რადჰანათ სიკდარი

რადჰანათ სიკდარი (; დ. 5 ოქტომბერი 1813 — გ. 17 მაისი 1870) — ინდოელი მათემატიკოსი, რომელმაც სხვა საკითხებთან ერთად, გამოთვალა ევერესტის სიმაღლე და აჩვენა, რომ იგი არის პლანეტის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან.

 ადრეული წლები 
რადჰანათი იყო ტიტურამის ვაჟი. მომავალმა მეცნიერმა განათლება მიიღო ინდუისტურ კოლეჯში (ახლანდელი პრეზიდენტის კოლეჯი) კალკუტაში. იგი შედიოდა ჯგუფ „ახალგაზრდა ბენგალის“ შემადგენლობაში, რომელიც ჩამოყალიბდა პედაგოგ ჰენრი დეროზიოს ირგვლივ და იყო ერთადერთი წევრი, ვინც თავისი მომავალი ცხოვრება მეცნიერებას დაუკავშირა. მუშაობდა ბრიტანეთის ინდოეთის გეოდეზიურ ოფისში და 1831 წლიდან მონაწილეობდა დიდ ტრიგონომეტრიულ კვლევაში.Hasnat, Abul. "Shikder, Radhanath". Banglapedia. Retrieved 26 July 2015.

 დიდი ტრიგონომეტრიული კვლევა 
1831 წელს ინდუისტური კოლეჯის ლექტორმა ჯონ ტაიტლერმა 19 წლის რადჰანათი წარუდგინა ინდოეთის მთავარ გეოდეზისტს — ჯორჯ ევერესტს. იმ დროს ევერესტი ეძებდა  მათემატიკოსს, რომელიც სპეციალიზებული იყო სფერულ ტრიგონომეტრიაზე და რადჰანათიც ჩაერთო კვლევით ჯგუფში „გამომთვლელის“ რანგში. იგი ანაზღაურების სახით ღებულობდა თვეში 30 რუპიას. მალე ყურადღება მიიქცია გეოდეზიური ოსტატობით და კვლევის ახალი მეთოდების დანერგვით.Staff List: General Assembly's Institution (1856-1907) in 175th Year Commemoration Volume. Scottish Church College, April 2008. page 569

ჩრდილოეთში 20 წლიანი მუშაობის შემდეგ, 1851 წელს სიკდარი გადაიყვანეს კოლკატაში მთავარი გამომთვლელის თანამდებობაზე, სადაც ძირითადი საქმიანობის გარდა, ასევე მუშაობდა მეტეოროლოგიურ დეპარტამენტში ზედამხედველად. აქ მან წარადგინა მრავალი ინოვაცია, რომლებიც ათწლეულების განმავლობაში წარმოადგენდნენ სტანდარტული კვლევის პროცედურების ნაწილს. ყველაზე თვალსაჩინო იყო ბარომეტრის მაჩვენებლების სხვადასხვა ტემპერატურაზე გადაყვანის ფორმულა 32 გრადუს ფარენჰეიტამდე.'Arya Darshan', 1884, Ed. Jogendranath Bandyopadhyay Vidyabhushan; Ajana Chaudhury, 'A Brief Historical Review of Early Weather Work in Kolkata', Psyche and Society, May 2009. 

ამავდროულად, მისი ახალი უფროსის, ენდრიუ ვოს მითითებით, სიკდარმა დაიწყო თოვლიანი მწვერვალების გაზომვა დარჯილინგის რეგიონში.  მწვერვალ XV-ზე ექვსი სხვადასხვა გაზომვის შედეგად მიღებული მონაცემების შერწყმით, მან საბოლოოდ დაასკვნა, რომ პიკი XV ყველაზე მაღალი იყო მსოფლიოში. მან ამის შესახებ მოხსენება გაუგზავნა ენდრიუ ვოს, რომელმაც მიღებული ინფორმაცია  მხოლოდ რამდენიმე წლის შემდეგ გამოაქვეყნა, სხვა წყაროებთან განმეორებითი გადამოწმების შემდეგ. ევერესტის გეოდეზიური სამსახურის ყოფილი უფროსის მიერ მიღებული წესით, ახალი მწვერვალის დასახელებისას უპირატესობა ადგილობრივ სახელს ენიჭებოდა. თუმცა ამ შემთხვევაში ვომ გამონაკლისი დაუშვა და ყოფილი უფროსის პატივისცემის ნიშნად მწვერვალს მისი სახელი დაარქვა.'The Illustrated London News', 15 August 1857 

სიკდარი გარდაიცვალა 1870 წლის 17 მაისს ჩანდანაგარში.

 აღიარება 
გერმანიის ფილოსოფიურმა საზოგადოებამ სიკდარის ღვაწლის აღიარების მიზნით 1864 წელს წევრ-კორესპონდენტის წოდება მიანიჭა.Deepak Kumar, Patterns of Colonial Science in India, Indian Journal of History of Science, 15(1), May 1980.

არაერთმა ინდოელმა, მათ შორის ყოფილმა პრემიერ მინისტრმა ატალ ბიჰარი ვაჯპაიმ, წამოაყენა იდეა ევერესტისთვის სახელის გადარქმევის შესახებ სიკდარის პატივსაცემად.

ინდოეთის ფოსტამ 2004 წლის 27 ივნისს გამოუშვა მარკა საზოგადოების ორი გამოჩენილი ფიგურის, რადჰანათ სიკდარის და ნაინ სინგჰ რავატის გამოსახულებით."Radhanath Sikdar: A past we must preserve". The Telegraph (India).

სქოლიო

კატეგორია:ინდოელი მათემატიკოსები