აქბუჯაქი (პაზარის რაიონი)

აქბუჯაქი () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 55 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 12 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 255 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
სოფელ აქბუჯაქის ძველი სახელია „მარმანათი“ ან „მელმენათი“.İrfan Aleksiva - İsmail Bucaklişi, Svacoxo - Laz Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2009, s. 110, ISBN  978-605-89094-0-3 1854 წლის ჰენრიხ კიპერტის რუკაზე აღნიშნულია როგორც „მარმანათი“, ხოლო ქართველი ენათმეცნიერის იოსებ ყიფშიძის 1917 წლის სიაში მოხსენიებულია როგორც „მელმენათი“. თუმცა, ყიფშიძემ სოფლის სახელი ასევე ჩაწერა როგორც „მელმანაში“.1854 Kiepert Map of the Caucasus, Armenia, Kurdistan, and Azerbaijan ეს ტოპონიმი თურქულში შევიდა როგორც „მელმენათი“. 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში დაწერილია როგორც „მელმენათი“.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 620.

სოფელი მელმენათი / მარმანათი მდებარეობდა ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა ეს რეგიონი დაიპყრეს 1461 წელს, ტრაპიზონის იმპერიის დამხობის შემდეგ. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის აღწერის მიხედვით, ეს დასახლება ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინის რაიონს. სოფელში, რომელიც ჩაწერილია როგორც „მელმენათი“, ცხოვრობდა 150 ადამიანი 42 ოჯახში. შესაძლებელია, ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას აღნიშნავდა. სოფელში დაფიქსირებული იყო შემდეგი დასაბეგრი პირუტყვი: 77 ცხვარი, 282 თხა, 90 ძროხა და 9 ხარი.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 372-373, ISBN 9789157871117.

სოფელი მელმენათი / მარმანათი პირველი მსოფლიო ომის წლებში რუსეთის ადმინისტრაციის საზღვრებში მოექცა. ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში განხორციელებული კვლევითი ექსპედიციის ჩანაწერებში აღნიშნა, რომ სოფელ მელმენათში ცხოვრობდა 93 ოჯახი 627 ადამიანით.

სოფელი მელმენათი/მარმანათი 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში, რიზეს პროვინციის ათინას რაიონის ჰემშინის თემს ეკუთვნოდა. 1935 წლის საყოველთაო აღწერისას კი „მელმანათის“ სახელით ჩორუჰის პროვინციის ფაზარის რაიონის ცენტრალური თემის ერთ-ერთი სოფელი იყო და მისი მოსახლეობა 666 ადამიანისგან შედგებოდა. ამ დროისთვის ართვინისა და რიზეს პროვინციების ადგილი ჩორუჰის პროვინციამ დაიკავა, ხოლო ათინას რაიონის სახელი პაზარად შეიცვალა.1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 277. რადგან მარმანათი/მელმანათი თურქული არ იყო, სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა და აქბუჯაქი ეწოდა. 1965 წლის საყოველთაო აღწერისას აქბუჯაქის მოსახლეობა 763 ადამიანისგან შედგებოდა და ამ მოსახლეობიდან 265 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

აქბუჯაქში მელმენათის ხევზე მდებარე მელმენათის ხიდის თაღოვანი ნაწილი ნათალი ქვისგან არის აგებული, ხოლო დანარჩენი ნაწილები დაუმუშავებელი ქვებისგან. სოფელში იყო მეჩეთი, რომელიც 1814 წელს აჰმეთ ჰასან უსტამ ააშენა და 1897 წელს მთლიანად დაინგრა.

სქოლიო

კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები