ბარონეს ორცი

ბარონეს ემა ორცი (სრული სახელი: Emma Magdalena Rozália Mária Jozefa Borbála Orczy de Orci,   ; დ. 23 სექტემბერი, 1865 - გ. 12 ნოემბერი, 1947) — ცნობილი როგორც ბარონესა ორცი, მის ოჯახისა და მეგობრებისთვის  ემუშკა ორცი,  უნგრული წარმოშობის ბრიტანელი რომანისტი და დრამატურგი. ის  ცნობილია რომანების სერიით, რომელშიც წარმოდგენილია ალისფერი საპონელა, სერ პერსი ბლეკინის ალტერ ეგო, რომელიც ცდილობს გადაარჩინოს ფრანგი არისტოკრატები „მადამ გილიოტინისგან“ საფრანგეთის რევოლუციის დროს, რის შედეგადაც პოპულარულ კულტურაში დამკვიდრდა „ფარული იდენტობის მქონე გმირი“ . 

1905 წლის 5 იანვარს ლონდონის უესტ-ენდში გამოქვეყნებული The Scarlet Pimpernel გახდა ბრიტანელი აუდიტორიის ფავორიტი. ორცის ზოგიერთი ნახატი გამოიფინა ლონდონის სამეფო აკადემიაში . მან დააარსა ინგლისის ქალთა აქტიური სამსახურის ლიგა პირველი მსოფლიო ომის დროს, რათა ქალებს ჰქონოდათ უფლება, დაერწმუნებინათ კაცები ჩარიცხულიყვნენ სამხედრო სამსახურში.

 ბიოგრაფია 
ორცი დაიბადა ტარნაორსში, უნგრეთი. ის იყო კომპოზიტორ ბარონ ფელიქს ორცის (1835–1892) და გრაფინია ემა ვას დე სენტეგიედ და ცეგეს (1839–1892) ქალიშვილი. Szluha, Márton (2012): Vas vármegye nemes családjai II. kötet (Noble families from the county of Vas, II tome). Heraldika kiadó. page 260. მისი ბაბუა, ბარონი ლასლო ორცი (1787-1880) იყო სამეფო მრჩეველი და წმინდა გიორგის სიცილიური ორდენის რაინდი.  ბებია, ბარონესა მაგდოლნა (1811-1879) წარმოშობით ავსტრიელი იყო.  დედის მხრიდან მისი ბებია და ბაბუა იყვნენ გრაფი სამუელ ვას დე სენტეგიედ და ცეგე (1815–1879), უნგრეთის პარლამენტის წევრი  და როზალია ეპერჟესი დე კაროლიფეჟერვარი (1814–1884). 

ემას მშობლებმა დატოვეს  ბუდაპეშტის მამული 1868 წელს, გლეხების რევოლუციის საფრთხის შიშით. ისინი ცხოვრობდნენ ბუდაპეშტში, ბრიუსელსა და პარიზში, სადაც ემა წარუმატებლად სწავლობდა მუსიკას. საბოლოოდ, 1880 წელს, 14 წლის ემა და მისი ოჯახი საცხოვრებლად ლონდონში, ინგლისში გადავიდნენ, სადაც თავიანთ თანამემამულესთან, ფრენსის პიჩლერთან, დიდ პორტლენდის ქუჩის 162-ში დაბინავდნენ. ორცი სწავლობდა დასავლეთ ლონდონის ხელოვნების სკოლაში, შემდეგ კი ჰითერლის სახვითი ხელოვნების სკოლაში .

მიუხედავად იმისა, რომ არ ჰქონდა გადაწყვეტილი, თავი მიეძღვნა მხატვრობისთვის, სწორედ სამხატვრო სკოლაში გაიცნო ახალგაზრდა ილუსტრატორი ჰენრი ჯორჯ მონტეგი მაკლინ ბარსტოუ, ინგლისელი სასულიერო პირის ვაჟი; ისინი დაქორწინდნენ წმინდა მერილბონის სამრევლო ეკლესიაში 1894 წლის 7 ნოემბერს. ეს იყო მხიარული და ბედნიერი ქორწინების დასაწყისი, რომელიც მან აღწერა, როგორც „ნახევარი საუკუნის მანძილზე, სრულყოფილი ბედნიერებისა და გაგების, სრულყოფილი მეგობრობისა და აზრების ზიარება“.Orczy, Emmuska. Links in the Chain of Life, Ch. 8. London: Hutchinson, 1947.

 მწერლობის კარიერა 
მათ ძალიან ცოტა ფული ჰქონდათ და ორციმ ქმართან ერთად დაიწყო მუშაობა მთარგმნელად და ილუსტრატორად, რათა შეევსო მისი მწირი შემოსავალი. ჯონ მონტეგი ორჩი-ბარსტოუ, მათი ერთადერთი შვილი, დაიბადა 1899 წლის 25 თებერვალს. მან დაიწყო წერა შვილის  დაბადებიდან მალევე, მაგრამ მისი პირველი რომანი, იმპერატორის სასანთლეები (1899), წარუმატებელი აღმოჩნდა. თუმცა, მას ჰყავდა მცირე მიმდევრები დეტექტიური ისტორიების სერიით სამეფო ჟურნალში . მისი შემდეგი რომანი, მარიამის მეფობისას (1901), უკეთესი აღმოჩნდა.
მინი| ბარონესა ორცის წიგნის გარეკანი, 1910 წ.
1903 წელს მან და მისმა მეუღლემ დაწერეს ალისფერი საპონელა, პიესა, რომელიც ეფუძნება მის ერთ-ერთ მოთხრობას ინგლისელ არისტოკრატზე, სერ პერსი ბლეკინის ისტორიას, რომელმაც გადაარჩინა ფრანგი არისტოკრატები საფრანგეთის რევოლუციისგან . მან ეს პერსონაჟი ლონდონის მეტროში პლატფორმაზე დგომისას მოიფიქრა.  მან მოთხრობის რომანი, ამავე სახელწოდებით, 12 გამომცემელს წარუდგინა. სანამ წყვილი ელოდა ამ გამომცემლების გადაწყვეტილებებს, ფრედ ტერიმ და ჯულია ნილსონმა დადგეს სპექტაკლად ლონდონის უესტ ენდში . თავდაპირველად მან მცირე მაყურებლის ყურადღება მიიპყრო, მაგრამ სპექტაკლი ოთხი წლის განმავლობაში იდგმებოდა ლონდონში და მოხსნა მრავალი სასცენო რეკორდი, საბოლოოდ ჩატარდა 2000-ზე მეტი სპექტაკლი და გახდა ბრიტანეთში  ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული შოუ. იგი ითარგმნა და იწარმოებოდა სხვა ქვეყნებში და გააცოცხლეს რამდენჯერმე. ამ თეატრალურმა წარმატებამ რომანის უზარმაზარი გაყიდვები გამოიწვია. წყვილი საცხოვრებლად  გადავიდა კენტში, ტანეტი. 

პოპულარულ კულტურაში „საიდუმლო გმირის“ ცნების დანერგვით, სკარლეტ საპონელა ავლენს მახასიათებლებს, რომლებიც გახდებიან სტანდარტული სუპერგმირების კონვენციები, მათ შორის შენიღბვისკენ მიდრეკილება, დამახასიათებელი იარაღის (ხმლის) გამოყენება, აზროვნების უნარი და ჭკუ,. მისი მოწინააღმდეგეები და სავიზიტო ბარათი (ის ყოველი ინტერვენციისას ტოვებს ალისფერ საპონელას ).  თავის ალტერ ეგოზე ყურადღების მიქცევით, ბლეკინი იმალება თავისი საჯარო სახის მიღმა, რომელიც არის ნელი მოაზროვნე, უაზრო ფლეიბოი და ასევე აყალიბებს მხარდამჭერთა ქსელს, ალისფერი საპონელას ლიგას, რომლებიც ეხმარებიან მის მცდელობებში. 

ორციმ განაგრძო წერა ათზე მეტი გაგრძელებით, რომელშიც მონაწილეობდნენ სერ პერსი ბლეკინი, მისი ოჯახი და ალისფერი საპონელას ლიგის სხვა წევრები, რომელთაგან პირველი, I Will Repay (1906) იყო ყველაზე პოპულარული.  ბოლო წიგნი, Mam'zelle Guillotine, გამოიცა 1940 წელს. მან ასევე დაწერა პოპულარული  ფანტასტიკა  მისტერიის ჟანრში და მრავალი სათავგადასავლო რომანი.  ორცი იყო Detection Club- ის დამფუძნებელი წევრი (1930).

ორცის რომანები იყო მზაკვრული, მანერული მელოდრამები და ის ემხრობოდა ისტორიულ ფანტასტიკას. კრიტიკოსი მერი კადოგანი აცხადებს, რომ „ორცის წიგნები ძალიან კარგად დამუშავებული და ინტენსიურად ატმოსფერულია“.  

 ცხოვრების გვიანი წლები 
ორცის ნაშრომი იმდენად წარმატებული იყო, რომ მან შეძლო, ეყიდა სახლი მონტე კარლოში: „ვილა ბიჟუ“ ავენიუ დე ლა კოსტას 19-ში, სადაც მან გაატარა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდი. მან ვერ შეძლო ლონდონში დაბრუნება ომის შემდეგ. მონტეგი ბარსტოუ გარდაიცვალა მონტე კარლოში 1942 წელს. როდესაც მარტო აღმოჩნდა და აღარ შეეძლო მოგზაურობა, დაწერა მემუარები „კავშირები სიცოცხლის ჯაჭვში“ (გამოქვეყნებულია 1947 წელს). introductory notes to 'The Scarlet Pimpernel', Sarah Juliette Sasson, Barnes & Noble Classics, 2005, , p. v,xii
მარჯვნივ|მინი| მოცინარი კავალერი , 1914 წ.

მას ჰქონდა ძლიერი პოლიტიკური შეხედულებები. ორცის მტკიცედ სწამდა არისტოკრატიის უპირატესობის "In spite of her attraction to strongly chivalric ideas, she writes about the "lower orders" with a distinct air of patronage and condescension, especially if they step out of line and fail to obey their "betters"". Cadogan, Twentieth-century romance and historical writers., ასევე იყო ბრიტანული იმპერიალიზმისა და მილიტარიზმის მხარდამჭერი.  პირველი მსოფლიო ომის დროს ორციმ ჩამოაყალიბა ინგლისის ქალთა აქტიური სამსახურის ლიგა, არაოფიციალური ორგანიზაცია, რომელიც მიზნად ისახავდა ქალების წახალისებას, დაერწმუნებინათ კაცები, რომ მოხალისეებად წასულიყვნენ შეიარაღებული ძალების აქტიურ სამსახურში. მისი მიზანი იყო 100 000 ქალის მოყვანა, რომლებიც პირობას დადებდნენ  რომ „დაიყოლიებდნენ ყველა მამაკაცს ვისაც კი იცნობდნენ, რომ ემსახურებოდნენ საკუთარ ქვეყანას“. დაახლოებით 20 000 ქალი შეუერთდა მის ორგანიზაციას.  See also White feather – A symbol of cowardice. ორცი მკაცრად ეწინააღმდეგებოდა საბჭოთა კავშირს . 

იგი გარდაიცვალა 1947 წლის 12 ნოემბერს, ჰენლი-ონ-ტემზში, ოქსფორდშირი.

 რესურსები ინტერნეტში 
 Works by Baroness Orczy  at Blakeney Manor 

 Baroness Emmuska Orczy Collection at Harry Ransom Center



 The Legion of Honour by Baroness Orczy at the Great War Theatre website
 Baroness Orczy's The Liverpool Mystery audiobook at Libsyn
 Listen The Bronze Eagle: A Story of the Hundred Days by Baroness Orczy on Youtube

 სქოლიო 

კატეგორია:ქალი ისტორიული რომანისტები
კატეგორია:ლონდონელი მწერლები
კატეგორია:ინგლისელი ქალი დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი ქალი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანელი რომანისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის ბრიტანელი რომანისტები
კატეგორია:ბრიტანელი ისტორიული რომანისტები
კატეგორია:ბრიტანელი ქალი რომანისტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1947
კატეგორია:დაბადებული 1865
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით