ჰოლიტორიუმის ფორუმი

ფორუმი ჰოლიტორიუმი ან ოლიტორიუმი (ლათინურად „ბოსტნეულის გამყიდველების ბაზარი“; იტალიურად: Foro Olitorio) — არქეოლოგიური ტერიტორია რომში, იტალია, კაპიტოლინის გორაკის კალთაზე. ის მდებარეობდა კარმენტალის კარიბჭის მიღმა კამპუს მარტიუსში, გადაჭედილი პირუტყვის ბაზარსა (ფორუმ ბოარიუმი) და ცირკ ფლამინიუსში მდებარე შენობებს შორის.Lawrence Richardson, A New Topographical Dictionary of Ancient Rome (Johns Hopkins University Press, 1992), p. 165.

ძველად ეს იყო ხილისა და ბოსტნეულის ბაზარი, ხოლო მიმდებარე ფორუმ ბოარიუმის ტერიტორია ხორცის ბაზარს ემსახურებოდა. მის ჩრდილოეთ ბოლოში იყო ბელონას, ომის ქალღმერთის და აპოლონ მედიკუსის ტაძრები. იგი ასევე მოიცავდა წმინდა ადგილს სამი პატარა ტაძრით, რომელიც ეძღვნებოდა იანუსს, სპეს და იუნო სოსპიტას.

წმინდა ტერიტორია
ფორუმის წმინდა ტერიტორიის მშენებლობა თარიღდება რესპუბლიკური ხანიდან, უფრო სწორედ პირველ და მეორე პუნიკურ ომებს შორის. შემდგომში, კეისრის დროს (ძვ. წ. I საუკუნე), მას ჩაუტარდა რესტავრაცია, რაც მოიცავდა მეოთხე ტაძრის დანგრევას: იგი ააგო მანიუ აცილიუს გლაბრიომ (კონსული ძვ. წ. 191 წელს) იანუსის ტაძრის გვერდით და დაანგრიეს მარცელუსის თეატრის მშენებლობის დროს (მაშინ დაასრულა ავგუსტუსმა). ტაძარი ეძღვნებოდა დიანას ტრფობის ნიშნად.

სამი ტაძრის კიბეები არ იყო გასწორებული, რაც ადასტურებს ერთიანი ქალაქგეგმარებითი კრიტერიუმების არარსებობას რესპუბლიკურ ეპოქაში. მათი მშენებლობა ზღუდავდა ბაზრის არეალს, რომელიც ადრე შესაძლოა ტიბრამდე გასულიყო.

ეს ტაძრები ახლა კარსერეში სან ნიკოლას ბაზილიკის სტრუქტურის ნაწილია, რომელიც პირველად მე-11 საუკუნეში Liber Pontificalis-ში დადასტურდა.

იანუსის ტაძარი

იანუსის ტაძარი მდებარეობდა მარცელუსის თეატრთან მარჯვნივ და ყველაზე ახლოს. აშენებული გაიუს დუილიუსის მიერ პირველი პუნიკური ომის დროს, იგი აღადგინა 17 წელს ტიბერიუსმა.

ეს იყო peripteros Temple sine postìcum (სვეტებით სამ მხარეს), რვა ტუფის (პეპერინო) სვეტით გრძელ მხარეს და ექვსი წინა მხარეს (ჰექსასტილი), დაფარული სტიქიით და აწეული დაბალ პოდიუმზე ელეგანტური ფორმირებით.

სპესის ტაძარი

სპეს ტაძარი (ლათ. Aedes Spei) მდებარეობდა მარცხნივ, იანუსის ტაძრის საპირისპიროდ. იგი აშენდა ავლუს ატილიუს კალატინუსის მიერ, პირველი პუნიკური ომის დროსაც; იგი აღადგინეს ძვ.წ. 232 წელს და აღადგინეს ძვ.წ. 213 წლისSee Livy, XXIV, 47.15-16. ხანძრის შემდეგ, რომელმაც ასევე გაანადგურა სანტ ომობონოს არეალის ტაძრები;See Livy, XXV, 7.5-6: «[At the beginning of 212 BC] two commissions of triumvirs were elected [...] the second to rebuild the temple of the goddess Fortuna and that of Mater Matuta, on this side of Porta Carmentalis, as well as the temple of Spes on the other side, all of which had been destroyed by fire in the previous year.»

ეს იყო პერიპტეროს დორიკული ტაძარი ექვსი სვეტით წინ და თერთმეტი გრძელ მხარეს; სვეტები დამზადდა ნედლი ტრავერტინისგან და დაფარული იყო სტიქიით მარმარილოს გარეგნობის სიმულაციისთვის. მისი სიგრძე იყო 25 მეტრი (82 ფუტი) და სიგანე 11 მეტრი.

ტაძრის ექვსი სვეტი თავისი არქიტრავით ჯერ კიდევ არსებობს, რომლებიც ჩართულია წმინდა ნიკოლას ეკლესიის მარცხენა მხარეს.

ჯუნო სოსპიტას ტაძარი

ჯუნო სოსპიტას ტაძარი მდებარეობდა სპესის ტაძარსა და იანუსს შორის: მის ნანგრევებზე, XI საუკუნის ბოლოს, დაარსდა დღევანდელი ეკლესია.

195 წელს აშენდა გაიუს კორნელიუს კეთეგუსის მიერ, ეს იყო პერიპტეროსის იონური ტაძარი, ფასადზე ექვსი სვეტით, წინა მხარეს სამი მწკრივი სვეტით და ორი უკანა მხარეს. ტაძრის პრონაოსამდე მიდიოდა ტრავერტინის კიბე, რომელიც დღესაც გამოიყენება ეკლესიასთან მისასვლელად. ეს იყო ყველაზე დიდი სამიდან, რადგან მისი სიგრძე იყო 30 მეტრი (98 ფუტი) და სიგანე 15 მეტრი, ისევე როგორც ყველაზე მაღალი, როგორც ჩანს თითოეული ტაძრის შემონახული სვეტების შედარებით. ამჟამინდელი სტრუქტურა განპირობებულია რესტავრაციის გამო, რომელიც დაკვეთა კეცილია მეტელას მიერ ძვ.წ. 90 წელს.

ტაძრის ნაშთებია სარდაფი, რომლის მონახულება შესაძლებელია ეკლესიის შიგნით, და ფასადში ჩართული სამი სვეტი, რომელთაგან ერთს კაპიტალი არ აქვს; ეს სვეტები ჯერ კიდევ ხილული იყო პირვანდელ მდგომარეობაში ფასადის აღდგენამდე. სხვა ნაშთები, როგორიცაა ზოგიერთი სვეტი, ჩანს ეკლესიის შიგნით.

სქოლიო