არდანა (არტაანი)

არდანა () — ისტორიულ სოფელი არტაანის მხარეში, დღეს არტაანის ვილაიეთის ცენტრალურ რაიონთან დაკავშირებული ჰასქიოის საზღვრებში.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 183. { ISBN 978-9941-0-7362-5

ისტორია
ქართველი თურქოლოგი სერგი ჯიქია წერდა, რომ არდანის სახელი შესაძლოა ქართული სიტყვა „არდანაკიდან“ მომდინარეობდეს. ამასთან ერთად, საქართველოში არსებობს სოფელ არდანის სახელის მსგავსი სახელწოდების მქონე სოფელი „ართანა“.

ისტორიული არტაანი სადაც სოფელი არდანა მდებარეობდა შუა საუკუნეებში საქართველოს შემადგენელ მხარეთაგან ერთ-ერთი იყო. სწორედ ამიტომ ოსმალებმა ეს მხარე XVI საუკუნის შუა ხანებში ხელში ჩაიგდეს. სოფელში არსებული მეგალითური ნაგებობის ნაშთებიც ამ პერიოდიდან უნდა იყოს შემორჩენილი.

სოფელი არდანა 1595 წლის გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარში გვხვდება სახით „არდანა“ (اردانە). ამ დროს ეს დასახლება საქართველოს ვილაიეთს, არდაჰან-ი ბუზურგის ლივას სამხრეთ ნაჰიეს ეკუთვნოდა. სოფლის მოსახლეობა 16 ქრისტიანული კომლისგან შედგებოდა და კომლების მეთაურები ქართულ სახელებს ატარებდნენ. სოფელში მოჰყავდათ ხორბალი, ქერი და ალუბალი, ასევე მისდევდნენ მეფუტკრეობას და ზრდიდნენ ღორებსა და ცხვრებს.

სოფელი არდანა ჩილდირის ეიალეთის 1694-1732 წლების პერიოდის ოსმალურ ჯებე დავთარშიც „არდანას“ (اردانە) სახელით იგივე ადმინისტრაციულ სტატუსს ინარჩუნებდა. ჰიჯრის 1140 (1727/1728) წელს 3000 აქჩეს გადასახადის სანაცვლოდ გადაეცა ვიღაც სულეიმანს, ხოლო იმავე წელს 6.200 აქჩეს გადასახადის სანაცვლოდ გადაეცა ვიღაც კაიას.

გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარის გამომცემელი ქართველი თურქოლოგი სერგი ჯიქია წერს, რომ სოფელი არდანა რუსულ წყაროებში გვხვდება სახით „არდანიაკ“ (Арданяк). თუმცა 1886 წლის რუსული მოსახლეობის აღწერაში არტაანის სანჯაყის არტაანის კაზაში სოფლის სტატუსით არ ყოფილა მოცემული, რაც აჩვენებს, რომ არდანას ამ თარიღამდე სოფლის  სტატუსი დაეკარგა.

სოფელი არდანა ჰასქოიდან სამხრეთით 1,7 კილომეტრში, მდინარე კურასა და მასში მარცხნიდან შემავალ მდინარე ალაბალიკს შორის მდებარეობდა, რასაც აქ არსებული მეგალითური ნაგებობის ნაშთები მოწმობს. ამ ნაშთებმა დღეს ქვის გროვის სახე მიიღო. ირკვევა, რომ ეს ქვის გროვა გორაკს შემოხვეული კედლები უნდა ყოფილიყო.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 127.  ISBN 978-9941-0-7362-5

სქოლიო

კატეგორია:თურქეთის ისტორიული ქართული სოფლები