პროცენტის ნიშანი

პროცენტის ნიშანი (აღმნიშვნელი სიმბოლო: %) — ნიშანი, რომელიც ყველაზე ხშირად პროცენტებს აღნიშნავს.

 აღნიშვნის წარმოშობა 
თავად სიტყვა „პროცენტი“ მომდინარეობს , რაც თარგმანში აღნიშნავს „მეასედს“.

პროცენტის ნიშანი — „%“ ჩვენამდე მოვიდა ლათინური სიტყვა pro centum-ის შემოკლებული ვარიანტის — pc-ის ევოლუციის შედეგად.

1425 წლამდე პროცენტების აღსანიშნავად სპეციალური სიმბოლოები არ გამოიყენებოდა. გამოიყენებოდა იტალიური ტერმინი „per cento“, მათ შორის შემოკლებული სახით: „per 100“, „p 100“, „p cento“. მაგალითად, 1339 წლის ტექსტში გამოყენებული იყო ასო „p“ ჰორიზონტალური ხაზით, რომელიც ჩვეულებრივ აღნიშნავდა აბრევიატურას „per“, „por“, „par“ ან „pur“.Letter p.  / Cappelli, Adriano: Lexicon Abbreviaturarum . 2. verb. Aufl. Leipzig 1928. Wörterbuch der Abkürzungen: P. с. 256—257..


XV საუკუნეში აბრევიატურა „pc“-ს სახით დამკვიდრდა, ბოლოში პატარა წრით, რაც ბოლო ასო -o-ს აღნიშნავს (იტალიურად ციფრები ამ ასოთი მთავრდებოდა, მაგალითად, primo, secondo და ა.შ.). პირველი გამოყენება 1425 წლის ტექსტში დამატებებში გვხვდება, რომლებიც, სავარაუდოდ, დაახლოებით 1435 წელს გაკეთდა.


წრესთან ერთად აბრევიატურა „pc“ თანდათან განვითარდა ჰორიზონტალური წილადის ნიშანში („per o/o“; დაახლოებით 1650 წელს), მოგვიანებით კი დაკარგა „per“ ნაწილი.


XVIII საუკუნეში აღმოაჩინეს თანამედროვე %-ის მსგავსი ორთოგრაფიული ვარიანტი.

 გამოყენების წესი 
ტექსტში პროცენტის ნიშანი გამოიყენება მხოლოდ ციფრული ფორმით მოცემული რიცხვებისთვის, რომლებიც GOST 8.417-2002-ის მიხედვით უნდა გამოიყოს არაგაწყვეტადი სივრცით აკრეფისას. მაგალითად, შემოსავალი 67% (67 პროცენტი), 100% (100 პროცენტი). აკრეფის ეს წესები შემოღებულ იქნა 1982 წელს ნორმატიული დოკუმენტით GOST 8.417-81 (შემდგომში შეიცვალა GOST 8.417-2002-ით).

პროცენტის ნიშანი გამოიყენება ციფრისა და ზედსართავი სახელის „პროცენტის“ გამოყენებით წარმოქმნილი რთული ზედსართავი სახელების შემოკლებული წერისთვის, რადგან ეს ერთი სიტყვაა. მაგალითად, 20% (ოცი პროცენტი) არაჟანი, 10% (ათი პროცენტი) ხსნარი, 5% (ხუთი პროცენტი) ნორმა, 100% (ასი პროცენტი) და ა.შ..

 გამოყენება ინფორმატიკაში 
ის 6-ბიტიან სიმბოლოთა ნაკრებში X3.2 კომიტეტმა 1961 წელს დაამატა. მოგვიანებით, ECMA-მ საკუთარი 6-ბიტიანი ვერსიით % სიმბოლოსთვის კოდის მიღება გადაწყვიტა, თუმცა სიმბოლო საბოლოო ნაკრებში არ შედიოდა.Fischer, Eric. «The evolution of character codes, 1874—1968»  (2002).
BASIC-ში, ცვლადის სახელის შემდეგ დაუყოვნებლივ მოთავსებული პროცენტის ნიშანი „მთელი რიცხვის“ მონაცემთა ტიპს აღნიშნავს.
C ენაში, ისევე როგორც მისი სინტაქსური ოჯახის სხვა ენებში (B, C++, D, Java და ა.შ.), პროცენტის ნიშანი მთელი რიცხვის გაყოფის ნაშთის გამოთვლის ოპერაციას აღნიშნავს, მაგალითად, 8 % 3 == 2. პროცენტის ნიშანი ასევე გამოიყენება როგორც სპეციალური სიმბოლო, რომელიც სტანდარტული C ბიბლიოთეკის „ფორმატის“ სტრიქონულ ფუნქციებში, როგორიცაა printf და scanf, და ბევრ სხვაში, რომლებიც მსგავს ფორმატის სტრიქონებს იყენებენ, მაგალითად, Linux-ის ბირთვში printk (აფორმებს სტრიქონს და აჩვენებს მას სისტემის კონსოლზე); პროცენტის ნიშანი ანალოგიურად გამოიყენება Unix პროგრამაში (ზოგიერთ შემთხვევაში, ჩაშენებული shell) printf. Oracle Solaris Studio C კომპილატორი იყენებს პროცენტის ნიშანს #pragma ident კომპილატორის დირექტივის ფორმატის სპეციფიკატორებში.
ბევრ პროგრამაში, პროცენტის ნიშნები გამოიყენება საკვანძო სიტყვების გასაყოფად, როგორიცაა %title%, %site%.
Perl-ში, ცვლადის სახელის წინ მდგომი პროცენტის ნიშანი აღნიშნავს ჰეშ მონაცემთა ტიპს.
DOS ბრძანებებსა და პაკეტურ ფაილებში, ის გამოიყენება FOR ბრძანების ჩანაცვლებითი ცვლადის დეკლარაციის პირველ სიმბოლოდ; პაკეტური ფაილებისთვის, უნდა იყოს მითითებული ორმაგი პროცენტის ნიშანი, %%.
Microsoft Windows ოპერაციულ სისტემაში, გარემოს ცვლადებზე, ასევე cmd.exe ბრძანების ინტერპრეტატორის ლოკალურ (სესიურ) ცვლადებზე წვდომისთვის.
URI-ებში არასაბეჭდი სიმბოლოებისთვის და სიმბოლოებისთვის, რომლებიც არ არიან ASCII[8]-ის ნაწილი: პროცენტის ნიშანს მოსდევს ბაიტის თექვსმეტობითი მნიშვნელობა (შვიდბიტიანი თანმიმდევრობა ASCII სიმბოლოების შემთხვევაში), რომელიც ინახავს სიმბოლოს, მაგალითად, %5d სიმბოლოს სხვა გამოყენება დაუშვებელია.
SQL-ში, LIKE ბრძანებაში პროცენტის ნიშანი ცვლის ნებისმიერი სიმბოლოს ნებისმიერ რაოდენობას, ანუ ის უზრუნველყოფს ველური სიმბოლოების ძიებას.
MATLAB პროგრამებში, TeX მარკირებაში, PostScript-ში და ზოგიერთი პროცესორის არქიტექტურის ასამბლეის ენებში, პროცენტის ნიშანი გამოიყენება ტექსტის კომენტარის დასაწყისამდე.
კალკულატორებს აქვთ ღილაკი პროცენტის ნიშნით. მწარმოებლის მიხედვით, მარტივი კალკულატორები ითვლიან: რიცხვის პროცენტს; ერთი რიცხვის პროცენტს მეორეზე; პროცენტულ ფასნამატს; პროცენტულ ცვლილებას.

იხილეთ აგრეთვე
პრომილე

ლიტერატურა




სქოლიო

კატეგორია:მათემატიკური ნიშნები