ანტონინუს პიუსის სვეტი

ანტონინუს პიუსის სვეტი () — რომაული საპატიო სვეტი რომში, იტალია, ახ. წ. 161 წელს ეს სვეტი მიეძღვნა რომის იმპერატორ ანტონინუს პიუსს, კამპუს მარტიუსში, ახლანდელი მონტე ჩიტორიოს ბორცვის კიდეზე, და აღმართეს მისმა მემკვიდრეებმა, თანაიმპერატორებმა მარკუს აურელიუსმა და ლუციუს ვერუსმა. თავად სვეტი ახლა განადგურებულია, მაგრამ მისი ფუძე შენარჩუნებულია.

ისტორია
მშენებლობა
სვეტი ააგეს წითელი გრანიტისგან და იგი იყო 14,75 მეტრი (48.4 ფუტი) სიმაღლის და 1,9 მეტრი (6 ფუტი 3 ინჩი) დიამეტრის. ტრაიანეს და მარკუს ავრელიუსის მსგავსი სვეტებისგან განსხვავებით ანტონიუს პიუსის სვეტი იყო დეკორატიული ბარელიეფების გარეშე. ის აღმოაჩინეს 106 წელს (როგორც ჩანს მისი ქვედა ნაწილის ქვისმთლელების წარწერიდან, IG xiv.2421.1). არქიტექტურულად, იგი მიეკუთვნებოდა უსტრინუმს, მისგან 25 მეტრით (82 ფუტი) ჩრდილოეთით იმავე ორიენტაციით, მთავარი აპოთეოზის სცენა მიმართული იყო იმ მიმართულებით და დაგვირგვინებული იყო ანტონინუსის ქანდაკებით, როგორც წარმოდგენილია მისი სიკვდილის შემდეგ გამოშვებულ მონეტებზე.

ხელახალი აღმოჩენა
XVIII საუკუნემდე ფუძე სრულად იყო დამარხული, მაგრამ სვეტის ქვედა ნაწილი მიწიდან დაახლოებით 6 მეტრზე იყო ამოშვერილი. 1703 წელს, როდესაც მონტეჩიტორიოს ტერიტორიაზე რამდენიმე შენობა დაანგრიეს, სვეტის დანარჩენი ნაწილი და ფუძე აღმოაჩინეს და გათხარეს. სვეტი მიწიდან ამოიღო კარლო ფონტანას შვილმა ფრანჩესკომ (1668-1708), მაგრამ მისი გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილება არ მიუღიათ. იგი დარჩა მიწაზე გაწოლილი რამდენიმე ფარდულის ქვეშ და დაზიანდა 1759 წლის ხანძრის დროს.1764 წელს მისი შეკეთების უშედეგო მცდელობები განხორციელდა მალევე, 1789 წელს კი მისი ზოგიერთი ნაწილი გამოიყენეს ავგუსტუსის ობელისკის აღსადგენად, რომელიც ახლა პიაცა დი მონტე ჩიტორიოზე დგას.

ამავდროულად, ფუძე (თეთრი იტალიური მარმარილოსგან) აღადგინეს 1706-08 წლებში და ფერდინანდო ფუგამ 1741 წელს აღმართა პიაცა მონტეჩიტორიოს ცენტრში, სანამ 1787 წელს ვატიკანის მუზეუმებში გადაიტანდნენ, სადაც 1885 წლიდან იმყოფებოდა მიქელანჯელოს ნიშაში კორტილე დელა პინიაში, სანამ საბოლოოდ არ გადაიტანეს მის ამჟამინდელ ადგილას, ვატიკანის პინაკოტეკის შესასვლელის გარეთ ეზოში.

ფუძის იკონოგრაფია
ფუძის ერთ მხარეს არის მიძღვნილი წარწერა, ორი მხარე აღწერს სამგლოვიარო „დეკურსიოს“ ან „დეკურსუსს“ (ცერემონია, რომელსაც რომაული კავალერია ასრულებდა), და ერთი მხარე გვიჩვენებს იმპერატორისა და მისი მეუღლის აპოთეოზს ან ამაღლებას ღმერთებთან.

აპოთეოზის სცენა
300px|მინი|აპოთეოზის სცენა
ფრთოსანი გენიუსი, რომელსაც ზოგჯერ აიონად მოიხსენიებენ (მარადისობა), ანტონინუსს და მის მეუღლე ფაუსტინას ზეცაში აჰყავს. იმპერატორს უჭირავს კვერთხი, რომელიც დაგვირგვინებულია არწივით, ხოლო არწივები ასევე მიფრინავენ მათთან ერთად მაღლა.

პერსონიფიცირებული მამაკაცის ფიგურა (მარცხნივ), რომელიც ობელისკს იჭერს, წარმოადგენს კამპუს მარტიუსს. ავგუსტუსმა ეს ობელისკი იქ განათავსა როგორც მზის საათი და ეს იყო იმპერიული ღვთაებრივი ცერემონიების ჩატარების ადგილი. პერსონიფიცირებული ქალის ფიგურა ჯავშანში (მარჯვნივ), რომელიც იმპერატორსა და იმპერატრიცას ესალმება, წარმოადგენს რომას, და მის ფარზე გამოსახულია რომის ლეგენდარული დამაარსებლები, რომულუსი და რემუსი, რომლებსაც მგელი აწოვებს.

დეკურსიო
300px|მინი|სვეტის საფუძველი (მარჯვენა წინა პლანზე მოჩანს დეკურსიოს ერთ-ერთი მხარე), 1747 წლის პანინის ნახატზე Palazzo Montecitorio, მარკუს ავრელიუსის სვეტის ფონზე.
ამ ორ თითქმის იდენტურ მხარეზე, კავალერიის წევრები წრეს უვლიან ფიგურებს, ორს უჭირავს სამხედრო დროშები და დანარჩენები სრულად არიან აღჭურვილი. სივრცისა და პერსპექტივის შეგრძნების არქონის გამო, ეს სცენები ხშირად კრიტიკის ობიექტია მათი სტილისტური დახვეწილობის ნაკლებობის გამო. ნატურალიზმის ნაცვლად, წარმოდგენილია როგორც თვალის ხედვა წრიული მანევრისა, ასევე თითოეული ფიგურის მიწის დონის ხედი. სცენების გამეორება საუკეთესოდ აიხსნება იმ ფაქტით, რომ ანტონინუს პიუსს ორი იმპერატორი, მარკუს აურელიუსი და ლუციუს ვერუსი, შეცვალეს, რომლებიც ერთობლივად მეფობდნენ, სანამ ვერუსი არ გარდაიცვალა. „დეკურსიოს“ გამოსახულებები, ისევე როგორც წარწერის ენა, შეიძლება მიუთითებდეს სტაბილურ და გამართლებულ გადასვლას ორი თანამმართველისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
http://www.bluffton.edu/~sullivanm/romanpius/romanpius.html, for images
Columna Antonini Pii
History of its restoration

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძველი რომის არქიტექტურა