ჰაინრიხ გუსენი

ჰაინრიხ ვილჰელმის ძე გუსენი (გერმ.: Heinrich Goussen; დ. 2 ნოემბერი, 1863, ეშვაილერი — გ. 18 აპრილი, 1927, ბონი) — გერმანელი ორიენტალისტი, თეოლოგი, ქრისტიანული ლიტერატურის მკვლევარი, ბონის უნივერსიტეტის პროფესორი, კათოლიკე მღვდელი.

 ბიოგრაფია 
ჰაინრიხ გუსენი დაიბადა 1863 წლის 2 ნოემბერს გერმანიის ქალაქ ეშვაილერში. 1883-1887 წლებში ბონში სწავლობდა ფილოსოფიას, კათოლიკურ თეოლოგიას და აღმოსავლეთმცოდნეობას. 1888 წელს იგი მღვდლად აკურთხეს კიოლნში და სიკვდილამდე ეკავა სხვადასხვა პასტორალური თანამდებობა. მათ შორის, 1895-1918 წლებში იყო სამხედრო კაპელანი სტრასბურგში, აახენსა და დიუსელდორფში. ჰაინრიხმა, როგორც აღმოსავლური ეკლესიების მკვლევარმა, ბონისა და ბერლინის უნივერსიტეტებში შეისწავლა ბერძნული, რუსული და სხვადასხვა აღმოსავლური ენა. 1897 წელს ფრაიბურგში მან მიიღო თეოლოგიის დოქტორის ხარისხი ნაშრომით კოპტურ-საჰიდური იოანეს აპოკალიფსის შესახებ. 1921 წლიდან 1927 წლამდე ასწავლიდა ბონის უნივერსიტეტის კათოლიკურ სასულიერო ფაკულტეტსა და აღმოსავლურ სემინარიაში.

ჰაინრიხ გუსენმა დატოვა მნიშვნელოვანი ბიბლიოთეკა, რომელიც დღეს ბონის უნივერსიტეტის საკუთრებაა. მის სამეცნიერო ინტერესის სფეროს, უპირველეს ყოვლისა, წარმოადგენდა ბიბლიის ტექსტისა და აღმოსავლური ეკლესიების ლიტურგიის შესწავლა. ჰაინრიხის მიერ შეგროვებული წიგნები არის აღმოსავლური ეკლესიის ისტორიის სპეციალიზებული ბიბლიოთეკა, რომელიც მოიცავს ნაბეჭდ წიგნებს დასავლურ კლასიკურ და თანამედროვე ენებზე, მაგრამ ძირითადი ნაწილი არის აღმოსავლურ ენებზე, როგორიცაა სირიული, კოპტური, ეთიოპური, არაბული, სომხური და ქართული ენები. მათი გამოცემის თარიღები მოიცავს XVI-XX საუკუნეებს. წიგნების გარდა ჰაინრიცის კოლექციაში დაცულია საჟურნალო და საგაზეთო სტატიებიც. მის ბიბლიოთეკაში ასევე ინახება აღმოსავლური ენების ლექსიკონები და გრამატიკები, ნაშრომები აღმოსავლეთის ქვეყნების ისტორიისა და გეოგრაფიის შესახებ. დაახლოებით 40 ნაშრომი კავკასიოლოგიის პრობლემატიკას ეხება.

ჰაინრიხ გუსენს მჭიდრო სამეცნიერო კონტაქტები ჰქონდა დამყარებული მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის, მათ შორის, საქართველოს ცნობილ მკვლევრებთან, რომლებიც გერმანელ მეცნიერს თავიანთ ქვეყნებში დასტამბულ სხვადასხვა სახის სამეცნიერო პროდუქციას უგზავნიდნენ. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კორნელი კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრში დაცული საარქივო მასალების საფუძველზე ირკვევა, რომ საქართველოში ამგვარ მეცნიერთა რიცხვს ექვთიმე თაყაიშვილი და კორნელი კეკელიძე მიეკუთვნებოდნენ, რომელთა შორის 1912-1926 წლებში მიმდინარეობდა მიმოწერა. აღნიშნული წერილებიდან ირკვევა, რომ ჰაინრიხ გუსენი გამხდარა ექვთიმე თაყაიშვილის მიერ დაარსებული "საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების" წევრი. ექვთიმე თაყაიშვილის და კორნელი კეკელიძის მიერ გაგზავნილი წერილები ჰაინრიხ გუსენისადმი ინახება მკვლევრის პირად არქივში.

ჰაინრიხ გუსენი წლების განმავლობაში ბონის უნივერსიტეტში კითხულობდა ქართული და სომხური ენების სალექციო კურსებს.

გერმანიაში სასწავლებლად წასულ გრიგოლ ფერაძეს 1924 წელს პროფესორი ჰაინრიხ გუსენი დაეხმარა ბონის უნივერსიტეტში მიღებაში. მას შემდეგ, იგი მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი მოსწავლე იყო. მათ ძალიან თბილი ურთიერთობა ჰქონდათ, რომელიც გაგრძელდა გუსენის გარდაცვალებამდე. 

ჰაინრიხ გუსენი სამეცნიერო მემკვიდრეობიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია რამდენიმე ნაშრომი, რომლებიც მან საქართველოს ეკლესიის ისტორიას, ზოგადად, ქართველოლოგიის პრობლემატიკის შესწავლას მიუძღვნა. ესენია: „Ünder georgische Drucke und Handschriften. Die Festordnung und Heiligenkalender des altchristlischer Jerusalems betreffend” (Munchen, 1923), “Die georgische Bibel-Übersetzung  (ჟურნ. „Oriens Christianus”, Wiesbaden, 1924, №6, s. 300-318).

ლიტერატურა
საითიძე, გ., ჰაინრიხ გუსენის უცნობი წერილები ექვთიმე თაყაიშვილისა და კორნელი კეკელიძისადმი (XX ს-ის 10-20-იანი წლები) // ქართული დიპლომატია. - 2005. - N12. - გვ.370-393.

რესურსები ინტერნეტში

 Die Bibliothek des Orientalisten Heinrich Goussen
Goussen library collection. University of Bonn

კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1863
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1927
კატეგორია:გერმანელი აღმოსავლეთმცოდნეები
კატეგორია:გერმანელი თეოლოგები
კატეგორია:გერმანელი ქართველოლოგები