შიზოგონია

შიზოგონია – ბიოლოგიაში – უმარტივესების უსქესო გამრავლების ფორმაა, რომელიც ხასიათდება დედეული უჯრედის ბირთვის მრავალჯერადი დაყოფით, რასაც შემდეგ მისდევს ციტოპლაზმის დაყოფა და მრავალი შვილი უჯრედის – მეროზოიტის – წარმოქმნა. ეს პროცესი განსაკუთრებით დამახასიათებელია სპოროზოანებისთვის, როგორიცაა მალარიის პლაზმოდიუმი (Plasmodium spp.).

 პროცესი 
შიზოგონია იწყება ბირთვის მრავლობითი დაყოფით (მიტოზის გზით), რის შედეგადაც ერთი უჯრედი შეიცავს რამდენიმე ბირთვს. შემდეგ ციტოპლაზმა თანდათან იყოფა თითოეული ბირთვის ირგვლივ და ყალიბდება დამოუკიდებელი შვილი უჯრედები. საბოლოოდ, დედობრივი უჯრედი იშლება და ათავისუფლებს ახალწარმოქმნილ მეროზოიტებს.

 შიზოგონიის ტიპები 
შიზოგონია შეიძლება მოხდეს მასპინძელი ორგანიზმის სხვადასხვა ქსოვილში:

ჰეპატური შიზოგონია – მიმდინარეობს ღვიძლის უჯრედებში.

სისხლური შიზოგონია – მიმდინარეობს სისხლის წითელ უჯრედებში (ერითროციტებში).

გასტროინტესტინალური შიზოგონია – ვითარდება ნაწლავებში ზოგიერთი პარაზიტის შემთხვევაში.

 მაგალითები 
ყველაზე ცნობილი შიზოგონიის მაგალითია მალარიის პლაზმოდიუმის სიცოცხლის ციკლი. ინფიცირებული კოღოს (Anopheles) საშუალებით ადამიანის ორგანიზმში მოხვედრილი სპოროზოიტები აღწევენ ღვიძლში, სადაც შიზოგონიის მეშვეობით მრავლდებიან და წარმოქმნიან ასობით მეროზოიტს. ისინი შემდგომ bloodstream-ში გადადიან და იჭრებიან ერითროციტებში, სადაც გრძელდება სისხლური შიზოგონია. ამ პროცესს თან ახლავს მალარიისათვის დამახასიათებელი პერიოდული ცხელება.

 მნიშვნელობა 
შიზოგონია პარაზიტებისთვის წარმოადგენს სწრაფი გამრავლებისა და გავრცელების საშუალებას მასპინძელ ორგანიზმში. ის უზრუნველყოფს ინფექციის ინტენსივობას და გადაცემის ეფექტიანობას. შიზოგონიის დეტალური ცოდნა მნიშვნელოვანია ინფექციური დაავადებების, განსაკუთრებით მალარიის, დიაგნოსტიკისა და პრევენციის თვალსაზრისით.

 ასევე იხილეთ 
მიტოზი

მეიოზი

უსქესო გამრავლება

მალარია

 ლიტერატურა 
Dawes, B. (1961). Biology of Plasmodium.

Cox, F.E.G. (2002). History of the discovery of the malaria parasites and their vectors.