ამარავატი

ამარავატი () ― ინდოეთის შტატ ანდჰრა-პრადეშის დედაქალაქი. მდებარეობს გუნტურის რაიონში, მდინარე კრიშნას მარჯვენა ნაპირზე, ვიჯაიავადის სამხრეთ-დასავლეთით. ქალაქს სახელი ეწოდა ამარავატის ისტორიული ძეგლის შესაბამისად, რომელიც დარანიკოტის მიმდებარედ მდებარეობდა. დარანიკოტა ანტიკური ქალქი იყო, რომელიც სატავაჰანას დინასტიის დედაქალაქი იყო 2 200-ზე მეტი წლის წინ. ანდჰრა-პრადეშის დედაქალაქის რეგიონი მოიცავს მეზობელ ქალაქებს: გუნტურსა და ვიჯაიავადას.

ქალაქში ურბანული განვითარებისა და დაგეგმარების საქმიანობებს Amaravati Development Corporation Limited და ანდჰრა-პრადეშის დედაქალაქის რეგიონის განვითარების სააგენტო ახორციელებს. ამ უკანასკნელს იურისდიქცია აქვს როგორც ქალაქზე, ისე კონურბაციაზე, რომელიც ანდჰრა-პრადეშის დედაქალაქის რეგიონსაც მოიცავს. დედაქალაქის ფართობი 217.23 კმ²-ია. მისი ბირთვი 16.94 კმ²-ია.

ეტიმოლოგია
ამარავატი პირადპირ თარგმანში „უკვდავთა ადგილს“ ნიშნავს. სახელწოდება ისტორიული, სულიერი და მითოლოგიური თვალსაზრისითაა განპირობებული. XVIII საუკუნეში ამარავატი დარანიკოტის მახლობლად მდებარე სოფელს ეწოდებოდა.

ისტორია
ადრეული და შუა საუკუეები
ამარავატის მახლობლად მდებარე დარანიკოტა სატავაჰანას დინასტიის დედაქალაქი იყო. მისი ისტორია ძვ.წ. II საუკუნიდან იწყება. სატავაჰანებს ანდრჰა-პრადეშის ისტორიაში დიდი ადგილი უკავიათ. მათი მთავარი ენა პრაკრიტი იყო, რომლის ჩასაწერადაც ბრაჰმის დამწერლობას იყენებდნენ. ბრაჰმის დაეფუძნა ტელუგუ ენის დამწერლობაც. წამყვანი რელიგია ბუდიზმი იყო და დინასტიამ დიდი როლი ითამაშა რეგიონში ბუდიზმის გავრცელებაში. ქალაქს დიდი ბუდისტური სტუპა ჰქონდა, რომელსაც ამარავატის სტუპა ეწოდებოდა. ქალაქი ბუდისტური სწავლებისა და ხელოვნების ცენტრს წარმოადგენდა, რის გამოც მას სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებიდან ბევრი ბუდისტი სტუმრობდა. 

სხვადასხვა დროს ამარავატის ტერიტორიას მართავდნენ: სატავაჰანას დინასტიის წარმომადგენლები, იკშვაკუები, ვიშნუკუნდინაები, პალავას, ჩოლასა და კაკატიის დინასტიის წარმომადგენლები, დელის სულთნები, ნაიაკები, ბაჰმანის სულთნები, ვიჯაიანაგარის იმპერიის წარმომადგენლები, გოლკონდის სულთნები და მოგოლები. 1724 წელს ქალაქის ტერიტორია ჰაიდარაბადის ნიზამის დაქვემდებარებაში აღმოჩნდა. 1750 წელს იგი საფრანგეთს გადაეცა, თუმცა 1759 წელს ოსტინდოეთის კომპანიამ დაიპყრო. ნიზამს 1768 წელს დაუბრუნდა, თუმცა კიდევ ერთხელ გადაეცა ბრიტანეთს 1788 წელს.   

ამარავატის დაარსება
2014 ანდჰრა-პრადეშის რეორგანიზაციის აქტის მიხედვით, ჰაიდარაბადი ახლადშექმნილი შტატის, ტელანგანის დედაქალაქი გახდა. ანდჰრა-პრადეშის ახალი დედაქალაქის ალტერნატივების გამოსაკვლევად ცენტრალურმა მთავრობამ ექპერტთა კომიტეტი შექმნა, რომელიც სხვადასხვა ეროვნული ინსტიტუტის ექსპერტებით იყო დაკომპლექტებული. ანდჰრა-პრადეშის ახალი დედაქალაქის ალტერნატივების გამოსაკვლევად. ინფორმაციის ანალიზის, ადგილების მონახულებისა და დაინტერესებულ მხარეებთან კონსულტაციების შედეგად კომიტეტმა სხვადასხვა ადგილი შეამოწმა იმის დასადგენად, თუ რამდენად გამოდგებოდა ისინი ქალაქისთვის. კომიტეტის მოვალეობებს შორის იყო მიწის, წყლისა და ბუნებრივი რესურსების ხელმისაწვდომობის შეფასება მდგრადობისა და ურბანული ზრდის პოტენციალის გათვალისწინებით. კომიტეტმა ასევე შეამოწმა საგზაო, სარკინიგზო და საჰაერო სატრანსპორტო შესაძლებლობები ახალი დედაქალაქის სხვა მთავარ ქალაქებთან დასაკავშირებლად.

გეოგრაფია
ამარავატი გუნტურის ოლქში მდებარეობს, მდინარე კრიშნას ნაპირებზე. ქალაქი ვიჯაიავადიდან 10 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს, გუნტურიდან ― 16 კმ-ით ჩრდილოეთით, ხოლო ტენალიდან ― 45 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ქალაქის ფართობი 217.23 კმ²-ია. მოიცავს გუნტურის ოლქის 25 სოფელსა და 3 მანდალს (ტულური, მანგალაგირი და ტადეპალი). ქალაქის 25 სოფელში 1 ლახი (=100 000 ადამიანი) მოსახლეობა 27 000 შინამეურნეობაში ცხოვრობს. ანდჰრა-პრადეშის დედაქალაქის რეგიონი გუნტურის, პალნადუსა და კრიშნას ოლქებს მოიცავს. მის შემადგენლობაში შედის ქალაქები: გუნტური, ვიჯაიავადა და ტენალი, მცირე ქალაქებთან და სოფლებთან ერთად. ზამთარში ტემპერატურა 12-30 °C-ს შორისაა. ზაფხულში ტემპერატურა 17-45 °C-ია. კლიმატი ძალიან ტენიანია. ტენიანობის მაჩვენებელი დაახლოებით 68%-ია.

2024 წლის მაჩვენებლებით, ქალაქის მოსახლეობა დაახლოებით 800 000 ადამიანს შეადგენს. მოსახლეობის უმრავლესობა ტელუგუზე საუბრობს. მოსახლეობის უმრავლესობა ინდუიზმის მიმდევარია, თუმცა ქალაქში მუსლიმების, ქრისტიანებისა და ბუდისტების თემებიც ცხოვრობენ.

ბიბლიოგრაფია




რესურსები ინტერნეტში


 (Parakala Prabhakar's documentary on Amaravati capital issue released on 14 December 2020)

სქოლიო

კატეგორია:ამარავატი
კატეგორია:ინდოეთის დედაქალაქები
კატეგორია:ანდჰრა-პრადეშის ქალაქები
კატეგორია:გუნტურის ოლქი