მარუჯა მალო

მარუჯა მალო (, სრული სახელი ანა მარია გონსალეს მალო (Ana María González Mallo), დ. 5 იანვარი, 1902, ვივერო, ლუგო — გ. 6 თებერვალი, 1995, მადრიდი) — ესპანელი მხატვარი, ჯგუფის „Generation of '27“-ის წევრი.

ბიოგრაფია
მარუჯა მალო დაიბადა გალიციაში, ის იყო თოთხმეტი შვილიდან მეოთხე და მოქანდაკე კრისტინ მალოს უფროსი და. ბავშვობიდან უყვარდა ჟურნალებიდან ილუსტრაციების გადახატვა. 1922 წელს იგი ჩაირიცხა მადრიდის სახვითი ხელოვნების სამეფო აკადემიაში და სწავლობდა 1926 წლამდე. მადრიდში იგი შეუერთდა შემოქმედებით ჯგუფს „Generation of '27“, რომელშიც შედიოდნენ სალვადორ დალი, გრეგორიო პრიეტო, ფედერიკო გარსია ლორკა, მარგარიტა მანსო, ლუის ბუნიუელი, მარია სამბრანო, რაფაელ ალბერტი და სხვები.

1927 წელს იგი შეუერთდა მხატვრებისა და მოქანდაკეების ჯგუფს, რომელიც ჩამოყალიბდა ალბერტო სანჩესის და ბენჯამინ პალენსიის გარშემო. გაიცნო მიგელ ერნანდესი და ილუსტრაცია გაუკეთა მის წიგნს „ჩაუქრობელი სხივი“. ორტეგა ი გასეტმა, რომელმაც 1928 წელს ნახა მისი ნამუშევრები, მოაწყო მხატვრის ნამუშევრების გამოფენა თავის ჟურნალ „Revista de Occidente“ რედაქციაში. მალიოს ამ პერიოდის ნახატები მიჰყვებოდა ახალი ობიექტურობისა და მაგიური რეალიზმის მიმდინარეობას (როგორც ეს განსაზღვრა ფრანც როხმა 1925 წელს).

1932 წელს იგი სტიპენდიით ჩავიდა პარიზში, სადაც გაიცნო ანდრე ბრეტონის (ელუარ, მაგრიტი, მაქს ერნსტი, მირო) და პაბლო ნერუდას სიურრეალისტების წრის წარმომადგენლები. მალოს პირველი გამოფენა 1932 წელს პარიზში, პიერ ლოების გალერეაში გაიმართა. ეს იყო მხატვრის სიურეალისტური პერიოდის დასაწყისი. მალოს სტილი იმდენად შეიცვალა და ისეთ ოსტატობას მიაღწია, რომ თავად ბრეტონმა 1932 წელს იყიდა ნახატი სახელწოდებით „საფრთხობელა“. მხატვრებს შორის მეგობრობა იზრდება, ბრეტონი მალოს აცნობს ჟან კასოუს, პაბლო პიკასოს, ჯოან მიროს, არაგონს, ჟან არპს და შემოქმედებით ჯგუფს „აბსტრაქცია-კრეატიულობა“.

მადრიდში დაბრუნებულმა მალომ მასწავლებლობა დაიწყო და დაინტერესდა კერამიკით. სიურრეალისტებთან ერთად მონაწილეობას იღებდა გამოფენებში ლონდონსა და ბარსელონაში. მხატვრის შემოქმედებაში იწყება ეტაპი, როდესაც იგი ინტერესდება ბუნების გეომეტრიული და შინაგანი წესრიგით. ის აყალიბებს ისეთ ცნებებს, როგორიცაა ცოცხალი ჩონჩხის მათემატიკა და დაინტერესებულია გეომეტრიის პრინციპებზე დაფუძნებული უნივერსალური ენის შექმნათ, რომელიც შეესაბამება ხოაკინ ტორეს-გარსიას კონსტრუქციულ პრინციპებს.Ruben Tani (2009). «Joaquín Torres-García: Constructivismo, semiología y mitología»

ამ დროისთვის მალიო იმდენად ცნობილი გახდა, რომ საფრანგეთის მთავრობამ მისი ერთ-ერთი ნახატი თანამედროვე ხელოვნების ეროვნული მუზეუმის კოლექციისთვის იყიდა.

სამოქალაქო ომმა მას გალიციაში მოუსწრო, საიდანაც გადავიდა პორტუგალიაში (ამ პერიოდის მისი კერამიკული ნამუშევრების უმეტესობა განადგურდა). მას დაეხმარა მისი მეგობარი გაბრიელა მისტრალი ბუენოს-აირესში ჩასვლაში, რომელმაც მიიღო მოწვევა ხელოვნების მეგობართა ასოციაციისგან ლექციების სერიის წასაკითხად ესპანური ხელოვნების პოპულარულ თემაზე. არგენტინაში მარუჯა მალო დაუახლოვდა ჟურნალ „Sur“-ის წრეს, გაიცნო ბორხესი და მისი და ნორა, მეგობრობდა რამონ გომეს დე ლა სერნასთან (1942 წელს მან დაწერა მალოს გამოფენის კატალოგის წინასიტყვაობა). მხატვარი ცხოვრობდა ურუგვაის და არგენტინას შორის და გამოფენილი იყო პარიზსა და ნიუ-იორკში.

ხუან პერონის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ (1943), მალო ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადავიდა, იქიდან კი 1965 წელს დაბრუნდა ესპანეთში და დასახლდა მადრიდში. ოდესღაც ომამდელი სიურეალიზმის ერთ-ერთმა მთავარმა ფიგურამ, მალომ დაკარგა მთელი პოპულარობა სამშობლოში და მისი საზოგადოებრივი ცხოვრება თითქოს სადღაც გაქრა. მაგრამ მხატვარს ეს არ ადარდებს, იგი მადრიდში Calle Nuñez de Balboa-ზე დასახლდება და სიმბოლურად კიდევ ერთხელ ხატავს „Revista de Occidente“-ს გარეკანს.

1979 წელს მალომ თავისი ბოლო ფერწერული პერიოდი, Los moradores del vacío („სიცარიელის მკვიდრნი“), დაიწყო. მხატვარი იმ დროს სამოცდაჩვიდმეტი წლის იყო, მაგრამ ის მაინც ინარჩუნებდა სიცოცხლისუნარიანობა, რაც მას მთელი ცხოვრების მანძილზე ახლდა.

აღიარება
1980-იან წლებში მალოს ჰქონდა რამდენიმე გამოფენა და დაჯილდოვდა ოქროს მედლით სახვით ხელოვნებაში მიღწეული დამსახურებისთვის (1982) და მადრიდის პრიზით პლასტიკური ხელოვნებისთვის. 1990 წელს მან მიიღო მადრიდის საზოგადოების ოქროს მედალი, ხოლო 1991 წელს — გალიციის მედალი. 1992 წელს, მხატვრის 90 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, მადრიდის გილერმო დე ოსმას გალერეამ გამოფენა გამართა, რომელშიც პირველად იყო წარმოდგენილი მისი გადასახლების დროს დახატული ნახატების სერია. 1993 წელს სანტიაგო-დე-კომპოსტელაში გაიმართა დიდი რეტროსპექტიული გამოფენა, რომლითაც გაიხსნა ახალი გალისიური თანამედროვე ხელოვნების ცენტრი. მოგვიანებით გამოფენა ბუენოს-აირესის სახვითი ხელოვნების ეროვნულ მუზეუმს გადაეცა.

1995 წლის 6 თებერვალს მარუჯა მალო მადრიდში, ოთხმოცდასამი წლის ასაკში გარდაიცვალა.

2018 წელს მალოს ნამუშევრები გამოიფინა ნიუ-იორკში MARUJA MALLO PAINTINGS 1926-1952 პროექტის ფარგლებში Ortuzar Projects-ში ტრაიბეკაში, ნიუ-იორკში.

ხსოვნა
ვივეროში, მხატვრის მშობლიურ ქალაქში, იგეგმება მუდმივი მუზეუმისა და ცენტრის აშენება მისი ნამუშევრების შესასწავლად.
მარუჯა მალოს სახელს ატარებს გამზირი მადრიდის რაიონში, ჰორტალეზაში. ქუჩები ქალაქებში, როგორიცაა ალმერია, ესტეპონა და მერიდა ასევე ატარებს მხატვრის სახელს.

ლიტერატურა
 Corredoira Lopez P. Maruja Mallo. Santiago de Compostela: Centro de arte contemporanea de Galicia, 1993.
 Fuera de orden: mujeres de la vanguardia española: Madrid, 10 de febrero — 18 de abril de 1999: María Blanchard, Norah Borjes, Maruja Mallo, Olga Sacharoff, Ángeles Santos, Remedios Varo. Madrid: Fundación Cultural MAPFRE Vida, 1999
 Congreso sobre Maruja Mallo. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia, Consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo, 2003
 Ferris J.L.V. Maruja Mallo: la gran transgresora del 27. Madrid: Temas de Hoy, 2004
 Zanetta M.A. La otra cara de la vanguardia : estudio comparativo de la obra artística de Maruja Mallo, Ángeles Santos y Remedios Varo. Lewiston: Edwin Mellen Press, 2006.

რესურსები ინტერნეტში
 Maruja Mallo: biografía y análisis crítico
 На сайте Женщины модерной эпохи
 Биография, фотографии

სქოლიო

კატეგორია:ქალები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით