სინაფსიდები

სინაფსიდები Greek: συν-, romanized: syn-, lit. 'together' + ἁψίς (apsís, 'arch') > *συναψίδης (synapsídes) "having a fused arch"; synonymous with theropsids (Greek, "beast-face") — ოთხფეხა ხერხემლიანთა მრავალფეროვანი ჯგუფია, რომელიც მოიცავს ყველა ძუძუმწოვარს და მათ გადაშენებულ ნათესავებს. ის ამნიოტების ჯგუფის ორი ძირითადი კლადიდან ერთ-ერთია, მეორე კი უფრო მრავალფეროვანი ჯგუფია სავროპსიდები (რომელიც მოიცავს ყველა არსებულ ქვეწარმავალს და შესაბამისად, ფრინველებს). სხვა ამნიოტებისგან განსხვავებით, სინაფსიდებს აქვთ ერთი საფეთქლის ფანჯარა, თავის ქალის სახურავში დაბალი ხვრელი თითოეული თვალის კაკლის უკან, რომელიც თითოეულის ქვეშ ძვლოვან თაღს ტოვებს. აქედან მომდინარეობს სახელი „სინაფსიდი“. Romer, A.S; Parsons, T.S. (1985). The Vertebrate Body (6th ed.). Philadelphia, PA: Saunders. გამორჩეული საფეთქლის ფანჯარა განვითარდა დაახლოებით 318 მილიონი წლის წინ, გვიანი კარბონული პერიოდის განმავლობაში, Steen, Margaret C. (1934). "The amphibian fauna from the South Joggins. Nova Scotia". Journal of Zoology. 104 (3): 465–504. doi:10.1111/j.1096-3642.1934.tb01644.x. როდესაც სინაფსიდები და სავროფსიდები გამოეყვნენ ერთმანეთს, მაგრამ შემდგომში ადრეულ ძუძუმწოვრებში მათი ორბიტები კვლავ გადაიკვეთა.იქიდან გამომდინარე რომ სინაფსიდები ძუძუმწოვრების წინაპრები არიან მათ „ძუძუმწოვრების მსგავს რეპტილიებსაც" უწოდებენ. პირველ სინაფსიდებს პელიკოზავრები ეწოდათ. მათ მძიმე სხეული ჰქონდათ და თანამედროვე ნიანგებივით გადაადგილდებოდნენ. გვიანდელ სინაფსიდებს კი ტეტრაპსიდები ეწოდათ.

ლიტერატურა
საყვარაშვილი ნ., 8000 საინტერესო პაქტი რომელიც აუცილებლად უნდა იცოდე, გამომცემლობა „პალიტრა L“, თბ., 2017 გვ. 98

სქოლიო

კატეგორია:გარდმავალი ფორმები