მარი-გაბრიელ კაპე

მარი-გაბრიელ კაპე (დ. 6 სექტემბერი, 1761 — გ.  1 ნოემბერი, 1818) — ფრანგი ნეოკლასიკოსი მხატვარი. 

მოკრძალებულ საცხოვრებელ პირობებში დაბადებული მხატვრის ადრეული ნამუშევრები და პროფესიული მიმართულებით მიღებული განათლების პირველი ეტაპების შესახებ ინფორმაცია არ მოიპოვება, თუმცა ცნობილია, რომ 1781 წელს ის პარიზში ჩადის, და ცნობილი ფრანგი მხატვრის, ადელაიდ ლაბილ-გიარის მოსწავლე ხდება. კაპეს განსაკუთრებით იტაცებდა პორტრეტების ხატვა, მუშაობდა როგორც ზეთის საღებავებით, ასევე აკვარელით - როგორც დიდი ფორმატის ტილოებზე, ასევე მინიატურულზე.

 ცხოვრება 
მარი-გაბრიელ კაპე ლიონში, 1761 წლის 6 სექტემბერს დაიბადა,For a complete monograph on Capet's life, see Arnauld Doria, Gabrielle Capet, Paris: Les Beaux-Arts, 1934. და ბავშვობაში მის ქალაქში არსებულ ხატვის საჯარო სკოლაში დადიოდა. XVIII საუკუნის საფრანგეთში, სამეფო ხელოვნების აკადემია პასუხისმგებელი იყო მხატვრების მომზადებასა და სალონებში მათი ნამუშევრების გამოფენაზე - ნამუშევრებისა, რომელთა უმრავლესობა ბურბონთა მონარქიის მიერ განდიდებულ გმირულ ფასეულობებს ქადაგებდა. საფრანგეთის რევოლუციამდე სამეფო ხელოვნების აკადემია ოფიციალური მხატვრული პრაქტიკის ცენტრალური დაწესებულება გახლდათ, და მასში მხოლოდ საუკეთესოთა შორის საუკეთესო ქალი მხატვრები ხვდებოდნენ − გოგონათა რაოდენობა მთელ აკადემიაში ოთხამდე იყო შეზღუდული.Laura Auricchio, "Self-Promotion in Adélaïde Labille-Guiard's 1785 "Self Portrait with Two Students", The Art Bulletin, Vol. 89, No. 1 (March 2007) 1781 წელს, ოცი წლის კაპე პარიზში გადასახლდა და ადელაიდ ლაბილ-გიარის (1749 – 1803), ნეოკლასიკოსი მხატვრის მოსწავლე გახდა (რომელმაც, თავად, სამეფო ხელოვნების აკადემიაში 1783 წელს ჩააბარა).

კაპემ თავისი ადრეული ნამუშევრები „Exposition de la jeunesse“-ზე („ახალგაზრდათა გამოფენაზე“) 1781 და 1783 წლებში გაიტანა, მოგვიანებით კი, საფრანგეთის რევოლუციის შემდეგ, ისინი თავიდან გახსნილ სალონში გამოფინა.  მისი ნამუშევრები მოიცავდა მინიატურულ ნახატებს, ზეთის საღებავებით შესრულებულ ტილოებსა და პასტელებით შესრულებულ ნამუშევრებს. დამთვალიერებლის ყურადღება განსაკუთრებით მიიქცია ხელოვანის მიერ ნამუშევრების კოლორიტის ვირტუოზულმა ფლობამ.Delia Gaze, "Capet, Gabrielle", Dictionary of Women Artists (1997: Fitzroy Dearborn Publishers) პასტელით შესრულებული ნამუშევრების თითქმის აბსოლუტური უმრავლესობა პორტრეტის ჟანრს განეკუთვნებოდა, თუმცა ცნობილია, რომ 1808 წელს კაპეს ისტორიული ჟანრის მხატვრადაც მოიაზრებდნენ.Charles Landon "Salon de 1808", Journal des Arts, des Sciences, et de Littérature, no. 170. 10 Frimaire an 10, p. 65.Heller, Nancy G., Women Artists: An Illustrated History, Abbeville Press, Publishers, New York 1987  მის დამკვეთებს შორის იყვნენ სამეფო ოჯახის რამდენიმე წევრი, პარიზის მაღალი ფენის წარმომადგენლები და  სხვა მაღალ სოციალურ საფეხურზე მყოფი პირები. მათ შორის დრამატურგი ჟოზეფ შენიერი და ადვოკატი პიერ-ნიკოლას ბერიერი. 

კაპე და ლაბილ-გიარი არა მხოლოდ კოლეგები, არამედ ახლო მეგობრებიც იყვნენ. მარი-გაბრიელი მასწავლებლის სახლში, ლუვრში, ლაბილ-გიარის სიკვდილამდე ცხოვრობდა, მაშინაც კი, როდესაც ადელაიდი 1799 წელს, მხატვარ ფრანცის ვინსენტზე გათხოვდა. მარი-გაბრიელი მისი გარდაცვალების შემდეგაც არ გადასულა სახლიდან, და დაქვრივებულ ფრანცის ვინსენტთან განაგრძო ცხოვრება. ეს უკანასკნელი 1816 წელს გარდაიცვალა, რის შემდგომაც კაპემ განსვენებული წყვილის უძრავი ქონება შეიძინა. 

მარია-გაბრიელი 1818 წელს, პარიზში გარდაიცვალა.

 ნამუშევრები 
ხელოვნის შემოქმედებითი მემკვიდრეობის დიდ ნაწილს მინიატურული პორტრეტები შეადგენს. მათი  უმეტესობა, ერთი დიდი კოლექციის სახით, ლუვრშია დაცული. ამ კოლექციაში შედის მადამ მარტინ დე ლესეპსის, მადამ ელიზაბეტის - ლუი მეთექვსმეტის დის, და მადმუაზელ მარსის პორტრეტები. 
მიუხედავად იმისა, რომ კაპეს ნამუშევრების მხოლოდ მცირე ნაწილია ცნობილი, მას ელიზაბეთ-ფილიპინელ-მარი-ჰელენ დე ფრანსის რამდენიმე მინიატურული პორტრეტი მიეწერება. მადამ ელიზაბეთი ასევე ხშირად იყო ლაბილ-გიარის ნამუშევრების ცენტრალური ფიგურაც. ხელმოუწერელი მინიატურა, რომელიც სავარაუდოდ მადამ ელიზაბეთს გამოხატავს, ლუვრის მუზეუმში ინახება. მინიატურაზე გამოსახულია ქალი თეთრ, მუსლინის კაბაში, მუქი მოლურჯო სარტყელითა და მარგალიტის საყურით. კაპეს მიერ შესრულებული (და ხელმოწერილი) სახვა მინიატურების ადგილმდებარეობა ამჟამად უცნობია.

ლიტერატურა
Heller, Nancy G., Women Artists: An Illustrated History, Abbeville Press, Publishers, New York 1987 ISBN 978-0-89659-748-8
Uglow, Jennifer S.; Hendry, Maggy (1999). marie-gabrielle capet biography. ISBN 9781555534219. 

რესურსები ინტერნეტში
 https://www.artinsociety.com/forgotten-women-artists-3-marie-gabrielle-capet-stepping-out-from-the-shadows.html

სქოლიო

კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით