I ქიულთეფე

I ქიულთეფე () — ნეოლითური და ენეოლითური ხანის მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც  აზერბაიჯანის ბაბექის რაიონის სოფელ ყულთეფეს მახლობლად მდებარეობს. ის გაშლილია ნახიჩევანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, დაახლოებით 8 კილომეტრში, მდინარე ნახიჩევანჩაის ნაპირზე.

 გათხრები და კვლევები 
ქიულთეფე წარმოადგენს დანგრეულ ბორცვს. გათხრების შედეგად აღმოჩენილია 22 მეტრი სისქის კულტურული ფენა, საიდანაც 9 მეტრი მიეკუთვნება სპილენძის ხანას, ხოლო დანარჩენი ბრინჯაოსა და ადრეულ რკინის ხანას. თითოეულ ფენაში ნაპოვნი არტეფაქტები მოიცავს კერამიკას, სასოფლო-სამეურნეო და მეცხოველეობის იარაღებს, სამკაულებს, იარაღებსა და სხვა.

ქიულთეფე I-ში, პირველად ამიერკავკასიაში, მტკვარ-არაქსის ფენის ქვეშ უფრო ადრეული კულტურული ფენებია აღმოჩენილიაМунчаев Р. М. Глава 1. Куро-аракская культура // Археология. Эпоха бронзы Кавказа и Средней Азии. Ранняя и средняя бронза Кавказа. — М.: Наука, 1994. — С. 10..

ქალკოლითურ ფენებში იპოვეს შენობებისა და სამარხების ნაშთები. ეს ნაგებობები ძირითადად მრგვალი და ოთხკუთხა ფორმის იყო და აშენებული იყო ნედლი აგურისგან. მრგვალ სტრუქტურებს 6-8 მეტრიანი დიამეტრი ჰქონდათ, ხოლო ოთხკუთხა ნაგებობები დაახლოებით 15 კვადრატულ მეტრს იკავებდა. ასეთი ნაგებობები დამახასიათებელია სოფლის მეურნეობასთან დაკავშირებული ძეგლებისთვის.

ამ ფენაში ასევე აღმოჩნდა 85 სამარხი, რომელთაგან 31 შეიცავდა ჭურჭელს, ქვისა და ძვლისგან დამზადებულ ნივთებსა და მძივებს.

ოსმან აბიბულაევმა თითქმის ათი წლის განმავლობაში შეისწავლა ყულთეფე I და მას მიუძღვნა მონოგრაფიაМунчаев Р. М. Кавказ на заре бронзового века: неолит, энеолит, ранняя бронза. — М.: Наука, 1975. — С. 31. — 413 с., აგრეთვე გამოაქვეყნა არაერთი ნაშრომი.

საბჭოთა მეცნიერების დასკვნით, ქიულთეფე იყო ერთ-ერთი პირველი ადგილი ამიერკავკასიაში, სადაც აღმოაჩინეს სპილენძ-დარიშხანის შენადნობებისგან დამზადებული ნივთები, რომლებიც მიეკუთვნება ძვ.წ. IV ათასწლეულსМЕДЬ И ЕЕ СПЛАВЫ.

ადგილობრივი მეტალურგიული წარმოების არსებობას ადასტურებს გათხრებისას ნაპოვნი სამსხმელო ყალიბები და ჩამოსხმის ნაშთების ქიმიური ანალიზიМехтиев А. М. Традиционные способы отопления жилищ в Азербайджане (XVIII — нач. XX в.) // Археологические и этнографические изыскания в Азербайджане (1982) : сборник статей. — Баку: Элм, 1990. — С. 67..

გარდა ამისა, ქიულთეფეში აღმოჩენილია ძვ.წ. V-IV ათასწლეულებით დათარიღებული თონე, რომელიც ასევე ნეოლითური ხანის ნაწილია.

 იხილეთ აგრეთვე 

 II ქიულთეფე

 რესურსები ინტერნეტში 

 Kültəpə qədim yaşayiş yeri
 Naxçıvandakı I Kültəpə yaşayış yeri Cənubi Qafqazın ən qədim Neolit abidəsidir

 სქოლიო 

კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგიური ძეგლები