ფასტრადა

ფასტრადა (დაახ. 765 — 10 აგვისტო, 794) —  კარლოს დიდის მესამე (ზოგი წყაროს მიხედვით, მეოთხე) ცოლი და ამ ქორწინების შედეგად აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფოს დედოფალი.
 ცხოვრება 
ფასტრადა დაახლოებით 765 წელს, ინგელჰეიმში, გავლენიანი გრაფ რუდოლფის (ან ეადოლფის) და მისი მეუღლის, აედას ოჯახში დაიბადა.

ის კარლოს დიდზე 783 წელს,გამყარებული ისტორიკოსების - პიერ რიშეს (The Carolingians, p.86.), ლუი ტორპეს (Two Lives of Charlemagne, p.216) და სხვათა მიერ. მიუხედავად ამისა, ფასტრადა ხანდახან მეფის რიგით მეოთხე მეუღლედაც გვესახება. იხილეთ: Dieter Hägemann (Karl der Große. Herrscher des Abendlands, Ullstein 2003, p. 82f.), Collins (Charlemagne, p. 40.). ვორმსში, გერმანიაში, დედოფალ ჰილდეგარდის გარდაცვალებიდან რამდენიმე თვეში დაქორწინდა და მეფის მესამე ცოლი გახდა. ქორწინების სავარაუდო მიზეზი რაინის აღმოსავლეთით ფრანკთა ალიანსის გამყარება იყო, რადგან ამ დროისათვის კარლოსი საქსონებს ჯერ კიდევ ებრძოდა. 

კარლოსსა და სამეფო კარზე მისი გავლენით, პიპინ კუზიანი, კარლოსისა და ჰიმილტრუდეს ვაჟი, მამის წინააღმდეგ აჯანყების მიზეზით საჯაროდ გაასამართლეს და თავის გადაპარსვით დასაჯეს. ფასტრადამ ძალაუფლება საკუთარი სისასტიკით მოიპოვა (თუმცა ამ ინფორმაციას მემატიანე ეინჰარდი, საკუთარი „კარლოს დიდის ცხოვრებით“ (Vita Karoli Magni) გვაწვდის. ეინჰარდის კარლოსის სამეფო კარზე მისვლისას ფასტრადა ცოცხალი აღარ იყო) და თანამედროვეები გვაუწყებენ, რომ დედოფალი მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ქვეყნის პოლიტიკაში. 785 წლიდან გადარჩენილ წერილში, რომელსაც კარლოსი ფასტრადას უგზავნის, ის მეუღლეს სთხოვს, რომ ერესბურგში შვილებთან ერთად ჩამოვიდეს. მეორე წერილი, გაგზავნილი ექვსი წლის შემდეგ, გამოხატავს მეფის წუხილს ცოლის მხრიდან სიჩუმის გამო, კითხულობს, არის თუ არა ის კარგად, და ავარების დამარცხებას აუწყებს.  

793 წელს კარლოსმა ფასტრადას გამოსახულებიანი მონეტა (პირველი დედოფლის გამოსხულებიანი კაროლინგური მონეტა) გამოსცა. ისტორიკოსები ვარაუდობენ, რომ კარლოს დიდმა ამით ოფა მერსიელს მიჰბაძა, რომელმაც ცოლის, სინეტრიტის მონეტები მოჭრა. 

793 წლის შობის შემდეგ კარლოს დიდი და ფასტრადა ვიურცბურგიდან ფრანკფურტში (დღევანდელი გერმანია) გაემგზავრნენ, სადაც ქალი 794 წლის 10 აგვისტოს, ფრანკფურტის სინოდის დროს გარდაიცვალა. ამბობენ, რომ კარლოს დიდი ამ ადგილს გარდაცვლილ მეუღლეზე წუხილის გამო შემდგომ აღარასოდეს აღარ დაბრუნებია. მან ფასტრადა წმინდა ალბანის (იმ დროისათვის ჯერ ბოლომდე დაუსრულებელ) სააბატოში, მაინცში დაკრძალა, და საკურთხევლის თავზე მისი ვერცხლის თითისტარი ჩამოკიდა. ის, რომ დედოფალი სენ-დენის ბაზილიკაში არ დაკრძალეს, იქ, სადაც თითქმის ყველა ფრანკი და ფრანგი მონარქი განისვენებდა, არქიეპისკოპოს რიშულფის გავლენებს მიეწერება. 

ფასტრადას  თეთრი მარმარილოს საფლავს ოქრო და ქანდაკებები ამკობდა. 1552 წელს წმინდა ალბანის სააბატოს განადგურების შემდეგ, მისი საფლავის ქვა მაინცის საკათედრო ტაძარში გადაასვენეს, სადაც ის დღესაც შესაძლებელია ვიხილოთ.Franz Dumont, Ferdinand Scherf, Friedrich Schütz:  Mainz - Die Geschichte der Stadt, Verlag Philipp von Zabern, 1998 
 შვილები 
თეოდრადა (დ. 784, - გ. უცნობია), არგენტეილის აბატი;Frassetto, Michael. Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation, ABC-CLIO, 2003, p. 163 
ჰილტრუდი (დ. 787, - გ. უცნობია);
 ლეგენდა და პოპ-კულტურა 
ფასტრადას ლეგენდა ჯადოსნურ ბეჭედზე მოგვითხრობს, რომელიც ფასტრადას მეუღლე კარლოს დიდისაგან უნდა მიეღო.  ამ ბეჭედმა, რომლის სამშვენისი ქვაც გველის საჩუქარი იყო, კარლოსი ფასტრადაზე იმდენად მიაჯაჭვა, რომ მეფეს მეუღლის გვამის დამარხვა მაშინაც კი არ სურდა, როდესაც ის გახრწნას იწყებდა. საბოლოოდ, რეიმსის მთავარეპისკოპოსმა ტილპინმა ბეჭედი წაიღო და წყალში, აახენის მახლობლად გადააგდო, რომ მას ძალა დაეკარგა.  

სტივენ შვარცის მიუზიკლი „პიპინი“ ფასტარდას ოდნავ სახეცვლილ პერსონაჟს გვთავაზობს, რომელსაც 1972 წლის ორიგინალ ბროდვეის დადგმაში ლელანდ პალმერი, 1981 სატელევიზიო ფილმში ჩიტა რივერა, ხოლო 2013 წლის ბროდვეის განახლებულ მიუზიკლში შარლოტ დ’ამბუაზი თამაშობდა.
ლიტერატურა
Grant, A.J. (1905). Early lives of Charlemagne / by Eginhard and the Monk of St Gall. London: Moring. 
Innes, Matthew (May 2018). „Queenship in Dispute: Fastrada, History and Law“, Writing the Early Medieval West. ISBN 9781108182386. 
რესურსები ინტერნეტში
https://www.thehistoryblog.com/archives/67199
https://www.kellscraft.com/LegendsRhine/legendsrhine049.html
სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 760-იანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 794
კატეგორია:ფრანკთა დედოფლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 აგვისტო
კატეგორია:კაროლინგები
კატეგორია:დედოფლები ქვეყნების მიხედვით