ერნესტ უოლტონი

ერნესტ ტომას სინტონ უოლტონი (; დ. 6 ოქტომბერი, 1903, დუნგარვანი, ირლანდია — გ. 25 ივნისი, 1995, ბელფასტი) — ირლანდიელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკაში (ჯონ კოკროფთან ერთად, 1951).

 ბიოგრაფია 
ერნესტ უოლტონი დაიბადა 1903 წლის 6 ოქტომბერს დუნგარვანში. მისი მამა იყო მეთოდისტი მღვდელი. უოლტონმა თითქმის მთელი ბავშვობა ულსტერში გაატარა. იმ დროს ჩვეული იყო, რომ მღვდლების ოჯახები 3 წელიწადში ერთხელ გადაადგილდებოდნენ ერთი ადგილიდან მეორეზე. შედეგად, ერნესტმა განათლება დოუნის, ტირონისა და დუბლინის სკოლებში მიიღო. 1915-1921 წლებში სწავლობდა მეთოდისტურ კოლეჯში, ბელფასტში.

1922 წელს უოლტონმა მოიპოვა სტიპენდია და დაიწყო ფიზიკისა და მათემატიკის სწავლა დუბლინის ტრინიტის კოლეჯში, სადაც მიიღო ბაკალავრისა (1926 წელს) და მაგისტრის (1927 წელს) ხარისხი. ტრინიტის კოლეჯში სწავლის წლებში უოლტონმა მიიღო შვიდი ჯილდო ფიზიკასა და მათემატიკაში მიღწეული წარმატებებისთვის. დიპლომის მიღების შემდეგ უოლტონი მიიღეს კემბრიჯის უნივერსიტეტის სამაგისტრო სკოლაში კავენდიშის ლაბორატორიაში ერნესტ რეზერფორდის ხელმძღვანელობით. 1931 წელს უოლტონმა მიიღო დოქტორის ხარისხი და 1934 წლამდე მუშაობდა კემბრიჯში მკვლევარად.

1928 წლიდან მუშაობდა ჯონ კოკფორტთან პროტონების აჩქარებაზე. მარკ ოლიფანტთან ერთად მათ ააგეს კოკროფტ-უოლტონის გენერატორი, სადაც 1932 წელს ლითიუმი მაღალი ენერგიის პროტონების სხივებით დაიბომბა და გადააქცია იგი ჰელიუმად და სხვა ქიმიურ ელემენტებად. ეს იყო ქიმიური ელემენტების მსოფლიოში პირველი წარმატებული ხელოვნური ტრანსმუტაცია, რისთვისაც კოკროფტს და უოლტონს 1951 წელს მიენიჭათ ნობელის პრემია ფიზიკაში.

ერნესტ უოლტონი დაბრუნდა ირლანდიაში 1934 წელს და გახდა დუბლინის ტრინიტის კოლეჯის ფიზიკის ფაკულტეტის წევრი. 1946 წელს დაინიშნა ბუნებრივი და ექსპერიმენტული ფილოსოფიის ემერიტუს პროფესორად დუბლინის ტრინიტის კოლეჯში. უოლტონი იყო შესანიშნავი ლექტორი, რომელსაც შეეძლო ფიზიკის რთული თემების მარტივად და გასაგებად წარმოჩენა. თუმცა, დუბლინში ექსპერიმენტული კვლევის შესაძლებლობები ძალიან შეზღუდული იყო. უოლტონი ჩართული იყო სათვალეებში ფოსფორესცენციის ეფექტის, ზედაპირიდან მეორადი ელექტრონების გამოსხივების შესახებ იონური დაბომბვის გავლენის ქვეშ და რადიოკარბონული დათარიღებისა და მინაზე თხელი ფენების რადიოაქტიურობის (დაბალი დონის დათვლა) გაზომვის მეთოდების შემუშავებაში.

ლიტერატურა
 Cathcart, Brian, The Fly in the Cathedral, Penguin, 2005. ISBN 0-14-027906-7
 McBrierty, Vincent J., Walton, The Irish Scientist, Trinity College Dublin Press, 2003. ISBN 1-871408-22-9

რესურსები ინტერნეტში
 უოლტონი ერნესტ ტომას სინტონ - (1903-1990 წ.წ.)
 Биография Эрнеста Т. С. Уолтона на сайте Нобелевского комитета
 Библиография трудов (с комментариями) Эрнеста Уолтона из цифровой библиотеки по ядерным исследованиям Алсос

სქოლიო

კატეგორია:ირლანდიელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით