გილანის სამარხი

გილანის სამარხი () – ისტორიული ძეგლი ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ორდუბადის რაიონში, უძველესი ქალაქ ხარაბა-გილანის ტერიტორიაზე. საფლავი 1979 წელს აღმოაჩინეს.

ზუსტი ინფორმაცია საფლავის აგების თარიღზე არ არსებობს, თუმცა მისი არქიტექტურული სტილი XII საუკუნის ცენტრალური აზერბაიჯანის სამარხ ტაძრების ხუროთმოძღვრებას ემთხვევა. სპეციალისტების შეფასებით, გილანის სამარხი, სავარაუდოდ, XV საუკუნემდეა აგებულიМ. А. Казиева. Азербайджан (Исторические и достопримечательные места). — Баку: Издательство АН Азербайджанской ССР, 1960..

 არქიტექტურული თავისებურებები 
გილანის სამარხი დიდი ბორცვის ფერდობზე მდებარეობს. მისი ზედა კოშკი განადგურდა, თუმცა ბორცვი კარგადაა შემონახული. ექსტერიერში საფლავი სწორკუთხაა, ხოლო ინტერიერში – რვაკუთხა. შიდა სივრცეში ჩანს მოგვიანებით დამატებული საფეხური, რომელიც არ შეესაბამება თავდაპირველ არქიტექტურულ კომპოზიციას.

სამარხის ცენტრში დგას მასიური რვაკუთხა სვეტი, რომელიც ზემოთ ფართოვდება, რაც კომპოზიციურ აქცენტს ქმნის. მსგავსი სტრუქტურა აზერბაიჯანში მხოლოდ ორ სხვა ძეგლში გვხვდება – ყირმიზი ყუმბედის საფლავში (1148 წ.) და მომინე ხათუნის მავზოლეუმში (1186 წ.), რაც მიუთითებს, რომ სამივე ძეგლი ნახიჩევანის ხუროთმოძღვრების სკოლას ეკუთვნის.

გილანის საფლავი აშენებულია მიმდებარე კლდეებიდან ამოღებული ქვის ბრტყელი ნაჭრებით. გარე ქვები საგულდაგულოდ დამუშავებულია, ხოლო ინტერიერი შელესილია თეთრი ხსნარით. თავდაპირველად საფლავის თავზე აგურის კუბური კოშკი იყო, რომელიც მორთული იყო რთული გეომეტრიული ნიმუშებით. დღემდე მხოლოდ მცირე ფრაგმენტებია შემორჩენილიVasif Talibov. The Encyclopaedia of Nakhchivan Monuments. — Nakhchivan: National Academy of Sciences of Azerbaijan. Nakhchivan Branch, 2008. — 521 с..

 სქოლიო 

კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგია
კატეგორია:აზერბაიჯანის მავზოლეუმები