მადინა გიასბეილი

მადინა გიასბეილი (; დ.1889-გ.1938) — გამოჩენილი აზერბაიჯანელი საზოგადო მოღვაწე, განმანათლებელი და ჟურნალისტი.

გიასბეილიმ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა აზერბაიჯანის განათლების სისტემის განვითარებაში. მან დააარსა და უხელმძღვანელა რამდენიმე საგანმანათლებლო დაწესებულებას. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი როლი ჟურნალ „შარგ გადინის“ თანადამფუძნებლისა, რომელიც მნიშვნელოვან პლატფორმას წარმოადგენდა ქალთა საკითხების განხილვისთვის.

სამწუხაროდ, სტალინური რეპრესიების პერიოდში, შსსკ-მ იგი დააკავა „მუსავათის“ კონტრრევოლუციურ ორგანიზაციასთან კავშირის ბრალდებით. მიუხედავად იმისა, რომ იგი 12-ჯერ დაკითხეს და მთელი ქონება ჩამოართვეს, გიასბეილი არ გატყდა. 1938 წელს იგი ბაქოში დახვრიტეს.

 ბიოგრაფია 
მადინა გიასბეილი 1889 წლის აპრილში ყაზახის რაიონის სოფელ იუხარი-სალაჰლიში დაიბადა. ტფილისის წმინდა ნინოს ქალთა საგანმანათლებლო დაწესებულებაში სწავლობდაŞahverdiyev, Akif. Azərbaycan mətbuatı tarixi. 1905 წელს ტფილისის ქალთა გიმნაზია წარჩინებით დაამთავრაAzərbaycanın ilk qadın pedaqoqlarından biri.

1906 წელს იუხარი-სალაჰლიში გახსნა პირველი ერთკლასიანი სკოლა გოგონებისთვის, სადაც თავად ასწავლიდა არითმეტიკას, რუსულს, ბუნების ისტორიას და სიმღერას, ხოლო მშობლიური ენის გაკვეთილებს ახმედ-აღა გულმამედოვი უძღვებოდაGüllələnən azərbaycanlı qadın tərcüməçi.

1910 წელს დაოჯახების შემდეგ სოფელ დაღ ქესამანში გადავიდა, სადაც ასევე გახსნა გოგონათა სკოლა და პედაგოგიური საქმიანობა განაგრძო. 1917 წელს ქმრის გარდაცვალების შემდეგ მუშაობდა ტფილისში ამიერკავკასიის კომისარიატში. 1918 წელს დაბრუნდა ყაზახში და დაინიშნა საჯარო სკოლების ინსპექტორად﻿Mədinə xanım Qiyasbəyli.

1919 წელს გადავიდა ბაქოში. 1920 წელს მოაწყო საღამოს კურსები, რომლებიც მოგვიანებით ოფიციალურად დარეგისტრირდა. კურსებზე ასწავლიდნენ უზეირ ჰაჯიბეოვი, ხადიჯა აღაევა და შაფიგა ეფენდიზადე. იმავე წელს, საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, დაინიშნა პედაგოგიური საგანმანათლებლო დაწესებულების დირექტორად, რომელიც ქალთა სკოლების მასწავლებლებს ამზადებდა. 1926 წელს დირექტორის თანამდებობიდან გაათავისუფლეს, მაგრამ რუსულის სწავლება მაინც განაგრძო. იყო ჟურნალის „შარგ გადინის“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი და ავტორიBilik və mənəviyyat ocağı.

მედინა ასწავლიდა ბაქოს სხვადასხვა სკოლაში და აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტში მუშაობდა. თარგმნიდა ლექსებსა და რომანებს რუსულ ენაზე, მათ შორის სამედ ვურღუნის, სულეიმან რუსტამისა და მამედ საიდ ორდუბადის ნაწარმოებებს.

1936 წელს, ტრამვაიდან გადმოსვლისას, მძიმე დაზიანება მიიღო. 1937 წელს „მუსავათის“ წევრობის ბრალდებით დააკავეს. 12-ჯერ დაიკითხა და 26 სექტემბერს სიკვდილი მიესაჯა. განაჩენი 28 სექტემბერს აღასრულესNəsiman Yaqublu. Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatı Ensiklopediyası. — Баку : Qanun Nəşriyyatı, 2018. — P. 117. — ISBN 978-9952-36-521-4.. 1956 წელს რეაბილიტირდაÇətin ömrün gündəliyi.

მედინას ჰყავდა მეუღლე შაჰრიარ-ბეი გიასბეკოვი და სამი შვილი: გულზარი, გიულენდამი და მეჰდიRepressiya qurbanı Mədinə xanım Qiyasbəyli.

მისი მეხსიერება აღბეჭდილია ბაქოს პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლთა მუზეუმში. 2022 წელს მის ცხოვრებაზე სპექტაკლი დაიდგა აზერბაიჯანის მოზარდ მაყურებელთა სახელმწიფო თეატრშიKod adı – V.X.A – (Xalq düşmənlərinin arvadları...).

 სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალი ჟურნალისტები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები