ფრენკ ლოიდ რაიტის XX საუკუნის არქიტექტურა

ფრენკ ლოიდ რაიტის XX საუკუნის არქიტექტურა — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი, რომელიც მოიცავს ამერიკელი არქიტექტორის ფრენკ ლოიდ რაიტის მიერ დაპროექტებულ რვა შენობას ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ეს ადგილები წარმოაჩენს მის ორგანული არქიტექტურის ფილოსოფიას, რომელიც გულისხმობს ისეთი სტრუქტურების შექმნას, რომლებიც ჰარმონიაშია კაცობრიობასთან და მის გარემოსთან. რაიტის ნამუშევრებმა საერთაშორისო გავლენა მოახდინა არქიტექტურის განვითარებაზე XX საუკუნეში.

მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებში შემავალი რაიტის რვა შენობა მდებარეობს აშშ-ის ექვს შტატში და დაპროექტებულია 50 წლის განმავლობაში. პირველი შენობა, რომელიც შევიდა სიაში, იუნითი ტაძარი, დასრულდა 1908 წელს. უკანასკნელი, გუგენჰაიმის მუზეუმი, დასრულდა 1959 წელს, თუმცა მისი დიზაინი 1940-იან წლებში დაიგეგმა. რვავე შენობა ასევე შეყვანილია აშშ-ის ეროვნული ისტორიული ღირსშესანიშნაობების სიაში. შენობების ნომინაცია გამოიწვია იმან, რომ ისინი მიიჩნიეს „უმაღლესი დონის შედევრებად“.

 ფოტო ID სახელწოდება მდებარეობა აღწერა კოორდინატები დაცული ფართობი 125px|alt=Facade of Unity Temple 1496rev-001 ერთობის ტაძარი ოკ-პარკი, ილინოისი 1908 წელს დასრულებული ეს უპრეცედენტო საეკლესიო შენობა რკინაბეტონს ინოვაციური გზებით იყენებდა, ქმნიდა სინათლით სავსე სივრცეს ბუნებრივი მახასიათებლებით. ამ ერთი მასალის გამოყენებამ ის მსოფლიოში პირველ „თანამედროვე შენობად“ აქცია.     125px|alt=Facade of the Frederick C. Robie House 1496rev-002 რობის სახლი ჩიკაგო, ილინოისი 1910 წელს აშენებული ეს საოჯახო სახლი არქიტექტურის პრერიის სკოლის შედევრად ითვლება. მისი „ფართო, გადამწყვეტი ჰორიზონტალური ხაზები; დაბალი, კონსოლური სახურავები ჩამოშვებული კარნიზებით; და ღია შიდა გეგმარება... რაიტის მიზნის განსახიერებაა, შექმნას ბუნებასთან ჰარმონიაში მყოფი ნაგებობები“. ბუნების შიდა სივრცეში შემოტანის კონცეფციაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვს 175 ტყვიის ჩარჩოში ჩასმული მინის ფანჯრებსა და კარს, რომელთა დიზაინში „ორგანული ფორმების აბსტრაქცია“ არის წარმოდგენილი.     125px|alt=Exterior of Taliesin as seen from a hill 1496rev-003 ტალიესინი სპრინგ-გრინი, უისკონსინი 1911 წელს დაიწყო მშენებლობა და შემდეგ რამდენჯერმე გაფართოვდა, ტალიესინი (უელსურად „მბრწყინავი წარბი“) რაიტის სახლი, სტუდია და არქიტექტურის სკოლა გახდა. მან დიდი მამული ქედის თხემზე ააშენა, რათა ყოფილიყო „გორაკის ნაწილი“ და არა „გორაკზე“. შესაძლოა, ეს იყოს მისი ყველაზე ვრცელი და ხანგრძლივი ექსპერიმენტი არქიტექტურის ორგანული თეორიისა და პრერიის სკოლის მიმართულებით.      125px|alt=Facade of the Hollyhock House 1496rev-004 ბალბის სახლი ლოს-ანჯელესი, კალიფორნიარაიტის პირველი შეკვეთა ლოს-ანჯელესში, ბალბის სახლი (აშენებული 1918-1921 წლებში) გათვალისწინებული იყო როგორც ხელოვნების კოლონიისა და ცოცხალი თეატრალური კომპლექსის ნაწილი აღმოსავლეთ ჰოლივუდში. აშენებულია მაშინ, როდესაც სამხრეთ კალიფორნიის კინობიზნესი ვითარდებოდა. რაიტისა და მისი ახალგაზრდა შეგირდების ნამუშევარი გახდა ბიძგი იმისა, რაც ცნობილი გახდა როგორც კალიფორნიული მოდერნიზმი.  სტრუქტურის გარე ბაღები და შიდა სივრცეები ინტეგრირებულია.     125px|alt=Facade of the Fallingwater as seen from below a waterfall 1496rev-005 ფოლინგუოტერი სტიუარტ-ტაუნშიპი, პენსილვანია აშენებულია 1935 წელს როგორც საზაფხულო სახლი, ფოლინგუოტერი განასახიერებს რაიტის იდეებს ორგანული არქიტექტურის შესახებ. განთავსებული ნაკადულსა და ჩანჩქერზე, მისი კონსოლური ტერასები ქვისა და გეომეტრიული არმირებული ბეტონის სივრცეებით ერწყმის გარემოს ბუნებრივ კლდოვან ფორმაციებს. რაიტს სურდა, რომ წყვილს, რომელმაც შეუკვეთა ეს ნამუშევარი, არა მხოლოდ შეეხედა ნაკადულისთვის თავიანთ საზაფხულო ტერიტორიაზე, არამედ „ეცხოვრა ჩანჩქერთან ერთად... როგორც [მათი] ცხოვრების განუყოფელ ნაწილთან“.   ამერიკის არქიტექტორთა ინსტიტუტმა ფოლინგუოტერი დაასახელა „ამერიკული არქიტექტურის ყველა დროის საუკეთესო ნამუშევრად“.     125px|alt=Facade of the Herbert and Katherine Jacobs House 1496rev-006 ჰერბერტ და კატერინა ჯაკობსების სახლი მადისონი, უისკონსინი აშენებული დიდი დეპრესიის დროს, იდეები ჯეიკობსის სახლისთვის (1937) გამომდინარეობდა რაიტის ურბანული დაგეგმარების იდეიდან, რომელიც უზრუნველყოფდა კარგად აშენებული, ერთი ოჯახისთვის განკუთვნილი, ხელმისაწვდომი საცხოვრებლის თემს. რაიტმა თავდაპირველად ამ ესთეტიკას უწოდა უსონიური, სიტყვა, რომელიც შეიქმნა 1900-იანი წლების დასაწყისში და ნიშნავდა „ამერიკულს“. 5000 დოლარზე ნაკლები ბიუჯეტის ფარგლებში მუშაობისას, რაიტმა გააერთიანა თავისი ღია დიზაინის გეგმა, ფუნქციური სივრცეები და ხის, აგურის, შეღებილი ბეტონისა და დიდი ფანჯრების გამოყენება, რათა მოერგო პატარა ლანდშაფტურ უბნის ნაკვეთსთვის.    125px|alt=Facade of Taliesin West 1496rev-007 ტალიესინ-ვესტი სკოტსდეილი, არიზონა 1937 წელს რაიტმა დაიწყო თავისი ზამთრის სახლის, სტუდიისა და არქიტექტურული ცენტრის აშენება არიზონას მაკდაუელის მთების მთისწინეთში. საკუთრება დაპროექტებული იყო რაიტისა და მისი სტუდენტების მიერ და აშენებული იყო ხის, ადგილობრივი ქვისა და შერეული ქვიშის ბეტონის გამოყენებით. ტალიესინ ვესტი ლანდშაფტში იყო განლაგებული გადახურული შიდა და გარე ოთახებით, ადგილობრივი მცენარეების სამკუთხა ბაღით და სამკუთხა აუზით.     125px|alt=Facade of the Solomon R. Guggenheim Museum 1496rev-008 გუგენჰაიმის მუზეუმი ნიუ-იორკი 1940-იან და 1950-იან წლებში რაიტის ნამუშევარმა გუგენჰაიმის ფონდისთვის თანამედროვე მუზეუმის შენობა ხელახლა წარმოადგინა, როგორც ადგილი, რომელიც შიგნით არსებულ ხელოვნებასთან დიალოგშია. ცენტრალური პარკის მოპირდაპირედ მდებარე სპირალური სტრუქტურა ბუნების სინუსურ ფორმებს აერთიანებს.    

სქოლიო

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები აშშ-ში