ჯოვანა ფრატელინი

ჯოვანა ფრატელინი (, დ. 1666, ფლორენცია — გ. 18 აპრილი, 1731, ფლორენცია) — ფლორენციელი ბაროკოს მხატვარი. ის იყო ტოსკანას დიდი ჰერცოგინიას, ვიტორია დელა როვერეს ფროელინა.

ცხოვრება და შემოქმედება
დაიბადა ფლორენციაში, როგორც ჯოვანა მარმოჩინი კორტესი. იგი 1685 წელს დაქორწინდა გილიანო ფრატელინზე და მისი გვარი მიიღო.Fortune, Jane, and Linda Falcone. Invisible Women:. Florence: Florentine, 2010. Print. ფრატელინი სწავლობდა მხატვრობასა და მუსიკას ჰერცოგის პატრონაჟით, მანამდე კი — ლივიო მეჰუსთან და პიეტრო დანდინთან. მუშაობდა სხვადასხვა ტექნიკით: ზეთი, პასტელი, მინანქარი და ცარცი.Jeffares, Neil, «Louis Vigée», Dictionary of pastellists before 1800,
London, 2006; online edition  , accessed/update
01-24-2014/12-01-2013. იგი ძირითადად ცნობილია თავისი პორტრეტებით, მაგრამ ასევე ხატავდა მითოლოგიურ და ისტორიულ თემებზე, როგორიცაა „ლუკრეციას სიკვდილი“ (არ შემორჩენილა).

მან მინიატურული მხატვრობა სრულყოფილად შეისწავლა ანტონ დომენიკო გაბიანთან. 1706 წელს ფრატელინი ფლორენციული დიზაინის აკადემიაში ჩაირიცხა და 1710 წელს გახდა მისი სრულუფლებიანი წევრი.

 პორტრეტების მხატვრობა და შეკვეთები 
ჯოვანა ფრატელინის პორტრეტული ნამუშევრები მისი წარმატების ტრამპლინი იყო და მისი მოდელები ითვლებოდა მე-18 საუკუნის დახვეწილობის განსახიერებად.«Pastels by Giovanna Fratellini.» AWAF. N.p., n.d. Web. 28 Jan. 2014. <>. მისი ნამუშევრები წარმოადგენდა მე-18 საუკუნის კეთილშობილური და სათნო დახვეწილობის მაგალითს. ფრატელინის ჩეილია პაცის (1720) გამოსახვა, „ბავშვი-ქალბატონის“ სერიის ნაწილიდან, ასახავს კეთილშობილურ ახალგაზრდა გოგონებს ზრდასრულ პოზებში, ზრდასრული თვისებებითა და მახასიათებლებით. მხატვარს პრინცმა ფერდინანდომ რამდენიმე ისტორიული და მითოლოგიური ნამუშევარი შეუკვეთა პასტელში.

პორტრეტების გარდა, ფრატელინი დოკუმენტირებულია, როგორც კოზიმო III-ის რელიგიური მხატვარი. მან შეკვეთილ ნამუშევრებში 15-მდე სკუდი მიიღო თითოეული დასრულებული პასტელით შესრულებული პორტრეტისთვის. ვიოლანტეე ბეატრიქს ფონ ბაიერნმა, სიენის გუბერნატორმა და ტოსკანის მემკვიდრე პრინცის ფერდინანდო დე მედიჩის მეუღლემ, მას დაავალა მაღალი წრის ქალბატონის პორტრეტების შექმნა. ფრატელინიმ აიღო შეკვეთა  ცნობილი წრის ქალბატონების ხსოვნის უკვდავსაყოფად.

ვიოლანტა ბეატრიქსმა ჯოვანნა ფრატელინი ბოლონიაში გაგზავნა, რათა დაეხატა მარია სობესკა, განდევნილი ჯეიმს ფრენსის ედუარდ სტიუარტის ცოლი. მოგვიანებით, ჯეიმს სტიუარტმა მოითხოვა შვილების პორტრეტების დახატვაც. ბოლონიაში ყოფნის შემდეგ, ფრატელინი ვენეციაში გაემგზავრა ვიოლანტა ბიტრიქსის, ტერეზა კუნგუნდ სობესკაიას (1676-1730) და დეიდა მარია კლემენტინის პორტრეტების დახატვის მიზნით. ფატელინი ხშირად შედარებულია ვენეციელ მხატვრ როზალბა კარიერასთან (1675-1757). ვენეციაში ყოფნის დროს იგი შეხვდა როზალბას. აღინიშნა, რომ ფატელინი აღფრთოვანებული იყო როზალბა კარიერათი და მისი სტუმართმოყვარეობით.

მედიჩის ვილაში (რომელიც იტალიის მეფის რეზიდენცია იყო იმ მოკლე დროში, როდესაც ფლორენცია იტალიის დედაქალაქი იყო) ფლორენციის გარეთ მდებარეობს, რომელიც ინახავს ფრატელინის ზოგიერთ ყველაზე ცნობილ პასტელის ნამუშევარს. მისი მრავალი ნამუშევარი, რომელიც საცავში (Uffi Storage) ინახება,  ელოდება რესტავრაციას. მისი პასტელების დიდი რაოდენობა, რომელიც დამზადებულია მედიჩის ოჯახის შეკვეტით, მდებარეობს უფიცის პორტრეტების კოლექციაშია.

 მასწავლებელი და მენტორი 
ტოსკელი მხატვრები მიესალმნენ ფრატელინს. მთელი თავისი ცხოვრების განმავლობაში ის თავის მხატვრულ გამოცდილებას უზიარებდა რამდენიმე მხატვარს, მათ შორის ყველაზე გამორჩეულს მარია მადალენა გოზი ბალდაჩის და ვიოლანტა ბეატრის სირიეს ჩეროტის, ფლორენციელ მხატვარს. ვიოლანტემ დაიკავა ფრატელინის ადგილი, როგორც სასახლის  მხატვარი, მისი გარდაცვალების შემდეგ.

 ავტოპორტრეტი 
ჯოვანა ფრატელინის ავტოპორტრეტი (1720 წ.) ინახება უფიცის მუზეუმში, სადაც ის გამოფენილია ვაზარის დერეფანში. მიუხედავად იმისა, რომ მხატვარი გამოსახულია ზეთის საღებავებით და მუშაობს მინიატურულ პორტრეტზე, ნამუშევარი შესრულებულია პასტელში. ფრატელინი თავის თავს ასახავს როგორც მიმზიდველ და ცოცხალ შუახნის ქალს, სადაც ჩანს მისი ენერგია და ხიბლი.Greer, Germaine. The Obstacle Race: The Fortunes of Women Painters and Their Work. New York: Farrar, Straus, Giroux, 1979. Print. ფრატელინის საყვარელი ატრიბუტები — ფრიალა ლენტები — ნაზად ამშვენებს გამოსახულებას. ნახატში ის მუშაობს მისი შვილის ლორენცო ფრატელინის პორტრეტზე. სამწუხაროდ, ლორენცო დედაზე ორი წლით ადრე გარდაიცვალა. შვილთან, ლორენცოსთან ერთად, ფრატელინი ასწავლიდა ვიოლანტ ბეატრის სირიესს.

კულტურაში
ემის ჯილდოს მფლობელი PBS სატელევიზიო დოკუმენტური ფილმი (2013 წლის ივნისი) „უხილავი ქალები, ფლორენციის დავიწყებული მხატვრები“, ეფუძნება დოქტორ ჯეინ ფორტუნის ამავე სახელწოდების წიგნს,Theflorentinepress.com. The Florentine Press, n.d. Web. June 2013. <http://www.theflorentinepress.com/invisible-women-wins-emmy-award/ >. და შეიცავს პასაჟს ჯოვანა ფრატელინის შესახებ, როგორც მხატვარი ქალის მაგალითი, რომელიც ასწავლიდა სხვა ქალებს ფლორენციაში, ბაროკოს ეპოქაში.Invisible Women: Forgotten Artists of Florence (documentary). 2012. WFYI Productions, producer Todd Gould. Indianapolis: Indiana. სატელევიზიო გადაცემა, სადაც უჩვენებენ ათასობით ქალის ნამუშევარს, რომლებიც ინახება ფლორენციის მუზეუმებში, მათ შორის ფრატელინის მრავალი პასტელი და პორტრეტი, ნათლად ასახავს „შემოქმედებით კავშირებს და უწყვეტობას მხატვრებს ჯოვანა ფრატელინის, ვიოლანტ სირიეს ჩეროტისა და ანა ბაჩერინი პიატოლს შორის“.

ლიტერატურა
 An Enamelled Portrait by Giovanna Fratellini, Marvin Chauncey Ross. The Burlington Magazine for Connoisseurs, Vol. 89, No. 536 (Nov., 1947), pp. 314+316-317
 Grove Encyclopedia of Art, abstract.
 Seeing Ourselves: Women’s Self-Portraits, Frances Borzello, p. 62.

სქოლიო

კატეგორია:ქალები ათასწლეულის მიხედვით
კატეგორია:ქალები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები საუკუნის მიხედვით
კატეგორია:ქალი მხატვრები
კატეგორია:ქალი მხატვრები ეროვნების მიხედვით