ელიზაბეტ გოლდშმიდტი

ელიზაბეტ გოლდშმიდტი (, დ. 22 სექტემბერი, 1912, ფრანკფურტი, პრუსია — 6 მაისი, 1970) — ებრაული წარმოშობის გენეტიკოსი, გენეტიკის პროგრამის დამფუძნებელი  იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტში. მას უწოდებენ „ისრაელში გენეტიკის დარგის დამფუძნებელ დედას“.

ადრეული წლები და განათლება
გოლდშმიდტის სახელი და გვარი დაბადებისას იყო ელიზაბეტ ვექსლერი. იგი დაიბადა გერმანიაში, ფრანკფურტში, მართლმადიდებელ ებრაულ ოჯახში, 1912 წლის 22 სექტემბერს. მან 1932 წელს დაიწყო ფრანკფურტის უნივერსიტეტში მედიცინის შესწავლა, მაგრამ მას შემდეგ რაც ჰიტლერი მოვიდა გერმანიის ხელისუფლებაში, მან მომდევნო წელს მიატოვა სწავლა და გადავიდა ლონდონში, ინგლისში. იქ ელიზაბეტ გოლდშმიტმა განაგრძო ბოტანიკისა და ზოოლოგიის შესწავლა და 1936 წელს მიიღო ბაკალავრის ხარისხი. შემდეგ იგი ემიგრაციაში წავიდა იერუსალიმში მეუღლესთან ჯოზეფ გოლდშმიდტთან ერთად. მან მიიღო დოქტორის ხარისხი იერუსალიმის ებრაულ უნივერსიტეტში 1942 წელს დისერტაციით „ქირონომიდების ციტოლოგიური კვლევები“.

კარიერა
იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტის დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ, ელიზაბეტ გოლდშმიდტი გახდა ზოოლოგიის განყოფილების უმცროსი ასისტენტი. 1950 წელს იგი დააწინაურეს უნივერსიტეტში გენეტიკის ლექტორად და იმავე წელს მიიღო სტიპენდია უმაღლესი განათლების ქალთა ამერიკული ასოციაციისგან. ამ სტიპენდიამ მას საშუალება მისცა გამგზავრებულიყო ამერიკის შეერთებულ შტატებში ერთი წლით, სადაც ელიზაბეტ გოლდშმიდტი მუშაობდა თეოდოსიუს დობჟანსკის და კურტ შტერნის ლაბორატორიებში. 1951 წელს იერუსალიმის ებრაულ უნივერსიტეტში დაბრუნების შემდეგ მან განაახლა გენეტიკის კვლევა და დაიწყო ამ საგნის სწავლება სამედიცინო უნივერსიტეტის სტუდენტებისთვის. 1961 წელს ხაიმ შიბასთან და რაფაელ ფალკთან ერთად მოაწყო კონფერენცია ადამიანის პოპულაციის გენეტიკაზე, ხოლო 1963 წლისთვის თავის სტუდენტებთან ერთად დააარსა ებრაულ უნივერსიტეტში გენეტიკის ლაბორატორია (მოგვიანებით გენეტიკის დეპარტამენტი). ის ასევე მუშაობდა ტირზა კოენთან, რათა დაეარსებინა პირველი გენეტიკური კონსულტაციის კლინიკა ისრაელში ჰადასას ჰოსპიტალში. გოლდშმიდტის ინტერესი გენეტიკით ადამიანის დაავადებები უკვე პრიორიტეტული იყო. მან გააფართოვა ადამიანის გენეტიკის კვლევითი პროექტი. მან დაიწყო „ტეი-საქსის“ დაავადების გავრცელების კვლევა, რომელიც ითვლებოდა „მემკვიდრეობით ებრაულ დაავადებად“. მალე მისი მთავარი საზრუნავი მემკვიდრულ ჰემოლიზურ დაავადებებზე გამახვილდა, რომლებიც ფართოდ იყო გავრცელებული ზოგიერთ ებრაულ საზოგადოებაში. 1960-იან წლებში გოლდშმიდტმა განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმო ქურთისტანის ებრაულ თემებში შეჯვარების საკითხს. ზოგიერთი ჰემოლიზური დაავადება ძალზე გავრცელებული იყო ამ თემებში, რაც დაკავშირებულია გენეტიკური მატარებლების გაზრდილ წინააღმდეგობასთან მალარიის მიმართ.

კვლევები
კარიერის დასაწყისში გოლდშმიდტმა ყურადღება გაამახვილა გარკვეული ორგანიზმების ადაპტაციაზე ექსტრემალურ მარილიან პირობებში.მან შეისწავლა ქაღალდის ქრომატოგრაფიის ტექნიკა 1953 წელს ერნსტ ჰადორნის ლაბორატორიაში ვიზიტისას და გამოიყენა იგი თავის კვლევაში. იგი ასევე დაინტერესებული იყო ადამიანის დაავადებების გენეტიკური საფუძვლის შესწავლით, როგორიცაა Tay-Sachs დაავადება.

პირადი ცხოვრება და გარდაცვალება
ელიზაბეტ გოლდშმიდტს და მის მეუღლეს ჯოზეფ გოლდშმიდტს შეეძინათ ორი შვილი, ვაჟი ელიზერ გოლდშმიდტი და ქალიშვილი ემიმა ბენ-მენახემი. ელიზაბეტ გოლდშმიტმა თავი მოიკლა 1970 წლის 6 მაისს.

სქოლიო

კატეგორია:აზიელი ქალები საქმიანობის მიხედვით