გაეროს დასავლეთ ევროპისა და სხვა ქვეყნების ჯგუფი

გაეროს დასავლეთ ევროპისა და სხვა ქვეყნების ჯგუფი, ასევე ცნობილი როგორც WEOG — გაეროს ხუთი რეგიონული ჯგუფის ერთ-ერთი ნაწილი, რომელიც 28 წევრი სახელმწიფოსგან შედგება. მათი უმეტესობა დასავლეთ ევროპაშია, თუმცა ამ ჯგუფში ასევე შედიან ავსტრალია, კანადა, ისრაელი, ახალი ზელანდია და თურქეთი. დამკვირვებლების სტატუსით მონაწილეობენ ამერიკის შეერთებული შტატები და წმინდა საყდარი (ვატიკანი).

სხვა რეგიონული ჯგუფების მსგავსად, მას არავალდებულო ხასიათი აქვს და განიხილება რეგიონული და საერთაშორისო დონის საკითხები. გარდა ამისა, ჯგუფი მუშაობს გაეროს ორგანოებში ადგილების განაწილებაზე რეგიონიდან კანდიდატების წარდგენით.

სხვა რეგიონული ჯგუფების უმეტესობისგან განსხვავებით, WEOG უჩვეულოა იმით, რომ გეოგრაფია მისი წევრობის ერთადერთი განმსაზღვრელი ფაქტორი არ არის. მისი წევრობა გეოპოლიტიკურ მახასიათებლებს ეფუძნება, რადგან ის მდიდარი, განვითარებული ლიბერალური დემოკრატიების „დასავლური სამყაროს“ ქვეყნებისგან შედგება. მისი წევრები ან დასავლეთ ევროპის, ან ევროპული წარმოშობის სახელმწიფოები არიან (თურქეთისა და ისრაელის გარდა). ამავდროულად, დასავლეთ ევროპისა და სხვა ქვეყნების ჯგუფი ნატოს სამხედრო ალიანსის და/ან აშშ-ის ხელმძღვანელობით მოქმედი დასავლური სამხედრო-ეკონომიკური საზოგადოების წევრებისგან შედგება.

 წევრობა 

 წევრი სახელმწიფოები 
დასავლეთ ევროპისა და სხვა ქვეყნების ჯგუფის ამჟამინდელი წევრი სახელმწიფოებია:

 დამკვირვებელი ქვეყნები 


 ამერიკის შეერთებული შტატები ოფიციალურად არ არის არცერთი რეგიონალური ჯგუფის წევრი, მაგრამ WEOG-ის შეხვედრებს დამკვირვებლის სტატუსით ესწრება და საარჩევნო მიზნებისთვის ჯგუფის წევრად ითვლება.
  ()

 ისრაელი 
გეოგრაფიულად აზიაში მდებარეობის მიუხედავად, ისრაელს აზია-წყნარი ოკეანის ჯგუფში გაწევრიანება სხვადასხვა არაბულმა სახელმწიფომ აუკრძალა. რეგიონალური ჯგუფის არარსებობის გამო, ისრაელი ვერ მონაწილეობდა გაეროს და მისი სააგენტოების ფარგლებში მიმდინარე პოლიტიკურ და პროფესიულ კონსულტაციებში 1949 წლიდან 1999 წლამდე პერიოდში. ასევე, მას არ შეეძლო გაეროს ინსტიტუტებში წარმომადგენლების არჩევა. 1964 წელს ისრაელმა WEOG-ში გაწევრიანების განაცხადი შეიტანა, თუმცა უარი მიიღო.

ეს შეიცვალა 2000 წლის მაისში, როდესაც ისრაელი ნიუ-იორკში, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის WEOG-ის დროებითი წევრი გახდა, რამაც მას საშუალება მისცა, წარედგინა კანდიდატები გაეროს გენერალური ასამბლეის სხვადასხვა ორგანოს არჩევნებში. თუმცა, ეს დროებითი წევრობა მაინც ხელს უშლიდა ისრაელს მონაწილეობა მიეღო გაეროს ოფისების ღონისძიებებში ჟენევაში, ნაირობიში, რომსა და ვენაში.

2004 წლის 30 აპრილს, აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატამ მიიღო რეზოლუცია, რომლითაც მოუწოდებდა ისრაელის WEOG-ში სრულად ჩართვას და აშშ-ის მთავრობას ავალებდა, გაეგრძელებინა ქმედებები „გაეროში დასავლეთ ევროპისა და სხვა ქვეყნების ჯგუფში ისრაელის წევრობის გაფართოებისა და გაუმჯობესების უზრუნველსაყოფად“. ამას მიაღწიეს 2004 წლის მაისში, როდესაც ისრაელს ნიუ-იორკში WEOG-ის საქმიანობის მუდმივი უფლება მიენიჭა.

თუმცა, ისრაელი საბოლოოდ მხოლოდ 2013 წლის ნოემბერში მიიწვიეს WEOG-ში.

 შემოთავაზებული რეფორმა 
გაეროს გენერალური ასამბლეის ორმოცდამეთხუთმეტე სესიის წინაშე გამოსვლისას, ნაურუს დელეგაციის ხელმძღვანელმა, ვინჩი ნიელ კლოდუმარმა, მხარი დაუჭირა ოკეანეთის ახალი რეგიონული ჯგუფის შექმნას, რომელშიც შევიდოდნენ როგორც ავსტრალია და ახალი ზელანდია, ასევე ასეანის წევრი ქვეყნები, იაპონია, კორეის რესპუბლიკა და წყნარი ოკეანის კუნძულოვანი ქვეყნები. თავის გამოსვლაში მან აღნიშნა, რომ „წყნარი ოკეანის 11 კუნძულოვანი ქვეყანა აზიურ ჯგუფში იძირება, ხოლო ავსტრალია და ახალი ზელანდია... დასავლეთ ევროპისა და სხვა სახელმწიფოების ჯგუფში არიან ჩარჩენილები“.

 წარმომადგენლობა 

 უშიშროების საბჭო 
დასავლეთ ევროპისა და სხვა სახელმწიფოების ჯგუფს უშიშროების საბჭოში 5 ადგილი უჭირავს, აქედან 2 არამუდმივი და 3 მუდმივი. ჯგუფიდან უშიშროების საბჭოს ამჟამინდელი წევრები არიან:
ქვეყანა ტერმინი მუდმივი მუდმივი მუდმივი 2025 წლის 1 იანვარი – 2026 წლის 31 დეკემბერი 2025 წლის 1 იანვარი – 2026 წლის 31 დეკემბერი

 ეკონომიკური და სოციალური საბჭო 
დასავლეთ ევროპისა და სხვა სახელმწიფოების ჯგუფს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ეკონომიკურ და სოციალურ საბჭოში 13 ადგილი უჭირავს. ეკონომიკური და სოციალური საბჭოს ამჟამინდელი წევრები ჯგუფიდან არიან:
ქვეყანა ტერმინი 2023 წლის 1 იანვარი – 2025 წლის 31 დეკემბერი 2024 წლის 1 იანვარი – 2026 წლის 31 დეკემბერი 2025 წლის 1 იანვარი – 2027 წლის 31 დეკემბერი

 ადამიანის უფლებათა საბჭო 
დასავლეთ ევროპისა და სხვა სახელმწიფოების ჯგუფს გაერთიანებული ერების ადამიანის უფლებათა საბჭოში 7 ადგილი უჭირავს. ეკონომიკური და სოციალური საბჭოს ამჟამინდელი წევრები ჯგუფიდან არიან:
ქვეყანა ტერმინი 2024 წლის 1 იანვარი – 2026 წლის 31 დეკემბერი  2025 წლის 1 იანვარი – 2027 წლის 31 დეკემბერი  2023 წლის 1 იანვარი – 2025 წლის 31 დეკემბერი

 გენერალური ასამბლეის თავმჯდომარეობა 
ყოველ ხუთ წელიწადში ერთხელ, 0-ით და 5-ით დამთავრებულ წლებში, დასავლეთ ევროპისა და სხვა სახელმწიფოების ჯგუფს უფლება აქვს აირჩიოს გენერალური ასამბლეის პრეზიდენტი.

ქვემოთ მოცემულია რეგიონის პრეზიდენტების სია 1961 წელს მისი ოფიციალური შექმნიდან:

 არჩევის წელი  სესია  თავმჯდომარე  ქვეყანა  შენიშვნა 1965  მე-20  ამინტორე ფანფანი      1970  25-ე  ედვარდ ჰამბრო    1975  30-ე  გასტონ თორნი    1980  35-ე  რუდიგენ ვონ ვეხმარი    ასევე თავმჯდომარეობდა გენერალური ასამბლეის მერვე საგანგებო სესიას. 1985  მე-40  ხაიმე დე პინიესი    ასევე თავმჯდომარეობდა გენერალური ასამბლეის მეცამეტე საგანგებო სესიას. 1990  45-ე  გვიდო დე მარკო    1995  50-ე  დიოგო დე ფრეიტას დო ამარალი    2000  55-ე  ჰარრი ჰოლკერი    ასევე თავმჯდომარეობდა გაეროს გენერალური ასამბლეის მეათე, ოცდამეხუთე და ოცდამეექვსე საგანგებო რიგგარეშე სესიებს. 2005  მე-60  იან ელიასსონი    2010  65-ე  ჟოზეფ დეისსი    2015  70-ე მოგენს ლიკეტოფტი    2020  75-ე  ვოკან ბოზქირი     მომავალი 2025  მე-80  დაუზუსტებელი  დაუზუსტებელი   2030  85-ე  დაუზუსტებელი  დაუზუსტებელი   2035  90-ე  დაუზუსტებელი  დაუზუსტებელი  

 საარჩევნო წევრობის ქრონოლოგია 
წლები წევრების რაოდენობა შენიშვნები 1957 13 ავსტრია, ბელგია, დანია, საბერძნეთი, ისლანდია, ირლანდია, იტალია, ლუქსემბურგი, ნიდერლანდები, ნორვეგია, პორტუგალია, ესპანეთი, შვედეთი 1958  14 ავსტრალია (დე-ფაქტო) 1959  15 სამხრეთ აფრიკა (დე-ფაქტო) 1960 16 კანადა (დე-ფაქტო) 1961 17 ფინეთი 1963 18 თურქეთი 1964 19 ავსტრალია და კანადა (დე იურე), ახალი ზელანდია, მალტა. სამხრეთ აფრიკა ამოიღეს. 1971 22 საფრანგეთი, გაერთიანებული სამეფო, ამერიკის შეერთებული შტატები 1973 23 დასავლეთ გერმანია 1990 24 ლიხტენშტაინი, გერმანიის გაერთიანება 1992 25 სან-მარინო 1993 27 მონაკო, ანდორა 2000 28 ისრაელი 2002 29 შვეიცარია
დასავლეთ ევროპისა და სხვათა ჯგუფი თავდაპირველად 1957 წელს ლათინური ამერიკის, აზიის, აფრიკისა და აღმოსავლეთ ევროპის ჯგუფების შექმნის შემდეგ ჩამოყალიბდა. ისეთ ქვეყნებს, როგორიცაა ავსტრალია, სურდათ წინა ერთა თანამეგობრობის ჯგუფის შენარჩუნება, მაშინ როცა ისეთ სახელმწიფოებს, როგორიცაა საფრანგეთი, არ სურდათ თანამეგობრობის სახელმწიფოებთან შეხვედრა. თავდაპირველად, კანადა განიხილავდა ლათინური ამერიკის ჯგუფში განაცხადის შეტანას და მისთვის „დასავლეთ ნახევარსფეროს“ ჯგუფის დარქმევას, ხოლო ავსტრალია და ახალი ზელანდია აზიურ ჯგუფში გეგმავდნენ განაცხადის შეტანას.

1957-1963 წლებში კანადა, ავსტრალია, ახალი ზელანდია და სამხრეთ აფრიკა დასავლეთ ევროპის სახელმწიფოებთან მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ WEOG-ის ადგილების მოსაპოვებლად გაეროს გენერალურ კომიტეტში, თუმცა ამავდროულად საკუთარ თავს WEOG-ის წევრებად არ აღიარებდნენ. ავსტრალიამ ადგილები 1958 და 1962 წლებში მიიღო, კანადამ 1960 წელს, ხოლო სამხრეთ აფრიკამ 1959 წელს. 1964 წელს დასავლეთ ევროპის სახელმწიფოებმა ოფიციალურად მოიწვიეს კანადა, ავსტრალია და ახალი ზელანდია თავიანთ ჯგუფში, ხოლო უარი თქვეს ისრაელისა და სამხრეთ აფრიკის მოწვევაზე.

საბჭოთა კავშირის ზეწოლის ქვეშ, ფინეთი თავდაპირველად აღმოსავლეთ ევროპის ჯგუფში იყო 1960 წლამდე. ფინეთი WEOG-ს 1961 წელს გადავიდა.Padelford, Norman J. "Politics and the Future of ECOSOC". International Organization, vol. 15, no. 4, 1961, pp. 564–80. . Accessed 24 Mar 2024.

თურქეთი აზიური ჯგუფის წევრი იყო ელექტორატულად, სულ მცირე, 1961 წლამდე, ხოლო 1963 წლისთვის WEOG-ში გადავიდა. გენერალურ ასამბლეას არ აქვს ჩანაწერი, თუ რომელი ჯგუფის წევრი იყო თურქეთი საარჩევნოდ 1962 წელს.[უკეთესი წყარო საჭირო]

1957 წლის გენერალური ასამბლეის რეზოლუციის ფორმულირებით, უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები საკუთარ ჯგუფში მოხვდნენ, რის გამოც საფრანგეთი, გაერთიანებული სამეფო და შეერთებული შტატები WEOG-ის წევრებად არ ითვლებოდნენ. როდესაც ეკონომიკური და სოციალური კავშირი (ECOSOC) გაფართოვდა, 1963 წლის გენერალური ასამბლეის რეზოლუციის ფორმულირებით ჯგუფებს მხოლოდ ცხრა ახალი ადგილი მიენიჭათ, რის გამოც ზემოხსენებული მუდმივი სამი ადგილი WEOG-ის საარჩევნო სისტემის გარეთ დარჩა. როდესაც ეკონომიკური და სოციალური კომიტეტი კვლავ გაფართოვდა, 1971 წლის გენერალური ასამბლეის რეზოლუციის ფორმულირებით საბოლოოდ ყველა ადგილი ჯგუფებად დაიყო, რითაც მუდმივი სამი წევრი ოფიციალურად მოხვდა WEOG-ში საარჩევნოდ.

დასავლეთ გერმანია, მონაკო, შვეიცარია და წმინდა საყდარი WEOG-ის დამკვირვებლები 1967 წელს გახდნენ,Götz, Norbert. "Western Europeans and Others: The Making of Europe at the United Nations". Alternatives: Global, Local, Political, vol. 33, no. 3, 2008, pp. 359–81. . Accessed 11 May 2024. ხოლო აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ WEOG-ის შეხვედრაზე დამკვირვებლის სტატუსით დასწრების პირველი ჩანაწერი 1970 წლით თარიღდება.

დაახლოებით 1960-იანი წლების პირველ ნახევარში იუგოსლავია იყო როგორც WEOG-ში, ასევე აღმოსავლეთ ევროპის ჯგუფში (თურქეთის მსგავსად), მაგრამ ელექტორალურად ყოველთვის აღმოსავლეთ ევროპის ჯგუფში ირიცხებოდა. ასევე ამ პერიოდში კვიპროსი იყო როგორც WEOG-ში, ასევე აზიურ ჯგუფში, თუმცა მხოლოდ აზიურ ჯგუფში იყო ელექტორალურად გათვალისწინებული. ორივემ საბოლოოდ დატოვა WEOG 1960-იანი წლების შუა პერიოდში.Götz, Norbert. "Western Europeans and Others: The Making of Europe at the United Nations". Alternatives: Global, Local, Political, vol. 33, no. 3, 2008, pp. 359–81. . Accessed 11 May 2024.

 იხილეთ აგრეთვე 

 გაეროს რეგიონული ჯგუფები

 შენიშვნები 

სქოლიო

კატეგორია:გაერო
კატეგორია:გაეროს რეგიონული ჯგუფები