გაეროს გენერალური მდივანი

გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური მდივანი (UNNSG, SG ან SecGen) — გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მთავარი ადმინისტრაციული ოფიცერი და გაეროს სამდივნოს ხელმძღვანელი.

გენერალური მდივნისა და სამდივნოს როლი ასახულია გაეროს ქარტიის XV თავში (მუხლები 97-დან 101-მდე). თუმცა, ოფისის კვალიფიკაცია, შერჩევის პროცესი და ვადა ღიაა ინტერპრეტაციისთვის; ისინი დადგენილია ჩვეულებით.

 არჩევა და უფლებამოსილების ვადა 
მარცხნივ|მინი| სამდივნოს შენობა არის 154 მეტრიანი ცათამბჯენი და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის შტაბ-ბინის ცენტრი.
გენერალურ მდივანს ნიშნავს გენერალური ასამბლეა უშიშროების საბჭოს წარდგინებით. ვინაიდან რეკომენდაცია უნდა მოდიოდეს უშიშროების საბჭოსგან, საბჭოს ხუთი მუდმივი წევრიდან ნებისმიერს შეუძლია ვეტო დაადოს ნომინაციას. გენერალური მდივნების უმეტესობა არის კომპრომისული კანდიდატები და ნაკლებად არიან პოპულარულები.

არაოფიციალური კვალიფიკაცია წინა შერჩევის პრეცედენტით შეიქმნა. დანიშნული პირი არ შეიძლება იყოს უშიშროების საბჭოს ხუთი მუდმივი წევრიდან რომელიმეს მოქალაქე. 1997 წლის გენერალური ასამბლეის 51/241 რეზოლუციაში ნათქვამია, რომ „საუკეთესო კანდიდატის“ დანიშვნისას სათანადო ყურადღება უნდა მიექცეს დანიშნულების ეროვნული წარმომავლობის რეგიონულ (კონტინენტურ) როტაციას და გენდერულ თანასწორობას,თუმცა გენერალური მდივნის თანამდებობა ჯერ არც ერთი ქალს დაუკავებია. ყველა დანიშნული პირი პროფესიითა და კარიერით დიპლომატია.

ვადის ხანგრძლივობა დისკრეციულია, მაგრამ 1971 წლიდან ყველა გენერალური მდივანი დაინიშნა ხუთწლიანი ვადით. 1961 წლიდან ყველა გენერალური მდივანი ხელახლა იქნა არჩეული მეორე ვადით, გარდა ბუტროს ბუტროს-გალისა, რომელსაც ვეტო დაადო ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა 1996 წელს. არსებობს ჩვეულებითი, მაგრამ არაოფიციალური, ვადის ლიმიტი ორი სრული ვადით, რომელიც დადგეინდა, როდესაც ჩინეთმა, 1981 წლის შერჩევისას, დადო რეკორდული 16 ვეტო კურტ ვალდჰაიმის მესამე ვადით არჩევას. 1981 წლის შემდეგ არცერთ გენერალურ მდივანს არ უცდია მესამე ვადის მოპოვება.

შერჩევის პროცესი გაუმჭვირვალეა და ხშირად ადარებენ პაპის კონკლავს . 1981 წლიდან უშიშროების საბჭომ კენჭისყრა ფარულად მიიღო ჩალის გამოკითხვების სერიაში; შემდეგ ის გამარჯვებულ კანდიდატს წარუდგენს გენერალურ ასამბლეას რატიფიკაციისთვის. არცერთი კანდიდატი არ ყოფილა უარყოფილი გენერალური ასამბლეის მიერ და მხოლოდ ერთხელ, 1950 წელს, კანდიდატს კენჭი უყარეს გაეროს უშიშროების საბჭოს ვეტოს მიუხედავად.Barrett, George (13 October 1950). "Position of U.N. Chief Aide is Thrust Into Uncertainty". The New York Times. p. 1.

2016 წელს გენერალურმა ასამბლეამ და უშიშროების საბჭომ მოითხოვეს ნომინაციები და პირველად ჩაატარეს საჯარო დებატები. თუმცა, უშიშროების საბჭომ ხმა მისცა ფარულად და მიჰყვა იგივე პროცესს, როგორც წინა შერჩევისას, რის გამოც გენერალური ასამბლეის პრეზიდენტი ჩიოდა, რომ ეს „არ შეესაბამება წევრობის მოლოდინებს და ღიაობისა და გამჭვირვალობის ახალ სტანდარტს“.

 უფლებამოსილებები და მოვალეობები 
გენერალური მდივნის როლი აღწერილია, როგორც ადვოკატის, დიპლომატის, საჯარო მოხელისა და აღმასრულებელი დირექტორის ფუნქციებისა და პასუხისმგებლობების გაერთიანება. გაეროს ქარტია განსაზღვრავს გენერალურ მდივანს, როგორც გაეროს „მთავარ ადმინისტრაციულ ოფიცერს“ და საშუალებას აძლევს მას შეასრულოს „სხვა ფუნქციები, რომლებიცმ ას დაევალება“ გაეროს სხვა ორგანოების მიერ. ქარტია ასევე უფლებას აძლევს გენერალურ მდივანს აცნობოს უშიშროების საბჭოს „ნებისმიერი საკითხის შესახებ, რომელიც მისი აზრით შეიძლება საფრთხეს შეუქმნას საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას“. ეს დებულებები განიმარტება, როგორც ფართო თავისუფლების მინიჭება ოფისის მფლობელებისთვის, რათა შეასრულოს სხვადასხვა როლი, რაც შეეფერება მის პრეფერენციებს, უნარების კომპლექტს ან გარემოებებს.

გენერალური მდივნის რუტინული მოვალეობები მოიცავს სამდივნოს საქმიანობისა და მოვალეობების ზედამხედველობას; გაეროს ორგანოებთან სესიებზე დასწრებას; კონსულტაციებს მსოფლიო ლიდერებთან, მთავრობის წარმომადგენლებთან და სხვა დაინტერესებულ მხარეებთან და მოგზაურობას მსოფლიოში, რათა ყურადღება მიაქციოს გარკვეულ საერთაშორისო საკითხებს. გენერალური მდივანი აქვეყნებს ყოველწლიურ ანგარიშს გაეროს მუშაობის შესახებ, რომელიც მოიცავს მისი საქმიანობის შეფასებას და სამომავლო პრიორიტეტებს. გენერალური მდივანი ასევე არის გაეროს სისტემის მთავარი აღმასრულებელი საბჭოს საკოორდინაციო საბჭოს (CEB) თავმჯდომარე, ორგანო, რომელიც შედგება გაეროს ყველა ფონდის, პროგრამისა და სპეციალიზებული სააგენტოს ხელმძღვანელებისგან, რომელიც წელიწადში ორჯერ იკრიბება არსებითი და მართვის საკითხების განსახილველად, რომლებიც გაეროს სისტემის წინაშე დგას.

გენერალური მდივნის ბევრი უფლებამოსილება არაფორმალურია და ღიაა ინდივიდუალური ინტერპრეტაციისთვის; ზოგიერთმა დანიშნულმა უფრო მეტი აქტივისტის როლი აირჩია, ზოგი კი უფრო ტექნოკრატიული ან ადმინისტრაციული იყო. გენერალური მდივანი ხშირად ეყრდნობა მათი „კარგი თანამდებობების“ გამოყენებას, რომელიც აღწერილია, როგორც „საჯარო და პირადად გადადგმული ნაბიჯები, რომლებიც ეყრდნობა მის დამოუკიდებლობას, მიუკერძოებლობას და მთლიანობას, რათა თავიდან აიცილოს საერთაშორისო დავების წარმოშობა, ესკალაცია ან გავრცელება“. შესაბამისად, დამკვირვებლები ახასიათებენ ოფისს, როგორც „მსოფლიოში ყველაზე თვალსაჩინო დაშინების ამბიონს“ ან „მსოფლიოს მოდერატორს“. მაგალითები მოიცავს დაგ ჰამარშოლდის მიერ არაბ-ისრაელის კონფლიქტის მეომარ მხარეებს შორის ზავის ხელშეწყობას, ხავიერ პერეს დე კუელარის მოლაპარაკებას ირან-ერაყის ომში ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ და უ ტანის როლი კუბის სარაკეტო კრიზისის დეესკალაციაში.

 რეზიდენცია 
გენერალური მდივნის ოფიციალური რეზიდენცია არის თაუნჰაუსი 3 Sutton Place-ში, მანჰეტენი, ნიუ-იორკში, ამერიკის შეერთებული შტატები. თაუნჰაუსი აშენდა ან მორგანისთვის 1921 წელს და გადაეცა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას 1972 წელს.Teltsch, Kathleen. "Town House Offered to UN", The New York Times, 15 July 1972. Retrieved 27 December 2007.

 გენერალური მდივნების სია 
რიგიფოტოსახელივადის დასაწყისივადის დასასრულიმოქალაქეობაგაეროს რეგიონური ჯგუფიპოლიტიკური პარტიაშენიშვნებისქოლიომოვალეობის შემსრულებელი113x113პქ24 ოქტომბერი 19452 თებერვალი 1946გაერთიანებული სამეფოდასავლეთი ევროპა და სხვებილიბერალურიმეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, ის მსახურობდა როგორც გაეროს მოსამზადებელი კომისიის აღმასრულებელი მდივანი 1945 წლის აგვისტოში და დაინიშნა გაეროს გენერალურ მდივნად 1945 წლის ოქტომბრიდან 1946 წლის თებერვლამდე, როცა აირჩიეს გაეროს პირველი გენერალური მდივანი, ტრიუგვე ლი.1111x111პქ2 თებერვალი 194610 ნოემბერი 1952ნორვეგიადასავლეთი ევროპა და სხვებილეიბორისტული ლი, ყოფილი საგარეო საქმეთა მინისტრი და ლეიბორისტული პარტიის ლიდერი, რეკომენდირებული იყო სსრკ-ს მ მიერ. კორეის ომში გაეროს ჩართვის გამო, ლის ხელახლა არჩევას ვეტო დაადო სსრკ-მ 1951 წელს. აშშ-მ გვერდი აუარა სსრკ-ს ვეტოს და ლი პირდაპირ გენერალურ ასამბლეას წარიდგინა დასანიშნად. ლი ხელახლა აირჩიეს 46 ხმით 5-ის წინააღმდეგ და 8 სახელმწიფომ თავი შეიკავა, სსრკ მტრულად იყო განწყობილი ლის მიმართ და ის საბოლოოდ გადადგა 1952 წელს.The United Nations: Trygve Haldvan Lie (Norway). Retrieved 13 December 2006.2113x113პქ10 აპრილი 195318 სექტემბერი 1961შვედეთიდასავლეთი ევროპა და სხვებიდამოუკიდებელიმას შემდეგ რაც რამდენიმე კანდიდატს ვეტო დაადეს, ჰამარშელდი აღმოჩნდა უშიშროების საბჭოსათვის მისაღები კანდიდატი 1953 წელს. ის კონსესუსით ხელახლა აირჩიეს 1957 წელს. სსრკ-მ რომელიც უკმაყოფილო იყო იმით, თუ როგორ გაუმკლავდა ჰამარშელდი კონგოს კრიზისს, წამოაყენა ტროიკის იდეა, რომლის მიხედვითაც გაეროს გენერალური მდივნის უფლებებსა და ვალდებულებებს სამი ადამიანი გადაინაწილებდა, თუმცა დასავლეთის სახელმწიფოების გამო სსრკ-ს ამ იდეის მიტოვება მოუწია. ჰამარშელდი გარდაიცვალა ავიაკატასტროფაში ჩრდილოეთ როდეზიაში (ახლა ზამბია) 1961 წელს. აშშ-ის პრეზიდენტმა, ჯონ ფიცჯერალდ კენედიმ მას უწოდა „ჩვენი საუკუნის საუკეთესო სახელმწიფო მოღვაწე“.Linnér, S. (2007). Dag Hammarskjöld and the Congo crisis, 1960–61. . Page 28. Uppsala University. (22 July 2008). ჰამარშელდს გარდაცვალების შემდეგ მიენიჭა ნობელის მშვიდობის პრემია 1961 წელს.The United Nations: Dag Hammarskjöld (Sweden). Retrieved 13 December 2006.მოვალეობის შემსრულებელი107x107პქ3 ნოემბერი 196130 ნოემბერი 1962ბირმააზია-წყნარი ოკეანედამოუკიდებელიჰამარშელდის ჩანაცვლების პროცესში განვითარებადი სამყარო ითოხვდა არაევროპელ და არაამერიკელ გენერალურ მდივანს და ამიტომ წარადგინეს პოზიციაზე უ ტანი. თუმცა საფრანგეთის (ტანი ხელმძღვანელობდა ალჟირის დამოუიკიდებლობის კომიტეტს) და არაბული სახელმწიფოების (ბურმა მხარს უჭერდა ისრაელს) წინააღმდეგობის გამო ტანი დაინიშნა მხოლოდ ჰამარშელდის ვადის ამოწურვამდე. მომავალი წლის 30 იანვარს, ის კონსენსუსით აირჩიეს სრული ვადით გენერალურ მდივნად. 1966 წლის 2 დეკემბერს ის ხელახლა აირჩეს უშიშროების საბჭოს სხდომაზე გენერალურ მდივნად სრული ვადით და ისევ კონსენსუსით. ტანის ვადა ამოიწურა 1972 წლის 31 დეკემბერს და მას მესამე ვადის მიღება აღარ უცდია. ტანი არის ერთადერთი გენერალური მდივანი, რომლის სახელმწიფოც მისი პოსტზე ყოფნის პერიოდში არ იყო უშიშროების საბჭოს წევრი.The United Nations: U Thant (Myanmar). Retrieved 13 December 2006.330 ნომებრი 196231 დეკემბერი 1971499x99პქ1 იასვარი 197231 დეკემბერი 1981ავსტრიადასავლეთი ევროპა და სხვებისახალხოვალდჰაიმი გენერალური მდივანი გახდა ჩინეთისა და გაერთიანებული სამეფოს თავდაპირველი ვეტოების მიუხედავად. 1976 წელს ჩინეთმა თავიდან დაპლოკა ვალდჰაიმის ხელახლა არჩევა, თუმცა მოგვიანებით გადაიფიქრა. 1981 წელს ვალდჰაიმის მესამედ არჩევა დაბლოკა ჩინეთმა, რომელმაც ის 15 რაუნდში დაბლოკა, ჩინეთის მოტივი ამ ბლოკისთვის უცნობია, თუმცა გავრცელებული მოსაზრების თანახმად ისინი მიიჩნევდნენ, რომ კანდიდატურა უნდა წამოეყენებინა რომელიმე მესამე მსოფლიოს სახელმწიფოს ამერიკის კონტინენტებიდან; თუმცა ასევე იდგა ნაცისტების ომის დანაშაულებში მისი შესაძლო ჩართულობის საკითხი. 1986 წლიდან 1992 წლამდე, ვალდჰაიმი მსახურობდა ავსტრიის პრეზიდენტად, რის შედეგადაც ის გახდა პირველი გენერალური მდივანი, რომელიც თანამდებობის დატოვების შემდეგ გახდა სახელმწიფოს მეთაური. 1985 წელს გასაჯაროვდა ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ გაეროს ომის დანაშაულების კომისიამ ვალდჰაიმი შესაძლო ომის დამნაშავეების სიაში შეიყვანა ვერმახტთან ურთიერთობისა და ჩართულობის გამო. ამასთან დაკავშირებული ფაილები ინახება გაეროს არქივებში.The United Nations: Kurt Waldheim (Austria). Retrieved 13 December 2006.5107x107პქ1 იანვარი 198231 დეკემბერი 1991პერულათინური ამერიკა და კარიბის ზღვადამოუკიდებელიპერეზ დე კუელიარი აირჩიეს ხუთკვირიანი უთანხოების შემდეგ, როდესაც ვერ გაკეთდა არჩევანი ვალდჰაიმის ხელახლა არჩევასა და ჩინეთის კანდიდატ ტანზინიელ სალიმ აჰმედ სალიმს შორის. პერეზი, რომელიც ათწლეულით ადრე უშიშროების საბჭოს პრეზიდენტად მსახურობდა, კომპრომისული კანდიდატი იყო. ის გახდა პირველი და ჯერ-ჯერობით ბოლო გენერალური მდივანი ამერიკის კონტინენტებიდან. ის ხელახლა ერთხმად აირჩიეს 1986 წელს.The United Nations: Javier Pérez de Cuéllar (Peru). Retrieved 13 December 2006.6107x107პქ1 იანვარი 199231 დეკემბერი 1996ეგვიპტეაფრიკაეროვნულ-დემოკრატიმიუმხრობელთა მოძრაობის 102-მა სახელმწიფომ მოითხოვა, რომ შემდეგი გენერალური მდივანი აფრიკიდან უნდა ყოფილიყო. გენერალურ ასამბლეის ხმების უმრავლესობით და ჩინეთის მხარდაჭერით, მიუმხრობელთა მოძრაობას შეეძლო ჩაეშალა და დაებლოკა ყველა ხმისმიცემის პროცესი არასასურველი კანდიდატების სასარგებლოდ. უშიშროების საბჭომ პირველად ჩაატარა ანონიმური არაფორმალური ხმის მიცემის პროცედურა, სადაც ბუტროს-გალმა 11 ხმა მიიღო მეხუთე რაუნდში. 1996 წელს მისი ხელახლა არჩევა დაბლოკა აშშ-მ, რადგან ჩათვალეს, რომ მან ვერ გაატარა გაეროსთვის აუცილებელი რეფორმები. The United Nations: Boutros Boutros-Ghali (Egypt). Retrieved 13 December 2006.7100x100პქ1 იანვარი 199731 დეკემბერი 2006განააფრიკადამოუკიდებელი1996 წელის 13 დეკემბერს უშიშროების საბჭომ რეკომენდაცია გაუწია ანანს. ოთხი დღის შემდეგ ის აირჩია გენერალურმა ასამბლეამ. მისი მეორე ვადა დაიწყო 2002 წლის 1 იანვარს. კოფი ანანმა და გერომ მიიღეს 2001 წლის ნობელის მშვიდობის პრემია.The United Nations: The Biography of Kofi A. Annan. Retrieved 13 December 2006.8111x111პქპან გი მუნი1 იანვარი 200731 დეკემბერი 2016სამხრეთი კორეააზია და წყანრი ოკეანედამოუკიდებელიპანი გახდა პირველი აღმოსავლეთ აზიელი, რომელიც აირჩიეს გენერალურ მდივნად და მეორე აზიელი უ ტანის შემდეგ. ის ერთხმად აირჩიეს მეორე ვადით 2011 წლის 21 ივნისს. არჩევამდე, ის იყო სამხრეთ კორეის საგარეო საქმეთა მინისტრი 2004 წლის იანვრიდან 2006 წლის ნოემბრამდე.9120x120პქ1 იანვარი 2017მოქმედიპორტუგალიადასავლეთი ევროპა და სხვებისიციალისტურიგუტერეში არის პირველი ყოფილი მთავრობის მეთაური, რომელიც გენერალური მდივანი გახდა და ასევე პირველი, რომელიც გაეროს შექმნის შემდეგ დაიბადა. ის იყო პორტუგალიის პრემიერ-მინისტრი 1995-2002 წლებში და ასევე იყო სოციალისტური ინტერნაციონალის (1999–2005) და გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის (2005–2015) პრეზიდენტი. მისი მეორე ვადა დაიწყო 2022 წლის 1 იანვარს.

ცენტრი|მინი|600x600პქ| რუკა, რომელიც გვიჩვენებს, თუ რომელ სახელმწიფოებს ჰყავდათ წარმომადგენელი, რომელიც მსახურობდა გაეროს გენერალური მდივნის თანამდებობაზე

 სტატისტიკა 
 # სახელი დაბადების თარიღი ასაკი დანიშვნისას(პირველი ვადა) ვადა(სულ) ასაკი გადადგომისას(ბოლო ვადა) სიცოცხლის ხანგძლივობა გარდაცვალების თარიღი  ასაკი – ჯებ, გლედვინი გლედვინ ჯები       1 ლი, ტრიუგვე ტრიუგვე ლი       2 ჰამარშელდი, დაგ დაგ ჰამარშელდი       3 ტანი, უ უ ტანი       4 ვალდჰაიმი, კურტ კურტ ვალდჰაიმი       5 პერეს დე კუელიარი, ხავიერ ხავიერ პერეს დე კუელიარი       6 ბუტროს-გალი, ბუტროს ბუტროს ბუტროს-გალი       7 ანანი, კოფი კოფი ანანი       8 პან, გი მუნი პან გი მუნი     --(ცოცხალი)  9 გუტერეში, ანტონიუ ანტონიუ გუტერეში    (მოქმედი) --(ცოცხალი) 
 რეგიონული ჯგუფის მიხედვით 
გაეროს რეგიონული ჯგუფი გენერალური მდივნები ვადები WEOG 4 7 აღმოსავლეთ ევროპის ჯგუფი 0 0 GRULAC 1 2 აზია-წყნარი ოკეანის ჯგუფი 2 4 აფრიკული ჯგუფი 2 3

ლიტერატურა
 ჯოდოკ ტროი (2020) " გაეროს გენერალური მდივანი, როგორც საერთაშორისო საჯარო მოსამსახურე. " საერთაშორისო ისტორიის მიმოხილვა

 რესურსები ინტერნეტში 
 გაეროს გენერალური მდივნის ვებგვერდი
 როგორ ინიშნება გენერალური მდივანი?
 გლობალური პოლიტიკის ფორუმი – გაეროს გენერალური მდივანი
 ანგარიში ახალი გენერალური მდივნის დანიშვნის პროცესის შესახებ
 ვინ იქნება შემდეგი გენერალური მდივანი? (2006 წლის კამპანიების ვებსაიტი)

სქოლიო

კატეგორია:გაეროს გენერალური მდივნები