ბგერის სიჩქარე

+ ბგერის სიჩქარის გავრცელება სხვადასხვა გარემოში 0 °C, 101325 პა  მ/წმ  კმ/სთ აირები    აზოტი  333  1202.4 ამიაკი  415  1494.0 აცეტილენი  327  1177.2 წყალბადი  1284  4622.4 ჰაერი 331 1191.6 ჰელიუმი  965  3474.0 ჟანგბადი  316  1137.6 მეთანი  430  1548.0 ნახშირჟანგი  338  1216.8 ნეონი  435  1566.0 ნახშირორჟანგი  259  932.4 ქლორი  206  741.6 სთხეები   წყალი  1403  5050.8 ვერცხლისწყალი  1383  4978.0 მყარი სხეულები    ბერილიუმი  12600  45360.0 ალმასი  12000  43200.0 რკინა  5950  21420.0 ოქრო  3240  11664.0 ლითიუმი  6000  21600.0 მინა  4800  17280.0
ბგერის სიჩქარე — ბგერითი ტალღების გავრცელების სიჩქარე რომელიმე დრეკად გარემოში. 

აირები
მინი|მარცხნივ|ბგერის მშრალ ჰაერში გავრცელების სიჩქარის () ტემპერატურაზე () დამოკიდებულების გრაფიკი.
ბგერის სიჩქარე განისაზღვრება გარემოს  მოცულობითი კუმშვადობით და  სიმკვრივით:

როცა შესაკუმში აირის ნაწილაკებს შორის სითბოს გაცვლას ადგილი არა აქვს, ამ აირის კუმშვადობა (ე. წ. ადიაბატური კუმშვადობა) გამოისახება ფორმულით:

,

სადაც  არის ატმოსფერული წნევა,  აირის თბოტევადობების ფარდობა მუდმივი წნევისა და მოცულობის დროს).
ბგერის სიჩქარის პირველი გამოთვლა მოგვცა პ. ლაპლასმა XIX საუკუნის დასაწყისში. ბგერის სიჩქარე აირისთვის დამოკიდებულია ტემპერატურაზე: 

,

სადაც  არის ბგერის სიჩქარე 0°C-ზე, T — აბსოლუტური ტემპერატურა.

სითხეები
ზღვაში ბგერის სიჩქარე იცვლება ტემპერატურის, სიღრმისა და მარილიანობის შესაბამისად. მტკნარ წყალში ბგერის სიჩქარე მაქსიმალურ მნიშვნელობას აღწევს 74°C-ზე (1557 მ/წმ), ხოლო შემდეგ გახურებისას ხელახლა მცირდება. სითხეთა უმრავლესობაში (გარდა წყლისა) ბგერის სიჩქარე ტემპერატურის გადიდებით მცირდება. 

მყარი სხეულები
დრეკად მყარ სხეულში წნევის სიგრძივი ტალღების გარდა შეიძლება გავრცელდეს განივი და ზედაპირული ბგერითი ტალღებიც, რომელთა გავრცელების სიჩქარე საგრძნობლად განსხვავდება სიგრძივი ტალღების გავრცელების სიჩქარისაგან. ანიზოტროპულ სხეულებში ტალღების გავრცელების სიჩქარე სხვადასხვა მიმართულებით სხვადასხვაა.

ლიტერატურა

კატეგორია:სიჩქარე
კატეგორია:აკუსტიკა
კატეგორია:ხმა