ელიზაბეთ გერტრუდა ბრიტონი

ელიზაბეთ გერტრუდა ბრიტონი, დაბადებიდან ნაითი ( ; დ. 9 იანვარი, 1858, ნიუ-იორკი – გ. 25 თებერვალი, 1934, იქვე) — ამერიკელი ბოტანიკოსი, ბრიოლოგი და განმანათლებელი, ამერიკული ბრიოლოგიური და ლიქენოლოგიური საზოგადოების წინამორბედი ორგანოს თანადამფუძნებელი, ველური ყვავილების დაცვის აქტივისტი, მეუღლესთან, ნათანიელ ლორდ ბრიტონთან ერთად იყო ნიუ-იორკის ბოტანიური ბაღის შექმნის ინიციატორი. ელიზაბეთ ბრიტონმა დიდი წვლილი შეიტანა ბრიოლოგიურ ლიტერატურაში, გამოაქვეყნა 170 ნაშრომი ამ სფეროში.

 ბიოგრაფია 
ელიზაბეთ გერტრუდა ნაითი დაიბადა 1858 წლის 9 იანვარს ნიუ-იორკში, ჯეიმს და სოფი ანა (დაბადებიდან კომპტონი) ნაითების ხუთშვილიან ოჯახში.   

მამას საკუთარი ბიზნესი ჰქონდა კუბაზე, მატანსასის მახლობლად, ფლობდა ქარხანას და შაქრის პლანტაციას. ელიზაბეთმა ბავშვობის დიდი ნაწილი იქ გაატარა.

სწორედ კუბაზე დაიბადა მისი ინტერესი ბოტანიკის მიმართ: გოგონას უყვარდა ადგილობრივი ფლორისა და ფაუნის შესწავლა. 1869 წელს ელიზაბეთი დაბრუნდა ნიუ-იორკში და შევიდა მანჰეტენის კერძო სკოლაში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, სწავლა განაგრძო Hunter College-ში, სადაც ძირითადად გოგონები ეუფლებოდნენ დაწყებითი და საშუალო სკოლის პედაგოგის პროფესიას. სწავლის დასრულების შემდეგ ელიზაბეთი იმავე კოლეჯში დასაქმდა. 1883 წლიდან 1885 წლამდე ასწავლიდა ბოტანიკას. 

1879 წელს, ნიუფაუნდლენდში ბოტანიკური ექსპედიციის დროს, ნაითმა ტბის სანაპიროზე აღმოაჩინა გვიმრის იშვიათი სახეობა Schizaea pusilla. ამ აღმოჩენის შესახებ შენიშვნა გამოაქვეყნა ამერიკის წამყვანმა ბოტანიკოსმა ეისა გრეიმ. შედეგად, 1879 წელს ელიზაბეთი გახდა ტორის ბოტანიკური კლუბის პირველი ქალი წევრი. იქ მან გაიცნო ნათანიელ ლორდ ბრიტონი, რომელსაც ცოლად გაჰყვა 1885 წელს.  წყვილს შვილი არ ჰყოლია.  

1880-იანიდან 1920-იან წლებამდე ელიზაბეთ ბრიტონი ძირითადად დაკავებული იყო ხავსების შესწავლით,  სახეობების კლასიფიკაციის ჩათვლით. მან ასევე სისტემაში მოიყვანა ჰენრი ჰერდ რასბის მიერ შეგროვებული ხავსებისა და გვიმრების ვრცელი კოლექცია. ამ სამუშაოს დასასრულებლად იგი მეუღლესთან ერთად გაემგზავრა ლონდონში, Linnean Society - სთან კონსულტაციის გასავლელად.  

1885 წელს ბრიტონი გახდა კოლუმბიის უნივერსიტეტის ჰერბარიუმის არაოფიციალური კურატორი და ასევე არაოფიციალურად ხელმძღვანელობდა სტუდენტებს, რომლებიც წერდნენ დისერტაციებს გვიმრებსა და ხავსებზე. მას გასამრჯელო არ მიუღია ამ სამუშაოსთვის.

1891 წელს, კიუს სამეფო ბოტანიკური ბაღების მონახულების შემდეგ, ბრიტონი გახდა ნიუ-იორკის ბოტანიკური ბაღის შექმნის ინიციატორი. შეაგროვა სახსრები მისი გახსნისთვის მდიდარი ნიუ-იორკელი ქალების დახმარებით.  ოცდაცამეტი წლის განმავლობაში იყო ბაღის დირექტორი იყო. 1902 წელს მისი ინიციატივით ასევე შეიქმნა ალტ=A white woman smiling and standing in front of a tree trunk. She is wearing a dark dress and a wide-brimmed hat and is holding a walking stick.|მინი| ბრიტონი ხესთან|მარცხნივამერიკის ველური ყვავილების დაცვის საზოგადოება. მინი| ნიუ-იორკის ბოტანიკური ბაღის ტერიტორიაზე ელიზაბეტ გერტრუდა ნაით ბრიტონის პატივსაცემად განთავსებული დაფა.საერთო ჯამში, ელიზაბეტ ბრიტონმა გამოაქვეყნა 346 ნაშრომი, რომელთაგან 170 ეძღვნებოდა ხავსებს. 1889 წელს მან წამოიწყო თერთმეტი პუბლიკაციის სერია სახელწოდებით „წვლილი ამერიკულ ბრიაოლოგიაში“, რომელიც მოიცავდა გვარებს Orthotrichum, Ulota, Physcomitrium, Bruchia და Scouleria. ამას მოჰყვა რვა სტატიის სერია პოპულარული ბოტანიკური ჟურნალისთვის „The Observer“ „როგორ შევისწავლოთ ხავსები“,  1892 წელს ბრიტონმა გამოაქვეყნა დასავლეთ ვირჯინიის ხავსის სახეობების სია. 1903 - დან 1904 წლამდე გამოქვეყნდა 12 სტატია ხავსის ტაქსონომიის შესახებ ჟურნალში The Bryologist.  

1893 წელს ბრიტონი აირჩიეს ამერიკის ბოტანიკური საზოგადოების  წევრად. 1905 წელს საერთაშორისო ბოტანიკურმა კონგრესმა შეიყვანა  ხავსების ნომენკლატურაზე პასუხისმგებელ საერთაშორისო კომიტეტში. 1906 წელს ბრიტონი იყო ერთ-ერთი 19 ქალიდან, რომელიც შედიოდა American Men of Science-ის პირველ გამოცემაში. მისი სახელი მოხვდა 1000 ყველაზე მნიშვნელოვან მეცნიერთა შორის. 1933 წლამდე ამ წიგნის ხუთ გამოცემაში ბრიტონის სახელი ყოველთვის იყო სიაში. 

ელიზაბეთ ბრიტონი გარდაიცვალა საკუთარ სახლში 2965 Decatur Avenue  ბრონქსში, 1934 წლის 25 თებერვალს, აპოპლექსიური ინსულტის შემდეგ;  დაკრძალეს მორავიის სასაფლაოზე სტატენ-აილენდზე.  მეცნიერის სახელს ატარებს ჩვიდმეტი მცენარე და ერთი ცხოველი. 
 სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1858
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
კატეგორია:ჰანტერის კოლეჯის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ამერიკელი ბოტანიკოსები
კატეგორია:ქალი მეცნიერები მიმართულების მიხედვით
კატეგორია:ბრიოლოგები
კატეგორია:XIX საუკუნის მეცნიერები
კატეგორია:XX საუკუნის მეცნიერები
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები