იანუსის ტაძარი

იანუსის ტაძარი () —  ტაძარი რომის ფორუმში, ემილიას ბაზილიკასთან ახლოს. ტაძარში იყო ორსახოვანი ღმერთის იანუსის, ბრინჯაოს ქანდაკება, ხოლო მისი კარი, რომელსაც იანუსის კარი ეწოდებოდა, ომისა და მშვიდობის სიმბოლო იყო. ომის დროს კარი იხსნებოდა, ხოლო მშვიდობის დროს იკეტებოდა, რაც რომის სამხედრო სტატუსის ძლიერ სიმბოლოს წარმოადგენდა.

 წარმოშობა 
ლივიუსის თანახმად, მეფე ნუმა პომპილიუსმა იანუსის ტაძარი ააგო, რათა ადრეული რომაელები მშვიდობისა და სულიერებისკენ მოექცია და მათი საომარი მიდრეკილებები დაეძლია. ეს იყო მისი უფრო ფართო ძალისხმევის ნაწილი, რომელიც რომაული საზოგადოების პატივისცემისა და წესრიგის დამკვიდრებას ისახავდა მიზნად. ტაძარი ფორუმიდან რომის სხვა ნაწილებში გადასასვლელის მთავარ წერტილს წარმოადგენდა, რადგან ფორუმი თავდაპირველად მეფის ეზო იყო.Wright, Horace W. "The Janus Shrine of the Forum." American Journal of Archaeology 29, no. 1 (1925): 79-81. Accessed April 12, 2020. doi:10.2307/497726.

 ძველი აღწერილობები 
პლუტარქემ ტაძარი აღწერა, როგორც ორმაგი კარით, რომელიც ომის დროს იხსნებოდა და მშვიდობის დროს იკეტებოდა. იგი იშვიათად იკეტებოდა რომის მუდმივი ომების გამო, რომელიც მის გაფართოებასთან ერთად მიმდინარეობდა. პროკოპიუსმა ტაძარი აღწერა, როგორც მცირე, კვადრატული და ბრინჯაოსგან დამზადებული, საკმარისად დიდი იანუსის ქანდაკების განთავსებისთვის.ნერონის მეფობის დროინდელ რომაულ მონეტებზეხშირადაა გამოსახული ტაძარი, როგორც მცირე მართკუთხა სტრუქტურა ორი სვეტით.Plutarch's Lives Volume 1</blockquote>

 უძველესი აღწერილობები  
პლუტარქე მეფე ნუმას ცხოვრებაში წერს: 

 კარის მიზანი 
იანუსის კარებს ჰქონდათ გარკვეული მიზანი: ის რომის ომში ან მშვიდობაში ჩართულობის მდგომარეობის სიმბოლოა. ძველი პოეტები, როგორიცაა ვირგილიუსი და ენიუსი, აღწერდნენ კარებს, როგორც დისკორდისა და რისხვის მფლობელებს მშვიდობის დროს, რაც ამძაფრებდა რომაულ მითოლოგიაში მშვიდობის მოტანილ არეულობას. კარების დახურვა სიმაგრისა და დღესასწაულის ნიშანი იყო, რაც იშვიათ შემთხვევას აღნიშნავდა, ამ დროს რომი ომში არ იყო ჩართული.

 კარების გამოყენება 
ნუმას მეფობის დროს კარები დაიხურა, რაც მშვიდობის პერიოდს აღნიშნავდა. ისინი გაიხსნა ტულუს ჰოსტილიუსის მეფობის დროს და გახსნილი იყო საუკუნეების განმავლობაში. პირველი პუნიკური ომის შემდეგ, კარები ძვ. წ. 241 წელს მოკლე დროით დაიხურა, გალებთან ომის გაგრძელების დროს ხელახლა გაიხსნა. ავგუსტუსის დროს კარები სამჯერ დაიხურა, პირველი ორი დახურვა ძვ. წ. 29 და ძვ. წ. 25 წელს შედგა. მესამე დახურვის ზუსტი თარიღი განიხილება, მაგრამ ხშირად ძვ. წ. 13 ან ძვ. წ. 7 წელს მიეკუთვნება.

 გვიანდელი ისტორიული კონტექსტი 
იანუსისა და მისი კარების ისტორია მთელი ისტორიის განმავლობაში ადაპტირებული იყო. XVI საუკუნეში რომაელმა მღვდლებმა იანუსის ლეგენდა გამოიყენეს ქრისტიანობის ცენტრის რომიდან იერუსალიმში გადასატანად. ბრიტანეთის იმპერიის გაფართოების დროს, იანუსის კარების გახსნა და დახურვა ომისა და დაპყრობის დიდების სიმბოლო გახდა, რაც ეხმიანება ძველი რომაული კარების გამოყენებას სამხედრო კამპანიების დაწყების აღსანიშნავად.Nabulsi, Karma. “High Priests of the Temple of Janus: The Martial Traditions of War.” In Traditions of War: Occupation, Resistance, and the Law, 102–26. Oxford: Oxford University Press, 1999.

რესურსები ინტერნეტში

Temple of Janus
Closing of the temple 
Plutarch's Life of Numa

სქოლიო

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:რომაული ტაძრები
კატეგორია:რომაული ფორუმის ტაძრები