თაგურეთი

თაგურეთი () — ისტორიული არტანის მხარეში, დღეს არტაანის პროვინციის ცენტრალურ რაიონში გამქრალი სოფელი. დასახლების ტერიტორია დღევანდელი სოფელი ბაღდაშენის საზღვრებშია.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 124.  ISBN 978-9941-0-7362-5 თავგეთის (თავგეთი) სახელითაც არის ცნობილი.

ისტორია
სოფელი თაგურეთი მდებარეობდა არტანის მხარეში, რომელიც შუა საუკუნეებში საქართველოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა ეს მხარე და სოფელი ქართველებისგან XVI საუკუნის შუა ხანებში ჩამოართვეს. სოფელში დღემდე შემორჩენილი თაგურეთის ეკლესია სწორედ ამ პერიოდს განეკუთვნება.

სოფელი თაგურეთი 1595 წლის ოსმალური ტაჰრირის საგადასახადო წიგნში გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი „თაგურეთ“ (تكوریت) სახელით არის აღრიცხული. ამ წიგნში სოფლის მეორე სახელად თავგეთ (تاوكیت) არის მითითებული. იმ დროს სოფელი საქართველოს ვილაიეთის შიგნით, არდაჰან-ი ბუზურგის ლივას სამხრეთ ნაჰიას ეკუთვნოდა. მოსახლეობა შედგებოდა 10 ქრისტიანი ოჯახისგან და ოჯახების უფროსები ქართული სახელებს ატარებდნენ. სოფელში ითესებოდა ხორბალი და ქერი, ეწეოდნენ მეფუტკრეობას, ზრდიდნენ ცხვარსა და ღორს.

სოფელი თაგურეთი ან თავგეთი 1877-1878 წლების ოსმალურ-რუსული ომმის შემდეგ ოსმალთა იმპერიის მიერ საომარი ანაზღაურების ნაწილად რუსეთს გადაეცა. თურქოლოგი სერგი ცქიამ დაწერა, რომ თაგურეთის ან თავგეთის სახელი რუსულ წყაროებში თავგეთ (Тавгет) სახით გვხვდება და 1878 წელს სოფელში მხოლოდ ერთი ოჯახი იყო დარჩენილი.  რეალურად, ყარსის გუბერნატორობის სახელით გამოცემული რუსული ყარსი (Карс) გაზეთის 1884 წლის ნომერში თავგეთ (Тавгетъ) სახელით გვხვდება. გაზეთის სიახლეში აღნიშნულია თავგეთისა და ქანდრეთის (Кондретъ) სოფლებში უსასყიდლო მიწის დანაწილების შესახებ.  ის ფაქტი, რომ თაგურეთი 1886 წლის რუსულ აღწერაში არდაჰანის მაზრის სოფლად არ ფიგურირებს, იმაზე მიუთითებს, რომ ამ თარიღამდე სოფელი უკვე დაცარიელებული იყო. 

სოფელი თაგურეთის ძველი ეკლესია — თაგურეთის ეკლესია — სოფელი ბაღდაშენის საცხოვრისო ცენტრიდან 4,4 კილომეტრით სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს. ეკლესიის მდებარეობის ადგილი იგივე ტერიტორიაა, სადაც გამქრალი სოფელი თაგურეთი იყო განთავსებული.

სქოლიო

კატეგორია:თურქეთის ისტორიული ქართული სოფლები