ყირაზლი

ყირაზლი () — ართვინის ოლქის არტანუჯის რაიონის სოფელ ბულანიქის უბანი.

ისტორია
ადრე დამოუკიდებელი სოფელ ყირაზლის ძველი სახელი არნაული იყო. ქართული ტოპონიმი არნაული შესაძლოა საგვარეული სახელიდან მომდინარეობდეს. არსებობს „-ული“ ბოლოსართით დამთავრებული ქართული საგვარეული სახელები. სოფლებში დუდუმეთიმ, ჭანჭახიმ, ყარსევანიმ და სხვა ქართულმა ტოპონიმებმა დღემდე მოაღწია.Klarceti (კლარჯეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 607, 644, 645.  ISBN 978-9941-0-8969-5 არნაულის სახელი თურქულ ენაში არნავულის (آرناوول) ფორმით შევიდა.

არნაული მდებარეობდა კლარჯეთში, რომელიც ისტორიულად საქართველოს შემადგენელ მხარეთაგან ერთ-ერთი იყო. ოსმალებმა ეს მხარე XVI საუკუნეში ქართველებისაგან დაიპყრეს. ყარსევნის ციხეც ამ პერიოდიდან უნდა იყოს შემორჩენილი.Klarceti (კლარჯეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 645.  ISBN 978-9941-0-8969-5

სოფელი არნაული 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ ოსმალეთის იმპერიის მიერ ომის კომპენსაციის ნაწილად რუსეთს დარჩა. რუსული ადმინისტრაციის მიერ 1886 წლის მოსახლეობის აღწერაში არნაულის (Арнаулъ) ფორმით ჩაწერილი ეს დასახლება იყო ართვინის სანჯაყის არტანუჯის ყაზას ლონგოთევის ნაჰიას ლონგეთევის უბანი. სოფელ ლონგოთევში 57 კარში 413 კაცი ცხოვრობდა. ზემოაღნიშნული 57 კარიდან 9 კარი არნაულის უბანში მდებარეობდა. სოფელში კარზე დაანგარიშებული საშუალო კაცების რაოდენობის მიხედვით შეიძლება ითქვას, რომ არნაულის მოსახლეობა დაახლოებით 65 კაცისგან შედგებოდა.Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Batum oblastı" - 1397. 

არტვინის მხარის თურქეთისთვის დატოვების შემდეგ, 1922 წელს ართვინის ლივაში ჩატარებულ მოსახლეობის აღწერაში არნაული არ ფიგურირებს როგორც სოფელი.Nurşen Gök, “Artvin Livası'nın Anavatan'a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: 41, Mayıs 2008, s. 89-104. ეს დასახლება მუვაჰჰიდ ზექის 1927 წელს გამოცემულ წიგნში, რომელიც ართვინის ვილაიეთზე მუშაობით არის ცნობილი, არნაული ცალკე სოფლად არის მოხსენიებული. 1926 წელს ჩატარებულ მოსახლეობის აღწერაში სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 60 კაცისგან, რომლებიც ცხოვრობდნენ 11 კარში მათ შორის 31 კაცი და 29 ქალი.

ართვინის ვილაიეთში არათურქული სოფლების სახელები 1925 წელს შეიცვალა, თუმცა არნაულის სახელი უცვლელი დარჩა. 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიაში არნაულის (ارناوول) სახელით მოიხსენიება. ამ დროს სოფელი შედიოდა ართვინის ვილაიეთის ცენტრალური ყაზას არტანუჯის ნაჰიაში.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 77. 1935 წლის ზოგადი მოსახლეობის აღწერაში მისი სახელის არ მოხსენიება გვიჩვენებს, რომ სოფელი არნაული ამ თარიღამდე სოფელ ბულანიყის უბნად მიერთდა. შემდგომში ყირაზლად გადარქმეული ეს დასახლება დღესაც სოფელ ბულანიყის უბანია.

ყირაზლში შუა საუკუნეებში აშენებული ყარსევნის ციხე დღეს დღეისობით მთლიანად დანგრეულია, ციხიდან მხოლოდ წყალსაცავები დარჩა.

სქოლიო

კატეგორია:თურქეთის ისტორიული ქართული სოფლები