იოსებ თუმანიშვილი

იოსებ მიხელის ძე თუმანიშვილი (თუმანოვი) (; დ. 2 (15) იანვარი, 1909, თბილისი — გ. 8 ივლისი, 1981, მოსკოვი) — საბჭოთა მსახიობი, თეატრისა და სახალხო წარმოდგენების რეჟისორი, პედაგოგი. სსრკ სახალხო არტისტი (1964). მეორე ხარისხის სტალინური პრემიის ლაურეატი (1950).

ბიოგრაფია
იოსებ თუმანიშვილი დაიბადა 2 (15) იანვარი 1909 ტფილისში (ახლანდელი თბილისი, საქართველო).

1923 წლიდან თბილისში დაიწყო სასცენო მოღვაწეობა.

1929 წელს დაამთავრა დრამის კურსები ი. ზავადსკის ხელმძღვანელობით. 1925-1932 წლებში იყო ი. ზავადსკის თეატრ-სტუდიის მსახიობი, სადაც მან მრავალი მთავარი როლი შეასრულა. 1933-1934 წლებში მოსკოვის მუშათა მხატვრული თეატრის მთავარი რეჟისორია; 1934-1936 წლებში - ახალი თეატრის დირექტორი.Театральная Энциклопедия. драма опера балет оперетта цирк эстрада драматург режиссёр

1936 წლიდან რეჟისორი, 1938-1946 წლებში კი - მთავარი რეჟისორი კ. ს. სტანისლავსკის სახელობის მოსკოვის ოპერის თეატრში (1941 წლიდან - კ. სტანისლავსკის და ვლ. ნემიროვიჩ-დანჩენკოს სახელობის მოსკოვის მუსიკალური თეატრი). 1946-1953 წლებში - მოსკოვის ოპერეტის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი.

1953-1960 წლებში - მოსკოვის პუშკინის სახელობის დრამატული თეატრის მთავარი რეჟისორი. 1961 წლიდან - კრემლის ყრილობათა სასახლის და პარალელურად 1964-1970 წლებში - დიდი თეატრის მთავარი რეჟისორი.

იოსებ თუმანიშვილი იყო მოსკოვში მრავალი ეროვნული დეკადების საკონცერტო წარმოდგენების სამხატვრო ხელმძღვანელი და დამდგმელი. მთავარი რეჟისორი იყო „ოლიმპიადა-80“-ის (მოსკოვი) გახსნისა და დახურვის ცერემონიების, სპორტული ფესტივალი „მეგობრობა-84“-ის შეჯიბრის ოფიციალური გახსნის ცერემონიის; ახალგაზრდობისა და სტუდენტების VI და XII მსოფლიო ფესტივალების გახსნისა და დახურვის ცერემონიების; მოსკოვში კეთილი ნების თამაშების გახსნის ცერემონისა (ბოლო სამი მის მიერ შეიქმნა გარდაცვალებამდე ერთი თვით ადრე და მიეძღვნა მის ხსოვნას).
მარჯვნივ|მინი|267x267პქ| თუმანიშვილის საფლავი მოსკოვში, ვაგანკოვოს სასაფლაოზე
1928 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. ასწავლიდა სამსახიობო ოსტატობას გლაზუნოვის სახელობის თეატალურ-მუსიკალურ სასწავლებელში (1951 წელს სასწავლებელი ГИТИС-ის შემადგენლობაში შევიდა ). 1951 წლიდან ასწავლიდა ГИТИС- ში (1965 წლიდან - პროფესორი). 1970 წლიდან - მუსიკალური თეატრის მსახიობებისა და რეჟისორების კურსების სამხატვრო ხელმძღვანელი, ГИТИС-ის სარეჟისორო განყოფილების ხელმძღვანელი. იყო სკკპ წევრი 1956 წლიდან.

1946 წელს ნიკოლოზ სანიშვილთან ერთად აქვს გადაღებული ფილმი დავით გურამიშვილი.

იოსებ თუმანიშვილი გარდაიცვალა მოსკოვში, 1981 წლის 8 ივლისს. დაკრძალულია ვაგანკოვოს სასაფლაოზე (ნაკვეთი №50).

ოჯახი
 მეუღლე — ვალენტინა მიხეილის ასული იუნაკოვსკაია (1909-1998), მოსკოვის ოპერეტის თეატრის მსახიობი.
 ვაჟი — მიხეილ იოსების ძე თუმანიშვილი (1935-2010), მსახიობი, კინორეჟისორი. რსფსრ დამსახურებული არტისტი (1991).

ჯილდოები და აღიარება
 1941 — რსფსრ დამსახურებული არტისტი
 1950 — მეორე ხარისხის სტალინური პრემია
 1954 — რსფსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
 1955 — ორდენი საპატიო ნიშანი
 1958 — რსფსრ სახალხო არტისტი
 1958 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტისაქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1958. № 2. გვ. 17.
 1964 — სსრკ სახალხო არტისტი
 1940, 1947, 1967 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
 1976, 1980 — ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 15 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები
კატეგორია:რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:რსფსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვაგანკოვოს სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:რეჟისორები ანბანის მიხედვით