სივრიქალე (პაზარის რაიონი)

სივრიქალე () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 30 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 7 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 166 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
სივრიქალეს სოფლის ძველი სახელია თორდოვათი. ლაზური ტოპონიმი თორდოვათი (თორდოვათი) წარმოშობილია პიროვნულ სახელ თორდოსგან და ნიშნავს „თორდოს ადგილს“. ვარაუდობენ, რომ სოფლის სახელი მომდინარეობს თორდოვათის ციხესიმაგრიდან, რომელმაც თავის მხრივ სახელი მიიღო ლაზიკის ომში მებრძოლი ლაზი მეთაურის თეოდორესგან. ეს ტოპონიმი თურქულში შევიდა როგორც თორდივათი. 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაეთის სალნამესა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში იგი მოხსენიებულია როგორც თორდივათი (توردیوات).Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 619.(Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22.]  ISBN 99940-61-43-7

თორდოვათის სოფელი მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის 1461 წელს განადგურების შემდეგ, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს.Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 69-70, ISBN 9786055753634.
1876 წლის ტრაპიზონის ვილაეთის სალნამეს მიხედვით, სოფელი ეკუთვნოდა ტრაპიზონის ვილაეთის ლაზისტანის სანჯაყის ათინას კაზას. მოსახლეობა შედგებოდა 41 კომლისგან, სადაც ცხოვრობდა 146 ადამიანი. თუმცა, სავარაუდოდ, ეს რიცხვი მხოლოდ მამრობითი სქესის მოსახლეობას მოიცავდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა შეადგენდა 38 ცხვარს, 21 თხას, 135 ძროხას და 15 ხარს.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 371, ISBN 9789157871117.

კულტურის ისტორიკოსმა ნიკო მარმაც 1910 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევითი მოგზაურობისას დაწერა, რომ ათინას კაზაში იყო 69 სოფელი და ამ სოფლებიდან 64-ში ლაპარაკობდნენ ლაზურად. თორდოვათის სოფელიც დაასახელა ლაზურენოვან დასახლებებს შორის. მარის ინფორმაციით, თორდოვათის სოფელში ყველა მენავეობითა და მეზღვაურობით იყო დაკავებული. დასახლება სახელად კალეჯიკი იყო თორდოვათის ნავსადგური.Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 69-70, ISBN 9786055753634.

თორდოვათის ან თორდივათის სოფელი პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევითი მოგზაურობის დროს ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი რუსულად დაწერა როგორც თორდევათი (Тордеват). ამ დროისთვის თორდოვათისა და კოქსოვათის სოფლების მოსახლეობა ერთად იყო მოცემული. ამ ორ დასახლებაში 86 კომლში 401 ადამიანი ცხოვრობდა.

თორდოვათის ან თორდივათის სოფელი, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, ეკუთვნოდა რიზეს ვილაეთის ათინას კაზას ცენტრალურ ნაჰიეს.(Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22.]  ISBN 99940-61-43-7 1935 წლის საყოველთაო აღწერაში ართვინისა და რიზეს ვილაეთების გაერთიანებით შექმნილ ჩორუჰის ვილაეთში იმავე ადმინისტრაციულ პოზიციას ინარჩუნებდა და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 641 ადამიანს. თუმცა ათინას კაზას სახელი შეიცვალა პაზარად.1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 367. რადგან თორდოვათი ან თორდივათი არ იყო თურქული, სოფლის სახელი 1959 წელს  შეიცვალა და ეწოდა სივრიქალე. ჩანს, რომ სოფელს ახალი სახელი მიენიჭა თორდოვათის ციხესიმაგრის გამო. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით სივრიკალეს სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 449 ადამიანისგან, რომელთაგან 166 იცოდა წერა-კითხვა.

სოფლის მეჩეთი გაიხსნა 1856 წელს.

სქოლიო

კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში