ზორკა ველიმიროვიჩი

ზორკა ველიმიროვიჩი (Зорка Велимировић, დ. 16 მარტი, 1878, სოკობანია, სერბეთი – 10 ოქტომბერი, 1941, ბელგრადი, სერბეთი) — სერბი თარჯიმანი. ის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და ნაყოფიერი თარჯიმანი იყო სერბულ ლიტერატურაში XX საუკუნის პირველ ნახევარში. თანამედროვე ლიტერატურასა და მედია სტატიებში ხშირად მოიხსენიება როგორც პირველი ქალი თარჯიმანი სერბეთში, თუმცა თარჯიმანი ქალები სამთავროსა და სერბეთის სამეფოში მისამდეც არსებობდნენ. ის ასევე იყო პირველი სერბი ქალი მთარგმნელი, რომელიც რუსი მწერლების ნაწარმოებებს სერბულ ენაზე თარგმნიდა. ის ასევე პირველი იყო, ვინც პიესა რუსულიდან სერბულად თარგმნა.

ბიოგრაფია
ოჯახი
დაიბადა 1878 წელს ზეგენ ველიმიროვიჩების ოჯახში, რომელიც წარმოშობით იყო ვასოჯევიჩებიდან ჩვენამდელი ჩერნოგორიის ჩრდილოეთიდან. მამა მილოში იყო მართლმადიდებელი ტაძრის უფროსი მოძღვარი, რამდენიმე ეთნოგრაფიული ნაშრომის ავტორი და სერბეთის ლიტერატურული საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი. დედა ელენე (დაბადებული მოროტვანსკი) იყო სახლის მეურნე. მათი თერთმეტი შვილი გაიზარდა წიგნებითა და ჟურნალებით გარემოცული, მათ შორის სანკტ-პეტერბურგის ჟურნალი „ნივას“ კითხულობდნენ. ახალგაზრდა ზორკამ მისი ლიტერატურული დანართის მეშვეობით გაეცნო თანამედროვე რუსულ ლიტერატურას და თვითონ გაიარა პირველი ნაბიჯები რუსული ენის შესწავლაში.
ზორკას ძმა მილუტინ ველიმიროვიჩი იყო ცნობილი სერბი ექიმი და მწერალი, და ლუბიცა ველიმიროვიჩ პოპადიჩი - რომანისტი. ყველაზე უმცროსი და ვუკოსავა ველიმიროვიჩი გახდა პირველი სერბი ქანდაკებანი, რომელმაც ორ მსოფლიო ომს შორის მოიპოვა პატივისცემა არა მხოლოდ იუგოსლავიაში, არამედ ევროპულ მასშტაბებშიც.

შემოქმედება
ზორკა ველიმიროვიჩი ჩაირიცხა დაწყებით სკოლაში სოკობანიაში, ხოლო განაგრძო პიროტში, სადაც დაამთავრა გიმნაზიაც. 1908 წელს ქალთა კერძო გიმნაზიაში პიროტში დაიწყო მუშაობა აღმზრდელად, რომელიც პასუხისმგებელი იყო მოსწავლეთა მეთვალყურეობასა და მორალურ აღზრდაზე. ის ასევე იყო ქალთა საზოგადოების პიროტის განყოფილების წევრი. 
1911 წელს ზორკას მამა, პროტოიერეი მილოში, გადაიყვანეს ბელგრადში, სადაც მთელი ველიმიროვიჩების ოჯახი გადაბარგდა საცხოვრებლად პიროტში.

თარგმნითი მოღვაწეობა
ზორკა ველიმიროვიჩმა გადათარგმნა ოცზე მეტი ლიტერატურული და სამეცნიერო წიგნი რუსულიდან სერბულად 1913-1939 წლებში და რეგულარულად აქვეყნებდა რუს ავტორთა მოთხრობებისა და მოკლე პროზის თარგმანებს ადგილობრივ ჟურნალებსა და გაზეთებში. ჩეხოვის მოთხრობების პირველი თარგმანები გამოაქვეყნა გაზეთებში 1909 წელს, ხოლო პირველი გადათარგმნილი წიგნი - ივან ტურგენევის „რუდინი“ - 1913 წელს. „რუდინი“ ბოლო სერბულ გამოცემაში 2020 წლიდან დღემდე იბეჭდება ზორკას თარგმანით.

მნიშვნელოვანი ნათარგმნი ნაშრომები
მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი თარგმანები მოიცავს:

ი. ი. მეჩნიკოვის „ოპტიმიზმის სტუდიები“ (1914)
ი. ტურგენევის „კეთილშობილური ბუდე“ (1915)
ლ. ნ. ტოლსტოის მოთხრობები (1920)
ფ. მ. დოსტოევსკის „ძმები კარამაზოვები“ (1921)
ი. ტურგენევის „მამები და შვილები“ (1921)
ა. პ. ჩეხოვის „გვიანი ყვავილები“ (1921)
ა. ს. პუშკინის „პიკის ქალი“ (1921)
ფ. მ. დოსტოევსკის „იდიოტი“ (1922)

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მისი ლ. ტოლსტოის „ანა კარენინას“ თარგმანი, რომელიც შესრულდა 1934 წელს ტოლსტოის რჩეული ნაშრომებისთვის. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ეს თარგმანი გამოქვეყნდა ისიდორა სეკულიჩის რედაქციით. ეს თარგმანი, თითქმის მთელი საუკუნის შემდეგ, დღესაც ქმნის ათასობით მკითხველს ტოლსტოის ლიტერატურულ სამყაროში.
ზორკა ველიმიროვიჩის მდიდარი თარგმნითი მოღვაწეობა XX საუკუნის 20-იან წლებში მიიღო ფართო აღიარება მისი პროზისა და მდიდარი ენისთვის. მისი წვლილი ტურგენევის, ა. პ. ჩეხოვისა და ლ. ნ. ტოლსტოის აღქმაში ამ რეგიონში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.

საზოგადოებრივი მოღვაწეობა
ზორკა ველიმიროვიჩი იყო „ზორკას საზოგადოების“ მთავარი კომიტეტის წევრი და ქალთა განათლებისა და უფლებების დაცვის საზოგადოების „ქალთა მოძრაობის“ მეცენატი. ასევე მონაწილეობდა გოგონების დაცვის საზოგადოებისა და დამოუკიდებელ მწერალთა კლუბის საქმიანობაში.
2019 წელს პიროტის საქალაქო მმმართველობის გადაწყვეტილებით, პიროტის ერთ-ერთი პატარა ქუჩა დაასახელეს ზორკა ველიმიროვიჩის სახელით.

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:სერბები საქმიანობის მიხედვით
კატეგორია:მთარგმნელები
კატეგორია:მთარგმნელები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:მთარგმნელები ეროვნებისა და საუკუნის მიხედვით