ბისტრიკის რკინიგზის სადგური

ბისტრიკის რკინიგზის სადგური (ბოსნ. Zgrada željezničke stanice Bistrik) — ისტორიული სარკინიგზო სადგური, რომელიც მდებარეობს სარაევოს ბისტრიკის უბანში, ბოსნია და ჰერცეგოვინაში. აშენდა 1906 წელს ავსტრია-უნგრეთის პერიოდში და წარმოადგენდა აღმოსავლეთი სარკინიგზო ხაზის (ოსტბანი) ტერმინალს, რომელიც აკავშირებდა სარაევოს უვაცთან, ფოჩასა და პრიბოიის მიმართულებით. შენობა ალპური-რომანტიული არქიტექტურის ნიმუშია და 2006 წლიდან ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული ძეგლის სტატუსი აქვს მინიჭებული.

 ისტორია 
ბისტრიკის სარკინიგზო სადგური აშენდა 1906 წელს, რაც დაემთხვა სარაევოდან უვაცამდე აღმოსავლეთი სარკინიგზო ხაზის დასრულებას. პროექტი განახორციელა ბოსნია და ჰერცეგოვინის სახელმწიფო სარკინიგზო ხაზების ტექნიკურმა დეპარტამენტმა. სადგურმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სარაევოს ბოსნია და ჰერცეგოვინის აღმოსავლეთ რეგიონებთან დაკავშირებაში, რამაც ხელი შეუწყო როგორც მგზავრთა, ისე ტვირთის გადაადგილებას.

1973 წელს აღმოსავლეთის სარკინიგზო ხაზის გაუქმების შედეგად, ბისტრიკის სადგურმა ფუნქციონირება შეწყვიტა. მანამდე სადგური მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა რეგიონში სატრანსპორტო კავშირის უზრუნველყოფაში და მრავალი მგზავრისა თუ ტვირთის გადაადგილებას ემსახურებოდა. თუმცა სარკინიგზო მოძრაობის შეჩერების შემდეგ, სადგურის შენობა თანდათანობით მიტოვებული დარჩა. აღარ არსებობდა საჭიროება მისი მოვლისა და გამოყენებისთვის, რაც საბოლოოდ გამოიწვია მისი ფიზიკური დეგრადაცია.

 არქიტექტურა 
შენობა აგებულია ალპური-რომანტიული სტილით, რომელიც დამახასიათებელია ავსტრია-უნგრული არქიტექტურისთვის. კომპლექსი თავდაპირველად მოიცავდა სასადილოს, სარკინიგზო მენეჯერის შენობას, საცავ დანადგარებს, გვირაბს და ხიდს. არქიტექტურული ანსამბლი ასახავს მე-20 საუკუნის დასაწყისის სარკინიგზო ინფრასტრუქტურის ფუნქციონალურ და ესთეტიკურ ღირებულებებს.

 კონსერვაცია 
მისი ისტორიული და არქიტექტურული მნიშვნელობის აღიარებით, ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული ძეგლების შენარჩუნების კომისიამ 2006 წელს ბისტრიკის სარკინიგზო სადგური ეროვნულ ძეგლად გამოაცხადა. გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა 2006 წლის 4-10 ივლისს ჩატარებულ სესიაზე კომისიის წევრების მიერ: ზეინებ აჰუნბაი, ამრა ჰაჯიმუჰამედოვიჩი (თავმჯდომარე), დუბრავკო ლოვრენოვიჩი, ლილიანა შევო და ტინა ვიკი.
270px|მინი|ბისტრიკის სადგური, 1910 წელი.

 აღდგენა და ამჟამინდელი გამოყენება 
2022 წელს სარაევოს მერიამ განახორციელა ბისტრიკის სარკინიგზო სადგურის შენობის ყოვლისმომცველი რესტავრაცია. რეკონსტრუქციის მიზანი იყო ორიგინალური არქიტექტურული თავისებურებების შენარჩუნება და ამავდროულად სივრცის კულტურული და საზოგადოებრივი მიზნებისთვის ადაპტაცია. რესტავრირებული შენობა ოფიციალურად გაიხსნა 2022 წლის 6 აპრილს. მერ ბენიამინა კარიჩმა გამოხატა სიამაყე ამ სიმბოლური სტრუქტურის აღორძინებით და ხაზი გაუსვა მისი მნიშვნელობა ქალაქის მემკვიდრეობისთვის.

 კულტურული მნიშვნელობა 
ბისტრიკის სარკინიგზო სადგური კულტურული მნიშვნელობის მატარებელია, როგორც სარაევოს ისტორიული განვითარებისა და არქიტექტურული მემკვიდრეობის სიმბოლო. იგი წარმოდგენილია სხვადასხვა კულტურულ ნაწარმოებში, მათ შორის 1972 წლის იუგოსლავური ფილმში „ვალტერი იცავს საარაიევოს“, სადაც მისი გამორჩეული არქიტექტურა ფონად გამოიყენებოდა.

 სქოლიო 

კატეგორია: ბოსნია და ჰერცეგოვინა