პიტერ შორი

პიტერ უილისტონ შორი (; დ. 1959 წლის 14 აგვისტო) — გამოყენებითი მათემატიკის ამერიკელი პროფესორი მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში (MIT). ის ცნობილია კვანტურ გამოთვლებზე მუშაობით, კერძოდ, შორის ალგორითმის შემუშავებით. ეს არის მთელი რიცხვების მარტივ მამრავლებად დაშლის კვანტური ალგორითმი, რომელიც კლასიკური კომპიუტერისთვის შექმნილ საუკეთესო ალგორითმზე ექსპონენციალურად უფრო სწრაფია.

 განათლება 
1977 წელს, ტამალპაისის საშუალო სკოლაში სწავლის დროს, მილ ველში (კალიფორნია), შორმა მესამე ადგილი დაიკავა აშშ-ს მათემატიკურ ოლიმპიადაზე.Murray Klamkin (Editor) იმავე წელს სკოლის დამთავრების შემდეგ, მან იუგოსლავიაში მათემატიკის საერთაშორისო ოლიმპიადაზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა (ამ წელს აშშ-ს გუნდმა ყველაზე მეტი ქულა მიიღო ქვეყნებს შორის).Stephen R. Dunbar, 'Identifying Talent: American Mathematics Competitions,' in Mathematical Association of America, Focus, Vol 24, Issue 3, March 2004, p 29 1981 წელს მან მიიღო ბაკალავრის ხარისხი მათემატიკაში კალიფორნიის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში და იყო პუტნამის სტიპენდიატი 1978 წელს. 1985 წელს მან მიიღო დოქტორის ხარისხი გამოყენებით მათემატიკაში მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში. მისი დისერტაცია ეხებოდა შეფუთვის ალგორითმების ალბათურ ანალიზს.

მათემატიკაში მან თანაავტორებთან ერთად დაამტკიცა პოლარული წრის თეორემა.[Смирнов Е. Ю. „Три взгляда на ацтекский бриллиант“ — М. МЦНМО, 2015. ISBN 978-5-4439-0279-1. ст. 46

 კარიერა 
დოქტორის ხარისხის მინიჭების შემდეგ მან ერთი წელი გაატარა პოსტდოქტორანტად კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ბერკლიში, შემდეგ კი მიიღო თანამდებობა ბელის ლაბორატორიაში ნიუ-პროვიდენსში (ნიუ ჯერსი). სწორედ იქ შეიმუშავა შორის ალგორითმი, რისთვისაც მიენიჭა ნევანლინას პრემია მათემატიკოსთა 23-ე საერთაშორისო კონგრესზე 1998 წელს და გიოდელის პრემია 1999 წელს 1999 წელს მას მიენიჭა მაკარტურის სტიპენდია.Peter W. Shor – Computer Science, Class of 1999, MacArthur Foundation 2017 წელს მიიღო ICTP-ის დირაკის მედალი, ხოლო 2019 წლისთვის BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award in Basic Sciences. BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award 2019

შორმა MIT-ში მუშაობა 2003 წელს დაიწყო. ამჟამად ის არის გამოყენებითი მათემატიკის პროფესორი MIT-ის მათემატიკის დეპარტამენტში. ის ასევე არის ასოცირებული CSAIL-თან და MIT-ის თეორიული ფიზიკის ცენტრთან (CTP).

მან მიიღო გამორჩეული კურსდამთავრებულების ჯილდო Caltech-ისგან 2007 წელს.. 

2011 წლის 1 ოქტომბერს პიტერ შორი შეიყვანეს ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიაში.  ის აირჩიეს ACM-ის თანამშრომელად 2019 წელს „კვანტურ გამოთვლებში, ინფორმაციის თეორიისა და შემთხვევითი ალგორითმების შეტანისთვის“. 2002 წელს აირჩიეს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრად. 2020 წელს ის აირჩიეს ეროვნული საინჟინრო აკადემიის წევრად კვანტურ გამოთვლებში პიონერული წვლილისთვის.

2020 წლის 30 ოქტომბერს Nature-ში გამოქვეყნებულ ინტერვიუში შორმა თქვა, რომ პოსტკვანტურ კრიპტოგრაფიას კვანტური საფრთხიდან გამოსავლად თვლის, თუმცა დაუცველი ალგორითმებიდან გადასასვლელად დიდი საინჟინრო ძალისხმევაა საჭირო.Casteivecchi, Davide, Quantum-computing pioneer warns of complacency over Internet security, Nature, October 30, 2020 interview of Peter Shor 

შორის ნაშრომები კვანტური კომპიუტერის შექმნაზე თანამედროვე კროპტოგრაფიას საფრთხეში აყენებს. კერძოდ, RSA ალგორითმს, რომელიც წარმოადგენს კრიპტოსისტემას ღია გასაღებით, მივყავართ პოსტკვანტურ კრიპტოგრაფიამდე, ანუ ისეთ კრიპტოგრაფიამდე, რომელიც აქტუალური იქნება კვანტური კომპიუტერის შექმნის შემდეგ.

იხილეთ აგრეთვე


რესურსები ინტერნეტში
 Peter W. Shor
 Peter Shor's Home Page at MIT

სქოლიო

კატეგორია:აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:ამერიკელი მეცნიერები ინფორმატიკის დარგში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები