მირზა აბუ თურაბ ახუნდზადე

მირზა აბუ თურაბ ახუნდზადე (; დ.1817, ამირჯანი –  გ. 1910, ამირჯანი, ბაქო) — მეცნიერი და რელიგიური მოღვაწე, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა კავკასიის ინტელექტუალურ და კულტურულ ცხოვრებაში. განსაკუთრებული ყურადღება მას თბილისის განათლებისა და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში მონაწილეობის გამო ექცევა.

 ბიოგრაფია 
ახუნდზადემ ადრეული განათლება ბაქოში, მირზა ჰასიბ ქუდსის მედრესეში მიიღო, ხოლო შემდგომში მედინასა და ბაღდადში სწავლობდა. მრავალენოვანი განათლება – არაბული, სპარსული, თურქული და რუსული – მას საშუალებას აძლევდა, აქტიური ინტელექტუალური დისკუსიების მონაწილე ყოფილიყო.

ის იყო ღია მსოფლმხედველობის მქონე თეოლოგი, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა ცრურწმენებს, რელიგიურ ფანატიზმს, დასჯის მკაცრ ფორმებს, მათ შორის თავის მოკვეთასა და ჯაჭვების გამოყენებას. სწორედ ამ შეხედულებების გამო ხშირად იდევნებოდა. Bakı və bakılılar (PDF); Bakı: Nurlar nəşriyyatı. 2006. 252..

1845-1846 წლებში მირზა აბუ თურაბი ორჯერ იმყოფებოდა ტიფლისში. ეს პერიოდი მისი ცხოვრების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ეტაპი გახდა. ამიერკავკასიის შეიხ-ულ-ისლამმა მუჰამედალი ჰუსეინზადემ მას სასულიერო თანამდებობა შესთავაზეს, მაგრამ მან ეს წინადადება არ მიიღოAzərbaycanın görkəmli islam alimləri.

ტიფლისში ყოფნისას ახუნდზადე ჩართული იყო ინტელექტუალურ და საზოგადოებრივ დისკუსიებში, რაც მისთვის მნიშვნელოვანი პლატფორმა აღმოჩნდა თანამედროვე განათლებისა და რელიგიური რეფორმების შესახებ აზრების გასავრცელებლად. იგი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული იმდროინდელი ქართველი, აზერბაიჯანელი და სომეხი ინტელექტუალების წრეებთან. 1907 წელს მისი სტატია „რა მეცნიერებები გვჭირდება?“ ტიფლისში გამოიცა, რამაც დიდი დებატები გამოიწვია, განსაკუთრებით სასულიერო და საგანმანათლებლო წრეებშიİslam alimləri.

ახუნდზადე დიდი ყურადღებას უთმობდა განათლებას, განსაკუთრებით კი ქალთა განათლების საკითხს. 1901 წელს მან თავისი ქალიშვილი სასწავლებლად გაგზავნა ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევის ახლად გახსნილ გოგონათა სკოლაში. გარდა ამისა, მისი ინიციატივით, სოფელ ამირჯანში პირველად გაიხსნა გოგონათა მედრესე, რაც იმდროინდელი კონტექსტისთვის საკმაოდ პროგრესული ნაბიჯი იყო.

მირზა აბუ თურაბ ახუნდზადე 1908 წელს გარდაიცვალა და მარდაკანის პირ ჰასანის სასაფლაოზე დაკრძალეს. მისი საფლავი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის გადაწყვეტილებით შეტანილია ეროვნული მნიშვნელობის უძრავი ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა ნუსხაში"Axund Abuturab türbəsi".

 სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 1817
კატეგორია:გარდაცვლილი 1910
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მეცნიერები