იდა ლოთარინგიელი

იდა ლოთარინგიელი (ასევე ცნობილია როგორც ნეტარი იდა ბულონელი)  (დაახლ. 1040 – 1113 წლის 13 აპრილი) — იყო წმინდანი და დიდგვაროვანი ქალი.

ის იყო გოდფრიდ III-ის, ქვემო ლოთარინგიის ჰერცოგის და მისი მეუღლის დოდას ქალიშვილი. იდას პაპა იყო გოთელო I, ლოთარინგიის ჰერცოგი, ხოლო მისი ძმა — გოდფრიდ IV, ქვემო ლოთარინგიის ჰერცოგი.

ოჯახი
1049 წელს იდა დაქორწინდა ბულონის გრაფზე — ეუსტას II-ზე..  მათ შეეძინათ სამი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი:

 ეუსტას III — ბულონის მომდევნო გრაფი;
 გოდფრიდ ბულონელი — იერუსალიმის სამეფოს პირველი მმართველი;
 ბალდუინი — იერუსალიმის სამეფოს მეორე მმართველი;
იდა ბულონელი — მისი არსებობა ვარაუდითაა აღნიშნული; შესაძლოა, იგი პირველად გათხოვდა ჰერმან ფონ მალსენზე, ხოლო შემდეგ — მონტაგიუს გრაფ კონონზე.
იდა შვილების აღზრდისას ძიძის გამოყენებაზე უარს ამბობდა — სწორედ თვითონ აჭმევდა ძუძუთი შვილებს, რათა, როგორც სჯეროდა, თავიანთი მორალური ზნეობა არ დაეკარგათ ძიძის გავლენით, ანუ ძიძის ცხოვრების წესით არ „დამწოლოდნენ“.

როდესაც მისი ვაჟები გაემგზავრნენ პირველ ჯვაროსნულ ლაშქრობაში, იდამ მნიშვნელოვანი ფინანსური დახმარება გაუწია მათ მზადებასა და გზას.

ცხოვრება
იდა ყოველთვის აქტიურად მონაწილეობდა რელიგიურ და საქველმოქმედო საქმიანობაში, თუმცა მისი ქმრის გარდაცვალებამ მისცა ეკონომიკური დამოუკიდებლობა და თავისუფლება, რომ ეს სიმდიდრე საკუთარი რელიგიური მიზნებისთვის მოეხმარებინა. მან დააარსა რამდენიმე მონასტერი:

 სენტ-ვულმერის მონასტერი, 
  ბულონ-სიურ-მერში 
 ქალაქ კალესში ღვთისმშობლის სამლოცველო (Our Lady of the Chapel) 
 სენტ-ბერტინის მონასტერი 
 კაპელის სააბატო (Abbey of Cappelle) 
 ლე ვასტის მონასტერი (Abbey of Le Wast) 

იდას ჰქონდა წერილობითი მიმოწერა კენტერბერელი ანსელმთან — შუა საუკუნეების გამოჩენილ თეოლოგთან და ეკლესიის მოღვაწესთან. ანსელმის რამდენიმე წერილი იდას მიმართ მიწერელი დღემდე შემორჩენილია.

სიცოცხლის ბოლოს იდა სულ უფრო ჩაუღრმავდა ეკლესიურ ცხოვრებას. თუმცა თანამედროვე კვლევები მიიჩნევს, რომ იგი რეალურად არ გახდა ბენედიქტელი მონაზონი, არამედ უფრო სწორად უნდა განიხილებოდეს როგორც „ბენედიქტელი ორდენის საერო ობლატი“ — ანუ საერო პირი, რომელიც იღებს ბენედიქტელთა წესდების მორალურ პასუხისმგებლობას და ღვთისმსახურების ერთგულებას, მაგრამ მონაზვნური აღთქმით არ ცხოვრობს.

გარდაცვალება
იდა გარდაიცვალა 1113 წლის 13 აპრილს, და სწორედ ამ თარიღზე აღინიშნება მისი ხსენების დღე. ტრადიციულად ითვლება, რომ ის დაკრძალეს ლე ვასტის მონასტერში. 

მისი ნეშტი შემდგომში ორჯერ გადაასვენეს:

1669 წელს – პარიზში,
ხოლო 1808 წელს – ბაიოში.
მისი ცხოვრებისა და მოღვაწეობის აღწერა დაწერა ლე ვასტის მონასტრის თანამედროვე ბერმა.

დღეს იგი ბაიოშია წმინდანად მოხსენიებული და იქვეა მისი თაყვანისცემის ცენტრი.

წყარო: „Vita Sanctae Idae Lotharingiae“, Manuscripta Ecclesiae Gallicae, Codex XIII.''

ლეგენდები
„ერთ მზიან დღეს, როცა იდა ბულონის სანაპიროზე საქველმოქმედო გზით მიემგზავრებოდა, მის გზას გადაეყარა ღარიბი ქვრივი, ბავშვებით ხელში, ჩამოჯდომილი გზის პირას. ქალს თვალები ცრემლით სავსე ჰქონდა და ჩვილს მკერდზე ძლივს აკავებდა. იდამ მყისვე მოითხოვა მისი მოსმენა. აღმოჩნდა, რომ ქვრივის მეუღლე, მეზღვაური, უკანასკნელ ქარიშხალს შეწირულიყო. ოჯახს დარჩენოდა მხოლოდ სიღატაკე და შიმშილი. იდას გული შეძრა ქალის მწუხარებამ. მან საკუთარ ეტლში დასვა ისინი, სასახლეში წაიყვანა, ქალს სამყოფელი დაუდგა, ბავშვები სუფრაზე დასვა და თავადვე დაასხა მათ წყალი.

წმინდა დედოფალმა გადაწყვიტა, რომ ქვრივის ოჯახის შენახვას საკუთარი ხარჯით უზრუნველყოფდა — ყოველდღიურად უგზავნიდა საკვებს, ტანსაცმელს და საჭირო ნივთებს. ყოველ კვირა თავად მიდიოდა ქალთან, სთხოვდა ლოცვას და ამხნევებდა, რომ ღვთის წყალობა გაჭირვებასაც მოერეოდა. ხალხმა იდას ქმედებას წმინდა მირაკული უწოდა, რადგან გადმოცემის თანახმად, იმ დღიდან იდას სასახლის საცხობში პური არასოდეს შლდებოდა — იმდენი მზადდებოდა, რომ ბეჩავთა სუფრებზე ყოველთვის ხვდებოდა.

მოგვიანებით გადმოსცემდნენ, რომ იმავე ღამეს, როდესაც იდამ ქვრივი შეიფარა, მას სიზმრად გამოეცხადა ღვთისმშობელი და უთხრა:  იმ დღიდან ხალხმა იდას „დედა შემწე“ უწოდა. მისი ქველმოქმედების ამბავი მთელ ბულონში გავრცელდა, ხოლო მის მეხსიერებას მომდევნო თაობები ლოცვებითა და მადლიერებით ეთაყვანებოდნენ.“ Codex Miraculorum Sanctae Idae, Capitulum IV–V, Manuscripta Ecclesiae Boulonensis.

„ერთ საღამოს, როცა იდა ბულონის სავანეში ლოცვისთვის განმარტოებულიყო, მონაზონმა მოირბინა შეშინებული და უთხრა, რომ მონასტრის ახლოს მცხოვრებ ოჯახს ხანძარი გაუჩნდა და მთელი სოფელიც აგიზგიზდა. იდამ მყისვე შეწყვიტა ლოცვა, ზეცას შეჰღაღადა და წასასვლელად მოემზადა. სასახლის მცველებს უბრძანა, გაჰყოლოდნენ ცეცხლმოდებულ ადგილამდე. თუმცა ვიდრე მიაღწევდნენ, ცეცხლს უკვე სახლები დაეფერფლა და ხალხი სასოწარკვეთით გაიძახოდა: 

მაშინ იდამ მუხლი მოიყარა ნანგრევებთან, პირქვე დაემხო და ცრემლით წარმოთქვა ლოცვა:  გადმოცემით, სწორედ ამ დროს მოულოდნელად წამოსულმა უეცარმა წვიმამ ჩააქრო ცეცხლის ნარჩენები და იხსნა მეზობელი სახლები. სოფლის მოსახლეობა მუხლებზე დაცემით კურთხევას ითხოვდა წმინდა დედისგან და იდას წყალობა უდიდეს სასწაულად შერაცხა.

გადმოცემით, იმავე ღამით იდას ოთახში საკმევლის სურნელება ტრიალებდა და მისი ხელთუქმნელი ხატი გალამაზდა, თითქოს ზეციური ნათლით შემოსილი ყოფილიყო. ამბობდნენ, რომ ეს იყო უფლის მოწონება მის ქმედებაზე.

ამ ამბავმა განამტკიცა ხალხის რწმენა, რომ იდას ლოცვას ციდან პასუხი ჰქონდა და მისი შეწევნა მხოლოდ მიწიერ არა, ზეციურ მფარველობადაც იქცა.“Liber Miraculorum Sanctae Idae, Caput VIII, Monasterium Le Wastensis, Codex Vetustus.
შენიშვნები
 Ferdinand Holbock states Ida of Lorraine had only three sons. Holböck, Ferdinand (2002). Married Saints and Blesseds. Ignatius Press. p. 147. ISBN 0-89870-843-5.
 Heather Tanner chooses to believe Ida of Boulogne is Ida of Lorraine's daughter, while citing that C.G. Roland rejects this idea stating instead that Conon's wife Ida was the daughter of Lambert of Fouron.Tanner, Heather (2004). Families, Friends, and Allies: Boulogne and Politics in Northern France and England c. 879-1160. Boulogne-sur-Mer (France): BRILL. p. 136. ISBN 90-04-13243-0.

ლიტერატურა
 Butler, Alban; Burns, Paul (2000). Butler's Lives of the Saints. Continuum International Publishing Group. p. 94. ISBN 0-86012-253-0.
 Holböck, Ferdinand (2002). Married Saints and Blesseds. Ignatius Press. p. 147. ISBN 0-89870-843-5.
 Butler, Alban; Burns, Paul (2000). Butler's Lives of the Saints. Continuum International Publishing Group. p. 93. ISBN 0-86012-253-0.
 Tanner, Heather (2004). Families, Friends, and Allies: Boulogne and Politics in Northern France and England c. 879-1160. Boulogne-sur-Mer (France): BRILL. p. 136. ISBN 90-04-13243-0.
 Tanner, Heather (2004). Families, Friends, and Allies: Boulogne and Politics in Northern France and England c. 879-1160. Boulogne-sur-Mer (France): BRILL. p. 262. ISBN 90-04-13243-0.
 Tanner, Heather (2004). Families, Friends, and Allies: Boulogne and Politics in Northern France and England c. 879-1160. Boulogne-sur-Mer (France): BRILL. p. 135. ISBN 90-04-13243-0.
 Holböck, Ferdinand (2002). Married Saints and Blesseds. Ignatius Press. p. 148. ISBN 0-89870-843-5.
 Tanner, Heather (2004). Families, Friends, and Allies: Boulogne and Politics in Northern France and England c. 879-1160. Boulogne-sur-Mer (France): BRILL. p. 140. ISBN 90-04-13243-0.
 Tanner, Heather (2004). Families, Friends, and Allies: Boulogne and Politics in Northern France and England c. 879-1160. Boulogne-sur-Mer (France): BRILL. pp. 123, footnote. ISBN 90-04-13243-0.
 Vaughn, Sally N. (1990). "St. Anselm and Women". Haskins Society Journal. 2. University of South Carolina: 86. ISBN 1-85285-059-0.

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო