ართვინის ხიდი

ართვინის ხიდი () — ისტორიული ხიდი კლარჯეთის რეგიონში, დღევანდელი ქალაქ ართვინის საზღვრებში, ყოფილ სოფელ კორზულში (დღეს ჩაიაღზის უბანი) მდინარე ჭოროხზე, X საუკუნეში ქართველების მიერ აშენებული ერთთაღოვანი ქვის ხიდი იყო. ართვინის შესასვლელში მდებარეობის გამო მას ართვინის ხიდს უწოდებენ. ასევე, სოფელ კორზულში მდებარეობის გამო, იგი კორზულის ხიდად ან კარძველის ხიდადაც არის ცნობილი.N. Kvezereli-Kopadze, "საქართველოს ძველი ხიდები" (Gürcistan'ın Eski Köprüleri), Tiflis, 1972.''ქართული ენციკლოპედია" (Gürcü Ansiklopedisi), Gürcistan Ulusal Bilimler Akadamisi

ისტორია
ართვინის ხიდი აშენდა X საუკუნის პირველ ნახევარში, ქართული სამეფოს პერიოდში. იგი დაგეგმილი იყო ფეხითმსვლელებისა და მხედრების გადასასვლელად შესაფერისი სახით. ხიდის მდებარე კლარჯეთის რეგიონი მე-16 საუკუნეში ოსმალების ხელში გადავიდა და ართვინის ხიდმა ოსმალთა პერიოდშიც იგივე ფუნქცია შეასრულა. 1874 წელს რეგიონში ყოფნისას გიორგი ყაზბეგმა დაწერა, რომ ჩოროხის მდინარეზე სატრანსპორტო ნავები ართვინის ხიდის ქვეშ მიახლოვდებოდნენ. 1877-1878 წლების ოსმალეთ-რუსეთის ომის შემდეგ ხიდი დარჩა რუსებისთვის ომის კომპენსაციად დარჩენილ რეგიონში. რუსებმა რკინის ხიდის ასაშენებლად 1893 წელს ძველი ხიდი დინამიტით ააფეთქეს და დაანგრიეს. Georgiy Nikolayeviç Kazbek, Три месяца в Турецкой Грузии : Из дневника путешественника, Tiflis, 1875, s. 90.N. Kvezereli-Kopadze, "საქართველოს ძველი ხიდები" (Gürcistan'ın Eski Köprüleri), Tiflis, 1972.''ქართული ენციკლოპედია" (Gürcü Ansiklopedisi), Gürcistan Ulusal Bilimler Akadamisi ამ ძველი ერთთაღოვანი ქვის ხიდის ფოტო, რომელიც სავარაუდოდ 1885 წელს გადაიღო, დღემდე მოუღწევია. 1894 წლის 8 ნოემბრის ქართულ გაზეთ „ივერია“-ში გამოქვეყნებულ სტატიაში აღნიშნულია, რომ ართვინის გზის მშენებლობაზე პასუხისმგებელი რუსი ინჟინრის მიერ ძველი ქვის ხიდი დანგრეულა. ამ სტატიაში მოცემული ინფორმაციის მიხედვით, იმ დროს დანგრეული ქვის ხიდის ადგილას ხის ხიდი აშენდა. ითვლებოდა, რომ დანგრეული ქვის ხიდის დამაშენებელი ქართველი დედოფალი თამარი იყო.K. Maçavariani, "ართვინი" (Artvin), İveria, 8 Kasım 1894, Sayı:237Mirian Hositaşvili, "ართვინი ქართული პრესის ფურცლებზე" (Gürcü Basını Sayfalarında Artvin), Tiflis, 2020, s. 39 ISBN: 978-9941-9653-5-7 არდაღან-ბათუმის გზიდან ართვინის ქალაქში ამ ხიდით შედიოდნენ. ხიდის გამო აქ ხიდისთავსაც ეძახდნენ.

არქიტექტურა
ართვინის ხიდი აშენებული იყო ჩოროხის მდინარის ყველაზე ვიწრო ადგილას, ორ კლდეს შორის. მისი მშენებლობისას გამოყენებული იყო ხარისხიანი კირის ხსნარი და უხეშად დამუშავებული ქვები. ხიდი მოფენილი იყო ბრტყელი ქვებით და შუა ნაწილში ჰქონდა მფარავი. ართვინის ქალაქის მხარეს თავში კოშკი იდგა. ართვინის ხიდი მსგავსი იყო ლივანეს რეგიონში შუა საუკუნეებიდან დარჩენილი ერთთაღოვანი ქვის ხიდებისა. 1893 წელს ამ ერთთაღოვანი ქვის ხიდის დანგრევის შემდეგ, მის ადგილას რუსული ადმინისტრაციის მიერ აშენდა 20 მეტრი სიგრძისა და 6 მეტრი სიგანის რკინის ხიდი. მუვაჰიდ ზეკიმ 1927 წელს გამოქვეყნებულ წიგნში რკინის ხიდი „ართვინის ხიდად“ დაასახელა და დაწერა, რომ ბორჩკისა და სირიის ხიდებთან ერთად ის ართვინის ვილაიეთის საზღვრებში ჩოროხის მდინარეზე არსებული სამი ხიდიდან ერთ-ერთი იყო. N. Kvezereli-Kopadze, "საქართველოს ძველი ხიდები" (Gürcistan'ın Eski Köprüleri), Tiflis, 1972.''ქართული ენციკლოპედია" (Gürcü Ansiklopedisi), Gürcistan Ulusal Bilimler Akadamisi

სქოლიო

კატეგორია:თურქეთის ისტორიული ქართული სოფლები