(65803) დიდიმოსი

65803 დიდიმოსი (), ადრე 1996 GT — კილომეტრამდე დიამეტრის მქონე ორმაგი სისტემის ასტეროიდი, რომელიც კლასიფიცირებულია, როგორც პოტენციურად საშიში ასტეროიდი და დედამიწის მახლობლად მდებარე აპოლოს ჯგუფის ობიექტი. ასტეროიდი აღმოაჩინეს 1996 წელს კიტ პიკზე სფეისვოჩით კვლევის შედეგად და მისი პატარა 160 მეტრიანი მცირე პლანეტის თანამგზავრი, სახელად დიმორფოსი (აღმოაჩინეს 2003 წელს). მისი ორმაგი ბუნების გამო, ასტეროიდს მაშინ ეწოდა დიდიმოსი, ბერძნული სიტყვა "ტყუპს".

დიდიმოსის თანამგზავრი, დიმორფოსი, იყო DART-ის მისიის სამიზნე, რათა შეემოწმებინა ასტეროიდის შეჯახების თავიდან აცილების სიცოცხლისუნარიანობა კოსმოსურ ხომალდთან შეჯახებისას, ხოლო დარტყმის მოწმე იყო LICIACube, მფრინავი CubeSat მისიის კომპონენტი.

 აღმოჩენა
დიდიმოსი აღმოაჩინეს 1996 წლის 11 აპრილს არიზონას უნივერსიტეტის სტიუარდის ობსერვატორიის და მთვარისა და პლანეტარული ლაბორატორიის, Spacewatch კვლევის მიერ მისი 0.9 მეტრიანი ტელესკოპის გამოყენებით Kitt Peak National Observatory-ში, არიზონაში, შეერთებული შტატები. ასტეროიდის ბინარული ბუნება სხვებმა აღმოაჩინეს; ბინარულობის ეჭვი პირველად გაჩნდა გოლდსტოუნის დაგვიანებით-დოპლერის ექოში და ეს დადასტურდა ოპტიკური სინათლის მრუდის ანალიზით, არესიბოს რადარის გამოსახულებასთან ერთად 2003 წლის 23 ნოემბერს.

 ორბიტალური მახასიათებლები 
დიდიმოსი მზიდან დაშორებულია 1.0-2.3 აე მანძილით. მისი ბრუნვის პერიოდი შეადგენს 770 დღეს. ორბიტის ექსცენტრიულობაა 0.38, დახრილობა — 3° ეკლიპტიკასთან მიმართებაში. მინიმალური მანძილი დედამიწის ორბიტასა და დიდიმოსის ორბიტას შორის ამჟამად შეადგენს 0.04 აე (6.0 მლნ კმ), მაგრამ შეიცვლება ასტეროიდის აშლილობის გამო. 2003 წლის ნოემბერში მან დედამიწას 7.18 მლნ კმ-ით ჩაუარა; ის ასე ახლოს აღარ მოვა 2123 წლის ნოემბრამდე. იმ დროისათვის დისტანცია შეადგენს 5.86 მლნ კმ-ს. დიდიმოსი ასევე დროდადრო გადის მარსთან ძალიან ახლოს: 2144 წლის ივლისში ის მარსს დაუახლოვდება 4.68 მლნ კმ-ით. 2184 წლის ოქტომბრის დედამიწის მიახლოებაც კი კვლავ ჩამოთვლილია გაურკვევლობის რეგიონით დაახლოებით ±1343 კმ.[3]

დიდიმოსი დროის 1/3-ს ატარებს დედამიწის მახლობლად ასტეროიდების ორბიტაზე, სადაც შეჯახებების ალბათობა უფრო მაღალია. ეს ნიშნავს, რომ დაახლოებით ყოველ 73-84 ათას წელიწადში, ობიექტი დიდიმოსზე ახდენს ზემოქმედებას DART მისიის თანამგზავრის ენერგიით.

 ფიზიკური მახასიათებლები 
SMASS კლასიფიკაციით, დიდიმოსი კლასიფიცირებული იყო, როგორც Xk ტიპის ასტეროიდი, რომელიც გადადის X-ტიპიდან იშვიათ K-ტიპის ასტეროიდებზე. შემდგომმა ხილულმა და ახლო ინფრაწითელ სპექტროსკოპიამ აჩვენა, რომ ის სილიკატური შედგენილობის იყო, რაც ასევე კვალიფიცირდება როგორც ქვიანი S-ტიპის ასტეროიდი. ის ბრუნავს სწრაფად, 2.26 საათის პერიოდით და დაბალი სიკაშკაშის ცვალებადობით 0.08 მაგნიტუდით (U=3/3), რაც მიუთითებს, რომ სხეულს აქვს თითქმის სფერული ფორმა. რადარის დაკვირვებებმა დაადასტურა ეს სფეროიდური ფორმა, აჩვენა, რომ ის იყო დახრილი მისი სწრაფი ბრუნვის გამო.

 თანამგზავრი 

დიდიმოსი არის ბინარული ასტეროიდი, რომლის ორბიტაზე თანამგზავრია. მცირე თანამგზავრი, სახელად დიმორფოსი, მოძრაობს ძირითადად წრიულ რეტროგრადულ ორბიტაზე ორბიტალური პერიოდით 11.9 საათის განმავლობაში. მისი ზომებია დაახლოებით 160 X 780 მეტრი. იგი ადრე ცნობილი იყო მისი დროებითი აღნიშვნით S/2003 (65803) 1 და მას არაოფიციალურად ეძახდნენ „დიდიმუნი“ (Didymoon) ან „დიდიმოს B“ (Didymos B)."Telescopes focus on target of ESA's asteroid mission " at phys.org (30 June 2015)

რესურსები ინტერნეტში
 Asteroids with Satellites, Robert Johnston, johnstonsarchive.net
 Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (65001)-(70000) – Minor Planet Center
 65803 Didymos at NeoDyS-2, Near Earth Objects—Dynamic Site
 65803 Didymos at the JPL Small-Body Database

სქოლიო


კატეგორია:ასტეროიდები