საიდ ალ-ღაზი

საიდ ალ-ღაზი (  , დ. 1893 — გ. 1967) — სირიელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, არაერთხელ ეკავა სხვადასხვა მინისტრის თანამდებობა, ორჯერ იყო სირიის პრემიერ მინისტრი და  სირიის პარლამენტის თავმჯდომარე.Moubayed, Sami M. (2002), Damascus between democracy and dictatorship, University Press of America, p. 120, ISBN 978-0-7618-1744-4, archived from the original on 2023-01-04, retrieved 2023-05-25

 კარიერა 

 კარიერის დასაწყისი 
საიდ ალ-ღაზი სწავლობდა დამასკოს უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. სკოლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა იურისტად და უნივერსიტეტში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1928 წელს გახდა ეროვნული ბლოკის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. ეს ოყო  მოძრაობა, რომელიც აერთიანებდა დამასკოს, ალეპოს, ჰომსისა და ჰამის მსხვილ მიწათმფლობელებს და მხარს უჭერდა მშვიდობიანი გზით საფრანგეთისგან დამოუკიდებლობის მოპოვებას. იმავე წელს ალ-ღაზი გახდა საკონსტიტუციო ასამბლეის წევრი, რომელმაც შექმნა სირიის პირველი კონსტიტუცია. 1936 წელს პრემიერ-მინისტრმა ატა ალ-აიუბიმ საპარლამენტო არჩევნების უზრუნველსაყოფად შექმნილ მთავრობაში დანიშნა ალ-ღაზი იუსტიციის მინისტრად. ამის შემდეგ ალ-ღაზი პოლიტიკას რამდენიმე წლით ჩამოშორდა და მას მხოლოდ 1945 წელს დაუბრუნდა: აპრილში დაინიშნა იუსტიციის მინისტრად, ხოლო დეკემბერში  — ფინანსთა მინისტრად. 1947 წლის დეკემბერში გახდა ეკონომიკის მინისტრი ჯამილ მარდამ-ბეის მთავრობაში. 1943-1949 წლებში იყო სირიის პარლამენტის ორი მოწვევის დეპუტატი.Cooke, Miriam (2007), Dissident Syria: making oppositional arts official, Duke University Press, p. 40, ISBN 978-0822340355  

 პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე 
1954 წელს ჰაშიმ ალ-ათასიმ ალ-ღაზის შესთავაზა  მინისტრთა კაბინეტის ცამოყალიბება უპარტიო მოღვაწეებისგან, რათა უზრუნველყოფილიყო საპარლამენტო და საპრეზიდენტო არჩევნების ჩატარება. ალ-ღაზი დათანხმდა და 19 ივნისიდან 29 ოქტომბრამდე ხელმძღვანელობდა მთავრობას, ასევე იკავებდა  თავდაცვის მინისტრის პოსტს.  ამ დროს ჩატარებული არჩევნები აღიარებული იქნა სამართლიანად და კარგად ორგანიზებულად.Schilcher, Linda Schatowski (1985). Families in Politics: Damascene Factions and Estates of the 18th and 19th Centuries. Franz Steiner. ISBN 3-515-03146-4.  

1953 წლის 13 სექტემბერს სირიის ახალმა პრეზიდენტმა შუქრი ალ-ქუათლიმ მიიწვია ალ-ღაზი მთავრობის შესაქმნელად. ალ-ღაზის მთავარი ამოცანა იყო პოლიტიკაში არმიის ჩარევის თავიდან აცილება და, თუ  შესაძლებელი იქნებოდა, დასრულებულიყო დაპირისპირება სამოქალაქო პოლიტიკოსებსა და ოფიცერთა წრეებს შორის. ალ-ღაზიმ თავდაცვის მინისტრის პოსტზე დანიშნა სამოქალაქო თანამდებობის პირი რაშად ბარმადა, ხოლო შინაგან საქმეთა მინისტრად —  მთავრობაში ჯარის ჩაურევლობის კიდევ ერთი მხარდამჭერი — ალი ბუზო. ამავე დროს, განათლების მინისტრის უმნიშვნელო თანამდებობაზე გადაიყვანეს სირიის არმიის ყოფილი მხარდამჭერი და ადიბ ალ-შიშაქლის თანამოაზრე მაამუნ ალ-კუზბარი. თუმცა, საბოლოოდ, არმიის ლობმა  ალ-ღაზი აიძულა გადამდგარიყო პრემიერ-მინისტრის პოსტიდან 1956 წლის ივნისში.Sami Moubayed, Steel and Silk: Men and Women Who Shaped Syria (1900—200), Seattle, 2006, pp. 230—232  

 ურთიერთობა აღმოსავლეთის ბლოკთან 
პრემიერ-მინისტრობის მეორე ვადის განმავლობაში ალ-ღაზი განაგრძობდა სსრკ-სთან და აღმოსავლეთ ბლოკთან დაახლოების კურსს, რომელიც დაიწყო მისი წინამორბედი საბრი ალ-ასალის დროს: ჩეხოსლოვაკიასთან დაიდო შეთანხმება იარაღის მიწოდებაზე, სირიამ ოფიციალურად აღიარა კომუნისტური ჩინეთი. სავაჭრო ხელშეკრულებები დაიდო ბულგარეთთან, რუმინეთთან და უნგრეთთან. დაიწყო სტუდენტების გაცვლის პროგრამა გდრ-თან. ამავე დროს გამალ აბდელ ნასერი და მისი იდეები სულ უფრო პოპულარული გახდა სირიაში . ამის მიუხედავად, ალ-ღაზი უარყოფითად იყო განწყობილი ეგვიპტისა და სირიის ერთიანი სახელმწიფოს — UAR-ის შექმნის იდეის მიმართ.

მორიგი გადატრიალების და 1961 წელს სირიის UAR- დან გასვლის შემდეგ, ალ-ღაზი კვლავ აირჩიეს სირიის პარლამენტში. იგი  წარადგინეს სპიკერის პოსტზე, მაგრამ არჩევნებში დამარცხდა მაამუნ ალ-კუზბართან. ალ-ღაზი პარლამენტის წევრი იყო 1963 წლის მარტში, ბაასის ხელისუფლებასი მოსვლამდე. ამის შემდეგ ის იძულებული გახდა სამუდამოდ დაეტოვებინა პოლიტიკა. საიდ ალ-ღაზი გარდაიცვალა 1967 წლის 18 სექტემბერს.عبد الغني العطري (1996). عبقريات وأعلام، ص 86-93. دمشق: دار البشائر ()  

 სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
კატეგორია:სირიის პრემიერ-მინისტრები