შეხების ორგანოები

შეხების ორგანოები — რეცეპტორები, რომლებიც მდებარეობენ კანში, საყრდენმამოძრავებელ აპარატში (კუნთებში, მყესებში, სახსრებში და სხვ.), ზოგიერთ ლორწოვან გარსში (ტუჩებზე, ენაზე და სხვ.) და აღიქვამენ გარემოს სხვადასხვა ფაქტორის კომპლექურ მოქმედებას: მექანიკურს, ტემპერატურულს, ტკივილისას. შეხების ორგანოები კანში არათანბრადაა განლაგებული, მაგალითად, უამრავი, ადამიანის ხელის თითებზე, ხელისგულებზე, ფეხისგულებზე, ტუჩებზე, სასქესო ორგანოებზე, რითაც აიხსნება კანის ამ უბნების ჭარბი მგრძნობელობა. შეხების ორგანოების ყველაზე უფრო გავრცელებული სახეა თავისუფალი ნერვული დაბოლოებანი, რომლებიც იტოტებიან ქსოვილებში. შეხების ორგანოებს განეკუთვნება აგრეთვე სხვადასხვა სახის ინკაფსულირებული რეცეპტორები: პაჩინის, მაისნერის, გოლჯი-მაცონის, რუფინის სხეულაკები, კრაუზეს კოლბები, მერკელის დისკოები და ა. შ. შეხების პროცესში მონაწილეობენ აგრეთვე კუნთების, მყესების, სახსრებისა და ფასციების სპეციალიხებული რეცეპტორები. ზოგიერთი შეხების ორგანო (მაგალითად, პაჩინისა და მაისნერის სხეულაკები, მერკელის დისკოები) მნიშვნელოვანი სპეციფიკურობით ხასიათდება, ზოგი კი (მაგალითად, თავისუფალი ნერვული დაბოლოებანი) აღიქვამს სხვადასხვაგვარ სტიმულს. შეხების ორგანოების მრავალფეროვნება, მათი აგზნების თავისებურებანი სივრცესა და დროში განაპირობებენ შეხების შეგრძნებებისს მრავალგვარობას.

იხილეთ აგრეთვე
 კანის მგრძნობელობა
 კუნთური გრძნობა
 ტაქტილური მგრძნობელობა

ლიტერატურა

კატეგორია:შეხების ორგანოები