მაკედონიურ-რუმინული კულტურული საზოგადოება

მაკედონიურ-რუმინული კულტურული საზოგადოება (, ) — არუმინული კულტურული ორგანიზაცია რუმინეთში. ის დაარსდა 1879 წლის 23 სექტემბერს, 1860 წელს დაარსებული მაკედონიურ-რუმინული კომიტეტის მემკვიდრეობით. SCMR-ის მიზანია არუმინული ენისა და კულტურის შენარჩუნება და განვითარება, და მას ჰქონდა მნიშვნელოვანი გავლენა არუმინელების ისტორიაზე. საზოგადოება განიხილავს არუმინელებს, როგორც ეთნიკურ რუმინელებს სპეციფიკური მახასიათებლებით, რომლებიც უნდა შენარჩუნდეს.

ისტორია და საქმიანობა

მაკედონიურ-რუმინული კულტურული საზოგადოება დაარსდა 1879 წლის 23 სექტემბერს, რაც მას არუმინულ კულტურულ ორგანიზაციებს შორის უძველესს ხდის. ის იურიდიულ პირად აღიარებულ იქნა  №1289 სამთავრო დეკრეტით, რომელიც გამოსცა რუმინეთის პრინცმა კაროლ I-მა 1880 წლის 15 აპრილს. SCMR-მა ჩაანაცვლა მაკედონიურ-რუმინული კომიტეტი (), რომელიც დაარსდა 1860 წელს ბუქარესტში, გაერთიანებულ სამთავროებში, დიმიტრი კოზაკოვიჩის ინიციატივით, კოსტაკე და იორდაკე გოგას, ზისუ სიდერის, მიხაი ნიკულესკუს, ტომა ტრიკოპოლის, დიმიტრი ბოლინტინეანუს, კრისტიან ტელის, ცეზარ ბოლიაკის, კ. ა. როსეტის და სხვათა მონაწილეობით, მოლდოვისა და ვალახიის პრინცის, ალექსანდრუ იოან კუზას მფარველობის ქვეშ.

SCMR-ის მიზანია არუმინული ენის, კულტურის, სპეციფიკური ტრადიციებისა და იდენტობის შენარჩუნება და კულტივირება, მათ შორის ახალგაზრდა თაობაში. ის ხელს უწყობს კონტაქტებსა და კულტურულ კავშირებს არუმინულ თემებთან ყველგან და სხვა ხალხებთან, რომლებთან ერთადაც არუმინელები ცხოვრობენ. როგორც არაკომერციული ორგანიზაცია, ის იღებს მატერიალურ და მორალურ მხარდაჭერას რუმინეთის სახელმწიფოსგან, რომელმაც ის 2008 წლის 7 მაისს სამართლებრივად აღიარა საზოგადოებრივი სარგებლობის ასოციაციად. SCMR მხარს უჭერს ტრადიციულ შეხედულებას რუმინეთში, რომ არუმინელები არიან ეთნიკური რუმინელები, გარკვეული განსხვავებული თავისებურებებით, რომლებიც უნდა შენარჩუნდეს. მას აქვს უფლებამოსილება, გასცეს სამოქალაქო სტატუსის დამადასტურებელი დოკუმენტები, მათ შორის ეროვნების სერტიფიკატები, რათა დაეხმაროს არუმინელებს რუმინეთის მოქალაქეობის მიღებაში მნიშვნელოვნად ნაკლები ბიუროკრატიული ძალისხმევით.

SCMR-მა, რუმინეთის სახელმწიფოსთან ერთად, დააფინანსა და მხარი დაუჭირა არუმინელთა სკოლებსა და პუბლიკაციებს, საიდანაც ბევრი ცნობილი მწერალი და არუმინული ლიტერატურის შემქმნელი გამოვიდა. ასევე მხარს უჭერდა არუმინელთა ეკლესიებს და უფასოდ ბეჭდავდა და ავრცელებდა სახელმძღვანელოებსა და სარწმუნოებრივ წიგნებს როგორც არუმინულ, ისე რუმინულ ენებზე, რათა მხარი დაეჭირა ამ ინსტიტუციებისთვის. საზოგადოება გამოსცემდა Albumul macedo-român-ს („მაკედონიურ-რუმინული ალბომი“), რომელიც 1880 წელს დააარსა რუმინელმა ისტორიკოსმა, აკადემიკოსმა და პოლიტიკოსმა ვ. ა. ურეკიამ. ასევე გამოსცემდა ყოველკვირეულ ჟურნალს Revista Macedoniei („მაკედონიის ჟურნალი“), რომელიც შემდგომში შეუერთდა Românul de la Pind-ს.

საზოგადოებამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ოსმალეთის სულთნის აბდულჰამიდ II-ის მიერ 1905 წლის 22 მაისს გამოცემული ირადე-ი სენიიეს („ნათქვამი ნება“) გამოცემაში, რომელმაც აღიარა „ულა მილეთი“ და ამით არუმინელებს მიანიჭა ცალკე ეთნოლინგვისტური ჯგუფის სტატუსი ოსმალეთის იმპერიაში საკუთარი სპეციფიკური უფლებებით. ასევე მან დააინიცირა მეგლენიის კულტურული საზოგადოება მეგლენო-რუმინელებისთვის, რომელსაც SCMR-ის მსგავსი მიზნები ჰქონდა. SCMR განაგრძობდა შეუფერხებლად ფუნქციონირებას 1950 წლამდე, ფორმალური დაშლის გარეშე.  ის ხელახლა გააქტიურდა 1990 წელს, რუმინეთის 1989 წლის დეკემბრის რევოლუციის შემდეგ, რის შემდეგაც რუმინეთში არუმინელების რამდენიმე სხვა კულტურული ორგანიზაციაც დაარსდა.  2019 წელს რუმინეთის ეროვნულმა ბანკმა გამოუშვა სამახსოვრო მონეტა SCMR-ის დაარსების 140 წლისთავის აღსანიშნავად.

SCMR-ის დირექტორთა საბჭოს ცნობილ წევრებს შორის იყვნენ ვასილე ალექსანდრი, დიმიტრიე ბრატიანუ, იოან დ. კარაჯიანი, იონ ი. კამპინეანუ, დიმიტრიე გიკა, იონ გიკა, ტიტუ მაიორესკუ, იაკობ ნეგრუცი და ზემოთ ხსენებული როსეტი, ტელი და ურეკია. ასევე მნიშვნელოვანი იყვნენ საზოგადოების დაარსებისთვის მიხაილ კოგელნიჩეანუ და კალინიკ მიკლესკუ. 2020 წლის მდგომარეობით, საზოგადოების პრეზიდენტი იყო რუმინელი არუმინელი მსახიობი, რეჟისორი და პოლიტიკოსი იონ კარამიტრუ.

აგრეთვე იხილეთ
 List of Aromanian cultural organizations

ბიბლიოგრაფია










ლიტერატურა



რესურსები ინტერნეტში
  ( ენაზე)
  ( ენაზე)

სქოლიო
==სქოლიო==

კატეგორია:რუმინეთი
კატეგორია:არუმინელები
კატეგორია:კულტურა
კატეგორია:საზოგადოება