მარგარეტ პრუსიელი

პრუსიის პრინცესა მარგარეტი (დ. 22 აპრილი, 1872 - გ. 22 იანვარი, 1954) — ფრიდრიხ მესამისა და ვიქტორია ბრიტანელის უმცროსი ქალიშვილი. იმპერატორ ვილჰელმ მეორის უმცროსი და. გათხოვდა პრინც ფრიდრიხ ჩარლზ ჰესენელზე, ფინეთის მომავალ მეფეზე, რაც მას ფინეთის დედოფლად აქცევდა, ფრიდრიხი რომ 1918 წლის 14 დეკემბერს არ გადამდგარიყო. 1926 წელს ისინი ჰესეს ლანდგრაფი და ლანდგრაფინია გახდნენ. წყვილს ექვსი ვაჟი შეეძინა, და მათგან სამი ომიანობაში გარდაიცვალა - ორი პირველ მსოფლიო ომში, ხოლო ერთი მეორე მსოფლიო ომში.

ბავშვობა
პრინცესა მარგარეტ პრუსიელი ფრიდრიხ მესამის, გერმანიის იმპერიის ტახტის მემკვიდრისა და პრინცესა ვიქტორიას, ბრიტანეთის დედოფალ ვიქტორიას უფროსი ქალიშვილის რვა შვილიდან ნაბოლარა იყო. დაიბადა 1872 წლის 22 აპრილს, ჰოენცოლერნების ახალ სასახლეში, პოტსდამში. ნათლობისას თავი ხავსის მსგავსი მოკლე ღინღლით ჰქონდა დაფარული, რის გამოც „მოსის“ ( „ხავსიანს“) ეძახდნენ.Pakula, An Uncommon Woman, p. 298 ოფიციალურ სახელად მარგარეტ ბეატრის ფეოდორა დაარქვეს; იტალიის პრინცესა მარგერიტა და ბრაზილიის იმპერატორი პედრუ II მისი ნათლიები იყვნენ.Longo, James McMurtry. Isabel Orleans-Bragança: the Brazilian princess who freed the slaves. Jefferson: McFarland & Company, 2008, p.192

პრინცესა მარგარეტი პრივილეგიურ ცხოვრებასა და ფორმალურობაში აღიზარდა.Petropoulos, Royals and the Reich, p. 34 დებთან, პრინცესა ვიკტორიასა და პრინცესა სოფიასთან ერთად, ის ძალიან იყო მიჯაჭვული მშობლებზე და უფროსი და-ძმების, ვილჰელმ მეორის, პრინცესა შარლოტასა და პრინცი ჰენრის შეხედულებებს სრულიად არ იზიარებდა. მამის გარდაცვალების შემდეგ დედასთან ჯანსაღი ურთიერთობა შეინარჩუნა. ცნობილი იყო როგორც კაიზერ ვილჰელმის დებიდან ყველაზე პოპულარული, და ოჯახის წევრების უდიდეს უმრავლესობასთან მეგობრობდა. იყო გაერთიანებული სამეფოს მეფე ჯორჯ მეხუთისა და რუსეთის იმპერატრიცა ალექსანდრას ბიძაშვილი. ზრდასრულ ასაკში მას დეიდამისს, პრინცესა ალისას ამსგავსებდნენ. 

 ქორწინება 
მარგარეტს პრინცი მაქსიმილიან ფონ ბადენი შეუყვარდა,Petropoulos, Royals and the Reich, p. 35 მაგრამ როდესაც მის გრძნობებს არ უპასუხეს, მეორე არჩევანზე - მაქსის ახლო მეგობარ პრინც ფრიდრიხ ჩარლზზე შეჩერდა. ისინი 1893 წლის 25 იანვარს, ბერლინში დაქორწინდნენ, მარგარეტის მშობლების ქორწინების წლისთავზე.Pakula, An Uncommon Woman, p. 557  

ქორწინებისას, პრინც ფრიდრიხ ჩარლზს ჰესენ-კასელის სახლის მემკვიდრის წოდება ჯერ არ ჰქონდა მინიჭებული.Petropoulos, Royals and the Reich, p. 33 ეს პოზიცია მის უფროს ძმას, ლანდგრაფ ალექსანდრე ფრედრიხს ეკავა, რომელმაც ტიტული 1920-იანებში დათმო, რომ დაბალი წრის ქალი მოეყვანა ცოლად. პრინც ფრიდრიხ ჩარლზს „მის უდიდებულესობას“ უწოდებდნენ, ხოლო პრინცესა მარგარეტს „სამეფო უდიდებულესობას“. ეს ტიტულარული განსხვავება 1925 წელს, პრინცის ლანდგრაფად და საგვარეულოს მფლობელად დანიშვნის შემდეგ აღმოიფხვრა.

ცოლ-ქმარი ერთმანეთის შორეული ნათესავები იყვნენ - მათ საერთო დიდი ბაბუა - პრუსიის მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ მესამე ჰყავდათ. მარგარეტის ძმა ვილჰელმი ამ ქორწინებას ეწინააღმდეგებოდა, რადგან სიძის სოციალურ მდგომარეობას მეტად „უნმიშვნელოდ“ თვლიდა კაიზერის დისათვის. მიუხედავად ამისა, მოგვიანებით მისი დაყოლიება მოხერხდა, რადგან მისივე სიტყვებით, თავად მარგარეტი „თანაბრად უმნიშვნელო“ გახლდათ.Packard, p. 295 ქორწინება ძალიან წარმატებული გამოდგა. პრინცი სიდედრის საყვარელ სიძედ ითვლებოდა. 1901 წელს, დედის გარდაცვალების შემდეგ, პრინცესა მარგარეტმა მემკვიდრეობით ფრიდრიხშოფის ციხე-სიმაგრე მიიღო. მიუხედავად იმისა რომ უჩვეულო იყო, ქმარს ცოლის სახლში ეცხოვრა, მარგარეტს დედამისის რეზიდენციის მოწესრიგება სურდა, რის გამოც ოჯახი ციხე-სიმაგრეში გადასახლდა.

1918 წელს, მარგარეტის მეუღლე დამოუკიდებელი ფინეთის სამეფო ტახტის შეთავაზებას დათანხმდა, მაგრამ პირველ მსოფლიო ომში გერმანიის დამარცხების შედეგად, მასზე უარი თქვა.

 ოჯახური ტრაგედიები 
მარგარეტის უფროსი ვაჟები, ფრიდრიხ ვილჰელმი და მაქსიმილიანი, პირველი მსოფლიო ომის ბრძოლებში დაიღუპნენ. პრინცი მაქსიმილიანი, მარგარეტის მეორე და საყვარელი ვაჟი, 1914 წლის ოქტომბერში, როდესაც ენას ახლოს მსახურობდა, მძიმედ დაიჭრა და მალევე გარდაიცვალა.Petropoulos, Royals and the Reich, p. 43 ის კაესტრის სოფლის მაცხოვრებლებმა საიდუმლოდ დამარხეს. სოფლის მღვდელი საფლავის ამოცნობაზე იქამდე უარს ამბობდა, სანამ გერმანელებმა ბელგია არ დატოვეს. მაქსის უმცროსი ძმა, ვოლფგანგი ბრიტანეთის ხელისუფლებას დაეხმარა და ძმის სხეული ოჯახში დააბრუნა. პრინცესა მარგარეტის უფროსი ვაჟი, ფრიდრიხ ვილჰელმი, 1916 წლის 12 სექტემბერს, კარა ორმანში, რუმინეთში, ბრძოლისას დაიღუპა.Petropoulos, Royals and the Reich, p.44

მისი ვაჟებიდან ორმა, ფილიპემ და კრისტოფმა ნაციზმი მიიღეს, და მარგარეტმა ადოლფ ჰიტლერი ჩაიზე დაპატიჟა. ფილიპე პრინცესა მაფალდაზე, იტალიის მეფე ვიტორიო ემანუელე მესამის ქალიშვილზე დაქორწინდა.Petropoulos, Royals and the Reich, p. 75 ის ჰიტლერის პირად დამხმარეებში ჩაწერეს, რომ კომუნიკაცია ნაცისტ გერმანიასა და ფაშისტ იტალიას შორის გაემარტივებინათ. როდესაც პრინცმა თავისი შეცდომა გაიაზრა, პარტიის დატოვება სცადა, მაგრამ ვერ მოახერხა. მან თავისი პოზიცია და თანხები ებრაელების პასპორტების გაყალბებისათვის გამოიყენა, რომ ისინი ნიდერლანდებში გადასულიყვნენ. ამავდროულად, საზოგადოების წინაშე, განაგრძობდა ნაცისტურ მოღვაწეობას და რამდენჯერმე გაიგზავნა იტალიაში, ჰიტლერის პირადი მისიებით. როდესაც იტალიამ ნაცისტურ გერმანიასთან მოკავშირეობის ურთიერთობა გაწყვიტა, მან პირადად მოახსენა ეს ფიურერს. განრისხებული ჰიტლერის შურისძიება ფილიპეს დაატყდა თავს, რომელიც პოლიტიკური ტყვეების საკონცენტრაციო ბანაკში გაამწესეს. მისი მეუღლე მაფალდა ბუხენვალდში გადაიყვანეს, სადაც ის დაბომბვაში დასახიჩრებული მკლავის ამპუტაციით გამოწვეული სისხლდენით გარდაიცვალა.Petropoulos, Royals and the Reich, p. 303

მარგარეტის მეხუთე ვაჟი, კრისტოფი, ნაცისტური გერმანიის დიდი მხარდამჭერი იყო, მაგრამ სტალინგრადის ბრძოლის შემდეგ, გამწარებულმა, რომ მას უფრო დიდი როლი არ ეძლეოდა ამ ყველაფერში, მმართველობის კრიტიკა დაიწყო.Petropoulos, Royals and the Reich, p. 307 კრისტოფმა ჰაიდრიხის, მისივე სიტყვებით „საშიში და სასტიკი კაცის“ მკვლელობის შესახებ განაცხადა, რომ „უმშვენიერესი ამბავი იყო, რომელზე უკეთესიც დიდი ხანია არ სმენოდა.“ ის თვითმფრინავის ავარიულად დაშვების გამო, ფორლის მახლობლად, 1943 წლის 7 ოქტომბერს დაიღუპა.Petropoulos, Royals and the Reich, p. 308 მას ცოლად ჰყავდა პრინცესა სოფია, საბერძნეთისა და დანიის პრინც ფილიპის და. ფილიპი 1947 წელს დაქორწინდა გაერთიანებული სამეფოს ტახტის მემკვიდრეზე, და 1952 წელს, გახდა პრინცი ფილიპი, ედინბურგის ჰერცოგი, დედოფალ ელისაბედ მეორის ქმარი. 

მარგარეტმა ომში კიდევ ერთი ოჯახის წევრი, რძალი, პრინცესა მარია ალექსანდრა, ვოლფგანგის მეუღლე დაკარგა, როდესაც ის და შვიდი სხვა ომის დამხმარე მუშა ქალი დაბომბვისას, ფრანკფურტში, 29-30 იანვარს, 1944 წელს დაიღუპნენ.Petropoulos, Royals and the Reich, p. 317 მათ მიერ სამალავად გამოყენებული სარდაფი სახლის სიმძიმის ქვეშ ჩაინგრა.Petropoulos, Royals and the Reich, p. 318

მარგარეტი, როგორც მატრიარქი, ამ ყველაფრის ცენტრში იყო. მეორე მსოფლიო ომის განმავლობაში და მის შემდეგაც, ის ზრდიდა თავის მრავალ შვილიშვილს და ცდილობდა ფრიდრიხშოფში ოჯახური ერთობა შეენარჩუნებინა.

 უკანასკნელი წლები 
ლანდგრაფინია მარგარეტს 1945 წლის შემდეგ მძიმე დრო დაუდგა; მას 2 მილიონი ფუნტის ღირებულების საოჯახო სამკაულები მოჰპარეს.Petropoulos, Royals and the Reich, p. 344 მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, ამერიკული ოკუპაციისას, ფრიდრიხშოფი ოფიცრების კლუბად იქცა. პრინცესას ვაჟმა, ვოლფგანგმა, რომელსაც სამკაულების ბედი ადარდებდა, ისინი სასახლის სარდაფში დაფლა.Petropoulos, Royals and the Reich, p. 344 1945 წლის 5 ნოემბერს, კაპიტანმა კატლინ ნაშმა ეს სამკაულები იპოვა და მომავალ მეუღლე ჯეკ დურანტთან და დევიდ ვოტსონთან ერთად, ძვირფასეულობა გერმანიიდან გაიტანა.Petropoulos, Royals and the Reich, p. 345 1946 წელს, პრინცესა მარგარეტმა ეს დანაკარგი აღმოაჩინა, როდესაც ოჯახი პრინცესა სოფიას მეორე ქორწინებისათვის ემზადებოდა. ფრანკფურტის პოლიციამ მძარცველები 1951 წელს დააკავა, ოჯახს კი დანაკარგის მხოლოდ 10% დაუბრუნდა.Petropoulos, Royals and the Reich, p. 349 

ლანდგრაფინია მარგარეტი, უკანასკნელი ცოცხალი შვილი იმპერატორ ფრიდრიხ მესამისა და უკანასკნელი შვილიშვილი იმპერატორ ვილჰელმ პირველისა, 1954 წლის 22 იანვარს, კრონბერგში, 81 წლის ასაკში გარდაიცვალა.Pakula, An Uncommon Woman, p. 599 

შვილები
ლანდგრაფინია მარგარეტსა და მის ქმარ ფრიდრიხ ჩარლზ ჰესენელს ექვსი ვაჟი ჰყავდათ, მათგან ოთხი ტყუპ-ტყუპად დაბადებული:
 პრინცი ფრიდრიხ ვილჰელმი ჰესენ-კასელისა (დ. 24 ნოემბერი, 1893 - გ. 12 სექტემბერი, 1916), დაიღუპა პირველ მსოფლიო ომში.
 პრინცი მაქსიმილიანი ჰესენ-კასელისა (დ. 20 ოქტომბერი, 1894 - გ. 13 ოქტომბერი, 1914), დაიღუპა პირველ მსოფლიო ომში.
 პრინცი ფილიპე ჰესენ-კასელისა (დ. 6 ნოემბერი, 1896 - გ. 25 ოქტომბერი, 1980) 1925 წელს დაქორწინდა პრინცესა მაფალდა სავოიელზე, ჰყავდა შვილები.
 პრინცი ვოლფგანგი ჰესენ-კასელისა (დ. 6 ნოემბერი 1896 - გ. 12 ივლისი, 1989), დაქორწინდა მარია ალექსანდრა ფონ ბადენზე. 
 პრინცი რიჩარდ ვილჰელმ ლეოპოლდი ჰესენ-კასელისა (დ. 14 მაისი 1901 - გ. 11 თებერვალი, 1969). 
 პრინცი კრისტოფი ჰესენ-კასელისა (დ. 14 მაისი, 1901 - გ. 7 ოქტომბერი, 1943), დაქორწინდა სოფია ბერძენ-დანიელზე. დაიღუპა მეორე მსოფლიო ომში. 

არქივები
მარგარეტის პირადი დოკუმენტები და წერილები ჰესენის სახლის არქივებშია შემონახული, ეხენცელში, გერმანიაში. 

ლიტერატურა
 Henri van Oene, Genealogy of the Royal Family of Prussia, 13 May 1998, 18 September 2011 <Genealogy of the Royal Family of Prussia>.
 Pakula, Hannah, An Uncommon Woman, Simon & Schuster, New York, 1995, 
 Petropoulos, Jonathan, Royals and the Reich, Oxford University Press, New York, 2006, 
 Van der Kiste, John, The Prussian Princesses: Sisters of Kaiser Wilhelm II, Fonthill, 2014

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1872
კატეგორია:გარდაცვლილი 1954
კატეგორია:პრუსიის პრინცესები
კატეგორია:ჰოენცოლერნები
კატეგორია:ვიქტორიასა და ალბერტის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 22 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 იანვარი