არმაღანი

არმაღანი () — ვულკანური მთა სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს გეღამისა და ვარდენისის ქედების მიჯნაზე. სიმაღლე 2829,9 მ. კარგად შენახული შლაკურ-ლავური კონუსია. გეგმაში წაკვეთილი კონუსი რამდენადმე გადაჭიმულია მერიდიანული მიმართულებით. აქვს თითქმის სრულყოფილი ფორმა და სწორი კალთები.Геология Армянской ССР. Том 1. Геоморфология. Ереван, 1962 г., 640 стр. 

არმაღანის საფუძველის დიამეტრია 2000–2200 მ, ხოლო სიმაღლე 400–450 მ. ლავური მინდორის ფართობია 100 კმ². აგებულია შლაკებით, ლაპილებით, ქვიშებითა და იშვიათი ყუმბარებით. თავის მხრივ, ყუმბარები წარმოდგენილია შლაკური და გრეხილი ნაირსახეობებით.Известия Академии наук Армянской ССР. XV, № 2, 1962 

ყუმბარების ზომებია 10–40 სმ. ფხვიერი მასალებიდან უფრო იშვიათია მცირე ექსპლოზიური ნატეხები, რომელიც გარეგნულად ცოტაოდენ ობსიდიანს მოგვაგონებს. ტიპური მონოგენური ვულკანია, რომლის ასაკი ზოგიერთი მკვლევრის მიერ ჰოლოცენითაა განსაზღვრული. 

კონუსის სამხრეთ-დასავლეთ სექტორშია ნახევრადრგოლისებრი ნაპრალი. „ზედა“ ლავები მოკლებულია ექსპლოზიური დანალექების საფარველს. ზედა ნაწილშია კრატერული ძაბრი, რომლის დიამეტრია 400 მ, ხოლო სიღრმე 50 მ. მასში ჩამდგარია არმაღანის ტბა. ძაბრის კალთები დამრეცია; ჩრდილოეთით კრატერის სიღრმე 50 მ-ი, სამხრეთით თხემი დადაბლებულია.

ვულკანის კონუსური სხეული გაკვეთილია არაღრმა სფეროსებრი ღარტაფით, რომელიც კონუსის მწვერვალისპირა ნაწილიდან იწყება და გადაჭიმულია თითქმის საფუძვლამდე ჩრდილო-აღმოსავლური მიმართულებით. ღარტაფის ზემოთებში ჭარბობს დაჟანგული მასალა; ქვემოთკენ მის ადგილს იკავებენ მუქი რუხი და შავი რუხი შლაკები და ლაპილები.Известия НАН РА. Науки о Земле, 2004, LVII, № 1, 3–24

არმაღანის ჩრდილო-დასავლეთ საფუძველთან გვხვდება გვერდითი კრატერი, რომელიც წარმოდგენილია მცირე რგოლისებრი ნაგებობით, რომლის სიმაღლე მერყეობს 4 მ-იდან 25 მ-მდე. კრატერის სიღრმეა 2.5–3 მ. მისი სამხრეთი და სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი აგებულია ძლიერ დაჟანგული შლაკებით, ლაპილებითა და შლაკური ყუმბარებით, რომელთა ზომებია 30–40 სმ.

კრატერის კიდესთან, იქ, სადაც წარსულში სამლოცველო იდგა 2009 წელს აშენდა გუმბათოვანი ეკლესია, რომელიც ბაზალტის ქვითაა ნაგები. აქვეა ხაჩქარი. არმაღანი ბუნების ძეგლია.Հայաստանի Հանրապետության Կառավարություն 

სქოლიო

კატეგორია:სომხეთის მთები
კატეგორია:სომხეთის ვულკანები