ჰილდა ვიკა

ჰილდა ვიკა ( Hilda Vīka, დ. 5 ნოემბერი, 1897, რიგა, ლატვია – გ. 14 თებერვალი, 1963, რიგა, ლატვია) — ლატვიელი მხატვარი და მწერალი. ის ასრულებდა ნახეტებს აკვარელსა და ზეთში და მათში აცოცხლებდა ყოველდღიურ მოვლენებსა და ოცნებებს. წერდა ლექსებს, მოთხრობებსა და რომანებს, თავადვე ამზადებდა საკუთარი ნამუშევრების ილუსტრაციებს. 1930-იანი წლებიდან, მან თავის ნამუშევრებში ლატვიური მითოლოგია ჩართო. საბჭოთა ეპოქაში მან ადაპტაცია მოახდინა სოციალისტური რეალიზმისთვის, მაგრამ 1950-იანი წლების უმეტეს ნაწილში მხატვართა კავშირიდან განდევნილი იყო. იგი იყო დაქორწინებული მწერალ ვიქტორს ეგლიტისზე.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ჰილდეგარდე ვიკა, ცნობილი როგორც ჰილდა ვიკა, დაიბადა რიგაში 1897 წლის 5 ნოემბერს. მისი მშობლები იყვნენ საჯარო მოხელე ოტო ვიკა და ელვინე ვიკა (დაბადებით ბლოსფელდე). მამა გარდაიცვალა, როცა იგი შვიდი წლისა იყო და ბავშვობის ნაწილი გაატარა სოფელში, დობელეს გარეთ, სადაც მისი დედის მშობლები ცხოვრობდნენ. დედის ხელახალი ქორწინების შემდეგ უკან რიგაში დაბრუნდა. დედის გერმანული წარმომავლობის გამო, ვიკა გერმანულ გოგონათა სკოლაში დადიოდა.
პირველი მსოფლიო ომის დროს, ვიკა მუშაობდა დამხმარე ექთნად, მუშაობდა აღმზრდელად და მოახლედ რუსეთში, პოლონეთსა და ლიეტუვაში, და დაამთავრა ბუღალტერიის კურსი. ომის შემდეგ რიგაში დაბრუნების შემდეგ მუშაობდა სამოქალაქო მოხელედ და ბანკის მოხელედ 1935 წლამდე. მუშაობისას ღებულობდა ხელოვნების გაკვეთილებს ტაუტას აუგსტსკოლაში (ხალხის უნივერსიტეტი) 1920-1922 წლებში და სწავლობდა მხატვრებთან: რომანს სუტასთან (1921-1922), აუგუსტს ზაუერსთან (1922-1925) და უგა სკულმესთან (1925-1927).

შემოქმედებითი ნამუშევრები
ვიკას ნახატები პირველად გამოიფინა 1927 წელს და პირველი ინდივიდუალური გამოფენა, რომელსაც დიდი გამოხმაურება მოჰყვა, გაიმართა 1933 წელს რიგის სამხატვრო მუზეუმში. 1930-იან და 1940-იან წლებში, იგი ქმნიდა მრავალფეროვან ნახატებს აკვარელისა და ზეთის გამოყენებით ყოველდღიური ცხოვრებისა და ოცნებითი ხედვების სცენებზე. როგორც წესი, მისი ყურადღების ცენტრში იყვნენ ქალების ფიგურები. ნახატები შთაგონებულია სტილიზებული და გეომეტრიული ორნამენტებით. იგი მიჰყვებოდა არტ დეკოს კონვენციებს, ცდილობდა შეერთებინა თავშეკავება, მოხდენილი ნაწყვეტები, გამეორება და სიცოცხლისუნარიანობა. მან, როგორც პოეტმა, დებიუტი გამართა ლიტერატურულ კალენდარში 1924 წელს, სანამ მისი პირველი პოეზიის კრებული გამოქვეყნდებოდა 1932 წელს. 1930-იან და 1940-იან წლებში გამოაქვეყნა პოეზიის კრებულები, მოთხრობების კრებულები და რომანები, რომლებისთვისაც საკუთარ ილუსტრაციებს ამზადებდა.
1930-იანი წლების დასაწყისიდან, ლატვიური მითოლოგია მნიშვნელოვანი იყო ვიკას შემოქმედებით ნამუშევრებში, რაც იყო მისი ლატვიურ ნეოპაგანიზმში ჩართულობის შედეგი. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, მან ადაპტაცია მოახდინა საბჭოთა კავშირის მიერ განსაზღვრული სოციალისტური რეალიზმისთვის. იგი განდევნეს ლატვიის სსრ-ის მხატვართა კავშირიდან 1950 წელს „მის შემოქმედებაში ფორმალიზმის ნაშთების“ გამო, მაგრამ ხელახლა მიიღეს 1957 წელს.

პირადი ცხოვრება
ვიკას ჰქონდა რამდენიმე ავადმყოფობის პერიოდი. 1928 წელს მა სიმსივნე ამღმოაჩნდა, რამაც არ მიცა შვილების ყოლის შესაძლებლობა. 1929 წლის დეკემბერში შეხვდა ვიქტორ ეგლიტისს, მწერალს, რომელიც მასზე 20 წლით უფროსი იყო, და დაქორწინდნენ 1930 წლის 20 დეკემბერს. იგი გახდა ქმრის ვაჟების - ანშლავსისა და ვიდვუდსის - დედინაცვალი. პირველ წარმატებას, როგორც მწერალმა, მიაღწია 1930-იან წლებში. ვიკას ქმარი გარდაიცვალა საბჭოთა ციხეში 1945 წლის აპრილში, დააპატიმრეს მისი ნახატების შენარჩუნების მცდელობისას.
ომისშემდგომ პერიოდში, ვიკა სიღარიბეში ცხოვრობდა, ზამთარს რიგაში ხატვაში ატარებდა და ზაფხულებს დობელეში. მისი დედა გარდაიცვალა 1950 წელს და ანშლავსი ემიგრაციაში წავიდა. ჰილდამ დატოვა ვიდვუდსი, როგორც მისი ერთადერთი ნათესავი ქვეყანაში. სამი წლის ავადმყოფობის შემდეგ, გარდაიცვალა რიგაში 1963 წლის 14 თებერვალს.

მემკვიდრეობა
ლია ბრიდაკამ შეადგინა ვიკას ნამუშევრების კრებული „მეხსიერება, ხელოვნება, წერა“, რომელიც გამოქვეყნდა 1997 წელს. დობელეში არის ქუჩა, რომელიც ვიკას სახელობისაა. 2021 წელს, ქალაქმა გამოაცხადა ულტურული ცენტრის შექმნის გეგმა, ჰილდა ვიკას  პატივსაცემად, რომელიც დობელეს სამხატვრო სკოლასთან ახლოს მდებარეობს. მისი 90-ზე მეტი ნამუშევარია დობელეს ადგილობრივი ისტორიის მუზეუმის კოლექციაში. ვიკას 125-ე დაბადების დღისთვის 2022 წელს, ლატვიის ფოსტამ გამოუშვა საფოსტო მარკების ბლოკი, სადაც წარმოდგენილია იგი და მისი ნამუშევრები, რომელიც ნაწილია სერიისა „გამოჩენილი ლატვიელი მხატვრები“.

გამოცემები
პოეზია

„სპოჟიე უდენი“, 1932
„მენესნიცა“, 1935
„ზელტა ბრიედისი“, 1944

პროზა

„სტასტი“, 1934
„ატსეგტას დვესელეს“, 1935
„მუზუ ვაიმანას“, 1937
„ლიელა სლაპე“, 1940
„ლიელა ტაისნიბა“, 1942
„ლაიმიგა ძიესმა“, 1942
„დიევიშკია ვიენტიესიბა“, 1944
„ნაუდას ვარა“, 1944

ლიტერატურა
 Lija Brīdaka. Hilda Vīka atmin̦ās, mākslā, rakstniecībā. Rīga: Preses nams, 1997. — 262 lpp.

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 5 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1897
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები პერიოდის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:რიგაში დაბადებულები