შერიფიე (ბორჩხის რაიონი)

შერიფიე  () — სოფელი ბორჩხის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 55 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ბორჩხიდან 34 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 199 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ოხორდია / ოხორი.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 214, ISBN 978-605-5708-85-6.

ისტორია
დღეს შერიფიეს სახელით ცნობილი სოფლის უძველესი ცნობილი სახელია ოხორდია. ლაზურად და ქართულად ოხორდია (ოხორდია) ფორმით ჩაწერილი ეს ტოპონიმი თურქულში შევიდა როგორც ოღორდიე (اوغوردیە) და ოჰორდია.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 380, ISBN 9789157871117.Taner Artvinli, „Artvin Yer Adları Sözlüğü'', İstanbul, 2013, s. 206, ISBN 978-605-5708-85-6 რუსებმა, რომლებმაც 93-ე ომში დაიპყრეს არტვინის რეგიონი, 1886 წელს სოფელი ოხორდიას (Охордиа) სახელით ჩაწერეს. ამ აღწერიდან დაახლოებით შვიდი წლის შემდეგ, რეგიონში მოგზაური ქართველი ისტორიკოსი ზაქარია ჭიჭინაძე ასევე იგივე ფორმით წერდა სოფლის სახელს, ოხორდია (ოხორდია). ოხორდია წარმოშობილია ლაზურ-მეგრულ ენაში „სახლის“ აღმნიშვნელი სიტყვიდან „ოხორი“ (ოხორი).Eter Beridze, Nigali (Gürcüce), Tiflis, 2009, s. 123  ISBN 978-9941-409-02-8

ლაზური სოფლის, ოხორდიას, დასახლების ისტორია უცნობია. არ არსებობს სოფლის წარსულზე წარმოდგენის შემქმნელი ისტორიული ნანგრევები ან ნაგებობები. მიუხედავად ამისა, ოხორდიაში დღესაც გამოიყენება არათურქული ტოპონიმები, როგორიცაა ზენითი (ზენითი), ლაგათა (ლაგათა), კვარიჯი (ქვარიჯი), ჯუფუკა (ჯეფუკა), ეცერი (ეცერი), ჩანჯახონა (ჩანჯახონა).„2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları'' (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 188  ISBN 978-9941-9123-9-9 ოხორდია მდებარეობს ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოდ ცნობილი ტერიტორიის საზღვრებში. ადრეულ და გვიან შუა საუკუნეებში ქართული სამეფოებისა და სამთავროების მმართველობის ქვეშ მყოფი ოხორდია მე-16 საუკუნის პირველ ნახევარში ოსმალების ხელში გადავიდა. ოსმალეთის პერიოდში ის ჩილდირის ეიალეთის საზღვრებში შედიოდა.

ოხორდია მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში იყო სოფელი, რომელიც ეკუთვნოდა ტრაბზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის გონიეს რაიონს. 1876 წლის ტრაბზონის პროვინციის წლიურის მიხედვით, ოხორდიას მოსახლეობა, სოფელ ბაკოზენისთან ერთად, შედგებოდა 100 ოჯახში მცხოვრები 300 ადამიანისგან. თუმცა წლიურში არ არის აღნიშნული, რომ ამ დროს ოსმალეთის მმართველობა აღრიცხავდა მხოლოდ მამაკაც მოსახლეობას. თუ ვივარაუდებთ, რომ ქალების რაოდენობა მამაკაცების ტოლი იყო, ამ ორი დასახლების მოსახლეობა დაახლოებით 600 ადამიანისგან შედგებოდა. ამ სოფლებში, რომლებიც სოფლის მეურნეობას ეწეოდნენ, იმ დროს დაფიქსირებული იყო 50 ცხვარი, 15 თხა, 7 ცხენი, 50 ძროხა და 2 ხარი.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 381, ISBN 9789157871117.

სამასზე მეტი წლის განმავლობაში ოსმალეთის ბატონობის ქვეშ ყოფნის შემდეგ, 1877-1878 წლების ოსმალეთ-რუსეთის ომის შემდეგ ოხორდია რუსების ხელში აღმოჩნდა. რუსული მმართველობის 1886 წლის აღწერის მიხედვით, ოხორდია ეკუთვნოდა ბათუმის სანჯაყს (ოკრუგს) და გონიოს რაიონს (უჩასტოკს). ის იყო კატაფიას რაიონის (სელსკოე ობშჩესტვო: სოფლის თემი) 13 სოფლიდან ერთ-ერთი გონიოს რაიონში. ცალკე სოფლად აღრიცხული ოხორდია მოიცავდა 14 ოჯახში მცხოვრებ 56 ადამიანს და ეს მოსახლეობა მთლიანად ლაზებისგან შედგებოდა. ამ აღწერის დროს არ არსებობდა „ბაკოზენის“ სახელით რეგისტრირებული სოფელი. 1876 წელთან შედარებით მოსახლეობის ამგვარი შემცირება გამოწვეული იყო სოფლელების რუსული მმართველობიდან ოსმალეთის ქვეყნებში მიგრაციით. მე-19 საუკუნეში ლაზების საცხოვრებელი ხეობის სოფლები ბეღლევანი, სუჯუნა და ოხორდია, ასევე ბეღლევანის მიგრაციის შედეგად ძლიერ დაცარიელდა. მართლაც, 1890-იანი წლების დასაწყისში ქართველი ისტორიკოსი ზაქარია ჭიჭინაძე აღნიშნავდა ოხორდიას ლაზისტანის სოფლებს შორის, წერდა, რომ სოფელში 10 ოჯახი ცხოვრობდა და სოფლის ნაწილი ოსმალეთის ქვეყნებში გადასახლდა. ამ დაცლილ სოფლებში შემდგომში რიზეს რეგიონიდან ახალი მოსახლეობა დასახლდა. კოჯაელის პროვინციის იზმითის რაიონის სოფელ ჩუბუკლუბალაში დასახლებული მოსახლეობის ნაწილი სოფლებიდან ოხორდია, ბეღლევანი და მარადიდიდან გადასახლდა.„Klarceti'' (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 190, 267  ISBN 978-9941-0-8969-5

პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს, რუსეთის რეგიონიდან გასვლის შემდეგ, ოხორდია საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვრებში მოექცა. წითელი არმიის მიერ საქართველოს ოკუპაციის დროს, ანკარის მთავრობის მიერ თბილისის მთავრობისთვის წარდგენილი ულტიმატუმის შემდეგ, ქართული მმართველობის გასვლის შემდეგ, სოფელი ფაქტობრივად თურქეთის ნაწილი გახდა. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ტერიტორიების ოკუპაციის შემდეგ, 1921 წლის 16 მარტს საბჭოთა რუსეთსა და ანკარის მთავრობას შორის დადებული მოსკოვის ხელშეკრულებით, არტვინისა და არდაჰანის რეგიონები, რომლებიც მოიცავდა სოფელ ოხორდიას , თურქეთს გადაეცა.

1922 წელს არტვინის ოლქში ჩატარებულ აღწერაში ოხორდია არ არის მოხსენიებული ცალკე სოფლად. 1957 წელს სოფელი გურეშენიდან გამოყოფა და შერიფიეს სახელით სოფლად გადაქცევა მიუთითებს, რომ ოხორდია ამ თარიღამდე სოფელი ბეღლევანის (გურეშენის) უბანი იყო. მართლაც, 1960 წლის საყოველთაო აღწერაში სოფლები შერიფიე და გურეშენი ცალკე არიან რეგისტრირებულნი. ამ დროს ბორჩკას რაიონის მარადიტის მხარეს მიკუთვნებულ სოფელ შერიფიეში 571 ადამიანი ცხოვრობდა.1960 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1963, s. 74. 2018 წელს სოფელ შერიფიეში 368 ადამიანი ცხოვრობდა, მათ შორის 189 მამაკაცი და 179 ქალი. სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა ჰემშინელებისგან, ლაზებისგან და რიზელებისგან.Eter Beridze, „Nigali'' (Gürcüce), Tiflis, 2009, s. 231  ISBN 978-9941-409-02-8

ოხორდიაში შემორჩენილი ისტორიული ძეგლებიდან ერთ-ერთი ერთმალიანი ქვის ხიდია. სოფლის შუა უბანში მდებარე ოხორდიას ხიდი, პატარა ნაკადულზე, აშენებულია ნახევრად დამუშავებული ქვებით კირის დუღაბის გამოყენებით. ხიდის სიგრძეა 9 მეტრი, სიგანე 2,4 მეტრი და სიმაღლე 4 მეტრი.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 154  ISBN 978-9941-9123-9-9

სქოლიო

კატეგორია:ბორჩხის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში