ანდრე ლეო

ანდრო ლეო (, დ. 18 აგვისტო, 1824, ლუზინიანი — გ. 20 მაისი, 1900, პარიზი) — ფრანგი სოციალური და პოლიტიკური აქტივისტი, ფემინისტი, მწერალი, ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
ანდრე ლეო იყო სასამართლოს თანამდებობის პირის, მოგვიანებით ნოტარიუსის ქალიშვილი. მის გარდა ოჯახში შვიდი და-ძმა იყო. კარგი განათლების მიღების შემდეგ იგი დაინტერესდა პოლიტიკით და რადიკალური იდეებით. გაურკვეველია, რა როლი ითამაშა მან 1848 წლის რევოლუციურ მოვლენებში, მაგრამ ის, როგორც ჩანს, რესპუბლიკელებთან იყო დაკავშირებული, რადგან 1851 წელს, საფრანგეთში გადატრიალების შემდეგ, ანდრო ლეო იძულებული გახდა შვეიცარიაში გაქცეულიყო. ლოზანაში იგი დაქორწინდა უტოპისტ-სოციალისტ, გაზეთ „Le Peuple“-ის რედაქტორზე. ორი წლის შემდეგ მას შეეძინა ორი ვაჟი, ანდრე და ლეო, რომელთა სახელები მან თავის ფსევდონიმად აქცია. ოჯახი 1860 წლის ამნისტიის შემდეგ საფრანგეთში დაბრუნდა და დედაქალაქში დასახლდა.

1860-იან წლებში იგი აქტიურად ემხრობოდა სამოქალაქო და პოლიტიკურ ქალთა თანასწორობას. დაუახლოვდა მემარცხენე რესპუბლიკელებსა და სოციალისტებს და მონაწილეობდა ნახევრად ლეგალური სოციალისტური და ფემინისტური ორგანიზაციების საქმიანობაში. ანდრე ლეო იყო პირველი ინტერნაციონალის წევრი. 1866 წელს ფემინისტ აქტივისტთა ჯგუფმა, სახელწოდებით Société pour la Revendication du Droit des Femmes, დაიწყო შეკრება პარიზში, ანდრე ლეოს სახლში. მათ შორის იყვნენ მარია დერემი, ლუიზა მიშელი, ჟიულ სიმონი და სხვები. 1870 წელს პრუსიასთან ომის დროს იგი იყო მონმარტრის სიფხიზლის კომიტეტის წევრი და  ლუიზ მიშელთან ერთად მან დააარსა გაზეთი „La Republique des Travailleurs“.

1871 წლის პარიზის კომუნის დროს იგი მუშაობდა რევოლუციურ გაზეთებში „La Sociale და La Commune“, მონაწილეობდა ქალთა ორგანიზაციების მუშაობაში და მაისის კვირის განმავლობაში იბრძოდა ბარიკადებზე. ბენუა მალონთან ერთად მან გაავრცელა მიმართვა „სოფლების მუშაკებს“ კომუნის მხარდაჭერის თხოვნით (გამოქვეყნდა 1871 წლის 10 აპრილს). კომუნის ჩახშობის შემდეგ იგი გაიქცა ბაზელში და ცხოვრობდა შვეიცარიაში. ანდრე ლეო მხარს უჭერდა ბაკუნისტებს პირველი ინტერნაციონალის წინააღმდეგ ბრძოლაში. იგი არაერთხელ შესულა პოლემიკაში ქალთა ემანსიპაციის შესახებ ინტერნაციონალის ფრანგული განყოფილების ლიდერთან, რომელიც უარყოფითად იყო განწყობილი ქალების პოლიტიკური საქმიანობის მიმართ.

ანდრე ლეომ მონაწილეობა მიიღო აჯანყებაში, რომელმაც საბოლოოდ დაამხო მეორე იმპერიის მთავრობა. როგორც ჟურნალისტი, მან გააკრიტიკა საფრანგეთის მესამე რესპუბლიკის ხელისუფლების ქმედებები.

1878 წლიდან 1881 წლამდე თანამშრომლობდა რუსულ ჟურნალ „Slovo“-სთან. 1880 წელს იგი დაბრუნდა საფრანგეთში და აღარ იღებდა აქტიურ მონაწილეობას საზოგადოებრივ ცხოვრებაში.

შემოქმედება
ანდრე ლეო არის ავტორი სოციალურად ორიენტირებული რომანების „სკანდალური ქორწინება“ (1862, რუსული თარგმანი 1865), „განქორწინება“ (1866, რუსული თარგმანი 1868) და სხვა, სადაც  შეეხო ქალების მიმართ უსამართლო მოპყრობის საკითხებს, მათ დაბალ სოციალურ სტატუსს და გაბატონებულ ქცევით სტერეოტიპებს. მისი წიგნები საფრანგეთის სხვადასხვა რეგიონში და მოგვიანებით საზღვარგარეთ, ქალთა მდგომარეობის გულდასმით შესწავლის შედეგი იყო. ანდრე ლეომ ასევე აღწერა საფრანგეთის სოფლის სცენები ინდუსტრიალიზაციამდე, რაც ასახავს კონტრასტს ხალხურ წეს-ჩვეულებებსა და ინდუსტრიული განვითარებით გამოწვეულ მოვლენებს შორის. რომანი „ალინა-ალი“ (1869, რუსული თარგმანი 1870) და სხვა ეძღვნება ოჯახისა და ქორწინების პრობლემებს. ავტორი არ ფიქრობს ადამიანის ბედნიერებაზე სამუშაო ცხოვრების მიღმა („მისტერ პლიშონის ორი ქალიშვილი“, 1865 წ. და სხვა რომანები). უტოპიური ზღაპარი „მალენპიეს კომუნა“ (1874) იძლევა მცირე მესაკუთრეთა რესპუბლიკის ბუნდოვან გამოსახულებას. დიმიტრი პისარევმა აღიარა ლეოს რომანები, როგორც „...ძალიან ღირსშესანიშნავი და უაღრესად სასარგებლო“.

ანდრე ლეოს შემოქმედებაზე გავლენა მოახდინა ფლორა ტრისტანის შემოქმედებამ. მის წიგნებს ოდესღაც ჟორჟ სანდის ნამუშევრებს ადარებდნენ.

ლიტერატურა
 Советская историческая энциклопедия. В 16 томах. — М.: Советская энциклопедия. 1973—1982. Том 8, 1965.

სქოლიო

კატეგორია:ქალები
კატეგორია:ქალები ევროპაში
კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ფრანგი ქალები საქმიანობის მიხედვით
კატეგორია:ფსევდონიმიანი ქალი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი ქალი მწერლები