დერეუსთუ (არჰავის რაიონი)

დერეუსთუ () — სოფელი არჰავის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 83 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არჰავიდან 7 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 192 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა გიდრევა / გიდრევეთი.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 214, ISBN 978-605-5708-85-6.

ისტორია
სოფელი დერეუსტუს ძველი სახელწოდებაა „გიდრევა“. ეს დასახლება, რომელიც ლაზური სოფელია, ქართულ წყაროებში მოიხსენიება როგორც „გიდრევა“ და „გიდრევეთი“. ეს ტოპონიმი მომდინარეობს ლაზური გვარიდან გიდრევა.Bakur Gogohia, Lazca Soyadları (ლაზური გვარსახელები), Tiflis, 2017, s. 48. ISBN 978-9941-463-22-8 1835 წლის არჰავის მოსახლეობის რეესტრში, 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის წელიწდეულსა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში სოფლის სახელი ჩაწერილია როგორც გიდრევა/გიდრევე (كیدروە).Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 368, ISBN 9789157871117.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 621.

რეგიონი სადაც გიდრევე მდებარეობს, ანტიკურ ეპოქაში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა ეს რეგიონი ხელში ჩაიგდეს 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ. არჰავი მდებარეობდა რეგიონში, რომელსაც ოსმალეთის პერიოდში ლაზისტანი ეწოდებოდა. არჰავი, სადაც გიდრევე მდებარეობდა, ადრეულ ოსმალურ ჩანაწერებში მოიხსენიება როგორც არჰავის კაზა, რომელიც ტრაპიზონის სანჯაყს ეკუთვნოდა. არჰავის კაზა 1486 წლის აღწერის დროს შედგებოდა არჰავი-ლაზის ნაჰიესგან, ხოლო მე-16 საუკუნეში - არჰავი-ლაზის, გონიოს, ვილაიეთ-ი ისქელესა და ვილაიეთ-ი ბაღობითის ნაჰიეებისგან.

1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის წელიწდეულის მიხედვით, გიდრევე იყო სოფელი, რომელიც ეკუთვნოდა ტრაპიზონის ვილაიეთის  ლაზისტანის სანჯაყის, ხოფას კაზას არჰავის ნაჰიეს. მისი მოსახლეობა შედგებოდა 54 კომლში მცხოვრები 134 ადამიანისგან. კომლზე დაახლოებით 2,5 ადამიანი მოიოდა რაც მიუთითებს, რომ აღრიცხული იყო მხოლოდ მამაკაცი მოსახლეობა. ამ შემთხვევაში საჭიროა მამაკაცების რაოდენობის ტოლი ქალების რაოდენობის დამატება. შედეგად შეიძლება ითქვას, რომ სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა დაახლოებით 268 ადამიანისგან. 1935 წელს სოფელში აღრიცხული მოსახლეობაც ამ ვარაუდს ამყარებს. სოფელში, რომლის მოსახლეობა მიწათმოქმედებით ირჩენდა თავს, აღრიცხული იყო 42 თხა/ცხვარი, 167 ძროხა, 3 ცხენი და 3 ხარი.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 369, ISBN 9789157871117.

1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, გიდრევე ეკუთვნოდა რიზეს ვილაიეთის ჰოპას კაზას არჰავის ნაჰიეს. 1935 წლის საყოველთაო აღწერაში „გიდრევედ“ აღრიცხული დასახლება, იყო ერთ-ერთი სოფელი რიზესა და არტვინის ვილაიეთების ნაცვლად შექმნილი ჩორუჰის ვილაიეთის ჰოპას კაზას არჰავის ნაჰიეში. ამ აღრიცხვის მიხედვით, სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 352 ადამიანისგან. გიდრევეს/გიდრევას სახელი უცხოური წარმოშობის გამო 1959 წელს შეიცვალა „დერეუსთუთი“. 1965 წლის საყოველთაო აღწერაში დერეუსთუს სოფელში ცხოვრობდა 386 ადამიანი და ამ მოსახლეობიდან 199 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.1965 Gelen Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 87.

2014 წელს სოფელში იყო 12 ლაზური სახლი, რომლებმაც შეინარჩუნეს თავიანთი არქიტექტურული იერსახე, 15 სერენდერი და 3 წყლის წისქვილი.

სქოლიო

კატეგორია:არჰავის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში