ჰიგაშიამას კულტურა

ჰიგაშიამას კულტურა (იაპონ. 東山文化) — იაპონური კულტურის სეგმენტი, რომელიც მოიცავს სიახლეებს არქიტექტურაში, ვიზუალურ ხელოვნებასა და თეატრში, გვიანდელი მურომაჩის პერიოდის განმავლობაში. კულტურა წარმოიშვა და დაწინაურდა მე-15 საუკუნეში სიოგუნი აშიკაგა იოშიმასა მას შემდეგ, რაც თავისი ვილა მიატოვა დედაქალაქ კიოტოს აღმოსავლეთის გორაკებში (იაპონ. 東山).

 ისტორია 
მარცხნივ|მინი| შოგუნ აშიკაგა იოშიმასა, რომელმაც განავითარა ჰიგაშიამას კულტურა (ტოსა მიცუნობუს ნახატი, მე-15 საუკუნის მეორე ნახევარი).
მე-14 საუკუნის ასიკაგა შოგუნატემ განაახლა იოშინორის დაქვემდებარებაში მყოფი ჩინეთის მინის დინასტიასთან დიპლომატიური მოლაპარაკებები, აშკარად ვასალური ურთიერთობების დამოკიდებულებებით. ჩინურ კულტურასთან ხელმისაწვდომობის საშუალებით, შოგუნატემ შოგუნ იოშიმასას საშუალებით შემოიტანა უკანასკნელი კულტურული ტრენდები, მაგრამ განსხვავებული იაპონური ესთეტიკით. ეს არის ის, რაც ცნობილია, როგორც „ჰიგაშიამას კულტურა“, იოშიმასას გავლენის ცენტრალურობის გამო, და უწოდეს კიოტოს რაიონი, სადაც ააშენა სამალავი. მხოლოდ იოშიმასას არ შეუწყვია ხელი ესთეტიკური განვითარებისთვის, მაგრამ მხატვრული ტალანტები აიყვანა, დააფინანსა და უზრუნველყო ღირებული კრიტიკა.

ძირითადად, ძენ ბუდიზმის იდეალებსა და ესთეტიკაზე დაფუძნებული, განსაკუთრებით იმ ტაძრების ხუთი მთის სისტემის ქვეშ და ვაბი-საბის კონცეფციაზე, ჰიგაშიამას კულტურა ორიენტირებულია ჩადოს (იაპონური ჩაის ცერემონია), იკებანას (ყვავილების მოწყობა), ნოჰ დრამის განვითარებაზე, და სუმი-ე მელნით შესრულებულ ფერწერაზე. ბევრი რამ, რაც დღეს საყოველთაოდ აღიქმება, როგორც იაპონური ძენის ესთეტიკა, ამ პერიოდში წარმოიშვა. ჰიგაშიამას კულტურა ხშირად უპირისპირდება , ხოლო „კიტაიამას კულტურა“ უფრო ადრე, მურომაჩის პერიოდში გამოჩნდა. კინკაკუ-ჯი, „კიტაიამას კულტურის“ წარმომადგენელი, შედარებულია გინკაკუ-ჯისთან, „ჰიგაშიამას კულტურის“ წარმომადგენელთან.
მინი| კურის ინტერიერი, რიოან-ჯის მთავარი შენობა, რომელიც მოიცავს ტრადიციული იაპონური სტილის კულტურის ელემენტებს, როგორიცაა ვაშიცუ (ფუსუმა, ტატამი და შოჯი), სტილიზებულია „ჰიგაშიამას კულტურაში“.
იოშიმასას გარდაცვალების შემდეგ, საპენსიო ვილა, გინკაკუ-ჯის ტაძრად გადაკეთდა (ვერცხლის პავილიონის ტაძარი). ტაძარი მდებარეობს კიოტოს საკიო-კუში და ჰიგაშიამას კულტურული წარმოშობის ცენტრი და ცნობილია თავისი ძენისა და ვაბი-საბის ესთეტიკით. პენსიაზე გასულმა შოგუნმა თავის ვილაში მიიწვია მრავალი მხატვარი, პოეტი და სასამართლო დიდგვაროვანი, რაც ხელს უწყობს მათი ხელოვნების განვითარებას. არტეფაქტების უზარმაზარი და შეუფასებელი კოლექცია გაერთიანდა, რომელიც ცნობილი იყო, როგორც ჰიგაშიამას საგანძური.

 გამორჩეული პიროვნებები 
იმ მოღვაწეთა შორის, რომლებმაც გავლენა მოახდინეს „ჰიგაშიამას კულტურაზე“, მოაზრებიან:

 Sesshū Tōyō - ზენ-ბუდისტი ბერი და მხატვარი.
 Kanō Masanobu - კანოს ფერწერის სკოლის დამფუძნებელი.
 Sen no Rikyū - იაპონური ჩაის ცერემონიის ოსტატი.
 Zeami Motokiyo - ნოოს თეატრის ოსტატი დრამატურგი.
 Sōgi - რენგას პოეზიის ოსტატი.

 მაგალითები 
The Tōgu-Dō-ის შენობის სტრუქტურა მოიცავს შოინის სტილის ოთახს, რომელსაც ეწოდება Dōjinsai. თავდაპირველად, შენობას იატაკზე ჰქონდა ჩაშენებული ბუხარი და ამის გამო, Dōjinsai ითვლება ჩაის ოთახისთვის განკუთვნილი ოთახის ყველაზე ძველ არსებულ ნიმუშად.

ამ პერიოდში არსებობდა მრავალი არქეოლოგიური ინოვაცია, რომელიც გამოფენილი იყო გინკაკუ-ჯიში, კერძოდ, რომელიც მოგვიანებით მე-17 საუკუნის არქიტექტურის შოინის სტილის ბირთვი ელემენტი გახდა. ელემენტებიდან ერთ-ერთი იყო ტოკონომა, პატარა ხალიჩა, რომელშიც გრაგნილებია ჩამოკიდებული და ყვავილები ან სხვა პატარა ნივთები, ოთახის ესთეტიკური შეგრძნების გასაუმჯობესებლად. მელნის დიდი მხატვარი Sesshū Tōyō-მ დიდი დრო გაატარა გინკაკუ-ჯიში და ამ პერიოდში ასევე დაიბადა იაპონური ფერწერის კანო-სკოლა, ისევე როგორც ჩანოიუ ჩაის ცერემონიის ადრეული ვერსია. ჩაის ცერემონიები კიდევ უფრო ფორმალური გახდა სენ ნო რიკიუს მიერ მე-16 საუკუნეში.

 მნიშვნელოვანი თარიღი 
მინი| კარესანსუი რიონ-ჯი
გამორჩეული თარიღები ამ პერიოდში მოიცავს:

 1482 წლის 21 თებერვალი (ბუმეი 14, მე-2 თვის მე-4 დღე): დაიწყო ვერცხლის პავილიონის მშენებლობა.
 1490 წლის 27 იანვარი (ენტოკუ 2, 1-ლი თვის მე-7 დღე): ყოფილი შოგუნი იოშიმასა გარდაიცვალა 56 წლის ასაკში თავის ჰიგაშიამა-დონოს სამკვიდროში, Titsingh, p. 361., რომელიც აღნიშნავდა ჰიგაშიამა ბუნკას დასასრულის დასაწყისს.

 მაგალითები 
„ჰიგაშიამას კულტურის“ მაგალითები მოიცავს:

 არქიტექტურა 

 გინკაკუ და ჯიშო-ჯის ბაღი
 კარესანსუი რიონ-ჯი
 დაიზენ-ინის კარესანსუი

 კალიგრაფია და ფერწერა 

 Sesshū-ის ხედი Ama-no-Hashidate (კიოტოს ეროვნული მუზეუმი);
 Zhou Maoshu Appreciating Lotuses, ჩამოკიდებული გრაგნილი Kanō Masanobu (კიუშუს ეროვნული მუზეუმი);
 Tosa Mitsunobu-ის Seikōji engi emaki (ტოკიოს ეროვნული მუზეუმი).

 იხილეთ აგრეთვე 

 იაპონიის კულტურა
 იაპონური არქიტექტურა

 სქოლიო 

 ლიტერატურა 

 "Higashiyama Bunka", JAANUS: Japanese Architecture and Art Net Users System.
 Keene, Donald. (2003). Yoshimasa and the Silver Pavilion: The Creation of the Soul of Japan. New York: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-13056-1; OCLC 52268947
 Titsingh, Isaac, ed. (1834), [Siyun-sai Rin-siyo/Hayashi Gahō, 1652], Nipon o daï itsi ran; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland.
 Sansom, George Bailey. (1943). "Japan: A Short Cultural History". New York: Appleton Century Crofts, Inc.
 Steiner, Evgeny. (2014). Zen-Life: Ikkyu and Beyond. Cambridge Scholars Publishing. ISBN 978-1-4438-5400-9.
კატეგორია:იაპონური კულტურა