ჩილანტაიზავრი

ჩილანტაიზავრი — დიდი თეროპოდისებრი დინოზავრის გვარი, შესაძლოა ნეოვენატორიდი ან პრიმიტიული კოელუროზავრი, ჩინეთის გვიანი ცარცული ულანსუჰაის ფორმაციიდან ( ტურონის ხანა, დაახლოებით 92 მილიონი წლის წინ). ტიპიური სახეობა, ჩილანტაისავრუს ტაშუიკუენსისი, აღწერილია ჰუს მიერ 1964 წელს.

აღწერა
მინი|მარცხნივ|რეკონსტრუქცია

ჩილანტაიზავრი დიდი თეროპოდი იყო, რომლის სიგრძე 11 მეტრი იყო (36 ფუტი) და წონა 2.5–4 მეტრიკული ტონა (2.8–4.4 მოკლე ტონა).  Benson R.B.J.; Carrano M.T.; Brusatte S.L. (2010). "A new clade of archaic large-bodied predatory dinosaurs (Theropoda: Allosauroidea) that survived to the latest Mesozoic". Naturwissenschaften. 97 (1): 71–78. Bibcode:2010NW.....97...71B. doi:10.1007/s00114-009-0614-x. PMID 19826771. S2CID 22646156. Paul, G.S. (1988). Predatory Dinosaurs of the World. New York: Simon and Schuster. p. 314. ISBN 9780671619466. Paul, Gregory S. (2016). The Princeton Field Guide to Dinosaurs. Princeton University Press. p. 104. ISBN 978-1-78684-190-2. OCLC 985402380.მიუხედავად იმისა, რომ ბრუსატმა და სხვებმა (2010) შეაფასეს, რომ ქილანტაიზავრი შესაძლოა დაახლოებით 6 მეტრიკული ტონა (6.6 მოკლე ტონა) იწონიდა ტირანოზავრის მსგავსი ბარძაყის ძვლის სიგრძის საფუძველზე, Brusatte, S.L.; Chure, D.J.; Benson, R.B.J.; Xu, X. (2010). "The osteology of Shaochilong maortuensis, a carcharodontosaurid (Dinosauria: Theropoda) from the Late Cretaceous of Asia" (PDF). Zootaxa. 2334: 1–46. doi:10.11646/zootaxa.2334.1.1. პერსონსი და სხვები (2020) ამტკიცებდნენ, რომ ბარძაყის უფრო დიდი გარშემოწერილობა მიუთითებს უფრო დიდ ლოკომოტორულ დატვირთვაზე და არა სხეულის უფრო დიდ მასაზე. Persons, S. W.; Currie, P. J.; Erickson, G. M. (2020). "An Older and Exceptionally Large Adult Specimen of Tyrannosaurus rex". The Anatomical Record. 303 (4): 656–672. doi:10.1002/ar.24118. ISSN 1932-8486. PMID 30897281.

კლასიპიკაცია
ჩილანტაიზავრს ალოზავრის მონათესავე კარნოზავრად მიიჩნეოდა, Hu, S.-Y. (1964). "Carnosaurian remains from Alashan, Inner Mongolia" (PDF). Vertebrata PalAsiatica (in Chinese and English). 8 (1): 42–63. თუმცა ზოგიერთი შემდგომი კვლევა ვარაუდობდა, რომ ის შეიძლება იყოს სპინოზავროიდი, შესაძლოა სპინოზავრიდების ოჯახის პრიმიტიული წევრი (სერენო, 1998; ჩურე, 2000; რაუჰუტი, 2001), რადგან მას წინა კიდურებზე დიდი ბრჭყალები ჰქონდა, რაც, სავარაუდოდ, ამ ჯგუფისთვის უნიკალური იყო. სხვა კვლევები ვარაუდობდნენ, რომ ის შეიძლება ნეოტეტანურული თეროპოდების ალტერნატიული შტოს წევრი ყოფილიყო, გარკვეული მსგავსებით ალოზავროიდებთან, სპინოზავროიდებთან და კოელუროზავრიებთან. Benson, R.B.; Xu, X. (2008). "The anatomy and systematic position of the theropod dinosaur Chilantaisaurus tashuikouensis Hu, 1964 from the Early Cretaceous of Alanshan, People's Republic of China" (PDF). Geological Magazine. published online (6): 778–789. Bibcode:2008GeoM..145..778B. doi:10.1017/S0016756808005475. S2CID 53356119.

მინი|მარჯვნივ|ჩონჩხის ცნობილი ფრაგმენტები
2009 წელს ჩატარებულმა კვლევამ აღნიშნა, რომ ძნელი იყო იმის გამორიცხვა, რომ  ჩილანტაიზავრი იგივე ცხოველი იყო, რაც კარნოზავრ შაოჩილონგი, რომელიც, სავარაუდოდ, იმავე გეოლოგიური წარმონაქმნიდან იყო (მოგვიანებით ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ეს უკანასკნელი გვარი სინამდვილეში ადრეული ცარცული მიაოგოუს წარმონაქმნიდან მომდინარეობს Hao, Mingze; Li, Zhiyu; Wang, Zhili; Wang, Shuqiong; Ma, Feimin; Qinggele; King, J. Logan; Pei, Rui; Zhao, Qi; Xu, Xing (2024-10-24). "A new oviraptorosaur from the Lower Cretaceous Miaogou Formation of western Inner Mongolia, China". Cretaceous Research. 167: 106023. doi:10.1016/j.cretres.2024.106023. ). თუმცა, მათ შენიშნეს უზარმაზარი ზომური სხვაობა  ამ ორს შორის. Brusatte, S., Benson, R., Chure, D., Xu, X., Sullivan, C., and Hone, D. (2009). "The first definitive carcharodontosaurid (Dinosauria: Theropoda) from Asia and the delayed ascent of tyrannosaurids." Naturwissenschaften, doi:10.1007/s00114-009-0565-2ბენსონის, კარანოს და ბრუსატის შემდგომმა კვლევამ აჩვენა, რომ ის შაოჩილონგთან ისეთი მჭიდროდ დაკავშირებული არ იყო, როგორც თავდაპირველად ეგონათ, მაგრამ ის იყო კარნოზავრი ( ნეოვენატორიდას ოჯახიდან ), მჭიდროდ დაკავშირებული ალოზავრთან, როგორც  თავდაპირველად ეგონათ. Benson R.B.J.; Carrano M.T.; Brusatte S.L. (2010). "A new clade of archaic large-bodied predatory dinosaurs (Theropoda: Allosauroidea) that survived to the latest Mesozoic". Naturwissenschaften. 97 (1): 71–78. Bibcode:2010NW.....97...71B. doi:10.1007/s00114-009-0614-x. PMID 19826771. S2CID 22646156. პორფირის და სხვების მიერ 2018 წელს გამოქვეყნებულმა ფილოგენეტიკურმა ანალიზმა  ჩილანტაიზავრი პრიმიტიულ კოელუროზავრად აღიარა. Juan D. Porfiri; Rubén D. Juárez Valieri; Domenica D.D. Santos; Matthew C. Lamanna (2018). "A new megaraptoran theropod dinosaur from the Upper Cretaceous Bajo de la Carpa Formation of northwestern Patagonia". Cretaceous Research. 89: 302–319. doi:10.1016/j.cretres.2018.03.014. S2CID 134117648.
მინი|მარცხნივ

ძალიან მწირი ნაშთების საფუძველზე რამდენიმე სახეობაა აღწერილი. სახეობა „ჩილანტაიზავრი“ სიბირიკუსი  დაფუძნებულია ერთ დისტალურ მეტატარსალურ ძვალზე, რომელიც 1915 წელს აღმოჩენილ იქნა ბურიატის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ტურგინსკაიას სვიტაში, რუსეთში, და თარიღდება ადრეული ცარცული პერიოდით ( ბერიასიდან ჰაუტერივიანის სტადიამდე). Riabinin, 1915. Zamtka o dinozavry ise Zabaykalya [A note on a dinosaur from the trans-Baikal region]. Trudy Geologichyeskago Muszeyah Imeni Petra Velikago Imperatorskoy Academiy Nauk. 8(5), 133-140. Weishampel, David B; et al. (2004). "Dinosaur distribution (Early Cretaceous, Asia)." In: Weishampel, David B.; Dodson, Peter; and Osmólska, Halszka (eds.): The Dinosauria, 2nd, Berkeley: University of California Press. Pp. 563-570. ISBN 0-520-24209-2. "Coelurosauria". theropoddatabase.com. ის ცუდად არის აღწერილი, ამიტომ მისი ნათესაური კავშირების ზუსტად დადგენა შეუძლებელია  და მისი, როგორც ჩილანტაიზავრის სახეობის, კუთვნილება ძალიან საეჭვოა.ჩილანტაიზავრი  2009 წელს ხელახლა კლასიფიცირდა, როგორც შაოჩილონგ მაორტუენსისი. Brusatte, S., Benson, R., Chure, D., Xu, X., Sullivan, C., and Hone, D. (2009). "The first definitive carcharodontosaurid (Dinosauria: Theropoda) from Asia and the delayed ascent of tyrannosaurids." Naturwissenschaften, doi:10.1007/s00114-009-0565-2

ტერფისა და წვივის ნაწილობრივი ნაწილის ძვლების საფუძველზე,  Dong, Z. (1979). "Cretaceous dinosaur fossils in southern China". In Institute of Vertebrate Paleontology and Paleoanthropology; Nanjing Institute of Paleontology (eds.). Mesozoic and Cenozoic Redbeds in Southern China (in Chinese). Beijing: Science Press. pp. 342–350. Translated paper 1979 წელს დასახელებული დამატებითი სახეობა, ჩილანტაისაურუს ჟეზიანგენსისი, სინამდვილეში თერიზინოზავრის ტაქსონია.  Zanno, L. E. (2010). "A taxonomic and phylogenetic re-evaluation of Therizinosauria (Dinosauria: Maniraptora)". Journal of Systematic Palaeontology. 8 (4): 503–543. doi:10.1080/14772019.2010.488045. S2CID 53405097. Qian, M.-P.; Zhang, Z.-Y.; Jiang, Y.; Jiang, Y.-G.; Zhang, Y.-J.; Chen, R.; Xing, G.-F. (2012). "浙江白垩纪镰刀龙类恐龙" [Cretaceous therizinosaurs in Zhejiang of eastern China]. Journal of Geology (in Chinese). 36 (4): 337−348.

ქვემოთ მოყვანილი კლადოგრამა მიჰყვება 2016 წლის ანალიზს სებასტიან აპესტეგიას, ნათან დ. სმიტის, რუბენ ხუარეს ვალიერის და პიტერ ჯ. მაკოვიკის მიერ კარანოს და სხვების მონაცემთა ბაზაზე დაფუძნებულ ფაქტებს. (2012). Sebastián Apesteguía; Nathan D. Smith; Rubén Juárez Valieri; Peter J. Makovicky (2016). "An Unusual New Theropod with a Didactyl Manus from the Upper Cretaceous of Patagonia, Argentina". PLOS ONE. 11 (7): e0157793. Bibcode:2016PLoSO..1157793A. doi:10.1371/journal.pone.0157793. PMC 4943716. PMID 27410683.

სქოლიო

კატეგორია: დინოზავრები