ჟაბბარის საკულტო მუზეუმი

ჟაბბარის საკულტო მუზეუმი () — ჟაბბარის პაროფიალური მუზეუმი მალტაზე, რომელიც მოიცავს არტეფაქტებს წინარე ისტორიიდან თანამედროვე ეპოქამდე. კოლექციის უმეტესობა რელიგიურ თემატიკას ეხება, თუმცა წარმოდგენილია საერო ნივთებიც. მუზეუმი სპეციალურად ამ მიზნით აშენდა, თუმცა დაგეგმარების პერიოდში მის გარე სტრუქტურაზე ცხარე დისკუსიები მიმდინარეობდა, ვინაიდან შენობა ისტორიულ ცენტრში, პაროფიალურ ეკლესიასთან ახლოს მდებარეობს.

მუზეუმი აშენდა XX საუკუნის შუა ხანებში, ხოლო 2003 წელს განახლდა. დღეს მას აქვს სამი სართული და კურირებს სპეციალური კომიტეტი და მოხალისეთა ჯგუფი, რომელსაც ხელმძღვანელობს ჟაბბარის მთავარეპისკოპოსი. მუზეუმი ღიაა ყოველდღიურად, დილის 9 საათიდან შუადღის 12 საათამდე. შესვლა ფასიანია — თითო ადამიანზე 2 ევრო. მიღებული თანხა და შემოწირულობები ხმარდება მუზეუმის შენახვასა და კოლექციის დაცვას.

ისტორია

მუზეუმი დააარსა მონსინიორ ჯოზეფ ზარბმა. ზარბი 1943 წელს დაინიშნა ჟაბბარის პაროფიის მღვდლად და მალევე შეამჩნია, რომ მოწყალების ღვთისმშობლის სალოცავს ისტორიული და ავთენტური არტეფაქტების მნიშვნელოვანი პოტენციალი ჰქონდა. როგორც მკვლევარმა და მეცნიერმა, მან აღრიცხა სალოცავის ყველა ნივთი — მათ შორის იყო იარაღი, მონის ჯაჭვები, გემების მოდელები, ეკლესიური სამოსი, სამსხვერპლოს ფარდები და ვოტიური ნახატები — რომლებიც პაროფიას ჰქონდა. მოგვიანებით ზარბმა გამოუშვა ამ ნივთების კატალოგი წიგნის სახით.

მუზეუმის გახსნამდე, პაროფიის კულტურული მემკვიდრეობა სათანადოდ არ ფასდებოდა, რის შედეგადაც რამდენიმე ძველი ნივთის ადგილსამყოფელი უცნობია. ერთ დროს პაროფია ფლობდა დაახლოებით 300 ex-voto-ს, რომელთაგან დღეს მუზეუმში გამოფენილია მხოლოდ დაახლოებით 85 ნიმუში.

არტეფაქტები უმეტესწილად წარმოადგენს ვოტიურ შესაწირავებს, მიძღვნილ სოფლის მფარველი ღვთისმშობლისადმი და ისინი სხვადასხვა სოციალური ფენის ადამიანებისგანაა შეგროვებული. მათი უმრავლესობა შეწირულია წმინდა იოანეს ორდენის წევრებისა და გალერების მეზღვაურების მიერ.

მუზეუმის შენობის აგებითა და გახსნით, ზარბმა შეძლო ფართო კოლექციის შეგროვება და დაცვა, რომელიც მოიცავს პერიოდს პრეისტორიიდან მოყოლებული წმინდა იოანეს ორდენის, ფრანგული ოკუპაციის, ბრიტანული პერიოდისა და XX საუკუნის მალტამდე. ასევე წარმოდგენილია XXI საუკუნის ნივთებიც.

XX საუკუნის შუა წლებში, სალოცავს ოფიციალური ვიზიტით ესტუმრა ეპისკოპოსი მიკიელ გონცი, რომელმაც გვირგვინი დაადგა როგორც ღვთისმშობელს, ისე ჩვილ იესოს — ორივე გამოსახულია სალოცავის XVIII საუკუნის პატივსაცემ ფერწერულ ნამუშევარზე.

 ექსპონატები 
მუზეუმის ექსპონატები შედგება როგორც კერძო პირების მიერ გაწეული შემოწირულობებისგან, ისე იმ არტეფაქტებისა და ნახატებისგან, რომლებიც უწინ სალოცავში ინახებოდა ან აუქციონზე იქნა შეძენილი. მუზეუმში წარმოდგენილი გამორჩეული ექსპონატებია:


85 ვოტიური ნახატი, საიდანაც 74 ეხება საზღვაო თემატიკას. ეს კოლექცია წარმოადგენს მალტაში ყველაზე დიდ რაოდენობას წმინდა იოანეს ორდენის რაინდების მიერ შეწირული ex-voto-ს ტიპის ნახატებისა;

ორი ხელით სატარებელი სავარძელი (Sedan chair),მათგან ერთი გამოყენებული იყო დიდი ოსტატების რაფაელ და ნიკოლას კოტონერის მიერ, ხოლო მეორე — ფერდინანდ ფონ ჰომპეშ ცუ ბოლჰაიმმა, რომელმაც ის სალოცავს შესწირა. მან ასევე შესწირა ორი ნახატი, მალტური საათი (რომელიც მუზეუმშია გამოფენილი) და სრულყოფილი რაინდული საცერემონიალე აბჯარი, მორთული aqua fortis ტექნიკით;

თანამედროვე ნახატი კარაკზე Santa Anna, ასევე საზღვაო სკოლის მოდელი XVII საუკუნის საბრძოლო გემზე San Gioacchino (1767);

შუა საუკუნეების ფრესკა მოწყალების ღვთისმშობლის გამოსახულებით, რომელიც წმინდა დომინიკეს კაპელაში აღმოჩნდა, ასევე მედლებისა და მონეტების კოლექცია;

ცალკე ოთახი, რომელიც ეძღვნება 1975 წლის ავიაკატასტროფას და ასევე მეორე მსოფლიო ომის ექსპონატებს;

გემის Alcantara ტიკის ხის პანელები;

უჩვეულოდ დიდი ზომის პორტატული სამსხვერპლო;

შავი ეტლი, რომელიც გამოიყენებოდა 1813–14 წლების მალტის შავი ჭირის ეპიდემიის დროს;

 ფერწერა 

მუზეუმში წარმოდგენილია მრავალი ფერწერული ნამუშევარი, რომელთაგან უმეტესობა რელიგიური თემატიკით გამოირჩევა, რადგან ისინი თავდაპირველად სალოცავში იყო მოთავსებული. კოლექციაში შედის ისეთი მხატვრების ნამუშევრები, როგორებიც არიან:

როკო ბუჰაგარი
ჯიო ნიკოლა ბუჰაგარი
რაფაელ ბონიჩი კალი
მიშელე ბუზუტილი
ტუსენ ბუზუტილი
ჯუზეპე კალი
ჯუზეპე მარია კარუანა
ჯოვანი ბატისტა კონტი
ჯუზეპე დ'არენა
სტეფანო ერარდი
რაფაელ გალიარდი
ტომაზო მადიონა
მატია პრეტი
იტალო ჰორაციო სერჟი
ფილიპო ვენუტი
ფრანჩესკო ზაჰრა

მუზეუმში დაცულია სხვა ფერწერული ნამუშევრებიც, რომლებიც ინდივიდუალური დონორების მიერ არის შეწირული. მათ შორისაა ორი მნიშვნელოვანი ტილო: ერთი ასახავს 1683 წლის ვენის ბრძოლას, ხოლო მეორე — XVIII საუკუნის მესინის პორტს. ასევე წარმოდგენილია რამდენიმე ბოცეტო (bozzetto) — ესკიზი, რომლებიც დაკავშირებულია სალოცავში განთავსებულ ტილოებთან.

 შენობა 
1952 წელს შემუშავდა გეგმა, რომლის მიხედვითაც პაროფიალურ ეკლესიასთან მიმდებარედ უნდა აშენებულიყო მუზეუმი არტეფაქტების გამოფენის მიზნით.მუზეუმის შენობის ომის შემდგომი პერიოდის ბაროკოს სტილში შესრულებულ გარე არქიტექტურულ დიზაინს გარკვეული წინააღმდეგობა შეხვდა დაგეგმარების სამსახურიდან; მიუხედავად ამისა, მშენებლობის ნებართვა საბოლოოდ გაიცა. პირველი ქვა, 1952 წლის 2 სექტემბერს დაიდო.

1954 წლის 5 სექტემბერს მუზეუმი ოფიციალურად გაიხსნა — ცერემონია გახსნა ჯეკი ფრენდო აძოპარდიმ, ხოლო შენობა აკურთხა მონსინიორ ემანუელ გალიამ. ეს იყო მეორე პაროფიალური მუზეუმი მალტაზე (პირველი იყო მდინის კათედრალის მუზეუმი), და ასევე პირველი მუზეუმი ქვეყანაში, რომელიც სპეციალურად ამ მიზნით აშენდა.

2003 წელს მუზეუმი კვლავ გაიხსნა რესტავრაციისა და განახლების შემდეგ, რაც განხორციელდა პაროფიალური მღვდლის, ანტონ კასარის, ინიციატივით. ამჟამად მუზეუმის ექსპონატები განთავსებულია შენობის ორ სართულზე, ასევე პირველ სართულზე განთავსებულ პლატფორმაზე.

ადმინისტრაცია
მუზეუმზე პასუხისმგებელია ჟაბბარის პაროფიის წევრები. მის ყოველდღიურ საქმიანობას მართავს ექვსი მოხალისისგან შემდგარი კომისია, რომელსაც თავმჯდომარეობს მოქმედი პაროფიალური მღვდელი. კომისია უზრუნველყოფს მუზეუმის ნივთების მოვლასა და რესტავრაციას.

მუზეუმის შემოსავლის ძირითადი წყარო წარმოადგენს საზოგადოებრივი შემოწირულობები.

მუზეუმი, ზოგადად, ყოველდღიურად ღიაა დილის 9 საათიდან შუადღის 12 საათამდე სამსაათიანი გრაფიკით.

ლიტერატურა
Dina. „Żabbar Sanctuary Museum“. Malta Daily Photo. 13 მარტი, 2010. Archived 7 მარტი, 2017.

Ġużeppi Theuma. Gwida tal-Mużew tas-Santwarju, Ħaż-Żabbar. ჟაბბარი: Żabbar Sanctuary Commission, 2010.

Ġużeppi Zarb. Naval History of the Order and the Sanctuary of Żabbar. პროგრეს პრესი: Times of Malta, 1951, გვ. 1–16. OCLC: 642901757

„Plane crash over Żabbar“. malta.com. Archived 17 სექტემბერი, 2016.

George Cini. „Museum reopened displaying spellbinding collection of artefacts“. Times of Malta, 9 სექტემბერი, 2003. Archived 18 აგვისტო, 2016.

კატეგორია:მუზეუმები მალტაზე
კატეგორია:ჟაბბარი
კატეგორია:მალტელები
კატეგორია:მალტის მუზეუმი
კატეგორია:მუზეუმის ტიპები
კატეგორია:მალტა
კატეგორია:მალტის ისტორია
კატეგორია:მალტის ეროვნული სიმბოლოები

სქოლიო