სიკიხორი

სიკიხორი (ოფიციალურად სიკიხორის პროვინცია; ; ) ― ფილიპინების კუნძული-პროვინცია (მესამე ყველაზე პატარა პროვინცია ქვეყნის მასშტაბით როგორც მოსახლეობის, ისე ფართობის მიხედვით). მდებარეობს კუნძულ ნეგროსის რეგიონში. პროვინციის დედაქალაქია სიკიხორის მუნიციპალიტეტი. პროვინცია მდებარეობს სებუს სამხრეთით, აღმოსავლეთ ნეგროსის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ბოჰოლის პროვინციის სამხრეთ-დასავლეთით, მინდანაოს ჩრდილოეთით.

ფილიპინების ესპანური კოლონიური ხანის განმავლობაში ესპანერები სიკიხორს ისლა-დელ-ფუეგოს (ცეცხლოვანი კუნძული) ეძახდნენ.

ეტიმოლოგია
ერთ-ერთი ლეგენდის მიხედვით, „სიკიხორის“ სახელწოდება უკავშირდება კუნძულის ესპანელებამდელ მმართველს, მეფე დატუ კიჰოდს. ესპანელების ჩამოსვლისას კიჰოდმა მათ თავი წარუდგინა: „si Kihod“ (მე ვარ კიჰოდი), რაც ესპანელებმა კუნძულის სახელწოდებად მიიღეს და მას „სიკიჰოდი“ უწოდეს. დროთა განმავლობაში კუნძულის სახელწოდება სიკიხორად ჩამოყალიბდა.

ისტორია
ესპანური ოკუპაცია
კუნძული პირველად ესპანელებმა 1565 წელს მიგელ ლოპეს დე ლეგასპის ექსპედიციისას შენიშნეს. ესპანელებმა კუნძულს ისლა-დელ-ფუეგო („ცეცხლოვანი კუნძული“) უწოდეს, რადგანაც სიკხორი დიდი რაოდენობით ციცინათელების გამო დიდ ნათებას ასხივებდა. კუნძულის გამოსაკვლევად ესპანელებს ლეგასპის ექსპედიციიდან ესტებან როდრიგესი გაუძღვა. იგი იმ პატარა ჯგუფის კაპიტანი იყო, რომელმაც ბოჰოლში ლეგასპის ბანაკი დატოვა მახლობელი კუნძულების გამოსაკვლევად. დღეისთვის ამ კუნძულებს ამილაკანი, სიკიხორი და ნეგროსი ეწოდება.

კუნძული, ისევე როგორც მთელი არქიპელაგი, საბოლოოდ ესპანეთის იმპერიამ დაიპყრო. 1783 წელს სიკიხორის მუნიციპალიტეტი კუნძულის პირველი მუნიციპალიტეტი და სამრევლო გახდა. დასაწყისიდანვე სიკიხორი სებუს არქიეპარქიის შემადგენლობაში შედიოდა. სამოქალაქო თვალსაზრისით, სიკიხორი ბოჰოლის ნაწილი იყო, რადგანაც პროვინციას საკუთარი გუბერნატორი ჰყავდა. 1854-1892 წლებში სიკიხორი ბოჰოლის პოლიტიკურ-სამხედრო პროვინციას მიეკუთვნებოდა. 1892 წელს იგი აღმოსავლეთ ნეგროსის შემადგენლობაში შევიდა, ხოლო 1901 წელს ქვეპროვინცია გახდა.

ამერიკული ოკუპაცია
XIX საუკუნის ბოლოს, პარიზის ზავის მიხედვით, ესპანეთმა ფილიპინები ამერიკის შეერთებულ შტატებს გადასცა, რითიც ესპანეთ-ამერიკის ომი დასრულდა. კუნძულ სიკიხორზე ამერიკული კავალერიის დანაყოფი გადავიდა. ამერიკის სამხედრო გუბერნატორმა სიკიხორის მეთვალყურედ ხამეს გუგატე დანიშნა. ფუგატე სიკიხორის ლეიტენანტი გუბენრატორი 16 წლის მანძილზე იყო.

გეოგრაფია
სიკიხორი კუნძულ ნეგროსის რეგიონის კუნძულოვანი პროვინციაა. იგი ბოჰოლის ზღვაში მდებარეობს. სებუდან სებუს სრუტითაა გამოყოფილი. ჩრდილო-დასავლეთით ნეგროსი მდებარეობს, ჩრდილო-აღმოსავლეთით ― ბოჰოლის პროვინცია, ხოლო სამხრეთით ― მინდანაო. კუნძული პანგლაო, რომელიც ბოჰოლის პროვინციის ნაწილია, სიკიხორის მსგავსი ნიადაგის შემადგენლობით ხასიათდება.

სიკიხორის ფართობი 343.5 კმ²-ია. სანაპირო ხაზის სიგრძე 102 კმ-ს შეადგენს. იგი ფილიპინების მესამე ყველაზე პატარა პროვინციაა როგორც ფართობის, ისე მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, კამიგინისა და ბატანესის შემდეგ.

ტოპოგრაფია
კუნძული ნეგროსის სამხრეთ ნაწილიდან 19 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს, სებუ-დან 25 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ბოჰოლიდან 30 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით, ხოლო ჩრდილოეთ ზამბოანგიდან 45 კმ-ით ჩრდილოეთით. სიკიხორი მეტწილად მთიანია. კუნძულის ცენტრში მდებარე უმაღლესი წერტილი, მთა მალაბაოკი (ადგილობრივებისთვის ასევე ცნობილია როგორც ბანდილა-ანი) ზღვის დონიდან 628 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. 

კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით, სიკიხორში ორი სხვადასხვა კლიმატია, რომელშიც ტროპიკული მუსონური კლიმატი დომინირებს. კუნძულის კლიმატი კორონასის IV ტიპის კლიმატს მიეკუთვნება, რომელიც 1-დან სამ თვემდე მშრალი სეზონითა და 9-დან 10 თვემდე წვიმების სეზონით ხასიათდება. მშრალი სეზონი თებერვალში იწყება და აპრილის ბოლომდე, ზოგჯერ მაისის შუა რიცხვებამდე გრძელდება.

5 მუნიციპალიტეტი მთელი წლის მანძილზე ნალექიანობის მაღალი მაჩვენებლით გამოირჩევა, მცირეხნიან მშრალ სეზონს კი პატარა ეფექტი აქვს. ეს ტერიტორია ტორპიკულ მუსონურ კლიმატს მიეკუთვნება. საშუალო წლიური ტემპერატურა სიკიხორში 27.6 °C-ია (81.7 °F). წლების მანძილზე ცვლილება 2 გრადუსის ფარგლებშია. ნალექიანობის მაჩვენებელი ყველაზე მშრალი თვის დროს 165 მმ-ის ტოლია, ხოლო ყველაზე ნალექიანი თვის დროს 1600 მმ-მდე აღწევს.

ლასის მუნიციპალიტეტში მთელი წლის მანძილზე დიდი რაოდენობით ნალექი მოდის. მუნიციპალიტეტი ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელშია მოქცეული. საშუალო წლიური ნალექიანობა 1655 მმ-ს უტოლდება.

ადმინისტრაციული დაყოფა
სიკიხორი ექვს მუნიციპალიტეტს მოიცავს: ენრიკე-ვილიანუევა, ლარენა, ლასი, მარია, სან-ხუანი და სიკიხორი. პროვიცნიის დედაქალაქია სიკიხორი. პროვინცია ერთ საკანონმდებლო რაიონს წარმოადგენს.

ლიტერატურა











რესურსები ინტერნეტში


 Official website

სქოლიო

კატეგორია:სიკიხორი
კატეგორია:ფილიპინების პროვინციები
კატეგორია:კუნძულ ნეგროსის რეგიონის პროვინციები
კატეგორია:ფილიპინების კუნძულოვანი პროვინციები
კატეგორია:1971 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
კატეგორია:ბოჰოლის ზღვა
კატეგორია:ფილიპინების ყოფილი ქვეპროვინციები