მკვდარი ინტერნეტის თეორია

მკვდარი ინტერნეტის თეორია (ინგლ. “Dead Internet Theory”) — შეთქმულების თეორია რომელიც რომელიც ამტკიცებს, რომ ინტერნეტი შეიცავს კოორდინირებული ინტერნეტ ბოტების აქტივობას და ავტომატურად გენერირებულ კონტენტს, საზოგადოებაზე მანიპულირების მიზნით, რათა დაამყაროს კონტროლი და  შეამციროს ორგანულ ადამიანთა აქტივობა.

თეორიის მომხრეები თვლიან, რომ არსებობს სპეციალურად შექმნილი სოციალური ბოტები, რომლებიც საძიებო სისტემების და ალგორითმების მანიპულირებას ახდენენ, რათა მომხმარებლები შეცდომაში შეიყვანონ. თეორიის ზოგიერთი მომხრე სამთავრობო უწყებებს ადანაშაულებს ბოტების გამოყენებაში, საზოგადოების მიმართ მანიპულირების მიზნით.  ინტერნეტის „გარდაცვალების“ თარიღი, როგორც წესი, დაახლოებით 2016 ან 2017 წელია.  მკვდარი ინტერნეტის თეორიამ მხარდაჭერა მოიპოვა, რადგან დაკვირვებული ფენომენების უმეტესობა რაოდენობრივად განსაზღვრადია, მაგალითად, ბოტების ტრაფიკის ზრდა, თუმცა ამ თემაზე არსებული ლიტერატურა სრულად არ ადასტურებს ამ თეორიას. 

 წარმოშობა და გავრცელება 
მკვდარი ინტერნეტის თეორიის ზუსტი წარმოშობის წყარო უცნობია. 2021 წელს, ფორუმზე სახელად “Agora Road’s Macintosh Cafe” , მომხმარებელმა “IlluminatiPirate” გამოაქვეყნა სტატია სახელად “მკვდარი ინტერნეტის თეორია: ინტერნეტის უმეტესი ნაწილი ყალბია.” მისივე თქმით, სტატია ეფუძნებოდა იმავე ფორუმისა და “Wizardchan” - ის წინა სტატიებს.

შეთქმულების თეორია საზოგადოებრივ კულტურაში ფართო გაშუქების გზით შევიდა და სხვადასხვა მაღალი დონის YouTube არხზე განიხილებოდა.  მან უფრო მეტი ყურადღება მიიპყრო The Atlantic- ში გამოქვეყნებული სტატიით, სახელწოდებით „შესაძლოა, გამოგრჩათ, მაგრამ ინტერნეტი ხუთი წლის წინ „მოკვდა“ . ეს სტატია ფართოდ იქნა ციტირებული ამ თემაზე გამოქვეყნებულ სხვა სტატიებში. 
ალტ=Page Not Found|მინი| გაფუჭებული ბმულის მაგალითი, მსგავსი ბმულები დროთა განმავლობაში იწვევს link rot-ს
მკვდარი ინტერნეტის თეორიას ორი ძირითადი კომპონენტი აქვს: რომ ვებგვერდზე ორგანული ადამიანის აქტივობა ბოტებითა და ალგორითმულად კურირებული ძიების შედეგებით ჩანაცვლდა და რომ სახელმწიფო ამას კოორდინირებული ძალისხმევით საზოგადოებაზე მანიპულირების მიზნით აკეთებს.  თეორიის პირველი ნაწილია ის, რომ ბოტები ადამიანებზე მეტ კონტენტს ქმნიან, ეს ფაქტი დიდი ხნის მანძილზე იყო შეშფოთების საკითხი, "IlluminatiPirate" - ის ორიგინალი პოსტი ციტირებს სტატიას “ინტერნეტის რა ნაწილია ყალბი? როგორც სჩანს ძალიან დიდი”. მკვდარი ინტერნეტის თეორია ასევე მოწმობს, რომ გუგლი და სხვა საძიებო სისტემები, არასასურველი კონტენტის გაფილტვრით ახდენენ ვებ-გვერდების ცენზურას, რაც ზღუდავს ძიების შედეგებში წარმოდგენილ კონტენტს. მიუხედავად იმისა, რომ გუგლი კონკრეტული ძიებისთვის მილიონობით შედეგს აჩვენებს, მომხმარებლისთვის ხელმისაწვდომი შედეგები ამას არ ასახავს. ამ პრობლემას ამწვავებს ბმულების გახრწნის ("Link rot") სახელით ცნობილი ფენომენი, რომელიც წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც ვებსაიტზე არსებული კონტენტი მიუწვდომელი ხდება და სხვა საიტებზე გადასასვლელი ყველა ბმული გაფუჭებულია. ამან განაპირობა თეორია, რომ გუგლი პოტიომკინის სოფელია და ძიების არეალი გაცილებით მცირეა, ვიდრე გვგონია.  „მკვდარი ინტერნეტის თეორია“ ვარაუდობს, რომ ეს შეთქმულების ნაწილია, რომლის მიზანია მომხმარებლების ხელოვნური კონტენტით შეზღუდვა.

მკვდარი ინტერნეტის თეორიის მეორე ნახევარი ვარაუდობს, რომ აშშ-ს მთავრობა და კორპორაციები განზრახ ზღუდავენ მომხმარებლებს ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული კონტენტით, რათა სხვადასხვა მიზეზის გამო მანიპულირება მოახდინონ ადამიანთა პოპულაციაზე. თავდაპირველ პოსტში, იდეა, რომ ბოტებმა ჩაანაცვლეს ადამიანური კონტენტი, აღწერილია, როგორც „ინსცენირება“, თავად თეორიის თეზისი შეერთებული შტატების მთავრობაზეა ორიენტირებული და აცხადებს: „აშშ-ს მთავრობა მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ხელოვნური ინტელექტით მართული გაზლაითინგით არის დაკავებული“. 

 ექსპერტთა მოსაზრება 
მარჯვნივ|მინი| ChatGPT-ის სქრინშოტი Mozilla Firefox- ში
მედია პლატფორმა New Models- ის დამფუძნებელი, კეროლაინ ბუსტა 2021 წლის სტატია The Atlantic- ში ამბობს, რომ მკვდარი ინტერნეტის თეორია “პარანოიული ფანტაზიაა” თუმცა ეთანხმება „ზოგად იდეას“. The New Atlantis-ის გამოქვეყნებულ სტატიაში რობერტ მარიანიმ, იდეას შეთქმულების თეორიისა და კრიპიპასტას ნაზავი უწოდა. 

2024 წელს, მკვდარი ინტერნეტის თეორია ზოგჯერ გამოიყენებოდა ენობრივი მოდელების (LLM) მეშვეობით გენერირებული კონტენტის ზრდის აღსანიშნავად, როგორიცაა ChatGPT,  თომას სომერერის 2025 წლის სტატიაში განხილულია „მკვდარი ინტერნეტის თეორიის“ ეს ნაწილი, სადაც სომერერი ადამიანის მიერ გენერირებული კონტენტის ხელოვნური კონტენტით ჩანაცვლებას „გარდაუვალ მოვლენას“ უწოდებს. სომერერი აცხადებს, რომ „მკვდარი ინტერნეტის თეორია“ არ არის სამეცნიერო ხასიათის, არამედ ასახავს ინტერნეტის საზოგადოებრივ აღქმას.  „Journal of Cancer Education“- ის კიდევ ერთ სტატიაში იყო განხილული „მკვდარი ინტერნეტის თეორიის“ გავლენა კიბოსთან ბრძოლის ონლაინ ფორუმებზე, კერძოდ, ყურადღება გამახვილდა იმ პაციენტებზე რომლებმაც აღმოაჩინეს, რომ ფორუმზე მხარდაჭერა ხელოვნური ინტელექტისგან მოდის და არა ნამდვილი ადამიანებისგან. 

 ChatGPT 
ChatGPT AI ჩატბოტი რომლის 2022 წლის ბოლოს ფართო საზოგადოებისთვის წვდომამ ჟურნალისტები აიძულა, მკვდარი ინტერნეტის თეორიას პოტენციურად უფრო რეალისტური ეწოდებინათ, ვიდრე ადრე იყო. ChatGPT-ის გამოსვლამდე, მკვდარი ინტერნეტის თეორია ძირითადად ხაზს უსვამდა სამთავრობო ორგანიზაციებს, კორპორაციებსა და ტექნოლოგიურად განათლებულ პირებს. ამ ახალმა ტექნოლოგიამ გამოიწვია შეშფოთება, რომ ინტერნეტი გაივსებოდა ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით შექმნილი კონტენტით, რომელიც ორგანულ ადამიანურ კონტენტს დაფარავდა.

 ბოტების ტრაფიკი 
2016 წელს, უსაფრთხოების კომპანია Imperva-მ ბოტების ტრაფიკის შესახებ გამოაქვეყნა ანგარიში და დაადგინა, რომ ვებ ტრაფიკის 52%-ზე ავტომატიზირებული პროგრამები იყო პასუხისმგებელი. ეს ანგარიში მკვდარი ინტერნეტის თეორიის შესახებ მტკიცებულებად არის გამოყენებული. Imperva-ს 2023 წლის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ინტერნეტ ტრაფიკის 49.6% ავტომატიზირებული იყო, რაც 2%-ით მეტია 2022 წელთან შედარებით, რაც ნაწილობრივ განპირობებულია ხელოვნური ინტელექტის მოდელებით


 იხილეთ აგრეთვე 

 ალგორითმული რადიკალიზაცია
 ტვინლპობა 
 AI სლოპი

 სქოლიო 

კატეგორია:ტექნოლოგიები საზოგადოებაში
კატეგორია:სოციალური ინფორმაციის დამუშავება
კატეგორია:გავლენა
კატეგორია:საინფორმაციო საზოგადოება
კატეგორია:ჰიპერრეალობა
კატეგორია:შეთქმულების თეორია
კატეგორია:სტატიები hAudio მიკროფორმატებით