აბულფედა (მთვარის კრატერი)

კრატერი აბულფედა () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა არაბი ისტორიკოსისა და გეოგრაფის, აბუ ლ-ფიდას პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

სახელწოდება
კრატერის სახელწოდება მომდინარეობს, მისი ეპონიმის — ისმაილ იბნ ალი ა ლ-აიუბ აბუ ლ-ფიდას () ლათინიზებური ვარიანტისაგან — „აბულფედა“ (). შესაბამისად, კრატერის ქართული სახელწოდებაა „აბულფედა“ და არა „აბუ ლ-ფიდა“, როგორც ეს 2009 წლის მთვარის ზედაპირის სახელწოდების რუსული ნომენკლატურული რიგის მიხედვითაა ().

 კრატერის აღწერა 
კრატერი მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ცენტრალური ნაწილიდან სამხრეთით (კვადრანტებიː LQ-20, LAC-78). კრატერის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს კრატერი ანდელი, ჩრდილოეთით — კრატერი დოლონდი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — კანტისა და დეკარტის კრატერები, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — კრატერი ტაციტუსი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — კრატერი ალმანონი. აბულფედას კრატერის ზვინულის სამხრეთ ნაწილიდან კრატერ ალმანონის ზვინულის ჩრდილოეთ ნაწილის მიმართულებით გადაჭიმულია აბულფედის კრატერების ჯაჭვი, რომელიც შემდგომ 210 კმ მანძილზე ვრცელდება და კვეთს ალთაის კიდეს. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 62.23 კმ, სიღრმე — 2.72 კმ.

კრატერის ზვინულის სამხრეთის და ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილები მოფენილია მრავალრიცხოვანი პატარა კრატერებით, სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილს კვეთს ხეობები. ზვინულის შიდა დახრილობა შესამჩნევად ფართოა აღმოსავლეთ ნაწილში, ჩრდილოეთი უფრო ვიწრო და ძლიერ დანგრეული, მთელ სიგრძეზე შიდა ფერდობი გათლილი, სავარაუდოდ მეზობელი ზემოქმედების დროს სეისმური აქტივობის შედეგად. კრატერის ზვინულის მაქსიმალური სიმაღლე მთვარის რელიეფის მიმართ 1.23 კმ-ია, მოცულობა — 3316.77 კმ³. კრატერის თასის ფსკერი ივსება ან იმბრიული ზემოქმედების დროს ამოფრქვეული ქანებით ან ლავის ნაკადებით და აქვს შედარებით ბრტყელი ტოპოგრაფია შესამჩნევი სტრუქტურების გარეშე. ცენტრალური მწვერვალი არ არის, სავარაუდოდ დაიფარა კრატერის შევსებისას.

 სატელიტური კრატერები 
 370პქ|ცენტრი| აბულფედა კოორდინატები დიამეტრი, კმA13.3B15.5BA14.0C16.4D19.7E 5.5F17.5G 6.3H 4.2J 4.1K 9.9L 5.0M10.1N13.1O 6.6P 4.6Q 3.5R 6.3S 5.3T 6.2U 5.8W 5.4X 5.8Y 4.6Z 5.7

იხილეთ აგრეთვე
 მთვარის კრატერების სია

რესურსები ინტერნეტში













სქოლიო

კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-20