დოდი სმითი

დოროთი გლედისი „დოდი“ სმითი (დ. 3 მაისი, 1896 - 24 ნოემბერი, 1990) — ინგლისელი რომანისტი და დრამატურგი . იგი ცნობილია წიგნებით I Capture the Castle (1948) და საბავშვო რომანი ას ერთი დალმაციელი (1956). სხვა ნამუშევრებია Dear Octopus (1938) და Starlight Barking (1967). ას ერთი დალმაციელი ადაპტირებულია 1961 წლის ანიმაციურ ფილმად და 1996 წლის ცოცხალი მოქმედების ფილმად, ორივეს პროდიუსერი დისნეის კომპანია  . მისი რომანი I Capture the Castle გადაკეთდა 2003 წელს ფილმად.  ბრიტანელმა საზოგადოებამ შეიტანა ეს წიგნი  „ერის 100 საუკეთესო რომანში".  

 ბიოგრაფია 

 ცხოვრების ადრეული წლები 
სმითი დაიბადა 1896 წლის 3 მაისს სახლში, უაიტფილდში, ბურისთან ახლოს, ლანკაშირში, ინგლისი. ერთადერთი შვილი იყო. მისი მშობლები იყვნენ ერნესტი და ელა სმიტები (გვარად ფურბერი). ერნესტი ბანკის მენეჯერი იყო; ის გარდაიცვალა 1898 წელს, როდესაც დოდი ორი წლის იყო. დოდი და დედამისი ოლდ ტრაფორდში გადავიდნენ საცხოვრებლად ბებიასთან და ბაბუასთან, უილიამ და მარგარეტ ფურბერებთან.  დოდის ბავშვობის სახლი, კინგსტონ ჰაუსი  .  ცხოვრობდა დედასთან, ბებია-ბაბუასთან, ორ დეიდასთან და სამ ბიძასთან ერთად. 

სმითის ავტობიოგრაფიაში, "უკან სიყვარულით" (1974) იგი ასახელებს თავის ბაბუას უილიამს, როგორც ერთ-ერთ სამ მიზეზს, რის გამოც იგი გახდა დრამატურგი. ის იყო თეატრის მოყვარული და დიდი ხნის განმავლობაში ლაპარაკობდნენ შექსპირსა და მელოდრამაზე . მეორე მიზეზი ის იყო, რომ ბიძა ჰაროლდ ფურბერი, მოყვარული მსახიობი, უკითხავდა მას პიესებს და გააცნო  თანამედროვე დრამა. მესამე, დედას სურდა მსახიობი გამხდარიყო, ამბიცია ჩაშლილი იყო, გარდა სასეირნო ნაწილებისა, ერთხელ სარა ბერნჰარდტის კომპანიაში. სმიტმა დაწერა თავისი პირველი პიესა ათი წლის ასაკში და მან თინეიჯერობის პერიოდში დაიწყო მცირე როლების შესრულება მანჩესტერ ათენაუმის დრამატულ საზოგადოებაში.  მის სახლზე არის ლურჯი დაფა, სადაც დოროთი გაიზარდა.  დოროთიმ ბავშვობის  წლები ამ სახლში გაატარა.

 ლონდონში გადასვლა 
მინი| დორსეტის მოედანი, 18 , ლონდონი.
მინი| ლურჯი დაფა,  დორსეტის მოედანი,18.
1910 წელს ელა ხელახლა დაქორწინდა და გადავიდა ლონდონში თავის მეორე ქმართან და 14 წლის დოდისთან ერთად, რომელიც სწავლობდა მანჩესტერის, ასევე ლონდონის სენტ-პოლის გოგონების სკოლებში . 1914 წელს დოდი შევიდა დრამატული ხელოვნების სამეფო აკადემიაში (RADA). მისი პირველი როლი შედგა არტურ უინგ პინეროს პიესაში Playgoers .

ის ასევე იყო პორტსმუთის რეპერტუარის თეატრში, იმოგზაურა YMCA კომპანიასთან ერთად ჯარების გასართობად საფრანგეთში მსოფლიო ომის დროს.  სანამ ელა მკერდის კიბოს ებრძოდა, ის და დოდი გახდნენ ქრისტიანული მეცნიერების ერთგულები. 

 კარიერა მსახიობობის შემდეგ 
მიუხედავად იმისა, რომ სმითმა გაყიდა ფილმის სცენარი „ Schoolgirl Rebels“ ფსევდონიმით ჩარლზ ჰენრი პერსი  და დაწერა ერთმოქმედებიანი პიესა „British Talent“, რომლის პრემიერა შედგა სამი ხელოვნების კლუბში 1924 წელს, მას მაინც უჭირდა პოვნა სტაბილური სამსახურის პოვნა.  1923 წელს მან მიიღო სამუშაო Heal and Son 's ავეჯის მაღაზიაში ლონდონში და გახდა სათამაშოების მყიდველი .  მან დაწერა თავისი პირველი  პიესა, Autumn Crocus, 1931 წელს ფსევდონიმით CL Anthony. მისმა წარმატებამ და ჟურნალისტების მიერ მისი ვინაობის აღმოჩენამ შთააგონა გაზეთის სათაური "Shopgirl Writes Play".  შოუში მონაწილეობდნენ ფეი კომპტონი და ფრენსის ლედერერი. 

სმითის მეოთხე სპექტაკლი Call It a Day დაიდგა თეატრის გილდიის მიერ 1936 წლის 28 იანვარს და შესრულდა 194-ჯერ.  

სმითი მრავალი წლის განმავლობაში ცხოვრობდა დორსეტის მოედანზე, მერილბონში, ლონდონი, სადაც ლურჯი დაფა ახლა აღნიშნავს მის ღვაწლს; მისი დაბადების თარიღი არაზუსტად არის ნაჩვენები - 1896 წლის ნაცვლად უნდა იყოს 1895. 

 ცხოვრების მეორე ნაწილი 
1940-იანი წლების განმავლობაში სმითი და ბიზლი გადავიდნენ საცხოვრებლად შეერთებულ შტატებში, რათა თავიდან აეცილებინათ სირთულეები.  მან დიდი ბრიტანეთის მონატრება იგრძნო, რამაც შთააგონა მისი პირველი რომანი, რომელიც დაიწერა დოილსთაუნში, პენსილვანია, სახელწოდებით I Capture the Castle (1948). მან და ბიზლიმ ასევე გაატარეს დრო ბევერლი ჰილზში, მალიბუში და ვილტონში, კონექტიკუტი . 

მათი ამერიკული მოგზაურობის დროს წყვილი დაუმეგობრდა მწერლებს კრისტოფერ იშერვუდს, ჩარლზ ბრეკეტს და ჯონ ვან დრუტენს . თავის მემუარებში სმითი  აღიარებს, რომ მან მიიღო წერილობითი რჩევა მისი მეგობრისგან, რომანისტი ეიჯ კრონინისაგან .

სმითის პირველი პიესა ლონდონში, წერილი პარიზიდან, იყო ჰენრი ჯეიმზის მოკლე რომანის The Reverberator- ის ადაპტაცია. მან გამოიყენა უილიამ არჩიბალდის პიესის „უდანაშაულოების“ ადაპტაციის სტილი (ადაპტირებული მარწუხებში ) და რუთ და ავგუსტუს გოტცების პიესა „მემკვიდრე“ (ადაპტირებული ვაშინგტონის მოედანზე ). 

1970-იან წლებში ის ცხოვრობდა სტამბურნში, ესექსი.

 გარდაცვალება 
სმითი გარდაიცვალა 1990 წელს უტლსფორდში, ჩრდილოეთ ესექსში, ინგლისი. იგი კრემირებული იყო და მისი ფერფლი ქარში მიმოფანტეს. მან დაასახელა ჯულიან ბარნსი თავის ლიტერატურულ წარმომადგენლად. სმითის აზრით, მას არ ექნებოდა ბევრი სამუშაო, თუმცა ბარნსი წერს რთულ ამოცანის შესახებ თავის ესეში „ლიტერატურული სიკვდილით დასჯა“, რომელიც სხვა საკითხებთან ერთად ავლენს იმას, თუ როგორ უზრუნველყო მან ფილმის უფლებების დაბრუნება I Capture the Castle- ზე, რომელიც დისნეის საკუთრებაში იყო 1949 წლიდან  სმითის პირადი ნაშრომები ინახება ბოსტონის უნივერსიტეტის ჰოვარდ გოთლიბის საარქივო კვლევით ცენტრში და მოიცავს ხელნაწერებს, ფოტოებს, ნამუშევრებს და მიმოწერას ( კრისტოფერ იშერვუდისა და ჯონ გილგუდის წერილების ჩათვლით).

 ას ერთი დალმაციელი 
სმიტს და ბიზლის უყვარდათ ძაღლები. მათ ჰყავდათ   დალმაციელის ჯიშის შინაური ძაღლები;  წყვილს ცხრა ძაღლი ჰყავდა. პირველს ერქვა პონგო. მან ეს სახელი გამოიყენა  წიგნში „ას ერთი დალმაციელი“ ძაღლის გმირის სახელად. სმიტს რომანის იდეა გაუჩნდა, როდესაც მისი ერთ-ერთი მეგობარი დააკვირდა დოდის დალმაციელების ჯგუფს და თქვა: „ეს ძაღლები მშვენიერ ბეწვის ქურთუკს შექმნიდნენ“.  

რომანი ორჯერ იქნა ადაპტირებული დისნეის მიერ, ანიმაციური ფილმი 1961 წელს სახელწოდებით 101 დალმაციელი და 1996 წელს ცოცხალი მოქმედების ფილმი სახელწოდებით 101 დალმაციელი . მიუხედავად იმისა, რომ დისნეის ორივე ფილმს ჰქონდა გაგრძელება, არცერთ გაგრძელებას არ აქვს კავშირი სმითის მიერ დაწერილ გაგრძელებასთან, The Starlight Barking .

 ლიტერატურა 






 რესურსები ინტერნეტში 
 Library resources in your library and in other libraries about Dodie Smith
 Library resources in your library and in other libraries by Dodie Smith
 The Dodie Smith Information Site (archived 2006-04-30)

 Dodie Smith at Library of Congress, with 69 library catalogue records

 სქოლიო 

კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანელი დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი რომანისტები
კატეგორია:ინგლისელი საბავშვო მწერლები
კატეგორია:ინგლისელი დრამატურგები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით