ბისე მიცი ვასალო

ბისე მიცი ვასალო (დაბადებული როგორც ბეატრიქს ვასალო, ასევე ცნობილია როგორც ბისე ვასალო და ბისე მიცი; დ.11 ნოემბერი 1899 – გ.22 თებერვალი 1985) — მალტელი პიანისტი, რომელიც მიიჩნევა თავისი თაობის ერთ-ერთ გამორჩეულ მუსიკოსად. იგი ასევე ცნობილი იყო როგორც კომპოზიტორ პაოლინო ვასალოს და მარია ანა გრექის ასული და ენრიკო მიცის — ყოფილი მალტის პრემიერ-მინისტრის — მეუღლე.

 ბავშვობა და განათლება  
ბისე ვასალომ სწავლა დაიწყო მამამისის, მალტელი კომპოზიტორის პაოლინო ვასალოს ხელმძღვანელობით, რომელიც მუდმივი მამოძრავებელი ძალა იყო მისი ადრეული მუსიკალური კარიერის განმავლობაში. მამის ხელმძღვანელობით იგი სწავლობდა პიანინოსა და ვიოლინოზე დაკვრას. საბოლოოდ, პაოლინო ვასალომ თავად უბიძგა შვილს, ერთ-ერთ ინსტრუმენტს არჩევა ერჩია. ბისემ არჩევანი პიანინოზე შეაჩერა, თუმცა ვიოლინოსადმი სიყვარულს არასდროს განშორებია.

1908 და 1909 წლებში ბისე ვასალომ მიიღო გამორჩეული შეფასება როგორც ქვედა, ასევე მაღალი დონის გამოცდებში პიანინოზე შესრულებისთვის, რომელიც ტარდებოდა მუსიკის სამეფო აკადემიისა და სამეფო კოლეჯის დაქვემდებარებული ასოცირებული საბჭოს მიერ.

 კონცერტები  
ბისე ვასალოს პირველი მნიშვნელოვანი გამოსვლა გაიმართა 1909 წლის მაისში, როდესაც მან კლასიკური მუსიკის სოლო კონცერტი წარადგინა მანოელის თეატრში. ეს ღონისძიება გაიმართა მალტის ეპისკოპოსი პიეტრო პაჩეს პატრონაჟით და მისი შემოსავალი გადაეცა წმინდა იოსების დებს სლიემაში. რამდენიმე გაზეთმა კონცერტი აღფრთოვანებით შეაფასა: „პიანისტი ასეთი ახალგაზრდა და ასეთი დიდი ნიჭით ცოტაა მთელ მსოფლიოში, ამიტომ გვაქვს საამაყო და სასიხარულო“, „ბისე — პატარა მოცარტია“.

მან მონაწილეობა მიიღო ქველმოქმედებით კონცერტშიც ვალეტაში, რომელიც ორგანიზებული იყო წმინდა ვინცენტ დე პოლის საზოგადოებისთვის. ვოკალურ-ინსტრუმენტული კონცერტი გაიმართა 1910 წლის 1 მაისს კოსპიკუაში, კინემატოგრაფის თეატრში.

1911 წლის ივნისში, 11 წლის ასაკში, ბისე ვასალომ გამართა ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი გამოსვლა კარიერაში — მან დაუკრა „სკარლატის დარბაზში“ ვინჩენცო ბელინის კონსერვატორიაში, პალერმოში. კონცერტი გაიმართა კასტელრეალეს პრინცესის პატრონაჟით. მილანის გაზეთმა Rassegna Melodrammatica-მ დაწერა: „სკარლატის დარბაზში გაიმართა კონცერტი, რომელშიც მთავარი ფიგურა იყო 11 წლის ბისე ვასალო მალტადან. იგი აღწერეს როგორც ჭეშმარიტი პიანისტი-საოცრება. გამოჩენილმა და თავდაჭერილმა აუდიტორიამ მას სრული ტრიუმფით დააჯილდოვა“.

1912 წელს მან გამოსვლა გამართა სამეფო ოპერის თეატრში, ვალეტაში. ერთ-ერთი ადგილობრივი გაზეთი წერდა: „ბისე ვასალო, რომელიც ასეთი პატარა ასაკში უკვე შეიძლება შედარებული იქნას უცხოეთის დიდ პიანისტებთან, ერთ დღეს თავისი სახელით გვერდით დაუდგება მათ, ვინც თავის ხელოვნებით უკვდავი გახდა“.

1914 წლის კონცერტის შემდეგ, კვლავ სამეფო ოპერის თეატრში, ვალეტაში, პრესაში დაიწერა: „როგორ უნდა ვუწოდოთ ამ 14 წლის პიანისტს? ჩვენ მას ვუწოდებთ ფენომენალური“.

1923 წელს, იმავე წელს, როცა გარდაიცვალა ბისეს მამა, მან გამართა რეციტალი ვიგმორის დარბაზში, ლონდონში. როგორც ერთ-ერთ მიმოხილვაში ითქვა: „ბისე ვასალო არის მალტის სარწმუნოება და პატივი“.

1946 წლის 18 ოქტომბერს ბისე ვასალომ მონაწილეობა მიიღო მალტელი კომპოზიტორის, კარმელო პაჩეს კონცერტში, რომელსაც დირიჟორობდა ფრანჩესკო ბელიცი. კონცერტი გაიმართა ბრიტანულ ინსტიტუტში, ვალეტაში.

მისი კიდევ ერთი გამორჩეული გამოსვლა შედგა 1952 წელს, ფლორიანაში, ფენიქსიის სასტუმროს უნივერსიტეტის დარბაზში.

 ცხოვრება და ოჯახი  
1926 წლის 26 ივნისს ბისე ვასალო დაქორწინდა ენრიკო მიციზეწყარო: წმინდა პავლეს ნავსეშეწირვის ეკლესიის არქივის მასალები, ვალეტა., რომელიც იმ დროს ნაციონალისტური პარტიის ლიდერი იყო. მოგვიანებით, 1950 წელს, ენრიკო მიცი გახდა მალტის პრემიერ-მინისტრი, თუმცა რამდენიმე თვეში გარდაიცვალა.

1927 წლის 25 ივლისს ბისესა და ენრიკოს შეეძინათ ვაჟი, რომელსაც დაარქვეს ფორტუნატო მიცი (1927–2017) — ენრიკოს მამის, ფორტუნატო მიცის (1844–1905) სახელის პატივსაცემად.

ფორტუნატო მიცი, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც ნატოლინო, 1952 წელს ხელდასხმული იქნა მღვდლად, ხოლო 1955 წელს დააარსა ორგანიზაცია Moviment Azzjoni Socjali (MAS – სოციალური ქმედების მოძრაობა).

 ომის პერიოდის ცხოვრება 
ბისე ვასალოს და მის შვილს მძიმე დროება გამოიარეს ოჯახური კავშირის გამო ენრიკო მიცისთან. 1940 წელს, როდესაც აქტიურად მიმდინარეობდა მსჯელობა მალტის მეორე მსოფლიო ომში ჩართვის შესახებ, ენრიკო მიცი დააკავეს, იტალიისადმი სიმპათიების გამო, და თავდაპირველად დააკავეს კორდინში, ფორტ სალვატორეში, ხოლო შემდეგ გადაიყვანეს რაბათში, წმინდა აგათას მონასტერში. წერილში, რომელიც თარიღდება 1940 წლის 19 ივნისით, ბისე წერს: „მიკვირს, როგორ არ იღებ ჩემს წერილებს, რადგან დღემდე თითქმის ყოველდღე გწერდი“ — „Mi meraviglio come mai non ricevi le mie lettere perchè fin’ora ho scritto sempre quasi ogni giorno“.

იყო პერიოდი, როცა ბისე და მისი ვაჟი რაბათის ქუჩებში დადიოდნენ, ენრიკოს მოსანახულებლად, და ადგილობრივი მოსახლეობისგან სიტყვიერ შეურაცხყოფას იღებდნენ — მათ კარტოფილის ნაფცქვენებსა და კვერცხის ნაჭუჭებს ესროდნენ.

1942 წლის თებერვალში, იმდროინდელმა მალტის გუბერნატორმა, სერ უილიამ დობიმ, გასცა ბრძანება ენრიკო მიცისა და კიდევ 47 მალტელი მოქალაქის გაძევების შესახებ უგანდაში. მხოლოდ 1945 წელს მიეცათ მათ ქვეყანაში დაბრუნების ნება.

მისი დაბრუნების შემდეგ ენრიკო მიცი სწრაფად დაბრუნდა პოლიტიკაში და 1950 წლის არჩევნებზე, რომელიც 2-დან 4 სექტემბრამდე ჩატარდა, დაინიშნა პრემიერ-მინისტრად. თუმცა წარმატება ხანმოკლე აღმოჩნდა — ის გარდაიცვალა იმავე წლის 20 დეკემბერს, 65 წლის ასაკში. ენრიკო მიცის მიენიჭა სახელმწიფო პანაშვიდი და დღემდე ის რჩება ერთადერთ პრემიერ-მინისტრად მალტის ისტორიაში, რომელიც მოქმედების პერიოდში გარდაიცვალა.

 მოგვიანო წლები 
ბისე მიცი ვასალო მთელი ცხოვრების განმავლობაში მტკიცედ დგას გადაწყვეტილებაზე — არასდროს გადაეფაროს ქმრის 사მისთვის ქვეყნის სამსახურში მიშვებულ მიზანს. როგორც ერთგულად გვერდში ედგა მეუღლეს, მოგვიანებით ისვე მიუძღვნა საკუთარი თავი შვილის — ფორტუნატო მიცის — სასულიერო და სოციალურ მოწოდებას. ეს ყველაფერი ხდებოდა იმ პერიოდში, როდესაც მალტის კუნძულები უმძიმეს ომისშემდგომ გამოწვევებს განიცდიდა.

ბისე მიცი ვასალო სიცოცხლის ბოლო წლებში მთლიანად მიუძღვნა თავი პედაგოგიურ საქმიანობას. მას დიდი ენთუზიაზმით მოჰყავდა გაკვეთილები და პირადად გაუწია მეცადინეობა მალტის არაერთ გამორჩეულ პიანისტს. პიანინოს სწავლება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მისი შემოსავლის წყაროდ იქცა 1950 წელს მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ. მეუღლე გარდაიცვალა უკიდურეს სიღარიბეში, ხოლო სახელმწიფო პენსიის დანიშვნა გარკვეული დროის შემდეგ განხორციელდა.

მისი შვილის მეგობარი, ჯო ფელიჩე პაჩე, რომელიც ხშირად სადილობდა მათთან ერთად სასკოლო დღეებში, ასე იხსენებს: „ბისე იყო ფოლადისგან გამოჭედილი ქალი ოქროს გულით, რომელიც სრულიად დათმო საკუთარი ცხოვრება ოჯახისთვის, სრულად ჩაება მათი მიზნებისთვის ბრძოლაში, საკუთარ კარიერაზე უარის თქმის ფასად“.

ჯო ფელიჩე პაჩეს თქმით, 1960-იან წლებში ბისე მიცემული იყო უცხოეთში კონცერტების ჩატარების მოწვევით. მან ამ წინადადებაზე დიდხანს იფიქრა, თუმცა საბოლოოდ უარი განაცხადა, რადგან ვერ მოისაზრა შვილის დატოვება თუნდაც ორი კვირით — სჯეროდა, რომ ეს მისი სასულიერო გზისათვის ხელისშემშლელი იქნებოდა.

მისი ყოველდღიური რუტინა მოიცავდა დილის გაკვეთილებს, რის შემდეგაც შუადღიდან 12:30 საათამდე საკუთარ სიამოვნებისთვის უკრავდა, განსაკუთრებით — შოპენს, რომელიც მისი საყვარელი კომპოზიტორი იყო. ამის შემდეგ მიდიოდა სამზარეულოში სადილზე შვილთან და ჯო ფელიჩე პაჩესთან ერთად, ხოლო ნამადენიდან განაგრძობდა გაკვეთილებს დღის მეორე ნახევარში.

 გარდაცვალება და მემკვიდრეობა 
ბისე მიცი ვასალო გარდაიცვალა 1985 წლის 22 თებერვალს, 85 წლის ასაკში.

1987 წელს მალტის ქალთა ეროვნული საბჭომ (National Council of Women of Malta) დააარსა ბისე მიცი ვასალოს სახელობის მუსიკის კონკურსი მის პატივსაცემად. კონკურსის ჟიურის თავმჯდომარე ცინტია ტერნერი იყო მის გარდაცვალებამდე 2021 წლამდე. კონკურსი იმართება ორწლიურად და მისი დაარსების დღიდან უწყვეტად ტარდება.

ბისე მიცი ვასალოს სახელი ეწოდა სახელმწიფო დაწყებით სკოლას პემბროკში, აგრეთვე რამდენიმე ქუჩას ამავე ადგილას და სანტა ლუჩიაში.

სქოლიო

კატეგორია:მალტელი პიანისტები
კატეგორია:მალტელი ქალი პიანისტები
კატეგორია:მუსიკოსები ვალეტადან
კატეგორია:პოლიტიკოსთა მეუღლეები
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:პიანისტი