აქთეფე (პაზარის რაიონი)

აქთეფე () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 42 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 5 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 177 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
სოფელ აქთეფეს ძველი სახელია კითათი. ლაზური ტოპონიმი კითათი  სავარაუდოდ წარმოდგება სიტყვისგან კითი/კითა, რაც ნიშნავს თითს ან ყურძნის ჯიშს, რომლის ნაყოფიც თითს მოგვაგონებს. ლაზური ყურძნის ჯიში „კითი“, ქართულ ენაში ცნობილია როგორც „თითა“."კითი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"თითა" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 ქართველმა ისტორიკოსმა იური სიხარულიძემ სოფლის სახელად მოიხსენია კითათი, ხოლო მისი საძოვრის სახელად — ჭიტა კითათი. ლაზურად „ჭიტა“ ან „ჭუტა“ ნიშნავს პატარას და ჭიტა კითათი ნიშნავს „პატარა კითათს“. ეს ტოპონიმი თურქულ ენაში შევიდა როგორც „კითათ“.  მართლაც, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის დოკუმენტსა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის მოხსენიებულია როგორც კითათ.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 370, ISBN 9789157871117.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 619.

სოფელი კითათი მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა ეს რეგიონი დაიპყრეს 1461 წელს, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის დოკუმენტის მიხედვით, ეს დასახლება ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინას კაზას. მოსახლეობა შედგებოდა 15 ოჯახისგან, სულ 52 ადამიანისგან. სავარაუდოა, რომ ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას აღნიშნავდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა იყო: 82 ცხვარი, 52 თხა, 40 ძროხა და 10 ხარი.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 371, ISBN 9789157871117.

სოფელი კითათი პირველი მსოფლიო ომის წლებში რუსეთის ადმინისტრაციის საზღვრებში მოექცა. ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში თავისი კვლევითი მოგზაურობისას, აღნიშნა რომ კითათში (კიტათი) 31 ოჯახში 195 ადამიანი ცხოვრობდა. ნიკო მარი კი კითათს ასახელებს ლაზეთის რეგიონის შიდა ნაწილში ლაზურენოვან სოფლებს შორის.Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 70, ISBN 9786055753634.

კითათი 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიაში შედიოდა რიზეს პროვინციის ათინას კაზას ცენტრალურ ნაჰიეში. 1940 წლის საყოველთაო აღწერის დროს იგივე ადმინისტრაციული სტატუსი ჰქონდა და მისი მოსახლეობა შედგებოდა 289 ადამიანისგან. ამ დროისთვის ათინას კაზას სახელი შეიცვალა და ეწოდა პაზარი.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 528. ვინაიდან კითათი  არ იყო თურქული სახელი, სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა და ეწოდა აქთეფე.  აქთეფეს მოსახლეობა 1965 წელს შედგებოდა 404 ადამიანისგან, რომელთაგან 190 ადამიანმა იცოდა კითხვა და წერა.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 526.

სქოლიო

კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში