ავენტინის ბორცვი

ავენტინის ბორცვი (), ()  —  შვიდი ბორცვიდან ერთ-ერთი, რომლებზეც აშენდა ძველი რომი. ის ეკუთვნის რიპას, რომის თანამედროვე მეთორმეტე რიონეს, ანუ უბანს.

მდებარეობა და საზღვრები
300px|მინი
ავენტინის ბორცვი რომის შვიდი ბორცვიდან ყველაზე სამხრეთით მდებარეობს. მას აქვს ორი განსხვავებული სიმაღლე, ერთი უფრო დიდი ჩრდილო-დასავლეთით (Aventinus Major) და ერთი უფრო მცირე სამხრეთ-აღმოსავლეთით (Aventinus Minor), რომლებიც გაყოფილია ციცაბო ნაპრალით, რომელიც წარმოადგენს საფუძველს ძველი გზისთვის სიმაღლეებს შორის. რესპუბლიკურ ეპოქაში ეს ორი ბორცვი შეიძლება აღიარებული ყოფილიყო როგორც ერთიანი ერთეული.Lawrence Richardson, A new topographical dictionary of ancient Rome, Johns Hopkins University Press, 1992, p.47 googlebooks preview. Richardson asserts the single identity of the two heights as Aventine during the Republican era as commonly accepted in modern scholarship. O. Skutsch, "Enniana IV: Condendae urbis auspicia", The Classical Quarterly, New Series, Vol. 11, No. 2 (Nov., 1961), pp. 252-267, argues that they were originally considered and named as separate hills: the Aventine was the northwestern height only, and the slightly lower southeastern height was Mons Murca. 

რომის ურბანული უბნების (vici) ავგუსტუსისეული რეფორმებით, ორ სიმაღლეს შორის არსებული ძველი გზა (თანამედროვე ვიალე ავენტინო) აღიარებულ იქნა როგორც საერთო საზღვარი ახალ Regio XIII-სა, რომელმაც შთანთქა Aventinus Maior, და Regio XII-ის იმ ნაწილს შორის, რომელიც ცნობილია როგორც Aventinus Minor.Lawrence Richardson, A new topographical dictionary of ancient Rome, Johns Hopkins University Press, 1992, p.47 googlebooks preview. Richardson asserts the single identity of the two heights as Aventine during the Republican era as commonly accepted in modern scholarship. O. Skutsch, "Enniana IV: Condendae urbis auspicia", The Classical Quarterly, New Series, Vol. 11, No. 2 (Nov., 1961), pp. 252-267, argues that they were originally considered and named as separate hills: the Aventine was the northwestern height only, and the slightly lower southeastern height was Mons Murca.

ეტიმოლოგია და მითოლოგია
რომაული წყაროების უმეტესობა ბორცვის სახელს უკავშირებს ლეგენდარულ მეფე ავენტინუსს. სერვიუსი გამოყოფს ამ სახელის ორ მეფეს, ერთი ძველი იტალიური და ერთი ალბანური, რომელთა შესახებაც ამბობენ, რომ ორივე დასაფლავებულია ამ ბორცვზე შორეულ წარსულში. სერვიუსი მიიჩნევს, რომ ბორცვს სახელი დაერქვა ძველი იტალიური მეფის ავენტინუსის პატივსაცემად. იგი უარყოფს ვარონის მოსაზრებას, რომ საბინელებმა ბორცვს სახელი დაარქვეს ახლომდებარე ავენსის მდინარის (თანამედროვე ველინო) მიხედვით; ასევე, იგი მიიჩნევს, რომ ავენტინუსი, რომელიც ჰერკულესმა შვა რეა სილვიაზე, სავარაუდოდ დაარქვეს ავენტინის ბორცვის მიხედვით.Maurus Servius Honoratus, Commentary on the Aeneid of Vergil, 7. 657.

ავენტინი მნიშვნელოვანი ადგილი იყო რომაულ მითოლოგიაში. ვერგილიუსის ენეიდაში, გამოქვაბული ავენტინის კლდოვან ფერდობზე მდინარის გვერდით წარმოადგენს სახლს ურჩხული კაკუსისთვის, რომელიც ჰერკულესმა მოკლა გერიონის საქონლის მოპარვის გამო.Brill's New Pauly: Encyclopaedia of the Ancient World. "Cacus" , 2002. Retrieved on May 4, 2007. რომის დაარსების მითში, ღვთიური წარმოშობის ტყუპები რომულუსი და რემუსი ატარებენ აუგურის შეჯიბრს, რომლის შედეგიც განსაზღვრავს ახალი ქალაქის დაფუძნების, დასახელებისა და ხელმძღვანელობის უფლებას და მის ადგილმდებარეობას. ისტორიის უმეტეს ვერსიაში, რემუსი თავის აუგურალურ კარავს დგამს ავენტინზე; რომულუსი კი თავისას პალატინზე.For discussion of Remus in Roman founder-myth, see T.P. Wiseman, Remus: a Roman myth, Cambridge University Press, 1995, p.7 ff. For discussion of Ennius' much copied, corrupted and problematic text, particularly his Mons Murca as the lesser Aventine hill, see O. Skutsch, "Enniana IV: Condendae urbis auspicia", The Classical Quarterly, New Series, Vol. 11, No. 2 (Nov., 1961), pp. 255-259.

თითოეული ხედავს კეთილისმომასწავებელი ფრინველების (aves) რაოდენობას, რაც ღვთიურ თანხმობას აღნიშნავს, მაგრამ რემუსი რომულუსზე ნაკლებს ხედავს. რომულუსი შემდეგ აარსებს ქალაქ რომს მისი წარმატებული აუგურის ადგილზე. უფრო ადრეული ვარიანტი, რომელიც გვხვდება  ენიუსთან და ზოგიერთ გვიანდელ წყაროში, აღნიშნავს, რომ რომულუსმა თავისი აუგური ჩაატარა ავენტინის ერთ-ერთ ბორცვზე. რემუსმა თავისი სხვაგან ჩაატარა, შესაძლოა სამხრეთ-აღმოსავლეთ სიმაღლეზე, ავენტინის ორი ბორცვიდან უმცირესზე, რომელიც სავარაუდოდ იდენტიფიცირებულია ენიუსის Mons Murcus-თან.For discussion of Remus in Roman founder-myth, see T.P. Wiseman, Remus: a Roman myth, Cambridge University Press, 1995, p.7 ff. For discussion of Ennius' much copied, corrupted and problematic text, and particularly his Mons Murca as the lesser Aventine hill, see O. Skutsch, "Enniana IV: Condendae urbis auspicia", The Classical Quarterly, New Series, Vol. 11, No. 2 (Nov., 1961), pp. 255-259.

სკუტში (1961) მიიჩნევს ენიუსის ვარიანტს ყველაზე სავარაუდოდ, ხოლო რომულუსის პალატინის აუგურს უფრო გვიანდელ განვითარებად, მას შემდეგ რაც საერთო გამოყენებამ გააფართოვა ავენტინის სახელი – რომელიც ადრე გამოიყენებოდა მხოლოდ უფრო დიდი, ჩრდილო-აღმოსავლეთ სიმაღლისთვის – რათა მოეცვა მისი უმცირესი მეზობელიც. აუგურალური წესები და თავად მითოსი მოითხოვდა, რომ თითოეულ ტყუპს თავისი ნიშნები სხვადასხვა ადგილას აეღო; ამიტომ რომულუსი, რომელმაც შეჯიბრი მოიგო და ქალაქი დააარსა, გადაადგილდა უფრო იღბლიან პალატინზე, რომის დაფუძნების ტრადიციულ ადგილზე. ნაკლებად იღბლიანი რემუსი, რომელმაც დაკარგა არა მხოლოდ შეჯიბრი, არამედ მოგვიანებით სიცოცხლეც, დარჩა ავენტინზე: სერვიუსი აღნიშნავს ავენტინის რეპუტაციას, როგორც „ავისმომასწავებელი ფრინველების“ სამყოფელს.Otto Skutsch, "Enniana IV: Condendae urbis auspicia", The Classical Quarterly, New Series, Vol. 11, No. 2 (Nov., 1961), pp. 252-267.Maurus Servius Honoratus, Commentary on the Aeneid of Vergil, 7. 657.

ისტორია

რომაული
რომაული ტრადიციის თანახმად, ავენტინი არ შედიოდა რომის თავდაპირველ საფუძველში და მდებარეობდა ქალაქის უძველესი საკრალური საზღვრის (pomerium) გარეთ. რომაელი ისტორიკოსი ლივიუსი გვამცნობს, რომ ანკუს მარციუსმა, რომის მეოთხე მეფემ, დაამარცხა პოლიტორიუმის ლათინები და ისინი ავენტინზე დაასახლა.Livy, Ab urbe condita, 1.33. რომაელი გეოგრაფი სტრაბონი ავენტინის შემოსაერთებლად ქალაქის კედლის მშენებლობას ანკუსს მიაწერს.Strabo. "Geography", November 6, 2006.  Retrieved on May 8, 2007. სხვები ამავე კედელს რომის მეექვსე მეფეს, სერვიუს ტულიუსს მიაწერენ. ე.წ. სერვიუსის კედელი აშენებულია ვეიში მოპოვებული ქვით, რომელიც რომს მხოლოდ ძვ.წ. 393 წლის ახლო პერიოდში დაიპყრო, ამიტომ ავენტინი შესაძლოა ნაწილობრივ შემოზღუდული ან გარე გარეუბანი იყო.

როგორც ჩანს, ავენტინი ასრულებდა უცხო ხალხებისა და უცხო კულტების რომში ლეგიტიმური შემოსვლის ერთგვარი სადგურის ფუნქციას. გვიანი სამეფო ხანის დროს, სერვიუს ტულიუსმა დიანას ტაძარი ააშენა ავენტინზე, როგორც რომის ცენტრი ახლად დაარსებული ლათინური ლიგისთვის. დაახლოებით ძვ.წ. 493 წელს, რომის უკანასკნელი მეფის განდევნისა და რომის რესპუბლიკის დაარსების შემდეგ მალევე, რომის სენატმა ტაძარი გამოყო ე.წ. ავენტინის ტრიადისთვის – ცერერა, ლიბერი და ლიბერა, რომაელი მდაბიოების ანუ პლებეების მფარველ ღვთაებებისთვის; ეს ტაძრის კურთხევა მოხდა რომაული პლებეების პირველი მრავალრიცხოვანი მუქარით ან ფაქტობრივი სეცესიების სერიისგან. ტაძარი გადაჰყურებდა ცირკუს მაქსიმუსსა და ვესტას ტაძარს და პალატინის ბორცვისკენ იყო მიმართული. ის პლებეებისა და სენატორების ჩანაწერების მნიშვნელოვან საცავად იქცა. ავენტინის განაპირა მდებარეობა, მისი ხანგრძლივი კავშირი ლათინებთან და პლებეებთან და მისი პომერიუმის გარეთა პოზიცია ასახავს მის ადრეულ მარგინალურ სტატუსს.Cornell, T., The beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars (c.1000–264 BC), Routledge, 1995, p. 264.

სავარაუდოდ, ავენტინი საჯარო მიწა იყო, რომელსაც სახელმწიფო ფლობდა რომაელი ხალხის სახელით. ძვ.წ. 456 წელს, Lex Icilia-მ პლებეებს იქ საკუთრების უფლებები მიანიჭა. ძვ.წ. 391 წლისთვის, ქალაქის გაფართოებამ გადაუსწრო ავენტინსა და კამპუს მარტიუსს, და ქალაქი თავდასხმის წინაშე მოწყვლადი გახადა; დაახლოებით იმავე წელს, გალებმა დაიპყრეს და დროებით დაიკავეს ქალაქი. ამის შემდეგ, კედლები ხელახლა აშენდა ან გაფართოვდა ავენტინის სათანადოდ შემოსაერთებლად; ეს მეტ-ნაკლებად თანხვედრაშია ავენტინზე დაფუძნებული პლებეური ედილებისა და ტრიბუნების ძალაუფლებისა და გავლენის ზრდასთან რომის საჯარო საქმეებში, და პლებეური არისტოკრატიის აღზევებასთან.Carter, Jesse Benedict. "The Evolution of the City of Rome from Its Origin to the Gallic Catastrophe"], Proceedings of the American Philosophical Society, September 2, 1909, pp. 132 - 140. googlebooks preview (link updated 27 November 2010).

რომი ავენტინის მეშვეობით ბევრ უცხო ღვთაებას შეითვისებდა: „არცერთი სხვა ადგილი არ უახლოვდება [მის] უცხოური კულტების კონცენტრაციას“. ძვ.წ. 392 წელს, კამილუსმა დააარსა იუნონა რეგინას ტაძარი. მოგვიანებით შემოსული ღვთაებებია: სუმანუსი, დაახლოებით 278 წ., ვორტუმნუსი დაახლოებით 264 წ., და მე-3 საუკუნის დასრულებამდე რაღაც დროს - მინერვა.Orlin, Eric M., Foreign Cults in Republican Rome: Rethinking the Pomerial Rule, Memoirs of the American Academy in Rome, Vol. 47 (2002), pp. 4-5. For Camillus and Juno, see Stephen Benko, The virgin goddess: studies in the pagan and Christian roots of mariology, BRILL, 2004, p.27. 

იმპერიული ხანა
იმპერიულ ხანაში ბორცვის ხასიათი შეიცვალა და ის გახდა მრავალი არისტოკრატული რეზიდენციის ადგილსამყოფელი, მათ შორის ტრაიანესა და ადრიანეს კერძო სახლები, სანამ ისინი იმპერატორები გახდებოდნენ, და ლუციუს ლიცინიუს სურასი, ტრაიანეს მეგობრისა, რომელმაც ააშენა კერძო ლიცინიუს სურას აბანოები. იმპერატორი ვიტელიუსი და Praefectus urbi ლუციუს ფაბიუს ცილოც იქ ცხოვრობდნენ სეპტიმიუს სევერუსის დროს. ავენტინი ასევე იყო დეციუსის აბანოების ადგილსამყოფელი, რომელიც 252 წელს აშენდა.

ამ ახალი არისტოკრატული უბნის ხასიათი, სავარაუდოდ, იყო მისი სრული განადგურების მიზეზი 410 წელს ალარიხ I-ის მიერ რომის დარბევისას.

ამასობაში ღარიბი მოსახლეობა უფრო სამხრეთით გადავიდა, პორტთან (Emporium) ახლოს მდებარე დაბლობზე და ტიბრის მეორე ნაპირზე.

თანამედროვე პერიოდი
300px|მინი
ფაშისტური პერიოდის დროს, ჯაკომო მატეოტის მკვლელობის შემდეგ, ოპოზიციის ბევრი დეპუტატი ამ ბორცვზე განრიდვით, აქ დაასრულეს – ე.წ. „ავენტინის სეცესიით“ – მათი დასწრება პარლამენტში და, შესაბამისად, მათი პოლიტიკური საქმიანობა.

ამჟამად ბორცვი რომის ელეგანტური საცხოვრებელი ნაწილია მდიდარი არქიტექტურული ღირსშესანიშნაობებით, მათ შორის სასახლეები, ეკლესიები და ბაღები, მაგალითად, სანტა საბინას ბაზილიკა, სანტი ბონიფაციო ედ ალესიო და რომის ვარდების ბაღი.

კულტურული მინიშნებები
ავენტინის ბორცვი წარმოდგენილია როგორც ძველი რომის მუშათა კლასის რაიონი ლინდზი დევისის პოპულარულ ისტორიულ რომანების სერიაში „ფალკო“, რომელიც მოგვითხრობს მარკუს დიდიუს ფალკოზე, „კერძო ინფორმატორზე“, რომელიც დროდადრო მუშაობს იმპერატორ ვესპასიანესთვის და ცხოვრობს ავენტინზე.

იგივე სახე წარმოდგენილია სერიალ „რომის“ დიდ ნაწილში, სადაც ავენტინი ლუციუს ვორენუსის საცხოვრებელი ადგილია. მეორე სეზონში, ვორენუსი და მისი მეგობარი ლეგიონერი ტიტუს პულო ცდილობენ შეინარჩუნონ წესრიგი სხვადასხვა კოლეგიებს შორის, რომლებიც იქ ძალაუფლებისთვის იბრძვიან.

„სტარ ტრეკის“ რომანებში „ვესტა“-ს კლასის ვარსკვლავთხომალდები დასახელებულია რომის შვიდი ბორცვის სახელით. ყველაზე გამორჩეული გემია U.S.S. „ავენტინი“ კაპიტან ეზრი დაქსის მეთაურობით.

ბრიტანულ სატელევიზიო სერიალში „პლებები“, უბანი, სადაც სამი მთავარი პლები ცხოვრობს, წარმოდგენილია როგორც ავენტინი.

სქოლიო

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძველი რომის არქიტექტურა