კამრან აზიზი

კამრან აზიზი (დ. 1922, ნიქოზია – გ. 7 მარტი, 2017, ჩრდილოეთ ნიქოზია) — კვიპროსელი მუსიკოსი და ფარმაცევტი. იგი იყო პირველი ქალი კომპოზიტორი  და პირველი ქალი ფარმაცევტითურქულ-კვიპროსულ საზოგადოებაში. მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა თურქულ-კვიპროსული ფოლკლორული მუსიკის განვითარებაში — იმდენად, რომ ფაქტობრივად საფუძველი ჩაუყარა ჟანრს თანამედროვე გაგებით . ის ასევე იყო ერთ-ერთი პირველი ქალი მუსიკოსი, რომელმაც საზოგადოებრივ სივრცეში გამოსვლა დაიწყო, თავის კოლეგასთან ჯალე დერვიშთან ერთად, იყო პიონერი დასავლური მუსიკის დაკვრასა და სწავლების მიმართულებით. 

 ადრეული ცხოვრება 
აზიზი დაიბადა 1922 წელს. ის იყო ექიმ მეჰმეტ აზიზის შვილი — კაცის, რომელსაც მიაწერენ მალარიის აღმოფხვრას კვიპროსში. მისი უფროსი და, თურქან აზიზი, მოგვიანებით გახდა კუნძულის პირველი მთავარი მედდა. მუსიკალური განათლება მან 8 წლის ასაკში მიიღო, როცა დაიწყო ფორტეპიანოს სწავლა."Nesilden Nesile Kamran Aziz" (a documentary on Kamran Aziz) (in Turkish) სწავლა დაამთავრა ნიქოზიის ამერიკულ აკადემიაში.

მან ფარმაკოლოგიის განათლება მიიღო კვიპროსის მთავრობის მეშვეობით და 1944 წელს დაამთავრა სწავლა, რის შედეგადაც აიშე დანასთან ერთად გახდა პირველი თურქი კვიპროსელი ქალი ფარმაცევტი.
 მუსიკალური კარიერა 
აზიზმა მუსიკალური გადაცემები დაიწყო ბრიტანეთის სამხედრო რადიოზე 1945 წელს. ამავე წელს დაიწყო კლასიკური ნაწარმოებების თარგმნა თურქულად — რამდენიმე წლით ადრე, ვიდრე მსგავსი თარგმანები დაიწყებოდა თავად თურქეთში . 1950 წელს დააფუძნა მუსიკალური ანსამბლი სახელწოდებით კამრან აზიზი და მისი მეგობრები (თურქ. Kâmran Aziz ve Arkadaşları) . ანსამბლი გამოდიოდა რადიოში, მოგვიანებით კი — ტელევიზიით, კვიპროსის მაუწყებლობის კორპორაციის ეთერში, 1963 წლამდე. ისინი ასრულებდნენ პოპულარულ სიმღერებს, აგრეთვე ოპერის არიებისა და შუბერტის მსგავსი კომპოზიტორების ლიდერის თარგმანებს თურქულ ენაზე. ამ თარგმანების უმეტესობა თავად აზიზმა და მისმა კოლეგამ ჯალე დერვიშმა განახორციელეს. ამან მნიშვნელოვნად შეცვალა თურქულ-კვიპროსული საზოგადოების მუსიკალური გემოვნება და ანსამბლი პოპულარულად აქცია .

აზიზი და დერვიში ასევე ქმნიდნენ ტანგოებს, ვალსებსა და მარშებს. მიუხედავად იმისა, რომ მისი კომპოზიციების უმრავლესობა არ იყო ფოლკლორული, აზიზის მიერ შექმნილი რამდენიმე სიმღერა შთაგონებული იყო კვიპროსული ფოლკლორული მუსიკით. ეს სიმღერები განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობდა და დღეს უკვე თურქულ-კვიპროსული ფოლკლორული მუსიკის ნაწილად ითვლება .

მისმა როლმა თურქულ-კვიპროსული მუსიკალური ტრადიციის ჩამოყალიბებაში განაპირობა ის, რომ რესპუბლიკის ასამბლეის კულტურის კომიტეტმა აზიზს სპეციალური პრიზი მიანიჭა. 
 ფარმაცევტული კარიერა 
აზიზმა თავისი ფარმაცევტული დაწესებულება, „აზიზის ფარმაცია“ (Aziz Pharmacy), გახსნა 1947 წელს. კარიერის განმავლობაში მან პარალელურად მართავდა როგორც მუსიკალურ საქმიანობას, ასევე ფარმაციას. 1959 წელს მან 11 სხვა ფარმაცევტთან ერთად დააარსა თურქი კვიპროსელი ფარმაცევტების კავშირი (Turkish Cypriot Union of Pharmacists).

იგი მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ჩაშლილ მცდელობაში ჩრდილოეთ კვიპროსში პირველი ფარმაცევტული საწყობის დაარსების მიმართულებით — პროექტში, რომელიც მნიშვნელოვნად გაამარტივებდა მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობას და შეამცირებდა დეფიციტს. მოგვიანებით, 1988 წელს, მან ანალოგიური როლი შეასრულა Güç-ის საწყობის დაარსებაში, რომელიც იმ დროს ჩრდილოეთ კვიპროსში ყველაზე დიდი იყო. ეს საწყობი ერთობლივად ფლობდა სახელმწიფო საწარმო და კერძო ფარმაცევტები. მისთვის სახელი თავად კამრან აზიზმა მოიფიქრა და იგი ამ საწყობის სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი იყო 1997 წლამდე.

აზიზმა თავისი ფარმაცია დახურა 1997 წელს. მისი საქმიანობა შთაგონების წყაროდ იქცა ადგილობრივი ფარმაკოლოგიის მუზეუმისთვის, რომელიც 2011 წელს გაიხსნა.
 სიკვდილი 
აზიზი 2017 წელს ჰოსპიტალიზებული იყო ფილტვის გართულებების გამო და ერთი თვის განმავლობაში რჩებოდა ჩრდილოეთ ნიქოზიაში მდებარე დოქტორ ბურჰან ნალბანტოღლუს სახელობის სახელმწიფო საავადმყოფოში. იგი გარდაიცვალა 2017 წლის 7 მარტს, 95 წლის ასაკში — ერთი დღით მას შემდეგ, რაც საავადმყოფოდან გაეწერა.

მისი სამგლოვიარო ლოცვა გაიმართა ისმაილ საფას მეჩეთში,  დაკრძალეს ნიქოზიაში . თურქი კვიპროსელი პრეზიდენტი მუსტაფა აქინჯი და პრემიერ-მინისტრი ჰუსეინ ოზგიურგიუნი გამოეხმაურნენ მის გარდაცვალებას სამძიმრის შეტყობინებებით

სქოლიო

კატეგორია:ქალები