა. 1821 წელს, როდესაც სტროგანოვი რუსეთში დაბრუნდა, იულია მას პეტერბურგში გაჰყვა.

რუსეთში
პეტერბურგში იულია არსად არ ჩანდა, მასთან შეხვედრა მხოლოდ ბარონ გრიგორი სტროგანოვის ბინაში იყო შესაძლებელი, ნევსკის პროსპექტისა და დიდი „მარსკოის ქუჩის“ კუთხეში, სადაც იგი ხანდახან კაჩუჩას (ესპანური სოლო ცეკვა) ასრულებდა მისი ახლო მეგობრების წრეში. მისი რომანი პორტუგალიელ მშვენიერ ქალთან მთელი ქალაქისთვის იყო ცნობილი, რაც გარკვეულ უკმაყოფილებას იწვევდა მეფის კარზე, სადაც ბარონი სტროგანოვი ძალიან ახლო პიროვნება იყო და დიდი მთავრის ნიკოლოზ I-ის განსაკუთრებული განწყობით სარგებლობდა.

1824 წელს გარდაიცვალა სტროგანოვის მეუღლე, გრაფინია ანა სერგეის ასული (დაბადებით პრინცესა ტრუბეცკაია), ხოლო 1826 წელს, იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის კორონაციაზე, ბარონ სტროგანოვი გრაფის ტიტულით დაჯილდოვდა. მაგრამ ამის შემდეგ მასთან პირველ შეხვედრაზე ხელმწიფემ მას უთხრა:„გრაფო, კარგი იქნებოდა, რომ დაქორწინებულიყავით.“

გრაფი სტროგანოვი მინიშნებას მიხვდა, და გრაფინია დ'ეგა გრაფინია იულია სტროგანოვა გახდა (სტროგანოვების ქორწინება 1827 წლის 12 ივლისს დრეზდენში გაიმართა).

მეორე ქორწინება
ამ ქორწინებამ დიდი აღშფოთება გამოწვია მრავალრიცხოვან და დიდებულ სტროგანოვების გვარში. ბევრი მას ავანტიურისტად მიიჩნევდა, და რათა თავისი მეორე ცოლი პეტერბურგის საზოგადოებაში შეეყვანა, გრაფმა სტროგანოვმა მის დას, ეკატერინე ნარიშკინას დახმარება სთხოვა, რომელიც დიდი გავლენით სარგებლობდა საზოგადოებაში. სპეციალურად მოსკოვიდან ჩამოსული, თავისი ახლო მეგობრის, ფინანსთა მინისტრის მეუღლის, გრაფინია პრასკოვია გურიევას (ქალიშვილობაში სალტიკოვა) სახლში დაბინავებული, მან სასწრაფოდ ჩასვა რძალი კარეტაში და მთელ სანათესაოს და ყველაზე გავლენიან პეტერბურგულ ოჯახებს ასტუმრა, რითაც უზრუნველყო მისი გულთბილი მიღება.

გრაფინია იულია სტროგანოვამ, რომელიც სრულიად მოკლებული იყო ამბიციებს და გამოირჩეოდა დიდი ტაქტით, მალევე დაიმკვიდრა საკუთარი ღირსეული ადგილი დედაქალაქის საზოგადოებაში. ამას მნიშვნელოვნად შეუწყო ხელი სტროგანოვების უპირობო კეთილგანწყობამ სამეფო კარზე. მათ მეჯლისებს ხშირად ესწრებოდნენ სამეფო ოჯახის წევრები.

ცოლ-ქმარი სტროგანოვები დიდი სიყვარულით და შეთანხმებულები ცხოვრობდნენ. ისინი განსაკუთრებულად მეგობრობდნენ ალექსანდრე  პუშკინთან. სტროგანოვს ნათესაური კავშირი ჰქონდა მასთან, ნატალია გონჩაროვას ხაზით. როდესაც პუშკინი სიკვდილის პირას იყო, სწორედ იულია სტროგანოვა და თავადის ქალი ვერა ვიაზემსკაია არ მოშორებიან მას გვერდიდან. გრაფმა სტროგანოვმა თავის თავზე აიღო პოეტის დაკრძალვასთან დაკავშირებული ხარჯები, ხოლო მოგვიანებით, იგი დაობლებული ოჯახის მეურვე გახდა.

იულია სტროგანოვამ ახალგაზრდობა საკმაოდ მჩქეფარე ცხოვრებაში გაატარა, თუმცა რუსეთში დაბრუნების შემდეგ მკაცრი ზნეობის დამცველი გახდა და აქტიურად ჩაერთო ქველმოქმედებაში. მისი ინიციატივით 1840 წელს დაარსდა სანქტ-პეტერბურგის ბავშვთა თავშესაფრების საბჭო, რომელიც იმპერატრიცის უწყების სისტემაში შედიოდა.

თედორე ტიუტჩევთან ხანგრძლივი ნაცნობობის გამო, იულია აქტიურად მონაწილეობდა პოეტის შვილების ცხოვრების მოწყობაში, რომლებიც ევგენია დენისიევასგან ჰყავდა.

გრაფინია იულია სტროგანოვა დიდი მოდის მიმდევარი იყო —ყოველთვის ასაკთან შედარებით ახალგაზრდულად იცმევდა. სიბერეშიც კი უფრო ახალგაზრდა ქალად გამოიყურებოდა, ვიდრე მისი მეუღლის უფროსი ვაჟის ცოლი, გრაფინია ნატალია სტროგანოვა, რომელიც მასზე ბევრად უმცროსი იყო, მაგრამ მოხუცივით იმოსებოდა.

იულია სტროგანოვა გარდაიცვალა 1864 წლის 2 ნოემბერს და დაკრძალეს ცარსკოე-სელოს კათოლიკური ეკლესიის სამარხში.

გრაფინიას ქალიშვილები
საბჭოთა პუშკინისტები თვლიდნენ, რომ იულიას გრაფ სტროგანოვისგან ჰყავდა უკანონო ქალიშვილი, იდალია დე ობერტეი, (ქორწინებაში პოლეტიკა, 1807/1811-1889). თუმცა სმირნოვა-როსეტისა და დიდი მთავარი ნიკოლოზის ცნობებით, გრაფინია სტროგანოვას საერთოდ არ ჰყავდა შვილები, რასაც თავად გრაფინია იულია სტროგანოვა ადასტურებს 1824 წლის ოქტომბერში პარიზიდან პორტუგალიაში მყოფ დისთვის მიწერილ წერილში:

{[ციტატა|გრიგორიმ თავის მეუღლესთან ერთად ექვსი კვირა დაჰყო დრეზდენში, ხოლო ახლა ბრუნდება: მან იცის, რომ მისი ყოფნა და მისი სიყვარული ჩემდამი ბედნიერს გამხდის.

ჩემთან ერთად ცხოვრობს ერთი გოგონა — მისი ქალიშვილი იმ ქალისგან, რომელსაც ის ესპანეთში დანიშვნამდე შეხვდა. ეს ძალიან კარგი თანამგზავრია ჩემთვის, და სტროგანოვი ნამდვილად იმსახურებს, რომ მე ვიზრუნო მასზე და აღვზარდო ისე, რომ ღირსეული იყოს მისი, ვისაც ასე ძალიან ჰგავს.

მისი სახელიც ისეთივე მშვენიერია, როგორც თავად ის — იდალია...}}

იულია სტროგანოვა და იდალია მთელი ცხოვრება კარგი მეგობრები იყვნენ. იდალია თავის წერილებში სტროგანოვებს არასოდეს მოიხსენიებდა როგორც მშობლებს — მხოლოდ „სტროგანოვები“, და ოფიციალურად ის შვილად აყვანილი არასოდეს ყოფილა. ამიტომ, იდალია დე ობერტეის მშობლების შესახებ ზუსტი ინფორმაცია დღემდე უცნობი რჩება, და ეს საკითხი კვლავ დისკუსიის საგანია ისტორიკოსებსა და მკვლევარებს შორის.

ლიტერატურა
 Издание вел. кн. Николая Михайловича. Русские портреты XVIII и XIX столетий", т. V, выпуск 2. 1909.
 А. О. Смирнова-Россет. Воспоминания. Письма. — М.: Правда, 1990. — 544 с.
 Раевский Н. А. Избранное. — М.: Художественная литература, 1978.

კატეგორია:ქალები ეროვნებისა და როლის მიხედვით
კატეგორია:ქალები ათასწლეულის მიხედვით
კატეგორია:ვენაში დაბადებულები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები