მალი (ქონება)

მალი (არაბ. – დოვლათი, ქონება, სიმდიდრე) — ფეოდალიზმის ეპოქის სამხრეთ კავკასიაში, შუა აზიაში, ირანში, ახლო და შუა აღმოსავლეთის სხვა ქვეყნებში: ქონება, ძირითადად მოძრავი (მულქისგან განსხვავებით); ფული; საქონელი; ფულადი გადასახადი, მოგვიანებით – ყოველგვარი გადასახადი.

XIII–XIV საუკუნეებში – მალი იყო მონღოლური 14 გადასახადიდან ერთ-ერთი მძიმე სახალხო-სამეუნეო გადასახადი XV საუკუნიდან – ფულადი სახელმწიფო გადასახადი კომლზე 40 თეთრის (ვერცხლის ფული) ოდენობით. 1440 წლს ალექსანდრე I-მა მალი „ამოკვეთა“, მაგრამ მომდევნო საუკუნეებში მისმა შთამომავლებმა კვლავ აღადგინეს. თბილისში მალით იბეგრებოდა კომლის სრულასაკოვანი მამაკაცი. ცოლშვილიანები იხდიდნენ „მთელ მალს“, უცოლოები და ახლად დაქორწინებულები (ქორწინების პირველ წელს) – „ნახევარ მალს“, კომლის შრომის უუნარო მოხუცი მამაკაცები მალის გადასახადისგან თავისუფლდებოდნენ. XIX საუკუნის 30-იანი წლებიდან თბილისში მალი, როგორც დამოუკიდებელი ფულადი გადასახადი, აღარ არსებობდა. იგი მახტას შეუერთდა. XV-XIX საუკუნეებში მალი ირანულ, აზერბაიჯანულ, სომხურ ოფიციალურ დოკუმენტებში მალ-უ-ჯიჰადი – საადგილმამულო გამოსაღები, რენტა-გადასახადი (არაბ. ხარაჯის სინონიმი) იყო. აზერბაიჯანულ და სომხურ სახანოებში XVIII საუკუნის II ნახევრიდან XIX საუკუნის I ნახევრამდე მალი იყო ნატურალური რენტა-გადასახადი, რომლის რაოდენობა განისაზღვრებოდა მოსავლის 1/10, 1/5 ან 1/3-ით.

ლიტერატურა

კატეგორია:ფულადი ერთეული ძველ საქართველოში