იოზეფ სიგერ-ჰრონსკი

იოზეფ სიგერ-ჰრონსკი (  ; დ. 1896 წლის 23 თებერვალი, ზვოლენი, ავსტრია-უნგრეთი (ახლანდელი ბანსკობისტრიცკის რეგიონი, სლოვაკეთი ) — გ. 1960 წლის 13 ივლისი, ლუჰანი, არგენტინა ) — სლოვაკი მწერალი, დრამატურგი, მასწავლებელი, პუბლიცისტი, მდივანი და ორგანიზაცია  ორგანიზაცია  „მატიცა სლოვენსკას“ ერთ-ერთი ლიდერი.WNKLER, TOMÁŠ. Je to omyl alebo zase zámerná mystifikácia? [online]. Petit Press, [cit. 2022-08-03]. Dostupné online.

 ბიოგრაფია 
იოზეფ სიგერ-ჰრონსკი დაიბადა 1896 წელს  ცენტრალური სლოვაკეთის ქალაქ ზვოლენში საშუალო შეძლების დურგლების ოჯახში.

მომავალმა მწერალმა დაწყებითი განათლება მიიღო ზვოლენის (1902–1907) და კრუპინეს (1907–1910) საჯარო სკოლებში. 1914 წლამდე სწავლობდა უნგრეთის ქალაქ ლევიცეს პედაგოგიურ სკოლაში,  რომლის დამთავრების  შემდეგ  შეუდგა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. მუშაობდა მასწავლებლად სხვადასხვა ადგილას. თუმცა პირველი მსოფლიო ომის დროს იძულებული გახდა შეეწყვიტა მუშაობა, ვინაიდან 1917-1918 წლებში გააგზავნეს იტალიის ფრონტზე, სადაც  მსახურობდა ქვეითად. 

მისი პირველი პროზაული ნაწარმოები  გამოიცა 1920-იან წლებში (ნოველების და მოკლე პროზის სახით). პედაგოგიურ საქმიანობასთან ერთად 1928-1945 წლებში მუშაობდა საბავშვო ჟურნალ Slniečko (მზე) -ს რედაქტორად. 1933 წელს გახდა „მატიცა სლოვენსკას“ მდივანი, მოგვიანებით,  1940 წელს  კი — მისი ლიდერი, ამ პოსტზე 1945 წლამდე დარჩა.Kružliak: Hronský, Jozef, in: Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas. Bd. 2. München 1976, S. 190 f. (გერმ.)

1930-იანი წლების ბოლოს შეუერთდა გლინკას სლოვაკეთის სახალხო პარტიას (ľudáci).. 1944 წელს, სლოვაკეთის ეროვნული აჯანყების შემდეგ, დააპატიმრეს, მაგრამ გარკვეული პერიოდის შემდეგ გაათავისუფლეს ციხიდან.

სლოვაკეთის პირველი  რესპუბლიკის დამარცხების შემდეგ დევნის შიშით, ის ემიგრაციაში წავიდა ავსტრიაში, შემდეგ იტალიაში და საბოლოოდ დასახლდა არგენტინაში, სადაც მუშაობდა დიზაინერად ტექსტილის ქარხანაში.

არგენტინაში ყოფნის პერიოდში  ჩამოაყალიბა  „მატიცა სლოვენსკა“ საზღვარგარეთ (Zahraničná Matica slovenská).  ის იყო უცხოეთში მყოფი სლოვაკეთის ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარე და უცხოეთში  სლოვაკეთის მწერალთა და ხელოვანთა ასოციაციის საპატიო თავმჯდომარე.

გარდაიცვალა 1960 წელს არგენტინაში.

1989 წლის ხავერდოვანი რევოლუციის შემდეგ მისი ნეშტი გადაასვენეს ჩეხოსლოვაკიაში, შემდეგ კი 1993 წელს საზეიმოდ დაკრძალეს მარტინის სახალხო სასაფლაოზე.Jozef Cíger Hronský // ენციკლოპედია ბროკჰაუზი(გერმ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag

 შემოქმედება 
მარცხნივ|მინი|200x200პქ| ერთობლივი საფლავი ჯ. ციგერ-გრონსკი და პოეტი სტეფან კრჩმერი მარტინის სახალხო სასაფლაოზე
იოზეფ სიგერ-ჰრონსკი ლირიკული პროზის წარმომადგენელია.  ის არის ერთ-ერთი ყველაზე საყვარელი საბავშვო მწერალი სლოვაკეთში.

მისი, როგორც პროზაიკოსის, დებიუტი  1920-იან წლებში შედგა.

იოზეფ სიგერ-გრონსკის ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებია რომანი „იოზეფ მაკი“, რომელშიც ავტორი ცდილობდა შეექმნა მითი სლოვაკეთის შესახებ. მწერალი ცნობილი გახდა ცხოველების შესახებ ზღაპრებით ("მამაცი კურდღელი", "მამაცი კურდღელი აფრიკაში", "ბუდკაჩიკი და დუბკაჩიკი", "სამი ჭკვიანი ბავშვი"). იგი ავტორია ბავშვებისთვის შექმნილი  პირველი მხატვრული და ისტორიული სლოვაკური ნაწარმოებისა  — მოთხრობები „ფალკონერი ტომაშის“ შესახებ.

მწერლის ნაწარმოებები ითარგმნა მრავალ ენაზე, მათ შორის ინგლისურ, გერმანულ, პოლონურ და რუსულ ენებზე.Архив изобразительного искусства — 2003.(სლოვაკ.)

 რჩეული ნაწარმოებები 

 პროზა
 1923 — U nás (თხზულებების კრებული)
 1925 — Domov (თხზულებების კრებული)
 1927 — Žltý dom v Klokočove (რომანი)
 1929 — Medové srdce (თხზულებების კრებული)
 1930 — Proroctvo doktora Stankovského (რომანი)
 1932 — Chlieb (რომანი)
 1932 — Podpolianske rozprávky (თხზულებების კრებული)
 1933 — Jozef Mak (რომანი)
 1933 — Tomčíkovci (თხზულებების კრებული)
 1934 — Sedem sŕdc (რომანი)
 1938 — Jarný vietor a iné rozprávky 
 1939 — Na krížných cestách (роман)
 1940 — Cesta slovenskou Amerikou (მოგზაურის ჩანაწერები)
 1940 — Pisár Gráč (რომანი)
 1944 — Na Bukvovom dvore (რომანი)
 1944 — Šmáková mucha (რომანი)
 1947 — Tri listy
 1947 — Predávač talizmanov Liberius Gaius od Porta Colina (რომანი)
 1948 — Andreas Búr Majster (რომანი)
 1960 — Svet na trasovisku (რომანი)
 1997 — Pohár z brúseného skla (თხზულებების კრებული)

 დრამატურგია
 1926 — Firma Moor
 1929 — Červený trojuholník
 1929 — Návrat

 ნაწარმოებები  ბავშვებისა და ახალგაზრდებისთვის
 1924 — Najmladší Závodský
 1925 — Kremnické povesti
 1926 — Janko Hrášok
 1928 — Pod kozúbkom
 1930 — Smelý Zajko
 1931 — Smelý Zajko v Afrike
 1931 — Zakopaný meč
 1932 — Budkáčik a Dubkáčik
 1932 — Sokoliar Tomáš
 1932 — Brondove rozprávky
 1932 — Zábavky strýca Kurkovského
 1933 — Zlatý dážď
 1934 — Zlaté hodinky
 1935 — Strýcovo vrtielko
 1936 — Tri rozprávky
 1937 — Zlatovlasá sestra
 1939 — Budatínski Frgáčovci
 1940 — Tri múdre kozliatka
 1941 — Traja bratia

 ლიტერატურა 
 MAŤOVČÍK, Augustín: Jozef Cíger Hronský : životná dráma. Martin : Osveta, 1995. 184 s. ISBN 80-217-0529-9

 რესურსები ინტერნეტში 
 Jozef Cíger Hronský  
 Je Jozef Cíger Hronský ďalším slovenským kostlivcom v skrini?

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1960
კატეგორია:სლოვაკი მწერლები
კატეგორია:სლოვაკი პუბლიცისტები
კატეგორია:სლოვაკი დრამატურგები
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით