წვა

წვა — ქიმიური რეაქცია, რომელიც მიმდინარეობს პროგრესული თვითაჩქარების პირობებში. იგი აღიძვრება მაშინ, როცა რომელიღაც ქიმიურ სისტემაში გროვდება აქტიური შუალედური ნივთიერებები (ჯაჭვური წვა) ან, გროვდება სითბო (სითბური წვა) შედარიებით გავრცელებულია სითბური წვა, რომელიც წარმოადგენს ძლიერი ეგზოთერმული რეაქციების მიმდინარეობის სხვადასხვა ფორმას. წვას მიეკუთვნება: რეაქციის თვითაჩქარება სისტემის მთელ მოცულობაში (თვითაალება), რეაქციის თვითაჩქარება ლოკალურ მოცულობაში გარეშე წყაროდან; მორეაგირე ნივთიერებებისათვის ენერგიის მიწოდების ხარჯზე (ანთება), რეაქციის ლოკალიზაცია ვიწრო ზონაში, რომელიც სივრცეში გადაადგილდება, სტაციონარჯული ან კვაზისტაციონარული რეაქციები მაღალ ტემპერატურის პირობებში (ამ რეაქციებს განაპირობებს რომელიმე მოცულობაში მიმდინარე პროცესის თვითგახურება საწყისი ნივთიერებების მიწოდებისა და წვის პროდუქტების სარეაქციო მოცულობიდან გამოყვანის პირობებში). წვისა და ჩაქრობის მოვლენას ახასიათებს კრიზისჯული პირობები. ტემპერატურის, წნევის, სისტემის ზომისა და სხვა. უმნიშვნელო ცვლილებისას ნელი რეაქცია შეიძლება გადავიდეს წვაში ან, პირიქით, განვითარებული წვა შეიძლება შეწყდეს. ჰომოგენური წვის პირობებში რეაქცია მიმდინარეობს მოლეკულურ დონეზე შერეული რეაგენტების ნარევში, ჰეტეროგენულისას კი — წვაში მონააწილე ნივთიერებების გამყოფ ზედაპირზე ფართოდ არის გავრცელებული ჰეტეროგენული წვა, რომელიც წარმოიშობა ასაორთიქლებელი თხევადი საწვავის ჰაერთან კონტაქტის დროს. წვის პროდუქტები შეიძლება იყოს როგორც აირები, ისე კონდენსირებული ნივთიერებები. თუ წვა აირების წარმოქმნის გარეშე მიმდინარეობს, კონდენსირებულ ფაზაშია საწყისი და შუალედური ნივთიერებები, აგრეთვე რეაქციის პროდუქტები. 

წვის ქიმიური ბუნება შეიძლება იყოს სხვადასხვანაირი ყველაზე უფრო გავრცელებულია ჟანგბადური წვა. ცნობილია უჟანგბადო წვის მრავალი რეაქცია. აცეტილენის, ფეთქებადი ნივთიერების, რეაქტიული ერთკომპონენტიანი საწვავისა და სხვათა დაშლა, ქლორირება, ფთორირება, დააზოტება, ჰიდრირება და ა. შ. ლითონებისა, ელემენტებისაგან კარბიდების, ბორიდების, სილიციდებისა და სხვა პირდაპირი სინთეზი.

ლიტერატურა