გიუზელქოი

გიუზელქოი () — უბანი, რომელიც მდებარეობს სოფელ ჩიმენლის ართვინის ოლქის ცენტრალურ რაიონში.

ისტორია
გიუზელქოი ადრე დამოუკიდებელი სოფელი ყოფილი და მისი ძველი სახელწოდება იყო დაბა. დაბა ქართული ტოპონიმია, რომელიც ნიშნავს პატარა სოფელს, დაბას.“დაბა” - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 ეს გეოგრაფიული სახელწოდება თურქულში შევიდა იმავე ფორმით დაბა (دابە).Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 356, ISBN 9789157871117.

სოფელი დაბა მდებარეობდა კლარჯეთში, რომელიც ისტორიულად საქართველოს შემადგენელი რაიონებიდან ერთ-ერთი. როგორც ცნობილია, ოსმალებმა ეს მხარე XVI საუკუნეში ქართველებისგან დაიპყრეს. ის ფაქტი, რომ სოფელს ქართული სახელწოდება აქვს, მიუთითებს, რომ სოფელი ამ პერიოდიდან მომდინარეობს. აღსანიშნავია, რომ სოფელში არსებული ქართული მონასტერი დაბის მონასტერი IX საუკუნეში აშენდა.Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 21, ISBN 978-9941-478-17-8.

სოფელი დაბა 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის სალნამეს თანახმად ექვემდებარებოდა ტრაპიზონის ვილაიეთის ლაზისტანის სანჯაყის ლივანის ყაზას. სოფელ ჩმერქისთან ერთად ერთ სოფლად იყო რეგისტრირებული "დაბა-ჩმერქის" (دابەجمرك) სახელწოდებით. დაბა-ჩმერქის მოსახლეობა შედგებოდა 23 ოჯახში მცხოვრები 82 კაცისგან. სოფელში საგადასახადო საქონლად დაფიქსირდა: 10 ვირი, 30 ხარი, 60 ძროხა, 200 თხა და 30 ცხვარი.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 357, ISBN 9789157871117.

სოფელი დაბა 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ ოსმალეთის იმპერიის მიერ რუსეთს ომის კომპენსაცისთვის გადასცა. რუსული ადმინისტრაციის მიერ 1886 წლის აღწერისას დაბას (Даба) ფორმით ჩაწერილი დასახლება იყო ართვინის სანჯაის არტვინის ყაზას ქვემდებარე ბერთას ნაჰიეს ერთ-ერთი სოფელი. ამ თარიღითაც დაბისა და ჩემერქის სოფლები ერთად იყვნენ რეგისტრირებულები დაბა-ჩიმერქის (Даба-Джимеркъ) სახელწოდებით. ორი სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 30 ოჯახში მცხოვრები 252 კაცისგან, მათ შორის 131 მამაკაცისა და 121 ქალისგან. სოფელ დაბაში მხოლოდ 8 ოჯახი იყო. ეს მთელი მოსახლეობა თურქები იყვნენ.Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Batum oblastı" - 1314. 

ართვინის მხარის თურქეთისთვის დატოვების შემდეგ, 1922 წელს ართვინის ლივაში ჩატარებულ მოსახლეობის აღწერისას, ცალკე სოფლად რეგისტრირებულ დაბაში მხოლოდ 4 ოჯახი იყო დარჩენილი. ამ დროს სოფელში 12 ადამიანი ცხოვრობდა 8 ქალი და 4 მამაკაცი. სოფლის მთელი მოსახლეობა თურქები იყვნენ.Nurşen Gök, “Artvin Livası'nın Anavatan'a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: 41, Mayıs 2008, s. 89-104. ართვინის ვილაიეთზე კვლევებით ცნობილმა მუვაჰიდ ზეკიმ 1927 წელს თავის გამოცემულ წიგნში სოფლის სახელწოდება დაბას (دابە) ფორმით ჩაწერა. 1926 წელს ჩატარებულ მოსახლეობის აღწერისაც ცალკე სოფელი დაბის მოსახლეობა შედგებოდა 6 ოჯახში მცხოვრები 23 კაცისგან 10 მამაკაცისა და 13 ქალისგან.

დაბის სახელწოდება, ართვინის ვილაიეთის სხვა სოფლების მსგავსად, 1925 წელს შეიცვალა და სოფელს გიუზელქოი ეწოდა. აღსანიშნავია, რომ 1928 წლის ოსმანურენოვანი სოფლების ნუსხაში ეს დასახლება გიუზელქოის (كوزك كوی) სახელით გვხვდება.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 77. ორივე სოფლის მოსახლეობის სიმცირის გამო მოგვიანებით გიუზელქოი ჩიმენლისთან გაერთიანდა. აღსანიშნავია, რომ ეს დასახლებები 1935 წლის ზოგადი აღწერის დროს „გიუზელის“, ხოლო 1940 წლის ზოგადი აღწერისას „ჩიმენლის“ სახელით იყვნენ რეგისტრირებულები. სოფელი გიუზელი 1935 წელს ჩორუხის ვილაიეთის არტვინის ყაზას ბერთას ნაჰიეს ეკუთვნოდა და მისი მოსახლეობა 80 კაცს შეადგენდა.1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 153. გიუზელქოი დღეს სოფელ ჩიმენლის ერთ-ერთი უბანია.

სქოლიო

კატეგორია:თურქეთის ისტორიული ქართული სოფლები