კავკასიური წმინდადმახვიარა

კავკასიური წმინდადმახვიარა,„საქართველოს „წითელი ნუსხის“ დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის დადგენილება, 2014 „საქართველოს „წითელი ნუსხის“ დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის დადგენილება, 2006 შამილის წმინდადმახვიარა () — პეპელა წმინდადმახვიარასებრთა ოჯახიდან. მესამეული პერიოდის რელიქტი და კავკასიის იშვიათი ენდემი. შეტანილია საქართველოს „წითელ ნუსხაში“. ოჯახი უძველესი წარმოშობისაა. სახეობას სახელი ეწოდა შამილის პატივსაცემად — კავკასიელი მთიელთა ლიდერი, რომელიც ხელმძღვანელობდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობას XIX საუკუნის შუა წლებში.

კავკასიური წმინდადმახვიარა პირველად აღმოჩენილია მდინარე რიონის ხეობაში, რომლის მიხედვით აღიწერა ახალი გვარი და ეწოდა მდინარე რიონის ძველი სახელი — ფაზისი.

აღწერა
პეპლის სხეული ვიწრო და მოგრძოა. ფრთები ლანცეტისებური, რომელთა შლილი 75-100 მმ-ია. საერთო ფონი ყავისფერია. ნახატი რთულია, მაგრამ დახვეწილი. ფერი დამოხატულობა მდგრადი არ არის. მჯდომარე მდგომარეობაში ის გამხმარ, დაგრეხილ ფოთოლს წააგავს.

სახეობის არეალი მოიცავს კავკასიის შავი ზღვისპირა ზოლს და სამხრეთმთიანეთში ბორჯიმის ხეობის ლოკალურ ადგილს — ბანისხევს.

პეპლის ტიპიური ადგილსამყოფელია ტყის ზონის ბიოტოპები და გაკულტურებული ლანდშაფტი. დამახასიათებელი ეკოლოგიური ნიშაა აფხაზეთის კოლხური ტიპის ტყე, ზღვის დონიდან 1600 მეტრამდე. არეალის დიდ ნაწილში იშვიათია, შედარებით ხშირია აგრობიოცენოზში.

ბიოლოგია
ბინდის პეპელაა. ფრენას იწყებს ივნისის ბოლოს ან ივლისის დასაწყისში; ზღვის დონიდან სიმაღლის მიხედვით, ფრენის ვადებმა შეიძლება გადაინაცვლოს აგვისტო-სექტემბერშიც. მდედრი და მამრი ფრენენ შებინდებისას, 10-15 წუთის განმავლობაში, შემდგ კი ჯდებიან ბუჩქებზე და ნაყოფიერდებიან. კოპულაციის დროს მამრი სხეულზე მჭიდროდ მიკრული ფრთებით თავდაყირაა დაკიდებული. განაყოფიერების შემდეგ მდედრები ნიადაგს ზედაპირის ახლოს ფრენენ და მოფანტვით ყრიან კვერცხებს ბუჩქებს შორის. მატლი ცხოვრობს და იკვებება ბუჩქების ფესვებზე. უმეტესად აზიანებს ფესვის ყელს, აღნიშნულია ვაზის (vitis) დაზიანებაც. ზამთრობს მატლი. ჭუპრი ვითარდება ნიადაგში, მილისებურ მიწის პარკში, რომელშიც თავისუფლად შეუძლია გადაინაცვლოს წინ და უკან.

საქართველოს ეროვნული მუზეუმის კოლექციებში Ph. schamyl-ის რამდენიმე ეგზემპლიარია დაცული. მათ შორის ყველაზე ძველი ნიმუშის ეტიკეტია: "Borshom 9/VII-911" (რომანოვის კოლექცია).

ლიტერატურა

სქოლიო

კატეგორია:წმინდადმახვიარასებრნი