სინოპის ციხესიმაგრის ციხე

სინოპის ციხესიმაგრის ციხე () — სახელმწიფო ციხე, რომელიც მდებარეობდა სინოპის ციხესიმაგრის შიგნით სინოპში, თურქეთი. როგორც თურქეთის ერთ-ერთი უძველესი ციხე, იგი დაარსდა 1887 წელს საუკუნეების ძველი ფორტიფიკაციის შიდა ციხე-კლდეში, რომელიც მდებარეობს სინოპის კონცხის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. იგი ასევე ცნობილია როგორც „ანატოლიური ალკატრაზი“, რადგან ტყვებისთვის გაქცევა შეუძლებელი იყო ადგილმდებარეობისა და მაღალი უსაფრთხოების ზომების გამო. ციხე დაიხურა 1997 წელს და ტყვები გადაიყვანეს სინოპში ახლად აშენებულ თანამედროვე ციხეში.

სინოპის ციხესიმაგრე
250px|მინი
სინოპის კონცხის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში შავი ზღვის სანაპიროზე უშუალოდ მდებარე სინოპის ციხე-კლდე თავდაპირველად აშენდა ძვ. წ. VII საუკუნეში, როდესაც ქალაქი ხელახლა დაარსდა როგორც ბერძნული კოლონია მილეტის ქალაქიდან. იგი რამდენჯერმე გაფართოვდა და განაკეთდა თავის ისტორიაში სპარსელების, პონტოს სამეფოს, რომაელებისა და ბიზანტიელების მიერ. ციხესიმაგრემ მთავარი ფორმა მიიღო პონტოს მეფე მითრადატე ევპატორის მეფობის დროს ძვ. წ. 72 წელს.

ქალაქის დაპყრობის შემდეგ 1214 წლის 3 ოქტომბერს, იზზ ად-დინ კაიკაუს II, რუმის სელჩუკი თურქების სულთანმა, ციხესიმაგრე ორ ნაწილად გაყო ჩრდილოეთ-სამხრეთის მიმართულებით კედლის აგებით. დღევანდელი შიდა ციხესიმაგრე ჩამოყალიბდა დამატებითი კედლის მიშენებით დასავლეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით. მას შემდეგ შიდა ციხესიმაგრე ასევე გამოიყენებოდა როგორც გემთმშენებელი და დილეგი. უძველესი დოკუმენტი, რომელიც ასახავს, რომ ციხესიმაგრე გამოიყენებოდა როგორც ზინდანი, თარიღდება 1568 წლით.

ციხესიმაგრის კედლები 18 მ სიმაღლისა და 3 მ სიგანისაა. არის ათერთმეტი 22 მ სიმაღლის საცხრომელე კოშკი, მათგან ხუთი დაემატა შიდა ციხესიმაგრის მშენებლობის დროს.

ციხესიმაგრის ციხე
250px|მინი
U-ფორმის ფორმით შექმნილი, ქვის ნაგებობის ციხის შენობა 28 დარბაზით ორ სართულზე აშენდა 1887 წელს სამხრეთით შიდა ციხესიმაგრის შიგნით. ტყვების გამოსაყენებლად, თურქული აბანო ერთი გუმბათით ასევე აშენდა ციხის შენობასთან. 1939 წელს დაემატა გაფართოების შენობა 9 დარბაზით ორ სართულზე, არქიტექტურულად მთავარ შენობასთან შესაბამისი, რომელიც გამოიყენებოდა როგორც არასრულწლოვანთა ციხე. ციხის ობიექტებს შემცველი შიდა ციხესიმაგრე მოიცავს 10,247 მ²-ის ფართობს.

ციხე განიხილებოდა როგორც მაღალი უსაფრთხოების სასჯელაღსრულების დაწესებულება, საიდანაც გაქცევის შესაძლებლობა არ არსებობდა ციხესიმაგრეში მდებარეობის გამო. შიდა ციხესიმაგრის კედლების მწვერვალები მსახურობდა ციხის მეკარეების დაარაJებისთვის სასეირნო გზად. ციხეში ცხოვრების პირობები, სადაც ასანთის მოკიდებაც კი იყო ძნელი, ძალიან მკაცრი იყო ზღვასთან ძალიან ახლოს ციხის მდებარეობით გამოწვეული ტენიანობის გამო.

XX საუკუნის დასაწყისში ტყვებისთვის რეაბილიტაციის პროგრამა შეიქმნა. ტყვებს ეძლეოდათ შესაძლებლობა, ისწავლონ და ევარჯიშად ხელნაკეთობებში, როგორიცაა ხისთვალა და საიუველირო ნაკეთობები, რაც მათ საშუალებას აძლევდა დაემზადებინათ და ფული ეშოვათ მათ მიერ დამზადებული და გაყიდული ნივთებიდან.

ციხესიმაგრის ციხე მდებარეობდა ყველაზე ვიწრო წერტილში ბოზთეფეს ნახევარკუნძულსა და მატერიკულ სინოპს შორის. მატერიკსა და ნახევარკუნძულს შორის არეალი იყო მაქსიმუმ 300 მეტრი სიგანის, რაც ნიშნავდა, რომ თუკი ტყვე შეძლებდა ციხიდან გაქცევას, იგი ადვილად ჩამოერტყმებოდა სამართალდამცავებს ამ არეალში. გაქცეული ვერც მატერიკზე ცურვით ჩავიდოდა შავი ზღვის ტალღების გამო. ერთადერთი გზა იყო ნავი, რომელსაც უმეტესწილად ადგილობრივი მოსახლეობა უზრუნველყოფდა, მაგრამ არასოდეს ყოფილა ოფიციალური რეპორტი სინოპის მოსახლეობასა და ტყვებს შორის ნებისმიერი ტიპის თანამშრომლობის შესახებ.

ციხე დაიხურა 1997 წლის 6 დეკემბერს, მას შემდეგ რაც ტყვები გადაიყვანეს სინოპში ახლად აშენებულ ციხეში.

პოპულარულ კულტურაში
სინოპის ციხესიმაგრის ციხე გამოირჩეოდა სხვადასხვა ამბავსა და ლექსში ცნობილი თურქი მწერლების მიერ, რომლებიც იქ იხდიდნენ სასჯელს. რეფიქ ჰალით ქარაი, აჰმეთ ბედევი ქურანი, რეფიი ჯევათ ულუნაი, საბაჰათინ ალი, ქერიმ ქორჯანი და ზეიიათ სელიმოღლუ არიან მათგან ზოგიერთი, რომლებიც შეიძლება დავასახელოთ.

საბაჰათინ ალის ლექსი ალდირმა გონული, რომელიც დაიწერა 1933 წელს ციხეში და ასახავს ციხის ცხოვრებას, კომპოზიციად შექმნა 1977 წელს ქერემ გუნეიმ, რაც დღეს ძალიან პოპულარული სიმღერა გახდა ედიპ აქბაირამის შესრულებით.

თურქული ფილმი პარდონი (2004), და ტელე მინი სერიალები ფირარი (ციხიდან გაქცევა) (1993) და კოპეკი (ძაღლი) (2005) გადაიღეს ისტორიულ ციხეში.

პარმაქლიქლარ არდინდა (ცელების მიღმა) (2007), ადაპტირებული გერმანული RTL ტელევიზიის სერიალიდან Hinter Gittern – Der Frauenknast (1997–2007) და გადაცემული atv არხის მიერ, არის კიდევ ერთი თურქული ტელე მინი სერიალი. სერიალში ადგილი არის სინოპის ციხესიმაგრის ციხე. ფილმის მთავარი მუსიკაა ალდირმა გონული ქიბარიეს შესრულებით.

ტურისტული ღირსშესანიშნაობა
ციხის ობიექტები გადაეცა კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს 1999 წლის 2 აგვისტოს. ციხესიმაგრის ციხე ამჟამად ღიაა საზოგადოებისთვის ღირსშესანიშნაობების დათვალიერების მიზნით. ციხის უახლოეს პოპულარულ კულტურაში მზარდი წარმოდგენიდან გამომდინარე, იზრდება ინტერესი ამ ადგილის მონახულებისადმი. ისტორიული სასჯელაღსრულების დაწესებულება ყოველწლიურად მასპინძლობს ასობით ათასი ტურისტის.

დაგეგმილია შიდა ციხესიმაგრეში ობიექტების კულტურულ კომპლექსად გარდაქმნა საზღვაო და იუსტიციის მუზეუმად.

რესურსები ინტერნეტში
 Images from Sinop Fortress Prison 

სქოლიო

კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1887 წელს დაარსებული მუზეუმები