იოანე ოქროპირის ლიტურგია

იოანე ოქროპირის ლიტურგია (  ) - მართლადიდებლური საღვთო ლიტურგიის ტიპი , რომელიც ღვთისმსახურების წესდების თანახმად, მართლმადიდებლური კალენდარის ლიტურგიკული წლის უმეტეს დღეებში აღინიშნება.

ავტორობა ტრადიციულად მიეკუთვნება კონსტანტინოპოლის მთავარეპისკოპოსს წმიდა იოანე ოქროპირს (398-404), თუმცა მკვლევარებს შორის არსებობს განსხვავებული მოსაზრებები. . დღევანდელ დროს გაბატონებულია მოსაზრება, რომ მოციქულთა უძველესი ანტიოკენური ანაფორა, რომელიც საფუძვლად დაედო ოქროპირის ლიტურგიის ანაფორას, რეალურად გადაასწორა იოანე ოქროპირმა  . იოანე ოქროპირის ლიტურგია შედგება სამი თანმიმდევრული ნაწილისაგან: კვეთა, კათაკმეველთა ლიტურგია და ლიტურგია მართალთა  .

 ისტორია 
მარჯვნივ|მინი|289x289პქ| სინას ევქოლოგია
იოანე ოქროპირის ლიტურგიის უძველეს ხელნაწერს შეიცავს ე.წ ბარბერინის ევჰოლოგია, დათარიღებული VIII საუკუნით   . ამ უძველეს დოკუმენტში წმინდა იოანე ოქროპირის ლიტურგიას აკლია ლოცვები, რომლებიც, ალბათ, საერთო იყო ბასილი დიდის ლიტურგიისთვის. ევჰოლოგიაში ლიტურგიის ლოცვები იმავე თანმიმდევრობით არის მოცემული, რომლითაც ისმის თანამედროვე ღვთისმსახურებაში. ამრიგად, იოანე ოქროპირის ლიტურგიის ძირითადი ნაწილი პრაქტიკულად არ შეცვლილა VIII საუკუნიდან  .

მინი| წმინდა იოანე ოქროპირი. კიევის წმინდა სოფიას ტაძრის მოზაიკა. XI საუკუნის 40-იანი წლები

 ლიტურგიის შინაარსი 

 ლიტურგიისთვის მზადება 
იოანე ოქროპირის ლიტურგია არის რიტუალი, რომელიც შედგება ორი ნაწილისაგან: კატაკმეველთა ლიტურგია და მართალთა ლიტურგია. კატაკმეველთა ლიტურგიის წინ ტარდება მთელი რიგი მოსამზადებელი მოქმედებები, რომლებიც მოიცავს შესავალ ლოცვებს, სასულიერო პირთა შემოსვასა და კვეთას  . ტრადიციის თანახმად, სასულიერო პირები თაყვანს სცემენ იესო ქრისტეს და ღვთისმშობლის ხატებს, ხოლო მღვდელი კითხულობს სპეციალურ ლოცვას წმინდა კარების წინ. შემდეგ მსახური მღვდელი თანამომსახურე სასულიერო პირებს პატიებას სთხოვს. ამას მოსდევს რომ დიაკონი კითხულობს მე-5 ფსალმუნს. საკურთხეველში შესვლისას დიაკონი და მღვდელმსახური ემთხვევიან წმინდა ტრაპეზსა და სახარებას.

.

 კვეთა 
მარჯვნივ|მინი|250x250პქ| ძღვენი -  ასახულია პატენზე
კვეთა ( , სიტყვასიტყვით „შეწირვა“) - ლიტურგიის მოსამზადებელი ნაწილი. ადრეულ ეკლესიაში არსებობდა ჩვეულება, რომ მორწმუნეებს ევქარისტიული შეხვედრებისთვის პური და ღვინო მოჰქონდათ, საიდანაც მოგვიანებით განვითარდა პროსკომედია  . ლიტურგიის ეს ნაწილი სრულდება სამკვეთლოში, რომელზედაც მოთავსებულია პროსფორა, ღვინო და საღვთისმსახურო საგნები : ფეშხუმი, თასი, ვარსკვლავი, შუბი და კოვზი .

 კატაკმეველთა ლიტურგია 
მარჯვნივ|მინი|250x250პქ| საღმრთო ლიტურგიის დროს  შესასვლელთან
შინაარსობრივად, კათაკმეველთა ლიტურგია იოანე ოქროპირის რიტუალის მიხედვით შედგება შემდეგი თანმიმდევრული ნაწილებისგან: საწყისი ძახილი, დიდი ლიტანია, სამი ანტიფონი მონაცვლეობით ორი მცირე ლიტანიით, გალობა „ მხოლოდშობილი ძე “, ტრისაგიონის გალობა, ფსალმუნებისა და სახარების კითხვა..
მარცხნივ|მინი|300x300პქ| ფსალმუნების კითხვა აღდგომის წირვის დროს

 ლიტურგია მართალთა 
მორწმუნეთა ლიტურგია იწყება ძღვენი გადასვენებით სამკვეთლოდან წმინდა ტრაპეზზე. შემდეგ კვლავ ლიტანია მოჰყვება, რის შემდეგაც იმღერება უპატიოსნესსა ქერუბიმთასა, . მშვიდობის მოწოდების სურვილის შემდეგ წმინდა კარიდან ფარდა იხდება და მრწამსი შესრულებულია. დიაკონი ხალხს გულწრფელი ლოცვისკენ მოუწოდებს, გუნდი პასუხობს გალობით " "და სულისათა შენისათანა" ". შემდეგ იკითხება „ მამაო ჩვენო “ ( რუსეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიაში მას ყოველთვის მღერიან). სასულიერო პირები პირველები იღებენ ზიარებას საკურთხეველთან. ამის შემდეგ წმინდა კარები იხსნება და დიაკვანს გამოაქვს წმიდა ძღვენი ხალხის ზიარებისთვის, რომლებიც რიგში დგანან და მკერდზე ხელებს ჯვარედინად უხვევენ. შემდეგ იკითხება სამადლობელი ლოცვები და 33-ე ფსალმუნი, რასაც მოჰყვება განთავისუფლება მორწმუნეებისთვის ანტიდორონის დარიგებით.
მარჯვნივ|მინი|250x250პქ| უკრაინის ბერძნული კათოლიკური ეკლესიის მღვდელი ლიტურგიის დროს

კატეგორია:ლიტურგიკა