აქრამ ჰაურანი

აქრამ ალ-ჰაურანი ( , დ. 1912 — გ. 1996 ) — სირიელი  რადიკალი პოლიტიკოსი. XX საუკუნის 40-იანი წლების მეორე ნახევარში და  60-იანი წლების დასაწყისში იკავებდა რამდენიმე სამთავრობო თანამდებობას, მათ შორის, იყო სირიის პარლამენტის სპიკერი, სოფლის მეურნეობის და თავდაცვის მინისტრი,  გაერთიანებული არაბული რესპუბლიკის ერთ-ერთი ვიცე-პრეზიდენტი; სერიოზული გავლენა იქონია სირიის პოლიტიკაზე.

 ბიოგრაფია 
დაიბადა 1912 წელს (სხვა წყაროების მიხედვით — 1911  ან 1910  ) ქალაქ ჰამაში, ტექსტილით მოვაჭრისა და მცირე მიწის მესაკუთრის, მოძრაობა ალ-ფათათის წევრის რაშიდ მუხი ად-დინ ალ-ჰაურანის ოჯახში. აღსანიშნავია, რომ აქრამ ალ-ჰაურანის იდეების ჩამოყალიბებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია მამის პოლიტიკურმა უძლურებამ  სირიის  გავლენიანი არისტოკრატიის წინაშე (1908 წელს ალ-ჰაურანის მამა კენჭს იყრიდა ოსმალეთის პარლამენტში, მაგრამ დამარცხდა ხალიდ ალ-ბარაზისთან). გარკვეული პერიოდის განმავლობაში სწავლობდა ბეირუთის იეზუიტთა ინსტიტუტში . 1932 წელს  მონაწილეობა მიიღო სირიის პროფრანგი პრემიერ-მინისტრ, სუბჰი ბარაკატზე თავდასხმაში. სწავლობდა იურისპრუდენციას დამასკოს უნივერსიტეტში, დაამთავრა უნივერსიტეტი 1936 წელს. 1941 წელს მოხალისედ მონაწილეობდა ერაყში ანტიბრიტანულ აჯანყებაში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა რაშიდ ალი ალ-ქაილანი. 1948 წელს მონაწილეობა მიიღო არაბეთ-ისრაელის პირველ ომში, როგორც მოხალისემ. აქრამ ალ-ჰაურანი ამანში 84 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მისი გარდაცვალების შემდეგ გამოიცა მისი მოგონებები.   

 პოლიტიკური კარიერა 

 ალ-ჰაურანი და არაბთა გაერთიანებული რესპუბლიკა 
უნივერსიტეტში სწავლისას შევიდა ანტუნ საადის სირიის სოციალისტურ ნაციონალისტურ პარტიაში. რაშიდ ალი ალ-ქაილანის აჯანყების ჩახშობის შემდეგ, ალ-ჰაურანი დაბრუნდა სირიაში, სადაც შეუერთდა ეროვნულ ბლოკს,  ორგანიზაციას, რომლის მთავარ მიზანს წარმოადგენდა სირიის პოლიტიკური ბრძოლა საფრანგეთისგან განთავისუფლებისთვის. 1943 წელს მან, როგორც აღნიშნული ბლოკის წევრმა,  კენჭი იყარა სირიის პარლამენტში და გაიმარჯვა (ის ხელახლა აირჩიეს 1947, 1949, 1954 და 1962 წლებში შემდგომ არჩევნებში). მალე ალ-ჰაურანი ეროვნულ ბლოკს ჩამოშორდა და სათავეში ჩაუდგა სოციალისტურად განწყობილ პარლამენტართა ჯგუფს, ხოლო 1946 წელს  დააარსა არაბული სოციალისტური პარტია.   

 1949 წლის გადატრიალებები 
ალ-ჰაურანის მონაწილეობამ ერაყში ბრიტანეთის წინააღმდეგ სამხედრო ოპერაციებში და ისრაელთან ომში, ისევე როგორც მისმა პანარაბულმა რწმენამ, მას არმიის ოფიცრების სიყვარული და პატივისცემა მოუტანა. სწორედ მისი მჭიდრო ურთიერთობა სამხედრო წრეებთან გახდა საფუძველი იმისა, რომ მან გავლენა მოახდინა სირიის პოლიტიკურ ცხოვრებაზე 40-იანი წლების ბოლოს და 50-იანი წლების დასაწყისში. 1949 წლის მარტში ალ-ჰაურანმა გენერალ ჰუსნი ალ-ზაიმთან ერთად დაგეგმა და წარმატებით განახორციელა სამხედრო გადატრიალება. შედეგად, ალ-ზაიმი გახდა სირიის მთავრობის მეთაური, ალ-ჰაურანი კი მისი მრჩეველი და მოხსენებების ავტორი. თუმცა, მათ შორის მალე განხეთქილება მოხდა, უპირველეს ყოვლისა, იმის გამო, რომ ალ-ზაიმმა  ლიბანის ხელისუფლებას გადასცა ანტუან საადა, რომელსაც მანამდე ჰქონდა ბაშარ ალ-ხურის მთავრობის დამხობის წარუმატებელი მცდელობა. აგვისტოში, ალ-ჰაურანმა, არმიის სხვა ოფიცერთან და სირიის სოციალ-ეროვნულ პარტიის (SSP) მხარდამჭერ სამი ალ-ჰინავისთან ერთად, დაამხო ალ-ზაიმი. ალ-ჰინავის ხანმოკლე მმართველობის დროს ალ-ჰაურანი ჯერ სოფლის მეურნეობის მინისტრის თანამდებობაზე იყო, შემდეგ კი თავდაცვის მინისტრი გახდა. ალ-ჰაურანი კატეგორიულად ეწინააღმდეგებოდა იმ დროს ბრიტანეთის ძლიერი გავლენის ქვეშ მყოფი ერაყთან დაახლოების პოლიტიკას,  რომელსაც ახორციელებდა ალ-ჰინავი. 1949 წლის დეკემბერში ალ-ჰაურანმა დაგეგმა მესამე გადატრიალება, რომელსაც ხელმძღვანელობდა მისი ბავშვობის თანამებრძოლი, ნათესავი და SSNP-ის ყოფილი წევრი, ადიბ ალ-შიშაქლი. გადატრიალების შემდეგ ალ-ჰაურანი დაეხმარა ალ-შიშაქლის მარიონეტული მთავრობის შექმნაში. ალ-ჰაურანმაც გააძლიერა თავისი პოზიცია.  ალ-შიშაქლი, რომელიც ამას გრძნობდა, ცდილობდა შეესუსტებინა მისი პოზიციები და აიძულა ალ-ჰაურანი გამგზავრებულიყო  ლიბანში, სადაც დაუმეგობრდა ბაასის პარტიის ლიდერს მიშელ აფლიაკს. 1954 წელს ალ-ჰაურანმა მონაწილეობა მიიღო ალ-შიშაქლის დამხობაში.Sami Moubayed, Steel and Silk: Men and Women Who Shaped Syria 1900—2000, pp.245-246

 კარიერის დასასრული 
ადიბ ალ-შიშაქლის დამხობის შემდეგ ალ-ჰაურანი შეუერთდა არაბულ ნაციონალისტურ მოძრაობას, რომელსაც ხელმძღვანელობდა გამალ ნასერი. მან მხარი დაუჭირა ნასერთან დაახლოების მომხრე შუქრი ალ-კუათლის  და 1957 წლის ოქტომბერში გახდა სირიის პარლამენტის სპიკერი, შეცვალა რა  ნასერთან დაახლოების მომხრე ნაზიმ ალ-კუდსი. 1957-1958 წლებში ალ-ჰაურანი ხელმძღვანელობდა სირიის დელეგაციას ეგვიპტესთან გაერთიანების შესახებ მოლაპარაკებებში. UAR-ის შექმნის შემდეგ დაინიშნა რესპუბლიკის ვიცე-პრეზიდენტად. ნასერის დროს მისი ძირითადი საქმიანობა მიწის რეფორმა იყო, რომლის არსი მდგომარეობდა მიწის გადანაწილებაში. სირიის ბევრი მსხვილი მიწის მესაკუთრე განადგურდა, მაგრამ ალ-ჰაურანის პოპულარობა გლეხებში იმდენად დიდი იყო, რომ ნასერმა ალ-ჰაურანი საქმეებს ჩამოაცილა, რაც გახდა  ალ-ჰაურანის ნასერით და ეგვიპტესთან მოკავშირეობით იმედგაცრუების მიზეზი. 1961 წელს ალ-ჰაურანმა მხარი დაუჭირა სირიის გამოყოფას UAR- ისგან.  

ალ-ჰაურანის გაერთიანების საწინააღმდეგო ქმედებებმა გამოიწვია მისი ურთიერთობების გაციება ბაასის პარტიასთან, რომელიც დარჩა ეგვიპტესთან გაერთიანების მომხრე. პრეზიდენტ ნაზიმ ალ-კუდსის დროს, ალ-ჰაურანი ხელმძღვანელობდა დეპუტატების დიდ ჯგუფს პარლამენტში . 1963 წელს ბაასისტების ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ალ-ჰაურანს სირიის მოქალაქეობა ჩამოერთვეს და ქვეყნიდან გააძევეს. ცხოვრობდა ერაყსა და საფრანგეთში. სიცოცხლის ბოლომდე იყო ემიგრაციაში მყოფი პოლიტიკოსი.   

 შეხედულებები 
ალ-ჰაურანი გამოირჩეოდა უკიდურესად რადიკალური სოციალისტური შეხედულებებით. ის იყო ერთ-ერთი პირველი პოლიტიკოსი არაბულ სამყაროში, რომელიც საუბრობდა მიწის რადიკალურ გადანაწილებაზე, ფეოდალიზმის დასრულების აუცილებლობაზე, სოფელზე ქალაქის დომინირებაზე.  ალ-ჰაურანი ასევე იყო პანარაბული ძლევამოსილი სირიის პროექტის მხარდამჭერი. ალ-ჰაურანს ხშირად ადანაშაულებდნენ პოლიტიკურ ოპორტუნიზმში.Sami Moubayed, Steel and Silk, pp.245-246Al-Hourani, Akram (2000). Akram Al-Hourani Memoirs. Cairo: Madbouly Bookshop.  

 ლიტერატურა 

 Batatu, Hanna, The Old Social Classes and New Revolutionary Movements in Iraq, Saqi Books, London, 2000
 Seale, Patrick, Asad: the struggle for the Middle East, California University Press, Berkeley, 1990. ISBN 0-520-06976-5
 Mufti, Malik, Sovereign Creations: Pan-Arabism and Political Order in Syria and Iraq, Cornell University Press: Ithaca, 1996. ISBN 0-8014-3168-9

 სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:სოციალისტები
კატეგორია:ბაასის პარტიის სირიის რეგიონის წევრები
კატეგორია:სირიელი პოლიტიკოსები