როსიკა შვიმერი

როსიკა შვიმერი ( Roja Bedi-Schwimmer,  ; დ. 11 სექტემბერი, 1877, ბუდაპეშტი  — გ. 3 აგვისტო, 1948, ნიუ-იორკი )  — უნგრელი პაციფისტი, ფემინისტი და სუფრაჟისტი. ის იყო მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველი ფედერალისტი და მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველი ქალი ელჩი.  

 ბიოგრაფია 

 ადრეული წლები 
როსიკა შვიმერი დაიბადა ებრაულ ოჯახში ბუდაპეშტში , ავსტრია-უნგრეთი. ადრეული ასაკიდან სწავლობდა მუსიკასა და ენებს, თუმცა როდესაც 1896 წელს ოჯახის ფინანსური მდგომარეობა გაუარესდა, ბუღალტრად დაიწყო მუშაობა. 

 პოლიტიკური კარიერა 
1897 წელს შვიმერმა ჩამოაყალიბა უნგრელი ქალი კლერკების ასოციაცია  და 1904 წელს სხვა გამოჩენილ ფემინისტებთან ერთად დააარსა უნგრეთის ფემინისტური ასოციაცია (). მან ხელი შეუწყო უნგრეთის ქალთა ეროვნული საბჭოს შექმნას და იყო უნგრეთის სამშვიდობო საზოგადოების საბჭოს წევრი. 1909 წელს შინაგან საქმეთა მინისტრმა დანიშნა იგი ბავშვთა კეთილდღეობის მმართველ საბჭოში.  

1913 წელს იგი გახდა ქალთა საერთაშორისო ხმის უფლებათა ალიანსის (IWSA)  წევრ-კორესპონდენტი. შვიმერმა იმოგზაურა მთელ ევროპაში კერი ჩეპმენ კატთან ერთად, კითხულობდა ლექციებს ქალთა საარჩევნო უფლების შესახებ. იგი ასევე იყო ჟურნალ A nő ( ქალი ) -ის რედაქტორი.   1914 წელს შვიმერი გადავიდა ლონდონში, სადაც მუშაობდა სხვადასხვა ევროპული გაზეთების კორესპონდენტად, ასევე იყო IWSA-ს პრესმდივანი. Gerit von Leitner. Wollen wir unsere Hände in Unschuld waschen? Gertrud Woker (1878—1968), Chemikerin & Internationale Frauenliga 1915—1968. Berlin: Weidler, 1998, , p. 99. როდესაც პირველი მსოფლიო ომი დაიწყო, როსიკა სახლში ვერ ბრუნდებოდა  და წამოიწყო კამპანია საომარი მოქმედებების შეწყვეტის მოთხოვნით. 1914 წელს ჩავიდა  შეერთებულ შტატებში,   პრეზიდენტ ომის დასრულების მიზნით ვუდრო ვილსონითვის ნეიტრალური კონფერენციის ჩატარების მოთხოვნით. 1915 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ქალთა მშვიდობის პარტიის ჩამოყალიბებაში.
მარცხნივ|მინი|320x320პქ| ქალთა საერთაშორისო კონგრესო 1915 წ. მარცხნიდან მარჯვნივ: 1. ლუსი თუმაიანი — სომხეთი, 2. ლეოპოლდინ კულკა — ავსტრია, 3. ლორა ჰიუზი — კანადა, 4. როსიკა შვიმერი — უნგრეთი, 5. ანიტა აუგსბურგი — გერმანია, 6. ჯეინ ადამსი — აშშ, 7. ევგენია ჰამერი — ბელგია, 8. ალეტა იაკობსი — ნიდერლანდები, 9. კრისტალ მაკმილანი — დიდი ბრიტანეთი, 10. როუზ გენონი — იტალია, 11. ანა კლემენტი — შვედეთი, 12. თორა დაუგარდი — დანია, 13. ლუიზ კაილაუ — ნორვეგია
1915 წლის  28 აპრილიდან 10 მაისამდე ჰააგაში, ნიდერლანდები მიღებული იქნა შვიმერის წინადადება მეომარი ქვეყნების მთავრობებს შორის უწყვეტი შუამავლობისთვის ნეიტრალური კონფერენციის ჩატარების შესახებ. იმავე წელს უზრუნველჰყო ჰენრი ფორდის მხარდაჭერა, რომელმაც იქირავა მშვიდობის გემი სტოკჰოლმში,  თუმცა  ფორდის ძალისხმევით იმედგაცრუებულმა ჩამოაყალიბა დაუყოვნებელი შუამავლობის საერთაშორისო კომიტეტი 1916 წლის ივნისში. ზავის შემდეგ შვიმერი გახდა მშვიდობისა და თავისუფლებისთვის ქალთა საერთაშორისო ლიგის ვიცე-პრეზიდენტი.

როდესაც უნგრეთმა ავსტრია-უნგრეთისგან დამოუკიდებლობა მოიპოვა 1918 წელს, უნგრეთის პრემიერ-მინისტრმა მიჰალი კაროლიიმ 19 ნოემბერს დანიშნა შვიმერი ელჩად შვეიცარიაში,  მაგრამ მისი მისია წარუმატებელი აღმოჩნდა და შვიმერი 1919 წლის იანვარში გაიწვიეს. როდესაც კომუნისტებმა მთავრობაზე კონტროლი მოიპოვეს 1919 წელს, იგი დაუპირისპირდა როგორც კომუნისტების მიერ მართულ უნგრეთის საბჭოთა რესპუბლიკის რეჟიმს, ასევე კონტრრევოლუციურ თეთრ ძალებს, დაკარგა რა სამოქალაქო უფლებები.  მიკლოშ ჰორტის მთავრობის მიერ უნგრეთის საბჭოთა რესპუბლიკის დამხობის შემდეგ შვიმერი 1920 წელს ვენაში გაიქცა, ხოლო 1921 წელს — შეერთებულ შტატებში. იგი დასახლდა ჩიკაგოში და აღარ დაბრუნებულა უნგრეთში.

პაციფიზმის გამო შვიმერი შეერთებულ შტატებში სოციალისტად ითვლებოდა. მან მთელი ცხოვრების უმეტესი ნაწილი გაატარა მის წინააღმდეგ ცილისწამების წინააღმდეგ ბრძოლაში. როდესაც ფრედ მარვინმა იგი გერმანიის ჯაშუშად და ბოლშევიკთა აგენტად გამოაცხადა, მან უჩივლა და მიიღო 17000 დოლარი ზიანის ანაზღაურების სახით. თუმცა, პაციფისტური რწმენის გამო მან ვერ მიიღო აშშ-ს მოქალაქეობა; აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ მის წინააღმდეგ გადაწყვეტილება მიიღო საქმეში აშშ შვიმერის წინააღმდეგ (1929). აშშ-ი მთელი ცხოვრება გაატარა ქვეყანაში მოქალაქეობის არმქონე პირის სტატუსით.

შვიმერი მოგვიანებით გამოდიოდა მსოფლიო მთავრობის შექმნის მოთხოვნით. 1935 წელს  მერი რიტერ ბერდთან ერთად დააარსა მსოფლიო ქალთა არქივის ცენტრი. მან მიიღო მსოფლიო მშვიდობის პრემია 1937 წელს. იმავე წელს სათავეში ჩაუდგა კამპანიას მსოფლიო მთავრობისთვის ლოლა ლოიდ მავერიკთან ერთად. ეს იყო მე-20 საუკუნის პირველი მსოფლიო ფედერალისტური ორგანიზაცია. მოგვიანებით, მე-20 საუკუნეში, ფედერალისტურმა მოძრაობამ წარმატებით ჩაატარა კამპანია და კოალიცია სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს შესაქმნელად. http://www.iccnow.org/documents/WFM-IGP_2009_Annual_Report.pdf , page 6  1948 წელს შვიმერი იყო ნომინირებული ნობელის მშვიდობის პრემიაზე, მაგრამ მოგების მცირე შანსი ჰქონდა ბრიტანეთის, საფრანგეთის, უნგრეთის, იტალიის, შვედეთისა და შეერთებული შტატების მხარდაჭერის მიუხედავად. პრემია იმ წელს არ გაცემულა, რადგან ნობელის კომიტეტმა დაასკვნა, რომ მაჰათმა განდის გარდაცვალების გამო „ამას არავინ იმსახურებდა.“

 გარდაცვალება 
როსიკა შვიმერი გარდაიცვალა პნევმონიით 1948 წლის 3 აგვისტოს ნიუ-იორკში . მისი ცხედარს კრემაცია გაუკეთეს და მისი ფერფლი მიჩიგანის ტბაზე მიმოფანტეს.Rosika Schwimmer, Jewish Suffragist and Pacifist in Landmark Lawsuit  // Chicago jewish history 

 სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 11 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1877
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
კატეგორია:პნევმონიით გარდაცვლილები
კატეგორია:უნგრელი პაციფისტები
კატეგორია:უნგრელი სუფრაჟისტები
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბუდაპეშტში დაბადებულები