შაჰაბუდინ აჰმედი

შაჰაბუდინ აჰმედი (;  დ. 1 თებერვალი, 1930 – გ. 19 მარტი, 2022) — ბანგლადეშელი პოლიტიკოსი, რომელსაც 1996 წლიდან 2001 წლამდე ეკავა ბანგლადეშის პრეზიდენტის თანამდებობა  და 1990-1995 წლებში იყო  ბანგლადეშის უზენაესი მოსამართლე. როცა ჰუსეინ მოჰამად ერშადმა თანამდებობა დატოვა 1990-1991 წლებში იგი დროებითი პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა. 1991 წელს ხელმძღვანელობდადროებით მთავრობას და 1991 წლის თებერვალში ჩაატარა საყოველთაო არჩევნები.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
აჰმედი დაიბადა 1930 წლის 1 თებერვალს, პამალის სოფელ კენდუაში, ნეტროკონაი. მისი მამა, ტალუქდარ რესატ აჰმედ ბუიანი, იყო ფილანთროპი. ატესტატის და შუალედური გამოცდების ჩაბარების შემდეგ, მან 1948 წელს ჩააბარა დაკას უნივერსიტეტში, სადაც 1951 წელს მიიღო ეკონომიკის ბაკალავრის ხარისხი და 1952 წელს საერთაშორისო ურთიერთობებში მაგისტრის ხარისხი. მან ასევე გაიარა საჯარო ადმინისტრირების სპეციალური კურსი ოქსფორდის უნივერსიტეტში.

კარიერა
1954 წელს აჰმედი შეუერთდა პაკისტანის საჯარო სამსახურს, მან გაიარა ტრენინგი ლაჰორის სამოქალაქო სამსახურის აკადემიასა და ოქსფორდის უნივერსიტეტში. იგი მსახურობდა გოპალგანჯისა და ნატორის სუბდივიზიის ოფიცრად, ასევე იყო ფარიდპურის კომისრის მოადგილე. 1960 წელს იგი გადაიყვანეს ხელისუფლების სასამართლო შტოში. შაჰაბუდინი მუშაობდა დაკასა და ბარისალში დამატებითი საოლქო და სესიის მოსამართლედ, ასევე კომილასა და ჩიტაგონგის საოლქო და სესიის მოსამართლედ. 1967 წელს იგი მუშაობდა მაშინდელი აღმოსავლეთ პაკისტანის უზენაესი სასამართლოს რეგისტრატორად დაკაში. 1972 წლის 20 იანვარს იგი დანიშნეს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლედ და 1973-1974 წლებში მივლინებით მსახურობდა შრომის სააპელაციო ტრიბუნალში.

1980 წლის 7 თებერვალს აჰმედი დაინიშნა ბანგლადეშის უზენაესი სასამართლოს სააპელაციო პალატის მოსამართლედ და ამ თანამდებობაზე დაამტკიცეს 1981 წლის 15 აპრილს. 1983 წლის თებერვლის შუა რიცხვებში აჰმედი იყო საგამოძიებო კომისიის თავმჯდომარე, რომელიც შეიქმნა საგამოძიებო კომისიის კანონით თებერვლის შუა რიცხვებში პოლიციელების მიერ სტუდენტებზე თავდასხმის შემდეგ. 1984 წელს იგი დაინიშნა ეროვნული სახელფასო კომისიის თავმჯდომარედ და წარადგინა ანგარიში, რომლის საფუძველზეც მოხდა ხელფასების მასშტაბური გაზრდა.

დროებითი მთავრობა (1990-1991 წწ.)
1990 წლის 14 იანვარს აჰმედი ბანგლადეშის უზენაეს მოსამართლედ დაინიშნა. საზოგადოების პროტესტის შემდეგ, რომელიც ოპოზიციურმა პოლიტიკურმა პარტიებმა ავტოკრატიული მმართველობის შესაცვლელად დაიწყეს, 1990 წლის 6 დეკემბერს პრეზიდენტ ჰუსეინ მოჰამად ერშადის ხელმძღვანელობით მოქმედი მთავრობა გადადგა. იმავე დღეს ვიცე-პრეზიდენტმა მაუდუდ აჰმედმაც დატოვა თანამდებობა, რის შემდეგაც აჰმედი ახალ ვიცე-პრეზიდენტად დაინიშნა. მოგვიანებით, ერშადის გადადგომის შემდეგ, აჰმედმა დროებითი პრეზიდენტის მოვალეობა იკისრა.

აჰმედი ყველა პოლიტიკური პარტიის, მათ შორის ერშადის, შეთანხმებით შეირჩა დროებითი მთავრობის ხელმძღვანელად, რომლის მიზანი იყო პარლამენტის ნეიტრალური არჩევნების გამართვა. 1990 წლის 9 დეკემბერს ბანგაბაბანში ფიცი დაადებინა მრჩეველთა საბჭოს და პირველი შეხვედრა 15 დეკემბერს გამართა. მეხუთე ეროვნული საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, რომელიც 1991 წლის 27 თებერვალს ჩატარდა, აჰმედმა ახლად არჩეულ პრემიერ-მინისტრ ხალედა ზიას გადასცა საპარლამენტო მმართველობა. 1991 წლის 9 ოქტომბერს იგი გადადგა პრეზიდენტის თანამდებობიდან და მეორე დღეს დაბრუნდა თავის წინა პოზიციაზე, როგორც უზენაესი მოსამართლე, საიდანაც საბოლოოდ 1995 წლის 1 თებერვალს გადადგა.

ბანგლადეშის პრეზიდენტი (1996-2001 წწ.) 
1996 წლის 23 ივლისს აჰმედი არჩევნების გარეშე აირჩიეს პრეზიდენტად, მას შემდეგ რაც იგი ავამი ლიგის მთავრობამ დაასახელა და ამავე წლის 9 ოქტომბერს დაამტკიცეს თანამდებობაზე. იგი თანამდებობიდან გადადგა 2001 წლის 14 ნოემბერს, როცა 2001 წელს ავამი ლიგამ საპარლამენტო არჩევნებში წააგო, შეიხ ჰასინამ მას „მოღალატე“ უწოდა. აჰმედმა აღნიშნა: 

ფილანტროპია
1978 წლის აგვისტოდან 1982 წლის აპრილამდე აჰმედი ბანგლადეშის წითელი ჯვრის საზოგადოების თავმჯდომარე იყო, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის მოვალეობების პარალელურად. მან დააარსა რამდენიმე სოფლის საავადმყოფო და სამშობიარო ცენტრი, განსაკუთრებით აღსანიშნავია ტელიგატის წითელი ჯვრის საავადმყოფო (ნეტროკონა), რომელიც შვეიცარიის წითელი ჯვრის დაფინანსებით აშენდა. იგი ბანგლადეშის მთავრობის დელეგაციის წევრი იყო 1979 წელს მაროკოში, ფესში გამართულ ისლამური ქვეყნების (OIC) საგარეო საქმეთა მინისტრების მე-10 კონფერენციაზე, სადაც განიხილეს საერთაშორისო ისლამური წითელი ნახევარმთვარის საზოგადოების შექმნის საკითხი. მისი ინიციატივით, ბანგლადეშის წითელი ჯვრის ძირითად საქმიანობაში დაემატა ოჯახური დაგეგმვა და მოსახლეობის კონტროლი.

პირადი ცხოვრება და მემკვიდრეობა
1937 წლიდან 2018 წლამდე აჰმედი ანოვარა ბეგუმზე იყო დაქორწინებული. მათ ჰყავდათ ორი ვაჟი და სამი ქალიშვილი. 2008 წელს, დაკას გულშანში მდებარე ტბას მისი პატივსაცემად დაარქვეს „რასტრაპატი ბიჩარპატი შაჰაბუდინ აჰმედის პარკი“. 

2022 წლის თებერვალში აჰმედი გადაიყვანეს კომბინირებული სამხედრო ჰოსპიტალის (CMH) ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში. იგი გარდაიცვალა 2022 წლის 19 მარტს, 92 წლის ასაკში, იმავე ჰოსპიტალში.

სქოლიო

კატეგორია:ბანგლადეშის პრეზიდენტები
კატეგორია:ბანგლადეშის ვიცე-პრეზიდენტები