ფულნეკი

ფულნეკი () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის მორავია-სილეზიის მხარეში. ის ნოვი-იიჩინის რაიონში მდებარეობს. ფულნეკი 11 მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება. ისტორიული ცენტრი კარგად არის შემონახული და ჩეხეთის კულტურული ძეგლის სტატუსი აქვს.

გეოგრაფია
ფულნეკი ქალაქ ნოვი-იიჩინიდან ჩრდილოეთით დაახლოებით 14 კილომეტრში მდებარეობს. ის რეგიონის დედაქალაქ ოსტრავიდან 25 კილომეტრითაა დაცილებული. ქალაქი ნიზკი-იესენიკის ფერდობებზეა გაშენებული. მის მუნიციპალურ ტერიტორიაზე ყველაზე მაღლა მდებარე წერტილის სიმაღლე 555 მეტრია ზღვის დონიდან. ფულნეკში ერთმანეთს ერთვიან მდინარეები ჰუსი და გრუჩოვკა.

ისტორია
ქალაქი ლიხტენბურგების გვარის თავადებმა დააარსეს. ეს მიწა მათ მეფე ოტოკარ II-მ საჩუქრად გადასცა. ფულნეკი პირველად ისტორიულ წყაროებში 1293 წელსაა ნახსენები. ამ დროს აქ უყვე იყო ციხესიმაგრე, ეკლესია და სასწავლებელი. ფულნეკის დიდი მოედნის გეგმარება აჩვენებს, რომ ის შედარებით დიდი მამულების ცენტრად იყო გათვალისწინებული. თავდაპირველად ქალაქი გერმანელებით იყო დასახლებული. ოცდაათწლიანი ომის დროს მოსახლეობაში ჩეხთა რაოდენობამ იმატა.

XVII საუკუნის პირველ ნახევარში ფულნეკს ვრბნოელი ბრუნტალშტები ფლობდნენ. ამ პერიოდში ქალაქში აქტიურად შენდებოდა ბაროკოს სტილის ნაგებობები. XVIII საუკუნის ბოლოს და XIX საუკუნის დასაწყისში ქსოვილების წარმოების წყალობით ფულნეკი სწრაფად განვითარდა. 

1920-იანი წლების მეორე ნახევარში ქალაქში ეთნიკური მრავალფეროვნება შემცირდა. 1938 წელს ქალაქი ნაცისტურმა გერმანიამ დაიპყრო. მათი ოკუპაციის პერიოდში ფულნეკი გერმანელთა ჩასახლების ერთ-ერთ ცენტრად იქცა. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ გამოცემული პრეზიდენტ ბენეშის ბრძანებულებების თანახმად, გერმანულენოვანი მოსახლეობა რეგიონიდან განდევნეს.

ღირსშესანიშნაობები
ფულნეკის ციხის კომპლექსი ორი შენობისგან შედგება, რომლებსაც ზემო და ქვემო ციხესიმაგრეებს („ჰორნი“ და „დოლნი“) უწოდებენ. ძველი გოტიკური ციხესიმაგრე ისტორიულ წყაროებში პირველად 1372 წელს არის მოხსენიებული. 1560-1570-იან წლებში ცისესიმაგრე რენესანსის სტილის რეზიდენციად გადაკეთდა. 1628-1633 წლებში მას მესამე სართული დაემატა და ახალი კოშკი აშენდა. 1653-1655 წლებში ციხესიმაგრე კიდევ ერთხელ აღადგინეს და ბაროკოს სტილში გადაკეთდა. დღეს ციხესიმაგრის რეზიდენცია კერძო საკუთრებაშია.

წმინდა სამების ეკლესია 1750–1760 წლებში აშენდა და რეგიონში ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ბაროკოს არქიტექტურული ძეგლია. თავდაპირველად ის ავგუსტინელების მონასტრის ნაწილი იყო, საიდანაც დღეს სამლოცველოა შემორჩენილი.
მინი|ფულნეკის ციხე
მინი|წმინდა სამების ეკლესია 
მინი|კნურის სასახლე
ფულნეკის კაპუცინების მონასტერი აქ 1668 წელს დაარსდა. მათი ბაროკოს სტილის შენობების კომპლექსი 1670-იან წლებში ააგეს. წმინდა იოსების ეკლესია კი 1674-1683 წლებში აშენდა. მონასტერი 1950 წელს გაუქმდა და კომპლექსი დაანგრიეს. ამ ადგილზე ეკლესია 2006 წელს აღადგინეს.

კნურის სასახლე XVIII საუკუნის დასაწყისში ადგილობრივმა დიდგვაროვანმა ააგო.  დღეს მასში იან კომენსკის მემორიალი და ბიბლიოთეკაა განთავსებული.

ცნობილი ადამიანები
იან კომენსკი (1592–1670) - ფილოსოფოსი და პედაგოგი (ფულნეკში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა 1618–21 წლებში)
იოჰან იოზეფ ტალჰერი (1730–1807) - ავსტრიელი არქიტექტორი
იოჰან ლეოპოლდ ჰეი (1735–1794) - ჰრადეც-კრალოვეს ეპისკოპოსი
ლეოპოლდ რიტერ ფონ დიტელი (1815–1898) - უროლოგი
ავგუსტ გოდრიხი (1859–1942) - გველომრბოლელი
ფრანც კონვიჩნი (1901–1962) - დირიჟორი და ალტისტი
კაროლინა ჰუვაროვა (დაბ. 1986 წელს) - ფიტნეს მწვრთნელი და მოდელი
პეტრა კვიტოვა (დაბ. 1990) - ჩოგბურთელი (გაიზარდა ფულნეკში)

დაძმობილებული ქალაქები
 შატელ-სიურ-მოზელი, საფრანგეთი
 ლაზისკა-გურნე, პოლონეთი
 ლიუტომერი, სლოვენია
 სუჩანი, სლოვაკეთი
 ტეგლაში, უნგრეთი
 ვრუტკი, სლოვაკეთი

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:მორავია-სილეზიის მხარის ქალაქები