ქემერქოფრუ (არჰავის რაიონი)

ქემერქოფრუ () — სოფელი არჰავის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არჰავიდან 82 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არჰავიდან 6 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 157 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ჯგირიაზენი.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 214, ISBN 978-605-5708-85-6.

ისტორია

სოფელი ქემერქოფრუს ძველი სახელია ჯგირიაზენი. ლაზური ტოპონიმი ჯგირიაზენი (ჯგირიაზენი) შედგება სიტყვებისგან: „ჯგირი“ (ჯგირი), რაც ნიშნავს „კარგს“ და „ზენი“ (ზენი), რაც ნიშნავს „ვაკეს“, და მთლიანობაში ნიშნავს „კარგ ვაკეს“.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 85, ISBN 978-605-5708-85-6. ეს ტოპონიმი თურქულ წყაროებში გვხვდება სხვადასხვა ფორმით: ჯირიაზენი, ჭირიაზენი, ჯიღერიაზანი. ადრეული ოსმალური საგადასახადო რეესტრებში და 1835 წლის მოსახლეობის აღწერაში დაფიქსირებულია როგორც „ჭირიაზენი / ჯირიაზენი“, ხოლო 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში ჩაწერილია როგორც ჯგირიაზენი/ჯიგრიაზენი (چكریازن).[7]Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 366, ISBN 9789157871117.

სოფელი ჯგირიაზენი, რომელიც ლაზეთის რეგიონში მდებარეობს, ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის 1461 წელს განადგურების შემდეგ, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს.,,კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22.  ISBN 99940-61-43-7 სოფელი ჯგირიაზენის მე-16 საუკუნის ბოლო მეოთხედში (1681/1682) ჩატარებულ აღწერაში "ჭირიაზენის" სახელით არის დაფიქსირებული.

სოფელი ჯგირიაზენი 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში „ჯიგრიაზენი“ (چكریازن) სახელითაა ჩაწერილი, თუმცა იკითხებოდა როგორც „ჯიღერიაზანი“. ამ დროს სოფელი ტრაპიზონის პროვინციის ერთ-ერთი საჯაყის, ლაზისტანის სანჯაყის ხოფის უბნის არჰავის თემს ეკუთვნოდა. მოსახლეობა შედგებოდა 53 კომლში მცხოვრები 177 ადამიანისგან. თითო კომლზე დაახლოებით 3,3 ადამიანის მოსვლა მიუთითებს, რომ მხოლოდ მამაკაცი მოსახლეობა იყო აღრიცხული. თუ დავამატებთ იმდენივე ქალს, რამდენიც მამაკაცია, სოფლის მოსახლეობა 354 ადამიანს შეადგენდა. ჯიგრიაზენში, რომლის მოსახლეობაც სოფლის მეურნეობით ირჩენდა თავს, ამ წელიწდეულის მიხედვით აღრიცხულია 3 თხა/ცხვარი, 151 ძროხა, 3 ცხენი და 3 ხარი.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 366-367, ISBN 9789157871117.

ჯგირიაზენი ან ჯიგრიაზენის სოფელი პირველი მსოფლიო ომის წლებში რუსეთის მმართველობის საზღვრებში მოექცა. ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში გამართული კვლევითი ექსპედიციის დროს აღნიშნა, რომ სოფელში, რომელსაც ის „ჯგირია ზენის“ (ჯგირია ზენი) ფორმით იწერდა, 14 კომლში 61 ადამიანი ცხოვრობდა.

სოფელი ჯგირიაზენი ან ჯიგრიაზენი 1928 წლის ოსმალურ სოფლების ნუსხაში „ჯიგრიაზენის“ (جكریازن) სახელით ირიცხებოდა და რიზეს პროვინციის ხოფის უბნის არჰავის თემს ეკუთვნოდა.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 621. 1935 წლის საყოველთაო მოსახლეობის აღწერაში სოფელი „ჯიგერიაზანის“ სახელით იყო დაფიქსირებული და შედიოდა რიზესა და არტვინის პროვინციების ნაცვლად შექმნილი ჩორუჰის პროვინციის ხოფის უბნის არჰავის თემის სოფლებში. მოსახლეობა 268 ადამიანს შეადგენდა. რადგან სახელი არ იყო თურქული, სოფლის სახელი 1959 წელს  შეიცვალა და ეწოდა „ქენარქოფრუდ“ (Kenarköprü). შესაბამისად, 1955 წლის მოსახლეობის აღწერაში სოფლის სახელი ჯერ კიდევ „ჯიღერიაზანი“ იყო, ხოლო 1960 წლის აღწერაში უკვე „ქენარქოფრუ“. 1965 წლის საყოველთაო აღწერაში სოფელი უკვე „ქემერქოფრუდ“ (Kemerköprü) იხსენიება, მოსახლეობა 249 ადამიანს შეადგენდა, რომელთაგან 121-მა იცოდა წერა-კითხვა.

ქვის ერთთაღიანი ხიდი, რომელიც ჯგირიაზენის სოფლის ახალი სახელის წყაროა, აკავშირებს ქემერქოფრუს სოფელს დერეუსთუს სოფელთან. ხიდი, რომელიც მხოლოდ ფეხით მოსიარულეთათვის გამოიყენება, 1995 წელს ნაწილობრივ ჩამოინგრა და შემდეგ შეკეთდა.

სქოლიო

კატეგორია:არჰავის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში