ალბანური კომიქსები

ალბანური კომიქსები, მიუხედავად იმისა, რომ საერთაშორისო მასშტაბით ნაკლებად ცნობილია, ძირითადად იქმნებოდა კოსოვოელი კომიქსის ავტორების მიერ. უახლეს დრომდე ალბანეთში არ არსებობდა კომიქსის ტრადიცია, და კომიქსები აღიქმებოდა, როგორც უსარგებლო ლიტერატურა, ცნობილი როგორც ფუმეტი (სიტყვასიტყვით, კვამლის პატარა ღრუბლები), სავარაუდოდ იმიტომ, რომ პოპ ხელოვნება აკრძალული იყო დიქტატორული კომუნისტური რეჟიმის მიერ.Strip Burek 
დღეს კოსოვოში გამოდის ერთი კომიქსის ჟურნალი სახელწოდებით „ლეონი“, ასევე არსებობს კომიქსი „ტაფე კუსური“ (უძველესი სერიული პერსონაჟი, შექმნილი აგიმ ქენას მიერ. სერია გააგრძელა მისმა შვილმა, რრონ ქენამ), ასევე „გარფილდი“ და „კალვინი და ჰობსი“Trembelat, "...translate and do the lettering for the comic strips (Garfield, Calvin and Hobbes, Baldo and Cleats) published in this daily [Koha Ditore]"    (ალბანურ ენაზე თარგმნილი), რომლებიც ქვეყნდება გაზეთ „კოჰა დიტორე“-ში.

მოკლე ისტორია

კოსოვოში კომიქსის კულტურაზე ყველაზე დიდი გავლენა იქონია იუგოსლავიურმა სუბკულტურამ, თუმცა სხვა ქვეყნებსაც ჰქონდათ გავლენა. პირველი კომიქსი, რომელიც კოსოვოში გამოქვეყნდა, იყო აგიმ ქენას „ტაფე კუსური“ (გაზეთი „რილინდია“). ასევე არსებობდა ალბანური კომიქსის ჟურნალი, რომელიც გამოიცემოდა პრიშტინაში, კოსოვოში, 90-იანი წლების პარალელური მმართველობის დროს და მას ერქვა „სტრიპ არტი“. მასში წარმოდგენილი იყო როგორც ადგილობრივი, ისე საერთაშორისო ავტორების კომიქსები. ჟურნალის გამოცემა შეწყდა დაფინანსების ნაკლებობის გამო. „სტრიპ არტის“ გარეშე კომიქსის კულტურა ძირითადად გაგრძელდა ბავშვთა და მოზარდთა ჟურნალების მეშვეობით. 

ალტერნატიულ ხელოვნებას ეძღვნებოდა ჟურნალი Hapi Alternativ, რომელსაც რედაქტორობდა კომიქსების ფანი პეტრიტ სელიმი. ჟურნალი აქვეყნებდა როგორც ადგილობრივ, ისე უცხოურ კომიქსებს და წარმოადგენდა ისეთ ახალ პერსონაჟებს, როგორიცაა „ჰელბოი“ ალბანურენოვან ბაზარზე. 

კიდევ ერთი შერეული შინაარსის ჟურნალი იყო „ჰარეჯა“ (გამოიცემოდა ყოველთვიურად 90-იან წლებში იბრაჰიმ კადრიუს მიერ) და ყოველკვირეული საბავშვო დამატება გაზეთ „კოჰა დიტორე“-ში, სახელწოდებით „ვიზატორი“ (გამოიცემოდა 2000-2005 წლებში ილ რუგოვას მიერ). გამომცემლობა „რროტა“-მ 2003 წელს გამოსცა და თარგმნა „სპაიდერმენი“, „ალან ფორდი“ და X-ადამიანები.  შემდგომში მათ გამოსცეს ყოველთვიური საბავშვო ჟურნალი, სახელწოდებით „პიშპირიკუ“, სადაც რეგულარულად იბეჭდებოდა ხუთგვერდიანი კომიქსი (დაწერილი და ილუსტრირებული ტრემბელატის მიერ). ყოველდღიური „ზერი“ 1999 წელს ასევე აქვეყნებდა ორიგინალურ ნაწარმოებებს, ხოლო ყოველკვირეული „ჯავა“ 2003 წელს აქვეყნებდა „რროტელატ-ს“Albanian Arts (ედონ მუჰახჰერის ავტორობით), თუმცა ორივემ შეწყვიტა ეს პრაქტიკა.

კოლოკვიალურ ალბანურში კომიქსებს ეძახიან „სტრიპას“, რაც აჩვენებს იუგოსლავიური კომიქსის კულტურის გავლენას.

კოსოვოში კომიქსების შეძენა რთულია. ზოგიერთი მათგანი იყიდება გაზეთ „რილინდიას“ გავრცელების პუნქტებში, ხოლო ფანებს შეუძლიათ შეზღუდული რაოდენობის ასლების მოძიება პრიშტინას ცენტრში კომიქსებით შთაგონებულ კაფეში, სახელწოდებით Stripdepot, ასევე წიგნის მაღაზია-კაფეში Dit' e Nat'''.

ავტორები

კოსოვოში მთავარი კომიქსის ავტორები არიან: აგიმ ქენა, შპენდ კადა,Albanian Arts  ბინჯამენ ჰახჰა, ვალდეტ გაში, გჯონ მარკუ, განი სუნდური, განი ჯაკუპი, რამადან ზაპლუჟა, ფაჰრი ახანელა. ალბანეთის მთავარი კომიქსის ავტორები: შპენდ ბენგუ.  კოსოვოში მთავარი კომიქსის გამომცემლები: „რილინდია“, „რროტა“, „ჰარეჯა“, „ჰაპი ალტერნატივ“, „კოჰა“.

ფაქტები

პრიშტინაში არის კაფე-ბარი სახელწოდებით „სტრიპ დეპოტი“, სადაც არის კომიქსების კოლექცია, რომელთა წაკითხვა და შეძენა შეუძლიათ ადამიანებს.Bradt Travel Guide Kosovo, by Gail Warrander and Verena Knaus, page 106  კომიქსებით შთაგონებული ბარი დააარსა პეტრიტ სელიმმა, კომიქსების ენთუზიასტმა და კომიქსის ჟურნალ Hapi Alternativ''-ის ყოფილმა გამომცემელმა.

1997-1998 წლებში სოროსის ფონდის მიერ ორგანიზებული და დაფინანსებული იყო ერთწლიანი კომიქსის სკოლა, რომელიც შეწყდა კოსოვოს ომის გამო.

აგრეთვე იხილეთ

 ალბანური ხელოვნება (Albanian art)
 ალბანური მუსიკა (Albanian music)

სქოლიო

კატეგორია:კომიქსები
კატეგორია:კომიქსების მწერლები
კატეგორია:ალბანეთი