ლაპილოფსისი

ლაპილოფსისი —  სტერეოსპონდილური ტემნოსპონდილის გადაშენებული გვარი ლაპილოფსისის ოჯახისა. გვარის ნამარხები აღმოჩენილია ავსტრალიის შტატის კუინზლენდის არკადიის ფორმაციაში ( რევანის ჯგუფი ).

შესწავლის ისტორია
ტიპური სახეობა და ერთადერთი ცნობილი სახეობაა ლაპილოფსის ნანა, რომელსაც სახელი 1990 წელს ავსტრალიელმა მეცნიერებმა ენ უორენმა და მარკ ჰატჩინსონმა დაარქვეს.Warren, A. A.; Hutchinson, M. N. (1990). "Lapillopsis, a new genus of temnospondyl amphibians from the Early Triassic of Queensland". Alcheringa. 14 (2): 149–158. doi:10.1080/03115519008527816.  არსებობს ორი ცნობილი ნიმუში, ორივეს თითქმის სრული თავის ქალა გააჩნია, შესაბამისი ქვედა ყბებით და შესაბამისი პოსტკრანიალური ელემენტებით. იმავე ადგილიდან კიდევ თოთხმეტი ნიმუში აღწერა ავსტრალიელმა პალეონტოლოგმა ადამ იეიტსმა 1999 წელს.Yates, A. M. 1999. The Lapillopsidae: a new family of small temnospondyls from the Early Triassic of Australia. Journal of Vertebrate Paleontology 19: 302-320. https://doi.org/10.1080/02724634.1999.10011143

ანატომია
მინი|მარცხნივ|თავის ქალა
ლაპილოფსისი ავსტრალიური როტაურიზავრისგან რამდენიმე მახასიათებლით განსხვავდებოდა: (1) ღრმა, ნახევრად ელიფსური ოტიკური ნაჭდევი; (2) შემოკლებული უკანა თავის ქალას მაგიდა; (3) ფართო არაღრმა ღარი, რომელიც ვრცელდება კვადრატოიუგალური მორჩის უკანა ლატერალური კუთხიდან თვალბუდის უკანა კიდემდე; (4) კულტრიფორმული მორჩის ფართოდ გაშლილი წინა ბოლო; (5) ფრთისებრ-სასის განცალკევება, რაც იწვევს ექტოპტერიგოიდური მორჩის ფორმირებას, რომელიც ფრთისებრ-სასის ღრუს ჩარჩოებს ქმნის; (6) საუღლე მორჩი, რომელიც თვალბუდის წინა კიდეზე მთავრდება.Yates, A. M. 1999. The Lapillopsidae: a new family of small temnospondyls from the Early Triassic of Australia. Journal of Vertebrate Paleontology 19: 302-320. https://doi.org/10.1080/02724634.1999.10011143 თავის ქალა და ქვედა ყბა განსაკუთრებით კარგად არის ცნობილი, რაც მეტ-ნაკლებად სრული რეკონსტრუქციის საშუალებას იძლევა. პოსტკრანიალური მასალა ძირითადად შედგება მკერდისა და წინა კიდურების რეგიონებისა და რამდენიმე მალისგან.

ფილოგენეტიკური ურთიერთობები
როდესაც მას სახელი დაერქვა, ლაპილოფსისი იდენტიფიცირებული იყო, როგორც მიკროფოლიდური დისოროფოიდი; დისოროფოიდები თითქმის ექსკლუზიურად პალეოზოური პერიოდისაა, გარდა სამხრეთ აფრიკის ადრეული ტრიასული კარუს აუზიდან. იმის გამო, რომ კომპიუტერული ფილოგენეტიკა იმ დროს ფართოდ ხელმისაწვდომი არ იყო, ავტორებმა შეადარეს გამორჩეული მახასიათებლები სხვა კლადებში ცნობილ მახასიათებლებს და აღმოაჩინეს მრავალი მსგავსება დისოროფოიდებთან. იმ დროს, დისოროფოიდების სისტემატიკა ნაწილობრივ ცვალებადი რჩებოდა, განსაკუთრებით რამდენიმე მცირეტანიან ხმელეთის ფორმასთან დაკავშირებით, ხოლო უორენმა და ჰატჩინსონმა აღადგინეს მიკროფოლიდები, რომელიც თავდაპირველად შეიქმნა უოტსონის მიერ (1919), რათა მოიცავდეს როგორც მიკროფოლისს, ასევე ლაპილოფსისს."I. The structure, evolution and origin of the amphibia. - The "orders' rachitomi and stereospondyli". Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Containing Papers of a Biological Character. 209 (360–371): 1–73. 1920-01-01. doi:10.1098/rstb.1920.0001. ISSN 0264-3960.

იეიტსის (1999) მიერლაპილოფსისისა და ახალი ტაქსონის, როტაურიზავრის, დამატებითი მასალის აღწერამ მას საშუალება მისცა შეექმნა ლაპილოფსისის ოჯახი მცირეტანიანი სტერეოსპონდილების ამ უჩვეულო ჯგუფისთვის. იეიტსის ფილოგენეტიკურმა ანალიზმა, ასევე იეიტსის და უორენის (2000)Yates, Adam M.; Warren, A. Anne (January 2000). "The phylogeny of the 'higher' temnospondyls (Vertebrata: Choanata) and its implications for the monophyly and origins of the Stereospondyli". Zoological Journal of the Linnean Society. 128 (1): 77–121. doi:10.1111/j.1096-3642.2000.tb00650.x. ISSN 0024-4082. ფილოგენეტიკურმა ანალიზმა აღმოაჩინა ლაპილოფსიდები სტერეოსპონდილების ძირში. რუტას და სხვების (2003) მიერ ჩატარებულმა სუპერხის ანალიზმაRuta, Marcello; Jeffery, Jonathan E.; Coates, Michael I. (2003-12-07). "A supertree of early tetrapods". Proceedings of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 270 (1532): 2507–2516. doi:10.1098/rspb.2003.2524. ISSN 0962-8452. PMC 1691537. PMID 14667343. ისინი სრულიად განსხვავებულ პოზიციაში აღმოაჩინა, როგორც ერიოპოიდების, დისოროფოიდების (თანამედროვე ამფიბიების ჩათვლით) და ზატრაქეიდების დაძმობილებული ჯგუფი.

1999 წელს ჩატარებული ანალიზის შედეგად, რომლის დროსაც ლაპილოფსისები ბაზალურ სტერეოსპონდილებად იქნა მიჩნეული,Yates, A. M. 1999. The Lapillopsidae: a new family of small temnospondyls from the Early Triassic of Australia. Journal of Vertebrate Paleontology 19: 302-320. https://doi.org/10.1080/02724634.1999.10011143სტერეოსპონდილომორფების უახლესმა ანალიზმა, რომელიც ელტინკმა და სხვებმა (2019) ჩაატარეს,Eltink, Estevan; Schoch, Rainer R.; Langer, Max C. (2019-04-16). "Interrelationships, palaeobiogeography and early evolution of Stereospondylomorpha (Tetrapoda: Temnospondyli)". Journal of Iberian Geology. 45 (2): 251–267. doi:10.1007/s41513-019-00105-z. ISSN 1698-6180. S2CID 146595773. ლაპილოფსისი აღმოაჩინა ლიდეკერინიდებში, ადრეული ტრიასული პერიოდის კიდევ ერთ პატარა ტანიან ჯგუფში, როგორც ლიდეკერინიდების დაძმობილებული ტაქსონი, რაც გარკვეულწილად მაკჰიუს 2012 წლის დისერტაციის შედეგების მსგავსია.McHugh, Julia (2012). Temnospondyl ontogeny and phylogeny, a window into terrestrial ecosystems during the Permian-Triassic mass extinction. University of Iowa. Archived from the original on October 1, 2017. ეს ეწინააღმდეგება წინა კვლევებს, რომლებშიც ლაპილოფსისი იქნა აღმოჩენილი: ლიდეკერინიდების გარეთ, მაგრამ როგორც მისი დაძმობილებული ჯგუფი,Dias-da-Silva, Sergio; Hewison, Robin H. (2013). "Phylogenetic Analysis and Palaeobiogeography of the Pangaean Lower Triassic Lydekkerinidae (Temnospondyli, Stereospondyli)". 73rd Meeting of the Society of Vertebrate Paleontology Abstracts: 116. დისოროფოიდებთან ერთად,Schoch, Rainer R. (2013). "The evolution of major temnospondyl clades: an inclusive phylogenetic analysis". Journal of Systematic Palaeontology. 11 (6): 673–705. doi:10.1080/14772019.2012.699006. ISSN 1477-2019. S2CID 83906628.Pardo, J. D., Small, B. J., Huttenlocker, A. K. 2017. Stem caecilian from the Triassic of Colorado sheds light on the origins of Lissamphibia. PNAS. https://doi.org/10.1073/pnas.1706752114 როგორც მოკლედრუჭიანი სტერეოსპონდილური კლადების, როგორიცაა ლიდეკერინიდები და მეტოპოზაურიდები, დაძმობილებული ტაქსონი,Maganuco, Simone; Pasini, Giovanni (2009). "A new specimen of trematosaurian temnospondyl from the Lower Triassic of NW Madagascar, with remarks on palatal anatomy and taxonomic affinities". Atti Soc. It. Sci. Nat. Museo Civ. Stor. Nat. Milano. 150: 91–112. ან ბრაქიოპოიდებთან მჭიდროდ დაკავშირებული.Marsicano, Claudia A.; Latimer, Elizabeth; Rubidge, Bruce; Smith, Roger M.H. (2017-05-29). "The Rhinesuchidae and early history of the Stereospondyli (Amphibia: Temnospondyli) at the end of the Palaeozoic". Zoological Journal of the Linnean Society. doi:10.1093/zoolinnean/zlw032. hdl:11336/105150. ISSN 0024-4082. არსებობს ზოგადი კონსენსუსი, რომ ლაპილოფსიდები, სულ მცირე, სტერეოსპონდილომორფებია, თუ არა ნამდვილი სტერეოსპონდილები, მაგრამ ამის მიღმა მკაფიო შეთანხმება არ არსებობს. წინა მკვლევარებმა ანალიზში ხაზი გაუსვეს იმ პოტენციალს, რომ ნიმუშები შეიძლება არ წარმოადგენდნენ ზრდასრულ ადამიანებსYates, A. M. 1999. The Lapillopsidae: a new family of small temnospondyls from the Early Triassic of Australia. Journal of Vertebrate Paleontology 19: 302-320. https://doi.org/10.1080/02724634.1999.10011143 ან რომ სხეულის შემცირებულმა ზომამ შეიძლება გამოიწვიოს მიზიდულობა სხვა მცირეტანიან ტაქსონებთან, როგორიცაა ლიდეკერინიდები.Eltink, Estevan; Schoch, Rainer R.; Langer, Max C. (2019-04-16). "Interrelationships, palaeobiogeography and early evolution of Stereospondylomorpha (Tetrapoda: Temnospondyli)". Journal of Iberian Geology. 45 (2): 251–267. doi:10.1007/s41513-019-00105-z. ISSN 1698-6180. S2CID 146595773.

სქოლიო

კატეგორია:ავსტრალიის ტრიასული ტემნოსპონდილები