აშაღიშაჰინლერი

აშაღიშაჰინლერი () — სოფელი არჰავის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 85 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არჰავიდან 9 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 85 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ნაფშითი.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 214, ISBN 978-605-5708-85-6.

ისტორია
სოფლების აშაღიშაჰინლერის და იუქარიშაჰინლერის საერთო ძველი სახელია ნაფშითი. ადრე ერთი სოფელი - ნაფშითი (ნაფშითი) შედგებოდა სამი ნაწილისგან: თუდენი ნაფშითი (ქვემო ნაფშითი), ორთა ნაფშითი (შუა ნაფშითი) და ჯილენი ნაფშითი (ზემო ნაფშითი).Taner Artvinli, „Artvin Yer Adları Sözlüğü'', İstanbul, 2013, s. 65, 272, ISBN 9786055708856. ამ ადგილის სახელი თურქულში შევიდა როგორც ნაფშით. ფაქტობრივად, 1835 წლის არჰავის მოსახლეობის წიგნში, 1876 წლის ტრაბზონის პროვინციის წლიურსა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში იგი მოხსენიებულია როგორც ნაფშით (ناپشت).„Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904'', (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 366, ISBN 9789157871117.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 621.

სოფელი ნაფშითი, რომელიც ლაზეთის რეგიონში მდებარეობს, ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაბზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს.„კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22.  ISBN 99940-61-43-7 არჰავი, სადაც სოფელი ნაფშითი მდებარეობს, ადრეულ ოსმალურ ჩანაწერებში მოხსენიებულია როგორც არჰავის უბანი, ტრაბზონის სანჯაყის დაქვემდებარებაში. არჰავის უბანი 1486 წელს შედგებოდა არჰავი-ლაზის ნაჰიესგან, ხოლო მე-16 საუკუნეში - არჰავი-ლაზის, გონიოს, ვილაიეთ-ი ისქელეს და ვილაიეთ-ი ბაღობითის ნაჰიეებისგან. მე-17 საუკუნის ბოლო მეოთხედში (1681/182) ოსმალეთის მმართველობის მიერ ჩატარებულ აღწერაში ნაფშითი ჩაწერილია როგორც „ნაფშიდ" თავისი უბნებით.

ნაფშითი, 1876 წლის ტრაბზონის პროვინციის წლიურის მიხედვით, იყო სოფელი, რომელიც მიეკუთვნებოდა არჰავის ნაჰიეს ჰოპას უბანში, ლაზისტანის სანჯაყში, რომელიც იყო ტრაბზონის პროვინციის ერთ-ერთი სანჯაყი. ამ წლიურში მისი მოსახლეობა აღრიცხულია როგორც 63 ოჯახი და 135 ადამიანი. ამ დროს ოსმალეთის მმართველობა აღრიცხავდა მხოლოდ მამაკაცთა რაოდენობას, ამიტომ სოფლის მთლიანი მოსახლეობის გამოსათვლელად საჭიროა მამაკაცთა რაოდენობის ტოლი ქალთა რაოდენობის დამატება. შედეგად, სოფელ ნაფშითში დაახლოებით 270 ადამიანი ცხოვრობდა. თითო ოჯახზე დაახლოებით 4,2 ადამიანი მოდიოდა, რაც მიუთითებს, რომ ოჯახები მცირერიცხოვანი იყო. სოფელში, რომელიც სოფლის მეურნეობით ირჩენდა თავს, აღრიცხული იყო 168 თხა/ცხვარი, 2 ცხენი, 192 ძროხა და 2 ხარი.„Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904'', (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 367, ISBN 9789157871117.

ნაფშითი, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, მიეკუთვნებოდა რიზეს პროვინციის ჰოპას უბნის არჰავის ნაჰიეს. 1935 წლის საყოველთაო აღწერაში იგი მოხსენიებულია როგორც სოფელი, რომელიც მიეკუთვნებოდა არჰავის ნაჰიეს ჰოპას უბანში, ჩორუჰის პროვინციაში, რომელიც დაარსდა არტვინის პროვინციის ნაცვლად. ამ დროისთვის სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 441 ადამიანისგან. 1954 წელს ნაფშითი გაიყო ორ ცალკე სოფლად - ქვემო ნაფშითად და ზემო ნაფშითად.  ფაქტობრივად, 1955 წლის საყოველთაო აღწერაში აშაღინაფშითი და იუქარინაფშითი აღრიცხულია როგორც ორი ცალკე სოფელი. ამ დროს აშაღინაფშითის მოსახლეობა შედგებოდა 188 ადამიანისგან, რომელთაგან 76 იყო მამაკაცი და 112 - ქალი.

რადგან ნაფშითი ან ნაფშით სიტყვა „უცხო ძირისაა", აშაღინაფშითის სახელი 1959 წელს შეიცვალა აშაღიშაჰინლერით.მიუხედავად ამისა, სოფლის ძველი სახელი ახალ სახელთან ერთად გარკვეული პერიოდის განმავლობაში კიდევ გამოიყენებოდა ოფიციალურ ჩანაწერებში „აშაღიშაჰინლერი (აშაღინაფშითი)" ფორმით.

სოფელ აშაღიშაჰინლერის ცნობილი ისტორიული ნაგებობაა ნაფშითის ხიდი. ნაფშითის ხიდი, რომელიც შუა საუკუნეების ხიდების კატეგორიას მიეკუთვნება, იენიიოლის უბნის გავლით აკავშირებს აშაღიშაჰინლერის სოფელს ქესთანეალანის სოფელთან. ერთრკალიანი ქვის ხიდის თაღში გამოყენებულია გათლილი ქვა, ხოლო სხვა ნაწილებში - დაუმუშავებელი ქვა. დღესდღეობით მას ასევე უწოდებენ აშაღიშაჰინლერის ხიდს.

სქოლიო

კატეგორია:არჰავის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში