მანადო

მანადო ― ინდონეზიის პროვინციის, ჩრდილოეთ სულავესის დედაქალაქი. იგი სულავესის მეორე უდიდესი ქალაქია მაკასარის შემდეგ. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, ქალაქის მოსახლეობა 451 916 ადამიანს შეადგენს.Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2021. ქალაქის ფართობი 157.26 კმ²-ია.</sup>.Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2024, Kota Manado Dalam Angka 2024 (Katalog-BPS 1102001.7171) მანადოს მეტროპოლიურ ტერიტორიაზე 2023 წელს 1 377 815 ადამიანი ცხოვრობდა.Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2024, Kota Manado Dalam Angka 2024 (Katalog-BPS 1102001.7171) ქალაქი მანადოს ყურის გასწვრივაა განლაგებული და მთიანი ტერიტორიებითაა გარშემორტყმული.

მანადო ინდონეზიის ტურიზმის 5 მთავარ პრიორიტეტს შორისაა, ხოლო ბუნაკენის ეროვნული პარკი ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა. ტურისტებს შორის პოპულარული ღირსშესანიშნაობებია ტუნანის ჩანჩქერი სოფელ ტალავაანში და მთა ტუმპა. ქალაქს სამ რატულანგის საერთაშორისო აეროპორტი ემსახურება, რომელიც მანადოს მრავალ შიდა და აღმოსავლეთ აზიისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის დანიშნულების ადგილთან აკავშირებს. ქალაქი ასევე ცნობილია იმით, რომ მოსახლეობის უმრავლესობას ქრისტიანები შეადგენენ და აქ ქვეყნის მასშტაბით ყველაზე დიდი საშობაო დღესასწაული იმართება. მანადო ასევე ცნობილია როგორც ინდონეზიის ერთ-ერთი ყველაზე ტოლერანტული და მშვიდობიანი ქალაქი.

ეტიმოლოგია
მანადოს სახელწოდება მომდინარეობს სანგირული სიტყვიდან მანარო, რაც შეიძლება ითარგმნოს როგორც „შორეულ სანაპიროზე“ ან „შორ მანძილზე“. თავდაპირველად ამ სახელით მთავარი კუნძულიდან მოშორებით მდებარე ორ კუნძულს მოიხსენიებდნენ. შემდეგში ეს სახელი სულავესზე შექმნილ დასახლებას ეწოდა, ხოლო კუნძულს მანადო-ტუა (ძველი მანადო) უწოდეს.  გორონტალოს ენაზე ქალაქის სახელწოდებაა მოლადუ.

ისტორია

პირველად მანადო მოხსენიებულია ფრანგი კარტოგრაფის, ნიკოლას დესლინის მიერ შექმნილ მსოფლიო რუკაზე, რომელზეც კუნძული მანაროუ (დღევანდელი მანადო-ტუა) არის აღნიშნული. ჩრდილოეთ სულავესში ევროპელების ჩასვლამდე ეს ტერიტორია ტერნატეს სულთნის დაქვემდებარებაში იყო, რომელიც ადგილობრივებისგან ხარკს კრეფდა და მაცხოვრებლებს შორის ისლამს ავრცელებდა. შემდგომში პორტუგალიელებმა სულთანი თავიანთ ვასალად აქციეს, მინაჰასების ტომებზე გაავრცელეს მმართველობა და ვენანგში ქარხანაც დააარსეს.

ამასობაში ესპანელები ფილიპინებზე ფუძნდებოდნენ და მინაჰასას ნაყოფიერი ნიადაგის გამო ყავის დასათესად იყენებდნენ. შემდეგში ესპანეთმა მანადო კომერციის ცენტრად აქცია ჩინელი ვაჭრებისთვის, რომლებიც ყავას ჩინეთში ყიდდნენ. 1550-იან წლებში ადგილობრივი მოკავშირეების დახმარებით ესპანელებმა ამურანგში პორტუგალიელთა ციხესიმაგრე აიღეს. ესპანელმა მოსახლეებმა მანადოში ფორტი დააარსეს, რის შემდეგაც ესპანეთმა მთელ მინაჰასაზე დაამყარა კონტროლი. მანადო ერთ-ერთი პირველი იყო, სადაც XVI საუკუნეში არქიპელაგის მასშტაბით ერთ-ერთი პირველი ინდო-ევრაზიული თემები დაფუძნდნენ.Wahr, C.R.  Minahasa (history) Website  მანადოს პირველი მეფე (1630) მუნტუ უნტუ მეტისის ვაჟი იყო.Wahr, C. R.  Minahasa (history) Website 

ზავის პირობების თანახმად, ესპანეთმა მინაჰასა პორტუგალიელებს დაუბრუნა 350 000 დუკატის სანაცვლოდ. მინაჰასელმა აბორიგენებმა ნიდერლანდებთან სამოკავშირეო ხელშეკრულება დადეს და რამდენიმე წელიწადში მანადოდან პორტუგალიელები განდევნეს.

კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით, მანადო ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელშია (Af) მოქცეული და გამოკვეთილი მშრალი სეზონით არ ხასიათდება. ყველაზე ნალექიანი თვე იანვარია, რომლის საშუალო ნალექიანობის მაჩვენებელი 465 მილიმეტრია, ხოლო ყველაზე მშრალი თვე სექტემბერია, რომლის საშუალო ნალექიანობის მაჩვენებელი 121 მილიმეტრს უდრის. წვიმების სიუხვეზე გავლენას ახდენს მუსონი. ეკვატორთან სიახლოვის გამო ტემპერატურა მთელი წლის მანძილზე თითქმის თანაბარია. ყველაზე ცხელი თვე აგვისტოა (საშუალო ტემპერატურა 26.6 °C (79.9 °F)), ხოლო ყველაზე ცივი თვეები იანვარი და თებერვალია (საშუალო ტემპერატურა 25.4 °C (77.7 °F)). 

ადმინისტრაციული დაყოფა

ქალაქი 11 რაიონად იყოფა, მათ შორის ბუნაკენ-კეპულაუანის (ბუნაკენის კუნძუელბი) და პაალ-დუას ახალ რაიონებს, რომლებიც 2012 წელს შეიქმნა. ცხრილში მოცემულია მოსახლეობის რაოდენობა 2010, 2020 და 2022 წლისთვის. ცხრილში ასევე მოცემულია რაიონების ადმინისტრაციული ცენტრები, ურბანული სოფლების რაიოდენობა და მათი საფოსტო კოდები.  

 Kode Wilayah რაიონისსახელი(კეცამატანი)ფართობიკმ2მოსახლეობააღწერა2010მოსახლეობააღწერა2020მოსახლეობამიახლ.2022ადმინისტრაციულიცენტრისოფლებისრაოდენობასაფოსტოკოდი 71.71.09  მალალაიანგი17.1254,95961,89162,202მალალაიანგ-სატუ995115 - 95163 71.71.06  სარიო1.7523,19821,74021,724სარიო795113 - 95116 71.71.07  ვანეა7.8556,96259,75759,829ვანეა995117 - 95119 71.71.04  ვენანგი3.6432,79632,60132,633ტიკალა-კუმარაკა1295111 - 95124 71.71.05  ტიკალა7.1069,73430,17430,196ტიკალა-ბარუ595124 - 95129 71.71.11  პაალ-დუა8.02(a)44,01544,180რანომუუტი795127 - 95129 71.71.08  მაპანგეტი49.7553,19463,27564,380პანიკი-ბავაჰი1095249 - 95259 71.71.03  სინგკილი4.6846,72152,73253,025სინგკილი995231 - 95234 71.71.02  ტუმინტინგი4.3152,08953,75953,984ბიტუნგ-კარანგ-რია1095238 - 95239 71.71.01  ბუნაკენი 36.1920,82825,66926,130მოლასი595231 - 95249 71.71.10  ბუნაკენ-კეპულაუანი16.85(c)6,3036,323ბუნაკენი495231 - 95246  ჯამი 157.26410,481451,916454,606 87 

დემოგრაფია
ქალაქის მაცხოვრებელთა უმრავლესობა მინაჰასას ეთნიკურ ჯგუფს მიეკუთვნება. მანადოს აბორიგენი მოსახლეობა ტომბულუს ტომიდანაა. ტომბულუს ენა მინაჰასური ენებიდან ერთ-ერთია და ფართოდ იყენებენ მანადოს რამდენიმე ურბანულ სოფელში, მათ შორის: ვენანგში, ტუმუმპაში, მაჰაკერეტში, ტიკალა-არესში, რანოტანაში, ვინანგუნში, ვავონასაში, პინაესაანში, პაკოვაში, ტელინგში, ტიტივუნგენში და სხვა სოფლებში. მალალაიანგის ტერიტორიაზე ძირითადად ბანტიკის ჯგუფის წარმომადგენლები ცხოვრობენ. მანადოს სხვა ეთნიკურ ჯგუფებს მიეკუთვნებიან: სანგირები, გორონტალოები, მონგონდოუები, ბაბონტეჰუები, ტალაუდები, ტიონუდები, სიაუები და ბორგოები. ქალაქში ებრაელთა მცირე თემიც ცხოვრობს.

რესურსები ინტერნეტში
Huge Waves Cause Flooding in Manado, Sulawesi, Indonesia - Jan. 17, 2021

სქოლიო

კატეგორია:მანადო
კატეგორია:ჩრდილოეთ სულავესის ქალაქები
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციების ადმინისტრაციული ცენტრები