ეცერის გორანამოსახლარი

ეცერის გორანამოსახლარი — ანტიკური ხანის არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ ფხუტრერში (ეცერის ადმინისტრაციული ერთეული, მესტიის მუნიციპალიტეტი). 

სადაზვერვო გათხრები ჩატარდა 1975 წელს (ხელმძღვ. შ. ჩართოლანი). გამოვლინდა ანტიკური ხანის საცხოვრებელი, საკულტო, სამეურნეო და საფორტიფიკაციო დანიშნულების ნაგებობათა ერთიანი კომპლექსი. საგანგებოდ მოსწორებულ მოედანს 3 მხარეს შემოუყვება 1 მ სიგანის ქვით ნაშენი გალავანი 2 კოშკით. გალავნის ქვემოთ, 15 მ დაცილებით, ციცაბო ფერდობს გასდევს 6 მ სიგანის თხრილი. მისი კედლები მიწის ადვილად შლად მონაკვეთებში ქვის მშრალი წყობის კედლებით ყოფილა გამაგრებული. საცხოვრებელი და სამეურნეო ნაგებობანი განლაგებულია გორის თავზე და უმეტესად შიდა მხრიდან გალავანზეა მიშენებული. შიდა ეზოს ან ნაგებობებს შორის არსებული დერეფნების მხრიდან გაკეთებული იყო შესასვლელი კარი. გამონაკლისია მოედნის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში მოთავსებული სახაბაზო. 

ყველაზე თვალსაჩინო აღმოსავლეთი მონაკვეთი საკულტო ნაგებობებისთვის იყო შერჩეული. შიდა ეზოს უკავია მოედნის ცენტრ. ნაწილი (დაახლ. 500 მ²). მას საზოგადოებრივ-საკრებულო ადგილის ფუნქციაც ჰქონდა. ნაგებობათა კედლები დგას გრუნტზე, კლდეზე საგანგებოდ ამოჭრილ მტკიცე საფუძველზე. ყველა ნაგებობა აშენებულია წინასწარ შერჩეული სწორპირიანი ან ცალმხარეს ჩამოტეხვით მოსწორებული ქვისაგან (ფიქალი, ნაფლეთი ან რიყის). კედლის ორ რიგ ქვის წყობას შორის დარჩენილი არე თიხის ხსნარში არეული ღორღითაა შევსებული. ქვის ზოგიერთი ნაგებობის კედლები და ქვის საძირკველზე ამოყვანილი ხის ძელური თუ წნული კედლები თიხით ყოფილა შელესილი. საშენ მასალად ბზენარევი ალიზის კვადრებსაც იყენებდნენ. გამოვლენილია წვრილმარცვლოვანი თიხისაგან გამოძერწილი წრიული საკურთხევლები, სამსხვერპლო აბაზანები და მარცვლის შესანახი ხაროს ძირი. გათხრების შედეგად გამოვლენილია 4 სამშენებლო ფენის 31 სათავსი. სხვადასხვა დროს სამოსახლო მრავალგზის გადაუკეთებიათ. ქვედა ფენიდან ცალკეული ფრაგმენტებია შემორჩენილი. შედარებით კარგად არის შემონახული ზედა ფენა (ძვ. წ. IV–III სს.). 

ეცერის გორანამოსახლარზე დიდი რაოდენობით აღმოჩნდა ნივთიერი მასალა: სამეურნეო, სამზარეულო და საკულტო დანიშნულების თიხის ჭურჭელი, ქვის ხელსაფქვავები, რკინის სამიწათმოქმედო, საბრძოლო და სამეურნ. იარაღი, სამკაული, უძვ. მარცვლეული კულტურების ნაშთი (რბილი ხორბალი, ჭვავი, ფეტვი და სხვ.), პალეობოტანიკური, შინაური და ნანადირევი ცხოველების დიდძალი ოსტეოლოგიური და სხვა ნივთიერი მასალა. ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის სვანეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმში.

გორანამოსახლარის სტრატეგიული მდებარეობის გამო იქიდან კარგად მოჩანს მდ. ენგურის ხეობის დიდი მონაკვეთი. ეცერის მოსახლეობა ამ გორაზე წელიწადში ერთხელ ზეიმობდა „სვიკობას“ (სვანურად „სვიკვ“ – გორა) ანუ გორების დღესასწაულს. ტრადიციულად აქ იკრიბებოდა სოფლის რჩეულთა ყრილობა შიდა სასოფლო და ხევის საკითხების გადასაწყვეტად.
 ლიტერატურა 
 ჩართოლანი შ., ახალმოსახლეობა და არქეოლოგიური კვლევა-ძიება სვანეთში, «ძეგლის მეგობარი», 1990, №1. 
 ჩართოლანი შ., ძველი სვანეთი, თბ., 1996.

 Чартолани Ш., Калдани А., Итоги разведывательной экспедиции Сванетии 1975 года, კრ.: Археологические исследования в Грузии в 1975 году, Тб., 1976.
 Чартолани Ш., Иремашвили Ш., Сванетская археологическая экспедиция, კრ.: Полевые археологические исследования, Тб., 1979.

კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები