ალექსანდრა დევიდ-ნელი

ალექსანდრა დევიდ-ნელი ( დ. 24 ოქტომბერი, 1868 - გ.  8 სექტემბერი, 1969) — ბელგიელ-ფრანგი მკვლევარი, სპირიტუალისტი, ბუდისტი, ანარქისტი, ოპერის მომღერალი და მწერალი. იგი ცნობილია 1924 წელს ლჰასაში ვიზიტით, ტიბეტი, მაშინ როდესაც ეს აკრძალული იყო უცხოელებისთვის. დევიდ-ნელმა დაწერა 30-ზე მეტი წიგნი აღმოსავლური რელიგიის, ფილოსოფიის და მისი მოგზაურობის შესახებ, მათ შორის მაგია და საიდუმლოება ტიბეტში, რომელიც გამოიცა 1929 წელს. მისმა სწავლებამ გავლენა მოახდინა ბიტნიკ მწერლებზე ჯეკ კერუაკსა და ალენ გინზბერგზე, აღმოსავლური ფილოსოფიის პოპულარიზაციაზე ალან უოტსზე, რამ დასზე და ეზოთერიკოს ბენჯამინ კრემზე .

 ბიოგრაფია 
მინი| ალექსანდრა დევიდ-ნელი მოზარდობისას, 1886 წ.
1871 წელს, როდესაც დევიდ-ნელი ორი წლის იყო, მამამისმა, ლუი დავიდმა, შეძრწუნებულმა უკანასკნელი კომუნარების სიკვდილით დასჯით, წაიყვანა იგი კომუნარების კედლის სანახავად პარიზის პერ-ლაშეზის სასაფლაოზე; მას არასოდეს დავიწყებია ეს ადრეული შეხვედრა სიკვდილის შემთხვევასთან, სადაც მან პირველად შეიტყო ადამიანთა სისასტიკის შესახებ. ორი წლის შემდეგ დავიდები ემიგრაციაში წავიდნენ ბელგიაში. 

15 წლამდე ის იზრდებოდა მკაცრად, იცავდა მარხვას და იტანჯებოდა ფიზიკურად , ასკეტი წმინდანების ბიოგრაფიების მსგავსად, რომელთა შესახებაც წაიკითხა   მისი ერთ-ერთი ნათესავი ქალის ბიბლიოთეკაში. 

15 წლის ასაკში, მშობლებთან ერთად ატარებდა არდადეგებს ოსტენდში, ის გაიქცა და მიაღწია ნიდერლანდებში ვისინგენის პორტს, რათა გამგზავრებულიყო  ინგლისში. ფულის უქონლობამ აიძულა, დანებებულიყო. 

18 წლის ასაკში დევიდ-ნელი ეწვია ინგლისს, შვეიცარიას და ესპანეთს და სწავლობდა მადამ ბლავატსკაიას თეოსოფიურ საზოგადოებაში . „ის შეუერთდა სხვადასხვა საიდუმლო საზოგადოებებს - მას შეეძლო, მიეღწია ოცდამეათე ხარისხისათვის შოტლანდიის მასონთა შერეულ რიტუალში - ხოლო ფემინისტური და ანარქისტული ჯგუფები მას ენთუზიაზმით მიესალმნენ... მთელი მისი ბავშვობისა და მოზარდობის პერიოდში ის ასოცირდებოდა ფრანგ გეოგრაფ და ანარქისტ ელიზე რეკლიუსთან, (1820–1905). ამან განაპირობა ის, რომ დაინტერესდა იმდროინდელი ანარქისტული იდეებით და ფემინიზმით, რამაც შთააგონა გამოექვეყნებინა Pour la vie ( ცხოვრებისთვის ) 1898 წელს. 1899 წელს მან შეადგინა ანარქისტული ტრაქტატი რეკლიუსის წინასიტყვაობით. გამომცემლებმა ვერ გაბედეს წიგნის გამოცემა, თუმცა მისმა მეგობარმა ჟან ჰაუსტონმა თავად დაბეჭდა ასლები და საბოლოოდ ითარგმნა ხუთ ენაზე. Brian Haughton, "A Mystic in Tibet – Alexandra David-Neel", mysteriouspeople.com; accessed 19 January 2018. 1891 წელს იგი პირველად ეწვია ინდოეთს და შეხვდა მის სულიერ წინამძღვარს, ვარანასელ სვამი ბჰასკარანდა სარასვატს. "A Mystic in Tibet – Alexandra David-Neel". mysteriouspeople.com.

რაიმონდ ბროდურის თქმით, იგი ბუდიზმზე გადავიდა 1889 წელს, რაც მან აღნიშნა თავის დღიურში, რომელიც გამოქვეყნდა სახელწოდებით La Lampe de saagesse (სიბრძნის ლამპარი) 1896 წელს. ის 21 წლის იყო. იმავე წელს, რათა დაეხვეწა ინგლისური, რომელიც შეუცვლელი ენა იყო აღმოსავლეთმცოდნეობის კარიერისთვის, იგი გაემგზავრა ლონდონში, სადაც სტუმრობდა ბრიტანეთის მუზეუმის ბიბლიოთეკას და შეხვდა თეოსოფიური საზოგადოების რამდენიმე წევრს. მომდევნო წელს, პარიზში, ის გაეცნო სანსკრიტსა და ტიბეტურს. ჟან შალონის თქმით, მისი მოწოდება რომ, გამხდარიყო აღმოსავლეთმცოდნე და ბუდისტი, წარმოიშვა გიმეტის მუზეუმში . 

 1895–1904: ოპერის მომღერალი 
მამის წინადადებით, დევიდ-ნელი სწავლობდა ბრიუსელის სამეფო კონსერვატორიაში, სადაც შეისწავლა ფორტეპიანო და სიმღერა.  მშობლების დასახმარებლად, რომლებიც განიცდიდნენ წარუმატებლობას, დევიდ-ნელმა  დაიკავა პირველი მომღერლის თანამდებობა ჰანოის ოპერის თეატრში (ინდოჩინეთი). 1895-1896 და 1896-1897 წლების სეზონებში მოღვაწეობდა ალექსანდრა მირიალის სახელით. 

1897 წლიდან 1900 წლამდე ის პიანისტ ჟან ჰაუსტონთან ერთად ცხოვრობდა პარიზში, წერდა მასთან ერთად ლიდიას, ლირიკულ ტრაგედიას ერთ მოქმედებად, რომლისთვისაც ჰაუსტონმა შექმნა მუსიკა, ხოლო დევიდ-ნელმა - ლიბრეტო. იგი გაემგზავრა ათენის ოპერაში 1899 წლის ნოემბრიდან 1900 წლის იანვრამდე. შემდეგ, იმავე წლის ივლისში, წავიდა ტუნისის ოპერაში. ქალაქში ჩასვლისთანავე შეხვდა შორეულ ბიძაშვილს, ფილიპ ნელს, ტუნისის რკინიგზის მთავარ ინჟინერს და მის მომავალ მეუღლეს. 1902 წლის ზაფხულში, ტუნისში ყოფნისას, მან მიატოვა მომღერლის კარიერა. 

 1904–1911: ქორწინება 
1904 წლის 4 აგვისტოს, 36 წლის ასაკში, დაქორწინდა ფილიპ ნელ დე სენტ-სოვერზე,  რომლის საყვარელი იყო 1900 წლის 15 სექტემბრიდან. მათი ერთობლივი ცხოვრება ხანდახან მღელვარე იყო, მაგრამ ჰქონდათ ურთიერთპატივისცემა. ქორწინება შეფერხდა ალექსანდრას გამგზავრებით ინდოეთში. მას არ სურდა შვილები, იცოდა, რომ დედობა შეუთავსებელი იყო მის დამოუკიდებლობის მოთხოვნილებასა და განათლებისკენ მიდრეკილებასთან. მოგვიანებით მან იშვილა ვაჟი 1929 წელს. ლეგენდა ამბობს, რომ მისი ქმარიც მისი მფარველი იყო. სიმართლე ალბათ სულ სხვაა. მას ქორწინების დროს ჰქონდა საკუთარი პირადი ბედისწერა. (fr) Nico P., Alexandra David-Néel, exploratrice, féministe, anarchiste, Alternative libertaire, no 187, septembre 2009.

ის წერდა ჟურნალებისთვის და კითხულობდა ლექციებს ევროპის ქალაქებში საკამათო თემებზე. მხარს უჭერდა ბუდიზმს, სიონიზმსა და რადიკალური ფემინიზმს .

 1911–1925: ინდო-ტიბეტური ექსპედიცია 

 ჩასვლა სიკიმში (1912) 
ალექსანდრა დევიდ-ნელი მეორედ გაემგზავრა ინდოეთში ბუდიზმის შესასწავლად. 1912 წელს იგი მივიდა სიკიმის სამეფო მონასტერში და იმოგზაურა ბევრ ბუდისტურ მონასტერში, რათა გაეუმჯობესებინა მისი ცოდნა ბუდიზმის შესახებ. 1914 წელს მან ერთ-ერთ მონასტერში გაიცნო ახალგაზრდა აფურ იონგდენი, 15 წლის ბიჭი, რომელიც მოგვიანებით შვილად აიყვანა. 

 შეხვედრა XIII დალაი-ლამასთან კალიმპონგში (1912 წ.) 
ლამა კაზი დავია სამდუპი ალექსანდრა დევიდ-ნელს ახლდა კალიმპონგში, სადაც იგი შეხვდა XIII დალაი ლამას გადასახლებაში. მან მიიღო მისი კურთხევა.

 მოგზაურობა იაპონიაში, კორეაში, ჩინეთში, მონღოლეთსა და ტიბეტში 
რადგან პირველი მსოფლიო ომის დროს ევროპაში დაბრუნება შეუძლებელი იყო, ალექსანდრა დევიდ-ნელმა და იონგდენმა სიკიმი დატოვეს და წავიდნენ ინდოეთსა და  იაპონიაში . იქ მან გაიცნო ფილოსოფოსი ეკაი კავაგუჩი, რომელმაც მოახერხა თვრამეტი თვის განმავლობაში დაეტოვებინა ალექსანდრა ლჰასაში, როგორც გადაცმული ჩინელი ბერი. დევიდ-ნელი და იონგდენი მოგვიანებით გაემგზავრნენ კორეაში, შემდეგ კი პეკინში, ჩინეთი . იქიდან ისინი წავიდნენ ტიბეტში.  მათ მოგზაურობას რამდენიმე წელი დასჭირდა გობის გავლით, მონღოლეთი, სამწლიან შესვენებამდე (1918–1921) ტიბეტის კუმბუმის მონასტერში, სადაც დევიდ-ნელმა, იონგდენის დახმარებით, თარგმნა ცნობილი პრაჯნაპარამიტა . 

დევიდ-ნელი მთელი ცხოვრების განმავლობაში ამჯობინებდა ვეგეტარიანული საკვების მიღებას, მაგრამ ტიბეტში მოგზაურობისას ხშირად ჭამდა ხორცის კერძებს, როგორც მონასტრის სტუმარი. Foster, Barbara M (1987). Forbidden Journey: The Life of Alexandra David-Neel. p. 42, p. 305.  

 ინკოგნიტოდ დარჩენა ლჰასაში (1924) 
მინი| ლჰასაში 1924 წ.
ალექსანდრა დევიდ-ნელი და იონგდენი,  მათხოვრად და ბერად გადაცმული, გაემგზავრნენ აკრძალულ ქალაქში. დევიდ-ნელმა ვერ გაბედა კამერის და საკვლევი აღჭურვილობის წაღება, ის მალავდა თავის ვინაობას, რადგან ევროპელებისათვის აკრძალული იყო იმ დროს ტიბეტში შესვლა. საბოლოოდ, მათ  მიაღწიეს ლჰასას 1924 წელს, შეუერთდნენ მომლოცველთა ბრბოს, რომლებიც იყვნენ შეკრებილი  მონლამის ლოცვის ფესტივალის აღსანიშნავად. Hélène Duccini, "La 'gloire médiatique' d'Alexandra David-Néel", Le Temps des médias, 1/2007 (no 8), pp. 130–141. ისინი ორი თვის განმავლობაში დარჩნენ ლჰასაში, ეწვივნენ წმინდა ქალაქს და მიმდებარე დიდ მონასტრებს: დრეპუნგს, სერას, განდენს, სამიეს და შეხვდნენ სვამი ასური კაპილას ( ცეზარ დელა როზა ბენდიო ). ფოსტერ სტოკველმა აღნიშნა, რომ არც დალაი ლამა და არც მისი თანაშემწეები არ ხვდებოდნენ დევიდ-ნელს, მას არც ლამაზერის საგანძური აჩვენეს და არც დიპლომი გადასცეს.   Jacques Brosse, Alexandra David-Neel, p. 195. მიუხედავად იმისა, რომ ჭვარტლით ჰქონდა დაფარული სახე,  ადგილობრივებმა მაინც იცნეს იგი  ზედმეტი სისუფთავის გამო - ის ყოველ ჯერზე დადიოდა დასაბანად დილით მდინარესთან. მათ მალევე დატოვეს ლჰასა. 

 1925–1937: ევროპული ინტერლუდი 
საფრანგეთში დაბრუნებულმა ალექსანდრა დევიდ-ნელმა იქირავა პატარა სახლი ტულონის მთებში, ეძებდა სახლს მზის გულზე და  ბევრი მეზობლის გარეშე. მარსელელმა სააგენტომ მას 1928 წელს შესთავაზა პატარა სახლი  პროვანსში, რომელიც იყიდა ალექსანდრამ. იქ დაწერა რამდენიმე წიგნი, სადაც აღწერილია მისი სხვადასხვა მოგზაურობა. 1929 წელს გამოაქვეყნა თავისი ყველაზე ცნობილი და საყვარელი ნაშრომი Mystiques et Magiciens du Tibet ( ჯადოქრები და მისტიკები ტიბეტში ).

 1937–1946: ჩინური მოგზაურობა და ტიბეტი 
1937 წელს, სამოცდაცხრა წლის ასაკში, ალექსანდრა დევიდ-ნელმა გადაწყვიტა, გამგზავრებულიყო ჩინეთში იონგდენთან ერთად ბრიუსელის, მოსკოვისა და ტრანსციმბირის რკინიგზის გავლით. მისი მიზანი იყო ძველი დაოსიზმის შესწავლა. იგი აღმოჩნდა ჩინეთ-იაპონიის მეორე ომის შუაგულში და მომსწრე გახდა ომის, შიმშილისა და ეპიდემიების საშინელებების. ბრძოლიდან გაქცეული ჩინეთში დახეტიალობდა მცირე ბიუჯეტით. ჩინურმა მოგზაურობამ გაიარა წელიწადნახევრის განმავლობაში პეკინს, მთას ვუტაის, ჰანკუსა და ჩენდუს შორის. 1938 წლის 4 ივნისს დაბრუნდა ტიბეტის ქალაქ ტაჩინლუში ხუთი წლით. მას განიცადა 1941 წელს ქმრის გარდაცვალება.

 1946–1969: დინიის ლედი 
მინი| მარი-მადლენ პეირონე და ალექსანდრა დევიდ-ნელი, 1961 წლის 20 ნოემბერი, დინი-ლე-ბეინი.
78 წლის ალექსანდრა დევიდ-ნელი დაბრუნდა საფრანგეთში, რათა მიეღო ქმრის ქონება, შემდეგ მან დაიწყო წერა დინიის სახლიდან.

1947 და 1950 წლებში ალექსანდრა დევიდ-ნელი შეხვდა პოლ ადამს - პატივცემულ არიადევას. პოლმა  მისი ადგილი დაიკავა პარიზის თეოსოფიურ საზოგადოებაში გამართულ კონფერენციაზე. Archives : Société théosophique de France – 4, square Rapp à Paris, 7e Arrondissement.

ასაკთან ერთად, დევიდ-ნელს უფრო და უფრო აწუხებდა სახსრების რევმატიზმი, რის გამოც ყავარჯნებით დადიოდა. „მკლავებზე დავდივარ“, ამბობდა ხოლმე. Jacques Brosse, Alexandra David-Neel, p. 195. მისი მუშაობის რიტმი შენელდა: მას არაფერი გამოუქვეყნებია 1955 და 1956 წლებში.

1957 წლის აპრილში მან დატოვა სამტენ ძონგი, რათა ეცხოვრა მონაკოში მეგობართან ერთად, რომელმაც დაბეჭდა მისი ხელნაწერები. მან გადაწყვიტა მარტო ეცხოვრა სასტუმროში, დადიოდა ერთი დაწესებულებიდან მეორეში, 1959 წლის ივნისამდე, როდესაც გაიცნო მარი-მადლენ პეირონე, რომელიც პირად მდივნად აიყვანა. Jacques Brosse, Alexandra David-Neel, p. 195. იგი რჩებოდა მოხუც ქალბატონთან ბოლომდე,  „უყურებდა მას, როგორც ქალიშვილი დედას“. ჟაკ ბროსეს სიტყვები. 

ლიტერატურა
 Middleton, Ruth (1989). Alexandra David-Neel. Boston: Shambhala. .
 Norwick, Braham (Autumn 1976). "Alexandra David-Neel's Adventures in Tibet: Fact or Fiction?". The Tibet Journal. Vol. 1, Nos. 3 & 4., pp. 70–74. .

 რესურსები ინტერნეტში 

 Official web site
 A Mystic in Tibet – Alexandra David-Neel
სქოლიო

კატეგორია:ტიბეტის ისტორია
კატეგორია:ფრანგი ქალი მწერლები
კატეგორია:ფრანგი სათავგადასავლო მწერლები
კატეგორია:ფრანგი ფემინისტები
კატეგორია:ფრანგი მოგზაურები
კატეგორია:ფრანგი ანარქისტები
კატეგორია:აზიის მკვლევრები
კატეგორია:ბელგიელი ფემინისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ბუდისტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
კატეგორია:დაბადებული 1868