მეიჯარე

მეიჯარე — საიჯარო ურთიერთობის მონაწილე მხარე, რომელიც იჯარით გადასცემს ქონებას სხვა პირს დროებითი სარგებლობის მიზნით. მეიჯარე შეიძლება იყოს როგორც მესაკუთრე, ისე მისგან უფლებამოსილი პირი, მაგალითად, უზუფრუქტუარი.

საიჯარო ურთიერთობა წარმოიშობა იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე, რომელიც შეიძლება გაფორმდეს როგორც წერილობით, ისე ზეპირად. იჯარის ხელშეკრულება ორმხრივი, სასყიდლიანი და კონსენსუალური ხელშეკრულებაა. თუ მეიჯარე ან მოიჯარე კერძო სამართლის იურიდიული პირია, 1 წელზე მეტი ვადით დადებული იჯარის ხელშეკრულება უნდა დარეგისტრირდეს საჯარო რეესტრში.

საიჯარო ურთიერთობის მომწესრიგებელი ნორმები საქართველოს სამოქალაქო კოდექსშია (1997) თავმოყრილი. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 581-ე მუხლის თანახმად, იჯარის ხელშეკრულებით მეიჯარე მოვალეა გადასცეს მოიჯარეს განსაზღვრული ქონება დროებით სარგებლობაში და საიჯარო დროის განმავლობაში უზრუნველყოს ნაყოფის მიღების შესაძლებლობა, თუ იგი მიღებულია მეურნეობის სწორი გაძღოლის შედეგად შემოსავლის სახით. მოიჯარე მოვალეა გადაუხადოს მეიჯარეს დათქმული საიჯარო ქირა, რომელიც შეიძლება განისაზღვროს როგორც ფულით, ისე ნატურით. მხარეებს შეუძლიათ შეთანხმდნენ საიჯარო ქირის განსაზღვრის სხვა საშუალებებზეც.

იჯარის ხელშეკრულების მიმართ გამოიყენება ქირავნობის ხელშეკრულების წესები, თუ იჯარის ხელშეკრულების შესახებ მუხლებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული.

მეიჯარე შეიძლება იყოს როგორც ფიზიკური, ისე იურიდიული პირი, ასევე სახელმწიფო. სახელმწიფო იჯარის სამართლებრივ ურთიერთობაში მონაწილეობს ისევე, როგორც კერძო სამართლის იურიდიული პირი.

მეიჯარე ვალდებულია მოიჯარეს გადასცეს საიჯარო ქონება ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მდგომარეობაში, რათა შეიძლებოდეს მისი დანიშნულებით გამოყენება და იჯარის მთელი დროის განმავლობაში უზრნველყოს მისი ასეთ მდგომარეობაში შენახვა, რისთვისაც უნდა შეასრულოს კანონითა და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მოვალეობები (მაგალითად, კაპიტალური რემონტის ჩატარება, ინვენტარის შეცვლა, შევსება და ა. შ.).

საიჯარო ქონება ყოველთვის უნდა იმყოფებოდეს ვარგის მდგომარეობაში და მოიჯარეს, მისი სწორად გამოყენების შედეგად, ჰქონდეს შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა. ეს გულისხმობს იმ შემოსავლის მიღების შესაძლებლობას, რომელიც საიჯარო ქონების მიზნობრივად გამოყენების შედეგად არის შესაძლებელი.

მეიჯარის მიერ შემოსავლის მიღების უზრუნველყოფის ვალდებულება განასხვავებს იჯარის ხელშეკრულებას ქირავნობის ხელშეკრულებისგან. მეიჯარის მიერ ამ ვალდებულების შეუსრულებლობა ხელშეკრულების დარღვევაა, რასაც შეიძლება მოჰყვეს შესაბამისი პასუხისმგებლობის დაკისრება.

საიჯარო ქონების გაუმჯობესებისა და მისი ღირებულების გაზრდის შემთხვევაში მეიჯარეს უფლება აქვს მოითხოვოს საიჯარო ქირის გაზრდა.

მეიჯარე ვალდებულია მოიჯარეს აუნაზღაუროს იჯარით გადაცემული სას.-სამეიჯარე მიწის მდგომარეობის გაუმჯობესებისათვის გაწეული კაპიტალური ხარჯები. სხვა საჭირო ხარჯები, რომლის გაღებაზე მეიჯარემ თანხმობა განაცხადა, მოიჯარეს უნდა აუნაზღაუროს საიჯარო ურთიერთობის დამთავრებისას.

თუ საიჯარო ურთიერთობა წყდება საიჯარო წლის განმავლობაში, მაშინ მეიჯარემ უნდა აუნაზღაუროს მოიჯარეს მეურნეობის სათანადოდ წარმოების წესების თანახმად ჯერ კიდევ აუღებელი, მაგრამ იჯარის მიმდინარე წლის ბოლომდე ასაღები მოსავლის ღირებულება.

მეიჯარის თანხმობით, მოიჯარე უფლებამოსილია, საიჯარო ქონება მთლიანად ან ნაწილობრივ გასცეს ქვეიჯარით, ან ამ ქონების ნაწილი – ქირავნობით. ქვეიჯარის ხელშეკრულებით მოიჯარე იკავებს მეიჯარეს ადგილს. ამასთან, მეიჯარეს უფლება აქვს თვითონ აუკრძალოს ქვემოიჯარეს ან დამქირავებელს მათთვის გადაცემული საიჯარო ქონების არადანიშნულებისამებრ გამოყენება.

ლიტერატურა
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წგ. 4, ტ. 1, თბ., 2001;

კატეგორია:იჯარა