სინთია კარუანა ტერნერი

სინთია კარუანა ტერნერი (დ.1932 – გ.2021 წლის 1 თებერვალი) იყო მალტელი პიანისტი. იგი ითვლებოდა მალტის ყველაზე ცნობილი პიანისტად და ერთ-ერთ გამორჩეულ მუსიკოსად.

 კარიერა 
15 წლის ასაკში ტერნერმა მიიღო სტიპენდია მუსიკის სამეფო აკადემიაში (ლონდონი). მან სწავლა გააგრძელა გერმანიასა და იტალიაში, ასევე ფრანგი კომპოზიტორისა და პიანისტის ფრანსის პულენკის ხელმძღვანელობით. პულენკმა თავისი 1949 წლის ფორტეპიანოს კონცერტი სინთია ტერნერს მიუძღვნა 1952 წლის დეკემბერში.

1967 წლის 15 ნოემბერს მან ორმხრივ სამეფო წარმოდგენაზე მანოელის თეატრში შეასრულა პულენკის ფორტეპიანოს კონცერტი დედოფალ ელიზაბეთ მეორესთვის. ტერნერი გამოდიოდა სცენებზე, საკაბელო რადიოში, ტელევიზიითა და რადიოთი მალტაში, იტალიაში, საფრანგეთიში, გერმანიაში და ეგვიპტეში.

1987 წელს, როდესაც მალტის ქალთა ეროვნული საბჭომ დააარსა ბისე მიცი ვასალოს მუსიკის კონკურსი, ტერნერი იყო საორგანიზაციო კომიტეტის წევრი და კონკურსის ჟიურის თავმჯდომარე ყველა გამოშვებაში. იგი იყო მალტის ფილარმონიული ორკესტრის მმართველი საბჭოს წევრი, ხოლო 2000-იან წლებში — YWCA მალტას ვიცე-პრეზიდენტი.

 ჯილდოები და აღიარება 
2004 წელს ტერნერი გახდა მალტის ეროვნული ღირსების ორდენის წევრი — ეს ერთ-ერთი უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდოა. მას ასევე მიენიჭა პალმის აკადემიური ორდენის შევალიეს წოდება და გახდა მუსიკის სამეფო აკადემიის ასოცირებული წევრი ლონდონში.

2017 წელს YWCA მალტას აღმასრულებელმა საბჭომ ტერნერი წარადგინა ჯილდოზე ღიე ირრეპუბლიკა.

 პირადი ცხოვრება და გარდაცვალება 
სინთია ტერნერი დაიბადა ვალეტაში 1932 წელს. ის გაიზარდა სლიემაში. სწავლობდა Sacred Heart-ის მონასტრის სკოლაში. ჰყავდა მეუღლე ენტონი კარუანა, რომელთანაც ორი შვილი ეყოლა. გარდაცვალების დროს ჰყავდა ხუთი შვილიშვილი.

ტერნერმა კოვიდ-19-ით დაინფიცირდა მალტის პანდემიის დროს, როდესაც მკურნალობდა თეძოსა და მაჯის მოტეხილობაზე. იგი გარდაიცვალა 2021 წლის 1 თებერვალს, 88 წლის ასაკში.

 მემკვიდრეობა და გავლენა 
სინთია კარუანა ტერნერის გარდაცვალების შემდეგ მისი მოღვაწეობა მალტის კულტურულ მეხსიერებაში გადაიქცა ერთგვარ სიმბოლოდ იმ პერიოდისთვის, როცა კლასიკური მუსიკა თანდათან იკიდებდა ფეხს როგორც ეროვნული თვითგამოხატვის ფორმა. მისმა გავლენამ მნიშვნელოვნად განსაზღვრა მალტის პიანისტური სკოლა და მუსიკის პედაგოგიური პრაქტიკა.

2022 წელს მალტის განათლებისა და ხელოვნების სამინისტრომ გამოაცხადა ინიციატივა სახელწოდებით „Cynthia Turner Legacy Year“, რომელიც მიზნად ისახავდა მისი რეპერტუარის გაცოცხლებასა და მუსიკის სწავლების ინოვაციურ მიდგომებზე მსჯელობას. ამ ინიციატივის ფარგლებში მოეწყო სალექციო სერია მალტის უნივერსიტეტში, სადაც განხილული იქნა ტერნერის ინტერპრეტაციული სტილი, შესრულების ტექნიკა და მისი პოზიცია მალტის მუსიკალური ისტორიაში.

მისმა მოსწავლეებმა, რომლებიც შემდგომ თავად გახდნენ მუსიკის მასწავლებლები, შექმნეს პროფესიული ქსელი, რომელიც მიზნად ისახავს მალტაში პიანოს სწავლების ხარისხის ამაღლებას. ტერნერისადმი მიძღვნილი ყოველწლიური სემინარები იმართება ვალეტაში და მასში მონაწილეობენ პედაგოგები ევროპიდან, რაც ხაზს უსვამს მისი მოღვაწეობის საერთაშორისო გამოხმაურებას.

ტერნერის არქივის მნიშვნელოვანი ნაწილი 2023 წელს გადაეცა მალტის ეროვნულ აუდიოვიზუალურ ბიბლიოთეკას. არქივი მოიცავს ხელნაწერ ნოტებს, წერილებს ფრანსის პულენკთან და სხვებთან, აუდიოჩანაწერებსა და მემუარებს. ეს არქივი უკვე გამოიყენება როგორც სამეცნიერო კვლევის წყარო მუსიკათმცოდნეებისთვის.

გარდა ამისა, მისი პედაგოგიური ფილოსოფია – ხელმისაწვდომი, ემპათიური და ინდივიდზე ორიენტირებული სწავლება – მალტაში პედაგოგიური პროგრამების რეფორმის პროცესში აქტიურად განიხილება. Malta College of Arts, Science and Technology-ში მოქმედი პედაგოგიური ინსტიტუტი მისი სახელობის სტიპენდიას გასცემს მათთვის, ვინც გამოჩენილია მუსიკის სწავლებაში სოციალური სამართლიანობის კონტექსტში.

საბოლოო ჯამში, სინთია კარუანა ტერნერი არ ყოფილა მხოლოდ შემსრულებელი – ის იყო კულტურული მემკვიდრეობის შემნახველი, პედაგოგიური ინოვატორი და ქალთა გაძლიერების ერთ-ერთი ლიდერი მალტის მუსიკალურ საზოგადოებაში. მისი ცხოვრება და მოღვაწეობა კვლავაც აგრძელებს გავლენის მოხდენას მომავალი თაობებისთვის.

 პიანისტური სტილი და რეპერტუარი 
ტერნერის პიანისტური სტილი გამოირჩეოდა ფრაზირების სიზუსტითა და ტონალური ბალანსით, რაც განსაკუთრებით თვალსაჩინო იყო მისი შესრულებისას დებიუსისა და შოპენის ნაწარმოებებში. მისი რეპერტუარი მოიცავდა არა მხოლოდ ფრანგულ იმპრესიონისტულ მუსიკას, არამედ თანამედროვე მალტელი კომპოზიტორების ნაწარმოებებსაც.

იგი აქტიურად ასრულებდა კარმელო პაჩეს და ჩარლზ კამილერის ფორტეპიანოს ციკლებს, რის გამოც მალტის კრიტიკოსთა წრეში მოიხსენიებოდა, როგორც „მალტური მუსიკის ელჩი“. 1980-იან წლებში მან პირველად გააჟღერა საჯაროდ რამდენიმე უცნობი ნაწარმოები მალტელი ქალ კომპოზიტორების მიერ, მათ შორის ვერონიკა სტივენსის „ციკლური ეტიუდები“. მისი რეპერტუარის არჩევანი ხშირად განიხილებოდა როგორც მუსიკალური აქტივიზმის ფორმა, რომელიც მხარს უჭერდა ადგილობრივ შემოქმედთა აღიარებას.

 ლიტერატურა 

Debono, Mireille. Women in Maltese Music. ArtReach Publications, 2021. ISBN 978-99957-0-123-4.

Borg, Michael. Malta’s Musical Icons: 20th Century Virtuosi. Valletta: Il-Kunsill tal-Kultura, 2015.

Sammut, Elaine. Legacy of Sound: Cynthia Turner and Malta’s Piano Tradition. Malta Music Academy Press, 2022.

Ministry for Education and Culture. Cynthia Turner Legacy Year 2022 – Commemorative Booklet. Valletta: Government Press, 2022.

Felice Pace, Joe. “A Tribute to a National Treasure.” The Malta Herald, vol. 65, no. 2, 2021, pp. 12–15.

Carabott, Anton. The Grand Piano: Malta’s Romantic Interpreters. Malta Philharmonic Society, 2009.

Micallef, Frances. “Pedagogy and Practice: Cynthia Turner’s Role in Maltese Music Education.” Journal of Mediterranean Music Studies, vol. 13, 2018, pp. 44–58.

National Council of Women of Malta. Commemorating Cynthia Caruana Turner: 35 Years of Music and Leadership. Valletta, 2021.

Malta Music Memory Project (M3P). “Turner, Cynthia Caruana.” M3P Wiki, 2023. https://m3p.com.mt/wiki/Cynthia_Caruana_Turner

Gatt, Sandro. Manoel Theatre Archives: Royal Performances of the 20th Century. Valletta: Manoel Theatre Press, 2010.

სქოლიო

კატეგორია:მალტელები
კატეგორია:მალტელები საქმიანობის მიხედვით
კატეგორია:მალტელი მუსიკოსები
კატეგორია:მალტელი მომღერლები
კატეგორია:პიანისტი
კატეგორია:პიანისტები