მოჰამედ ამინ დიდი

სუმუვულ ამერ მოჰამედ ამინ დჰოშიმეინაა კილეგეფაანუ (; დ. 20 ივლისი, 1910 – გ. 19 იანვარი, 1954), უფრო მეტად ცნობილია, როგორც მოჰამედ ამინ დიდი — მალდიველი პოლიტიკოსი, მალდივების პირველი პრეზიდენტი და მთავრობის მეთაური 1953 წლის 1 იანვრიდან 21 აგვისტომდე. ამინ დიდი ასევე იყო პირველი მალდივური სამთავრობო სკოლის, მაჯიდჰიის სკოლის ხელმძღვანელი 1946-1953 წლებში.

ამინ დიდი იყო მალდივში პირველი პოლიტიკური პარტიის „რაიითუნგე მუთაგადდიმ პარტიის“ (სახალხო პროგრესული პარტია) ლიდერი. მისი პოლიტიკური პროგრამა მოიცავდა ქვეყნის მოდერნიზების მცდელობებს, მათ შორის ქალთა უფლებების გაუმჯობესებას, განათლებას,Xavier Romero-Frias, The Maldive Islanders, A Study of the Popular Culture of an Ancient Ocean Kingdom. Barcelona 1999,  თევზის საექსპორტო ინდუსტრიის ნაციონალიზაციას და თამბაქოს მოწევის აკრძალვას.

ამინ დიდი თანამდებობაზე დანიშნა მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში, როდესაც ქვეყანა იტანჯებოდა მასობრივი შიმშილისაგან და გამოფიტული იყო რესურსებისგან.

ადრეული ცხოვრება
ამინი იყო ათირეგეის აჰმედ დოშიმეინაას და როანუგეის აიშათ დიდის ძე. მამის მხრიდან იგი ჰურაის დინასტიის შთამომავალი იყო. 1920 წელს იგი გაემგზავრა ცეილონში (დღევანდელი შრი-ლანკა) და სწავლობდა კოლომბოს წმინდა იოსების კოლეჯში. 1928 წელს წავიდა ინდოეთში, სწავლის გასაგრძელებლად, ალიგარჰის მუსლიმურ უნივერსიტეტში, ერთი წლის შემდეგ დაბრუნდა მალდივში. მისი მეუღლე იყო ფათჰიმათ საიდი და მისი ერთადერთი შვილი — ანაბეელა ამეენა მოჰამედ ამინი.

პოლიტიკური კარიერა
1947 წლის 1 იანვარს დაინიშნა პრემიერ-მინისტრად და გადადგა 1953 წლის 2 სექტემბერს. პრემიერ-მინისტრობს პერიოდში დაწერა სარეკლამო ბროშურა სახელწოდებით „ქალბატონებო და ბატონებო: მალდივის კუნძულები“, რომელშიც უცხოელებს აწვდიდა ინფორმაციას მალდივის ცხოვრების, კულტურისა და ეკონომიკის შესახებ.

1931 წელს ამინი დაინიშნა დამფუძნებელ კრებაში, რომელიც სულთან მუჰამედ შამსუდინნ III-მ მოიწვია ქვეყნის პირველი წერილობითი კონსტიტუციის შესამუშავებლად. შემდეგ იკავებდა სხვადასხვა სახელმწიფო თანამდებობებს: გადასახადების დეპარტამენტის უფროსი, მალდივის საფოსტო განყოფილების ხელმძღვანელი, ვაჭრობის, ფინანსთა (1942-1952 წწ.) და საგარეო საქმეთა (1944-1953 წწ.) მინისტრი, ასევე იყო მალდივის პირველი პარლამენტის წევრი.

რევოლუცია
მალდივის ყოველდღიური გაზეთის „მიჰაარუ“-ს ანგარიშის თანახმად, გამოაშკარავდა, რომ იბრაჰიმ ზაქი, მოჰამედ ზაქი და იბრაჰიმ ნასირი იყვნენ გადატრიალების ორგანიზატორები, რომლებმაც მიიწვიეს ვიცე-პრეზიდენტი იბრაჰიმ მუჰამედ დიდი, რომელმაც შეთავაზება მიიღო. იბრაჰიმ დიდი შეუერთდა გუნდს ამინის სახელმწიფო ფონდების მართვის მიმართ უკმაყოფილებით. გადატრიალების დღეს მან დაკეტა ოფისის კარი, გამოაცხადა პირები, რომლებიც უნდა დაეკავებინათ — ისინი ყველა ამინის ახლო მეგობრები იყვნენ. გაიმართა სპეციალური კრება, სადაც ამინ დიდის მიმართ გამოცხადდა უნდობლობის ოქმი, რომელმაც დროებით გადასცა ყველა უფლებამოსილება იბრაჰიმ დიდის. ამინი იმ დროს იმყოფებოდა შრი-ლანკაში სამედიცინო მკურნალობაზე და არ იცოდა მომხდარი, სანამ არ მიიღო წერილი იბრაჰიმ დიდისგან, რომელიც არ იუწყებოდა მის გადაყენებაზე. ამინი სასწრაფოდ გამეგზავრა მალეში, სადაც იბრაჰიმ დიდიმ და ფაამლუდჰეირი კილეგეფაანუმ წაიყვანეს დჰუნიჰუში, სადაც მან არმიას უბრძანა ამინის ცემა. შემდეგ იგი გადაიყვანეს ვიჰამანაფუშში, სადაც გარდაიცვალა ჯანმრთელობის გართულებების გამო.

ოჯახი
ამინ დიდს ჰყავდა ერთი შვილი ანაბეელა ამეენა მოჰამედ ამინი. მისი შვილიშვილი ამენ ფაისალი  იყო მალდივის თავდაცვისა და ეროვნული უსაფრთხოების მინისტრი. სხვა შვილიშვილები არიან იბრაჰიმ ფაისალი, ფარაჰანაზ ფაისალი და აიშათ შუვეიქარი. მისი დედის სახელი იყო აიშათ დიდი, მამის სახელი - აჰმედ დოშიმეიაა კილეგეფაანუ.

სქოლიო

კატეგორია:მალდივის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:მალდივების პრეზიდენტები