ილამაზ-მიხეილ დადეშქელიანი

ილამაზ-მიხეილ ოთარის ძე დადეშქელიანი (დ. 1896, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 1967, პარიზი) — ქართველი იურისტი, საზოგადო მოღვაწე, ემიგრანტი და ქართული ეკლესიის ისტორიის მკვლევარი. იგი აქტიურად მონაწილეობდა ქართული მართლმადიდებლური ეკლესიის ავტოკეფალიის დაცვისა და პოპულარიზაციის საქმეში, იყო მრავალი ქართული საზოგადოებრივი ინიციატივის თანამონაწილე საფრანგეთში.

 ბიოგრაფია 
ილამაზ-მიხეილ დადეშქელიანი დაიბადა 1896 წელს, სანქტ-პეტერბურგში, თავად ოთარ-კონსტანტინე თენგიზის ძე დადეშქელიანისა და ნინა ანდრიას ასული გამრეკელის ოჯახში. ის იყო წარჩინებული სვანური ფეოდალური საგვარეულოს — დადეშქელიანების წარმომადგენელი და ოჯახში ერთადერთი ვაჟი.

განათლება მიიღო იმპერატორ ალექსანდრეს ლიცეუმში, რომელიც იმპერიული რუსეთის ელიტურ სასწავლებლად ითვლებოდა. შემდგომში მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში, ცხენოსანთა არტილერიის ლეიბგვარდიაში, როგორც მოხალისე ოფიცერი.

 ემიგრაციაში მოღვაწეობა 
ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ილამაზი ემიგრაციაში წავიდა და პარიზში დასახლდა. 1920–30-იან წლებში იგი მუშაობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის სამართლებრივ მრჩევლად, კონსტიტუციური და საერთაშორისო სამართლის დარგში.

1928 წელს, ლევან ზურაბიშვილთან და იოსებ კემულარიასთან ერთად, ილამაზ დადეშქელიანმა საფუძველი ჩაუყარა წმინდა ნინოს ქართული მართლმადიდებლური სამრევლოს პარიზში — საზოგადოებრივ-საეკლესიო ცენტრს, რომელიც დღემდე ითვლება ქართული ემიგრაციის სულიერ სიმბოლოდ და კულტურულ საკვანძო სივრცედ. იმავე პერიოდში, მან არჩილ ზურაბიშვილთან, გიორგი ჟურულთან და სხვებთან ერთად დააარსა წმინდა ქეთევანის ქართული მართლმადიდებლური ძმობა, რომელიც ოფიციალურად დამტკიცდა მსოფლიო პატრიარქის მიერ და მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ემიგრაციაში არსებული ქართული მართლმადიდებლური ერთობის შენარჩუნებასა და მხარდაჭერაში.

 მეცნიერული საქმიანობა 
ილამაზ დადეშქელიანი ფრანგულ ენაზე წერდა ღვთისმეტყველებისა და ეკლესიის სამართლის საკითხებზე. მისი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნაშრომია The Autocephaly of the Orthodox Church of Georgia („საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალია“), რომელიც 1922 წელს გამოქვეყნდა ინგლისურენოვან თეოლოგიურ ჟურნალში The Christian East.

სტატიაში მიმოხილულია საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალიის ისტორიული, კანონიკური და სამართლებრივი ასპექტები. ავტორი ყურადღებას ამახვილებს არგუმენტებზე, რომლებიც ავტოკეფალიის ლეგიტიმაციას ეროვნული და საერთაშორისო სამართლებრივი კონტექსტების ჭრილში განიხილავს.

ნაშრომის ქართულენოვანი თარგმანი 2011 წელს თბილისში გამოიცა ვლადიმერ ნარსიას მიერ. მთარგმნელის შეფასებით, ტექსტი ასახავს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკისა და ემიგრანტული წრეების ხედვებს ეკლესიისა და სახელმწიფოს სუვერენიტეტის საკითხებზე.

 გარდაცვალება 
ილამაზ-მიხეილ დადეშქელიანი გარდაიცვალა 1967 წელს, პარიზში. დაკრძალულია ბატინიოლის სასაფლაოზე — ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ქართულ ემიგრანტულ მემორიალურ სივრცეში.

 სქოლიო