პილა

პილა ( []; ) — სოფელი ლარნაკის რაიონში, კიპროსზე. იგი ერთ-ერთია იმ ოთხი სოფლიდან, რომლებიც გაეროს საბუფერო ზონის ფარგლებში მდებარეობს. დანარჩენი სამი სოფელია ათიენუ, ტრულოი და დენია. პილა კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილშია განლაგებული და ესაზღვრება ბრიტანეთის სუვერენულ სამხედრო ბაზას — აკროტირისა და დეკელიის ტერიტორიას. იურიდიულად სოფელი იმართება კვიპროსის რესპუბლიკის მიერ, თუმცა მასში საზოგადოებრივი წესრიგი გაეროს სამშვიდობო ძალების მიერ არის უზრუნველყოფილი.

სოფელი გამორჩეულია იმით, რომ იგი კვიპროსის ერთადერთი დასახლებაა, სადაც დღესაც ერთად თანაცხოვრობენ როგორც მისი მშობლიური ბერძენი კვიპროსელები, ასევე თურქი კვიპროსელები. მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 850 ბერძენ კვიპროსელს და 487 თურქ კვიპროსელს. სოფელში მდებარეობს სამი ეკლესია და ერთი მეჩეთი.

პილა-კოკინოკრემნოსი
 — არქეოლოგიური ძეგლია, რომელიც გვიან ბრინჯაოს ხანას განეკუთვნება.

ისტორია 

პილა კვიპროსის ერთ-ერთი უძველესი სოფელია. სოფელში პირველად დასახლდნენ შუა საუკუნეებში. ძველ რუკებზე ის აღნიშნულია სახელებით „პილა“ ან „პილლა“.

დასახლებას ბერძნული სახელწოდება აქვს, რაც მიანიშნებს, რომ სოფელი ბიზანტიის პერიოდის განმავლობაში არსებობდა. სოფლის სახელწოდება მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან „πύλη“ (კარი), რაც შესაძლოა იმით აიხსნებოდეს, რომ სწორედ ამ გზით ხდებოდა მესაორიის ვაკეზე გადასვლა. სოფელში ცენტრალური ლანკაშირის უნივერსიტეტის კამპუსი ფუნქციონირებს — ეს ერთადერთი ბრიტანული უნივერსიტეტია, რომელსაც კვიპროსზე ფილიალი აქვს.

პილას ტურისტული ზონა
პილას ტურისტული ზონა მოიცავს ზღვისპირა ტერიტორიას, რომელიც ეკუთვნის სოფლის ადმინისტრაციულ საზღვრებს.

პილას ტურისტულ ზონაში მდებარეობს კვიპროსის ერთ-ერთი ყველაზე მდიდრული სასტუმროები, როგორებიცაა: „Golden Bay“, „Lordos Beach“ და „Sandy Beach“. ამ ზოლს გასდევს დუქნები, რესტორნები, ტურისტული მაღაზიები და ბუტიკები, რომლებიც პარალელურად მიედინებიან სანაპიროს გასწვრივ. სანაპირო უზრუნველყოფილია შესაბამისი ინფრასტრუქტურით, მათ შორის კიოსკებითა და ნაყინის დახლებით. ტურისტული ზონა აგრძელებს სვლას ახალი ლარნაკა-დეკელიის ზღვის გზაზე C.T.O.-ს პლაჟამდე.

სპორტი 
ამჟამად, პილას სოფლის ფეხბურთის ერთადერთი კლუბია „Aspis FC“. სოფელში ასევე ფუნქციონირებს ფრენბურთის კლუბი სახელად „Finikas“.

 2023 წლის კრიზისი 
2023 წლის 18 აგვისტოს, თურქეთის საოკუპაციო ძალების, უსაფრთხოების ძალების სარდლობის, ფაქტობრივად მოქმედი თურქ-კვიპროსელთა პოლიციისა და თურქ-კვიპროსელი მოქალაქეების წარმომადგენლები დაუპირისპირდნენ შევიდნენ გაეროს სამშვიდობო ძალებს, როდესაც თურქული მხარე ცდილობდა გზის გაყვანას სოფელ არსოსიდან, რომელიც მდებარეობს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე, სოფელ პილამდე, რაც ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ მიმავალ გზას გვერდს აუვლიდა და ბრიტანული სამხედრო ბაზების საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებს აიცილებდა.

UNFICYP-მა, თავისი მანდატით გათვალისწინებული სტატუს-კვოს დაცვის ვალდებულებაზე მითითებით, განაცხადა, რომ გეგმავდა გზის მშენებლობის მშვიდობიანად შეჩერებას. მასმედიაში და სოციალურ ქსელებში გავრცელებული ვიდეოკადრები ასახავს, როგორ ბლოკავენ გაეროს ავტომობილები სამშენებლო ტერიტორიას.

მძიმე საერთაშორისო კრიტიკა მოჰყვა ამ ქმედებებს საბერძნეთის, საფრანგეთის, შეერთებული შტატების, ევროპის კავშირის და გაერთიანებული სამეფოს მხრიდან.

გაეროსა და კვიპროსის ოფიციალური პირები აცხადებდნენ, რომ აღნიშნულ გზის მშენებლობას შეეძლო უარყოფითად იმოქმედოს კვიპროსის კონფლიქტის პოლიტიკური მოგვარების გარშემო მიმდინარე გაჩერებულ მოლაპარაკებებზე.

შედეგად, სამი სამშვიდობო მისიის თანამშრომელი მძიმედ დაშავდა და ჰოსპიტალიზაცია დასჭირდა.

თურქეთის პრეზიდენტი გაეროს ძალებს თურქი-კვიპროსელების მიმართ მიკერძოებაში დასდო ბრალი და განაცხადა, რომ თურქეთი არ დაუშვებს არალეგალურ ქმედებებს თურქების წინააღმდეგ კვიპროსზე.

გაეროს უშიშროების საბჭომ განაცხადა, რომ მომხდარი წარმოადგენს სტატუს-ქვოს დარღვევას, რომელიც ეწინააღმდეგება საბჭოს რეზოლუციებს და დაგმო თავდასხმა სამშვიდობო ძალებზე. გაეროს გენერალურმა მდივანმა ანტონიო გუტერეშმა აღნიშნა, რომ „სამშვიდობოების უსაფრთხოებისათვის საფრთხის შექმა და გაეროს ქონების დაზიანება მიუღებელია და შესაძლოა საერთაშორისო სამართლის მიხედვით მძიმე დანაშაულს წარმოადგენდეს.“

2023 წლის 9 ოქტომბერს, როგორც თურქულმა მხარემ, ასევე UNFICYP-მა განაცხადეს, რომ შეთანხმებას მიაღწიეს. ამასთან თურქმა-კვიპროსელმა საგარეო საქმეთა მინისტრმა თაჰსინ ერთუღროღლუმ განაცხადა, რომ გზის მშენებლობა გაგრძელდება.

 ეთნიკური თანაცხოვრება და პილას სიმბოლური მნიშვნელობა 
სოფელი პილა მნიშვნელოვან სიმბოლურ როლს ასრულებს კვიპროსის კონფლიქტით დაყოფილ რეალობაში. მიუხედავად იმისა, რომ 1974 წლის თურქული ოკუპაციის შემდეგ კუნძულის მოსახლეობა მკვეთრად ეთნიკურად გაიყო, პილა დღემდე რჩება ერთადერთ დასახლებად გაეროს ბუფერული ზონაში, სადაც ბერძენი და თურქი კვიპროსელი მოსახლეობა ერთობლივად თანაცხოვრობს.

ადგილობრივი მოსახლეობა მონაწილეობს როგორც ერთობლივ ეკონომიკურ საქმიანობაში, ასევე მონაწილეობენ კულტურულ ღონისძიებებში. სოფელში მოქმედებს როგორც მეჩეთი, ასევე სამი ეკლესია, რაც ხაზს უსვამს სოფლის რელიგიურ პლურალიზმს. მსგავსი თანაცხოვრება ხშირად განიხილება როგორც მოდელი კვიპროსის შესაძლო გაერთიანების მოლაპარაკებების კონტექსტში.

მიუხედავად პერიოდული დაძაბულობებისა, მათ შორის 2023 წლის დაპირისპირების დროს, სოფელი რჩება ერთგვარ ხიდად დაპირისპირებულ მხარეებს შორის. UNFICYP-ი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს სოფელში სტაბილობის შენარჩუნებას, რადგან პილა განიხილება როგორც კუნძულისათვის უნიკალური საზოგადოებრივი თანამცხოვრებლობის სივრცე.

გამოჩენილი პირები
ანა ვისი — კვიპროსელი მუსიკოსი და საბერძნეთში მოღვაწე ცნობილი პოპ-მომღერალი.

სქოლიო

კატეგორია:ლარნაკის რაიონის თემები
კატეგორია:კვიპროსი
კატეგორია:კვიპროსის ისტორია
კატეგორია:კვიპროსის გეოგრაფია
კატეგორია:კვიპროსის დასახლებული პუნქტები
კატეგორია:კვიპროსის დემოგრაფია