კუიატაა

კუიატაა — სუბ-არქტიკული სასოფლო-სამეურნეო ლანდშაფტი გრენლანდიის სამხრეთ რეგიონში. ეს არის პირველი ცნობილი მაგალითი სოფლის მეურნეობისა არქტიკაში და უძველესი მტკიცებულება ძველი ნორდიკული კულტურის გავრცელებისა ევროპის ფარგლებს გარეთ. ამ რეგიონში X-დან XV საუკუნეებამდე და XVIII საუკუნიდან დღემდე არსებულმა უნიკალურმა თანაარსებობამ სოფლის მეურნეობასა და ზღვის ძუძუმწოვრებზე ნადირობას შორის განაპირობა ამ რეგიონის შეტანა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში 2017 წელს.

ისტორია
ყველაზე ადრეული ცნობილი არქეოლოგიური ნაშთები კუიატაადან თარიღდება ძვ. წ. III ათასწლეულით, დაწყებული არქტიკის პატარა ინსტრუმენტების ტრადიციით და გაგრძელებული საქაქისა და დორსეტის კულტურებით, სამხრეთ გრენლანდიიდან გაქრობამდე. X საუკუნეში ნორმანებმა დაიწყეს ჩამოსვლა სამხრეთ გრენლანდიაში, ერიკ წითურის ხელმძღვანელობით. კუიატაის რეგიონში მიაგნეს რა სოფლის მეურნეობისთვის შესაფერის ღრმა ფიორდებს, მათ სწრაფად დააარსეს პატარა ფერმერული დასახლებები, ამ ტერიტორიას კი ეისტრიბიგდი (აღმოსავლეთის დასახლება) უწოდეს. თუმცა, ნორმანების სასოფლო-სამეურნეო პრაქტიკა გრენლანდიაში განსხვავდებოდა სხვაგან არსებულისგან, უფრო მეტი აქცენტით ნადირობაზე, ვიდრე მარცვლეულის წარმოებაზე (სავარაუდოდ, რეგიონში მორჟებისა და სელაპების სიუხვის გამო), ასევე თხების მოშენებით ცხვრების ნაცვლად. ასევე აშენდა საირიგაციო სისტემები საქონლის გამოსაკვებად, რომელთაგან ზოგიერთი დღემდე შემორჩა როგორც ჩრდილოეთ ატლანტიკაში ერთადერთი გადარჩენილი შუა საუკუნეების საირიგაციო სისტემები.

აყვავების პიკზე, XIII საუკუნეში, ეისტრიბიგდს ჰყავდა საკუთარი ეპისკოპოსი და მოიცავდა 200-300 ფერმას. ამ პერიოდში თულეს ხალხი მიგრირდა გრენლანდიაში და კონტაქტში შევიდა ნორმანებთან. თანაარსებობის ეს პერიოდი შესაძლოა 250 წელი გაგრძელებულიყო. XV საუკუნისთვის ნორმანების სოფლები კუიატააში გაქრა და გრენლანდიაში სოფლის მეურნეობის მცირე ნიშნები მომდევნო რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში აღარ შეინიშნებოდა, 1780-იან წლებამდე, როდესაც ინუიტმა ქალმა, ტუპერნამ და მისმა ნორვეგიელმა მეუღლემ, ანდერს ოლსენმა, დაიწყეს ფერმის მოწყობა იგალიკუში, შუა საუკუნეების ეპისკოპოსის ყოფილ რეზიდენციაში. ეს ტერიტორია მას შემდეგ უწყვეტად მუშავდება.

სქოლიო

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები დანიაში