ზოსკა ვერასი

ზოსკა ვერასი (, დ. 30 სექტემბერი, 1892 – 8 ოქტომბერი, 1991) —  ცნობილი ფსევდონიმით ლიუდვიკა სივიცკაია-ვოიციკი (), ბელარუსი მწერალი და ბელარუსის ეროვნული აღორძინების ერთ-ერთი ინიციატორი და აქტიური მონაწილე.

 ოჯახი და ადრეული წლები 
ვერასი დაიბადა 1892 წლის 30 სექტემბერს სოფელ მეჯიბიჟში (დღეს - ხმელნიცკის რაიონი, უკრაინა) დიდგვაროვან ოჯახში. მისი დიდი ბაბუა იჰნატ კულაკოტსკი იყო ბელარუსის უძველესი ისტორიის გამოჩენილი მასწავლებელი და მკვლევარი. იყო რამდენიმე სამეცნიერო საზოგადოების წევრი დანიაში, ვილნიუსში, ვარშავაში და სანკტ-პეტერბურგში. ვერასის მამა, ანტონ სივიკი, დაიბადა გროდნოში (დღეს ბელარუსი) და იქ სამხედრო კარიერას აგრძელებდა. მისმა სიყვარულმა კითხვისადმი, ისევე როგორც მისმა ეროვნულმა შეხედულებებმა, დიდი გავლენა იქონია ვერასის იდეებზე მის შემდგომ ცხოვრებაში.

1908 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ, ვერასი დედასთან ერთად გადავიდა გროდნოში, სადაც დაამთავრა გოგონათა კერძო სკოლა (1912) და იყო ბელარუსის გროდნოს ახალგაზრდობის  კლუბის აქტიური მონაწილე, ბიბლიოთეკარი და მდივანი. მოგვიანებით, იგი გაეცნო მებაღეობისა და მეფუტკრეობის 10 თვიან კურსს, ასევე ვარშავაში 6 კვირიან სამხედრო საექთნო კურსს (1914). ბოტანიკის მიმართ ინტერესის მიუხედავად, ვერასმა არ გააგრძელა ფორმალური განათლება ცუდი ჯანმრთელობისა და პირველი მსოფლიო ომის დაწყების გამო.

 ცხოვრება მინსკში 
1915 და 1918 წლებში ვერასი ცხოვრობდა მინსკში და მუშაობდა ბელარუსის რამდენიმე ეროვნული ორგანიზაციის მდივნად, მათ შორის:

1917 წელს ვერასმა მონაწილეობა მიიღო ბელარუსის პირველ კონგრესში, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ბელარუსის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის კონსოლიდაციაში. 1918 წელს გახდა ბელარუსის დემოკრატიული რესპუბლიკის რადას წევრი.

 ბაბუის მამულში 
1918-1922 წლებში ვერასი ცხოვრობდა აჩონნიკის მამულში, რომელიც მის ბაბუას ეკუთვნოდა. ამ დროის განმავლობაში იგი ზრუნავდა თავის ავადმყოფ დედასა და ახალშობილ შვილზე ანტონ შანტირზე, რომლის მამა იყო ფაბიჯან შანტირი, ბელარუსი პოეტი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე, რომელიც სიკვდილით დასაჯა საბჭოთა ხელისუფლებამ  1920 წელს.Арлоў, Уладзімер (2020). ІМЁНЫ СВАБОДЫ (Бібліятэка Свабоды. ХХІ стагодзьдзе.) [Uładzimir Arłou. The Names of Freedom (The Library of Freedom. ХХІ century.)] (PDF) (in Belarusian) (4-е выд., дап. ed.). Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода - Radio Free Europe/Radio Liberty. pp. 120–121. მოგვიანებით, ანტონ შანტირი დევნიდა საბჭოთა ხელისუფლებას და ათი წელი გაატარა გულაგის ციხეში.

 ვილნიუსში 
1923 წელს ვერასი საცხოვრებლად ვილნიუსში გადავიდა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობდა. 1926 წელს იგი დაქორწინდა ანტონ ვოიჩიკზე და 1927 წელს შეეძინათ მათი ქალიშვილი ჰალინა, რომელიც ცნობილი ფილოლოგი გახდა.

ვილნიუსში ვერასი იყო ბელარუსის გლეხთა და მუშათა კავშირის მიერ გამოცემული რამდენიმე გაზეთის სარედაქციო კოლეგიის ადმინისტრატორი (1924-1929), საბავშვო ჟურნალების რედაქტორი - „ზარანკა“ (დილის ვარსკვლავი, 1927-1931 წწ.) და „პრალესკა“ (Scilla, 1925-1935), ბელარუსის კოოპერატიული საზოგადოების „Pčala“ („ფუტკარი“, 1928-1939) თავმჯდომარე და მეფუტკრეობის ჟურნალის „ბელარუსული ფუტკრის“ („Bielaruskaja borć“) რედაქტორი, 1934–1938.

იგი მხარს უჭერდა ბელარუს პოლიტპატიმრებს, რომლებიც ლუკიშკესის ციხეში იმყოფებოდნენ. იგი დაეხმარა მიხაშ მაშარას ლექსების ციხიდან გამოტანაში და მისი პირველი პოეზიის კრებულის „Малюнкі“ („ნახატები“, 1928 წ.) გამოცემაში. ვერასის საკუთარი ნამუშევრები, სხვა გამოჩენილი ბელარუსი პოეტის, ნატალია არსიენიევას ლექსებთან ერთად გამოჩნდა ჟურნალებში „Šliach moladzi“ („ახალგაზრდობის გზა“) და „Studenckaja dumka“ („სტუდენტური ფიქრები“).

1961 წელს იგი საბოლოოდ „აღმოაჩინა“ ფილოლოგმა არსიენ ლისმა, რომელიც ვილნიუსის არქივში სადოქტორო დისერტაციისთვის დოკუმენტებს იკვლევდა. მას შემდეგ მას სტუმრობდნენ მწერლები (ულადზიმიერ კარატკიევიჩი, რიჰორ ბარადულინი, ლარისა ჰიენიუსი, დანუტა ბიჩეე-ზაჰნიეტავა, ალიეშ ბაჩილა), მკვლევრები (ადამ მაძისი, იანკა სალამევიჩი, ჰიანაძე ვიკალტას ცენტრები და სტუდენტები, ჟურნალისტები და ქისიალიო) და ესაუბრებოდნენ  ბელარუსული ლიტერატურული ცხოვრების შესახებ ვილნიუსში. 1982 წელს ვერასი გახდა სსრკ მწერალთა კავშირის წევრი.

ის იყო ლიეტუვაში ბელარუსის კულტურის საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი, რომელიც შეიქმნა 1989 წელს.

ვერასი გარდაიცვალა 1991 წლის 8 ოქტომბერს, ოთხმოცდაცხრამეტი წლის ასაკში და დაკრძალულია ვილნიუსის მახლობლად მდებარე პანარის სასაფლაოზე.Арлоў, Уладзімер (2020). ІМЁНЫ СВАБОДЫ (Бібліятэка Свабоды. ХХІ стагодзьдзе.) [Uładzimir Arłou. The Names of Freedom (The Library of Freedom. ХХІ century.)] (PDF) (in Belarusian) (4-е выд., дап. ed.). Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода - Radio Free Europe/Radio Liberty. pp. 376–377.

 სქოლიო 

კატეგორია:ბელარუსი პოეტი ქალები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:ბელარუსი მწერლები
კატეგორია:ბელარუსი მწერალი ქალები
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ოქტომბერი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით