ლისამფიბიები

ლისამფიბიები — ტეტრაპოდების ჯგუფი, რომელიც მოიცავს ყველა თანამედროვე ამფიბიას. ლისამფიბიები სამი ცოცხალი ჯგუფისგან შედგება: სალიენტიები ( ბაყაყები და მათი გადაშენებული ნათესავები), კაუდატები ( სალამანდრები და მათი გადაშენებული ნათესავები) და გიმნოფიონები (კიდურების გარეშე ცეცილიელები და მათი გადაშენებული ნათესავები).
მინი|გერობატრაქუსის , სალამანდრებისა და ბაყაყების შესაძლო წინაპრის, რეკონსტრუქცია

სალიენტიანები და კაუდატანები, სავარაუდოდ, ერთმანეთთან უფრო მჭიდროდ არიან დაკავშირებული, ვიდრე ცეცილიანებთან. სახელი „ბატრაქია“ ჩვეულებრივ გამოიყენება სალიენტიანებისა და კაუდატანების გაერთიანების კლადისთვის. ასევე ცნობილია მეოთხე ჯგუფი, Allocaudata (ასევე ცნობილი როგორც Albanerpetontidae ), რომელიც მოიცავს 160 მილიონ წელს შუა იურული პერიოდიდან ადრეულ პლეისტოცენამდე, მაგრამ ორი მილიონი წლის წინ გადაშენდა.

რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში ეს სახელი გამოიყენებოდა ჯგუფისთვის, რომელიც მოიცავს ყველა ცოცხალ ამფიბიას, მაგრამ გამორიცხავს პალეოზოური ტეტრაპოდების ყველა ძირითად ჯგუფს, როგორიცაა ტემოსპონდილები, ლეპოსპონდილები, ემბოლომერი და სეიმურიამორფა. Laurin, M. (2010). How Vertebrates Left the Water. Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0-520-26647-6. მეცნიერთა უმეტესობა დაასკვნა, რომ თანამედროვე ამფიბიების ყველა ძირითადი ჯგუფი - ბაყაყები, სალამანდრები და ცეცილიელები - მჭიდროდ არიან დაკავშირებული.

ზოგიერთი მწერალი ამტკიცებს, რომ ადრეული პერმული პერიოდის დისოროფოიდი Gerobatrachus hottoni ლისამფიბიაა. Anderson, J.S.; Reisz, R.R.; Scott, D.; Fröbisch, N.B.; Sumida, S.S. (2008). "A stem batrachian from the Early Permian of Texas and the origin of frogs and salamanders" (PDF). Nature. 453 (7194): 515–518. Bibcode:2008Natur.453..515A. doi:10.1038/nature06865. PMID 18497824. S2CID 205212809. Archived from the original on 2016-06-16. Retrieved 2012-12-10. თუ ეს ასე არ არის,  Marjanović, D.; Laurin, M. (2009). "The origin(s) of modern amphibians: a commentary" (PDF). Evolutionary Biology. 36 (3): 336–338. Bibcode:2009EvBio..36..336M. doi:10.1007/s11692-009-9065-8. S2CID 12023942. ყველაზე ადრეული ცნობილი ლისამფიბიებია Triadobatrachus და Czatkobatrachus ადრეული ტრიასული პერიოდიდან. Marjanović, D.; Laurin, M. (2007). "Fossils, molecules, divergence times, and the origin of lissamphibians". Systematic Biology. 56 (3): 369–388. doi:10.1080/10635150701397635. PMID 17520502. Evans, S. E.; Borsuk-Białynicka, M. (2009). "The Early Triassic stem−frog Czatkobatrachus from Poland" (PDF). Palaeontologica Polonica. 65: 79–195.
მახასიათებლები
ზოგიერთ, თუ არა ყველა, ლისამფიბიას შემდეგი მახასიათებლები აქვს. ზოგიერთი მათგანი სხეულის რბილ ნაწილებს ეხება, ამიტომ ნამარხებში არ ჩანს. თუმცა, ჩონჩხის მახასიათებლები პალეოზოური ამფიბიების რამდენიმე ტიპშიც გვხვდება: Duellman, W. E.; Trueb, L. (1994). Biology of amphibians. illustrated by L. Trueb. Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-4780-X.
ორმაგი ან დაწყვილებული კეფის კონდილები.
კანის ჯირკვლების ორი ტიპი (ლორწოვანი და მარცვლოვანი)
გონადებთან დაკავშირებული ცხიმოვანი სხეულები
ორარხიანი სენსორული პაპილები შიდა ყურში
მწვანე ჩხირები (მხედველობის უჯრედის განსაკუთრებული ტიპი, უცნობია ცეცილიელებში)
ნეკნები სხეულს არ შემოუვლის. ანურანებში ნეკნები ხერხემალებთანაა შერწყმული, გარდა ქვერიგის არქეობატრაქიებისა, რომლებსაც ჯერ კიდევ აქვთ თავისუფალი ნეკნები. Biology of Amphibia
თვალების აწევის უნარი ( ლევატორი-ბულბის კუნთის გამოყენებით )
ფორსირებული ტუმბოს სუნთქვის მექანიზმი, პრიმიტიული სუნთქვის სისტემა, რომელიც ასევე გვხვდება ლაბირინთდონტიან ამფიბიებში Janis, C.M.; Keller, J.C. (2001). "Modes of ventilation in early tetrapods: Costal aspiration as a key feature of amniotes" (PDF). Acta Palaeontologica Polonica. 46 (2): 137–170. Retrieved 11 May 2012.
ცილინდრული ცენტრები ( მალების ძირითადი სხეული ; ცილინდრული ცენტრები ასევე გვხვდება ადრეული ტეტრაპოდების რამდენიმე ჯგუფში )
პედიცელარული კბილები (კბილების გვირგვინები ფესვებისგან გამოყოფილია ბოჭკოვანი ქსოვილის ზონით; ასევე გვხვდება ზოგიერთ Dissorophoidea- ში; ზოგიერთი ნამარხი სალამანდრის კბილები პედიცელარული არ არის)
ბიკუსპიდური კბილები (თითო კბილზე ორი კუსპიდი, ასევე გვხვდება იუვენილური დისოროფოიდების შემთხვევაში )
ოპერკულუმი (თავის ქალას პატარა ძვალი, რომელიც მხრის სარტყელს ოპერკულარული კუნთით უკავშირდება; შესაძლოა, მონაწილეობს სმენასა და წონასწორობაში; არ არსებობს ცეცილიელებსა და ზოგიერთ სალამანდრაში, შერწყმულია კოლუმელასთან (ყურის ძვალი) ანურანების უმეტესობაში)
თავის ქალას უკანა ძვლების დაკარგვა (ასევე მიკროზაურიასა და დისოროფოიდებში )
პატარა, ფართოდ განცალკევებული ფრთისებრი ძვლები (ასევე გვხვდება ტემოსპონდილებსა და Nectridea- ში )
პარასფენოიდის ფართო კულტრიფორმული მორჩი (ასევე გვხვდება ზოგიერთ მიკროზაურიაში ( რინჩონკოსი ) და ლიზოროფიაში )
ლორენცინის ამპულების არსებობა ზოგიერთ სალამანდრასა და ცეცილიანში, მაგრამ არასდროს ბაყაყებში  Chapter 41 - Electroreceptors and Magnetoreceptors The Evolution of Amphibian Photoreception
ურთიერთობები და განმარტება
ლისამფიბიების გამაერთიანებელი მახასიათებლები პირველად ერნსტ ჰეკელმა აღნიშნა, მიუხედავად იმისა, რომ ჰეკელის ნაშრომში ლისამფიბიები გამორიცხავდნენ ცეცილიელებს.  Duellman, W. E.; Trueb, L. (1994). Biology of amphibians. illustrated by L. Trueb. Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-4780-X. Haeckel, E. (1866), Generelle Morphologie der Organismen : allgemeine Grundzüge der organischen Formen-Wissenschaft, mechanisch begründet durch die von Charles Darwin reformirte Descendenz-Theorie. Berlin მიუხედავად ამისა, ჰეკელი ცეცილიელებს მჭიდრო კავშირში თვლიდა იმასთან, რასაც ის ლისამფიბიებს უწოდებდა, რომელსაც ამჟამად ბატრაქია ეწოდება და მოიცავს ბაყაყებსა და სალამანდრებს. მე-20 საუკუნის დასაწყისში და შუა პერიოდში უპირატესობა მიენიჭა ამფიბიების (და შესაბამისად, ზოგადად ტეტრაპოდების ) ბიფილეტურ წარმოშობას.  Säve-Söderbergh, G. (1934). "Some points of view concerning the evolution of the vertebrates and the classification of this group". Arkiv för Zoologi. 26: 1–20. von Huene, F. (1956) Paläontologie und Phylogenie der niederen Tetrapoden, G. Fischer, Jena მე-20 საუკუნის ბოლოს ახალი ნამარხი მტკიცებულებების ნაკადმა დეტალურად განსაზღვრა ელპისტოსტეგალიდ თევზებსა და ადრეულ ამფიბიებს შორის გადასვლის ბუნება.  Gordon, M.S.; Long, J.A. (2004). "The Greatest Step In Vertebrate History: A Paleobiological Review of the Fish-Tetrapod Transition" (PDF). Physiological and Biochemical Zoology. 77 (5): 700–719. doi:10.1086/425183. PMID 15547790. S2CID 1260442. ამიტომ, ჰერპეტოლოგებისა და პალეონტოლოგების უმეტესობა აღარ ეთანხმება იმ მოსაზრებას, რომ ამფიბიები ორჯერ წარმოიშვნენ, თევზების ორი მონათესავე, მაგრამ ცალკეული ჯგუფიდან. შემდეგ ჩნდება კითხვა, არის თუ არა ლისამფიბიაც მონოფილეტური. სხვადასხვა ლისამფიბიური ჯგუფის წარმოშობა და ურთიერთობები, როგორც ერთმანეთთან, ასევე სხვა ადრეულ ტეტრაპოდებს შორის, საკამათო რჩება. დღეს ყველა პალეონტოლოგი არ არის დარწმუნებული, რომ ლისამფიბია მართლაც ბუნებრივი ჯგუფია, რადგან მათ მნიშვნელოვანი მახასიათებლები აქვთ საერთო ზოგიერთ არალისამფიბიურ პალეოზოურ ამფიბიასთან.
სქოლიო

კატეგორია: გადაშენებული ამფიბიები