ქიშ-დოხის ნეკროპოლისი

ქიშ-დოხის ნეკროპოლისი () — უძველესი სასაფლაო, რომელიც მდებარეობს მდინარე ქიშის მარჯვენა ნაპირზე, შაქის სოფლებს ქიშსა და ოხუდს შორის. ძეგლი ნაწილობრივ დაზიანდა მდინარის პერიოდული ადიდების შედეგად, თუმცა დღესაც დაახლოებით 0,5 ჰექტარ ფართობს მოიცავს.

 გეოგრაფია და მდებარეობა 
ნეკროპოლისი შაქის რაიონში, მდინარე ქიშის მარჯვენა ნაპირზეა განლაგებული. ჩრდილოეთით მას ქიშ-ოხუდის მთის გზა ესაზღვრება, სამხრეთით კი – მდინარე ქიში და დიდი ფერდობი. სამარხი ორ ფერდობზეა განლაგებული, თუმცა ძირითადი ნაწილი დანგრეულია.

ქიშ-დოხის ნეკროპოლისი პირველად 1982 წელს არქეოლოგმა ნასიბ მუხტაროვმა აღწერა. 1983 წელს აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის ექსპედიციამ, ვ. მამედოვის ხელმძღვანელობით, ადგილზე საველე კვლევები ჩაატარა. 1990-იან წლებში მუხტაროვმა ძეგლზე რამდენიმე სამაშველო ოპერაცია განახორციელა, რის შედეგადაც გამოვლინდა ანტიკური და ადრეული შუა საუკუნეების სამარხები, მათ შორის ცნობილი „მეომრის საფლავები“.

2020 წელს არქეოლოგების  ზაურ გასანოვისა და ყაზახი მკვლევრის, ზაინოლა სამაშევის ხელმძღვანელობით, ნეკროპოლისში საერთაშორისო მასშტაბის გათხრები დაიწყეს. კვლევამ შესაძლებელი გახადა კოლექტიური საფლავებისა და რიტუალური ადგილების დეტალური შესწავლა.

 არქეოლოგიური აღმოჩენები 
გათხრების შედეგად გამოვლინდა ნეკროპოლისის უნიკალური სამარხი სტრუქტურები. ყველა აღმოჩენილი სამარხი კოლექტიურია – თითოეულში 2 ან მეტი ადამიანია დაკრძალული. ერთ-ერთ საფლავში 18 ადამიანის თავის ქალა და სხვადასხვა ანთროპოლოგიური ნაშთები აღმოაჩინეს.

სამარხების ფორმა ძირითადად ოთხკუთხაა, ხოლო შიდა და გარე სივრცეებში აღმოჩნდა სხვადასხვა იარაღისა და ორნამენტის ნიმუშები, მათ შორის:

 შუბის პირები და სარმატული ტიპის ხანჯალი
 მგლის კბილებისა და ირმის რქისგან დამზადებული ამულეტები
 ბრინჯაოს ყელსაბამები
 ძვლისა და ბრინჯაოს ღილები
 მატერიალური კულტურის სხვა საინტერესო ნიმუშები

აღნიშნული არტეფაქტები მიეკუთვნება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე I-III საუკუნეებს, რაც ქიშ-დოხს ნეკროპოლისს ანტიკური ხანის მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური ძეგლის სტატუსს ანიჭებს.

 რესურსები ინტერნეტში 

 Şəkidə Qafqaz Albaniyasının qədim dəfn adətləri aşkar edilib

კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგია