ელიზაბეთ ელსტობი

ელიზაბეთ ელსტობი (დ. 29 სექტემბერი, 1683 — გ. 3 ივნისი, 1756)Gretsch 2007. — „საქსონელი ნიმფა“, ანგლოსაქსების პიონერი მკვლევარი. პირველი ადამიანი, ვინც ძველი ინგლისური ენის გრამატიკა, თანამედროვე ინგლისურ ენაზე გადმოთარგმნილი გამოაქვეყნა. 

 ცხოვრება 
ელსტობი დაიბადა და გაიზარდა ნიუკასლში, ქუეისაიდში, და მერი ასტელ ნიუკასლელის მსგავსად, დღესდღეობით ერთ-ერთ პირველ ინგლისელ ფემინისტად მიიჩნევა. ის იყო ვაჭარი რალფისა და მისი მეუღლის, ჯეინ ელსტობის (ჰოლის) რვა შვილიდან ნაბოლარა.მამამისი რომ გარდაიცვალა, გოგონა ხუთი წლის იყო, დედა კი სამი წლის შემდეგ დაკარგა. დედამისი გარდაცვალებამდე მოუწოდებდა, რომ მეცნიერი გამხდარიყო, რადგან თავად ჯეინი ქალთა განათლების დიდი მხარდამჭერი გახლდათ.  რვა წლის ასაკში ელიზაბეთი უკვე სრულად ფლობდა ლათინურ გრამატიკას.

ელიზაბეთმა რვა ენა შეისწავლა, და ანგლოსაქსთა კვლევების პიონერი გახდა, რაც იმ პერიოდში ქალისთვის უპრეცედენტო მიღწევა იყო. ორივე მშობლის გარდაცვალების შემდეგ დაობლებული ელსტობი დეიდამ და ბიძამ, კენტერბერის სასულიერო პირმა, გაზარდეს. ბიძამისი ქალების განათლებას ზიზღით უყურებდა, და თვლიდა, რომ "ქალისთვის ერთი ენაც საკმარისი იყო", მაგრამ დეიდამ მას ფრანგულის სწავლის უფლება მისცა. დორის მერი სტენტონი გოგონას განათლებას უმეტესად მის ძმას, უილიამ ელსტობს (1673–1715) აწერს. ის თავის მხრივ ჯერ ეტონში, შემდეგ კემბრიჯში სწავლობდა, საბოლოოდ კი ეკლესიაში დამკვიდრდა. დის მსგავსად, უილიამი მეცნიერი და სწავლული იყო, და როჯერ აშამის 1703 წლის წერილებს აკორექტირებდა. ელიზაბეთი მასთან ერთად ოქსფორდში 1696 წლიდან, ხოლო ლონდონში 1702 წლიდან ცხოვრობდა. მოზარდობისას ძმამ მას მეცნიერთა მცირე, მაგრამ ენთუზიაზმით სავსე წრე გააცნო, რომლებიც ანგლოსაქსთა ისტორიასა და კულტურაზე მუშაობდნენ. უილიამმი ელიზაბეთს ახასიათებდა, როგორც "ჩემი სწავლის ლაღ და დაუღალავ თანამგზავრს".

ადრეული ინგლისური ენისადმი მისი მეცნიერული ინტერესის ფარგლებში, ელსტობი თანამშრომლობდა და მიმოწერა ჰქონდა მეცნიერებთან, როგორებიც იყვნენ ჰამფრი უენლი და ჯორჯ ჰიკსი. იგი ჰიკსს მისმა ძმამ გააცნო. ელიზაბეთი მუშაობდა უონლისთან, რათა შეემუშავებინა შრიფტი საკუთარი 1715 წლის ინგლისურ-საქსონური ენის გრამატიკის საფუძვლებისათვის, და ამ პერიოდში გამოცდილი მწიგნობარი და ფაქსიმილისტიც გახდა. „როჩესტერის ტომის“ („Textus Roffensis“) მის მიერ შედგენილი ფაქსიმილე ბრიტანეთის ბიბლიოთეკაში ინახება. ელსტობი ძველ-ინგლისურად დაწერილი პაულუს ოროზიუსის წიგნის „ისტორია პაგანების წინააღმდეგ“  („Historiae adversus paganos“) პირველი რედაქტორი იყო, რომლის თარგმანიც ხშირად ალფრედ დიდს მიეწერება. 

ლონდონში, ელსტობმა, 1708 წელს მადლენ დე სკუდერის „ესე დიდების შესახებ“ და 1709 წელს „ინგლისურ-საქსონური ქადაგება წმინდა გრიგოლის შობის შესახებ“ თარგმნა. ორივე ნამუშევარი ეძღვნება დედოფალ ანას, რომელიც ფემინისტური მოძრაობის ერთ-ერთ წამომწყებად მიიჩნევა. 

1702 წლიდან ელსტობი, მერი ასტელის გრემოცვში მყოფ ინტელექტუალების წრეს მიეკუთვნებოდა. მათ მერის დამფინანსებლები მოუძებნეს „ინგლისურ-საქსონური ენის გრამატიკის საფუძვლების“ (1715) გამოსაქვეყნებლად. წინასიტყვაობამ, „ბოდიში ჩრდილოეთის სიძველენის შესწავლისათვის“, როგორც ჩანს მწერალი და სატირისტი ჯონათან სვიფტი შეაწუხა და დიდი როლი ითამაშა მისი შეხედულებების ცვლის პროცესში. 

1715 წელს, ძმის გარდაცვალების შემდეგ, ელიზაბეთი უილიამის მიერ აღებულ ვალებში ჩაფლული და უსახლკარო დარჩა.  მან სცადა ჩელსიში ქალთა სკოლის შექმნა, და მიუხედავად იმისა, რომ იმდენი მოსწავლე მიუვიდა, რომ „ჭამის დროც აღარ ჰქონდა“, მათ კვირაში ძალიან მცირე გადასახადს სთხოვდა, და სკოლა ექვს თვეში დაიხურა.  1718 წელს ის ლონდონსა და მევალეებს გაექცა, და თავისი წიგნები და ნახევრად-დასრულებული თარგმანები დატოვა, რომლებიც ახლა ბრიტანეთის ბიბლიოთეკაში ინახება. მან საკუთარი დოკუმენტები მეგობარს ანდო, რომელიც დასავლეთ ინდოეთში გაემგზავრა და დოკუმენტები დაკარგა. 

ელსტობი ბოლოს ევეშამში, ვორესტერშირის სოფელში მოხვდა. იგი იქ მრავალი წლის განმავლობაში, მეგობრებზე დამოკიდებული ცხოვრობდა, მართავდა პატარა სკოლას და საკუთარ თავს ფრენსის სმიტს ეძახდა.  მისი ადგილსამყოფელი მეცნიერთა საზოგადოებისთვის 1735 წლამდე უცნობი იყო.

1738 წლის შემოდგომაზე, ელსტობმა მდიდარი მარგარეტ ბენტინკი, პორტლანდის ჰერცოგინია გაიცნო. ის ამ ქალბატონის შვილების გუვერნანტად აიყვანეს, და ამ მისიას სიკვდილამდე პირნათლად ასრულებდა. ელიზაბეთი 1756 წლის 3 ივნისს, ბულსტროდ პარკში, ბუკინგემშირში, 73 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მის ერთ-ერთ უკანასკნელ წერილში ვკითხულობთ: „ეს არ იყო ხანა, როდესაც რაიმე ტიპის განათლების წახალისება ხდებოდა“.

ის წმინდა მარგარეტის ეკლესიის ბაღში, უესტმინისტერში დაკრძალეს.John Chambers, Biographical Illustrations of Worcestershire (1820), p. 347
ლიტერატურა



რესურსები ინტერნეტში


სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1683
კატეგორია:გარდაცვლილი 1756
კატეგორია:ინგლისელი ფემინისტები
კატეგორია:ინგლისელი ენათმეცნიერები
კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ივნისი