ჯოან მიჩელი

ჯოან მიჩელი (, დ.12 თებერვალი, 1926, ჩიკაგო — გ. 30ოქტომბერი, 1992, პარიზი) — ამერიკელი მხატვარი, რომელიც მუშაობდა აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმის სტილში.

ცხოვრება და შემოქმედება
ჯოან მიჩელი დაიბადა 1926 წლის 12 თებერვალს, ჩიკაგოში, ილინოისში, დერმატოლოგ ჯეიმს ჰერბერტ მიჩელისა და პოეტ მარიონ სტრობელ მიჩელის ოჯახში. უკვე ახალგაზრდობაში მომავალი მხატვარი სწავლობდა ევროპულ მხატვრობას ჩიკაგოს ხელოვნების ინსტიტუტში. 1947 წელს იგი საცხოვრებლად გადავიდა ნიუ-იორკში. 1948-1949 წლებში ჯოან მიჩელმა მიიღო სტიპენდია ევროპაში სამოგზაუროდ, რამაც მას საშუალება მისცა გაეუმჯობესებინა მხატვრული უნარები პარიზსა და სამხრეთ საფრანგეთში. ნიუ-იორკში დაბრუნების შემდეგ ის ლი კრასნერთან, ელეინ დე კუნინგთან და ელენ ფრანკენტალერთან ერთად, გახდა ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან ქალ მხატვრებს შორის, რომლებიც „მე-8 ქუჩის კლუბის“ წევრები იყვნენ. სხვებთან ერთად ჯოან მიჩელი მონაწილეობს სხვადასხვა ხელოვნების გამოფენებში, როგორიცაა ლეო კასტელის მიერ ორგანიზებული „მე-9 ქუჩის შოუ“ (Ninth Street Shaw).

მიტჩელის ემოციურად ინტენსიურ სტილზე და მის მხატვრობაზე გავლენას ახდენდნენ მეცხრამეტე საუკუნის პოსტიმპრესიონისტი მხატვრები, განსაკუთრებით ჰენრი მატისი. ჯოან მიჩელი იყო იმ ეპოქის რამდენიმე ქალ მხატვარს შორის, რომელმაც მოიპოვა კრიტიკოსების და საზოგადოების აღიარება. მისი ნახატები და რედაქციული ანაბეჭდები შეგიძლიათ ნახოთ მსოფლიოს დიდ მუზეუმებსა და კოლექციებში, რომლებიც გაიყიდა რეკორდულ ფასად. 2021 წელს სან- ფრანცისკოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმმა და ბალტიმორის ხელოვნების მუზეუმმა ერთობლივად მოაწყვეს მისი ნამუშევრების ყოვლისმომცველი რეტროსპექტივა.

მე-20 საუკუნის 50-იანი წლების ბოლოს მხატვარმა აღიარება მოიპოვა. 1957 წელს ჟურნალ ArtNews-ში გამოქვეყნდა ვრცელი სტატია ჯოან მიჩელის შემოქმედების შესახებ. 1958 წელს მიჩელმა მონაწილეობა მიიღო უიტნის მუზეუმის გამოფენაში Nature in Abstraction: Hemlock, რომელიც ორგანიზებული იყო ნიუ-იორკის მუზეუმის მიერ: მისი ნახატი „სისუფთავე“ გამოხატავდა აბსტრაქტული ფერწერისა და ქანდაკების ურთიერთობას ბუნებასთან მეოცე საუკუნის ამერიკულ ხელოვნებაში. გამოფენის დახურვის შემდეგ მუზეუმმა ნახატი სოლიდურ ფასად შეიძინა. 

ჯოან მიჩელმა თავის ანდერძით უზრუნველყო ჯოან მიჩელის ფონდის შექმნა, რომელიც ანიჭებს გრანტებს და სტიპენდიებს მხატვრებს და ინახავს მის არქივს.

ამერიკელი აბსტრაქტული ექსპრესიონისტი მხატვრების უმეტესობისგან განსხვავებით, ჯოან მიჩელს არასოდეს გაუვლია ზღვარი მის ხელოვნებას (და ზოგადად აბსტრაქტულ ექსპრესიონიზმს) და ევროპულ ხელოვნებას შორის. 1955-1959 წლებში მხატვარი მონაცვლეობით ცხოვრობდა და მუშაობდა აშშ-სა და პარიზში. 1959 წელს იგი საბოლოოდ გადავიდა საცხოვრებლად საფრანგეთში და მისი ყველა შემდგომი ნახატი მხოლოდ ამ ქვეყანაში შეიქმნა, მიუხედავად მრავალი მოგზაურობისა ამერიკის შეერთებულ შტატებში. იმავე წელს ჯოან მიჩელმა მონაწილეობა მიიღო კასელში თანამედროვე ხელოვნების დოკუმენტა-2 საერთაშორისო გამოფენაში, რამაც გააძლიერა აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმის აღიარება, როგორც ერთ-ერთი წამყვანი თანამედროვე მხატვრული მოძრაობა და დასავლურ მხატვრობაში ამერიკული ხელოვნების სკოლის დომინირების დასაწყისი 1960-იან წლებში. 

ჯოან მიჩელი იუმორით უყურებდა მე-20 საუკუნის მეორე ნახევარში მრავალი ახალი მხატვრული სტილის გამოჩენას. 70-იან წლებში მან ირონიულად თქვა: „პოპ არტი, ოპ არტი, ფლოპ არტი, სლოპ არტი… მე ბოლო ორ კატეგორიაში ვარ“.

პირადი ცხოვრება
ჯოან მიჩელი 1949 წლის სექტემბერს, საფრანგეთში დაქორწინდა ამერიკელ გამომცემელ ბარნი როსეტზე. იმავე წელს წყვილი ნიუ-იორკში დაბრუნდა. ისინი განქორწინდნენ 1952 წელს.

ჯოან მიჩელი გარდაიცვალა 1992 წლის 30 ოქტომბერს, ფილტვის კიბოთი, პარიზის ამერიკულ გოსპიტალში.

ლიტერატურა
 Barbara Hess «Abstrakter Expressionismus», Köln 2005.

სქოლიო

კატეგორია:ქალები
კატეგორია:ქალები ათასწლეულის მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით