იზმითის საათის კოშკი

იზმიტის საათის კოშკი (თურქ. İzmit Saat Kulesi) — თურქეთის ქალაქ იზმითში მდებარე საათის კოშკი, რომელიც ერთ-ერთია იმ მრავალრიცხოვან საათის კოშკთაგან, რაც ოსმალეთის იმპერიის ფარგლებში აიგო სულთან აბდულჰამიდ II-ის ტახტზე ასვლის 25 წლის იუბილის აღსანიშნავად გუბერნიებისადმი გაგზავნილი ბრძანების საფუძველზე.

კოშკის პროექტი შეიქმნა არქიტექტორ ვედათ თექის მიერ, იზმითის გუბერნატორ მუსა ქაზიმ ბეის დავალებით. მისი მშენებლობა დასრულდა 1902 წელს. ზოგიერთი წყაროს თანახმად, კოშკის ავტორად ასევე სახელდება მიჰრან აზარიანი — სომხური წარმოშობის ოსმალო არქიტექტორი, წარმოშობით იზმითიდან.

საათის კოშკი აგებულია ნეოკლასიკური არქიტექტურის სტილში და მდებარეობს სულთან აბდულაზიზის ჰიუნქარის სასახლის წინ. კოშკს ოთხი სართული აქვს, რომლის ზომებია 3,65 × 3,65 მეტრი. ქვედა სართულზე განთავსებულია შადრევნები, ხოლო ზედა სართულზე — საათის მექანიზმი. შუა სართულების ოთხივე მხარეს გამოსახულია აბდულჰამიდ II-ის ტუღრა. კოშკის წვერს ამშვენებს გუმბათის ფორმის წვერო, რომელიც ტყვიით არის გადაკრული.

იზმითის საათის კოშკი განიხილება როგორც ქალაქის განუყოფელი ნაწილი XX საუკუნის განმავლობაში და თანამედროვე იზმითის სიმბოლოდაც იქცა.

ოსმალეთის ყოფილი ბალკანური პროვინციების ტერიტორიაზე — განსაკუთრებით სერბეთის, ბოსნიისა და მონტენეგროს ქალაქებში, როგორებიცაა ბელგრადი, სარაევო, ბანია ლუკა, პრიეპოლე, გრადაჩაცი და სტარა ვაროში, დღემდე შემორჩენილია მსგავსი ტიპის საათის კოშკები, რომლებიც ცნობილია სახელწოდებით საჰათ კულა (თურქ. Saat Kulesi – „საათის კოშკი“).

კოშკი სრულად აღდგენილი იქნა 2006 წელს.İzmit Saat Kulesi, 41 Saat Haber, 

 კულტურული და სიმბოლური მნიშვნელობა 
იზმიტის საათის კოშკი აშენდა 1902 წელს, რაც ემთხვევა სულთან აბდულჰამიდ II-ის ტახტზე ასვლის 25 წლის იუბილეს. ოსმალეთის იმპერიის ფარგლებში მსგავსი საათის კოშკები შეიქმნა იმპერიული ერთიანობისა და დროის ცნებაზე სახელმწიფო კონტროლის სიმბოლოდNecipoğlu, Gülru. The Age of Sinan: Architectural Culture in the Ottoman Empire. Reaktion Books, 2005, გვ. 387..

კოშკი მდებარეობს ისტორიული ჰიუნქარის სასახლის წინ და დღესაც ქალაქის ცენტრალურ ღირშესანიშნაობად რჩება. იგი ემსახურება არა მხოლოდ ტურისტულ მიზნებს, არამედ კულტურულ იდენტობას — ადგილობრივ მოსახლეობაში მას ხშირად მოიხსენიებენ როგორც „იზმითის გული“İzmit Belediyesi Arşivi, "Kentin Simgeleri", 2020.

საათის კოშკი ასევე მნიშვნელოვანი სიმბოლოა თანამედროვე თურქული ურბანული იდენტობისთვის. მისი არქიტექტურა, ადგილმდებარეობა და ისტორიული მნიშვნელობა აერთიანებს ოსმალურ წარსულს და რესპუბლიკურ თანამედროვეობას.

 თანამედროვე როლი და გამოყენება 
დღესდღეობით იზმითის საათის კოშკი არამხოლოდ ისტორიული მემკვიდრეობაა, არამედ აქტიური ურბანული სივრცის ნაწილიც. მისი გარშემო ხშირად იმართება კულტურული ღონისძიებები, ბაზრობები, გამოფენები და საზოგადოებრივი თავშეყრის აქტივობები. ადგილობრივი ხელისუფლება კოშკის მიმდებარე ტერიტორიას იყენებს ტურისტული პოსტერებისა და საინფორმაციო დაფების განთავსებისთვის, რაც ეხმარება ვიზიტორებს ქალაქის ისტორიის გაცნობაში.

კოშკი ღამით განათებულია დეკორატიული განათებით, რაც მას კიდევ უფრო თვალშისაცემად ხდის ქალაქის პანორამაში. იგი აქტიურად გვხვდება იზმითის ოფიციალურ ლოგოებში, ბროშურებსა და კულტურულ პროექტებში. ადგილობრივი მოსახლეობა მას განიხილავს როგორც ადგილობრივი იდენტობის სიმბოლოს და ქალაქის „ეპიცენტრს“. ეს სივრცე არის არა მხოლოდ ნახვის ობიექტი, არამედ შეხვედრების, ფოტოგადაღებებისა და ყოველდღიური ცხოვრების შემადგენელი ნაწილი.

 არქიტექტურული მახასიათებლები და ისტორიული მნიშვნელობა 
იზმითის საათის კოშკი (თურქ. İzmit Saat Kulesi) — ოსმალეთის არქიტექტურის ნეოკლასიკური სტილის ნაგებობაა, რომელიც მდებარეობს იზმითში, თურქეთში. კოშკი აშენდა 1902 წელს, სულთან აბდულჰამიდ II-ის ტახტზე ასვლის 25-ე წლისთავის აღსანიშნავად. მისი არქიტექტორი იყო ვედათ თექი, ხოლო მშენებლობა განხორციელდა მირან აზარიანის მიერ. კოშკი მდებარეობს კასრ-ი ჰუმაიუნის სასახლის მახლობლად, იზმითის ქემალფაშას რაიონში.

კოშკი ოთხსართულიანია, კვადრატული გეგმით (3.65 მ x 3.65 მ). პირველ სართულზე განთავსებულია შადრევნები მარმარილოს მოტივებით, ხოლო ზედა სართულებზე — საათის მექანიზმი. ყველა სართულზე წარმოდგენილია სულთან აბდულჰამიდ II-ის ტუღრა. კოშკის ზედა ნაწილი დაფარულია ტყვიის კონუსური სახურავით.

იზმითის საათის კოშკი წარმოადგენს ქალაქის სიმბოლოს და მნიშვნელოვანი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა. მისი მდებარეობა უზრუნველყოფს შესანიშნავ ხედს მარმარილოს ზღვაზე და მიმდებარე ტერიტორიებზე.

 აღდგენა და თანამედროვე გამოყენება 

კოშკი აღდგენილია 1970 და 2006 წლებში, რათა შენარჩუნებულიყო მისი ისტორიული და არქიტექტურული ღირებულება. დღესდღეობით, ის წარმოადგენს კულტურულ მემკვიდრეობას და პოპულარულია როგორც ადგილობრივ მოსახლეობაში, ასევე ტურისტებს შორის.

 იხილეთ აგრეთვე 
ბიუიუკ საათი, ანტალია

დოლმაბაჰჩეს საათის კოშკი, სტამბოლი

ეთფალის საავადმყოფოს საათის კოშკი, სტამბოლი

იზმირის საათის კოშკი, იზმირი

ნუსრეთის საათის კოშკი, სტამბოლი

იელდიზის საათის კოშკი, სტამბოლი

 ლიტერატურა 
41 Saat Haber – İzmit Saat Kulesi: https://www.41saat.com/izmit-saat-kulesi/

mehmet Şenol, İzmit Saat Kulesi ve Osmanlı'da Zaman Algısı, Kocaeli Kültür Dergisi, ტ. 18, 2011.

Necipoğlu, Gülru. The Age of Sinan: Architectural Culture in the Ottoman Empire. Reaktion Books, 2005.

İzmit Belediyesi Arşivi, "Kentin Simgeleri", 2020.

კატეგორია:საათის კოშკები თურქეთში
კატეგორია:კოშკები, დასრულებული 1902 წელს
კატეგორია:ნეოკლასიკური არქიტექტურა თურქეთში
კატეგორია:კოჯაელის ტურისტული ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ოსმალური საათის კოშკები
კატეგორია:ვედათ თექის შენობები
კატეგორია:იზმითი
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:ისმითის შენობები და ნაგებობები
კატეგორია:დასრულებული 1902
კატეგორია:საათი
კატეგორია:საათები

სქოლიო