ლუკას ნოტარასი

ლუკას ნოტარასი (; დ. 5 აპრილი, 1402 – გ. 3 ივნისი, 1453) —  ბიზანტიელი ბერძენი სახელმწიფო მოღვაწე, რომელიც ითვლება როგორც უკანასკნელი დიდი დუკა (ბიზანტიის საზღვაო ფლოტის მთავარსარდალი) და უკანასკნელი მესაზონი (მთავარი მინისტრი) ბიზანტიის იმპერიაში. იგი ამ თანამდებობებზე მსახურობდა იმპერატორების იოანე VIII პალეოლოგოსისა და კონსტანტინე XI პალეოლოგოსის დროს.

ბიოგრაფია
ლუკას ნოტარასი წარმოშობით იყო ბერძნული ოჯახიდან, რომელიც მონემვასიიდან იყო; მისი უადრესი წინაპარი, რომელიც შეგვიძლია გამოვავლინოთ გადარჩენილ წყაროებში, იყო ერთი სებასტოსი პავლე, რომელმაც 1270 წელს კუნძული კითერა ვენეციელებისგან გაათვისუფლა იმპერატორ მიხეილ VIII პალეოლოგოსისთვის. ნოტარადების სხვა წევრები შეგვიძლია გამოვავლინოთ მომდევნო ათწლეულებში. XIV საუკუნის შუა პერიოდში ერთი შტო გადავიდა კონსტანტინოპოლში, სადაც ისინი პოლიტიკურ და სოციალურ ასპარეზზე გამოვიდნენ ანდრონიკე IV პალეოლოგოსის მხარდაჭერით, რომელიც ამბოხებული იყო მამამისის, იოანე V პალეოლოგოსის წინააღმდეგ. იგი ანდრონიკოსის სიკვდილის შემდეგ, მისი ვაჟის იოანე VII პალეოლოგოსის მხარდაჭერით სარგებლობდა.Klaus-Peter Matschke, "The Notaras Family and Its Italian Connections", Dumbarton Oaks Papers: Symposium on Byzantium and the Italians, 13th-15th Centuries, 49  (1995), pp. 59-72

ლუკას ნოტარასის მამა იყო ნიკოლას ნოტარასი, მდიდარი ვაჭარი გალატაში, რომელიც მსახურობდა იმპერატორ მანუელ II პალეოლოგოსის ელჩად იტალიაში, საფრანგეთსა და ინგლისში; მას ჰქონდა გენუისა და ვენეციის მოქალაქეობა. მისი დედის სახელი იყო ევპრეპეია. მის შესახებ ცოტა რამ არის ცნობილი, გარდა იმისა, რომ ის გარდაიცვალა 1412 წლამდე და დაკრძალული იყო ქსანთოპულონის მონასტერში კონსტანტინოპოლში. ლუკასს ჰყავდა სულ მცირე ერთი ძმა, იოანე, რომელიც მსახურობდა როგორც ეპი ტეს ტრაპეზესად, დაატყვევეს შეტაკებისას 1411 წლის კონსტანტინოპოლის ალყის დროს და თავი მოჰკვეთეს. ნიკოლასმა გამოისყიდა თავისი ვაჟის თავი და დაკრძალა იგი მის დანარჩენ ნაწილებთან ერთად.

1424 წელს, ნოტარასი იყო სამ ელჩთაგან ერთ-ერთი (მანუელ მელაქრენოსთან და გიორგი სფრანცესთან ერთად), რომელმაც მოლაპარაკება აწარმოა მეგობრობის ხელშეკრულებაზე იმპერატორ იოანე VII პალეოლოგოსსა და სულთან მურად II-ს ოსმალეთის ინტერრეგნუმის დასასრულს.George Sphrantzes, Chronicon Minus, 12.4; translated by Marios Philippides, The Fall of the Byzantine Empire: A Chronicle by George Sphrantzes, 1401-1477 (Amherst: University of Massachusetts, 1980), p. 28 ის რომ საიმპერიო მოხელე იყო, დასტურდება მისი დასწრებით მომავალი იმპერატორის კონსტანტინე XI პალეოლოგოსის ქორწინებაზე კატერინა გატილუსიოსთან 1441 წლის 27 ივლისს.Sphrantzes, Chronicon Minus, 24.10; translated by Philippides, Fall of the Byzantine Empire, p. 52

ეს ფრაზა მიეწერება ლუკას ნოტარასს, მაგრამ მიუხედავად იმისა, რომ ეს ასახავს იმ პარტიის შეხედულებებს, რომელიც მტრულად იყო განწყობილი ფლორენციის საბჭოს მიერ დადგენილი ეკლესიების გაერთიანების მიმართ, ნოტარასისთვის მიწერა სავარაუდოდ მცდარია. ნოტარასი იმპერატორ კონსტანტინე XI-სთან ერთად მუშაობდა კათოლიკური დახმარების მისაღებად ნებისმიერი საშუალებით, რომელსაც კი იპოვიდნენ, ამავდროულად ცდილობდნენ თავიდან აეცილებინათ მართლმადიდებელი მორწმუნეების მიერ არეულობა.

კონსტანტინოპოლის დაცემა
1453 წლის კონსტანტინოპოლის ალყის დროს, ნოტარასი ხელმძღვანელობდა ჯარებს ჩრდილო-დასავლეთის ზღვის კედლის გასწვრივ.Donald M. Nicol, The Immortal Emperor (Cambridge: University Press, 1993), p. 63 ალყის ზოგიერთი ანგარიშის მიხედვით, მან მიატოვა თავისი პოსტი მას შემდეგ, რაც ოსმალეთის დროშა აღმართეს კერკოპორტას ზემოთ კოშკზე, მაგრამ ეს შესაძლოა პოლიტიკურად მოტივირებული ცილისწამება იყოს.

გარდაცვალება
ნოტარასი, მისი პალეოლოგოსი მეუღლე და მისი უფროსი ვაჟი თურქებმა დაატყვევეს და თავდაპირველად შეიწყალეს წესრიგის აღდგენის სახელით, ნოტარასის ქონების დიდი ნაწილის სანაცვლოდ, რომელიც მას ვენეციაში ჰქონდა დაბანდებული. მიუხედავად ამისა, ის მალევე სიკვდილით დასაჯეს თავის ვაჟთან და სიძესთან ერთად. ეს შეიძლება უბრალოდ იმით იყო გამოწვეული, რომ სულთანმა გადაიფიქრა ვატიკანთან და ვენეციასთან კავშირების მქონე დიდგვაროვნის ცოცხლად დატოვების აზრი. ზოგიერთ აზრით, იგი იყო ინტრიგის მსხვერპლი. სხვა ახსნის მიხედვით, მეჰმედს სურდა ნოტარასის 14 წლის მესამე ვაჟთან იაკობთან სექსუალური ურთიერთობა და როდესაც ნოტარასმა უარი თქვა მის გადაცემაზე, განრისხებულმა სულთანმა მისი სიკვდილი ბრძანა.

ოჯახი
ნოტარასის ქვრივი, რომელიც საწოლად იყო ჩავარდნილი ოსმალთა საბოლოო შეტევის დროს, გარდაიცვალა მონობაში ადრიანოპოლისკენ მიმავალ გზაზე. ის დაკრძალულია სოფელ მესენეს მახლობლად. ნოტარასის ოჯახის ორი წევრი იყო გენუელთა გემის მგზავრთა სიაში, რომელმაც თავი დააღწია ქალაქის დაცემას. მისი ქალიშვილი ანა გახდა ვენეციაში ბიზანტიელ ემიგრანტთა თემის ცენტრალური ფიგურა. ნოტარასის ორი სხვა ქალიშვილი, ელენა ნოტარასი და თეოდორა ნოტარასი ასევე გადაურჩნენ დაცემას და შეუერთდნენ თავიანთ დას გადასახლებაში. ელენა ნოტარასმა (რომელმაც მოგვიანებით მიიღო მონაზვნის სახელი ევფროსინე) 1444 წელს იქორწინა აინოსის მემკვიდრეზე ჯორჯო გატილუზიოზე.Thierry Ganchou, "Héléna Notara Gateliousaina d'Ainos et le Sankt Peterburg Bibl.Publ.gr. 243", Revue des études byzantines, 56 (1998), pp. 141-168.

ლიტერატურა
 "Le rachat des Notaras apres la chute de Constantinople ou les relations 'étrangères' de l'élite Byzantine au XVe siecle", by Thierry Ganchou, in Migrations et diasporas méditerranéennes (Xe-XVIe siecles), Paris 2002.





სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1402
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1453
კატეგორია:ბიზანტიელი მხედართმთავრები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია