ალექსანდრე I (ალექსანდრიის პატრიარქი)

ალექსანდრე I ალექსანდრიელი (კოინე: Ἀλέξανδρος, Aléxandros) - ალექსანდრიის პაპი და პატრიარქი. მისი მმართველობის დროს იგი ეხებოდა მთელ რიგ საკითხებს: აღდგომის თარიღის დადგენა, არიანიზმი და ა.შ. ის იყო ათანასე ალექსანდრიელის მასწავლებელი რომელიც ქრისტიანული ეკლესიებისათვის ერთ-ერთი დიდი წმინდა მამაა .

 ბიოგრაფია 
შედარებით მწირე ინფორმაცია გვაქვს წმ. ალექსანდრეს ადრეული წლების შესახებ. მღვდლობის დროს მან განიცადა ქრისტიანთა სისხლიანი დევნა იმპერატორ გალერიუსისა და მაქსიმინეს დაიას მიერ.

ალექსანდრე გახდა პატრიარქი აქილა ალექსანდრიელის გარდაცვალების შემდეგ. თავად ალექსანდრე პატრიარქობის პერიოდში სამი ძირითადი გამოწვევის წინაშე აღმოჩნდა. პირველი მათგანი იყო სქიზმატური სექტა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ერესცენტი, რომელიც კამათობდა აღდგომის თარიღზე. ალექსანდრე აღმოჩნდა იმ მდგომარეობაში, რომ დაეწერა სპეციალური ტრაქტატი ამ დაპირისპირების შესახებ, რომელშიც მან მოიყვანა ადრინდელი განცხადებები ამ საკითხთან დაკავშირებით დიონისე ალექსანდრიელის მიერ. ალექსანდრეს საკუთარი ძალისხმევა, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ემსახურებოდნენ დავის ჩაშლას, არ იყო საკმარისი იმისთვის, რომ თავი დაეღწია დავის, თუმცა ნიკეის პირველმა კრებამ, რომელიც გაიმართა მისი მმართველობის დროს, გადაჭრა ეს საკითხი. 

 მელეტიუს ლიკოპოლისელი 
მისი მეორე მთავარი საზრუნავი იყო ლიკოპოლის მელეტის საკითხი, რომელიც აგრძელებდა ალექსანდრეს ცილისწამებას, როგორც ადრე აქილეს მიმართ. მელეტიუსი იქამდე მივიდა, რომ ოფიციალური საჩივარი შეიტანა კონსტანტინე I- ის სასამართლოში, თუმცა იმპერატორს უჩვეულო ყურადღება არ მიუქცევია.  

 არიანიზმი 
ბოლო და ყველაზე მნიშვნელოვანი პრობლემა, რომელიც პაპ ალექსანდრეს შეექმნა, იყო არიოზის საკითხი. ალექსანდრეს წინამორბედმა აქილამ მას არამარტო ნება დართო  დაბრუნებულიყო ეკლესიაში, არამედ  მას ალექსანდრიის ეკლესიაში თანამდებობა მისცა, რამაც მას საშუალება მისცა დიდი გავლენა მოეხდინა ალექსანდრიის ქრისტიანულ საზოგადოებაზე. სინამდვილეში, არიოზი ალექსანდრიის პატრიარქის თანამდებობის პრეტენდენტიც კი იყო აქილას გარდაცვალების დროს. 

კონფლიქტი ამ ორს შორის სერიოზულად დაიწყო, როდესაც ალექსანდრემ ერთ-ერთ ქადაგებაში სამების ერთიანობა გამოაცხადა. არიუსმა მაშინვე უპასუხა და ალექსანდრეს განცხადებას საბელიანობა უწოდა, რომელიც იმ დროისთვის უკვე უარყოფილი იყო. დაპირისპირება სწრაფად გამწვავდა, არიოზს მიემხრო სამღვდელოების ნაწილი, უამრავი დიაკონი და მინიმუმ ერთი ეპისკოპოსი, რომელმაც დაიწყო საკუთარი პრესვიტერების ხელდასხმა . არიოზმა კიდევ უფრო მეტი ყურადღება და მხარდაჭერა მიიპყრო, იქამდე, რომ წმ. ალექსანდრე იძულებული გახდა მოეწვია თავისი მღვდლებისა და დიაკვნების ორი ცალკეული კრება ამ საკითხის განსახილველად. თუმცა ვერცერთმა კრებამ ვერ მიაღწია რაიმე მტკიცე დასკვნას და ვერ შეუწყო ხელი აროზისსის რწმენის გავრცელების შეზღუდვას. 

შემდეგ ალექსანდრემ 320 წელს მოიწვია ალექსანდრიის ეკლესიისა და მისი მეზობელი პროვინციის მარეოტისის სინოდი, რათა გადაეწყვიტა, რა ქმედებები იქნებოდა მიღებული ამ სულ უფრო პრობლემურ საკითხთან დაკავშირებით. სინოდზე ოცდათექვსმეტი პრესვიტერი და ორმოცდაოთხი დიაკონი , მათ შორის ათანასე ალექსანდრიელი იმყოფებოდნენ. ისინი შეთანხმდნენ არიანიზმის დაგმობაზე და ხელი მოაწერეს დოკუმენტს ამის შესახებ. 

321 წელს ალექსანდრემ მოიწვია ერის და ეკლესიის საერთო კრება. საბჭომ შეკრიბა არანაკლებ ასი მონაწილე. ამ კრებაზე არიოზმა განაგრძო თავისი ადრინდელი პოზიციაზე კამათი, რომ ძე არ შეიძლება იყოს მამასთან ერთად მარადიული და რომ ძე არსებითად არ ჰგავდა მამას. ეს უკანასკნელი განცხადება საშინლად მიიღო შეკრებილმა საბჭომ, რომელმაც არიუსი ანათემაში ჩააგდო მანამ, სანამ არ უარყო მისი პოზიცია 

არიოზი გაემგზავრა პალესტინაში, სადაც მიიღო მხარდაჭერა რამდენიმე ეპისკოპოსისგან, რომლებმაც თავიანთი აზრი ამ საკითხზე ალექსანდრეს გამოუცხადეს. ერთ-ერთი ასეთი მხარდამჭერი, ევსები ნიკომიდიელი, მჭიდრო კავშირში იყო ბიზანტიის იმპერიულ კართან და დაეხმარა არიოზს იდეების შემდგომ გავრცელებაში. ამ მოძრაობის ფართომასშტაბიანმა ზრდამ და მათზე დამკვიდრებული ეკლესიის რეაქციამ განაპირობა ის, რომ იმპერატორმა თავად მისწერა წერილი ჩართულ მხარეებს ეკლესიაში ერთიანობის დაბრუნებისა და ამ გაჭიანურებული კამათის შეწყვეტისკენ, რაც მას ახასიათებდა. წვრილმანი კამათი გაუგებარი წვრილმანების გამო. 

არიოზის მიმდევრებმა ალექსანდრიაში დაიწყეს ძალადობა თავიანთი რწმენის დასაცავად, რამაც აიძულა ალექსანდრე ალექსანდრიელს დაეწერა ენციკლიკა მის მოკავშირე ეპისკოპოსთათვის ქრისტიანულ სამყაროში, სადაც მან უამბო არიანიზმის ისტორია და მისი აზრი არიოზის სისტემის ხარვეზებზე. ამ ორგანომ განიხილა ქმედებები, რომლებიც ალექსანდრემ და მისმა წინამორბედებმა განახორციელეს და, მათი განხილვის საფუძველზე, ოფიციალურად  არიოზი ფორმალურად აღიარეს სირიული ეკლესიის სამწყოში. 

არიანობაზე დავა სერიოზულ პრობლემად იქცა, რომელიც ემუქრებოდა ეკლესიისა და იმპერიის მშვიდობასა და ერთიანობას. კონსტანტინემ, რომელიც ახლა ტახტის ერთადერთი პრეტენდენტი იყო ლიცინიუსის სიკვდილით დასჯის შემდეგ, დაწერა წერილი "ათანასესა და არიუსს". კონსტანტინემ დაწერა წერილი ნიკომიდიიდან, ამიტომ ზოგიერთმა დაასკვნა, რომ ნიკომიდიის ეპისკოპოსი და არიუსის მხარდამჭერი ევსევ ნიკომიდიელი შესაძლოა ჩართულნი იყვნენ წერილის შედგენაში. წერილი გადაეცა ჰოსიუს კორდოველს, პატივცემულ ხანდაზმულ ეპისკოპოსს, რათა მიეწოდებინა მოწინააღმდეგეებისთვის ალექსანდრიაში. წერილში კონსტანტინე სთხოვდა ალექსანდრესა და არიუსს დაესრულებინა კამათი. 

კამათი ვერ დასრულდა ამიტომაც, კონსტანტინემ მოუწოდა არიოზს, რომ თავისი საქმე გაეტანა ეკლესიის საეკლესიო კრებაზე, რომელიც ჩატარდებოდა ნიკეაში, ბითინიაში 325 წლის 14 ივნისს.

 ნიკეის პირველი კრება 
ალექსანდრე კრებაზე მივიდა ჯგუფთან ერთად, რომელშიც შედიოდნენ ჰერაკლეის პოტამონი, თებელი პაფნუტი და ალექსანდრეს დიაკონი, ათანასე. ალექსანდრე თავად უნდა გაძღოლოდა შეხვედრას, მაგრამ თვლიდა, რომ იგი ვერ იქნებოდა თავმჯდომარე, რადგან მთავარი ბრალდებულიც იყო. ამის საფუძველზე მან პრეზიდენტობა გადასცა ჰოსიუს კორდოველს . ხანგრძლივი განხილვის შემდეგ, საბჭომ გამოსცა გადაწყვეტილება, რომელშიც, სხვა საკითხებთან ერთად, დაადასტურა არიოზის ანათემა. მან  მისცა ალექსანდრეს უფლება დამოუკიდებლად გადაეწყვიტა აღდგომის დრო და სთხოვდა მას  რომისთვის და დანარჩენ ქრისტიანულ სამყაროსთვის ეცნობებინა თავისი გადაწყვეტილება. მან ასევე გაავრცელა განცხადება, რომ ეგვიპტის ეკლესიას მიეცემა უფლება შეინარჩუნოს თავისი ტრადიციები სასულიერო პირებთან დაკავშირებით. ამასთან დაკავშირებით, ალექსანდრემ მიჰყვა პაფნუტიუს თებეს რჩევას, რომელმაც მას მოუწოდა, ხელდასმის შემდეგ მღვდლებისთვის  დაქორწინების ნება დართო. 

ნიკეიდან ალექსანდრიაში დაბრუნებიდან ხუთი თვის შემდეგ ალექსანდრე გარდაიცვალა. როცა ის კვდებოდა, ზოგიერთის თქმით, მის მემკვიდრედ ათანასე, მისი დიაკონი დაასახელა. 

 ჩანაწერები 
ალექსანდრესადმი მიკუთვნებული რამდენიმე ნაშრომი არ არის შემორჩენილი. ისტორიაში მოხსენიებულია წერილების კრებული, რომელიც მან დაწერა არიოზის დაპირისპირებასთან დაკავშირებით. ამ წერილებიდან დღემდე შემორჩენილია მხოლოდ ორი. ასევე შემორჩენილია ქადაგება "De anima et corpore" (სულისა და სხეულის შესახებ), რომელიც ალექსანდრეს სირიულ ვერსიაში მიეწერება. თუმცა კოპტური ვერსია ქადაგებას ათანასეს ანიჭებს. 

 მეკვიდრეობა 
პატრიარქ ალექსანდრეს პატივსსცემენ როგორც წმინდანს ალექსანდრიის კოპტურ მართლმადიდებლურ ეკლესიაში,  მართლმადიდებლურ ეკლესიაში და კათოლიკურ ეკლესიაში . ალექსანდრე რომის კათოლიკური ეკლესიის მიერ აღწერილია, როგორც „ადამიანი, რომელსაც ხალხი და სასულიერო პირები პატივს სცემენ, დიდებული, ლიბერალური, მჭევრმეტყველი, სამართლიანი, ღვთისა და ადამიანების მოყვარული, ღარიბებისადმი თავდადებული, ყველასათვის კარგი და ტკბილი. არ გაუტეხავს მარხვა , სანამ მზე ზეცაში იყო." 

 სქოლიო 

 ალექსანდრე I, ალექსანდრიის და სრულიად აფრიკის საპატრიარქოს ოფიციალური ვებ-გვერდი.
 კათოლიკური ენციკლოპედია: წმ. ალექსანდრე ალექსანდრიელი (1913)

კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 320-იანები
კატეგორია:ალექსანდრიის მართლმადიდებელი ეკლესია
კატეგორია:ალექსანდრიის პატრიარქები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია