პრედრაგ რისტიჩი

პრედრაგ რისტიჩი (, დ. 17 იანვარი, 1931, ბელგრადი — გ. 5 აგვისტო, 2019, ბელგრადი) — სერბი არქიტექტორი და პროფესორი, ცნობილია თავისი ნამუშევრებით საკრალური (რელიგიური) არქიტექტურის სფეროში.

ბიოგრაფია
პრედრაგ რისტიჩი დაიბადა 1931 წლის 17 იანვარს, ბელგრადში. მისი მშობლები წარმოშობით ჰერცეგოვინადან იყვნენ. მამა, პეტარ რისტიჩი, პირველი მსოფლიო ომის ვეტერანი და მექანიკოს-ინჟინერი იყო. მის ოჯახურ სახლს სენჯაკში იუგოსლავიის კომუნისტურმა ხელისუფლებამ კონფისკაცია გაუკეთა, ხოლო თავად პეტარი, როგორც მტკიცე ანტიკომუნისტი, ექვსი წელი ციხეში გამოკეტა. რისტიჩმა ბელგრადის უნივერსიტეტის არქიტექტურის ფაკულტეტი დაამთავრა. მისი სადიპლომო ნამუშევარი დავის საგანი გახდა, რადგან მასში წარმოდგენილი იყო „საფესტივალო დარბაზი“, რომელიც, სინამდვილეში, ადაპტირებული მართლმადიდებლური ეკლესია იყო ჯვრის გარეშე. 1980 წელს მან გრაცის უნივერსიტეტში „Лепенски Вир“ (მეზოლითური მონადირეების სადგომი, რომელიც სერბეთის ტერიტორიაზეა აღმოჩენილი.) არქიტექტურაზე დისერტაცია წარმატებით დაიცვა.

მსოფლიოს მასშტაბით რისტიჩის პროექტების მიხედვით აშენებულია 150-ზე მეტი ეკლესია და მონასტერი. ორიგინალური პროექტების შექმნის გარდა, ის აქტიურად მონაწილეობდა ისტორიული შენობებისა და ტაძრების აღდგენაში და არაერთი რესტავრაციის ხელმძღვანელი იყო. ზოგიერთი რესტავრაცია იმ პროექტისა, რომელსაც ის კოორდინაციას უწევდა, ბოსნიის ომის დროს ფრონტის ხაზის მახლობლად ხორციელდებოდა. რისტიჩი მიჩნეული იყო საკრალური არქიტექტურის ერთ-ერთ ლიდერად და ამ დარგის ძველი სტანდარტებისა და ტექნიკის ღრმა მცოდნედ.

არქიტექტორი სერბული მართლმადიდებელი ეკლესიის ხელოვნებისა და კონსერვაციის აკადემიაში, მისი დაარსების დღიდან, რამდენიმე საგანს ასწავლიდა. ის ასევე კითხულობდა ლექციებს პრიშტინის, ვენის, გრაცისა და პარიზის უნივერსიტეტებში და მუშაობდა ავტორად და ხელოვნებათმცოდნედ ყოველდღიურ გათეთ „პოლიტიკაში“ და სხვა ჟურნალებსა და გაზეთებში.

რამდენიმე იუგოსლავიელი მხატვართან ერთად, მათ შორის თავის მეგობრებთან ლეონიდ შეიკასთან და ოლია ივანიცკაიასთან ერთად, დააარსა სამხატვრო ჯგუფი „მედიალა“.

არქიტექტორის თოთხმეტი პროექტი განადგურდა იუგოსლავიის ომების დროს,Fernández-Cobián, Esteban (2014). Between Concept and Identity . Cambridge Scholars Publishing. p. 129. მათ შორის ეკლესია ხორვატიის ქალაქ სლავონსკი-ბროდში. გაზეთ „დანასის“ ინტერვიუში რისტიჩი ამტკიცებდა, რომ სლავონსკი-ბროდის ეკლესია ხორვატიის პარლამენტის დეპუტატმა ანტე პრკაჩინმა ააფეთქა.

2012 წელს მან გამოსცა წიგნი „კოლაჩი“, სადაც თავისი შეხედულებები გამოთქვა მართლმადიდებლურ არქიტექტურაზე.

რისტიჩი გარდაიცვალა 2019 წლის 5 აგვისტოს, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ. მის ხსოვნას მიტროპოლიტმ ამფილოხიემ (რადოვიჩი) აღუნიშნა.

პრედრაგ რისტიჩი დაჯილოდოვებულია სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი ჯილდოთი,  „Орден светог Саве“, განსაკუთრებული დამსახურებისთვის ეკლესიისა და სერბული კულტურის წინაშე და რამდენიმე სხვა ეროვნული და საერთაშორისო ჯილდოთი. რიგი ავტორები მას მომირ კორუნოვიჩს ადარებდნენ, რადგან ორივე არქიტექტორი სერბული შუასაუკუნოვანი არქიტექტურისა და რომანტიზმის გავლენის ქვეშ იყო მოქცეული.

სქოლიო

კატეგორია:სერბები საქმიანობის მიხედვით