SPQR

SPQR ანუ , იკითხება როგორც სენატუს პოპულუსქვე რომანუს (ქართულად: რომის სენატი და ხალხი), სიმბოლური ფრაზა, რომელიც მიუთითებს ძველი რომის რესპუბლიკის მთავრობაზე. ის გამოისახებოდა საჯარო დოკუმენტებზე, ძეგლებსა და საჯარო ნამუშევრების წარწერებში და ზოგიერთ რომაულ ვალუტაზე ქვის ან ლითონის წარწერით.

სრული ფრაზა ჩანს რომაულ პოლიტიკურ, იურიდიულ და ისტორიულ ლიტერატურაში, როგორიცაა ციცერონის გამოსვლები, ტიტუს ლივიუსის წიგნი რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან  

ლათინურად, „სენატუს“ არის სახელობითი მხოლობითი არსებითი სახელი, რაც ნიშნავს სენატს. „პოპულუს ქვე“ შედგენილია სახელობითი არსებითი სახელიდან „პოპულუს“ („ხალხი“) და „ქვე“, ენკლიტური ნაწილაკი, რაც ნიშნავს „და“, რომელიც აკავშირებს ორ სახელობით არსებით სახელს. ბოლო სიტყვა, Rōmānus („რომაული“), არის ზედსართავი სახელი, რომელიც აკავშირებს მთელ ფრაზასSenātus Populusque-ს. ამრიგად, ფრაზა ითარგმნება სიტყვასიტყვით, როგორც „რომის სენატი და ხალხი“, ან უფრო ზუსტად როგორც „სენატი და რომაელი ხალხი“.

 ისტორიული კონტექსტი 
მინი| რომაული სტანდარტის თანამედროვე ნიმუში
ტიტულის შექმნის თარიღი უცნობია, მაგრამ ის პირველად გვხვდება გვიანი რესპუბლიკის წარწერებში, დაახლოებით ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 80 წლიდან. როგორც მონეტებზე დასტურდება, უფრო ადრე, რომის სახელმწიფოს ოფიციალური სახელი, , უბრალოდ „ROMA“ (რომა) იყო. აღნიშნული აბრევიატურა ბოლოს ჩნდება კონსტანტინე დიდის (მართავდა ახ. წ. 312–337) მონეტებზე, რომის პირველი იმპერატორის დროს, რომელიც მხარს უჭერდა ქრისტიანობას .

აღნიშნული ორი სამართლებრივი ორგანიზაცია, „სენატი“ და „რომაელი ხალხი“ სრულუფლებიანია, როდესაც გაერთიანებულია. ასევე, მხოლოდ ხალხი ასევე სრულუფლებიანია, ხოლო სენატი დამოუკიდებლად არა. რომის სამეფოს დროს არც ერთი სამართლებრივი მხარე არ იყო სრულუფლებიანი. მაშასადამე, ეს ფრაზა შეიძლება დათარიღდეს არა უადრეს რესპუბლიკის დაარსებისა.

ეს ტიტული გაგრძელდა რომის იმპერიის დროსაც. იმპერატორები ითვლებოდნენ ხალხის „დე იურე“ წარმომადგენლად, მიუხედავად იმისა, რომ სენატის დადგენილებები, იმპერატორის „დე ფაქტო“ სურვილით იყო დამტკიცებული.

„Populus Rōmānus“ რომაულ ლიტერატურაში არის ფრაზა, რომელიც ნიშნავს ხალხის მთავრობას. როდესაც რომაელები ირჩევდნენ უცხოეთის სახელმწიფოების მთავრობებს, ისინი იყენებდნენ „populus-ს“ მხოლობით ან მრავლობით რიცხვში, როგორიცაა „populī Prīscōrum Latīnōrum“, "ძველი ლათინების მთავრობები". „Rōmānus“ არის დადგენილი ზედსართავი სახელი, რომელიც გამოიყენება რომაელთა გამოსაყოფად, როგორც „cīvis Rōmānus“, ანუ „რომის მოქალაქე“.

რომაელი ხალხი სამართალსა და ისტორიაში ძალიან ხშირად ჩნდება ისეთი ფრაზებით, როგორიცაა dignitās (დიგნიტას), maiestās (მაიესტას), auctoritās (აუქტორიტას), lībertās populī Rōmānī, (ლიბერტას პოპული რომანი), „რომაელი ხალხის ღირსება, დიდებულება, ავტორიტეტი, თავისუფლება“. ისინი იყვნენ populus līber, "თავისუფალი ხალხი". არსებობდა იგივე პოპულუსის exercitus, imperium, iudicia, honorēs, consulēs, voluntās : „რომაელი ხალხის ჯარი, მმართველობა, განჩინებები, თანამდებობები, კონსულები და ნება“.

რომაელებს სჯეროდათ, რომ მთელი ძალაუფლება ხალხისგან მოდიოდა. შეიძლება ითქვას, რომ მსგავსი მეტყველება, რომელიც ჩანს უფრო თანამედროვე პოლიტიკურ და სოციალურ რევოლუციებში, პირდაპირ რომაელებიდან მოდის. ხალხი ამ გაგებით გულისხმობდა მთელ ხელისუფლებას. თუმცა ეს უკანასკნელი არსებითად დაყოფილი იყო არისტოკრატიულ სენატად, რომლის ნებასაც ასრულებდნენ კონსულები და პრეტორები, და საუკუნეების კომიტეტი, რომლის ნებასაც იცავდნენ ტრიბუნები .

 გამოყენება შუა საუკუნეებში 
1184 წლიდან რომის კომუნა ჭრიდა მონეტებს SENATVS PQ R-ის სახელწოდებით. 1414 წლიდან 1517 წლამდე რომის სენატი ჭრიდა მონეტებს, რომელზეც გამოსახული იყო საბრძოლო ფარი წარწერით SPQR. Monete e Zecche Medievalli Italiane, Elio Biaggi, coins 2081 and 2141

 თანამედროვე გამოყენება 
ბენიტო მუსოლინის რეჟიმის დროს, SPQR იყო გამოსახული რიგ საზოგადოებრივ შენობებსა და საკანალიზაციო ჭის სახურავებზე,  რ მისი დიქტატურის, როგორც „ახალი რომის იმპერიის“ პოპულარიზაციის მცდელობის მიზნით.
მარჯვნივ|მინი|163x163პქ| რომის მუნიციპალიტეტის თანამედროვე გერბი
SPQR კვლავ გამოიყენება რომის მუნიციპალურ გერბში და რომის კომუნის ოფიციალურ დოკუმენტებში.   იტალიელები დიდი ხანია იყენებდნენ ამ აბრევიატურის განსხვავებულ და იუმორისტულ მხარეებს, " Sono Pazzi Questi Romani " (სიტყვასიტყვით: "ისინი გიჟები არიან, ეს რომაელები"). See, e.g.  SPQR ასევე არის იტალიური არმიის დედაქალაქის სამხედრო სარდლობის გერბის ნაწილი (იტალ. Comando Militare Capitale ).

ბიზნესში, ინგლისურენოვან ქვეყნებში, SPQR ზოგჯერ (იუმორისტულად) გამოიყენება როგორც „მცირე მოგება, სწრაფი ანაზღაურება“, ხშირად იმ ადამიანების მიერ, ვინც სკოლაში ლათინურს სწავლობდა. 

 სამოქალაქო გამოყენება 

მარჯვნივ|მინი| "SPQH" ჰამბურგის მერია, გერმანია
მარჯვნივ|მინი| "Senatus Populusque Cracoviensis" ვაზას კარიბჭის თავზე ვაველის ციხესიმაგრეში, კრაკოვი, პოლონეთი
მარჯვნივ|მინი| "SPQN" ჩარლზის ხიდზე, ნიურნბერგი, გერმანია
SPQ  ზოგჯერ გამოიყენება როგორც მუნიციპალური სიამაყისა და სამოქალაქო უფლებების მტკიცება. მაგალითად, იტალიის ქალაქ Reggio Emilia- ს გერბში აქვს SPQR, რაც ნიშნავს .

 City  Country  SPQ  Latin  სად გამოიყენება ალკმაარი   SPQA    შენობის ფასადზე Waag. ამსტერდამი   SPQA     Stadsschouwburg theater on Leidseplein and some of the bridges. Antwerp    SPQA   On Antwerp City Hall and other public buildings and schools. Ascoli Piceno    SPQA   On the wall above the south loggia of the Piazza del Popolo, Ascoli Piceno. Basel    SPQB    On the Webern-Brunnen in Steinenvorstadt. Benevento    SPQB    On manhole covers. Bologna    SPQB   On the Fountain of Neptune, Bologna. Bremen    SPQB    In the Bremen City Hall. Bruges    SPQB    On its coat of arms. Brussels    SPQB   (of the city) or  (of the country)  Found repeatedly on the Palais de Justice, over the main stage of La Monnaie, and on the ceiling of the hemicycle of the Belgian Senate in the Palais de la Nation. Capua    SPQC     Catania    SPQC    Can be found on manhole covers. Chicago    SPQC    Can be found on the George N. Leighton Cook County Criminal Courthouse. Dublin    SPQH    On the City Hall, built in 1769. Florianópolis    SPQF     Franeker   SPQF    At the a gate on the Westerbolwerk and Academiestraat 16. Freising    SPQF    Above the door of the town hall. Ghent    SPQG    On the Opera, Theater and some other major buildings. Inscribed on a shield on coins struck in Ghent in 1583, during the Dutch Revolt. Groningen   SPQG    Above the entrance of the Der Aa-kerk. The Hague   SPQH    Above the stage in Koninklijke Schouwburg. Hamburg    SPQH    On a door in the Hamburg Rathaus. Hanover         Haarlem   SPQH    On the face of the town hall at the "Grote Markt". Hasselt    SPQH     Kortrijk    SPQC    City hall.KrakówSPQCSenatus Populusque CracoviensisOver the Waza Gate in Wawel Castle. La Plata    SPQR    On a monument outside of the city's "casco urbano". Leeuwarden   SPQL    On the mayor's chain of office. Liverpool    SPQL    On various gold doors in St George's Hall. City of London    SPQL    On historic variants of the City's coat of arms Lübeck    SPQL    On the Holstentor. Lucerne       Madrid    SPQM    On the , built in 1780. Milan    SPQM   The Holy Roman Emperor Charles V struck coins at Milan with the inscription . Modica    SPQM    On the coat of arms. Molfetta    SPQM    On the coat of arms. Naples    SPQN    Inscribed on a shield on coins struck during Masaniello's 1647 revolt.Italian Coinage Medieval to Modern, The Collection of Ercole Gnecchi, coin 3683 Noto    SPQN    On the coat of arms. and the façade of Noto Cathedral Nuremberg    SPQN    On the Charles Bridge (one of the major bridges over river Pegnitz in the inner city). Oudenburg    SPQO    On its water pump next to the market square. Olomouc   SPQO    On its coat of arms. Palermo    SPQP     Penne, Abruzzo    SPQP     Rieti    SPQS    On the coat of arms. Present also in the modern composite Lazio coat-of-arms. Rotterdam   SPQR    On a wall painting in the Rotterdam City Hall. Severn Beach    SPQR    On the crest of Pilning & Severn Beach Parish Council. Seville    SPQH    On the historic banner of the city. Siena    SPQS    On the base of a status of the Capitoline Wolf. Solothurn    SPQS    On the Cathedral of St Ursus and Victor. Terracina    SPQT     Tivoli, Lazio    SPQT    ToruńSPQTSenatus Populusque ThorunensisCity Hall. Valencia    SPQV    In several places and buildings, including the Silk Exchange and the University of Valencia Historic Building. Verviers    SPQV    On the Grand Theatre. Vienna    SPQV    Schönbrunn Palace

 პოპულარული კულტურა 
ვიდეო თამაშებსა და ფილმებში, SPQR, ხშირად გამოიყენება რომის იმპერიისა და რომის რესპუბლიკის წარმოსაჩენად

2000 წლის ფილმში Gladiator, რომაელ გენერალ მაქსიმუსს (როლი შეასრულა რასელ ქროუმ) მხარზე ჰქონდა ამოსვირინგებული "SPQR", მას შემდეგ რაც მონად გაყიდეს, ჩამოფხეკით მოიშორა

გალერეა

სქოლიო