ოკემის სამართებელი

ფილოსოფიაში ოკემის სამართებელი (ასევე: ოკამის სამართებელი, ან ოკემის ცული; ) — პრობლემების გადაჭრის პრინციპი. ოკემის სამართებელის თანახმად ახსნა ყოველთვის უნდა ვცადოთ ელემენტთა რაც შეიძლება მცირე რაოდენობის მეშვეობით. იგი ასევე ცნობილია როგორც მოკრძალების პრინციპი ან ეკონომიურობის კანონი (). ამ პრინციპის შექმნას მიაწერენ XIV საუკუნის ინგლისელ ფილოსოფოსს და თეოლოგს, უილიამ ოკემელს. მას ხშირად ციტირებენ ლათინური ფრაზით , რაც ითარგმნება, როგორც „არსნი არ უნდა გამრავლდნენ აუცილებლობის გარეშე“, მიუხედავად იმისა, რომ თავად ოკემს ეს კონკრეტული ფორმულირება არასოდეს გამოუყენებია. ხშირად გამოიყენება ამ პრინციპის გამარტივებული ფორმულირება: „ორი კონკურენტი თეორიიდან უპირატესობა ენიჭება იმ ახსნას, რომელიც უფრო მარტივია.“

ამ ფილოსოფიური სამართებელის მიხედვით, ორი თანაბარი ჰიპოთეზიდან, როდესაც ორივეს თანაბარი არგუმენტირებული ძალა აქვს, უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმას, რომელიც უფრო ნაკლებ დაშვებებს მოითხოვს. ამასთანავე, პრინციპი არ გულისხმობს იმას, რომ იგი გამოიყენება ისეთი ჰიპოთეზების გასარჩევად, რომლებიც განსხვავებულ პროგნოზებს აკეთებენ. ანალოგიურად, მეცნიერებაში ოკემის სამართებელი გამოიყენება აბდუქციური ევრისტიკის როლში თეორიული მოდელების შემუშავებისას და არა როგორც სავალდებულო კრიტერიუმი სხვადასხვა კონკურენტ მოდელს შორის.Hugh G. Gauch, Scientific Method in Practice, Cambridge University Press, 2003, , .

სქოლიო

რესურსები ინტერნეტში
ოკემის სამართებელი, BBC Radio 4-ის დისკუსია (In Our Time, 2007 წლის 31 მაისი)

კატეგორია:ცნებები ლოგიკაში
კატეგორია:ცნებები მეცნიერების ფილოსოფიაში
კატეგორია:ეპონიმები
კატეგორია:ევრისტიკა
კატეგორია:ოკემიზმი
კატეგორია:ფილოსოფიური ანალოგიები
კატეგორია:ფილოსოფიური ცნებები