პაულს კალნინშსი

პაულს კალნინშსი ( Pauls Kalniņš;დ. 3 მარტი, 1872, დობლენსკის ოლქი, რუსეთის იმპერია — გ. 26 აგვისტო, 1945, ლუსტენაუ, დორნბირნი, ფორარლბერგი, ავსტრია) — ლატვიელი ექიმი, პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, ლატვიის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის (LSDSP) წევრი. პაულს კალნინშსი იყო ლატვიური ცენტრალური საბჭოს მემორანდუმის ხელმომწერი და ლატვიის მოქმედი პრეზიდენტი (1927, 1944–1945).

ბიოგრაფია
ადრეული წლები და განათლება
პაულს კალნიშს დაიბადა 1872 წლის 3 მარტს ვილცეს მხარის „მაზპეჩულოს“ მამულში გლეხის ოჯახში. ადგილობრივი სამრევლო სკოლის დამთავრების შემდეგ განათლება გააგრძელა ლიეპაიას გიმნაზიაში, სადაც გაეცნო მომავალ სახელმწიფო მოღვაწეებს მიკელის ვალტერსს და იანის იანსონ-ბრაუნსს. გიმნაზია წარმატებით დაამთავრა 1892 წელს. (from other sources – 3 April
საშუალო განათლების მიღების შემდეგ კალნიშმა ჯერ მოსკოვის უნივერსიტეტში საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების შესწავლა დაიწყო, თუმცა მოგვიანებით გადავიდა ტარტუს უნივერსიტეტში მედიცინის შესასწავლად. 1898 წელს მან მიიღო მედიცინის დოქტორის აკადემიური ხარისხი. 1895 წელს გაიცნო მომავალი მეუღლე კლარა კალნინა, რომელზეც სამი წლის შემდეგ დაქორწინდა.

პოლიტიკური მოღვაწეობის დასაწყისი
1897 წელს პიპკალონიას ორგანიზაციის წევრობის გამო კალნიშს დააკავეს „ახალი მიმდინარეობის“ სხვა წევრებთან ერთად და დეპორტაცია მოუხდა ლატვიიდან ზაგარეში 1901 წლამდე. ლატვიაში დაბრუნების შემდეგ ის გახდა ლატვიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის გამოჩენილი წევრი.
კალნიშმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო 1905 წლის რუსულ რევოლუციაში და ამავე დროს მუშაობდა სოციალ-დემოკრატიული გაზეთ „ცინიას“ (ახლანდელი „ნეატკარიგა რიტა ავიზე“) რედაქციაში. ის მხარს უჭერდა სოციალ-დემოკრატიის არაბოლშევიკურ მიმართულებას.

პარლამენტარული კარიერა
1918–1924 წლებში კალნიშს იყო LSDSP-ის ცენტრალური კომიტეტის თავმჯდომარე. ამავე პერიოდში ის წარმატებით აგრძელებდა პოლიტიკურ მოღვაწეობას: იყო სახალხო საბჭოს წევრი, კონსტიტუციური ასამბლეის წევრი და ლატვიის პირველი თავისუფალი სეიმის წევრი. განსაკუთრებით მამშვენებელი იყო მისი როლი სეიმის პირველი, მეორე, მესამე და მეოთხე კადენციების თავმჯდომარედ.
კალნიშმა ორჯერ, 1930 და 1933 წლებში მონაწილეობა მიიღო ლატვიის საპრეზიდენტო არჩევნებში, თუმცა ორივე შემთხვევაში ალბერტ კვიესისს ჩამოუვარდა. მისი სახელმწიფო მსახურების აღიარებისთვის მან მიიღო სამი ვარსკვლავის ორდენის პირველი (1927) და მეორე (1926) კლასების ნიშნები. 

ავტორიტარული რეჟიმი და წინააღმდეგობა
1934 წელს კარლის ულმანისის გადატრიალების შემდეგ კალნიშმა ლიეპაიას საკონცენტრაციო ბანაკში ოთხი თვე გაატარა. ავტორიტარული რეჟიმის წინააღმდეგ ის აქტიურად იბრძოდა დემოკრატიული ღირებულებების აღსადგენად.

მეორე მსოფლიო ომი და წინააღმდეგობა
მეორე მსოფლიო ომისა და ბალტიისპირეთის ქვეყნების ოკუპაციის პირობებში კალნიშს გახდა ლატვიური ცენტრალური საბჭოს, მთავარი პოლიტიკური წინააღმდეგობის ორგანიზაციის, ერთ-ერთი დამფუძნებელი. კონსტანტინ ჩაკსტეს გესტაპოს მიერ დაკავების შემდეგ ის ამ ორგანიზაციის ლიდერი გახდა.
1944 წლის 8 სექტემბერს ლატვიური ცენტრალური საბჭოს შეხვედრაზე კალნიშმა ხელი მოაწერა „ლატვიის სახელმწიფოს აღდგენის დეკლარაციას“, რომელშიც აღნიშნული იყო: „ლატვიის რესპუბლიკის კონსტიტუციის 52-ე მუხლის საფუძველზე, სეიმას ბოლო პრეზიდენტის პოზიცია გადმომეცა მე, როგორც სეიმას ბოლო კანონიერად არჩეულ თავმჯდომარეს. ამ დღეს ავიღე პრეზიდენტის პოზიცია ახალი პრეზიდენტის არჩევამდე კონსტიტუციით გათვალისწინებული წესის შესაბამისად“.
ლატვიის კონსტიტუციის თანახმად, სეიმას ბოლო კანონიერად არჩეული თავმჯდომარის სტატუსით, კალნიშს იყო ლატვიის მოქმედი პრეზიდენტი თავისი სიკვდილის დღემდე.

გარდაცვალება
1944 წელს კალნიშმა ემიგრაცია მოახდინა და ლატვია დატოვა. ის გარდაიცვალა 1945 წლის 26 აგვისტოს ბეცავას სოფელში, ლუსტენავასთან ახლოს, მოკავშირეების მიერ ოკუპირებულ ავსტრიაში.
მას გადარჩნენ მეუღლე კლარა კალნინა და შვილი ბრუნო კალნიშს, რომლებიც ასევე იყვნენ სოციალ-დემოკრატიული მოძრაობის აქტიური მუშაკები და გამოჩენილი ფიგურები.

მემკვიდრეობა
პაულს კალნიშს ლატვიის ისტორიასა და პოლიტიკურ განვითარებაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა. მისი მოღვაწეობა ლატვიის დემოკრატიული ღირებულებების დამკვიდრებისა და ქვეყნის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის სიმბოლოდ რჩება.

რესურსები ინტერნეტში
 Pauls Kalniņš as the Acting President of Latvia (1944–1945)  by the Chancellery of the President of Latvia 
 Latvian TV documentary examines the Latvian Central Council's effort to maintain statehood - eng.Lsm.lv

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 3 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1872
კატეგორია:ლატვიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:პოლიტიკოსები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:პოლიტიკოსები ეროვნებისა და პარტიის მიხედვით
კატეგორია:ექიმები ეროვნების მიხედვით