ელზა ბრანდეისი

ელზა ბრანდეისი (, დ. 18 სექტემბერი, 1907, რუსტე, ავსტრია — გ. 6 იანვარი, 2018, შოპრონი) — უნგრელი მოცეკვავე და ქორეოგრაფი. ექსპრესიონისტული ცეკვის ფუძემდებლი უნგრეთში.

მეორე მსოფლიო ომის დროს მან რამდენიმე ებრაელი შეიფარა თავის საზაფხულო სახლში ბალატონალმადისში, მათ შორის 14 წლის ჯორჯ სოროსი. 1995 წელს ისრაელის სახელმწიფოს კატასტროფების(ჰოლოკოსტი) და გმირობის  ნაციონალურმა მემორიალმა „იად ვაშემმა“, ელზა ბრანდეისი აღიარა და მიანიჭა საპატიო წოდება, როგორც „მართალი ერთა შორის“.

ადრეული წლები
ელზა ბრანდეისი დაიბადა 1907 წლის 18 სექტემბერს ავსტრიის ქალაქ რუსტაში. ის გაიზარდა ბუდაპეშტში ლუთერანულ-გერმანულ ოჯახში. ბავშვობაში იგი შეესწრო იმპერატორ კარლ I-ის კორონაციას, რომელიც შედგა ბუდაპეშტში.

1923 წლიდან 1928 წლამდე ბრანდეისი სწავლობდა ცეკვას ლილი კალეის სკოლაში. 1930-იან წლებში კი სწავლობდა ვენასა და დრეზდენში ქორეოგრაფ მერი ვიგმანთან.

კარიერა
ბრანდეისი მუშაობდა მოცეკვავედ და მოგვიანებით მასწავლებლად კერძო თანამედროვე ცეკვის სკოლაში, რომელსაც ეროვნებით ებრაელი ბელანა ლაიტაი ხელმზღვანელობდა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, ნაცისტების მიერ სკოლის დაკავების თავიდან ასაცილებლად, ბრანდეისმა ლაიტაის სკოლა გადააფორმა თავის სახელზე. როდესაც ლაიტაი იძულებით გადაიყვანეს "ყვითელი ვარსკვლავის სახლში", ბრანდეისს მისთვის საკვები მიჰქონდა და ასევე დაეხმარა პორტუგალიის საელჩოსგან მფარველობის წერილის მოპოვებაში. გარდა ამისა, 1944 წელს ბრანდეისი დაეხმარა ელიზაბეტ სოროსსა და მის 14 წლის ვაჟს, შეიფარა საზაფხულო სახლში ბალატონალმადიში, ბალატონის ტბაზე.ელიზაბეტ სოროსის ვაჟმა, რომელმაც შეერთებულ შტატებში გადასვლის შემდეგ სახელი შეიცვალა, მსოფლიოსთვის ცნობილი გახდა, როგორც ჯორჯ სოროსი. ომის შემდგომ წლებში ახალი კომუნისტური ხელისუფლება უარყოფითად იყო განწყობილი ექსპრესიონისტული ცეკვების მიმართ, თვლიდა მათ დეკადენტებად, ხოლო 1948 წელს, როდესაც  ბრანდეისს საერთოდ აუკრძალეს ცეკვა — მან დაიწყო ტანვარჯიშის სწავლება ბალატონალმადიში.

შემდგომი წლები
1963 წელს პენსიაზე გასვლის შემდეგ, ბრანდეისი შოპრონში სტორნოს სახლის მუზეუმის გიდი გახდა, სადაც მუშაობდა 1978 წლამდე.

სიცოცხლის ბოლო წლებში იგი განმარტოებით ცხოვრობდა შოპრონში, სადაც მას მეურვეები ეხმარებოდნენ ჯორჯ სოროსის მხარდაჭერით. მისი გარდაცვალების დროს, 2018 წლის 6 იანვარს, 110 წლის ელზა ბრანდეისი იყო ქალაქის უხუცესი მკვიდრი.

ლიტერატურა
 Профиль на сайте мемориального комплекса «Яд ва-Шем»

სქოლიო

კატეგორია:უნგრელი მოცეკვავეები