ჰამიდ ყურბანოვი

ჰამიდ იმამგულუ ოღლუ ყურბანოვი (; 1869 — 22 მარტი, 1922) — აზერბაიჯანელი მომღერალი-ხანანდა და თარზენი, ყარაბაღის მუღამის სკოლის წარმომადგენელი.

 ბიოგრაფია  
ჰამიდ ყურბანოვი 1869 წელს დაიბადა შუშასთან ახლოს, სოფელ მალიბეილში. თავდაპირველად მუშაობდა სოფელ ქოხში, შემდეგ კი შეუერთდა ჰაჯი ჰუსუს მიერ ორგანიზებულ „ხანანდათა კრებას“. აქ მან ჰაჯი ჰუსუსა და მაშადი ისისგან შეისწავლა კლასიკური აღმოსავლური და აზერბაიჯანული მუღამები. სიმღერის პარალელურად, ტარზე დაკვრასაც დაეუფლა, მისი პირველი მასწავლებელი იყო სადიყჯანი.

პირველი გამოსვლა შუშაში ნაჯაფგულუ აღას შეკრებაზე ჰქონდა, სადაც მონაწილეობდნენ ჰაჯი ჰუსუ, მაშადი ისი, სადიყჯანი და ავანესი. ამის შემდეგ სახალხო დღესასწაულებზე ხშირად იწვევდნენ. მრავალი წლის განმავლობაში გამოდიოდა საქორწილო წვეულებებსა და სხვა ღონისძიებებზე.

ჰამიდ გურბანოვი ასევე თეატრის მსახიობი იყო. მისი სახელი გვხვდება აზერბაიჯანული საოპერო სპექტაკლების აფიშებზე, მათ შორის უზეირ ჰაჯიბეილის „ლეილა და მეჯნუნი“ და მაშადი ჯამილ ამიროვის „სეიფალ მულკი“.

 შემოქმედება 
ჰამიდ გურბანოვი ცნობილია როგორც ტარზენი და ხანანდა. მას შესანიშნავად შეუსრულებია მუღამები „რასტ“ და „სეიგაჰი“, რომლებიც მთელ ამიერკავკასიაში მოისმინეს. მისი შესრულების სტილის გამო „სეგაჰის“ ერთ-ერთ ვარიანტს „ჰამიდ სეიგაჰი“ ეწოდა.

მე-20 საუკუნის დასაწყისში ოჯახთან ერთად გადაბარგდა განჯაში, სადაც გაიცნო მაშადი ჯამილ ამიროვი. ისინი ერთად გამოდიოდნენ განჯაში, შამქორში, ყაზახსა და თბილისში, ასევე მონაწილეობდნენ ქორწილებსა და სხვა მუსიკალურ ღონისძიებებში. ჰამიდი არაერთხელ იყო მიწვეული ირანის ქალაქებში რაშტსა და ანზალიში, სადაც მისი ძმა ასგარ ყურბანოვი და ქამანჩას შემსრულებელი ბოიუკიში ალიევი ახლდნენ.Малыбәјли Һәмид // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. VI ҹилд: Куба—Мисир. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1982. С. 332.

1910 წელს ჰამიდ ყურბანოვი კომპანია „გრამოფონის“ მოწვევით გაემგზავრა რიგაში, სადაც მისმა ხმამ გრამოფონის ჩანაწერებში დაიმკვიდრა ადგილი. მან ჩაწერა „შური“, „რასტი“, „იეთიმ სეგაჰი“ და სხვა მუღამები, თავადაც უკრავდა ტარზე. ამ ჩანაწერებში მონაწილეობდა მისი ძმა ასგარ ყურბანოვიც.

მოგვიანებით, ჰამიდ გურბანოვმა ხმის პრობლემების გამო ყურადღება ტარზე დაკვრაზე გადაიტანა. ის ახლდა ცნობილ მუსიკოსებს – კეჩაჩიოღლუ მუჰამედი, გასიმ აბდულაევი, მუსა შუშინსკი, ისლამ აბდულაევი, მაშადი მამედ ფარზალიევი, მამედგულუ შუშინსკი და ბულბული – კონცერტებსა და ღონისძიებებზე ყარაბაღში, თბილისში, განჯასა და სხვა ქალაქებში.Malıbəyli Həmid // Muğam ensiklopediyası. Bakı. 2008. S. 123.

ჰამიდ ყურბანოვი 1922 წლის 22 მარტს აღდამში გარდაიცვალა.Малыбейли Гамид // Енциклопедия азербайджанского мугама (rus). Баку: Шарг-Гарб. 2012. С. 147.

სქოლიო