განათლება ესტონეთში

განათლება ესტონეთში — ცოდნის შეძენის სისტემა, რომელიც მოიცავს საბაზისო, პროფესიულ და დამატებით განათლებას.

საგანმანათლებლო სისტემა დაფუძნებულია ოთხდონიან სისტემაზე. ფუნქციონირებს სკოლამდელი, დაწყებითი, საშუალო და უმაღლესი განათლება.   არსებობს სკოლებისა და საგანმანათლებლო ინსტიტუტების ფართო ქსელი. ესტონეთის საგანმანათლებლო სისტემა შედგება სახელმწიფო, მუნიციპალური, საჯარო და კერძო საგანმანათლებლო დაწესებულებებისგან.

ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის (OSED) კვლევის შედეგების მიხედვით PISA-2018  (დაახლოებით 600 ათასი 15 წლის სკოლის მოსწავლეს ჩაუტარდა  ჩაუტარდა 79 ქვეყანაში), ესტონეთმა პირველი ადგილი დაიკავა «Образовательное чудо»: в ОЭСР эстонские школьники первые, латвийские — 24-е  // LSM.lv, 3 декабря, 2019 .

 ისტორია 
ესტონეთში სასკოლო განათლების ისტორია იწყება პირველი სამონასტრო და საკათედრო სკოლებით, რომლებიც გაჩნდა მე-13 - მე-14 საუკუნეებში. პირველი პრაიმერი ესტონურად 1575 წელს გამოიცა. ესტონეთის უძველესი უნივერსიტეტია ტარტუს უნივერსიტეტი, რომელიც დააარსა შვედეთის მეფემ გუსტავ II ადოლფმა 1632 წელს .

მე-19 საუკუნის ბოლოს, მასობრივი საჯარო განათლების საშუალებით ესტონელები მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე წიგნიერი ხალხი გახდა: 1881 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის 94%–ს შეეძლო კითხვა, ხოლო მოსახლეობის 48%–ს შეეძლო წერა–კითხვა.  

1919 წელს გაიხსნა საუნივერსიტეტო კურსები ესტონურ ენაზე.

 სასკოლო განათლება 
2009 წლის მონაცემებით ესტონეთში 589 სკოლაა. Эстонская образовательная информационная система ,    (მასწავლებლების 86  % -ს ქალები შეადგენენ). 

2015 წლის PISA-ს კვლევის მიხედვით, ესტონელი სტუდენტები ევროპაში პირველ ადგილს იკავებდნენ, ხოლო მსოფლიოში — მესამეს.  

2022 წლის ოქტომბერში დამტკიცდა მთავრობის სამოქმედო გეგმა 2030 წლამდე ყველა სკოლების ესტონურ ენის სწავლებაზე გადაყვანის შესახებ.  

 Უმაღლესი განათლება 
უმაღლესი აკადემიური განათლება ესტონეთში სამ საფეხურად იყოფა: ბაკალავრიატი, ასპირანტურა და დოქტორანტურა. ზოგიერთ სპეციალობაში (საბაზისო სამედიცინო განათლება, ვეტერინარული მედიცინა, ფარმაცია, სტომატოლოგია, საინჟინრო არქიტექტურა და სკოლის მასწავლებელთა პროგრამა) ბაკალავრის და მაგისტრის ხარისხი გაერთიანებულია ერთ ხარისხში.   ესტონეთის საჯარო უნივერსიტეტებს უფრო მეტი დამოუკიდებლობა აქვთ, ვიდრე გამოყენებითი უმაღლესი სასწავლებლებს. გარდა უნივერსიტეტის აკადემიური ცხოვრების ორგანიზებისა, უნივერსიტეტებს შეუძლიათ წარმოადგინონ ახალი სასწავლო პროგრამები, დაამტკიცონ წესები და პირობები, ბიუჯეტი, დაამტკიცონ განვითარების გეგმა, აირჩიონ რექტორი და შეზღუდონ აქტივების რეზოლუცია.  
მინი| ტარტუს უნივერსიტეტი ქვეყნის უძველესი და პრესტიჟული უნივერსიტეტი.
ესტონეთში არაერთი სახელმწიფო და კერძო უნივერსიტეტია. უმსხვილესი სახელმწიფო უნივერსიტეტებია ტარტუს უნივერსიტეტი, ტალინის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი, ტალინის უნივერსიტეტი, ესტონეთის სიცოცხლის მეცნიერებათა უნივერსიტეტი, ესტონეთის ხელოვნების აკადემია. ყველაზე დიდი კერძო უნივერსიტეტია აუდენტესის საერთაშორისო უნივერსიტეტი .

ინგლისურ და რუსულ ენებზე კურსების ხელმისაწვდომობის, ასევე უფასო განათლების გამო, ესტონეთში უმაღლესი განათლება პოპულარობით სარგებლობს აპლიკანტებს შორის დსთ-ს ქვეყნებიდან, მათ შორის რუსეთიდან.

 Მეცნიერება 
ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია არის სახელმწიფო მეცნიერებათა აკადემია ესტონეთში.

IT ინდუსტრია ესტონეთში გაჩნდა 1950-იანი წლების ბოლოს, როდესაც დაარსდა პირველი კომპიუტერული ცენტრები ტარტუსა და ტალინში . ესტონელმა სპეციალისტებმა 1980-იან წლებამდე დიდი წვლილი შეიტანეს საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა სამინისტროს პროგრამული სტანდარტების შემუშავებაში. A. Kalja, J. Pruuden, B. Tamm, E. Tyugu, Two Families of Knowledge Based CAD Environments. In: Software for Manufacturing (North-Holland), 1989, pp 125—134 H. Jaakkola, A. Kalja, Estonian Information Technology Policy in Government, Industry and Research. In: Technology Management: Strategies and Applications. (Vol. 3, No. 3), 1997, pp 299—307 

 სქოლიო 

კატეგორია:განათლება ესტონეთში