ზაკ კოსტოპოულოსი

ზაკ კოსტოპოულოსი ( დ. 22 აგვისტო, 1985, აშშ — გ. 21 სექტემბერი, 2018, ათენი, საბერძნეთი) — ბერძენ-ამერიკელი აქტივისტი, რომელიც იცავდა ლგბტ პირების, შიდსით ინფიცირებულების,  და ლტოლვილების უფლებებს. ის დრაგ შემსრულებლად მუშაობდა ფსევდონიმით Zackie Oh. 
მისი მკვლელობა მოხდა 2018 წლის 21 სექტემბერს ათენში, ომონიასთან ახლოს, დღისით და ხალხმრავლობაში. თავდაპირველად მასზე იძალადეს სამოქალაქო პირებმა, ხოლო შემდეგ — პოლიციამ. ზაკი საავადმყოფოში გადაყვანისას გარდაიცვალა. მისი მკვლელობისთვის ორი მამაკაცი ცნეს დამნაშავედ.

 ოჯახური ცხოვრება და კარიერა 
ზაკი დაიბადა 1985 წელს შეერთებულ შტატებში ბერძნული ემიგრანტი ოჯახის წევრად. ოჯახი საბერძნეთში დაბრუნდა, როცა ის შვიდი წლის იყო. ზაკი კვლავ გაემგზავრა საზღვარგარეთ ახალგაზრდობაში და საბოლოოდ დაბრუნდა საბერძნეთში. ის სწავლობდა მსახიობობასა და მარკეტინგს სკოლაში.

2014 წლის მუნიციპალიტეტურ არჩევნებში ზაკი წარსდგა ათენის მუნიციპალიტეტის საბჭოს არჩევნებში საარჩევნო სიიდან Π.Ν.ΟΙΚ.Α („პროექტი ახალი და ეკოლოგიური ათენისთვის“, Πρωτοβουλία για μια Νέα και Οικολογική Αθήνα), მაგრამ დამარცხდა.  ის იყო შიდსით ინფიცირებული.

 აქტივისტი 
კოსტოპულოსი მუშაობდა „ათენის Check Point“-ში და იყო მოხალისე ორგანიზაცია „პოზიტიური ხმა“-ში — რომელიც აერთიანებს აივ-დადებით ადამიანებს საბერძნეთში. ის წერდა სტატიებს ინტერნეტსა და გაზეთებისთვის. იგი ასევე იყო ლესბოსელთა საბერძნეთის თემის (OLKE) პრეზიდენტი. კოსტოპულოსი მონაწილეობდა დრეგ-შოუებში ათენში ფსევდონიმით „Zackie Oh“.  2017 წელს მან შეასრულა Disco Inferno ათენის პრაიდზე.

 სიკვდილი 
კოსტოპულოსი 2018 წლის 21 სექტემბერს მოკლეს ათენის ცენტრში, გლადსტონოს ქუჩაზე. იგი დაკრძალეს ქალაქ კირაში, სადაც გაიზარდა.

არ არის ცნობილი, როგორ აღმოჩნდა კოსტოპულოსი გლადსტონოს ქუჩაზე მდებარე სამკაულების მაღაზიაში, სადაც მისი მკვლელობა დაიწყო.  სხვა ბერძენმა ლგბტქ აქტივისტმა, გრიგორის ვალიანატოსმა განაცხადა, რომ კოსტოპულოსი მაღაზიაში ქუჩაზე დაწყებული დაპირისპირებისგან თავის დასაღწევად შევიდა.

მკვლელობის ვიდეოჩანაწერებში ჩანს, რომ კოსტოპულოსი იყო უიარაღო და ცდილობდა გაქცევას მაღაზიიდან, როცა მას დაესხნენ თავს მაღაზიის მფლობელი და კიდევ ერთი კაცი — უძრავი ქონების აგენტი, რომელიც ერთ-ერთი მემარჯვენე რადიკალური პარტიის, „ნაციონალური ფრონტის“, მაღალი თანამდებობის პირი იყო. მას შემდეგ, რაც მაღაზიის მფლობელმა გატეხა ვიტრინა, კოსტოპულოსი მიძვრებოდა გარეთ, რა დროსაც მას თავში ფეხით ურტყამდნენ, რის შემდეგაც ის ძირს დაეცა.

პოლიციის ადგილზე მისვლისას, მიუხედავად იმისა, რომ კოსტოპულოსი მძიმედ იყო დაშავებული, ის დააკავეს და ხელბორკილები დაადეს. პოლიციელებმა სცემეს ზაკი. ის საავადმყოფოში გადაყვანისას გარდაიცვალა.

მოწმე ფილიპოს კარაგიორგისმა მკვლელობა „ლინჩის წესით გასამართლებას“ შეადარა და გააკრიტიკა მომხდარის მნახველები იმის გამო, რომ „უყურებდნენ, თითქოს ფილმს უყურებდნენ“ და არ ჩაერივნენ. 
პოლიციამ არ დააკავა მკვლელობაში მონაწილე პირები დაუყოვნებლივ, არც ადგილზე მყოფი ყველა მოწმე დაკითხა და არც დანაშაულის ადგილი დაუბლოკავს.

საწყის ეტაპზე ბერძნული მედიით გავრცელდა ინფორმაცია, თითქოს კოსტოპულოსი ნარკოდამოკიდებული იყო და სამკაულების მაღაზიის გაქურდვას ცდილობდა. თუმცა, სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზამ დაადგინა, რომ მის ორგანიზმში არ იპოვეს ნარკოტიკული ნივთიერებების კვალი. მედიკო-ლეგალურმა ექსპერტმა დაასკვნა, რომ ის გარდაიცვალა მრავლობითი დაზიანებების შედეგად, განსაკუთრებით — თავის არეში მიღებული დაზიანებებით.

კოსტოპულოსის ოჯახმა სიკვდილის გარემოებების შესასწავლად მიმართა დიდ ბრიტანეთში დაფუძნებულ კვლევით ცენტრს, Forensic Architecture-ს. ამ ორგანიზაციის გამოძიებამ აჩვენა, რომ პოლიციას გამორჩა შემთხვევის ადგილს მიმდებარე თორმეტი კამერის ჩანაწერი და ასევე არ დაუკითხავს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მოწმე, რომელიც ჩანდა ვიდეომასალაში.

Forensic Architecture-ის გამოძიების შედეგად, საქმე 2019 წელს ხელახლა გაიხსნა.
ექვსი პირი — მათ შორის ოთხი პოლიციელი, მაღაზიის მფლობელი და კიდევ ერთი კაცი, რომელიც ვიდეოში კოსტოპულოსის ცემაში მონაწილეობს — ბრალდებულ იქნა სხეულის დაზიანებით გარდაცვალების გამოწვევის მუხლით. კოსტოპულოსის ოჯახი ითხოვდა, რომ საქმე განხილულიყო როგორც განზრახ მკვლელობა.

სასამართლო პროცესი, რომელიც თავმჯდომარე მოსამართლე გიორგოს კასსიმისმა „ისტორიულად“ შეაფასა, თავდაპირველად 2020 წლის ოქტომბერში უნდა დაწყებულიყო, მაგრამ გადაიდო COVID-19-ის პანდემიის გამო. საბოლოოდ, სასამართლო პროცესი დაიწყო 2021 წლის 21 ოქტომბერს.

2022 წლის 3 მაისს, ორი ადამიანი დამნაშავედ, ხოლო პოლიციელები უდანაშაულოდ ცნეს.

 მემკვიდრეობა 
2018, 2019 და 2021 წლებში აქტივისტებმა ათენში გამართეს მარშები ზაკ კოსტოპულოსის მკვლელების დასჯის მოთხოვნით. ამ აქციებზე მთელი ქვეყნის მასშტაბით ისმოდა სლოგანი: „ზაკი ცოცხალია — გაანადგურე ფაშისტები“.

2019 წელს, ათენის მუნიციპალიტეტის საბჭოში „სირიზას“ ფრაქციის ლიდერმა ნასოს ილიოპულოსმა გლადსტონოს ქუჩისთვის (ბერძნ.: οδός Γλάδστωνος) ზაკ კოსტოპულოსის ქუჩის (ბერძნ.: οδός Ζακ Κωστόπουλου) სახელის მინიჭება მოითხოვა. ამ ინიციატივას ათენის მერმა, კოსტას ბაკოიანისმა, უპასუხა საპირწონე წინადადებით — შეექმნათ მონუმენტი შეუწყნარებლობის, რასიზმისა და სიძულვილის წინააღმდეგ, რომელსაც უმრავლესობამ დაუჭირა მხარი.

2021 წელს თესალონიკის არისტოტელეს უნივერსიტეტის მკვლევარმა ახლად აღმოჩენილ ციანობაქტერიის სახეობას დაარქვა Iphianassa zackieohae კოსტოპულოსის პატივსაცემად.

სქოლიო