ელიზა ფარნემი

ელიზა ფარნემი ( ; დაბ. ელიზა ვუდსონ ბურკჰემსი ( ); დ. 17 ნოემბერი, 1815, რენსელევრილი, ნიუ-იორკი  — გ. 15 დეკემბერი, 1864, ნიუ-იორკი) – ამერიკელი ფილანტროპი, მწერალი, ჟურნალისტი, მედიკოსი, ფემინისტი, აბოლიციონისტი და ციხის რეფორმის აქტივისტი.

.

 ბიოგრაფია 
ელიზა ვუდსონ ბურკჰემსი დაიბადა 1815  17 ნოემბერს ნიუ-იორკის შტატის ქალაქ რენსელევრილში. რწმენით ათეისტი იყო. Knepper, Paul. Writing the History of Crime. London: Bloomsbury Academic, an Imprint of Bloomsbury Plc, 2016. Print. "...like Eliza Farnham: atheist, phrenologist..." 

1835 წელს იგი გადავიდა ილინოისში და იქ ერთი წლის შემდეგ ცოლად გაჰყვა ველური დასავლეთის მკვლევარს, მწერალს და სოციალურ აქტივისტს  ტომას ჯეფერსონ ფარნემს (1804–1848); Farnham, Thomas Jefferson // Appletons' Cyclopædia of American Biography .  შესაძლოა, სწორედ მეუღლის აქტიურმა სოციალურმა პოზიციამ გაუღვიძა ოცი წლის გოგონას მოსახლეობის ყველაზე გაჭირვებული კატეგორიების (მონები, პატიმრები, ქალები და ა.შ.) უფლებების დაცვის სურვილი. 1841 წელს ფარნემი ნიუ-იორკში დაბრუნდა .Levy J. Unsettling the West: Eliza Farnham and Georgiana Bruce Kirby in Frontier California. Santa Clara University: California Legacy Series, 2004. 
მარცხნივ|მინი|232x232პქ| თომას ჯეფერსონ ფარნემი  — ელიზას  მეუღლე
1844 წელს, ჰორასი გრილის და სხვა რეფორმატორების გავლენით, ელიზა სინგ სინგის ციხეში დაინიშნა ქალთა პალატის მატრონად. მტიცედ სჯეროდა, რომ მკურნალობაში  ფრენოლოგიის (ფსევდომეცნიერება) გამოყენება დადებით შედეგს მოუტანდა პატიმრებს.    ფარნემმა გავლენა მოახდინა პატიმარი ქალებისთვის ხელმისაწვდომი საკითხავი მასალების შეცვლაში. მისი არჩევანის მიზანი იყო არა გართობა, არამედ ქცევის გაუმჯობესება. იგი ასევე  მსჯავრდებულთა რეაბილიტაციისას უჭერდა მუსიკისა და  სიკეთის გამოყენებას. ფარნემმა შეინარჩუნა მატრონას თანამდებობა 1848 წლამდე. ვინაიდან მისი მეთოდების და რწმენების გამოყენებასთან დაკავშირებით იძულებული გახდა 1948 წელს გადამდგარიყო. Stern M. Heads and Headlines: The Phrenological Fowlers. University of Oklahoma Press: Norman (1971). შემდეგ იგი გადავიდა ბოსტონში და რამდენიმე თვის განმავლობაში მონაწილეობას ღებულობდა პერკინსის უსინათლოთა სკოლის მართვაში, Farnham, Thomas Jefferson // Appletons' Cyclopædia of American Biography .  პარალელურად კითხულობდა ლექციებს, რომლებიც ხელს უწყობდა ქალთა ემანსიპაციის იდეის პროპაგანდას.  

1849 წელს იგი ორ ვაჟთან ერთად გადავიდა კალიფორნიაში, სადაც მემკვიდრეობით მიიღო ქონება და იქ დარჩა 1856 წლამდე, სანამ ნიუ-იორკში დაბრუნდებოდა. მომდევნო ორი წლის განმავლობაში დაკავებული იყო მედიცინის შესწავლით და 1859 წელს დააარსა საზოგადოება, რომელიც მფარველობდა ქვეყნის დასავლეთში დასახლებულ მარტოხელა ქალებს.   მოგვიანებით იგი კალიფორნიაში დაბრუნდა.

ელიზა ფარნემი  გარდაიცვალა ტუბერკულოზის 1864 წლის 15 დეკემბერს ნიუ- იორკში 49 წლის ასაკში. 

 სქოლიო 

კატეგორია:ტუბერკულოზით გარდაცვლილები
კატეგორია:ამერიკელი ფემინისტები
კატეგორია:ათეისტი ფემინისტები
კატეგორია:ფემინისტი მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი აბოლიციონისტები
კატეგორია:ამერიკელი ჰუმანიტარები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1864
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1815
კატეგორია:დაბადებული 17 ნოემბერი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები