ტრიფონ გრეკოვი

ტრიფონ გრეკოვი ( და ; დ. 1893 – გ. 1973) — მაკედონელი ექიმი, ემიგრანტი პოლიტიკური აქტივისტი პირველი მსოფლიო ომის დროს და მაკედონელი პარტიზანი მეორე მსოფლიო ომის დროს.

ბიოგრაფია
ტრიფონი, ასევე ცნობილი როგორც ტრპჩე გრკოვი (), დაიბადა ოსმალურ ქალაქ იენიჯე-ვარდარში, დღევანდელ გიანიცაში, საბერძნეთი. მისი მამა იყო ერთ-ერთი გამოჩენილი ბულგარელი ქალაქში და შიდა მაკედონია-ადრიანოპოლის რევოლუციური ორგანიზაციის (IMARO) წევრი. ოჯახის სხვა წევრებიც იყვნენ IMARO-ს წევრები.

1913 წელს მან დაამთავრა ბულგარული მამაკაცთა გიმნაზია თესალონიკში და წავიდა შვეიცარიაში ბალკანეთის მეორე ომის დროს. დასახლდა ჟენევაში, სადაც 1914-1920 წლებში სწავლობდა სამედიცინო ფაკულტეტზე. სხვა მაკედონელ სტუდენტებთან ერთად დააარსა აკადემიური საზოგადოება „მაკედონია“. დამთავრების შემდეგ რამდენიმე წელი დარჩა შვეიცარიაში, მუშაობდა ექიმად და იყო პოლიტიკურად აქტიური, აწარმოებდა კამპანიას დამოუკიდებელი მაკედონიისთვის.

ჟენევაში გრეკოვი იყო ძირძველი ხალხების დაცვის საერთაშორისო ბიუროს წევრი და ამ ბიუროს მაკედონიის კომისიის მდივანი. 1921 წლის ივნისში მან გადასცა პეტიცია ჰელმერ როსტინგს ერთა ლიგის სამდივნოდან. მან გამოუგზავნა მისალოცი ტელეგრამა მაკედონური ფედერალისტური ემიგრანტული ორგანიზაციის დამფუძნებელ კონგრესს, რომელიც ჩატარდა 1921 წლის დეკემბერში სოფიაში, ბულგარეთი, შეუერთდა ამ ორგანიზაციას და დაწერა რამდენიმე სტატია მის ორგანოში „ავტონომიური მაკედონია“.  ისიც გაემგზავრა ლოზანაში, სადაც საერთაშორისო კონფერენცია ჩატარდა 1922 წლის ბოლოს და 1923 წლის დასაწყისში, მაკედონური საკითხის წარდგენის მიზნით. ამ მიზნით მან მოახერხა შეხვედრა ლოზანაში იტალიელ, ამერიკელ და ინგლისელ წარმომადგენლებთან. ის ასევე იყო ფედერალისტთა ჯგუფის ნაწილი, რომლებიც შეიკრიბნენ ვენაში 1923 წლის ბოლოს და 1924 წლის დასაწყისში და შექმნეს ორგანიზაციის იურიდიული განყოფილება. ამ ჯგუფმა დაიწყო გაზეთის „მაკედონური ცნობიერება“ გამოცემა, რომელშიც გრეკოვმა გამოაქვეყნა თავისი ესე სახელწოდებით მაკედონიის მოკლე ისტორია 1924 წლის განმავლობაში.

1920-იანი წლების შუა პერიოდში დაბრუნდა მაკედონიის რეგიონში და დასახლდა გევგელიაში, მაშინ სერბების, ხორვატებისა და სლოვენების სამეფოში (მოგვიანებით იუგოსლავია), სადაც მუშაობდა ექიმად და იყო ერთადერთი ქალაქში. იგი სიტყვით გამოვიდა ხელისუფლების მიერ გევგელიაში ორგანიზებულ დემონსტრაციაზე, რომელიც პროტესტად იმართებოდა საბერძნეთში „სერბული უმცირესობის“ ასიმილაციის პოლიტიკის წინააღმდეგ, ე. ი. მაკედონელი სლავების წინააღმდეგ, როგორც ეს ბელგრადში განიხილებოდა.Гърцитѣ негодуватъ. Антигръцки митингъ и въ Гевгели, в-к Устремъ. 22 януари, 1926 г.; III (20). стр. 3. 1936 წელს ახალგაზრდა ექიმმა დიმიტარ მიცევმა დაიწყო კარიერა გევგელიაში და დაეხმარა გრეკოვს ქალაქის მთელი მოსახლეობის, ასევე მახლობლად მდებარე ქალაქებისა და სოფლების, მათ შორის ვალანდოვო, ბოგდანცი, დოირანი და მირავციის მოვლაში. მეორე მსოფლიო ომის დროს იუგოსლავიის მაკედონიაში გრეკოვი მობილიზებული იქნა, როგორც სამხედრო ექიმი ბულგარული არმიის რიგებში ბიტოლასა და კუმანოვოში.Со воспоставувањето на новата окупаторска власт, во периодот од 1941 до 1944 година, д-р Трифун Грековски ќе биде почесто мобилизиран во воените трудови единици на бугарската армија, надвор од град Гевгелија. For more see: Златко Трајков и Ристо Стамков, Гевгелија 130 години град. Општина Гевгелија, 2016. стр. 127.

1944 წლის აგვისტოს შუა რიცხვებში მან დაატოვა სამსახური და გადავიდა პარტიზანების კონტროლქვეშ მდებარე სოფელ ჟეგლიანეში, რომელიც მდებარეობდა კუმანოვოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით გორაკზე, სადაც დააარსა თავშესაფარი დაჭრილი და ავადმყოფი პარტიზანებისთვის. ომის დასასრულამდე მუშაობდა პარტიზანთა ჰოსპიტალში პროხორ პჩინისკის მონასტერში.1945 წელს, როდესაც მაკედონია გახდა სოციალისტური იუგოსლავიის ერთ-ერთი რესპუბლიკა, იგი გაიგზავნა ბიტოლაში ჯანმრთელობის სამსახურის ორგანიზაცებისათვის. 1951 წელს გადაიყვანეს ველესში. გრეკოვსკი დაბრუნდა გევგელიაში 1954 წელს და იქ მუშაობდა ექიმად 1962 წელს პენსიაზე გასვლამდე. გარდაიცვალა გევგელიაში 1973 წელს. 

შეხედულებები
1920-იანი წლების პირველ ნახევარში გრეკოვი თავს მაკედონელ ბულგარს უწოდებდა, მაგრამ იმის გათვალისწინებით, რომ მაკედონია დასახლებული იყო სხვადასხვა ეთნიკური და რელიგიური წარმომავლობის ხალხით და რომ 1913 წლიდან იგი დაიყო საბერძნეთსა და სერბეთს შორის, რომლებსაც ადგილობრივი მოსახლეობის ასიმილაციის აგრესიული პოლიტიკა ჰქონდათ, იგი თვლიდა, რომ მაკედონიური საკითხის ბულგარულ საკითხად წარმოდგენა უკვე მავნე აღმოჩნდა და ამის ნაცვლად ფიქრობდა, რომ გადაწყვეტა მაკედონიის რეგიონის სახელმწიფოდ ქცევაში მდგომარეობდა.Палешутски, Костадин. Македонското освободително движение след Първата световна война (1918 – 1924). София, Издателство на Българската академия на науките, 1993. . стр. 88-89.

ამ თვალსაზრისით, მან დაწერა სამომავლო დამოუკიდებელი მაკედონიის კონსტიტუციის პროექტი, შვეიცარიის კონსტიტუციაზე დაფუძნებული, ხაზგასმით აღნიშნა ამ დასავლეთ ევროპული ქვეყნის მრავალფეროვნება, როგორც მაკედონიის შემთხვევის მსგავსი, და ამიტომ იგი მხარს უჭერდა ბალკანეთის შვეიცარიის კონცეფციას, ანუ მაკედონელების სახელმწიფოში გაერთიანებას მიუხედავად მათი ეთნიკური და რელიგიური განსხვავებებისა. დამოუკიდებელი მაკედონიის საქმეში წვლილის შეტანით, მან დაწერა სტატია ასეთი მომავალი სახელმწიფოს სიმბოლოებზე. მან თვალი მიადევნა თანამედროვე მაკედონელების უწყვეტ კავშირს ალექსანდრე მაკედონელთან და კირილე და მეთოდესთან, მნიშვნელოვან ისტორიულ ფიგურებთან, რომლებიც მაკედონიის რეგიონიდან იყვნენ წარმოშობით.

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
კატეგორია:იუგოსლავი პარტიზანები