ელის ნილი

ელის ნილი (, დ. 28 იანვარი, 1900, პენსილვანიის შტატი, აშშ – გ. 13 ოქტომბერი, 1984, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი მხატვარი, აღიარებული პორტრეტის ოსტატი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1900 წლის 28 იანვარს პენსილვანიაში (აშშ). 1918 წელს, საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ, ელისმა ჩააბარა გამოცდა და, რათა მშობლებისთვის დახმარება გაეწია, დაიწყო მუშაობა მაღალანაზღაურებად კანცელარიულ თანამდებობაზე. სამი წლის განმავლობაში ის მუშაობდა და პარალელურად ესწრებოდა საღამოს სამხატვრო კურსებს ფილადელფიაში (აშშ).

1921 წელს ჩაირიცხა ქალებისთვის განკუთვნილ დიზაინის სკოლაში (Moore College of Art & Design). 

კუბა
1920-იან წლებში ცხოვრობდა კუბაზე. 1924 წელს ელის ნილი ჩესტერ სპრინგსის საზაფხულო სკოლაში (რომელსაც PAFA მართავდა) შეხვდა კარლოს ენრიკესს, კუბელ მხატვარს, რომელიც მაღალ ფენას ეკუთვნოდა. წყვილი 1925 წლის 1 ივნისს, პენსილვანიის ქალაქ კოლუინში დაქორწინდა. მალე ნილი ჰავანაში გადავიდა საცხოვრებლად ენრიკესის ოჯახთან ერთად.

ჰავანაში ის თბილად მიიღო კუბის ავანგარდულმა წრემ, რომელშიც ახალგაზრდა მწერლები, მხატვრები და მუსიკოსები იყვნენ გაერთიანებული. სწორედ ამ გარემოში ჩამოუყალიბდა ნილის პოლიტიკური ცნობიერება და სოციალური თანასწორობისადმი ერთგულება, რაც მთელი ცხოვრების განმავლობაში გაჰყვა.

მოგვიანებით, ნილი ამბობდა, რომ მისი პირველი პერსონალური გამოფენა ჰავანაში გაიმართა, თუმცა ამ ფაქტის დასადასტურებლად არ არსებობს არც თარიღები და არც ადგილის შესახებ მონაცემები.

1927 წლის მარტში მან ქმართან ერთად მონაწილეობა მიიღო Belllas Artes-ის მე-12 სალონზე. გამოფენაში ასევე მონაწილეობდნენ კუბური ავანგარდული მოძრაობის წარმომადგენლები: ედუარდო აბელა, ვიქტორ მანუელ გარსია ვალდესი, მარსელო პოგოლოტი და ამელია პელაესი.

ამ პერიოდში ნილს ჰავანაში შვიდი მსახური ჰყავდა და მდიდრულ სასახლეში ცხოვრობდა.

1959 წელს მონაწილეობა მიიღო ფილმში, რომელიც ჯეკ კერუაკის სცენარის მიხედვით იყო გადაღებული — „Pull My Daisy“. იმის გამო, რომ ფილმში საკუთარ თავს ასახიერებდნენ ბიტ-კულტურის ლეგენდარული წარმომადგენლები — პოეტი ალენ გინსბერგი, მხატვარი ლარი რივერსი და მუსიკოსი დევიდ ამრამი – ფილმი იმ პერიოდის თაობის ერთგვარ სიმბოლოდ იქცა. იგი რეჟისორმა რობერტ ფრენკმა გადაიღო მხატვარ-რეალისტ ალფრედ ლესლისთან ერთად.

ელის ნილი გარდაიცვალა ნიუ-იორკში, 1984 წლის 13 ოქტომბერს.

შემოქმედება
ელის ნილის, როგორც მხატვრის, ფორმირება XX საუკუნის 30-იან წლებში მიმდინარეობდა. ამ წლებში მან შექმნა მემარცხენე ინტელიგენციის წარმომადგენლების მრავალი პორტრეტი, თუმცა მათი ნაწილი არ შემორჩენილა.

1965 წელს ნიუ-იორკის გრეჰემ გალერეაში გამართული მისი პორტრეტების გამოფენამ დიდ წარმატებას მიაღწია. ფართო აღიარება ელის ნილმა 70-იანი წლების შუა პერიოდში მოიპოვა. ამ დროის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია ენდი უორჰოლის პორტრეტი.

ბევრი კრიტიკოსი ამ პორტრეტს ნილის შემოქმედების მწვერვალად მიიჩნევს. ნამუშევარზე გამოსახულია ტანსზევით შიშველი ენდი უორჰოლი დახუჭული თვალებით.

ელის ნილი მის სიცოცხლის ბოლო წელს გადაიღო ფოტოგრაფმა რობერტ მეპლთორფმა, რომელმაც მისი ფოტოპორტრეტი შექმნა. საინტერესოა, რომ ამ ფოტოზეც მხატვარს თვალები დახუჭული აქვს.

ელის ნილის შემოქმედებას მიეძღვნა დოკუმენტური ფილმი „Alice Neel“, რომლის პრემიერა 2007 წლის იანვარში გაიმართა. ფილმი  მხატვრის შვილიშვილმა, რეჟისორმა ენდრიუ ნილმა, გადაიღო.

1981 წელს მოსკოვში გაიმართა გამოფენა, სადაც ნილის 85 ნამუშევარი იყო წარმოდგენილი.

გალერეა

ლიტერატურა
 Мартыненко Н. В. Живопись США XX века. Пути развития. Киев, 1989. С.66-73.
 Hills, Patricia (1995). «Alice Neel», Harry N Abrams, Inc., New York. ISBN 0810913585.
 Hoban, Phoebe (2010). The Art of Not Sitting Pretty, St. Martin’s Press, New York. ISBN 0312607482.
 Walker, Barry, et al., Alice Neel: Painted Truths, Museum of Fine Arts, Houston. ISBN 0300163320.
 Allara, Pamela (1991): Alice Neel. Exterior Interior. Medford, MA. Tufts University Art Gallery. ISBN 1-880593-00-9.
 Baur, Jack (1986): Alice Neel. Drawings and watercolors. New York. Robert Miller Gallery. ISBN 0944680143.
 Carr, Carolyn (2002): Alice Neel’s women. Mirror of identity. New York. Rizzoli. ISBN 0-8478-2434-9. ISBN 0847824802
 Chase, Linda (2001): Duos. Alice Neel’s double portraits. Naples FL. Naples Museum of Art. ISBN 0970515820.
 Peyton, Elizabeth. Alice Neel: Pictures of People. Berlin: Galerie Aurel Scheibler, 2007
 Bauer, Denise. «Alice Neel’s Feminist and Leftist Portraits of Women», Feminist Studies, vol. 28, no. 2 (summer 2002), pp. 375 – 95.
 Hemingway, Andrew. Artists on the Left. American Artists and the Communist Movement 1926—1956. Newhaven, CT., and London: Yale University Press, 2002.

სქოლიო

კატეგორია:ქალები აშშ-ში
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები პერიოდის მიხედვით
კატეგორია:ქალი მხატვრები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები