ვეტარის სრუტე

ვეტარის სრუტე (; ; ) ― საერთაშორისო სრუტე სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. იგი გამოყოფს კუნძულ ვეტარს კუნძულ ტიმორის აღმოსავლეთ ნაწილისგან. სრუტე არის საერთაშორისო სრუტეების წყვილის აღმოსავლეთი ნაწილი. პირველ ომბაის სრუტე წარმოადგენს. ეს ორი სრუტე ინდოეთის ოკეანეს წყნარ ოკეანესთან აკავშირებს.

ეტიმოლოგია
ვეტარი ინდონეზიის კუნძულის სახელია, რომელიც სრუტის ჩრდილოეთ სანაპიროს მეორე მხარეს მდებარეობს.

ტეტუმში ომბაი-ვეტარის სრუტის აღსაწერად ხშირად გამოიყენება tasi feto (ითარგმნება როგორც „მდედრობითი/ქალი ზღვა“). სრუტეები კუნძულ ტიმორის ჩრდილოეთით მდებარეობს, ხოლო სამხრეთით მდებარე ტიმორის ზღვა, რომელიც უფრო დიდი ტალღებით ხასიათდება, ტეტუმზე tasi mane (ითარგმნება როგორც „მამრი/მამაკაცი ზღვა“) ეწოდება.

გეოგრაფია
სრუტე კუნძულ ვეტარს კუნძულ ტიმორი აღმოსავლეთ ნაწილისგან გამოყოფს. ამრიგად, იგი ინდონეზიასა და აღმოსავლეთ ტიმორს შორის მდებარეობს.

სრუტის ჩრდილო-დასავლეთით კუნძული ატაურო მდებარეობს. სრუტის დასავლეთით ომბაის სრუტეა გაშლილი.

ორი სრუტის აღმოსავლეთით ბანდის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილია, მოლუკის კუნძულების უკიდურესი სამხრეთი ნაწილი.

ვეტარის სრუტე ბანდის ზღვით არის შემოსაზღრული, რომლის სამხრეთი საზღვარი ტიმორის აღმოსავლეთ კიდიდან კუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროს გაყოლებით აღმ. 125° მერიდიანამდე გადის. ამ წერტილიდან ზღვის დასავლეთი საზღვარი მიემართება ჩრდილოეთით ალორისკენ, სადაც იგი ალორის სამხრეთ სანაპიროს გასწვრივ მიემართება მისი აღმოსავლეთ წერტილის გარშემო.

ეკოლოგია
აღმოსავლეთ ტიმორის ჩრდილოეთ ლიტორალის გასწვრივ მდებარე წყალმარჩხ სანაპირო წყლებში ზღვის ბალახის საფარი დომინირებს რომლის ფართობიც დაახლოებით 2,200 ჰექტარია (5,400 აკრი). ზღვის ბალახის საფარი მარჯნის რიფებს დალექვისგან იცავს და წარმოადგენს გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობისთვის, დიუგონისთვის (Dugong dugon) საკვებ ადგილს წარმოადგენს. აღმოსავლეთ ტიმორის სანაპიროს გასწვრივ ზღვის ბალახის შვიდი გვარი ფიქსირდება.

აღმოსავლეთ ტიმორის სანაპირო წყლებში არსებობს მანგროს ტყეები. ზღვის ბალახებთან და მარჯნის რიფებთან ერთად ისინი თევზებისა და მოლუსკების მრავალი სახეობის ძირითად გამრავლების ადგილს ქმნიან. თუმცა მანგროს საფარი 1940 წლის შემდეგ  მნიშვნელოვნად შემცირდა და ვეტარის სრუტეში ამჟამად სანაპირო ზოლითა და ფატუკამის კონცხსა და მანატუტოს შორის შიდა ტერიტორიით შემოიფარგლება.

ნავიგაცია
გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის საზღვაო სამართლის კონვენციის მიხედვით, კომერციულ გემებსა და თვითმფრინავებს საერთაშორისო წყლებსა და ექსკლუზიურ ეკონომიკურ ზონებში თავისუფალი ნავიგაციის უფლება აქვთ. ტრანზიტული გასასვლელის პრინციპი მოქმედებს ომბაისა და ვეტარის სრუტეებისთვისაც, რომლებიც ორ ოკეანეს ერთმანეთთან აკავშირებენ.

ომბაი-ვეტარის მარშრუტი უფრო გრძელია, ვიდრე მალაკა-სინგაპურის სრუტის მარშრუტი. სწორედ ამიტომ, ომბაი-ვეტარის სრუტეების მარშრუტი დასავლეთ-აღმოსავლეთს შორის კომერციული ვაჭრობის უკეთეს ალტერნატივას არ წარმოადგენს. თუმცა, ზოგჯერ ამ მარშრუტს დიდი ზომის ტანკერები იყენებენ სპარსეთის ყურიდან იაპონიაში ტრანზიტის დროს. ომბაი-ვეტარის სრუტეების მარშრუტს იყენებენ ის ხომალდებიც, რომელთაც ავსტრალია-იავის ზღვა/აღმოსავლეთ აზიის მარშრუტი აქვთ.

ომბაისა და ვეტარის სრუტეებს კრიტიკული მნიშვნელობა აქვს აღმოსავლეთ ტიმორისთვის როგორც ქვეყნის საერთაშორისო ვაჭრობისთვის, ისე შიდა ტრანსპორტირებისთვის. ვეტარის სრუტეში რეგულარულად ფუნქციონირებს შიდა აღმოსავლეთ ტიმორული საბორნე მომსახურება დილის, მანატუტოს, ბაუკაუს, ლაუტემსა და ვიკეკეს შორის. მალაკა-სინგაპურის სრუტეების მეშვეობით კომერციული გადაზიდვების შეფერხების შემთხვევაში ომბაი-ვეტარის მარშრუტს გლობალურ ვაჭრობაში გადამწვყეტი მნიშვნელობა ექნება, განსაკუთრებით აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონისთვის.

ეკონომიკა
თევზჭერა
სხვა პატარა კუნძულოვან ქვეყნებთან შედარებით აღმოსავლეთ ტიმორში თევზჭერაში ჩართულობა დაბალია. კუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ და ატაუროს გარშემო, მათ შორის სრუტეშიც, თევზჭერის დონე უფრო მაღალია, ვიდრე ქვეყნის სხვა ნაწილებში, გარდა სამხრეთ სანაპიროს ზოგიერთი ნაწილისა. ბევრი მეთევზე ნახევარ განაკვეთზე ან სეზონურად თევზაობს და სხვა დროს დამატებითი საქმიანობითაა დაკავებული, როგორიცაა ხუროობა, დაქირავებით მუშაობა ან დაცვის სამსახური. თევზის ნადავლის უმეტესობა მცირე პელაგიური სახეობებისაა, მათ შორის სკუმბრია, სარდინები (Clupeidae), ნახევარნისკარტები და სტავრიდები (Carangidae).

დამატებითი საკითხავი



სქოლიო

კატეგორია:ინდონეზიის სრუტეები
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის სრუტეები
კატეგორია:საერთაშორისო სრუტეები
კატეგორია:მოლუკის კუნძულები