წმინდა სამების მონასტერი (მეტეორა)

წმინდა სამების მონასტერი () — მართლმადიდებლური მონასტერი თესალიაში, ცენტრალური საბერძნეთი, მდებარეობს პინიოსის ხეობაში, ქალაქ კალაბაკას ჩრდილო-აღმოსავლეთით. მონასტერი განთავსებულია 400 მეტრზე მაღალი კლდოვანი ფლატის თავზე და წარმოადგენს 24 მონასტრის ნაწილს, რომლებიც თავდაპირველად აშენდა მეტეორაში, ერთ-ერთი უძველესია მეტეორას ჯერ კიდევ არსებულ მონასტრებს შორის. 24 მონასტრიდან ექვსი კვლავ მოქმედია და ღიაა ვიზიტორებისთვის. ეკლესია აშენდა XIV-XV საუკუნეების მიჯნაზე და შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში სათაურით „მეტეორა“.

გეოგრაფია
მონასტრები აშენებულია კლდოვან მწვერვალებზე მეტეორას დელტისებრ ვაკეზე. კლდეები აღწევს 400 მეტრზე მეტ სიმაღლეს. ისინი მდებარეობენ პინიოსის ხეობაში, თესალიის დაბლობზე, ქალაქ კალაბაკის მახლობლად. კლდოვანი მწვერვალები, რომლებიც ქიმიური ანალიზით 60 მილიონი წლისაა, შეიქმნა მიწისძვრების დროს და შედგება ქვიშაქვისა და კონგლომერატის ფორმაციებისგან, რაც გამოწვეულია მდინარისმიერი ეროზიით. ქანები ოდესღაც შიდა ზღვაში იყო პლიოცენის ეპოქაში. ისინი ამოიწია კონუსის სახით მიწისძვრების დროს, შექმნა ციცაბო კლდის სვეტები, ცნობილი როგორც „ზეციური სვეტები“. ეს არეალი გორაკიანი და ტყიანია, მდინარის ხეობებით და დაცული ტერიტორიაა, ცნობილი როგორც ტრიკალის ესთეტიკური ტყე.

წმინდა სტეფანესა და წმინდა სამების მონასტრები განცალკევებულია მთავარი ჯგუფისგან, რომლებიც უფრო ჩრდილოეთით მდებარეობენ. XX საუკუნემდე, წმინდა სამების მონასტერში ძალიან რთული მისასვლელი იყო, რაც მოითხოვდა ხეობის გადაკვეთასა და კლდოვანი გამონაშვერის გავლით შენობის შესასვლელამდე მიღწევას. სურსათ-სანოვაგე თოკის კიბეებზე კალათებით აჰქონდათ (ახლა ჯალამბარით). დღესდღეობით, შესაძლებელია კალაბაკიდან 3 კილომეტრის გავლა ფეხით მონასტრამდე მისასვლელად, ან ჯალამბარით მოქმედი ლიფტის გამოყენება. არსებობს გზა კლდის უკანა მხრიდან. ამჟამად მისასვლელი არის გვირაბებისა და 130 ქვის საფეხურის საშუალებით. ტერიტორიაზე მოიცავს 2-აკრიან (0.81 ჰა) ბაღს მწვერვალზე.

ჩრდილო-აღმოსავლეთით არის სამლოცველო (Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου) მიძღვნილი წმინდა ათანასე ცერცისადმი (Άγιος Αθανάσιος Τζέρτζης).

ისტორია
მონასტრების მშენებლობის ისტორია სახიფათო კლდეების თავზე მეტეორას მახლობლად მოხდა XIV-XV საუკუნეებს შორის. ამაზე ადრეც, XI საუკუნეში, რელიგიურმა თემებმა დააარსეს განდეგილთა საცხოვრებლები ამ კლდეების ძირში. XIV საუკუნეში, სერბებისა და ბერძნების იმპერატორი, იოანე უროში, ბერად აღიკვეცა და მეტეორაში გადავიდა; მან შეწირა, აღადგინა და დააარსა აქ მონასტრები. ამ საუკუნეში რეგიონში პოლიტიკური არეულობების დროს, ბერები შეეფარნენ კლდეების მიერ შეთავაზებულ უსაფრთხო თავშესაფარს. ბერი დომეტიუსი ითვლება მონასტრის დამაარსებლად, ადგილობრივი ლეგენდის თანახმად, იგი 1438 წელს მივიდა წმინდა სამების ადგილას. წმინდა სამება, მრავალი წყაროს მიხედვით, ააგეს 1475-1476 წლებში, თუმცა ზოგიერთი წყარო აცხადებს, რომ მონასტრისა და მისი მიმდებარე სამლოცველოს, რომელიც მიძღვნილია წმინდა იოანე ნათლისმცემლისადმი, მშენებლობის თარიღები უცნობია. წმინდა სამების მოხატულობა 1741 წლით თარიღდება. XV საუკუნის ბოლოსთვის, არსებობდა 24 ასეთი მონასტერი, როგორიცაა წმინდა სამება, რუსანუ-წმინდა ბარბარე და წმინდა ნიკოლოზ ანაპავსი. დამასკინე, იონა და პართენიოსი იყვნენ მფარველები და ისინი, ვინც მონაწილეობდნენ რესტავრაციაში; მათი სახელები ამშვენებს მონასტრის კედლებს.

მონასტრებიდან მხოლოდ ექვსი ფუნქციონირებს, მათ შორის წმინდა სამება. ეს ექვსი – წმინდა სამება, წმინდა სტეფანე, რუსანუ, წმინდა ნიკოლოზ ანაპავსი, ვარლაამი და დიდი მეტეორა – წარმოადგენს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლს სახელწოდებით „მეტეორა“. იუნესკოს მიერ სიაში შეტანა განხორციელდა 1988 წელს I, II, IV, V და VII კრიტერიუმების საფუძველზე.

არქიტექტურა
300px|მინი|სამების მონასტრის მოხატულობა
ეკლესიის გეგმა ჯვრის ფორმისაა და აქვს გუმბათი, რომელიც ორ სვეტზეა დაყრდნობილი. მონასტრის მთავარი ტაძარი აშენდა XV საუკუნეში და 1741 წელს ორმა ბერმა მოხატა ფრესკებით.Holy Trinity Monastery from Visit Meteora Travel. Retrieved 26 July 2013. აფსიდის ნაწილს წარმოადგენს ფსევდო-სამყურა ფანჯარა. არის თეთრი სვეტები და თაღები, ასევე ვარდისფერი ფილები. პატარა სკევოფილაკიონი (ეკლესიის საგანძური ან დარბაზი წმინდა ავეჯისთვის, რომელიც მინდობილია სკევოფილაქსზე), რომელიც ეკლესიას ესაზღვრება, აშენდა 1684 წელს. მისი ფართო ესონართექსის ცილინდრული თაღი აშენდა 1689 წელს და გაფორმდა 1692 წელს. წმინდა იოანე ნათლისმცემლის პატარა სამლოცველო, კლდეში გამოკვეთილი, შეიცავს XVII საუკუნის ფრესკებს. ის მდიდრულად იყო მორთული და ჰქონდა ძვირფასი ხელნაწერები; თუმცა, ეს საგანძური გაძარცვეს მეორე მსოფლიო ომის დროს, როდესაც იგი გერმანელებმა დაიკავეს. შენობის XVI საუკუნის ფრესკები მიჩნეულია პოსტ-ბიზანტიურ ნახატებად. კედლებს ამშვენებს წმინდა სისოს ჩონჩხის და ალექსანდრე დიდის გამოსახულების ფრესკა.

სამონასტრო ცხოვრება
ერთ დროს წმინდა სამებაში ორმოცდაათი ბერი ცხოვრობდა, მაგრამ XX საუკუნის დასაწყისისთვის მხოლოდ ხუთი იყო. ვიზიტორებს შესვლა ნებადართული აქვთ. ცნობილია, რომ პატრიკ ლი ფერმორმა რამდენიმე ათეული წლის წინ მოინახულა აქაური მონასტრები, ვარლაამის წინამძღვრის სტუმრის სტატუსით. მაშინაც კი, წმინდა სამება იყო ერთ-ერთი უღარიბესი მონასტერი მეტეორაში.

 პოპულარულ კულტურაში
 წმინდა სამების მონასტერში 1981 წელს გადაიღეს ჯეიმს ბონდის ფილმი „მხოლოდ თქვენი თვალებისათვის“.
 „ტენტენისა და ოქროს საწმისის“ სცენები 1961 წელს ასევე წმინდა სამების მონასტერში გადაიღეს.
 1957 წლის ფილმი „ბიჭი დელფინზე“ ნაწილობრივ მეტეორაშია გადაღებული. კლიფტონ ვების პერსონაჟი მეტეორას სტუმრობს და წმინდა სამების მონასტერში ადის ბიბლიოთეკაში კვლევის ჩასატარებლად.

სქოლიო

კატეგორია:მეტეორა
კატეგორია:XIV საუკუნის ეკლესიები