კაპადოკიელი მამები

მინი|გრიგოლ ნოსელის ხატი (XIV საუკუნე, ხორას მონასტერი, სტამბოლი)
მინი|ბასილი დიდი (კიევის წმინდა სოფიას საკათედრო ტაძრის ფრესკა, XI საუკუნე.)

კაბადოკიელი მამები, ასევე ცნობილი როგორც სამი კაბადოკიელი — ბიზანტიელი ქრისტიანი იერარქების, თეოლოგებისა და ბერების სამეული, რომლებმაც ხელი შეუწყვეს როგორც ადრეული ქრისტიანობის, ისე ბერული ტრადიციის ჩამოყალიბებას. ბასილი დიდი (330–379 წწ.) იყო კეისარიის ეპისკოპოსი; ბასილის უმცროსი ძმა გრიგოლ ნოსელი (დაახლ. 335 – დაახლ. 395) იყო ნისის ეპისკოპოსი; ხოლო მათი ახლო მეგობარი გრიგოლ ღვთისმეტყველი (329–390 წწ.) გახდა კონსტანტინოპოლის პატრიარქი. კაპადოკიის რეგიონი, დღევანდელ თურქეთში, ქრისტიანული მოღვაწეობის ადრეული ადგილი იყო.

კაბადოკიელებმა ხელი შეუწყვეს ადრეული ქრისტიანული თეოლოგიის განვითარებას, მაგალითად, სამების დოქტრინას და დიდ პატივს მიაგებენ როგორც დასავლურ, ისე აღმოსავლურ ეკლესიებში.

ბიოგრაფია
ბასილისა და გრიგოლ ნოსელის უფროსმა დამ მაკრინემ, ოჯახის მამული ბერულ თემად გადააქცია. ბასილი დიდი იყო მაკრინეს ძმებში უფროსი, მომდევნო ძმა კი იყო ცნობილი ქრისტიანი იურისტი ნავკრატიოსი. კიდევ ერთი ძმა, პეტრე სებასტიელი, ასევე ეპისკოპოსი გახდა. მათი დედის მამა მოწამე იყო, ხოლო მათი მშობლები, ბასილი უფროსი და ემელია კეისარიელი, ასევე წმინდანებად არიან აღიარებულნი.

თეოლოგიური წვლილი
სამება
მამებს სურდათ ეჩვენებინათ, რომ ქრისტიანებს შეეძლოთ თავისი ადგილის დაჭერა განათლებულ ბერძნულენოვან ინტელექტუალებთან საუბრებში და რომ ქრისტიანული რწმენა, მიუხედავად იმისა, რომ ეწინააღმდეგებოდა პლატონისა და არისტოტელეს და სხვა ბერძენი ფილოსოფოსების მრავალ იდეას, იყო თითქმის სამეცნიერო და განსაკუთრებული მოძრაობა, რომლის ცენტრში იდგა ადამიანის სულის განკურნება და მისი ღმერთთან შეერთება, რაც საუკეთესოდ ბერობით იყო წარმოდგენილი. მათ ძირითადი წვლილი შეიტანეს სამების განმარტებაში, რომელიც დასრულდა კონსტანტინოპოლის პირველ კრებაზე 381 წელს და ნიკეის სარწმუნოების საბოლოო ვერსიაში.

მათ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს სამების მოძღვრებაში და არიანიზმისა და აპოლინარიანიზმის წინააღმდეგ პასუხებში.

ნიკეის პირველი კრების შემდეგ არიანიზმი მარტივად არ გამქრალა. ნიკეის კრებამ განაცხადა, რომ ძე იგივე არსებისა იყო როგორც მამა. ნახევრად-არიანელები ასწავლიდნენ, რომ ძე მსგავსი არსებისაა მამასთან, რაც ეწინააღმდეგებოდა ღია არიანელებს, რომლებიც ასწავლიდნენ, რომ ძე არ იყო მამას მსგავსი, არამედ შექმნილი იყო და, შესაბამისად, ღმერთი არ იყო.  

ქალები და მარიოლოგია
კაპადოკიელებს ქალების მიმართ უფრო მაღალი დამოკიდებულება ჰქონდათ, ვიდრე მათ ბევრ თანამედროვეს. ზოგიერთი მეცნიერი გვთავაზობს, რომ მაკრინე ჯგუფში თანასწორი იყო და, შესაბამისად, უნდა იქნეს აღიარებული როგორც „მეოთხე კაპადოკიელი.“ მათ წვლილი შეიტანეს მარიამობრივი თეოლოგიის განვითარებაში; სამივე კაცმა დაადასტურა მარადიული ქალწულების მოძღვრება, რომელიც იმ დროს ზოგიერთი წრის კრიტიკის საგანი იყო. გრიგოლ ნოსელმა ასწავლა, რომ მარიამმა ქალწულების აღთქმა დადო და, შესაბამისად, ალბათ პირველი თეოლოგი იყო, რომელმაც ბოლო წიგნაკში მარიამი ტიპოლოგიურად დააკავშირა ცეცხლწაკიდებულ ბუჩქთან. კაპადოკიელებმა თეოტოკოსის ტიტული დაადასტურეს 50 წელზე მეტი ხნით ადრე, ვიდრე იგი ნესტორიანული დავის ცენტრი გახდებოდა. გრიგოლ ღვთისმეტყველმა განაცხადა, რომ „თუ ვინმე არ სჯერა წმინდა მარიამი თეოტოკოსად, ის ღვთაებისგან მოშორებულია.“ ორივე გრიგოლი ადრეული მოწმე იყო მარიამისა, სადაც ღმერთმა შეაერთა „ორი ბუნება ერთში.“

მიუხედავად იმისა, რომ კაპადოკიელებს ბევრი საერთო თვისება ჰქონდათ, თითოეულს განსაკუთრებული უნარები ახასიათებდა. მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ ბასილი იყო „მოქმედების კაცი“, გრიგოლ ღვთისმეტყველი „ორატორი„ და გრიგოლ ნოსელი „მოაზროვნე“., as quoted in Børtnes, p. 10

სქოლიო

კატეგორია:კაპადოკიელი ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები