წითელი ეკლესია (ბულგარეთი)

წითელი ეკლესია (ბულგარეთი) (, გამოითქმის [tʃɛrˈvɛnɐ ˈtsɤrkvɐ])) —  დიდი, ნაწილობრივ შემონახული გვიანრომაული (ადრებიზანტიური) ქრისტიანული ბაზილიკა სამხრეთ-ცენტრალურ ბულგარეთში. ეკლესია, რომელიც თარიღდება V-VI საუკუნეების მიჯნაზე. მდებარეობს ქალაქ პერუშტიცთან ახლოს, პლოვდივის ოლქის დასავლეთში, ქალაქ პლოვდივიდან დაახლოებით 15 კილომეტრის (9.3 მილის) დაშორებით სამხრეთ-დასავლეთით. წითელი ეკლესია არის მყარი აგურის კონსტრუქციის იშვიათი ნიმუში გვიანი ანტიკური პერიოდიდან ბულგარეთში. სწორედ აგურების წითელმა ფერმა მისცა ეკლესიას მისი სახელი.

ისტორია და არქიტექტურა

სავარაუდოდ, აშენებული იმპერატორ ანასტასიუს I-ის დროს (491-518წწ). წითელი ეკლესიის პირვანდელი ზომები იყო 32,70 x 25,90 მეტრი (107,3 x 85,0 ფუტი). ჩრდილოეთის კედელი, საუკეთესოდ შემონახული, აღწევს დაახლოებით 14 მეტრს (46 ფუტს) სიმაღლეში. ეკლესიას აქვს ოთხი ნახევარგუმბათი, ნართექსი და გარე ნართექსი (ეგზონართექსი).  სამლოცველო მდებარეობს ეკლესიის სამხრეთ მხარეს, ნახევარგუმბათის ქვეშ. საბაპტისტერიო მოპირკეთებული იყო ვარდისფერი მარმარილოთი. ეკლესიას თავდაპირველად ჰქონდა გუმბათი, მაგრამ გუმბათიდან ძალიან ცოტა რამ შემორჩა.

ეკლესიის იატაკი დაფარული იყო მოზაიკებით და ინტერიერი მოხატული იყო ფრესკებით. წითელი ეკლესიის ადრეული კედლის მხატვრობა ასახავს ქრისტიანული ეკლესიების შიდა დეკორაციაში თანდათანობით გადასვლას რთული მოზაიკებიდან ფრესკებზე, რაც იმ დროისთვის ბუნებრივია. დეკორაციის გარკვეული ნაწილი შენახულია სოფიაში, ეროვნულ ისტორიულ მუზეუმში. ახლა დაკარგულია, თუმცა იმ ადრეული ფრესკების ნაწილი იყო აპოკრიფული სცენები იოანე ნათლისმცემლის მშობლების ცხოვრებიდან, კერძოდ, ელისაბედის გაქცევისა და ზაქარიას მკვლელობის შესახებ.

ითვლება, რომ წითელი ეკლესია თავდაპირველად იყო წამებულთა მავზოლეუმი (მარტირიუმი), რომელიც ინახავდა ცნობილი წმინდანის ნაწილებს. ეკლესია რეკონსტრუქციას დაექვემდებარა ადრეულ შუა საუკუნეებში. X-XI საუკუნეებში გვერდითი გასასვლელების რამდენიმე ნაწილი დაილუქა თვით ეკლესიიდან აღებული აგურების გამოყენებით, და აფსიდის წინ სივრცე იზოლირებულ იქნა ორმაგი ღობით. ეკლესიის გარშემო არსებული ნეკროპოლი ასევე დათარიღებულია შუა საუკუნეებით, და სწორედ იმ პერიოდში იქნა დამატებული ფრესკების მეორე ფენა.

წითელი ეკლესია პირველად ბულგარელი არქეოლოგების მიერ გაითხარა 1915 წელს. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამ შემდგომი კვლევა გადაავადა 1921 წლამდე, როდესაც გათხრები გაგრძელდა ბულგარული არქეოლოგიური ინსტიტუტის მიერ ამერიკელი ბიზანტიოლოგის, თომას უიტმორის, ფინანსური დახმარებით. 

სტრუქტურული დაზიანების გამო, ეკლესია ხის ხარაჩოებში ჩასვეს 1985 წელს. In 2013, the site was reopened after a renovation project made possible by substantial funding from the European Council. The wooden scaffolding was replaced with metal beams, structural enhancements made, and a visitor's centre constructed. 2013 წელს ობიექტი კვლავ გაიხსნა რენოვაციის შემდეგ, რომელიც შესაძლებელი გახდა ევროპის საბჭოს მნიშვნელოვანი დაფინანსების წყალობით. ხის ხარაჩოები შეიცვალა ლითონის კოჭებით, გარემო სტრუქტურულად გაუმჯობესდა და აშენდა ვიზიტორთა ცენტრი.

სოფიაში მდებარე წმინდა სოფიას ეკლესიასთან და ნესებირში არსებულ ძველ საეპისკოპოსოსთან ერთად, წითელი ეკლესია წარმოადგენს იმ პერიოდის ბულგარეთის ისტორიიდან მხოლოდ სამიდან ერთ-ერთ შემონახულ აგურის ეკლესიას. მყარი აგურის წყობა ზოგადად იშვიათი იყო და გვხვდებოდა შენობებში, რომლებიც აშენებულია V-XII საუკუნეებში ბიზანტიასა და ბიზანტიური გავლენის ქვეშ მყოფ რეგიონებში. არქიტექტურის ისტორიკოსი მარგარიტა კოევა მიიჩნევს ეკლესიას იმ ცვლილებების ერთ-ერთ მთავარ მაგალითად, რომლებიც მოჰყვა თანამედროვე ბულგარეთის მიწებზე მილანის ედიქტს 313 წელს.

სქოლიო

კატეგორია:ბულგარეთი
კატეგორია:საეკლესიო არქიტექტურა