გჯერგჟ ქირიაზი

გჯერგჯ ქირიაზი (გიორგი დ. კირიასი) (დ. 27 მაისი,  1868 – გ. 30 დეკემბერი, 1912) —იყო ალბანელი პატრიოტი, ავტორი, განმანათლებელი, მთარგმნელი, პროტესტანტული ბიბლიის გამავრცელებელი,მანასტირის პირველი კონგრესის  ორგანიზატორი (1908) და ალბანური ეროვნული გამოღვიძების აქტივისტი. 

 ადრეული წლები და განათლება 
გჯერგჟ ქირაზი დაიბადა მანასტირში (თანამედროვე ბიტოლა ), ოსმალეთის იმპერიაში (ახლანდელი ჩრდილოეთ მაკედონია ), სადაც სწავლობდა სკოლაში.

მისი ძმის გერასიმის მსგავსად, მან სწავლა განაგრძო კოლეგიურ და სასულიერო ინსტიტუტში, პროტესტანტულ ინსტიტუტში სამოკოვში, ბულგარეთი . ალექსანდრე ტომსონმა დააფინანსა მისი განათლება. ის სკოლაში სწავლობდა 1885-1889 წლებში, მაგრამ ბულგარეთი სწავლის დამთავრებამდე დატოვა, რათა თავიდან აიცილა სავალდებულო გაწვევა ბულგარეთის ჯარში. 

 ბიოგრაფია 
მუშაობდა ამერიკულ ბიბლიურ საზოგადოებაში სალონიკში, შემდეგ კი ბრიტანულ და უცხოურ ბიბლიურ საზოგადოებაში,  და აიღო კორჩეში პირველი ალბანური გოგონების სკოლის ხელმძღვანელობა მისი ძმის გარდაცვალების შემდეგ. 1908 წელს ის იყო ალბანური კლუბის "ბანკიმის" პრეზიდენტი მონასტირში, შემდეგ კი გახდა ვიცე-პრეზიდენტი.  1908 წელს იყო მონასტრის ყრილობის დელეგატი.  ქირიაზი ასევე მუშაობდა თარჯიმნად ბიტოლაში ავსტრო-უნგრეთის საკონსულოში.  1908 წელს შეიქმნა თურქულენოვანი ვაჟთა საშუალო სკოლა (idadiye) და ქირიაზი დაინიშნა ალბანური ენის მასწავლებლად.  1909 წელს, ახალგაზრდა თურქების მთავრობამ დაგეგმა ქირიაზის მკვლელობა ალბანეთის ეროვნულ მოძრაობაში მონაწილეობის გამო. 

გერგჟ ქირიაზი იყო ალბანური სტამბის „Bashkimi i Kombit“- ის ერთ-ერთი დამაარსებელი. იგი დაეხმარა თავის ძმას გეჯრასიმს გამოექვეყნებინა ლიტერატურის ორი ტომი, კერძოდ , „Hristomathi a udhëheqës për ç'do home shqiptari“ (მანასტირი, 1902) და მასთან ერთად დაწერა რელიგიური ლექსების კრებული „Kënkë të shenjtëruara“ (Monastir, 1906). Aux origines du nationalisme albanais: la naissance d'une nation by Nathalie Clayer. 2007.

ქირიაზიმ ასევე თარგმნა ჯონ ბუნიანის პილიგრიმის პროგრესი, როგორც Udhëtari, დაბეჭდილი 1927 წელს  „Dhori Koti“ გამომცემლების მიერ.

 გამოქვეყნებული ნამუშევრები 

Udhëtari nga kjo Botë ndë tjetërën, a Udha e të Krishterit nga qytet i humbjes gjer ndë qytet të Qiellit, e treguarë si ëndërë prej Jovan Benjian (translated from The Pilgrim's Progress, with introduction, in 1894). Korçë: Dhori Koti, 1927. Republished in original () and with updated spelling () – Tirana: Instituti për Studime Shqiptare dhe Protestante, 2018–2019.
Fisika. Bukuresht: Dituria, 1899.
"Shqiponja". Albania, 1900, nr. 11, dhjetor.
"Nevojat e Shqipërisë: ca mentime". Albania, 1901, nr. 1, 31 janar.
"Një udhë[tim] në Shqipëri" Albania, 1901, nr. 5, maj.
"Urtësia e dituria". Albania, 1901, nr. 9, shtator.
"Zër' i skolisë". Albania, 1901, nr. 10, tetor.
Hristomathi më katër pjesë: gjëra të ndryshme e të vëgjejtura për këndim edhe për dobi të mësonjëtorevet shqipe, a udhëheqës për ç’do shtëpi shqipëtari, të gatuara edhe një pjesë nga dialogët të kthyera, prej një mëmëdhetari (editor, co-author with Gjerasim Qiriazi). Sofia: Mbrothësia, 1902 (vol. 1) and 1907 (vol. 2). Republished 2023 (Tirana: ISSHP) as Krestomaci: udhëheqës për çdo shtëpi shqiptari ( and ).
"Fati i Shqipërisë". Albania, 1903, nr. 7, korrik.
"Shkaku i të mos mbrothësuarit të shkronjave shqip në Shqipëri". Kalendari Kombiar 1905, IX. Sofje, 49-61.
 "Arësim i gravet". Drita, Sofje, nr. 82, 9 gusht 1906.
Kënkë të Shenjtëruara për falëtoret shqipe (të kthyera prej anglishtesë, gerqishtesë edhe bullgarishtesë). Sofia: Mbrothësia (Kristo Luarasi), 1906.
"Nevojat që kemi për të qytetëruarë Shqipërinë me anën e diturisë". Korça, nr. 3, 7 janar 1909.
"Nevoja për të përhapurë mjeshtërinë ndë Shqipëri". Korça, nr. 6, 18 shkurt 1909.
Këngë të shenjtëruara për falëtoret shqipe. Korçë: Dhori Koti, 1927.

 იხილეთ აგრეთვე 

 კირიას ოჯახი

 ლიტერატურა 

 Lloshi, Xhevat. Gjergj Qiriazi në Kongresin e Manastirit. Skopje: Instituti i Trashëgimisë Shpirtërore e Kulturore të Shqiptarëve, 2019,  (v. 1) and  (v. 2).
 Hosaflook, David. Lëvizja Protestante te shqiptarët, 1816–1908. Skopje: Instituti i Trashëgimisë Shpirtërore e Kulturore të Shqiptarëve, 2019, .
 Qiriazi-Dako, Sevasti (trans. Holger Dashi). Jeta ime. Shkup: Instituti i Trashëgimisë Shpirtërore e Kulturore të Shqiptarëve, 2016, .
 Quanrud, John and David Hosaflook. "Were the Kyrias siblings, Kristo Dako, and the Kortcha Girls School Protestant? A response to the re-emergence of a communist-era narrative". IAPS, 2023 (or in Albanian – https://instituti.org/vellezerit-dhe-motrat-qiriazi-kristo-dako-dhe-shkolla-e-vashave-e-korces-a-ishin-protestante

 სქოლიო 

კატეგორია:XIX საუკუნის მთარგმნელები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1912
კატეგორია:დაბადებული 1868
კატეგორია:მთარგმნელები
კატეგორია:დაბადებული 27 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 დეკემბერი