პროპაგანდა საბჭოთა კავშირში

პროპაგანდა საბჭოთა კავშირში — სახელმწიფოს მიერ მიმართული კომუნიკაციის პრაქტიკა, რომელიც ემსახურებოდა კლასობრივ კონფლიქტებს, პროლეტარული ინტერნაციონალიზმს, საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის მიზნების და თავად პარტიის მიზნებს.

საბჭოთა ცენზურის მთავარი ორგანო, გლავლიტი, გამოიყენებოდა არა მხოლოდ ნებისმიერი არასასურველი ბეჭდური მასალის აღმოსაფხვრელად, არამედ ყველა გამოქვეყნებულ პუნქტზე სწორი იდეოლოგიური სპინინგის უზრუნველსაყოფად. იოსებ სტალინის გარდაცვალების შემდეგ, სადამსჯელო ზომები შეიცვალა. ახალი სადამსჯელო კოდექსი მოიცავდა, ციხეს, სამუშაოს ჩამორთმევას და მოქალაქეობის დაკარგვას.

 პროპაგანდის თეორია 
ისტორიკოს პიტერ კენესის აზრით, რუს სოციალისტებს არანაირი წვლილი არ შეუტანიათ მასობრივი დარწმუნების ტექნიკის თეორიულ განხილვაში. ბოლშევიკებს საკმარისი შემართებით არასოდეს ეძებდნენ და ვერც იპოვეს მზაკვრული მეთოდები ადამიანთა გონებაზე ზემოქმედებისთვის, მათი ტვინების გამორეცხვისთვის. კენეზი ამბობდა, რომ ინტერესის ნაკლებობა პროპაგანდის ცნებას მოჰყვა, ისინი პროპაგანდას განათლების ნაწილად თვლიდნენ. საბჭოთა კავშირში პროპაგანდა ყველაზე ნაკლებად გამოიყენეს ზუსტად იმ მიზნებისთვის, რომელ მიზნებშიც ამერიკელები იყენებდნენ, ისინი ფიქრობდნენ რომ ფსიქოლოგიურ წნეხს გამოიყენებდნენ ტოტალიტარულ სახელმწიფოში, პოლიტიკური პროპაგანდის მეშვეობით ცდილობდნენ ადამიანების ქცევის კონტროლს.

 მედია 
 სკოლები და ახალგაზრდული ორგანიზაციები 
საბჭოთა პროპაგანდის მნიშვნელოვანი მიზანი იყო ახალი საბჭოთა ადამიანის ჩამოყალიბება. სკოლები და კომუნისტური ახალგაზრდული ორგანიზაციები, როგორიცაა ახალგაზრდა პიონერები და კომკავშირი ემსახურებოდნენ ბავშვების „წვრილბურჟუაზიული“ ოჯახიდან ჩამოშორებას და მომავალი თაობის კოლექტიური ცხოვრების წესის სწავლებას. ცალსახად უარყოფილი იყო მოსაზრება, რომ ბავშვების აღზრდა მათი მშობლების საზრუნავი იყო.Richard Pipes, Russia Under the Bolshevik Regime, p315,  სკოლის ერთ-ერთმა თეორეტიკოსმა თქვა: ახალგაზრდები კომუნისტების თაობად უნდა ვაქციოთ. ბავშვები, როგორც რბილი ცვილი, ძალიან ელასტიურები არიან და ისინი კარგ კომუნისტებად უნდა ჩამოვაყალიბოთ, ბავშვები ოჯახის მავნე ზემოქმედებისგან უნდა გადავარჩინოთ, ეს მათი ნაციონალიზაციაა. მათი ცხოვრების პირველივე დღეებიდან ისინი უნდა აღმოჩნდნენ კომუნისტური სკოლების კეთილგანწყობილი გავლენის ქვეშ. დაავალდებულონ დედა, რომ შვილი საბჭოთა სახელმწიფოს მიუძღვნას, ეს ჩვენი ამოცანაა.Lewis Stegelbaum and Andrei Sokolov, Stalinism As A Way Of Life, p. 365 

რუსეთის რევოლუციის შემდეგ დაბადებულებს ცალსახად უთხრეს, რომ მათ უნდა აეშენებინათ ძმობისა და სამართლიანობის უტოპია და არ უნდა დაემსგავსებოდნენ თავიანთ მშობლებს, არამედ მთლიანად საბჭოთა ადამიანს.Lewis Stegelbaum and Andrei Sokolov, Stalinism As A Way Of Life, p. 143   ყველა სკოლაში დაარსდა ლენინის კუთხეები, პოლიტიკური სალოცავები საბჭოთა სახელმწიფოს ღმერთივით დამაარსებლის შესახებ პროპაგანდის საჩვენებლად.Lewis Stegelbaum and Andrei Sokolov, Stalinism As A Way Of Life, p. 365  სკოლები ატარებდნენ მსვლელობებს, მღეროდნენ სიმღერებს საბჭოთა კავშირის განდიდების შესახებ და წარმოთქვამდნენ საბჭოთა ხელმძღვანელობის ერთგულების აღთქმას. ერთ-ერთი მიზანი იყო ბავშვებში ჩაენერგათ იდეა, რომ ისინი მონაწილეობენ მსოფლიო რევოლუციაში, რაც უფრო მნიშვნელოვანი იყო, ვიდრე ნებისმიერი ოჯახური კავშირი. პავლიკ მოროზოვი, რომელმაც დაგმო მამამისი საიდუმლო პოლიციის NKVD-ში, დააწინაურეს და აღიარეს დიდ პოზიტიურ მაგალითად, მიუხედავად მისი საქციელებისა.Lewis Stegelbaum and Andrei Sokolov, Stalinism As A Way Of Life, p. 365 

ეკონომიკურ და სოციალურ მეცნიერებათა მასწავლებლებს განსაკუთრებული პასუხისმგებლობა ეკისრებოდათ ურყევი, მარქსისტულ-ლენინური შეხედულებების დანერგვაზე.Lewis Stegelbaum and Andrei Sokolov, Stalinism As A Way Of Life, p. 143  ყველა მასწავლებელს მიდრეკილება ჰქონდა მკაცრად დაეცვა ზევით დამტკიცებული ბავშვების განათლების გეგმა უსაფრთხოების მიზნით, რასაც შეიძლება გამოეწვია სერიოზული პრობლემები სოციალურ მოვლენებთან დაკავშირებით. მსგავსი მოვლენები იკვე ენახა საბჭოთა კავშირს, რაც ნამდვილად არ შედიოდა მათ გეგმებში.Lewis Stegelbaum and Andrei Sokolov, Stalinism As A Way Of Life, p. 365  სოციალურად უცხო ელემენტების ბავშვები ხშირად ხდებოდნენ ძალადობის ან გაძევების სამიზნეები კლასობრივი ბრძოლის შედეგად.Lewis Stegelbaum and Andrei Sokolov, Stalinism As A Way Of Life, p. 406  რეჟიმის დასაწყისში ბევრი მასწავლებელი იყო ჩართული საბჭოთა გეგმებში წერა-კითხვისა და ციფრული ცოდნისადმი გატაცების გამო, რომელთა გავრცელებასაც საბჭოთა კავშირი ცდილობდა.Robert Service, A History of Modern Russia, from Nicholas II to Putin p. 94 

ახალგაზრდა პიონერები მნიშვნელოვანი ობიექტები იყვნენ ბავშვების ინდოქტრინაციაში.Lewis Stegelbaum and Andrei Sokolov, Stalinism As A Way Of Life, p. 374  მათ ასწავლიდნენ სიმართლეს, უკომპრომისობას და სოციალიზმის მტრებთან ბრძოლას.Lewis Stegelbaum and Andrei Sokolov, Stalinism As A Way Of Life, p. 378  1930-იანი წლებისთვის ეს ინდოქტრინაცია მთლიანად დომინირებდა ახალგაზრდა პიონერებზე.Lewis Stegelbaum and Andrei Sokolov, Stalinism As A Way Of Life, p. 379 

 პოსტერები 
ადრეულ დღეებში ფართოდ გამოიყენებოდა კედლის პოსტერები, რომლებიც ხშირად ასახავდნენ წითელი არმიის ტრიუმფებს გაუნათლებელთა დასანახად.Anthony Rhodes, Propaganda: The art of persuasion: World War II, p212 1976, Chelsea House Publishers, New York 1920-იანი წლების განმავლობაში ეს ასე გრძელდებოდა.Robert Service, A History of Modern Russia, from Nicholas II to Putin p 140 

ეს ასე ხდებოდა მეორე მსოფლიო ომშიც, ჯერ კიდევ ნაკლებად წიგნიერების მოსატყუებლად, რომლებიც მარტივი დიზაინით მზადდებოდა და ზედმეტად გაზვიადებული იყო.Anthony Rhodes, Propaganda: The art of persuasion: World War II, p218-9 1976, Chelsea House Publishers, New York

 გაზეთები 
1917 წელს, მიწისქვეშა მოძრაობებიდან გამოსული, საბჭოთა კავშირი მოემზადა პრავდას გამოცემის დასაწყებად.Roy Medvedev, Let History Judgep41 

პირველი კანონი, რომელიც საბჭოთა კავშირმა მიიღო ძალაუფლების აღების შესახებ, იყო გაზეთების ჩახშობა, რომლებიც მათ ეწინააღმდეგებოდნენ.Richard Pipes, Russia Under the Bolshevik Regime, p292,  ეს უნდა გამქრალიყო და შეცვლილიყო უფრო მსუბუქი კონტექსტის შემცველობის გაზეთებით,Richard Pipes, Russia Under the Bolshevik Regime, p292-3,  მაგრამ 1918 წლისთვის ლენინმა გაანადგურა დამოუკიდებელი პრესა, მათ შორის XVIII საუკუნის ჟურნალებიც.Richard Pipes, Russia Under the Bolshevik Regime, p294, 

1930 წლიდან 1941 წლამდე, ისევე როგორც 1949 წელს, გავრცელდა პროპაგანდისტული ჟურნალი, სსრკ მშენებლობაში. იგი გამოიცა რუსულ, ფრანგულ, ინგლისურ, გერმანულ და 1938 წლიდან ესპანურ ენებზე. ჟურნალის თვითგამოცხადებული დანიშნულება იყო ფოტოგრაფიაში ასახულიყო სსრკ-ში მიმდინარე სამშენებლო სამუშაოების მთელი მასშტაბი და მრავალფეროვნება. საკითხები ძირითადად მიმართული იყო საერთაშორისო აუდიტორიისთვის, განსაკუთრებით დასავლელი მემარცხენე ინტელექტუალებისა და ბიზნესმენებისთვის. ჟურნალი საკმაოდ პოპულარული იყო მისი თავდაპირველი გამოცემების პერიოდში, აბონენტებით, როგორიცაა ჯორჯ ბერნარდ შოუ, ჰერბერტ უელსი, ჯონ გოლზუორთი და რომენ როლანი.

წერა-კითხვის უცოდინარობა სერიოზულ საფრთხედ იყო მიჩნეული, ეს აცილებდა წერა-კითხვის უცოდინარებს პოლიტიკური დისკუსიიდან.Gail Warshofsky Lapidus, Women in Soviet Society: Equality, Development, and Social Change (University of California Press, 1978), p 64. ნაწილობრივ ეს იმიტომ მოხდა, რომ ჟურნალები რომლებიც პარტიებს აკრიტიკებდნენ და სიმართლეს წერდნენ ხალხის ყურამდე ვერ მიდიოდა.Gail Warshofsky Lapidus, Women in Soviet Society: Equality, Development, and Social Change (University of California Press, 1978), p 65.

რესურსები ინტერნეტში
 Soviet World War II Propaganda Posters
 Soviet and Russian Propaganda Posters
 A digital presentation of several issues of the propaganda journal USSR in Construction by the University of Saskatchewan.

სქოლიო

კატეგორია:პროპაგანდა სსრკ-ში
კატეგორია:ცენზურა საბჭოთა კავშირში
კატეგორია:პროპაგანდა რუსეთში
კატეგორია:პროპაგანდა ქვეყნების მიხედვით