პორტუგალიური ომანი

პორტუგალიური ომანი მოიცავს 1507 წლიდან 1656 წლამდე პერიოდს, როდესაც ომანის ჩრდილოეთ სანაპირო ქალაქები პორტუგალიური მმართველობის დაქვემდებარებაში იმყოფებოდნენ.

1507 წელს ალფონსო დე ალბუკერკეს ხელმძღვანელობით პორტუგალიურმა ძალებმა სანაპირო რეგიონი დაიპყრეს. რეგიონში შენარჩუნდა პორტუგალიური კონტროლი, სანამ ისინი იარუბიდებმა არ გააძევეს.

 ისტორია, 1507–1656 წწ. 
მინი| მე-16 საუკუნის პორტუგალიური სურათი, ბანაობის სცენა, მუსკატში, კოდის კასანატენსეში.
მინი| ალ ჯალალის ციხე მუსკატში
მინი| ალ მირანის ციხე მუსკატში
მინი| მატარას ციხესიმაგრე, დახატულია ანტონიო ბოკაროს მიერ.
ადრეულ მე-16 საუკუნეში, ომანის ჩრდილოეთი სანაპირო იყო ორმუზის სამეფოს პროვინცია, რომელიც იმართებოდა მისი გამგებლების მიერ.

1507 წელს არაბეთის ზღვების პორტუგალიელმა კაპიტანი-მაიორმა ალფონსო დე ალბუკერკემ ომანის სანაპირო ქალაქები გემების ექვსი ესკადრილიისა და დაახლოებით 500 მამაკაცის საშუალებით დაიპყრო და გადასახადი დააწესა ავტონომიური მმართველობის სანაცვლოდ. 1515 წელს ინდოეთის გუბერნატორმა ალბუკერკმა თავად აიღო ქალაქი ჰორმუზი, სპარსეთის ყურის შესასვლელთან და მასზე აღმართა ღვთისმშობლის ციხესიმაგრე. ამდენად, ჰორმუზისა და მისი პროვინციების ტერიტორიები შემცირდა პორტუგალიურ პროტექტორატამდე და ამ პერიოდიდან მოყოლებული, პორტუგალიელი ვაჭრები და სამხედრო გარნიზონები დაფუძნდნენ ომანში, უმეტესწილად, მუსკატში, მისი ღრმაწყლოვანი ნავსაყუდელის გამო.

მუსკატის შეიხი რაშიდ ბ. აჰმად მუსკატი მხარს უჭერდა პორტუგალიელებს და, თავის მხრივ, პორტუგალიელები მას იცავდნენ ომანის მტრებისგან, სახელდობრ, ყალჰატის ვაზირის, რაის შებაბდინისგან, რომელი გადაჭარბებით კრეფდა გადასახადებს ორმუზიდან და ბანუ ჯაბრის შიდა დარბევებისგან.Dejanirah Couto, "Muscat and the Portuguese: economic and political dynamics in the early 16th century (1507-1529)", Arabian Humanities [online], 15 | 2022, mis en ligne le 01 janvier 2022, consulté le 20 juillet 2023. URL : http://journals.openedition.org/cy/6966 ; DOI: https://doi.org/10.4000/cy.6966. მუსკატი გაცილებით მნიშვნელოვანი გახდა პორტუგალიური არმადას ლოჯისტიკისთვის, რომელიც ოპერირებდა სპარსეთის ყურეში. 1521 წელს, ორმუზი აჯანყდა პორტუგალიის წინააღმდეგ და შეიხ რაშიდს უბრძანეს, რომ ყველა პორტუგალიელი მოეკლა მუსკატში, თუმცა ორმუზმა უარყო.

1523 წელს სოჰარი აჯანყდა, მაგრამ ის დააშოშმინა დომ ლუის დე მენეზესმა, ხოლო მუსკატი და ქალჰატი აჯანყდნენ 1526 წელს, მაგრამ ამბოხება წინა შემთხვევის მსგავსად ჩაწყნარდა.

მუსკატი ოსმალეთის ფლოტებმა დაარბიეს 1546, 1551 და კიდევ ერთხელ, 1581 წლებში. შემდგომ პერიოდში, პორტუგალიელებმა ქალაქი გაამაგრეს, კერძოდ, 1588 წელს დაასრულეს ციხესიმაგრეების Almirante (Al-Mirani) და São João (Jalali) მშენებლობა,Ana Catarina Gonçalves Lopes, Jorge Manuel Simões Correia: DAS FORTIFICAÇÕES PORTUGUESAS EM MASCATE: ANÁLISE MORFOLÓGICA E TERRITORIAL in GENIUS LOCI – LUGARES E SIGNIFICADOS | PLACES AND MEANINGS – VOLUME 2 by Centro de História de Além-Mar, Nova University of Lisbon, p.223. ხოლო ხორ ფაკანში აღმართეს ციხესიმაგრე 1621 წელს.

1622 წელს ორმუზი დაიპყრო სეფიანთა სპარსეთმა ინგლისური აღმოსავლეთ ინდოეთის კომპანიის დახმარებით. ორმუზის სამეფო დაიშალა და პორტუგალიელებმა თავიანთი ძალები გადაისროლეს ომანში, რომელიც მოექცა მუსკატში მყოფი პორტუგალიელი კაპიტან-გენერლის უშუალო დაქვემდებარებაში. პორტუგალიელებმა არა მხოლოდ განავითარეს ვაჭრობა ომანიდან რეგიონის მიმართულებით, არამედ განახორციელეს თავდასხმები ინგლისურ და ჰოლანდიურ ნაოსნობაზე სპარსეთის ყურის სანაპიროების მიდამოებში..

1633 წელს ჯულფარი იარუბიდებმა აიღეს.Davies 1997, p. 59. 1643 წელს სოჰარმა იგივე ბედი გაიზიარა. მუსკატი ალყაში მოაქციეს იარუბიდებმა 1648 წელს და სამშვიდობო ხელშეკრულების თაობაზე მოლაპარაკებები გამართეს პორტუგალიელებთან. თუმცა, ორი წლის შემდეგ, ქალაქს კვლავ თავს დაესხნენ და აიღეს. 1656 წელს პორტუგალიელებმა ხასაბის ევაკუაცია განახორციელეს, რითაც ბოლო მოეღო პორტუგალიის მმართველობას რეგიონში.Beck 2004.

 ვაჭრობა 
მე-16 საუკუნეში ომანის ძირითადი ექსპორტი მოიცავდა მარცვლეულს, როგორიცაა ქერი და ხორბალი, ახალი ხილი და ზეთები, ყავა, საკმეველი და ალოეს რეზინი, ფინიკი, ქიშმიში, მარილი და ხმელი თევზი. კაიროს წარმოება, რომელიც დამზადებული იყო ქოქოსის ბოჭკოებისგან, დიდწილად გამოიყენებოდა საზღვაო სპეკულაციების დროს. მუსკატანში დაიწყო მცირე მასშტაბის საზღვაო მრეწველობა. მომთაბარე ბედუინებმა თხისა და ცხვრის ფარები შორეული ადგილებიდან სანაპირო ქალაქებში გადარეკეს. აქლემების ქარავნები ომანიდან არაბეთის ნახევარკუნძულსა და ირანის პლატოზე გადაიყვანეს. ომანის გავლით ექსპორტირებული არაბული ცხენები, რომლებიც, ძირითადად, ორმუზში, ცხენების დახარისხების რეგიონალურ ცენტრს მიეწოდებოდა, მსოფლიოში საუკეთესოდ ითვლებოდა. მუსკატი სპეციალიზებულია ცხენის საწოლების წარმოებაში, რათა უზრუნველყოს ცხოველების უსაფრთხო მოგზაურობა, სახელწოდებით „მუსკატის ბალახი“ ან „მექას ჩალა“. ცხენებით ვაჭრობა ძალზე მომგებიანი იყო, თითოეული ცხოველი იყიდებოდა 1000-დან 2000 დუკატის ეკვივალენტამდე და მოგება შეფასებული იყო 300-500%-ით. ისინი მხოლოდ მუსკატში, ყალჰატსა და ხორფაკანში ჩასვეს. სანაპირო ქალაქებიდან, ბრინჯი, შაქარი და სანელებლები, ძირითადად, ინდოეთიდან შემოჰქონდათ შიდა მხარეში.

 პორტუგალიური ციხესიმაგრეები ომანში 
ომანის სანაპიროზე პორტუგალიელებმა აღმართეს ციხე-სიმაგრეები და დაამონტაჟეს გარნიზონები, რათა ტერიტორია მეკობრეების, სპარსელებისა და ადგილობრივი არაბული ტომების შემოსევებისგან დაეცვათ.

 მასკატი - პორტუგალიელი კაპიტან-გენერლის შტაბი, რომელიც პასუხისმგებელია ომანში, სპარსეთის ყურესა და წითელ ზღვაში პორტუგალიის ყველა ოპერაციაზე.
 ბარკა
 ქალჰატი
 ხასაბ
 კურაიათი
 დიბა
 დუბო
 ჯულფარი
 ალ ბადია
 ლიმა
 მადჰა
 მუტრაჰ
 მოკომბი
 ხორ ფაკანი
 სეებ
 სოჰარი
 კალბა

 გალერეა 

სქოლიო

 ლიტერატურა 

 Davies, Charles E. (1997-01-01). The Blood-red Arab Flag: An Investigation Into Qasimi Piracy, 1797–1820. University of Exeter Press. ISBN 978-0-85989-509-5. Retrieved 2013-11-11.
 Beck, Sanderson (2004). "East Africa, Portuguese, and Arabs". Middle East & Africa to 1875 . Retrieved 2013-11-11.
კატეგორია:პორტუგალიის ყოფილი კოლონიები
კატეგორია:ომანის ისტორია