რომის წესდება

სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს რომის წესდება (ასევე ცნობილი, როგორც რომის წესდება ან რომის სტატუტი; ) — ხელშეკრულება, რომელმაც დააარსა სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო (ICC). იგი მიღებულ იქნა დიპლომატიურ კონფერენციაზე რომში, იტალიაში, 1998 წლის 17 ივლისსMichael P. Scharf (August 1998). Each year, to commemorate the adoption of the Rome Statute, human rights activists around the world celebrate 17 July as World Day for International Justice.  და იგი ძალაში შევიდა 2002 წლის 1 ივლისს. 2019 წლის ნოემბრის მდგომარეობით, 123 სახელმწიფოა წესდების მხარე. სხვა საკითხებთან ერთად, წესდება ადგენს სასამართლოს ფუნქციებს, იურისდიქციასა და სტრუქტურას.

რომის წესდებამ დაადგინა ოთხი ძირითადი საერთაშორისო დანაშაული: გენოციდი, დანაშაულები ადამიანურობის წინააღმდეგ, ომის დანაშაულები და აგრესიის დანაშაულები, რომლის დეფინიციაც განისაზღვრა 2010 წლის განხილვის კონფერენციაზე კამპალაში, უგანდაში, და ამ დანაშაულზე იურისდიქცია აქვს 2018 წლის 27 ივლისიდან. ეს დანაშაულები „არ ექვემდებარება ხანდაზმულობის ვადას“.Article 29, Non-applicability of statute of limitations რომის წესდების მიხედვით, ICC-ს შეუძლია გამოიძიოს და განახორციელოს ოთხი ძირითადი საერთაშორისო დანაშაული მხოლოდ იმ სიტუაციებში, როდესაც სახელმწიფოებს თავად „არ შეუძლიათ“ ან „არ სურთ“ ამის გაკეთება; სასამართლოს იურისდიქცია ავსებს შიდასახელმწიფოებრივი სასამართლოების იურისდიქციას. სასამართლოს აქვს იურისდიქცია დანაშაულებზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი ჩადენილია მონაწილე სახელმწიფოს ტერიტორიაზე ან თუ ჩადენილია მონაწილე სახელმწიფოს მოქალაქის მიერ; ამ წესის გამონაკლისი არის ის, რომ ICC-ს შეიძლება ასევე ჰქონდეს იურისდიქცია დანაშაულებზე, თუ ის უფლებამოსილი იქნება გაეროს უშიშროების საბჭოს მიერ.

 მიზანი 
რომის წესდებამ დაადგინა ოთხი ძირითადი საერთაშორისო დანაშაული: (I) გენოციდი, (II) დანაშაული ადამიანურობის წინააღმდეგ, (III) ომის დანაშაულები და (IV) აგრესიის დანაშაული. მრავალწლიანი მოლაპარაკებების შემდეგ, რომელიც მიზნად ისახავდა მუდმივი საერთაშორისო ტრიბუნალის შექმნას გენოციდსა და სხვა სერიოზულ საერთაშორისო დანაშაულებებში, როგორიცაა ადამიანურობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულები, ომის დანაშაულები და აგრესიის დანაშაულები, ბრალდებული პირების გასამართლებისათვის, გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მოიწვია ხუთკვირიანი დიპლომატიური კონფერენცია რომში 1998 წლის ივნისს „საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს შექმნის შესახებ კონვენციის დასასრულებლად და მისაღებად“.United Nations (1999). Coalition for the International Criminal Court. 

 ისტორია 
1998 წლის ივნისში რომში მოიწვიეს ხუთკვირიანი დიპლომატიური კონფერენცია „საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს შექმნის შესახებ კონვენციის დასასრულებლად და მისაღებად“.United Nations (1999). Coalition for the International Criminal Court.  1998 წლის 17 ივლისს რომის წესდება მიიღეს 120 ხმით, 7 წინააღმდეგი იყო, 21 ქვეყანამ თავი შეიკავა.Michael P. Scharf (August 1998).  შეთანხმების თანახმად, უარმყოფელი სახელმწიფოების ვინაობა ოფიციალურად არ გამჟღავნებულა, აქედან გამომდინარე, არსებობს გარკვეული დავა იმ შვიდი ქვეყნის ვინაობასთან დაკავშირებით, რომლებმაც ხმა არ მისცეს ხელშეკრულებას.Stephen Eliot Smith, "Definitely Maybe: The Outlook for U.S. Relations with the International Criminal Court During the Obama Administration", Florida Journal of International Law, 22:155 at 160, n. 38. ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა, ისრაელი და ამერიკის შეერთებული შტატები შვიდ სახელმწიფოში შედიან, რადგან მათ საჯაროდ დაადასტურეს თავიანთი უარყოფითი ხმები; ინდოეთი, ინდონეზია, ერაყი, ლიბია, კატარი, რუსეთი, საუდის არაბეთი, სუდანი და იემენი შესაძლოა იყვნენ დანარჩენ ოთხს შორის. ხმის მიცემის განმარტებები საჯაროდ გამოაცხადეს ინდოეთმა, ურუგვაიმ, მავრიტანიამ, ფილიპინებმა, ნორვეგიამ, ბელგიამ, შეერთებულმა შტატებმა, ბრაზილიამ, ისრაელმა, შრი-ლანკამ, ჩინეთმა, თურქეთმა, სინგაპურმა და გაერთიანებულმა სამეფომ. 2002 წლის 11 აპრილს, ათმა ქვეყანამ მოახდინა წესდების რატიფიცირება სპეციალურ ცერემონიალზე, რომელიც გაიმართა გაეროს შტაბ-ბინაში ნიუ-იორკში,Amnesty International (11 April 2002).  და ხელმომწერთა საერთო რაოდენობა 60-მდე გაიზარდა, რაც იყო მინიმალური რაოდენობა. ხელშეკრულება ძალაში შევიდა 2002 წლის 1 ივლისს; ICC-ს შეუძლია სისხლისსამართლებრივი დევნა მხოლოდ ამ თარიღზე ან მის შემდეგ ჩადენილი დანაშაულების წინააღმდეგ.Article 11 of the Rome Statute . წესდება შეიცვალა 2010 წელს კამპალაში, უგანდაში განხილული კონფერენციის შემდეგ, მაგრამ ცვლილებები წესდებაში, რომლებიც იმ დროს იქნა მიღებული, ჯერ არ არის ეფექტური.

რომის წესდება არის მრავალი მცდელობის შედეგი ზენაციონალური და საერთაშორისო ტრიბუნალის შექმნისთვის. XIX საუკუნის ბოლოს საერთაშორისო საზოგადოებამ პირველი ნაბიჯები გადადგა ზესახელმწიფოებრივი იურისდიქციის მქონე მუდმივი სასამართლოების ინსტიტუტისკენ. ჰააგის საერთაშორისო სამშვიდობო კონფერენციებთან ერთად, უძლიერესი ქვეყნების წარმომადგენლები ცდილობდნენ ომის კანონების ჰარმონიზაციას და ტექნოლოგიურად მოწინავე იარაღის გამოყენების შეზღუდვას. პირველი მსოფლიო ომისა და მეორე მსოფლიო ომის დროს ჩადენილი საზარელი დანაშაულების შემდეგ, პრიორიტეტი გახდა იმ პიროვნებების დევნა, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან იმდენად მძიმე დანაშაულებზე, რომ მათ მოიხსენიებენ, როგორც „ადამიანურობის წინააღმდეგ დანაშაულებს“. დემოკრატიული ცივილიზაციის ძირითადი პრინციპების ხელახალი დადასტურების მიზნით, სავარაუდო დამნაშავეები არ დახვრიტეს საჯარო მოედნებზე ან არ გაგზავნეს წამების ბანაკებში, არამედ ექცეოდნენ როგორც დამნაშავეებს: რეგულარული სასამართლო პროცესით, თავდაცვის უფლებით და უდანაშაულობის პრეზუმფციით. ნიურნბერგის სასამართლო პროცესი გადამწყვეტი მომენტი იყო იურიდიულ ისტორიაში და ამის შემდეგ ხელი მოეწერა ზოგიერთ ხელშეკრულებას, რომლებმაც გამოიწვია რომის წესდების შემუშავება.

გაეროს გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია n. 260 1948 წლის 9 დეკემბერს, კონვენცია გენოციდის დანაშაულის პრევენციისა და დასჯის შესახებ, იყო პირველი ნაბიჯი საერთაშორისო მუდმივი სისხლის სამართლის ტრიბუნალის შექმნისკენ, რომლის იურისდიქცია დანაშაულებზე ჯერ კიდევ არ არის განსაზღვრული საერთაშორისო ხელშეკრულებებში. რეზოლუციაში იყო იმედი გაეროს იურიდიული კომისიის მხრიდან ამ მიმართულებით. გენერალურმა ასამბლეამ კომისიიდან გამოთქმული მოსაზრებების შემდეგ შექმნა დებულების შემუშავებისა და მასთან დაკავშირებული სამართლებრივი საკითხების შესწავლის კომიტეტი. 1951 წელს წარმოდგენილი იყო პირველი პროექტი; მეორე პროექტი მოჰყვა 1955 წელს, მაგრამ იყო მთელი რიგი შეფერხებები, ოფიციალურად აგრესიის დანაშაულის დეფინიციის სირთულეების გამო, რომლებიც მხოლოდ დიპლომატიური ასამბლეებით გადაწყდა წესდების ძალაში შესვლის შემდგომ წლებში. შეფერხებებს ასევე შეუწყო ხელი ცივი ომის გეოპოლიტიკურმა დაძაბულობამ.

ტრინიდადმა და ტობაგომ სთხოვა გენერალურ ასამბლეას 1989 წლის დეკემბერში ხელახლა გაეხსნა მოლაპარაკებები საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს შექმნისთვის და 1994 წელს წარადგინა წესდების პროექტი. გენერალურმა ასამბლეამ შექმნა დროებითი კომიტეტი სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთვის და, დასკვნების მოსმენის შემდეგ, მოსამზადებელი კომიტეტი, რომელიც მუშაობდა პროექტზე ორი წლის განმავლობაში (1996–1998). იმავდროულად, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციამ შექმნა ad hoc საერთაშორისო ტრიბუნალები ყოფილი იუგოსლავიისა (ICTY) და რუანდასთვის (ICTR).

გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ თავისი 52-ე სესიის დროს გადაწყვიტა მოიწვიოს დიპლომატიური კონფერენცია სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს დასაარსებლად, რომელიც ჩატარდა რომში 1998 წლის 15 ივნისიდან 17 ივლისამდე, 2002 წლის 1 ივლისს ძალაში შესული ხელშეკრულების დასადგენად. რომის კონფერენციას ესწრებოდა 161 სახელმწიფოს წარმომადგენელი, სხვადასხვა ორგანიზაციის, მთავრობათაშორისი ორგანიზაციებისა და სააგენტოების დამკვირვებლებთან ერთად, არასამთავრობო ორგანიზაციების (მათ შორის ადამიანის უფლებათა მრავალი ჯგუფის ჩათვლით), კონფერენცია გაიმართა სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის შტაბ-ბინაში.

მხარეებმა ჩაატარეს მიმოხილვის კონფერენცია კამპალაში, უგანდაში, 2010 წლის 31 მაისიდან 11 ივნისამდე.Assembly of States Parties (14 December 2007).  მიმოხილვის კონფერენციამ მიიღო აგრესიის დანაშაულის დეფინიცია, რითაც ICC-ს ნებას რთავდა პირველად განეხორციელებინა იურისდიქცია ამ დანაშაულზე. ამ კონფერენციაზე ასევე გააფართოვეს სამხედრო დანაშაულების სია.Official records of the Review Conference .

 რატიფიკაციის სტატუსი 
2019 წლის ნოემბრის მონაცემებით, 123 სახელმწიფოაThe sum of (a) states parties, (b) signatories and (c) non-signatory United Nations member states is 195. This number is two more than the number of United Nations member states (193) due to the State of Palestine and Cook Islands being states parties but not United Nations member states. წესდების მხარე, მათ შორის სამხრეთ ამერიკის ყველა ქცეყნანა, ევროპის თითქმის ყველა ქვეყანა, ოკეანეთის უმეტესობა და დაახლოებით აფრიკის ნახევარი. ბურუნდი და ფილიპინები იყვნენ მხარე ქვეყნები, თუმცა დატოვეს შეთანხმება 2017 წლის 27 ოქტომბერს და 2019 წლის 17 მარტს. კიდევ 31 ქვეყანაა ხელმომწერი თუმცა მათ არა აქვთ რატიფიცირებული რომის წესდება. ხელშეკრულების სამართალი ავალდებულებს ამ სახელმწიფოებს თავი შეიკავონ „ქმედებებისგან, რომლებიც ეწინააღმდეგება ხელშეკრულების არსსა და დანიშნულებას“ მანამ, სანამ მათ აქვთ გაწევრიანების სურვილი.The 1969 Vienna Convention on the Law of Treaties, Article 18. Accessed 23 November 2006. ოთხმა ხელმომწერმა: ისრაელმა, სუდანმა, აშშ-მ და რუსეთმა, აცნობეს გაეროს უშიშროების საბჭოს, რომ ისინი აღარ აპირებენ ხელშეკრულების წევრობას და, შესაბამისად, თავისუფლდებოდნენ წესდების სამართლებრივი ვალდებულებებისგან.

დამატებით 41 ქვეყანა არც ხელმომწერია და არც წესდების მხარე. ზოგი მათგანი, მათ შორის ჩინეთი და ინდოეთი, აკრიტიკებენ სასამართლოს. უკრაინამ, რომელიც არც ხელმომწერია და არც მხარე, სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს იურისდიქცია მიიღო დროებით 2013 წლის ნოემბრიდან.

 იურისდიქცია, სტრუქტურა და შესწორება 
რომის წესდება ადგენს ICC-ის სტრუქტურას და იურისდიქციის სფეროებს. ICC-ს შეუძლია პირების (მაგრამ არა სახელმწიფოების ან ორგანიზაციების) სისხლისსამართლებრივი დევნა ოთხი სახის დანაშაულისთვის: გენოციდი, დანაშაული ადამიანურობის წინააღმდეგ, ომის დანაშაულები და აგრესიის დანაშაული. ეს დანაშაულები დეტალურად არის აღწერილი რომის სტატუტის მე-6, მე-7, მე-8 და მე-82 მუხლებში, შესაბამისად. ისინი უნდა იყოს ჩადენილი 2002 წლის 1 ივლისის შემდეგ, როცა რომის სტატუტი ამოქმედდა.

ICC-ს აქვს იურისდიქცია ამ დანაშაულებზე სამ შემთხვევაში: პირველი, თუ ისინი მოხდა მხარე სახელმწიფოს ტერიტორიაზე; მეორე, თუ ისინი ჩაიდინეს მხარე სახელმწიფოს მოქალაქემ; ან მესამე, თუ დანაშაულები გაეროს უშიშროების საბჭომ სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს პროკურორს გადასცა. სასამართლოს შეუძლია დაიწყოს გამოძიება ორდერის გაცემამდე, თუ დანაშაული გაეროს უშიშროების საბჭომ გადაიტანა ან თუ მონაწილე სახელმწიფო ითხოვს გამოძიებას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, პროკურორმა სამი მოსამართლისგან შემდგარი წინასასამართლო პალატისგან უნდა მოითხოვოს ავტორიზაცია, რათა დაიწყოს გამოძიება proprio motu (თავისი ინიციატივით). ერთადერთი ტიპის იმუნიტეტი, რომელსაც ICC აღიარებს, არის ის, რომ მას არ შეუძლია სისხლისსამართლებრივი დევნა აწარმოოს დანაშაულის ჩადენისას 18 წლამდე ასაკის პირზე. კერძოდ, არც ერთი თანამდებობის პირი - თუნდაც სახელმწიფოს მეთაური - არ არის იმუნური დევნისგან.

რომის წესდებამ ჩამოაყალიბა სამი ორგანო: თავად ICC, მხარე სახელმწიფოთა ასამბლეა (ASP) და დაზარალებულთა ნდობის ფონდი. ASP-ს ორი დამხმარე ორგანო ჰყავს. ეს არის მუდმივი სამდივნო, რომელიც შეიქმნა 2003 წელს და არჩეული ბიურო, რომელშიც შედის პრეზიდენტი და ვიცე-პრეზიდენტი. თავად ICC-ს აქვს ოთხი ორგანო: თავმჯდომარეობა (ძირითადად ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობით); განყოფილებები (წინასწარი, სასამართლო და სააპელაციო მოსამართლეები); პროკურატურა და რეესტრი (რომლის როლიც არის დანარჩენი სამი ორგანოს მხარდაჭერა). ამ ორგანოების ფუნქციები დეტალურად არის აღწერილი რომის სტატუტის მე-4 ნაწილში.

რომის სტატუტში ნებისმიერი ცვლილება საჭიროებს მონაწილე სახელმწიფოების უმრავლესობის ორი მესამედის მხარდაჭერას და შესწორება (გარდა დანაშაულთა ნუსხის შესწორებისა) არ შევა ძალაში მანამ, სანამ არ იქნება რატიფიცირებული მონაწილე სახელმწიფოების შვიდი მერვედის მიერ. მონაწილე სახელმწიფოს, რომელმაც არ მოახდინა ასეთი შესწორების რატიფიცირება, შეუძლია დაუყოვნებლივ დატოვოს წესდება.Article 121 of the Rome Statute . სასამართლოს იურისდიქციაში შემავალ დანაშაულთა სიაში ნებისმიერი ცვლილება გავრცელდება მხოლოდ იმ მონაწილე სახელმწიფოებზე, რომლებმაც მოახდინეს მისი რატიფიცირება. მას არ სჭირდება რატიფიკაციის შვიდი მერვედი უმრავლესობა.

იხილეთ აგრეთვე
მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო

 ლიტერატურა 
 როი ს. ლი (რედ.), სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო: რომის სტატუტის შედგენა. ჰააგა: Kluwer Law International (1999).
 როი ს. ლი და ჰაკან ფრიმენი (რედ.), სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო: დანაშაულის ელემენტები და საპროცესო წესები და მტკიცებულებები. Ardsley, NY: Transnational Publishers (2001).
 უილიამ ა. შაბასი, ფლავია ლატანცი (რედ.), ნარკვევები სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს რომის წესდების შესახებ ტომი I. Fagnano Alto: il Sirente (1999).
 კლაუს კრესი, ფლავია ლატანცი (რედ.), რომის წესდება და შიდა სამართლებრივი ბრძანებები ტომი I. Fagnano Alto: il Sirente (2000).
 ანტონიო კასეზე, პაოლა გაეტა და ჯონ RWD ჯონსი (რედ.), საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს რომის სტატუტი: კომენტარი. Oxford: Oxford University Press (2002).
 უილიამ ა. შაბასი, ფლავია ლატანცი (რედ.), ნარკვევები სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს რომის სტატუტის შესახებ II ტომი. Fagnano Alto: il Sirente (2004).
 უილიამ შაბასი, შესავალი სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოში (მეორე ტომი). Cambridge: Cambridge University Press (2004).
 კლაუს კრესი, ფლავია ლატანცი (რედ.) რომის წესდება და შიდა სამართლებრივი ბრძანებები ტომი II. Fagnano Alto: il Sirente (2005).

 რესურსები ინტერნეტში 
 Original text of the Rome Statute
 Text of the Rome Statute as amended in 2010 and 2015 — Human Rights & International Criminal Law Online Forum
 Draft Statute of an International Criminal Court, 1994

 International Criminal Court website

 Parliamentary network mobilized in support of the universality of the Rome Statute

სქოლიო

კატეგორია:ზამბიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:იემენის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ვენესუელის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ვანუატუს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ურუგვაის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:უგანდის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ტუნისის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ტრინიდადი და ტობაგოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ტანზანიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ტაჯიკეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:შვეიცარიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:შვედეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სურინამის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ესპანეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სლოვენიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სლოვაკეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სიერა-ლეონეს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სერბეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სენეგალის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სან-მარინოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სამოის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სენტ-ვინსენტი და გრენადინების საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სენტ-ლუსიას საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სენტ-კიტსი და ნევისის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:რუმინეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:პორტუგალიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:პოლონეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ფილიპინების საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:პერუს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:პარაგვაის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:პანამის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ნორვეგიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ნიგერიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ნიგერის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ახალი ზელანდიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ნიდერლანდების საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ნაურუს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ნამიბიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მონღოლეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მოლდოვის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მექსიკის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მავრიკის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მარშალის კუნძულების საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მალტის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მალის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მალდივის კუნძულების საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მალავის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მადაგასკარის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ლუქსემბურგის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ლიეტუვის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ლიხტენშტაინის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ლიბერიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ლესოთოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ლატვიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ყირგიზეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ქუვეითის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სამხრეთ კორეის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:კენიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:იორდანიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:იაპონიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:კოტ-დ'ივუარის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:იტალიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ირლანდიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ისლანდიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:უნგრეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ჰონდურასის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:გვინეის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:გვატემალის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:საბერძნეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:გრენადის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:განის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:გერმანიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:გამბიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:გაბონის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:საფრანგეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ფინეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ფიჯის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ესტონეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სალვადორის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ეკვადორის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:დომინიკელთა რესპუბლიკის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:დომინიკის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ჯიბუტის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:დანიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ჩეხეთის რესპუბლიკის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:კვიპროსის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ხორვატიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:კოსტა-რიკის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:კუკის კუნძულების საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:კონგოს რესპუბლიკის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:კომორის კუნძულების საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ჩილეს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ჩადის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:კანადის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:კამბოჯის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:კაბო-ვერდეს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბურუნდის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბურკინა-ფასოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბულგარეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბრაზილიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბოტსვანის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბოლივიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბენინის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბელიზის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბელგიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბარბადოსის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბანგლადეშის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ავსტრიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ავსტრალიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:არგენტინის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ანტიგუა და ბარბუდის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ანდორის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ალბანეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:კაცობრიობის წინაშე ჩადენილი დანაშაულები
კატეგორია:გენოციდი
კატეგორია:ადამიანის უფლების დამცავი ინსტრუმენტები