რომაული ციფრები

რომაული ციფრები — არაპოზიციური თვლის სისტემა, რომელბსაც იყენებდნენ ძველი რომაელები. ამ ციფრების შესახებ სარწმუნო მონაცემები არ არსებობს. სავარაუდოა, რომ ეს ციფრები ნასესხებია ეტრუსკებისაგან. 

რომაული ციფრების სისტემა ემყარება სპეციალურ აღნიშვნებს:
+ ათობითი თანრიგები    ათასები  ასეულები  ათეულები  ერთეულები 1  M    C     X     I 2  MM   CC    XX    II 3  MMM  CCC   XXX   III 4              CD    XL    IV 5              D     L     V 6              DC    LX    VI 7              DCC   LXX   VII 8              DCCC  LXXX  VIII 9              CM    XC    IX

ჩაწერის წესი
ნატურალური რიცხვი იწერება ამ ციფრების გამეორებით, ამასთან ერთად, თუ დიდი ციფრი პატარა ციფრის წინ წერია, ისინი იკრიბებიან (შეკრების პრინციპი, მაგალითად, VI=5+1=6), ხოლო თუ პირიქითაა (ამ დროს ციფრები არ შეიძლება მეორდებოდეს), მაშინ დიდ ციფრს აკლდება პატარა [გამოკლების პრინციპი, მაგალითად IV=5-1=4 (IIII-ის ნაცვლად), IX=10-1=9 (VIIII-ის ნაცვლად)]. უკანასკნელ წესს იყენებენ ერთი და იმავე ციფრის ოთხჯერ გამეორების თავიდან ასაცილებლად. ამ ჩაწერისას მრავალნიშნა რიცხვზე არითმეტიკული ოპერაციების შესრულება მოუხერხებელია, რის გამოც ამჟამად რომეულ ციფრებს იშვიათად იყენებენ.

დღესდღეობით რომაული ციფრები მეტწილად გამოიყენება რიგობითი რიცხვითი სახელის აღსაღნიშნავად: საუკუნეების (მაგალითად ძვ. წ. II საუკუნე, XX საუკუნე), თვეების (მაგალითად 19.I.1973), სამზე მეტი დაბალი რიგის წარმოებულების (მაგალითად, y(IV), y(V)) და სხვათა ჩასაწერად.

ლიტერატურა

სქოლიო

კატეგორია:არაპოზიციური თვლის სისტემები