სარა უიპლ გუდჰიუ

სარა უიპლ გუდჰიუ (, დ. 1641 წლის 3 ნოემბერს გ. 1681 წლის 28ივლისს) — იყო ამერიკელი პურიტანი მწერალი ახალი ინგლისიდან, რომელიც ცნობილია ნაშრომით The Copy of a Valedictory and Monitory Writing, რომელიც დაწერა სიკვდილამდე შვიდი დღით ადრე.

ბიოგრაფია
გუდჰიუ დაიბადა 1641 წლის 3 ნოემბერს იფსუიჩში, მასაჩუსეტსი, საშუალო კლასის ვაჭრების ოჯახში. სარა იყო უფროსი ჯონისა და სუზანა უიპლის ერთადერთი შვილი. ბავშვობაში სარა მისდევდა მამის მრავალმხრივ საქმიანობას, რომელიც მოიცავდა პოლიტიკას, სკოლას, საერთო სასამართლოს და მის მმართველობას, როგორც ეკლესიის უხუცესს. სარა გუდჰიუმ ისწავლა წერა-კითხვა, განსხვავებით იმ ეპოქის ბევრი გოგონასგან.

1661 წლის 13 ივლისს იპსუიჩში დაქორწინდა დიაკონ ჯოზეფ გუდჰუზე.  მათ პირველი შვილი შეეძინათ დაქორწინებიდან ათი თვის შემდეგ. მათ სულ ცხრა შვილი ჰყავდათ. 1681 წლის ივლისში, ტყუპების დაბადებამდე ერთი კვირით ადრე, გუდჰუს ჰქონდა ძლიერი განცდა, რომ მშობიარობისას მოკვდებოდა და ოჯახს წინასწარ დაუწერა გამოსამშვიდობებელი წერილი. იმ დროს მას უკვე ჰყავდა სამი ვაჟი და ოთხი ქალიშვილი. გუდჰიუ გარდაიცვალა 1681 წლის 23 ივლისს, მშობიარობიდან სამი დღის შემდეგ, ერთ ტყუპთან ერთად.

ნაწარმოებები
ვალედიქტორი (1681) წარმოადგენს ერთ-ერთ იმ რამდენიმე შემორჩენილ ტრიოლეტს ამერიკული ლიტერატურის ამ ეპოქიდან. გუდჰიუმ განმარტა, რომ მისი წერილის დროულობა განპირობებული იყო მშობიარობის დროს მისი სიკვდილის წინასწარმეტყველებით: „ბოლოს მტკიცედ მქონდა გონებაში განცდა, რომ უეცარი სიკვდილი მელოდა“. გამოსამშვიდობებელი წერილი მიმართავს მის ქმარს, ძმებს, სიძეებსა და შვილებს, პასაჟებით, რომლებიც სპეციალურად მიმართულია ოჯახის სხვადასხვა წევრზე. იგი წერდა თავის რელიგიურ ერთგულებასა და ქმრისა და შვილებისადმი სიყვარულზე. ევანგელურ ტონში მან აიძულა თავისი „შვილები, მეზობლები და მეგობრები“ „მიმხრობოდნენ იესო ქრისტეს და გამხდარიყვნენ მისი ნაწილი“. მან ასევე გამოთქვა შეშფოთება იმის გამო, რომ ქმარს მარტო ტოვებდა ამდენ შვილთან და მოუწოდებდა მას, რომ დახმარება ზოგიერთი ნათესავებისთვის ეთხოვა.

ჩემ პირველ შვილს, რადგან შენი სახელია იოსებ, იშრომე ისე, რომ გაიზარდო ნასწავლი და, რომ განთავისუფლდე შენი ცოდვებისაგან და დატკბე მარადიული სიმშვიდით. 
მარიამ იშრომე რათა იპოვო შენი ცხოვრების ადამიანი.
უილიამ, შენ ეს სახელი დაგარქვით ბაბუის გულისთვის,
იშრომე ისე, რომ გაჰყვე მის ნაბიჯებს.
სარა, თუ კარგად გააგრძელებ სწავლას და ცხოვრებას გახდები წარმატებული, როგორც სარას ასული.
ისე იშრომე, რომ სიწმინდით ყველა ასულებს შორის გამოირჩეოდე.
ასე რომ, ჩემო შვილებო, მე უნდა წავიდე, ცრემლებით გემშვიდობებით ყველას.

უფალმა დაგლოცოთ ყველას.
—- სარა უიპლ გუდჰიუ
საპატიო და საკონტროლო მწერლობის ასლი (1681)

გუდჰიუს ნაწერებში ვარაუდობენ, რომ ის კარგად განათლებული ქალი იყო. ზოგჯერ უხეშია, მაგრამ ასახავს კარგად გამოცდილი ავტორის ნამუშევრებს, იყენებს ტექნიკებს, როგორიცაა წყვილები და 17-მარცვლიანი ხაზები. სარა პოემაში ასახავდა პურიტანებში რელიგიური გამოცდილების სიღრმეს. ეს ასევე მაგალითია იმ შეზღუდული ევანგელისტური როლისა, რომელსაც ქალებს შეეძლოთ ეთამაშათ იმ დროს, ქადაგებით კერძო წრეებში.

ვედიქტორი დაიბეჭდა სამჯერ 1770, 1805 და 1830 წლებში. ქალები არ იყვნენ ფართოდ დაფასებული ან აღიარებული თავიანთი რელიგიური ერთგულებისთვის მე-17 საუკუნეში, რის გამოც ეს ნაშრომი არ გამოქვეყნებულა მე-18 საუკუნემდე.. მე-19 საუკუნეში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ლექსი იფსუიჩში მცხოვრები ხალხის საკუთრება იყო და ბიბლიებთან ერთად ინახებოდა. 

სქოლიო