ფრანსუა რიპარი

ფრანსუა ქსავიე რიპარი () — ფრანგი არქიტექტორი. მოღვაწეობდა თბილისში 1820-იანი წლებიდან. მის მიერ აშენებული კლასიცისტური სტილის შენობები ჩვენამდე მოღწეული არ არის. როგორც საქართველო-იმერეთის სინოდალური კანტორის არქიტექტორს 1840-1853 წლებში სხვადასხვა საეკლესიო ნაგებობათა — ხირსის, თბილისის სიონის, ალავერდის, სამთავისის, სამთავროს, წილკნის, შიომღვიმის ტაძრების ფიზიკური მდგომარეობის შემოწმება და შეკეთებაც უხდებოდა. იგი აქტიურად იყო ჩართული სვეტიცხოვლის რეაბილიტაციის პროცესში 1840-1844 წლებში.

1795 წელს სპარსელების შემოსევის დროს დანგრეული როსტომ მეფის სასახლის ადგილას ორი შენობა — გუბერნატორის სახლი და ადმინისტრაციული დანიშნულების შენობა აშენდა. ეს ადგილი 1848 წელს საქართველოს საეგზარქოსომ გამოისყიდა და იმავე წელს გუბერნატორის სახლის გადაკეთება არქიტექტორ ფ. რიპარს მიანდო. პლატონ იოსელიანი თბილისის სიძველეთა აღწერისას წერს: „...დივან-ხანა თურქულად ნიშნავს სასამართლო და ადმინისტრაციული საქმიანობის მწარმოებელ სახელმწიფო დაწესებულებას. ამ სასამართლოს შენობის ნანგრევებზე 1802 წელს ახალი გუბერნიის შექმნასთან დაკავშირებით ჩამოყალიბდა გუბერბნიის გამგეობა, სახაზინო პალატა, სამაზრო სასამართლო და სხვა. 1848 წელს ეს სახლი მიყიდეს სასულიერო უწყებას, რომელმაც ფრანგი არქიტექტორის შესანიშნავი გეგმის მიხედვით კიდევ ერთი სართული დააშენა. მასში განთავსდა სინოდალური კანტორა“. 

რიპარის პროექტები ინახება სცსია-ში, ფ. 209. ჩვეულებრივ ის ხელს ასე აწერდა: Ripard, Architecte.

მასალები თვით რიპარის შესახებ:
სცსია. ფ. 16, №4174. Дело по прошению французского архитектора Франсуа Рипара об определении его в должности городового архитектора. 1830-1835 гг., на 32 л. 
სცსია. ფ. 489, №7028. Рапоры донесения арх. Рипарда о возобнавлении храмов и о построике здании для духовенства. 1840-1853 гг. 
სცსია. ფ. 489, №7012. Дело по рапорту арх. Рипарда об устроистве во дворе купленного у чиновника Зубалова дома бассейна, тут и о постройке ограды и ворот в том доме. 1840-1842 гг. 
П. Иоселиани, «описание древностей города Тифлиса», Тифлис, ст. 249 („პრისუტსტვიე მესტას“ სახლის გადაკეთების შესახებ: „Архитектор Риппард, так много трудившийся по починкам древных церквей в Грузии, устроил возможно хороший дом, по составленным умеренным сметам“. 

ლიტერატურა
ქუთათელაძე მ., წერეთელი გ., „თბილისის ტაძრები“, ნაწ. I, თბილისი, გვ. 597;
მანია მ., ევროპელ ხუროთმოძღვართა მიერ აშენებული თბილისის საზოგადოებრივი შენობები // ევროპელი არქიტექტორები თბილისში, თბილისი, 2006.

კატეგორია:ფრანგი არქიტექტორები