ექტომიკორიზა

ექტომიკორიზა (ბერძნული სიტყვებიდან ektos – „გარეთ“, mykes – „სოკო“ და rhiza – „ფესვი“) — სიმბიოზური ურთიერთობის ფორმა, რომელიც სოკოვან სიმბიონტს (ან მიკობიონტს) და მცენარის სხვადასხვა სახეობის ფესვებს შორის მყარდება. მიკობიონტი ხშირად მიეკუთვნება ბაზიდიომიცეტებისა და ასკომიცეტების ტიპებს, იშვიათად — ზიგომიცეტებს. ექტომიკორიზა მცენარეთა სახეობების დაახლოებით 2%-ის ფესვებზე ყალიბდება, როგორც წესი, ეს არის მერქნიანი მცენარეები, მათ შორის არყის, დიპტეროკარპის, მირტის, წიფლის, ტირიფის, ფიჭვისა და ვარდისებრთა ოჯახის წარმომადგენლები.

განსხვავებით სხვა მიკორიზული ურთიერთობებისგან, როგორიცაა არბუსკულური მიკორიზა და ერიკოიდული მიკორიზა, ექტომიკორიზული სოკოები არ აღწევენ მასპინძელი მცენარის უჯრედის კედლებში. ამის სანაცვლოდ, ისინი მთლიანად უჯრედშორის სტრუქტურას ქმნიან, რომელიც ცნობილია როგორც ჰარტიგის ბადე. ეს არის ძლიერ დატოტვილი ჰიფების ქსელი, რომელიც ფესვის ეპიდერმულსა და კორტიკალურ უჯრედებს შორის ერთგვარ ბადისებრ სტრუქტურას  წარმოქმნის.

ექტომიკორიზები სხვა მიკორიზებისგან იმითაც განსხვავდებიან, რომ ფესვის ზედაპირზე ქმნიან მკვრივ ჰიფურ საფარველს, რომელსაც მანტია ეწოდება. ეს გარსი შეიძლება იყოს 40 მკმ-მდე სისქის, ჰიფები კი მის გარშემო არსებულ ნიადაგში რამდენიმე სანტიმეტრის სიღრმეში აღწევს. ჰიფების ქსელი მცენარეს ეხმარება საკვები ნივთიერებების, მათ შორის წყლისა და მინერალების, ათვისებაში და ხშირად მასპინძელი მცენარის არახელსაყრელ პირობებში გადარჩენას უწყობს ხელს. სანაცვლოდ, სოკოვანი სიმბიონტი ნახშირწყლებით მარაგდება.

ექტომიკორიზული სოკოების მაგალითებია ტრიუფელი და ამანიტას რამდენიმე სახეობა: Amanita phalloides, Amanita verna, Amanita virosa, Amanita bisporigera, Amanita ocreata და ა.შ.

რესურსები ინტერნეტში
Mycorrhizal Associations — Mycorrhizas.info
Mycorrhizas – a successful symbiosis — Gmo-Safety.eu
International Mycorrhiza Society — International Mycorrhiza Society

სქოლიო

კატეგორია:სოკოების მორფოლოგია
კატეგორია:სიმბიოზი