იავუზქოი (პაზარის რაიონი)

იავუზქოი  () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 51 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 14 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 175 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
სოფლი იავუზქოის ძველი სახელია ნოხლაფსუ.İrfan Aleksiva - İsmail Bucaklişi, „Svacoxo - Laz Yer Adları Sözlüğü'', İstanbul, 2009,  s. 110, ISBN  978-605-89094-0-3 ზოგიერთ წყაროში დაწერილია როგორც ნოხლანსუ (ნოხლან-სუ).  ეს ადგილის სახელი თურქულ წყაროებში გვხვდება როგორც ნოხლაბსუ. მართლაც, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულსა და [[1928] წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის ჩაწერილია როგორც ნოხლაბსუ (نوخلابصو).„Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904'', (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 370, ISBN 9789157871117.„Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları'' (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 619.

სოფელი ნოხლაფსუ მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის 1461 წელს გაუქმების შემდეგ, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს.„კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22.  ISBN 99940-61-43-7 ეს დასახლება, 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის წელიწდეულის მიხედვით, ეკუთვნოდა ტრაპიზონის ვილაიეთის ლაზისტანის სანჯაყის ათინას რაიონს. მოსახლეობა შედგებოდა 19 კომლში მცხოვრები 90 ადამიანისგან. თუმცა არსებობს ალბათობა, რომ ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაც მოსახლეობას მოიცავდა. სოფელში დასაბეგრ პირუტყვად აღრიცხული იყო 40 ძროხა და 6 ხარი.„Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904'', (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 371, ISBN 9789157871117.

კულტურის ისტორიკოსმა ნიკო მარმა კი, 1910 წელს ლაზისტანის რეგიონში კვლევითი მოგზაურობისას დაწერა, რომ ათინას რაიონში 69 სოფელი იყო და ამ სოფლებიდან 64-ში ლაზურად საუბრობდნენ. ნოხლაფსუს სახელით აღნიშნული ეს სოფელიც მან ლაზურენოვან დასახლებებს შორის მოიხსენია.Nikolay Marr, „Lazistan'a Yolculuk'' (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 70, ISBN 9786055753634. ნოხლაფსუ პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ, რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზისტანის რეგიონში ჩატარებული კვლევითი მოგზაურობის ჩანაწერებში სოფლის სახელი რუსულად დაწერა როგორც ნოხლაფსო (Нохлапсо). ამ დროისთვის სოფელში 55 კომლში 300 ადამიანი ცხოვრობდა და მოსახლეობის უმრავლესობას ლაზები შეადგენდნენ.

სოფელი ნოხლაფსუ, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, ეკუთვნოდა რიზეს ვილაიეთის ათინას რაიონის ცენტრალურ ნაჰიეს. 1935 წლის საყოველთაო აღწერისას არტვინისა და რიზეს ვილაიეთების გაერთიანებით შექმნილ ჩორუჰის ვილაიეთში იგივე ადმინისტრაციული სტატუსი ჰქონდა და მისი მოსახლეობა 355 ადამიანისგან შედგებოდა.„1935 Genel Nüfus Sayımı'', İstanbul, 1937, s. 293. რადგან ნოხლაფსუ არ იყო თურქული სიტყვა, სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა იავუზად. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს იავუზის სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 554 ადამიანისგან და ამ მოსახლეობიდან 76 ადამიანმა იცოდა კითხვა-წერა.

სქოლიო

კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში