ქნარიკ ვართანიანი

ქნარიკ გრიგორის ასული ვართანიანი (, დ. 24 ნოემბერი (7 დეკემბერი), 1914, ფანიკი, კავკასიის სამეფისნაცვლო — გ. 25 დეკემბერი, 1996, ერევანი) — სომეხი საბჭოთა ფერმწერი და თეატრის მხატვარი. სომხეთის სსრ-ის დამსახურებული მხატვარი (1967). მხატვარ ოფელია ვართანიანის და.

ბიოგრაფია
ქნარიკ ვართანიანი დაიბადა 1911 წლის 24 ნოემბერს, სომხურ სოფელ ფანიკში. 1933 წელს მან დაამთავრა ლენინაკანის სამშენებლო ტექნიკუმი (დღეს — გიუმრის სახელმწიფო ტექნიკური კოლეჯი). 1933-1934 წლებში მუშაობდა არქიტექტორის თანაშემწედ ალექსანდრე თამანიანის არქიტექტურულ სახელოსნოში. 1938-1941 წლებში სწავლობდა ერევნის სახვითი ხელოვნების სასწავლებელში, ხოლო 1946-1950 წლებში სწავლობდა ერევნის ხელოვნების ინსტიტუტში ამაიაკ ავეტისიანისა და მარტიროს სარიანის ხელმძღვანელობით. მისი დიპლომური ნამუშევარი იყო ფერწერული ტილო „სურენ სპანდარიანი გადასახლებაში გზად“ (ხელმძღვანელი — ედუარდ ისაბეკიანი). 1950-1952 წლებში აგრძელებდა სწავლას მოსკოვში, სომხური კულტურის სახლის სახვითი ხელოვნების განყოფილებაზე (ბორის იოგანსონის სახელოსნო).

1942-1944 წლებში ქნარიკ ვართანიანი მუშაობდა ერმენის სათამაშო თეატრში მთავარ მხატვრად და მხატვრულად გააფორმა არაერთი სპექტაკლი. 1943 წლიდან მონაწილეობდა სახვითი ხელოვნების გამოფენებში. 1950 წელს გახდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი. იმავე წელს დაქორწინდა საოპერო მომღერალზე — დორის პოგოსიანზე.

მისი ადრეული ფერწერული ნამუშევრები ასახავდა შრომითი ადამიანის ყოველდღიურ ცხოვრებას. მოგვიანებით მან დაიწყო ფერის პალიტრის, ხაზებისა და ფორმების შეცვლა. 1960-1970-იანი წლების მრავალი ნამუშევარი მიუძღვნა ბუნების თემატიკას.

ქნარიკ ვართანიანის ნამუშევრების გამოფენები გაიმართა ერევანში 1964, 1965, 1968, 1978 და 1981 წლებში, ლენინაკანში — 1981 წელს, კიროვაკანში — 1981 წელს, ეგეგნაძორში — 1982 წელს და თბილისში — 1982 წელს. ქნარიკ ვართანიანის შემოქმედება დაცულია ერევნის სურათების გალერეაში, ასევე სხვა მუზეუმებში.

ქნარიკ ვართანიანის პორტრეტები შექმნეს მოქანდაკე სურენ სტეპანიანმა (თაბაშირი, 1939, ერევნის სურათების გალერეა) და მხატვარმა არუთუნ გალენცმა (ზეთი, 1957).

ქნარიკ ვართანიანის ცხოვრება მთლიანად დაკავშირებული იყო ხელოვნებასა და განათლებასთან. მას ახალგაზრდობიდანვე გამოავლინა ინტერესი არქიტექტურისა და ფერწერის მიმართ, რასაც მთელი თავისი პროფესიული და შემოქმედებითი ცხოვრება მიუძღვნა. მიუხედავად ინტენსიური სწავლისა და შემოქმედებითი მოღვაწეობისა როგორც სომხეთში, ისე მოსკოვში, მისი პირადი ცხოვრების შესახებ საჯარო მონაცემები მწირია. ცნობილია, რომ იგი სიცოცხლის უმეტეს ნაწილს ერევანში ატარებდა და იქვე გარდაიცვალა 1996 წლის 25 დეკემბერს.

შემოქმედება
ფერწერული ნამუშევრები 
„თამბაქოს დარგვა“ (1950)
„ყვავილები ფანჯარაზე“ (1955)
„მწვანე წიწაკები“ (1956)
„შემოდგომა აშთარაკის სოფელში“ (1957)
„ტრაქტორისტი ქალი“ (1960)
„მერძევე ზადიანის პორტრეტი“ (1961)
„კიროვაკანი“ (1962)
„ლორის ხეობაში“ (1962, ერევნის სურათების გალერეა)
„მეთევზეთა ნავსადგური კალინინგრადში“ (1963)
„ჩემს სახელოსნოში“ (1963)
„მეთევზეთა ნატიურმორტი“ (1964)
„ბურღვითი სამუშაოები“ (1964)
„ველოსიპედისტები“ (1965)

 გაფორმებული სპექტაკლები 
„დონ კიხოტი“ (სერვანტესის რომანის მიხედვით, ერევნის თოჯინების თეატრი, 1942–1945)
„პატარა და ციპონი“ (ა. არაქსმანის პიესის მიხედვით, ერივნის თოჯინების თეატრი, 1942–1945)
„Ազարան Բլբուլ“ (ჰ. აგაიანის ზღაპრის მიხედვით, ერივნის თოჯინების თეატრი, 1942–1945)
„თავმომწონე კურდრელი“ (ს. მიხალკოვის პიესის მიხედვით, ერივნის თოჯინების თეატრი, 1955)
„მომავლისკენ“ (ე. ჩარენცის ნაწარმოების მიხედვით, სომხეთის დრამატული თეატრი, 1960)

1964 წელს ქნარიკ ვართანიანმა შექმნა დამოუკიდებელი ხელოვნების (სტანკური — ვიზუალური ხელოვნების დარგი, სადაც ნამუშევრები იქმნება გრაფიკული ტექნიკით) გრაფიკის ჟანრში ფურცლების სერია, რომელიც მიუძღვნა კუბას.

ლიტერატურა
Карэн Микаэлян. Беспокойный мир Кнарик Вартанян // Литературная Армения. — 1981. — № 8. — С. 51—53.

სქოლიო

კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:სომეხი მხატვრები
კატეგორია:ქალი მხატვრები ეროვნების მიხედვით