ამანიპილადე

ამანიპილადე —  სახელი, რომელიც მიეწერება ქუშის რეგენტ დედოფალს, დამარხულს Beg. N25 პირამიდაში, დედაქალაქ მეროეში (დღევანდელი სუდანის ტერიტორია). ამანიპილადე ახ.წ. მეოთხე საუკუნის შუა წლებში, მეროედან მართავდა ქუშის სამეფოს. არაპირდაპირ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით, ის სამეფოს უკანასკნელი მმართველი უნდა ყოფილიყო. 

 წყაროები და ქრონოლოგია 
სახელი ამანიპილადე, მეროიტულად მნიპილდე, ცნობილია მხოლოდ პირამიდა Beg. W 104-ში, შესაწირავების ტაბლაზე ამოკვეთილი ტექსტიდან. ტაბლა სავარაუდოდ წამოღებულია თავისი თავდაპირველი ადგილსამყოფელიდან და შემდეგაა დადებული პირამიდაში. 1978 წელს, Beg. N25 პირამიდის აშენების დათარიღებასა და ტექსტის პალეოგრაფიული შესწავლის შედეგად გამოვლენილი დამთხვევებით, სახელი ამანიპილადე Beg. N25-ში დაკრძალულ მონარქს დაუკავშირეს. ამ თეორიას ისტორიკოსების დიდი ნაწილი ემხრობა, მაგრამ მრავალი ეჭვქვეშაც აყენებს. მაგალითად ჟოზეფინ კუკერცის (2021) მოსაზრების თანახმად, სახელი შესაძლოა იმგვარ თანამდებობის პირს ეკუთვნოდეს, რომელიც არანაირად არაა დაკავშირებული სამეფო ოჯახთან, მაგრამ რომელმაც შესაწირავების ტაბლაზე სამეფო ფორმულა დაიტანა. მრავალი სხვა ქუში მმართველის მსგავსად, სახელი ამანიპილადე ღმერთ ამონის სახელზეა დაფუძნებული. ამანიპილადეს მშობლების სახელები მოცემულია იმავე ტექსტში: ტეიიე (მამა) და მკეჰნიიე/მკეხნიიე (დედა). ეს სახელები არსადაა ნახსენები ქუში მმართველების სიაში, მაგრამ ქუშის სამეფოს ტახტის გადაცემა არაპირდაპირი ხაზებითაც იყო შესაძლებელი.

ამანიპილადე ქალად ჩაითვალა მისი სახელის Beg. N25 პირამიდასთან კავშირის გამო. პირამიდის სამლოცველოში გვხვდება რელიეფი დაკრძალული მონარქის გამოსახულებით, რომელიც მკვლევრების უმრავლესობის მიერ ქალ მმართველადაა იდენტიფიცირებული. ქალთა მეფობა ქუშის სამეფოს გვიანდელ ისტორიაში საკმაოდ ხშირია. რელიეფის მრავალი დაზიანების გამო, ამ ინფორმაციასაც ჰყავს მოწინააღმდეგეები, თუმცა, მიმდინარე კვლევითი სამუშაოების შედეგების საფუძველზე მოსაზრება, რომ პირამიდაში დედოფალი რეგენტი უნდა ყოფილიყო დამარხული კვლავაც ინარჩუნებს დამაჯერებლობას. მიუხედავად ამისა გადაჭრით რაიმეს თქმისაგან ყველა თავს იკავებს.

Beg. N25 ჯერ-ჯერებოთ აღმოჩენილი უკანასკნელი და ყველაზე გვიანდელი სამეფო სამარხია მეროეში და შესაძლოა მიუთითებდეს იმ დინასტიის ბოლო წარმომადგენელზე, რომელიც ამ ქალაქიდან მართავდა ქუშს.  არაპირდაპირი მტკიცებულებები მეროული პოლიტიკური გავლენების დასრულებას ასევე მეოთხე საუკუნის შუა პერიოდს აწერს.

სქოლიო

კატეგორია:დედოფლები
კატეგორია:ქუშის სამეფო