ჰეპატოციტების ზრდის ფაქტორი

ჰეპატოციტების ზრდის ფაქტორი (HGF) — პარაკრინული მოქმედების, უჯრედების ზრდის, მოძრაობის და მორფოგენური ფაქტორი. იგი სეკრეტირდება მეზენქიმური უჯრედების მიერ და მის სამიზნე უჯრედს ძირითადად ეპითელური და ენდოთელიალური უჯრედები წარმოადგენენ, თუმცა ასევე მოქმედებს ჰემატოპოეზურ პროგენიტორულ უჯრედებსა და T უჯრედებზე. ნაჩვენებია, რომ მას აქვს მნიშვნელოვანი როლი ემბრიონის ორგანოების განვითარებაში, კონკრეტულად მიოგენეზში. ასევე ზრდასრული ორგანოების რეგენერაციაში და ჭრილობების შეხორცებაში.

 ფუნქცია 
ჰეპატოციტების ზრდის ფაქტორი არეგულირებს უჯრედების ზრდას, მოძრაობას და მორფოგენეზს, პროტოონკოგენურ c-Met რეცეპტორთან შეკავშირებით და თიროზინკინაზას სასიგნალო კასკადის გააქტიურებით. ჰეპატოციტების ზრდის ფაქტორი სეკრეტირდება თრომბოციტებისა და მეზენქიმული უჯრედების მიერ და მოქმედებს როგორც მრავალფუნქციური ციტოკინი, ძირითადად ეპითელური წარმოშობის უჯრედებზე. მიტოგენეზის, უჯრედების მოძრაობისა და მატრიქსის ინვაზიის სტიმულირების უნარის გამო,  მას ცენტრალური როლი აქვს ანგიოგენეზში, სიმსივნის პროგრესირებისა და ქსოვილების რეგენერაციის პროცესში. 

 სტრუქტურა 
HGF სეკრეტირდება როგორც ერთი არააქტიური პოლიპეპტიდი და იშლება სერინ პროტეაზებით 69 kDa ალფა და 34 kDa ბეტა ჯაჭვად. ალფა და ბეტა ჯაჭვებს შორის დისულფიდური კავშირით წარმოიქმნება აქტიური, ჰეტეროდიმერული მოლეკულა. ცილა მიეკუთვნება S1 პეპტიდაზებს, მაგრამ არ გააჩნია  შესამჩნევი პროტეაზული აქტივობა.

 კლინიკური მნიშვნელობა 
ადამიანის HGF პლაზმიდური თერაპია განიხილება, როგორც კორონარული არტერიული დაავადებისა და  მიოკარდიუმის ინფარქტის შემდეგ გულის დაზიანების პოტენციური მკურნალობის გზა. კარგადაა შესწავლილი HGF-ის ეფექტი ეპითელური, ენდოთელურ და ჰემატოპოეზურ პროგენიტორ უჯრედებზე. HGF ასევე არეგულირებს T უჯრედების ქემოტაქსისს გულის ქსოვილში. HGF-ის შეკავშირება c-Met-ექსპრესირებად T უჯრედებზე, იწვევს c-Met, CXCR3 და CCR4-ის ექსპრესიის ზრდას, რაც, თავის მხრივ, აძლიერებს გულის ქსოვილში უჯრედების მიგრაციის უნარს. HGF ასევე ხელს უწყობს ანგიოგენეზს იშემიური დაზიანების დროს. HGF შესაძლოა შემდგომში გამოყენებულ იქნას ჩიკუნგუნიას ვირუსით გამოწვეული ართრალგიის ქრონიკული მიმდინარეობის პროგნოზისთვის. HGF-ის მაღალი  დონე კორელაციაშია გამოჯანმრთელების მაღალ მაჩვენებლებთან.

HGF-ის ჭარბი ექსპრესია სარძევე ჯირკვლებში, ჩართულია მაკრომასტიაში. HGF ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სარძევე ჯირკვლის ნორმალურ განვითარებაში.

HGF ასევეჩართულია სხვადასხვა ტიპის სიმსივნეში, მათ შორის ფილტვების, პანკრეასის, ფარისებრი ჯირკვლის, მსხვილი ნაწლავის და სარძევე ჯირკვლების.

 მოცირკულირე დონე 
გულის შორსწასული უკმარისობის მქონე პაციენტების პლაზმაში აღინიშნება HGF-ის გაზრდილი დონე, რაც დაკავშირებულია უარყოფით პროგნოზთან და სიკვდილიანობის მაღალ რისკთან. მოცირკულირე HGF ჰიპერტენზიის მქონე პაციენტებში იდენტიფიცირებულია, როგორც დაავადების სიმძიმის პროგნოზული მარკერი. ასევე შემოთავაზებულია მოცირკულირე HGF-ის გამოყენება ნაწლავის ანთების მწვავე ფაზის ნაადრევ ბიომარკერად. 

 მოდულატორები 
დიჰექსა არის მცირე მოლეკულური ნაერთი, რომელიც პირდაპირ უკავშირდება HGF-ს და აძლიერებს მის უნარს გაააქტიუროს მისი რეცეპტორი, c-Met. იგი არის ნეიროგენეზის ძლიერი ინდუქტორი და შეისწავლება ალცჰეიმერის დაავადებისა და პარკინსონის დაავადების პოტენციური მკურნალობისთვის.

 სქოლიო 

კატეგორია:ციტოკინები