იუჯეჰისარი

იუჯეჰისარი () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 45 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 8 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 270 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
იუჯეჰისარის სოფლის ძველი სახელია „ლამღო“.Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 41, ISBN 9786055753634.İrfan Aleksiva - İsmail Bucaklişi, Svacoxo - Laz Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2009,  s. 24, ISBN  978-605-89094-0-3 ლაზური ტოპონიმი თურქულშიც იგივე ფორმით შევიდა. კერძოდ, 1877 წლის ტრაპიზონის ვილაეთის წლიურ დოუმენტში იგი მოხსენიებულია როგორც ლამღო (لامغو).Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 370, ISBN 9789157871117. 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში კი დაწერილია როგორც „ლამქო“ (لامقو).Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 619.

სოფელი ლამღო მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, მას შემდეგ რაც 1461 წელს გაანადგურეს ტრაპიზონის იმპერია, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს.,,კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22. ISBN 99940-61-43-7 მთის წვერზე მდებარე ციხე, რომელსაც დღეს „ჯიჰას ციხე“ ეწოდება, სავარაუდოდ ამ პერიოდიდან არის შემორჩენილი.Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 43, ISBN 9786055753634.

1876 წლის ტრაპიზონი ვილაეთის წლიური დოკუმენტის მიხედვით, სოფელი ლამღო ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინის რაიონს. მოსახლეობა შედგებოდა 48 კომლში მცხოვრები 200 ადამიანისგან. თუმცა, სავარაუდოა, რომ ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას მოიცავს. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა აღრიცხულია შემდეგნაირად: 75 ცხვარი, 48 თხა, 85 ძროხა და 9 ხარი.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 371, ISBN 9789157871117.

სოფელი ლამღო პირველი მსოფლიო ომის წლებში რუსეთის ადმინისტრაციის საზღვრებში მოექცა. ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში ჩატარებული კვლევითი მოგზაურობისას აღნიშნა, რომ სოფელში, რომელსაც ის „ლანგოს“ ფორმით მოიხსენიებს, 49 კომლი ცხოვრობდა. ნიკო მარიმ 1910 წელს ლაზეთის რეგიონში მოგზაურობისას ერთი ღამე ლამღოში გაათია და აღნიშნა, რომ სოფელი მდებარეობდა ათინას მარჯვენა მხარეს გამდინარე მელესკურის ღელის მარჯვენა ნაპირზე. ის ავიდა მელესკურის ღელის მოპირდაპირე მხარეს მდებარე გორაზე არსებულ ციხეში და აღნიშნა, რომ ადგილობრივებმა არ იცოდნენ ციხის სახელი და მას უწოდებდნენ „ჯიხას“ რაც ლაზურად ციხეს ნიშნავს. მან მოგვაწოდა ინფორმაცია იმ ნაგებობის შესახებ, რომელიც დღეს „ჯიხას ციხის“ სახელითაა ცნობილი. მარიმ ლაზურენოვან სოფლებს შორის მოიხსენია პაპათიასა და ლაღმოს სოფლები. ეს იმიტომ, რომ იმ დროს პაპათია ცალკე სოფელი (სამუხტრო) არ იყო.Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 41-43, 71, ISBN 9786055753634.

1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში სოფელი ლამღო შედიოდა რიზეს პროვინციის ათინას რაიონის ცენტრალურ ნაჰიეში. 1935 წლის საყოველთაო აღწერაში სოფელი, რომელიც ჩაწერილი იყო როგორც "ლამღო", იყო ჩორუჰის პროვინციის  პაზარის რაიონის ცენტრალური ნაჰიეს ერთ-ერთი სოფელი და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 753 ადამიანს. ამ დროისთვის არტვინისა და რიზეს ვილაეთების ადგილი დაიკავა ჩორუჰის ვილაეთმა, ხოლო ათინას კაზას სახელი შეიცვალა პაზარად. რადგან „ლამღო“ ან „ლამქო“ არ იყო თურქული სახელი, 1959 წელს  შეიცვალა „იუჯეჰისარად“, რაც ნიშნავს „მაღალციხეს“. სახელი ეწოდა სოფელში მაღალ გორაზე მდებარე ციხის გამო.Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 714.1965 წლის საყოველთაო აღწერაში იუჯეჰისარის სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 964 ადამიანს, რომელთაგან 324 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

სქოლიო

კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები