შუაეკლესია

შუაეკლესია () — ისტორიულ სოფელი არტაანის მხარეში, დღეს არდაჰანის პროვინციის ცენტრალურ რაიონთან დაკავშირებული სოფელ აჩიქიაზის საზღვრების ფარგლებში გამქრალი სოფელია.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 184, 191. ISBN 978-9941-0-7362-5

ისტორია
შუაეკლესია ქართული ტოპონიმია და ნიშნავს „შუა ეკლესიას“."შუა" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt ISBN 0-9535878-3-5"ეკლესია" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt ISBN 0-9535878-3-5 1595 წლის ოსმალური რეესტრში გადმოცემულია შუაი კილისას (شوای كلیسا) სახით. ამ ჩანაწერში „შუა“ მნიშვნელობის „შუაი“ ან „შუაჲ“ სიტყვა შენარჩუნებულია, „ეკლესია“ სიტყვა კი „კილისა“ სახით არის ნაწერი.Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 516.

არტაანი, იქ სადაც შუაეკლესია მდეებარეობს შუა საუკუნეებში საქართველოს შემადგენელი რეგიონებიდან ერთ ერთი იყო. ნამდვილად, ოსმალებმა ეს მხარე XVI საუკუნეში, 1549 წლის საქართველოშო ლაშქრობის შემდგომ პერიოდში ქართველებს ჩამოართვეს.

სოფელი შუაეკლესია, 1595 წლის ოსმალური მუფასალ რეესტრის მიხედვით, არდაჰან-ი ბუზურგის ლივას სამხრეთ ნაჰიეს ეკუთვნოდა. მოსახლეობა 38 ქრისტიანული ოჯახისგან შედგებოდა და ოჯახების მეთაურები ქართულ სახელებს ატარებდნენ. სოფელში ხორბლისა და ქერის მიწათმოქმედება და მეფუტკრეობა იყო განვითარებული, ცხვარი და ღორი იზრდებოდა. ორი წყლის წისქვილი იყო.Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 516.Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: თარგმანი : წიგნი II), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; II. cilt (1941), s. 429.

სოფელი შუაეკლესია, ჩილდირის ეიალეთის 1694-1732 წლების პერიოდის ოსმალურ ჯებე რეესტრშიც შუაი კილისას (شوای كلیسا) სახით არის გადმოცემული. ამ თარიღითაც იგივე ადმინისტრაციული მდგომარეობის მქონე სოფლის ჰასილათი ჰიჯრი 1116 (1704-1705) წელს 6000 აქჩე იყო და სოფელი ისმაილის სახელი ერთ პიროვნებაზე იყო გამზადებული.Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, s. 113, 315.

ოსმალური რეესტრის გამომცემელი ქართველი თურქოლოგი სერგი ჯიქიას მოცემული ინფორმაციით, სოფლის სახელი გვიან პერიოდში რუსულ რუკაზე შუაკილისა (Шуакилиса) სახელით სოფელ ალაბალა მახლობლად იყო აღნიშნული.Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 516. თუმცა 1886 წლის რუსული აღწერის დროს არდაჰანის სანჯაღის არდაჰანის ყაზაში მისი სახელის არ მოხსენიება იმას აჩვენებს, რომ ამ დასახლება ამ თარიღამდე სოფლად ყოფნა შეწყვიტა.Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı" - 337-347

სქოლიო

კატეგორია:თურქეთის ისტორიული ქართული სოფლები