ომბაის სრუტე

ომბაის სრუტე (, , ) ― საერთაშორისო სრუტე სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. იგი ალორის არქიპელაგს კუნძულ ვეტარისგან, ატაუროსა და ტიმორისგან გამოჰყოფს. სრუტე წარმოადგენს საერთაშორისო სრუტეების წყვილიდან დასავლეთ ნაწილს. აღმოსავლეთით მდებარე სრუტეა ვეტარის სრუტე. სრუტეები ერთად წყნარ და ინდოეთის ოკეანეს აკავშირებენ.

ეტიმოლოგია
ომბაის სრუტე კუნძულ ალორის ალტერნატიული სახელწოდებაა, რომელიც ალორის არქიპელაგის ნაწილია. არქიპელაგი სრუტის ჩრილოეთ, ჩრდილო-დასავლეთ და დასავლეთ სანაპიროს შემოსაზღვრავს.

ტეტუმზე ომბაი-ვეტარის სრუტის აღსაწერად ხშირად გამოიყენება tasi feto (ითარგმნება როგორც „მდედრობითი/ქალი ზღვა“). სრუტეები კუნძულ ტიმორის ჩრდილოეთით მდებარეობს, ხოლო სამხრეთით მდებარე ტიმორის ზღვა, რომელიც უფრო დიდი ტალღებით ხასიათდება, ტეტუმზე tasi mane (ითარგმნება როგორც „მამრი/მამაკაცი ზღვა“) ეწოდება.

გეოგრაფია
ომბაის სრუტე შედარებით ვიწრო და ღრმაა (3 250 მ). სრუტეს კომპლექსური და უკიდურესი ბათიმეტრია ახასიათებს: იცვლება ვიწრო რიფული სიბრტყიდან (ხშირად 60 მეტრზე ნაკლები სიგანის), რომლებიც ნაწილობრივ ზღვის მცენარეებითა და მარჯნებითაა დაფარული, 3 000 მეტრის სიღრმემდე (სანაპიროდან 20 კმ-ის მოშორებითაა).

სრუტე ალორის არქიპელაგს კუნძულ ვეტარისგან, ატაუროსა და ტიმორისგან გამოჰყოფს. იგი ბანდის ზღვასა (ჩრდილო-აღმოსავლეთით) და სავუს ზღვას შორის (სამხრეთ-დასავლეთით) საზღვარს წარმოადგენს.

ალორის არქიპელაგი და ტიმორის დასავლეთი ნაწილი, ექსკლავ ოკუსი-ამბენოს ოლქის გამოკლებით, აღმოსავლეთი მცირე ზონდის კუნძულების პროვინციის შემადგენლობაშია. ვეტარი მალუკუს პროვინციის ნაწილია. ატაურო, ოკუსი-ამბენო და ტიმორის აღმოსავლეთი ნაწილი აღმოსავლეთ ტიმორს მიეკუთვნება.

ბანდის ზღვის სამხრეთი კიდე სრუტის სამხრეთ კიდეს მიუყვება კუნძულ ტიმორის ჩრდილოეთი სანაპიროს გასწვრივ, აღმოსავლეთ ბოლოდან სამხრეთ-დასავლეთით, აღმოსავლეთის 125°-იან მერიდიანამადე. ამ წერტილიდან ბანდის ზღვის დასავლეთი ნაწილი ჩრდილოეთით ალორის კუნძულამდე აღწევს, სადაც ის აღმოსავლეთით, ალორის სამხრეთ სანაპიროს გასწვრივ და მის ირგვლივ მიუყვება.

ომბაის სრუტის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილიდან, სავუს ზღვიდან, სრუტე ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიმართულებით უფრო და უფრო ვიწროვდება. უმოკლესი მონაკვეთი ალორის არქიპელაგსა და ტიმორს შორის მდებარეობს და 27 კმ-ის ტოლია. სანავიგაციო წყლები 26 კმ-ს უტოლდება.

სრუტის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კიდეში, კუნძულ ალორსა და ატაუროს შორის, ჩრდილო-დასავლეთითა და ჩრდილოეთით ფლორესის ზღვაა, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით − ბანდის ზღვა. ეს მონაკვეთი ყველაზე ვიწრო ნაწილში 35 კმ-ის სიგანისაა და სანავიგაციოდ 34 კმ-იანი მონაკვეთი გამოიყენება. სრუტეს აღმოსავლეთით, ატაუროდან სამხრეთით ვეტარის სრუტე უერთდება. ამ უკანასკნელის აღმოსავლეთი ნაწილი ბანდის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილსა და მოლუკის კუნძულების უკიდურეს სამხრეთ ნაწილს ემთხვევა.

ნავიგაცია
გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის საზღვაო სამართლის კონვენციის მიხედვით, კომერციულ გემებსა და თვითმფრინავებს საერთაშორისო წყლებსა და ექსკლუზიურ ეკონომიკურ ზონებში თავისუფალი ნავიგაციის უფლება აქვთ. ტრანზიტული გასასვლელის პრინციპი მოქმედებს ომბაისა და ვეტარის სრუტეებისთვისაც, რომლებიც ორ ოკეანეს ერთმანეთთან აკავშირებენ.

ომბაი-ვეტარის მარშრუტი უფრო გრძელია, ვიდრე მალაკა-სინგაპურის სრუტის მარშრუტი. სწორედ ამიტომ, ომბაი-ვეტარის სრუტეების მარშრუტი დასავლეთ-აღმოსავლეთს შორის კომერციული ვაჭრობის უკეთეს ალტერნატივას არ წარმოადგენს. თუმცა, ზოგჯერ ამ მარშრუტს დიდი ზომის ტანკერები იყენებენ სპარსეთის ყურიდან იაპონიაში ტრანზიტის დროს. ომბაი-ვეტარის სრუტეების მარშრუტს იყენებენ ის ხომალდებიც, რომელთაც ავსტრალია-იავის ზღვა/აღმოსავლეთ აზიის მარშრუტი აქვთ.

ომბაისა და ვეტარის სრუტეებს კრიტიკული მნიშვნელობა აქვს აღმოსავლეთ ტიმორისთვის როგორც ქვეყნის საერთაშორისო ვაჭრობისთვის, ისე შიდა ტრანსპორტირებისთვის. ომბაის სრუტეში რეგულარულად ფუნქციონირებს შიდა აღმოსავლეთ ტიმორული საბორნე მომსახურება დილის, ატაუროსა და ოკუსეს შორის. მალაკა-სინგაპურის სრუტეების მეშვეობით კომერციული გადაზიდვების შეფერხების შემთხვევაში ომბაი-ვეტარის მარშრუტს გლობალურ ვაჭრობაში გადამწვყეტი მნიშვნელობა ექნება, განსაკუთრებით აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონისთვის.

სქოლიო

კატეგორია:ინდონეზიის სრუტეები
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის სრუტეები
კატეგორია:ალორის არქიპელაგი
კატეგორია:საერთაშორისო სრუტეები
კატეგორია:ბანდის ზღვა
კატეგორია:მცირე ზოდის კუნძულები