მარკო მილიანოვი

მარკო მილიანოვ პოპოვიჩ დრეკალოვიჩი (, დ. 25 აპრილი, 1833, მედუნი, პოდგორიცასთან ახლოს — გ. 2 თებერვალი, 1901, ჰერცეგ-ნოვი) — ჩერნოგორიელი) მწერალი, მხედართმთავარი და სენატორი. კუჩის ტომის ვოევოდა. სერბული ეროვნული გაერთიანებისა და ოსმალეთის იმპერიის უღლისგან გათავისუფლებისთვის მებრძოლი.

ბიოგრაფია
სიჭაბუკიდანვე მსახურობდა თურქების წინააღმდეგ ბრძოლაში. მალე, პირადი ღირსებების წყალობით, ოფიცრის წოდება მიიღო. მამაცურად იბრძოდა რამდენიმე ომში და მალე ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ მხედართმთავრადა და საზოგადო მოღვაწედ იქცა.

კუჩის ვოევოდ მარკო მილიანოვის ირგვლივ შეიქმნა კუჩისა და მეზობელი ტომების წინააღმდეგობის ცენტრი, ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ.

მარკო მილიანოვი თავისი კულის ტომთან ერთად, 1876 წელს მონტენეგროს მთავარ ნიკოლასთან გაერთიანებული ძალებით, ოსმალეთის იმპერიასა და მონტენეგროს შორის ომის დროს, თურქეთის წინააღმდეგ გამოვიდა.

1873 წელს მარკო მილიანოვი ეხმარებოდა ოდესის ნოვოროსიისკის უნივერსიტეტის პროფესორ ვალტაზარ ბოგიშიჩს თავისი ტომის (კულის ტომი) და მეზობელი ტომების სამართლებრივი ჩვეულებების შესახებ მონაცემების შეგროვებაში.

1876 წელს, ფუნდინის ბრძოლაში, მილიანოვმა ჩერნოგორის მეორე ვოევოდასთან, ილია პლამენცთან ერთად, 5000-იანი გაერთიანებული ჯარით დაამარცხა 13 000-იანი თურქული არმია, რითაც უზრუნველყო ჩერნოგორიისა და ოსმალეთის ომში (1876-1878) გამარჯვება.

1878 წელს მან რუსეთის იმპერიულ არმიასთან ერთად გაიყო გამარჯვების დიდება თურქეთის წინააღმდეგ ბრძოლაში.

მარკო მილიანოვი გახდა პოდგორიცის პირველი მმართველი ქალაქის გათავისუფლების შემდეგ.Панихида по Воеводе Марко Милянову თუმცა, ქვეყნის გათავისუფლების შემდეგ, მილიანოვი კონფლიქტში შევიდა მთავარ ნიკოლასთან, რის შემდეგაც დაბრუნდა მშობლიურ სოფელ მედუნში, სადაც გადაწყვიტა ეთნოგრაფიული მუზეუმის დაარსება.

შემოქმედება
მილიანოვი მრავალი ნაწარმოების ავტორია, რომლებიც შერნოგორიის ცხოვრებას ასახავს სხვადასხვა ისტორიულ პერიოდში.

ცნობილია, რომ მარკო მილიანოვი, როგორც მისი თანატომელების უმეტესობა, 50 წლის ასაკამდე უსწავლელი იყო. მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ნახევარ საუკუნეს გადააბიჯა, გადაწყვიტა წერა-კითხვა ესწავლა, რათა თავისი ცოდნა შთამომავლებისთვის დაეტოვებინა. 1901 წელს მის გარდაცვალებამდე არც ერთი მისი ნაშრომი გამოქვეყნებული არ ყოფილა.

200px|მინი|მარცხნივ|მარკო მილიანოვის მონუმენტი პოდგორიცაში.

მისი ფოლკლორულ-ეთნოგრაფიული ხასიათის ნაშრომები, რომლებიც დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლებში გმირად ქცეულ პირებს ეძღვნებოდა და მიზნად ისახავდა ბალკანეთის მოძმე ხალხთა დაახლოებას, მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ გამოქვეყნდა.

მილიანოვის ნაწარმოებები წარმოადგენს ლიტერატურულ ძეგლს უბრალო ვაჟკაცებსა და გმირებზე, რომლებიც ჩერნოგორიის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლაში მონაწილეობდნენ.

ხსოვნა
მარკო მილიანოვს რამდენიმე ძეგლი დაუდგეს, მათ შორის ბელგრადში, პოდგორიცასა და მედუნში.
მედუნში, 1971 წელს, გაიხსნა მემორიალური მუზეუმი, რომელიც მწერლის მშობლიურ სახლში მდებარეობს. 1979 წელს მუზეუმის შენობა აღდგა და რესტავრაცია ჩაუტარდა, თუმცა სახლის გარე იერსახე უცვლელად დარჩა — ისეთად, როგორსაც მილიანოვის სიცოცხლეში ჰქონდა.
იუგოსლავიის ფოსტამ 1999 წელს და ჩერნაგორიის ფოსტამ 2008 წელს მარკო მილიანოვისადმი მიძღვნილი საფოსტო მარკები გამოუშვეს.

საინტერესო ფაქტი
ვოივოდი მარკო მილიანოვის თურქებზე გამარჯვებების გამო, ხალხი  „ზდუხაჩად“ მიიჩნევდა — ადამიანად, რომელსაც ზებუნებრივი ძალები გააჩნდა (სლავური, განსაკუთრებით სერბული და მონტენეგრული ფოლკლორის მითური პერსონაჟი, „ჰაერის მბრძანებელი“). 

რესურსები ინტერნეტში
 Музей Марко Милянова в Медуне 

სქოლიო

კატეგორია:სერბი მწერლები
კატეგორია:სერბი პოლიტიკოსები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ეროვნებისა და საუკუნის მიხედვით