როტშილდის ჟირაფი

როტშილდის ჟირაფი () — ნუბიური ჟირაფის ეკოტიპი. ის გადაშენების საფრთხეში მყოფი ჟირაფის სახეობაა, რომლის მხოლოდ 1399 ზრდასრული ინდივიდი იყო აღრიცხული ველურ ბუნებაში 2018 წლის მონაცემით. როტშილდის ჟირაფი გადაშენების პირას მყოფი ქვესახეობაა, რომლის დაცვა ძირითადად უგანდასა და კენიაში მიმდინარეობს. მათი გარჩევა შესაძლებელია შედარებით ღია შეფერილობის ბალნითა და ფეხის ქვედა ნაწილებზე ლაქების არარსებობით. ამ ჟირაფების დაცვის მთავარ ადგილს კენიის ჟირაფების ცენტრი წარმოადგენს.

ტაქსონომია და ევოლუციის ისტორია
მინი|მარცხნივ|როტშილდის ჟირაფები ნაკურუს ტბის ეროვნულ პარკში კენიაში
მინი|მარცხნივ|როტშილდის ჟირაფები მერჩისონ-ფოლსის ეროვნულ პარკში უგანდაში
ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის (IUCN) კლასიფიკაციით არსებობს, მხოლოდ ერთი ჟირაფის სახეობა, რომელიც შემდეგ ცხრა ქვესახეობად იყოფა. სახელწოდება Giraffa camelopardalis rothschildi ეწოდა ტრინგის მუზეუმის დამფუძნებელ უოლტერ როტშილდის საპატივმცემლოდ. ის ასევე ცნობილია როგორც ბარინგოს ჟირაფი, რომლის სახელი კენიის ბარინგოს ტბისგან მომდინარეობს და უგანდური ჟირაფი. ველურ ბუნებაში მყოფი ყველა ინდივიდი კენიისა და უგანდის დაცულ ტერიტორიებზე ცხოვრობს. 2007 წელს როტშილდის ჟირაფის ცალკე, სხვა ჟირაფებისგან დამოუკიდებელ სახეობად გამოყოფის სურვილი გაჟღერდა. 2016 წელს, მას შემდეგ, რაც ნუბიური ჟირაფი ცალკე სახეობად გამოაცხადეს, ის ნუბიურ ჟირაფთან ერთად, ერთი სახეობის ინდივიდებს მიაკუთვნეს, თუმცა ეს კლასიფიკაცია საყოველთაოდ აღიარებული ჯერ არ არის.

მახასიათებლები
როტშილდის ჟირაფი სხვა ქვესახეობებისგან ადვილად გასარჩევია. ყველაზე თვალსაჩინო განსხვავება მისი ბალნის შეფერილობაა. მაშინ როდესაც ბადისებრ ჟირაფს მკვეთრად გამოკვეთილი მუქი ლაქები და ერთმანეთთან დაკავშირებული ნათელი თეთრი ზოლები აქვს, როტშილდის ჟირაფი გარეგნობით უფრო მასაის ჟირაფს ჰგავს. თუმცა, მასაის ჟირაფთან შედარებით, როტშილდის ეკოტიპი უფრო ღია ფერისაა, მისი ნარინჯისფერ-ყავისფერი ლაქები ნაკლებად დაკბილულია და უფრო გლუვი ფორმისაა, ხოლო ლაქებს შორის დამაკავშირებელი ზოლები, ბადისებრი ჟირაფის მკვეთრი თეთრისგან განსხვავებულია და კრემისფერია. გარდა ამისა, როტშილდის ჟირაფს ფეხის ქვედა ნაწილებზე არ გააჩნია ლაქები, რაც ვიზუალურად ისეთ შთაბეჭდილებას ტოვებს, თითქოს თეთრი წინდები ეცვას.

როტშილდის ჟირაფის კიდევ ერთი განმასხვავებელი ნიშანია თავზე ოსიკონების (ძვლოვანი რქების) რაოდენობა, რომელიც ვიზუალურად შედარებით რთულად შესამჩნევია. ეს არის ჟირაფის ერთადერთი ფენოტიპი, რომელიც დაბადებიდან ხუთი ოსიკონით იბადება. ამ ხუთიდან ორი დიდია და თავის ზედა ნაწილში თვალსაჩინო ადგილას მდებარეობს, რაც ყველა ჟირაფისთვის საერთო მახასიათებელია. მესამე ოსიკონი ხშირად ჩანს შუბლზე, ხოლო დანარჩენი ორი თითოეული ყურის უკან არის განლაგებული. რაც შეეხება ჰიბრიდიზაციასა და საცხოვრებელ გარემოს: როტშილდის ჟირაფს აქვს გენეტიკური მახასიათებლები, რომლებიც სხვა ჟირაფების ტიპებში, როგორც წესი, არ გვხვდება. სწორედ ეს უნიკალური გენეტიკური მარკერები იცავს მათ პოპულაციას გადაშენებისა და ჰიბრიდიზაციისგან. ისინი ასევე ფიზიკური პარამეტრებითაც გამოირჩევიან. როტშილდის ჟირაფი ბევრ სხვა სახეობაზე უფრო მაღალია და შეიძლება მისმა სიმაღლემ 5,88 მეტრს მიაღწიოს. წონით კი ისინი დაახლოებით 1134 კილოგრამამდე არიან.

მამრი როტშილდის ჟირაფები მდედრებზე ბევრად უფრო მძიმე წონისები არიან და მათ თავზე არსებული ორი ძირითადი ოსიკონი ხშირად მთლიანად მელოტია, რაც ერთმანეთთან დაპირისპირებით არის გამოწვეული. მამრები, როგორც წესი, უფრო მუქი შეფერილობის არიან, ვიდრე მდედრები, თუმცა ეს სქესის ამოცნობის უტყუარი მაჩვენებელი არ არის და ყოველთვის არ მუშაობს.

როტშილდის ჟირაფის ხორცი საკმაოდ ტკბილი გემოთი ხასიათდება, ხოლო მისი ძვლები შეიცავს სპეციფიკური ტიპის ცხიმს, რომელსაც ადგილობრივები ტრადიციულ კულტურაში სამედიცინო დანიშნულებით იყენებენ.

საცხოვრებელი გარემო და გავრცელების არეალი
როტშილდის ჟირაფის იზოლირებული სახეობები ცხოვრობენ უგანდისა და კენიის სავანებში, მდელოებსა და ნათელ ტყეებში. ეს სახეობა, სავარაუდოდ, რეგიონულად გადაშენებულია სამხრეთ სუდანსა და კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. როტშილდის ჟირაფების მთლიანი სახეობის დაახლოებით 60% უგანდაში ცხოვრობს.

ეკოლოგია და ქცევა
როტშილდის ჟირაფები წყვილდებიან წლის ნებისმიერ დროს და მათი მაკეობის პერიოდი 14-დან 16 თვემდე გრძელდება. როგორც წესი, დედალი შობს ერთ ნაშიერს. ჟირაფები ცხოვრობენ პატარა ჯოგებად, სადაც მამრები და მდედრები (ნაშიერებთან ერთად) ცალ-ცალკე იმყოფებიან და მხოლოდ შეჯვარების პერიოდში იყრიან თავს ერთად. როტშილდის ჟირაფები საკმაოდ ტოლერანტულები არიან სხვა ცხოველების მიმართ, თუკი ისინი მათთვის საფრთხეს არ წარმოადგენენ. ჩვეულებრივ, ისინი ძალიან მშვიდი და მეგობრული არსებები არიან, თუმცა შეჯვარების უფლების მოსაპოვებლად მამრი ინდივიდები საკმაოდ დიდი ბრძოლებს მართავენ. ვინაიდან ეს სახეობა მთელი წლის განმავლობაში მრავლდება, მამრებს შორის ბრძოლები საკმაოდ ხშირი მოვლენაა.

საფრთხეები და დაცვის ღონისძიებები
2018 წლის მონაცემებით, როტშილდის ჟირაფი კლასიფიცირებულია როგორც გადაშენების საფრთხესთან მიახლოებული სახეობა. ველურ ბუნებაში მისი ნახვა მცირე და შეზღუდულ არეალებშია შესაძლებელი, მაგალითად ასეთი გამორჩეული ადგილებია ნაკურუს ტბის ეროვნული პარკი კენიაში და მერჩისონ-ფოლსის ეროვნული პარკი უგანდის ჩრდილოეთ ნაწილში. როტშილდის ჟირაფის ბუნებრივი მტრები არიან აფთრები, ლომები, ნიანგები და ლეოპარდები.

მერჩისონ-ფოლსის ეროვნულ პარკში მკვლევრებმა შენიშნეს ორი ჯუჯა ჟირაფი, რომელთა სიმაღლე მხოლოდ 2,9 მეტრს შეადგენდა. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ მათი ზომა შესაძლოა გენეტიკურმა გადახრებმა გამოიწვია, რაც, სავარაუდოდ, ახლო ნათესავებს შორის შეჯვარების შედეგია და სახეობის შემცირებული რაოდენობითა და გენეტიკური მრავალფეროვნების ნაკლებობით არის გამოწვეული.

მინი|200პქ|Parque de las Leyendas-ის ზოოპარკში განთავსებული ნიმუში კენიაში, ნაკურუს სოისამბუს დაცულ ტერიტორიაზე მდებარე დაბალი ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზების გამო, როტშილდის სამი ჟირაფი დენის დარტყმის შედეგად მოკვდა.

ჟირაფების გენეტიკური მრავალფეროვნების გასაზრდელად სხვადასხვა პროექტი ხორციელდება, მათ შორის ყველაზე ცნობილია ჟირაფების ცენტრი კენიის დედაქალაქ ნაირობიში. 2011 წლის იანვრის მონაცემებით, როტშილდის ჟირაფის 450-ზე მეტი ინდივიდი იმყოფება Species360-ში რეგისტრირებულ ზოოპარკებში და ეს მონაცემი არ მოიცავს ნაირობის ჟირაფების ცენტრს. როტშილდის და ბადისებრი ჟირაფები ზოოპარკებში ყველაზე ხშირად წარმოდგენილი ჟირაფის ფენოტიპებია.International Species Information System (2011). Giraffa camelopardalis. Version 12 January 2011. ამ სახეობის გამრავლება მისი გადარჩენის ერთ-ერთი მცდელობაა. ჟირაფების ცენტრი არის სახეობის დასაცავად განკუთვნილი დაწესებულება, რომელიც სპეციალიზირებულია როტშილდის ჟირაფების დაცვასა და სახეობის ზრდაზე. ჟირაფების ველურ ბუნებაში გაშვება დაახლოებით 2-3 წლის ასაკში ხდება, როდესაც ისინი უკვე საკმარისად დამოუკიდებლები არიან გადარჩენისთვის. ამ ცენტრმა ველურ ბუნებაში უკვე 40-ზე მეტი ჟირაფი დააბრუნა.

სქოლიო

კატეგორია:ჟირაფები
კატეგორია:კენიის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:სამხრეთ სუდანის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:უგანდის ძუძუმწოვრები