ესკვილინის კარიბჭე

ესკვილინის კარიბჭე () — კარიბჭე სერვიუსის კედელში, Platner, S.B. and Ashby, T. A Topographical Dictionary of Ancient Rome. London: Humphrey Milford Oxford University, Press. 1929  რომლისგანაც დღემდე შემორჩენილია გალიენუსის თაღი. ტრადიციის თანახმად, მისი ისტორია უკავშირდება ძვ.წ. VI საუკუნეს, როდესაც სერვიუსის კედელი, გადმოცემის მიხედვით, ააშენა რომის მეფემ სერვიუს ტულიუსმა. თუმცა, თანამედროვე სამეცნიერო კვლევები და არქეოლოგიური მონაცემები მიუთითებს, რომ ის ძვ.წ. IV საუკუნეში აიგო. Holloway, R. Ross. The Archaeology of Early Rome and Latium. London and New York: Routledge Press. 1994 კარიბჭის თაღი 262 წელს ხელახლა იქნა კურთხეული როგორც გალიენუსის თაღი.

მდებარეობა
პორტა ესკვილინა უზრუნველყოფდა გზას რომსა და ესკვილინეს ბორცვს შორის ქალაქის აღმოსავლეთით, სანამ რომი გაფართოვდებოდა მოგვიანებით აშენებული ავრელიანეს კედლით. რესპუბლიკის პერიოდში ესკვილინეს ბორცვი რომში სასაფლაოდ გამოიყენებოდა, მოგვიანებით კი ჰორტების (ბაღების) და იმპერატორის უმშვენიერესი ბაღების ადგილად იქცა, როგორიცაა მეცენარის ბაღები. Speake, Graham. A Dictionary of ancient history. Oxford, OX, UK: Blackwell Reference, 1994. ესკვილინეს კარიბჭესთან ჩრდილოეთით უკავშირდებოდა აგერი, სერვიუსის კედლის მძლავრად გამაგრებული ნაწილი. Palmer, Robert E. A. Jupiter Blaze, Gods of the Hills, and the Roman Topography of CIL VI 377. American Journal of Archaeology, Vol. 80, No. 1, pp. 43–56. (Winter, 1976) ესკვილინეს კარიბჭის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობდა ისეთი მნიშვნელოვანი ადგილები, როგორიცაა ნერონის ოქროს სახლი, ტიტუსის აბანოები და ტრაიანეს აბანოები. Bunson, Matthew. Encyclopedia of the Roman Empire. New York: Facts on File, 1994. ორი მთავარი გზა, ვია ლაბიკანა და ვია პრენესტინა, იწყება პორტა ესკვილინადან The Geography of Strabo. Literally translated, with notes, in three volumes. London. George Bell & Sons. 1903. http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0239  მაგრამ რომიდან გადის, როგორც ერთი გზა, სანამ არ გაიყოფა რომის გარე, ავრელიანეს კედელთან ახლოს.

ისტორია
პომერიუმის კონცეფციიდან გამომდინარე, როგორც ჩანს, არსებობდა არაოფიციალური რომაული „ტრადიცია“, რომლის მიხედვითაც გარკვეული მკვლელობები უნდა ჩადენილიყო ქალაქის „გარეთ“ ამიტომ რამდენიმე ანტიკური ავტორი თავიანთ აღწერებში ასეთი ქმედებების კონტექსტში მოიხსენიებს ესკვილინის კარიბჭეს. მაგალითად, ციცერონის "Pro Cluentio" 37-ში ლარინუმელი ასინიუსის მკვლელობა მოხდა ესკვილინის კარიბჭის გარეთ,Cic. Pro. Clu. 37. M. Tullius Cicero. The Orations of Marcus Tullius Cicero, literally translated by C.D. Yonge, B. A. London. Henry G. Bogn, York Street, Covent Garden. 1856. http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0019 ხოლო ტაციტუსის „ანალების“ II, 32-ში, ასტროლოგი პუბლიუს მარციუსი კონსულებმა სიკვდილით დასაჯეს ესკვილინის კარიბჭის გარეთ.Tac. Ann. ii. 32. Complete Works of Tacitus. Tacitus. Alfred John Church. William Jackson Brodribb. Sara Bryant. edited for Perseus. New York: Random House, Inc. Random House, Inc. reprinted 1942. http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0078

ესკვილინის კარიბჭე ანტიკურ ლიტერატურაში ასევე მოხსენიებულია, როგორც რომში შესვლისა და გამოსვლის მნიშვნელოვანი გზა. ლივიუსი წერს კონსულ ვალერიუსის სტრატეგიული გეგმის შესახებ, რომელიც მიზნად ისახავდა რომაულ მინდვრებზე მოთარეშე ეტრუსკელი მძარცველების გამოტყუებას. ვალერიუსმა ბრძანა, რომ საქონელი, რომელიც მანამდე ქალაქის კედლებში უსაფრთხოდ იყო შეყვანილი, გაეყვანათ გარეთ ესკვილინის კარიბჭის გავლით, რათა როდესაც ეტრუსკელები ჩამოვიდოდნენ სამხრეთით საქონლის ხელში ჩასაგდებად, რომაელებს შეძლებოდათ ეტრუსკელების ყველა მხრიდან ჩასაფრება. Livy. ii. 11. 5 Livy. History of Rome. English Translation by. Rev. Canon Roberts. New York, New York. http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.02.0026 ციცერონი, სიტყვაში, რომელშიც ამცირებს ტრიუმფალური პროცესების დიდებულებას, ახსენებს, თუ როგორ გათელა საკუთარი მაკედონური დაფნის გვირგვინები ფეხქვეშ რომში ესკვილინეს კარიბჭით შესვლისას, რაც მიანიშნებს, რომ ესკვილინის კარიბჭე გამოიყენებოდა ტრიუმფალური პროცესებისთვის. Cic. In Pis. 61 M. Tullius Cicero. The Orations of Marcus Tullius Cicero, literally translated by C. D. Yonge, B. A. London. George Bell & Sons, York Street, Covent Garden. 1891. http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0020 ესკვილინის კარიბჭის კიდევ ერთი მაგალითი ანტიკურ ლიტერატურაში გვხვდება პლუტარქეს მიერ სულას რომზე პირველი ლაშქრობის აღწერაში. Plut. Sulla 9. 6 სულამ ბრძანა ესკვილინის კარიბჭის დაცვა და გაგზავნა თავისი ძალების ნაწილი მის გავლით. თუმცა, მათზე აგურები და ქვები დაუშინეს მოქალაქეებმა, რომლებიც მარიუსმა ქალაქის დასაცავად გაიწვია.Carney, T. F.The Flight and Exile of Marius. Greece & Rome, 2nd Ser., Vol. 8, No. 2, pp. 98–121 (Oct., 1961). 

თავდაპირველად, პორტა ესკვილინის ადგილზე იდგა ერთი თაღი, რომელიც აშენდა ახ.წ. I საუკუნეში, მაგრამ მოგვიანებით, ახ.წ. III საუკუნეში, ის გადაკეთდა სამთაღიან ნაგებობად, Holland, Leicester B. The Triple Arch of Augustus.  American Journal of Archaeology, Vol. 50, No. 1, pp. 52–59 (Jan. – Mar., 1946). რომლის მაქსიმალური სიმაღლე იყო 8.8 მ.  სამთაღიან სტრუქტურად გარდაქმნა დააფინანსა რაინდმა მარკუს ავრელიუს ვიქტორმა 262 წელს რომის იმპერატორ გალიენუსის პატივსაცემად. Marindin, G. E., William Smith LLD,and William Wayte. A Dictionary of Greek and Roman Antiquities. Albemarle Street, London. John Murray. 1890. http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0063 მიუხედავად იმისა, რომ არქეოლოგიური მტკიცებულებები აჩვენებს დამატებითი სვეტების საფუძვლების კვალს, ავრელიუს ვიქტორის დამატებითი თაღები არ შემორჩენილა და დღეს მხოლოდ ორიგინალური, ერთადერთი თაღი დგას.

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძველი რომის არქიტექტურა
კატეგორია:იტალიის კარიბჭეები