კუზმან კაპიტანი

კუზმან კაპიტანი (, ) ან კუზმან კარამაკი ან კუზმან ვოევოდა ან კუზმან კარემანი — ბულგარულიИстория на българската литература: Литература на Възраждането, София, издателство на БАН, 1966, с. 207. Известни са значителен брй народни песни за героя на поемата Кузман капитан.Ненов, Николай. Българската хайдушка епика, София, 1999, с. 10-11, 38-39. და მაკედონური ეპოსური პოეზიის პოპულარული ლეგენდარული გმირი. მისი ფიგურა დაფუძნებულია ისტორიულ პიროვნებაზე, რომელიც თავდაპირველად იყო ჰაიდუკიЕнциклопедия България, том 3 И-Л, София, Издателство на Българската академия на науките, 1982, с. 624., შემდეგ კი — სერდარი ჯელადინ-ბეის () საქმეში, რომელიც იყო ოჰრიდის კაზას გუბერნატორი XIX საუკუნის დასაწყისში. Clava Literalis, Нѣколко думи за сегашното и миналото на Дебъръ, Дебъръ, година І, брой 10, 3 юни 1906, с. 2 Джеладинъ бей е възложил на Кузманъ капитанъ, дебрянинъ, да организира дружини от сънародницитѣ си, за да пази Дебъръ от нападенията на албанцитѣ.  მან დაამარცხა ყაჩაღების ოსმან მურას და დერვიშ მუჩას ბანდები. ზოგიერთი ლეგენდის მიხედვით, იგი მოწამლეს მტრებმა, ხოლო სხვა ვერსიის მიხედვით მოკლეს ბრძოლაში. მისი ბრძოლაზე ყაჩაღების წინააღმდეგ კვლავ ცოცხლობდა მაკედონელებში XX საუკუნეში, განსაკუთრებით დებარის რეგიონში, საიდანაც იგი მოქმედებდა და საიდანაც, სავარაუდოდ, წარმოშობით იყო. მის ხსოვნას მრავალი ეპოსური სიმღერა ეძღვნება, მათ შორის „ო არმატოლოსი“, პოემა, რომელიც დაწერა XIX საუკუნის ბულგარელმა პოეტმა გრიგორ პარლიჩევმა.

ისტორიული წინაპირობები
XIX საუკუნის დასაწყისში ოჰრიდის რეგიონი ეკუთვნოდა ოსმალეთის იმპერიას და ჰქონდა ოჰრიდის სანჯაყის კაზას სტატუსი. მისი გუბერნატორი იყო ჯელადინ-ბეი, რომელსაც უწევდა ბალანსის შენარჩუნება ერთის მხრივ ოსმალურ პორტასა და მეორეს მხრივ ალი ფაშას, მეზობელი იანინის ფაშალიკის ყაჩაღთა ბანდების ლიდერს შორის. ალი ფაშას ბანდები ხშირად ესხმოდნენ მეზობელ ტერიტორიებს, მათ შორის ჯელადინ-ბეის კონტროლქვეშ მყოფ ტერიტორიასაც. ჯელადინ-ბეი ეკუთვნოდა დასავლეთ ბალკანეთის ოსმალი ოფიციალების გავლენიან ჯგუფს, რომლებიც ეწინააღმდეგებოდნენ რეფორმებს, რათა დაეცვათ თავიანთი ქონება, რომელიც ძალდატანებით ჩამორთვეს სხვა ადამიანებს. ასე „შეიძინა“ ჯელადინ-ბეიმ დაახლოებით 100 ჩიფლიკი თავისი კონტროლქვეშ მყოფი კაზას ტერიტორიაზე. მათ უკეთ გასაძალიანებლად ოსმალებს უწევდათ ადგილობრივი ქრისტიანების მობილიზება, რათა დახმარებოდნენ თავიანთ რეგულარულ სამხედრო ძალებს ალბანეთისკენ მიმავალი მთის უღელტეხილების დაცვაში. როდესაც კუზმანი გარდაიცვალა, მისმა ვაჟმა ჯორემ მემკვიდრეობით მიიღო მისი თანამდებობა და განაგრძო თავიანთი კაზას დაცვა თავისი ძალებით, რომლებიც შედგებოდა როგორც ალბანელებისგან, ასევე მაკედონელი სლავებისგან.

ლიტერატურა




სქოლიო

კატეგორია:ბულგარეთის ფოლკლორი
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ფოლკლორი