ივან დრაჩი

ივან ფედოროვიჩ დრაჩი (უკრ.: Іва́н Фе́дорович Драч; 17 ოქტომბერი, 1936 წ. – 19 ივნისი, 2018 წ.) — უკრაინელი პოეტი, სცენარისტი, ლიტერატურული კრიტიკოსი, პოლიტიკოსი, და პოლიტიკური აქტივისტი.

დრაჩმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა რუხის დაარსებაში – უკრაინის სახალხო მოძრაობა – და ორგანიზაციას უძღვებოდა 1989-დამ 1992 წლამდე.

 ბიოგრაფია 
ივან დრაჩი დაიბადა 1936 წლის 17 ოქტომბერს, ტელიჟინცში, კიევის ოლქი, უკრაინის სსრ. სკოლის დამთავრების შემდგომ, ივან დრაჩი შეუდგა სამხედრო სამსახურს, რის შემდეგაც იგი სწავლობდა ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე კიევის უნივერსიტეტში 1959-დან 1963 წლამდე. ამა დროს, დრაჩი ესტუმრა პოპულარულ „კლუბი შემოქმედებითი ახალგაზრდა ხალხისთვის“ ("Klub tvorchoyi molodi") (უკრ.: Клуб творчої молоді) და მონაწილეობა მიიღო ლიტერატურულ საღამოებში, სადაც ინოვაციურ პოემებს კითხულობდა. მისი შემოქმედებითი გზა დაიწყო ხრუშჩოვის დათბობის პერიოდში. დრაჩის დებიუტი შედგა 1961 წელს პოემ-ტრაგედიის დანა მზეში კიევის სალიტერატურო გაზეთში გამოქვეყნებით. იგი მუშაობდა გაზეთებში „ლიტერატურული უკრაინა“ და „სამშობლო“, ისევე როგორც ფილმების სტუდიაში ო. პ. დოვჟენკო, რისთვისაც მან დაწერა სცენარი გაზაფხული მწყურვალთათვის, გადაიღო 1965 წელს, თუმცა ფილმმა დღის სინათლე ვერ იხილა 1987 წლამდე, მას შემდეგ, რაც ის დააცენზურა საბჭოთა მთავრობამ. 1976 წელს მან მოიგო სსრ-ის სახელმწიფო ჯილდო მისი ნამუშევრისთვის ფესვები და გვირგვინი. 1986 წლის ჩერნობილის კატასტროფის შემდგომ, დრაჩი ჩაერთო უკრაინის დისიტენტი ინტელექტუალების მზარდ მოძრაობაში, რომელიც მოითხოვდა უფრო ფართო კულტურულ ავტონომიას უკრაინისთვის და გულახდილ საუბარს საბჭოთა კავშირში, უკრაინის სტალინისტური მთავრობის მოქმედებების, კერძოდ, ჰოლოდომორის შესახებ.Jilge, Winfried (2004). "Holodomor und Nation: Der Hunger im ukrainischen Geschichtsbild". Osteuropa (in German). 54 (12): 146–163. JSTOR 44932109.  

პერესტროიკის დაწყების შემდეგ, მან განაახლა კონტაქტები დისიდენტურ წრეებთან. ვიაჩესლავ ჩორნოვილთან, მიხაილ ჰორინთან და სხვა რიგ უკრაინელ აქტივისტებთან ერთად, 1989 წელს მან შექმნა „რუხი“ ანუ უკრაინის სახალხო მოძრაობა, პირველი ოფიციალური უკრაინული რეფორმების მომხრე ორგანიზაცია. ივან დრაჩი „რუხის“ პირველი თავმჯდომარე იყო 1989 წლის 8 სექტემბრიდან 1992 წლის 28 თებერვლამდე. 1992 წლის 28 თებერვლიდან 4 დეკემბრამდე დრაჩი, ჩორნოვილთან და ჰორინთან ერთად, NRU-ს თანათავმჯდომარე იყო. 1990 წლის გაზაფხულზე ივან დრაჩი არტემივსკის (No. 259) საარჩევნო ოლქიდან ამომრჩეველთა 66,38%-მა ვერხოვნას რადაში აირჩია. 1992 წლის ბოლოს NRU-ში თანამდებობიდან პენსიაზე გასვლის შემდეგ, ივან დრაჩი პოლიტიკიდან 1994 წელს წავიდა. იგი უკრაინული ენის გამოყენებას უჭერდა მხარს და უკრაინის კომუნიკაციების მინისტრის თანამდებობაზე ყოფნისას, მან ფართომასშტაბიანი ზომების მიღება შესთავაზა, მათ შორის, უკრაინულენოვანი მაუწყებლობისთვის კვოტების დაწესება და უკრაინული გამოცემებისთვის საგადასახადო შეღავათები.

1998 წლის 29 მარტის „ვერხოვნა რადას“ წევრის არჩევნებში დრაჩმა (ეროვნული რუმინეთის პარტია) ტერნოპოლის (NRU) ოლქიდან პარლამენტში კენჭი იყარა და კენჭისყრის შედეგებით (ხმების 21,04%) მეორედ აირჩიეს პარლამენტში. 2002 წლის მარტის საპარლამენტო არჩევნებში, დრაჩის პარტია „ჩვენი უკრაინის“ რიგებში 31-ე ადგილზე გავიდა. ამრიგად, იგი მესამედ გახდა მოადგილე. პარტიის NRU-ს ხელმძღვანელობასთან ხანგრძლივი დავის შემდეგ, 2005 წლის მარტში დრაჩმა დატოვა პარტია და შეუერთდა უკრაინის სახალხო პარტიას იური კოსტენკოს ხელმძღვანელობით. 2006 წლის 26 მარტის საპარლამენტო არჩევნებში იგი საარჩევნო სიაში „კოსტენკოსა და სუროს უკრაინული ეროვნული ბლოკი“ მე-14 ნომერი იყო. თუმცა, ბლოკმა არჩევნები წააგო და დრაჩი პარლამენტში არ აირჩიეს.[საჭიროა ციტირება]

1992 წლის აგვისტოდან 2000 წლის 19 მაისამდე, იგი ხელმძღვანელობდა უკრაინის მსოფლიო საკოორდინაციო საბჭოს. სხვა თანამდებობებს შორის იყო უკრაინის ინტელიგენციის კონგრესის თავმჯდომარეობა და მწერალთა კავშირის ხელმძღვანელობა.

ივან დრაჩი 2018 წლის 19 ივნისს კიევის ფეოფანიას საავადმყოფოში, დაუზუსტებელი ავადმყოფობის შედეგად გარდაიცვალა. დრაჩმა მოითხოვა, რომ მშობლიურ ტელიჟინცში, მისი შვილის, მაქსიმის საფლავის გვერდით დაკრძალულიყო. 

 ხელოვნება 
მან თავისი შემოქმედებითი გზა „ხრუშჩოვის დათბობის“ დროს დაიწყო. მისი დებიუტი 1961 წელს შედგა, როდესაც კიევის ლიტერატურულ გაზეთში მისი პოემა-ტრაგედია „დანა მზეში“ გამოქვეყნდა. საბჭოთა ეპოქაში მან დაწერა ლექსების მთელი ციკლები, რომლებიც ეძღვნებოდა ლენინს და კომუნისტურ პარტიას, რომლის რიგებშიც თავად შედიოდა. მისი ნამუშევრები ცნობილი იყო როგორც სსრკ-ში, ისევე მის ფარგლებს გარეთაც. მისი პოეზია თარგმნილია რუსულად (რამდენიმე ცალკეული გამოცემა), ბელარუსულ, აზერბაიჯანულ, ლატვიურ, რუმინულ, პოლონურ, ჩეხურ, გერმანულ და სხვა ენებზე.

 ჯილდოები 

 უკრაინის გმირი (2006 წლის 19 აგვისტო).
 პრინცი იაროსლავ ბრძენის მესამე ხარისხის ორდენი (2011 წლის 17 ოქტომბერი).
 პრინცი იაროსლავ ბრძენის მე-4 ხარისხის ორდენი (2001 წლის 19 აგვისტო).
 პრინცი იაროსლავ ბრძენის მე-5 ხარისხის ორდენი (1996 წლის 16 ოქტომბერი).
 ანტონოვიჩის პრემია (1991 წ.)
 სსრკ სახელმწიფო პრემია (1976 წ.)

 პოეტური კრებულები 

 Soniashnyk' (მზესუმზირა 1962 წ.)
 Protuberantsi sertsia' (გულის გამონაყარი, 1965 წ.)
 Poeziï (პოემები, 1967 წ.)
 Balady budniv (ყოველდღიური ბალადები, 1967 წ.)
 Do dzherel (წყაროებთან, 1972 წ.)
 Korin' i krona (ფესვი და გვირგვინი, 1974 წ.)
 Kyïvs'ke nebo (კიევური ცა, 1976 წ.)
 Duma pro vchytelia (ფიქრი მასწავლებლის შესახებ, 1977 წ.)
 Soniashnyi feniks (მზის ფენიქსი, 1978 წ.)
 Sontse i slovo (მზე და მსოფლიო, 1979 წ.)
 Amerykans'kyi zoshyt (ამერიკული ჩანაწერები, 1980 წ.)
 Shablia i khustyna (საბერი და შარფი, 1981 წ.)
 Dramatychni poemy (დრამატული პოემები, 1982 წ.)
 Kyïvs'kyi oberih (კიევის ამულეტი, 1983 წ.)
 Telizhentsi (1985), Khram sontsia (მზის ტაძარი, 1988 წ.)
 Lyst do kalyny (წერილი ვიბურნუმის ხეს, 1990 წ.)
 Vohon' iz popelu (ცეცხლის ფერფლიდან, 1995 წ.)

 ფილმების სცენარები 

 Propala Hramota (ქარტია დაიკარგა)

 სქოლიო 

კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:უკრაინის მე-4 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:უკრაინის მე-3 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:საბჭოთა დისიდენტები
კატეგორია:უკრაინელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:კიევის ტარას შევჩენკოს ეროვნული უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:კიევში გარდაცვლილები