ბაშქოი (არჰავის რაიონი)

ბაშქოი () — სოფელი არჰავის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 89 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არჰავიდან 13 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 154 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ორჯუბაშქოი.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 214, ISBN 978-605-5708-85-6.

ისტორია
სოფლის ცნობილი უძველესი თურქული სახელია ბაშქოი. ართვინის პროვინციაში, ხოფას რაიონში მდებარე ბაშქოის მსგავსად, არსებობს სხვა სოფლებიც ამ სახელით. ეს სახელი, რომელიც გვიან პერიოდში წარმოიშვა, მიენიჭა რეგიონის ზედა ნაწილში, მაღლობზე მდებარე დასახლებებს.Klarceti (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 194 ISBN 978-9941-0-8969-5 ბაშქოი 1835 წლის არჰავის მოსახლეობის რეესტრში და 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში მოიხსენიება როგორც „ორჯი ბაშქოი“ (اورجی باشكوی). Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 366, ISBN 9789157871117. სოფლის სახელი მოგვიანებით წყაროებში ჩაწერილია როგორც "ორჯუბაშქოი" და "ორჯიბაშქოი". 

რეგიონი, სადაც ბაშქოი მდებარეობს, ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა ეს რეგიონი დაიპყრეს 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერიის გაუქმების შემდეგ. არჰავი ოსმალეთის პერიოდში მდებარეობდა რეგიონში, რომელსაც ლაზისტანი ეწოდებოდა. არჰავი, სადაც მდებარეობს ბაშქოი, ადრეულ ოსმალურ ჩანაწერებში მოიხსენიება როგორც არჰავის კაზა (რაიონი), რომელიც ტრაპიზონის სანჯაყს ექვემდებარებოდა. არჰავის კაზა 1486 წელს შედგებოდა არჰავი-ლაზის ნაჰიესგან (უბნისგან), ხოლო მე-16 საუკუნეში – არჰავი-ლაზის, გონიოს, ვილაიეთ-ი ისქელეს და ვილაიეთ-ი ბაღობითის ნაჰიეებისგან. მე-17 საუკუნის ბოლო მეოთხედში ოსმალეთის ადმინისტრაციის მიერ ჩატარებული აღწერის დროს, დასახლება სახელით „ბაშქოი“ აღირიცხა სოფელ ორჩისთან ერთად როგორც „ორჩი-ბაშქოი“. ამ დროს ორჩი-ბაშქოი იყო არჰავის კაზას ქვემდებარე, არჰავის ნაჰიეს ყველაზე შიდა ნაწილში მდებარე დასახლება.

1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში ბაშქოი, "ორჯი ბაშქოი კარიესის" სახელით, არის სოფელი ტრაპიზონის ვილაიეთის ლაზისტანის სანჯაყში, ხოფის კაზას ქვემდებარე არჰავის ნაჰიეში. სოფლის მოსახლეობა აღირიცხა როგორც 209 ადამიანი, რომლებიც ცხოვრობდნენ 87 ოჯახში. ამ პერიოდში ოსმალეთის ადმინისტრაცია ითვლიდა მხოლოდ მამაკაცებს. შესაბამისად, სოფლის სრული მოსახლეობის გამოსათვლელად საჭიროა დავამატოთ იმდენივე ქალი, რამდენი მამაკაციცაა. შედეგად გამოდის, რომ ბაშქოიში ცხოვრობდა დაახლოებით 418 ადამიანი. ერთ ოჯახზე მოდიოდა 4,8 ადამიანი რაც მიუთითებს, რომ ოჯახები არ იყო დიდი. სოფელში, რომელიც სოფლის მეურნეობით ირჩენდა თავს, აღირიცხა 100 თხა/ცხვარი, 407 ძროხა და 5 ხარი.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 366,367, ISBN 9789157871117.

1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში დასახლება აღირიცხა როგორც ბაშქოი (باش كوی) და ექვემდებარებოდა რიზეს ვილაიეთის ხოფას კაზას არჰავის ნაჰიეს.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 621. 1935 წლის საყოველთაო აღწერაში დასახლება ჩაწერილია როგორც „ორჯუბაშქოი“ და არის სოფელი ჩორუჰის ვილაიეთის (რომელიც შეიქმნა არტვინის ვილაიეთის ნაცვლად) ჰოფას კაზას არჰავის ნაჰიეში. ამ აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 332 ადამიანი. ეს დასახლება 1955 წლის საყოველთაო აღწერაში აღრიცხულია როგორც ბაშქოი, არჰავის კაზას ცენტრალური ნაჰიეს ქვემდებარე, ხოლო 1960 წლის საყოველთაო აღწერაში - როგორც არჰავის რაიონის ორატაჯალარის ბუჯაყის (ოლქის) ქვემდებარე სოფელი.

ნობაღლენი, რომელიც ადრე ცალკე სოფელი იყო და შემდეგ ბაშქოის უბნად იქცა, 1959 წელს კვლავ ცალკე სოფლად გამოიყო.

სქოლიო

კატეგორია:არჰავის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში