მიცა ტოდოროვიჩი

მიცა ტოდოროვიჩი (სერბ. Mica Todorović; 1900, სარაევო —  1981, სარაევო) — ბოსნიელი მხატვარი. ბოსნია და ჰერცეგოვინის მხატვართა ასოციაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი.

 ბიოგრაფია 
მიცა ტოდოროვიჩი დაიბადა სარაევოში 1900 წელს.  იქვე დაამთავრა გოგონების საშუალო სკოლა და 1920 წელს ჩაირიცხა ზაგრების სახვითი ხელოვნების აკადემიაში, სადაც  ერთადერთი გოგონა იყო  კლასში. სწავლა დაასრულა 1926 წელს და დაბრუნდა სარაევოში, რომელიც ყველა სახის  სახვითი ხელოვნების ცენტრს წარმოადგენდა.      შემდეგ მიცა გაემგზავრა იტალიაში, სადაც ეუფლებოდა  რენესანსის ხელოვნებას.

მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი დააპატიმრეს და გაგზავნეს სტარა გრადიშკას საკონცენტრაციო ბანაკში, შემდეგ კი დეპორტირებული იქნა ავსტრიაში იძულებითი შრომისთვის. 1945 წელს მიცა ტოდოროვიჩი გახდა ბოსნია და ჰერცეგოვინის მხატვართა ასოციაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. ის ასევე  პირველი ქალი იყო, რომელიც გახდა ბოსნიაკის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის და სერბეთის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის სრულუფლებიანი წევრი.

მიცა ტოდოროვიჩი იყო სარაევოს გამოყენებითი ხელოვნების სკოლის ერთ-ერთი პირველი პროფესორი. ხელოვნების სკოლაში  მუშაობდა პენსიაზე გასვლამდე. იგი გარდაიცვალა 1981 წელს. დაკრძალეს ხვრელის სასაფლაოზე.

 შემოქმედება 
მიცა ტოფოროვიჩის პირველი გამოფენა დიდ ბრიტანეთში გაიმართა.  როგორც სოციალისტი, იგი დაუკავშირდა Zagreb Zemlja-ს კოლექტივს. მასთან ერთად  ნამუშევრები გამოფინა ლუბლიანასა და მთელ ევროპაში.  ჯგუფი შედგებოდა მხატვრებისგან, რომლებსაც სურდათ წარმოეჩინათ მუშათა კლასის ცხოვრება. 1932 წელს ტოდოროვიჩი დაბრუნდა სარაევოში და შევიდა იუგოსლავიის კომუნისტური პარტიის რიგებში. 1937 წლიდან იგი ძირითადად მუშაობდა საღებავებზე, ამის გამო მას განუვითარდა ფერების ძლიერი აღქმა.

1945 წელს მიცა ტოდოროვიჩი იყო ერთადერთი მხატვარი ქალი, რომელმაც ჩვენება მისცა ბელგრადის ომის დანაშაულების დამდგენ სახელმწიფო კომისიას. მტკიცებულებად გამოიყენეს მისი ნახატების სერია „იასენოვაცისა და გრადიშკას უკანასკნელი მსხვერპლი“, რომელიც ასახავდა საკონცენტრაციო ბანაკებში არსებულ მდგომარეობას. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ადამიანები აღარ ფიგურირებდნენ მხატვრის ნამუშევრებში. შემოქმედის შთაგონების წყაროს  მის ირგვლივ არსებული საგნები წარმოადგენდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ მხატვრის კოლექტიური გამოფენები მოეწყო იუგოსლავიასა და ინდივიდუალური გამოფენა — ევროპაში, მიცა ტოდოროვიჩის პირველი პერსონალური გამოფენა ბელგრადში მხოლოდ 1954 წელს გაიმართა. მას ჰქონდა შემდგომი გამოფენები სარაევოში 1962 და 1975 წლებში და კვლავ ბელგრადში 1968 წელს.

1959 წელს, ნახატი „ვენეცია“, რომელიც მიცამ  ძირითადად თეთრ ფერებში დახატა, გარდამტეხი აღმოჩნდა მხატვრის შემოქმედებაში. დაიწყო „მისი კარიერის თეთრი ფაზა“. 1962 წლიდან ნამუშევრები ზეთის პასტელებით გაამდიდრა.   1980 წელს ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნულ გალერეაში გაიმართა მისი ნამუშევრების რეტროსპექტივა  .

1992 წელს დაანგრიეს ათსართულიანი შენობა, რომელიც გაზეთ Oslobođenje-ს ეკუთვნოდა. დანაკარგებს შორის იყო მიცა ტოდოროვიჩის მიერ გადაღებული ფოტოები.  

2019 წელს 1929-1933 წლებში შექმნილი ტოდოროვიჩის ნახატები  გამოიფინა ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნულ გალერეაში.   გალერეის კოლექცია შეიცავს მის 300-ზე მეტ ნამუშევარს, რომელთაგან ზოგიერთი მუდმივ გამოფენაზეა წარმოდგენილი   .

 ჯილდოები 

 ორდენი "ხალხის წინაშე დამსახურებისთვის"
 შრომის ორდენი .

 ხსოვნა 
მიცა ტოდოროვიჩის სახელი უწოდეს ქუჩას გორიცაში, სარაევოს რაიონში,   სადაც მხატვარი ცხოვრობდა  .

 სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:იუგოსლაველი მხატვრები
კატეგორია:იუგოსლაველი კომუნისტები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით