ევგენი ბოკარევი

ევგენი  ბოკარევი (; დ. 12 (25) თებერვალი, 1924, სოფ. სრედნე-ეგორლიკსკოე, სტავროპოლის გუბერნია, ამჟამად სოფ. სრედნი ეგორლიკი, როსტოვის ოლქი — გ. 11 მარტი, 1971, მოსკოვი) — საბჭოთა ენათმეცნიერი, დაღესტნური ენების მკვლევარი, ესპერანტოლოგი, ლექსიკოგრაფი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის კავკასიური ენების სექტორის ხელმძღვანელი, შეადგინა თავისი დროისთვის ყველაზე სრულყოფილი ლექსიკონები რუსულ-ესპერანტო (გამომცემლობა ენციკლოპედია, 1966) და ესპერანტო-რუსული (1974) 

 ბიოგრაფია 
სწავლობდა  ქალაქ თემირ-ხან-შურას (ახლანდელი ბუინაკსკი) სკოლაში. საშუალო სკოლა დაამთავრა 1922 წელს სოფ. სრედნე ეგორლისკში სადაც მშობლები 1921 წლის დასაწყისში დაბრუნდნენ ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ. სწავლის პარალელურად, დაიწყო მუშაობა დაწყებით სკოლაში მასწავლებლად.

1922 წელს ჩაირიცხა პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, ხოლო 1923 წელს გადავიდა როსტოვის უნივერსიტეტში, სადაც დაამთავრა პედაგოგიური ფაკულტეტის რუსული ენისა და ლიტერატურის განყოფილება. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ 1925 წლიდან  ჩრდილოეთ ოსეთსა და დაღესტანში პედაგოგად მუშაობდა. 

1931 წლიდან სამუშაოდ წავიდა დაღესტნის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. ჩააბარა საკანდიდატო მინიმუმი, შემდეგ დაიცვა დისერტაცია და 1937 წელს მიიღო კანდიდატის ხარისხი, ხოლო 1938 წელს დოცენტის აკადემიური წოდება. 1939 წელს ჩააბარა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ენისა და აზროვნების ინსტიტუტის სადოქტორო პროგრამაზე, მაგრამ დიდი სამამულო ომის დაწყების გამო მისი დასრულება ვერ მოასწრო. ის გაიწვიეს საზღვაო ფლოტში, სადაც მსახურობდა 1941 წლის ივნისიდან 1946 წლის ივნისამდე. 1941 წლის 11 სექტემბერს მძიმედ დაიჭრა. ომის დროს, 1944 წელს, შეუერთდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის რიგებს. 1946 წელს დემობილიზაციის შემდეგ ჩაირიცხა ენისა და აზროვნების ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად, ხოლო 1950 წელს, მისი ლიკვიდაციის შემდეგ — სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტში. იყო რუსეთის მთავარი საენათმეცნიერო ჟურნალის — „Вопросы языкознания“ — პასუხისმგებელი მდივანი (1952–1955).

1955 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია „დაღესტნის ცეზური (დიდოური) ენები“ (წიგნად გამოიცა 1959 წელს). 

1957 წელს ბოკარევი მონაწილეობდა ახალგაზრდობისა და სტუდენტების VI საერთაშორისო ფესტივალის (მოსკოვი) მომზადებაში — ხელმძღვანელობდა სხვადასხვა ქვეყნიდან ესპერანტისტების შეხვედრების ორგანიზებას. ფესტივალის შემდეგ საბჭოთა კავშირში დაიწყო ესპერანტოს მოძრაობა, (1930-იანი წლების შუა პერიოდიდან ესპერანტისტებს დევნიდნენ, ესპერანტოს კავშირის ხელმძღვანელობა რეპრესირებულ იქნა).

ბოკარევს დიდი ძალისხმევა დასჭირდა, რომ საბჭოთა კავშირში ესპერანტოს ოფიციალური სახე მისცემოდა — 1962 წელს საბჭოთა საზოგადოებების კავშირის ქვეშ უცხო ქვეყნების ხალხებთან მეგობრობისა და კულტურული ურთიერთობისთვის (SSOD) შეიქმნა საბჭოთა ესპერანტისტთა საერთაშორისო ურთიერთობების კომისია, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში ესპერანტისტების ერთადერთი ოფიციალური ორგანიზაცია იყო ქვეყანაში. ბოკარევი ამ კომისიის თავმჯდომარე იყო დაარსებიდან გარდაცვალებამდე.

1963 წლიდან იყო ესპერანტოს  მარეგულირებელი ორგანოს ესპერანტოს აკადემიის წევრი.

ე. ბოკარევი მონაწილეობდა კამათში „ბუნებრივი“ და „ხელოვნური“ ენების შესახებ, ეწინააღმდეგებოდა საკითხის ასე დაყენებას. მისი აზრით, ყველა ენა ამა თუ იმ გზით ხელოვნურია — ისინი წარმოიქმნება საზოგადოების წიაღში და განიცდის მის აქტიურ გავლენას. აქედან გამომდინარე, აუცილებელია ვისაუბროთ ცალკეული ენების ხელოვნურობის ხარისხზე, მაგრამ არ მოვახდინოთ „ბუნებრივი“ და „ხელოვნური“ ენების დაპირისპირება.

 ოჯახი 
 მშობლები — ალექსეი ბოკარევი და ანტონინა სემიონოვა (დაბ. იაკუბოვა)
 მეუღლე — ნატალია გორლოვა
 ქალიშვილი ლუდმილა, ცოლად გაჰყვა ლინგვისტ  ვ. ლოპატინს.
 შვილიშვილი ნიკოლაი ლოპატინი, ისტორიკოსი
 ქალიშვილი ანტონინა
 მისი უმცროსი ძმა იყო  დაღესტნელი ენათმეცნიერი ანატოლი ბოკარევი, რომელიც  ადრე დაიღუპა.

 ჯილდოები 
 შრომის წითელი დროშის ორდენი (03.27.1954)
 წითელი ვარსკვლავის ორდენი (12.06.1944)
 მედალი „ლენინგრადის დაცვისათვის“
 „ვლადიმერ ილიას ძე ლენინის დაბადებიდან 100 წლისთავის აღსანიშნავი“ საიუბილეო მედალი
 მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის“
 „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წლისთავის“ საიუბილეო მედალი
 საიუბილეო მედალი „სსრ კავშირის შეიარაღებული ძალების 50 წელი“

რჩეული შრომები
 Цезские (дидойские) языки Дагестана. М.: Изд-во Акад. наук СССР, 1959.
 Сравнительно-историческая фонетика восточнокавказских языков. М.: Наука , 1981.
 Эсперанто-русский словарь — Esperanta-rusa vortaro: Ок. 26000 слов. С прил. крат. граммат. очерка эсперанто / Е. А. Бокарев

რესურსები ინტერნეტში
 Евгений Алексеевич Бокарёв (1904–1971) — Институт языкознания Российской академии наук
 . А. Бокарёв. Некролог — Известия АН СССР. Серия литературы и языка, 1971, вып. 6.
 Е. А. Бокарёв и интерлингвистика // Проблемы интерлингвистики. Типология и эволюция международных искусственных языков. М: Наука, 1976. 

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:საბჭოთა ენათმეცნიერები
კატეგორია:ლენინგრადის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა 50 წლის საიუბილეო მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავი მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წლის მედლით დაჯილდოებულები