იოლგეჩენი (არჰავის რაიონი)

იოლგეჩენი () — სოფელი არჰავის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არჰავიდან 8 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 401 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ლომა.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 214, ISBN 978-605-5708-85-6.

ისტორია
სოფელ იოლგეჩენის ძველი სახელია „ლომა“ ან „ლომე“. ლაზური სოფლის სახელი ლომა შესაძლოა უკავშირდებოდეს ქართულ მამაკაცის სახელს „ლომა“.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 180, ISBN 9786055708856. ამასთან, კლარჯეთის რეგიონში არსებული დასახლებული პუნქტი ლომაშენიც ამ სახელიდან არის წარმოქმნილი. ეს ტოპონიმი თურქულშიც შევიდა მსგავსი ფორმით. 1835 წლის არჰავის მოსახლეობის რეესტრში, 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის წელიწდეულას და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში დაწერილია როგორც ლომა ან ლომე (لومە)..Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 368, ISBN 9789157871117.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 621.

სოფელი ლომა მდებარეობდა ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს.,,კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22. ISBN 99940-61-43-7 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის წელიწდეულის მიხედვით, სოფელი ტრაპიზონის ვილაიეთის ლაზისტანის სანჯაყის ხოფას კაზას ექვემდებარებოდა. მოსახლეობა შედგებოდა 58 კომლში მცხოვრები 120 ადამიანისგან. თუმცა, არსებობს ალბათობა, რომ ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცი მოსახლეობისგან შედგებოდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა შეადგენდა 10 თხას/ცხვარს, 2 ცხენს, 157 ძროხას და 5 ხარს.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 369, ISBN 9789157871117.

სოფელი ლომა პირველი მსოფლიო ომის წლებში რუსეთის მმართველობის საზღვრებში მოექცა. ქართველი ენათმეცნიერის იოსებ ყიფშიძის, 1917 წელს ლაზისტანის რეგიონში ჩატარებული კვლევითი ექსპედიციის ჩანაწერების მიხედვით რუსულად ლომეს (Ломэ) ფორმით დაწერილ სოფელში 21 კომლში 92 ადამიანი ცხოვრობდა.

ლომა, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიაში რიზეს ვილაიეთის ხოფას კაზას არჰავის ნაჰიეს ექვემდებარებოდა. 1935 წლის საყოველთაო აღწერის დროს „ლომედ“ ჩაწერილი დასახლება, ართვინისა და რიზეს ვილაიეთების ნაცვლად შექმნილი ჩორუჰის ვილაიეთის ხოფას კაზას დაქვემდებარებული არჰავის ნაჰიეს სოფლად გვხვდება. ამ დროს სოფლის მოსახლეობა 654 ადამიანისგან შედგებოდა. ვინაიდან „ლომა“ ან „ლომე“ უცხო წარმოშობისაა, 1959 წელს სოფლის სახელი შეიცვალა „იოლგეჩენად“. ამასთან, პაპილატის სახელი სოფლის ახალ სახელთან ერთად გარკვეული პერიოდი ოფიციალურ ჩანაწერებში გამოიყენებოდა ფორმით „იოლგეჩენი (ლომე)“.

2014 წელს სოფელში იყო 10 ლაზური სახლი, რომელსაც არქიტექტურული იერსახე ჰქონდა შენარჩუნებული, 25 სერენდერი და 3 წყლის წისქვილი.

სქოლიო

კატეგორია:არჰავის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში