ჩივაძეები

ჩივაძე — ქართული გვარი; ძირითადად,   ქართლსა და იმერეთში გავრცელებული. ქართლში მცხოვრები ჩივაძეები, ისტორიულ წყაროებში იხსენიებიან სათარხნოს აზნაურებად. 

წარმომავლობა 
გვარის წარმოშობის შესახებ ზუსტი ინფორმაცია არ არსებობს.  გავრცელებული მოსაზრების მიხედვით ის უნდა მომდინარეობდეს ძველ საქართველოში გავრცელებული საკუთარი სახელიდან - ჩივა. 
ი. მაისურაძე, „ქართული გვარსახელები", თბ, 1979 წ. გვ. 199

მკვლევარი იაკობ   ახუაშვილი ჩივაძეთა თავდაპირველ სამკვიდრო ადგილს რთულად დასადგენად მიიჩნევს, რადგან შუა საუკუნეებში მიგრაცია ფართოდ იყო გავრცელებული და შიშიანობის გამო ოჯახები, ასევე მთელი სოფელიც კი იყრებოდა. ის ჩივაძეს მოიაზრებს იმ გვარებში, რომლის წარმომადგენლებიც თავდაპირველად ქვემო ქართლში ცხოვრობდნენ, შემდეგ კი მტრის შემოსევებისაგან თავის დასაღწევად, სხვა რეგიონში უნდა გადასულიყვნენ. იაკობ ახუაშვილი, „ქართული გვარსახელები“, თბ. 2005, გვ. 87 

იოანე ბატონიშვილი, თავის ნაშრომში „შემოკლებით აღწერა საქართველოსა შინა მცხოვრებთა თავადათა და აზნაურთა გვარებისა“,  ჩივაძეებს სათარხნოს აზნაურებად იხსენიებს ( „სათარხნოს ადგილის აზნაურნი“) 

ჩივაძეები მოხსენიებული არიან გეორგიევსკის ტრაქტატზე (1783)  დართულ ქართველ თავადაზნაურთა სიაში, როგორც თავად თარხნიშვილის აზნაურები („თავად თარხნისშვილის მოურაოვის აზნაურნი“).იაკობ ახუაშვილი „ქართული გვარსახელები“, თბ. 2005 , გვ. 814 თარხნიშვილები გიორგი სააკაძის შვილიშვილის, იორამის შთამომავლებს ეწოდათ, მას შემდეგ, რაც როსტომ ხანმა საგვარეულო სამფლობელო აღუდგინათ.

ისტორიულ წყაროებში მოხსენიებული არის XVII საუკუნეში მცხოვრები პაპუნა ჩივაძე, რომელიც გიორგი სააკაძის ამალაში ყოფილა და დახმარებას უწევდა მოურავს ქართლიდან გაქცევში, მას შემდეგ, რაც დიდებულებმა, 1610 წელს, წავკისში შეთქმულება მოუწყვეს და მისი მოკვლა განიზრახეს. ისტორიკოსი პლატონ იოსელიანი, თავის ნაშრომში „დიდი მოურავის გიორგი საკაძის ცხოვრება“ (დაწერილია 1848 წელს) პაპუნა ჩივაძეს სააკაძის ერთგულ მსახურად იხსენიებს და აღნიშნავს რომ „ჩივაძეების გვარი დღემდე არსებობს და სათარხნოს სამფლობელოში შემავალ სოფელ კავთისხევში ბინადრობს“.პლატონ იოსელიანი., „დიდი მოურავის გიორგი სააკაძის ცხოვრება“, თბ. 1977, გვ. 21, 60 ანტონ ფურცელაძე., „ბრძოლა საქართველოს მოსასპობად და საქართველოს შესაერთებლად ანუ გიორგი სააკაძე და მისი დრო“, თბ. 1911. გვ. 136თფილელი იოსებ., „დიდი მოურავიანი“, თბ. 1851, გვ. 24

მკვლევარი სერგი მაკალათია თავის ნაშრომში „კავთურას ხეობა“ (1960) გვაწვდის ეთნოგრაფიულ ინფორმაციას ეზატში მცხოვრები ჩივაძეების შესახებ:

აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ზაქარია ჭიჭინაძე 1891 წელს,  გაზეთ „ივერიაში“ გამოქვეყნებულ წერილში იხსენიებს ოსმალეთში მცხოვრებ  გამუსულმანებულ ჩივაძეს, რომლის წინაპრებიც დიდი ხნის გადასახლებული უნდა ყოფილიყვნენ  ოსმალეთის იმპერიაში. გაზეთი  „ივერია“., N 171, 1891 წლის 13 აგვისტო. გვ. 2.

 სტატისტიკა 
1997 წლის მონაცემებით საქართველოში 524  ჩივაძე ცხოვრობდა (მათ შორის: თბილისში - 243, თეთრიწყაროში - 64, ქუთაისში - 55)სილაგაძე ა. თოთაძე ა. „გვარ-სახელები საქართველოში“, თბ. 1997, გვ.218

2024 წლის სამოქალაქო რეეესტრის მონაცემებით, საქართველოში ცხოვრობს 483 ჩივაძე. მათ შორის:
 თბილისი - 269 
 ქუთაისი - 52  
 თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი - 38 
 მცხეთის მუნიციპალიტეტი - 31 
 რუსთავი - 25  
 ბაღდათის მუნიციპალიტეტი - 21  
 ტყიბულის მუნიციპალიტეტი  - 18 

 გამოჩენილი ჩივაძეები  
ალექსანდრე ჩივაძე - ფეხბურთელი

ლიტერატურა
 ი. მაისურაძე., „ქართული გვარსახელები", თბ, 1979 წ.  
 იაკობ ახუაშვილი., „ქართული გვარსახელები“, თბ. 2005 
 იოანე ბატონიშვილი., „შემოკლებით აღწერა საქართველოსა შინა მცხოვრებთა თავადათა და აზნაურთა გვარებისა“, თბ. 1997. 
 პლატონ იოსელიანი., „დიდი მოურავის გიორგი სააკაძის ცხოვრება“, თბ. 1977. 
 თფილელი იოსებ., „დიდი მოურავიანი“ , თბ. 1851 
 სილაგაძე ა. თოთაძე ა. „გვარ-სახელები საქართველოში“, თბ. 1997. 

 სქოლიო 

*