ფენექლი

ფენექლი () — უბანი, რომელიც მიეკუთვნება სოფელ სოღანლის ართვინის ოლქის არტანუჯის რაიონს.

ისტორია
ფენექლი ადრე დამოუკიდებელი სოფელი ყოფილი და მისი ძველი სახელწოდება იყო ჯუღო. ჯუღო ქართული ტოპონიმია, რომლის მნიშვნელობაც დღეს-დღეისობითაც გაურკვეველია, თუმცა ძველ ტექსტებში ასევე გვხვდება „ჯუღი“ ან „ჯუღას“ ფორმებით. აღსანიშნავია, რომ ეს ტოპონიმი თურქულ წყაროებში ჩაწერილია ჯუღო და ჯუღას ფორმებით.

სოფელი ჯუღო ან ჯუღა მდებარეობდა კლარჯეთში, რომელიც ისტორიულად საქართველოს შემადგენელ ოლქთა რიცხვს მიეკუთვნებოდა. როგორც ცნობილია, ოსმალებმა ეს მხარე XVI საუკუნეში ქართველებისაგან დაიპყრეს. ის ფაქტი, რომ სოფელს ქართული სახელწოდება აქვს, მიუთითებს, რომ სოფელი ამ პერიოდიდან მომდინარეობს. აღსანიშნავია, რომ ჯუღოს ეკლესია და ჯუღოს ციხეც ამ პერიოდიდან უნდა მომდინარეობდეს.Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 146, 306, ISBN 978-9941-478-17-8.

სოფელი ჯუღო ან ჯუღა 1574 წლის და დეფთერ-ი მუფასსალ-ი ვილაიეთ-ი გურჯისტან სახელწოდებით ოსმალური თაჰრირის დეფთერის მიხედვით შედგებოდა 6 ქრისტიან ოჯახისგან. 1595 წლის და დეფთერ-ი მუფასსალ-ი ლივა-ი არდანუჩ სახელწოდებით ოსმალური თაჰრირის დეფთერში მოცემული ჩანაწერის მიხედვით კი, სოფელი მთლიანად დაცარიელებული იყო.Klarceti (კლარჯეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 35  ISBN 978-9941-0-8969-5

სოფელი ჯუღო ან ჯუღა მოგვიანებით ისევ დასახლებულ ადგილად იქცა. აღსანიშნავია, რომ 1835 წლის ოსმალური მოსახლეობის დეფთერის მიხედვით სოფლის 12 ოჯახში 31 მამაკაცი ცხოვრობდა. ოსმალურმა ადმინისტრაციამ გადასახადების შეგროვებისა და ჯარისკაცობის მობილიზების მიზნით ამ თარიღით მხოლოდ მამაკაცი მოსახლეობა დააფიქსირა. მამაკაცთა რაოდენობის ტოლი ქალების დამატებით შეიძლება ითქვას, რომ სოფლის სავარაუდო საერთო მოსახლეობა 62 კაცს შეადგენდა. ამ დეფთერში ჩილდირის ეიალეთის არდანუჩის სანჯაქის ქვემდებარე სოფლად მოხსენიებული ჯუღო ან ჯუღა „ზუღო“ ფორმით იყო ჩაწერილი, ანუ ოსმალურენოვანი ჩანაწერი ასე იკითხებოდა.Faruk Taşkın - Ali İrfan Kaya, Ardanuç Nüfus Defterleri (1835), Ankara, 2018, s.185, ISBN 978-605-288-814-8

სოფელი ჯუღო ან ჯუღა 1877-1878 წლების ოსმალეთ-რუსეთის ომის შემდეგ ოსმალეთის იმპერიის მიერ ომის კომპენსაცისთვის რუსეთს დარჩა. რუსული ადმინისტრაციის მიერ 1886 წლის აღწერისას ჯუღოს (Жуго) ფორმით ჩაწერილი დასახლება იყო ართვინის სანჯაქის არდანუჩის ყაზას ქვემდებარე ბიჯას ნაჰიეს სამი სოფლიდან ერთ-ერთი. სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 14 ოჯახში მცხოვრები 102 კაცისგან აქედან 57 მამაკაცი და 45 ქალი. სოფლის მთელი მოსახლეობა თურქები იყვნენ.Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Batum oblastı" - 1378. 

ართვინის მხარის თურქეთისთვის დატოვების შემდეგ, 1922 წელს ართვინის ლივაში ჩატარებულ მოსახლეობის აღწერისას „ჯუღოს“ ფორმით ჩაწერილ სოფელში 11 ოჯახში 36 ადამიანი ცხოვრობდა აქედან 15 ქალი და 21 მამაკაცი. სოფლის მოსახლეობა ამ აღწერისასაც თურქებად იყვნენ რეგისტრირებული.Nurşen Gök, “Artvin Livası'nın Anavatan'a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: 41, Mayıs 2008, s. 89-104. ართვინის ვილაიეთზე კვლევებით ცნობილმა მუვაჰიდ ზეკიმ 1927 წელს გამოცემულ თავის წიგნში სოფლის სახელწოდება ჯუღოს (جوغو) ფორმით ჩაწერა. 1926 წელს ჩატარებულ მოსახლეობის აღწერისას კი სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 11 ოჯახში მცხოვრები 49 კაცისგან აქედან 26 მამაკაცისა და 23 ქალისგან.

ჯუღოს ან ჯუღას სახელწოდება, ართვინის ვილაიეთის სხვა სოფლების მსგავსად, 1925 წელს შეიცვალა და სოფელს „ფეთექლი“ ეწოდა. თუმცა სოფლის ახალი სახელი შეცდომით უნდა ყოფილიყო ჩაწერილი, რადგან 1928 წლის ოსმანურენოვან სოფლების ნუსხაში ფენექლის (پنكلی) ფორმით გვხვდება.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 78. 1935 წლის ზოგადი აღწერისას მისი სახელის არმოხსენიება მიუთითებს იმაზე, რომ სოფელი პენეკლი ამ თარიღამდე სოფელ სოღანლის უბნად მიუერთდა. ფენექლი დღესაც სოფელ სოღანლის ერთ-ერთი უბანია.

სქოლიო

კატეგორია:თურქეთის ისტორიული ქართული სოფლები