დიქიამაჩი (არჰავის რაიონი)

დიქიამაჩი () — სოფელი არჰავის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 89 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არჰავიდან 13 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 64 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ქამფარნა.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 151, ISBN 978-605-5708-85-6.

სოფელში მდებარეობს დიქიამაჩის ეთნოგრაფიული მუზეუმი.

ისტორია
სოფელი დიქიამაჩის ძველი სახელია კამპარონა. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში გვხვდება როგორც კანბარონა (قانبارونە) და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში როგორც კანპარონა (قانپارونە). „Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904'', (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 368, ISBN 9789157871117.„Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları'' (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 621.  კამპარონა (კამპარონა) არის გავრცელებული ადგილის სახელი ლაზურ გეოგრაფიაში და ნიშნავს „დიდგულას ადგილი, დიდგულანარი". Taner Artvinli, „Artvin Yer Adları Sözlüğü'', İstanbul, 2013, s. 151, ISBN 978-605-5708-85-6.

რეგიონი, სადაც მდებარეობს კამპარონა, ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა ეს რეგიონი დაიპყრეს 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ. არხავი, სადაც მდებარეობს კამპარონა, ოსმალეთის პერიოდში მდებარეობდა რეგიონში, რომელსაც ლაზისტანი ეწოდებოდა. ადრეულ ოსმალურ ჩანაწერებში ის მოხსენიებულია როგორც არხავის რაიონი, ტრაპიზონის სანჯაყის დაქვემდებარებაში. არხავის რაიონი 1486 წლის აღწერისას შედგებოდა არხავი-ლაზის თემისგან, ხოლო მე-16 საუკუნეში - არხავი-ლაზის, გონიოს, ვილაეთ-ი-ისკელეს და ვილაეთ-ი-ბაღობითის თემებისგან. 

კამპარონა ოსმალთა მმართველობის მიერ 1835 წელს ჯარისკაცების გაწვევისა და გადასახადების შეგროვების მიზნით ჩატარებულ მოსახლეობის აღწერაში დაფიქსირდა როგორც „ორჩი-კამპარნა", ორჩის რეგიონის სოფელი.  1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში კი, „კანბარონას" სახელით იყო ჰოპას რაიონის არხავის თემის სოფელი, რომელიც ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ერთ-ერთ სანჯაყს - ლაზისტანს. მისი მოსახლეობა შედგებოდა 143 ოჯახში მცხოვრები 342 ადამიანისგან. ერთ ოჯახზე დაახლოებით 2.4 ადამიანის მოსვლა მიუთითებს, რომ აღწერილი იყო მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობა. ამ შემთხვევაში, თუ დავამატებთ მამაკაცების რაოდენობის ტოლ ქალების რაოდენობას, გამოდის, რომ სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა დაახლოებით 684 ადამიანისგან. მართლაც, 1935 წელს სოფელში დაფიქსირებული მოსახლეობა (664 ადამიანი) ამყარებს ამ ვარაუდს. სოფელში, რომელიც სოფლის მეურნეობით ირჩენდა თავს, დაფიქსირებული იყო 630 ძროხა და 5 ხარი. „Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904'', (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 369, ISBN 9789157871117.

კამპარონა 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით ეკუთვნოდა რიზეს პროვინციის ჰოპას რაიონის არხავის თემს.  1935 წლის საყოველთაო აღწერაში „კამპარანად" დაფიქსირებული დასახლება იყო ერთ-ერთი სოფელი ჩორუჰის პროვინციის ჰოპას რაიონის არხავის თემისა, რომელიც შეიქმნა რიზეს და არტვინის პროვინციების ადგილზე. ამ აღწერის მიხედვით, სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 664 ადამიანისგან.  კამპარონას სახელი, რომელიც თურქულ წყაროებში სხვადასხვაგვარად იწერებოდა, 1959 წელს შეიცვალა დიქიამაჩად, რადგან ის იყო „უცხოური წარმოშობის".  მართლაც, სოფლის სახელი 1955 წლის საყოველთაო აღწერაში მოხსენიებულია როგორც „კამპარნა", ხოლო 1960 წლის საყოველთაო აღწერაში როგორც „დიქიამაჩი". სოფლის მოსახლეობა 1955 წელს შედგებოდა 729 ადამიანისგან, ხოლო 1960 წელს - 402 ადამიანისგან. „1955 Genel Nüfus Sayımı'', Ankara, 1961, s. 143. სახელის შეცვლის მიუხედავად, სოფლის ძველი სახელი ახალ სახელთან ერთად კიდევ გარკვეული დროის განმავლობაში გამოიყენებოდა ოფიციალურ ჩანაწერებში „დიქიამაჩი (კამპარნა)" ფორმით. 

სოფელში არის მეჩეთი, რომელიც აშენდა 1894 წელს, შეკეთდა 1908 წელს და რესტავრირებული იქნა 1990-იან წლებში. 

სქოლიო

კატეგორია:არჰავის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში