ჩრდილოეთ კორეის საგარეო ურთიერთობები

ჩრდილოეთი კორეის, ოფიციალურად კორეის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკის, საგარეო ურთიერთობები სამხრეთ კორეასთან კონფლიქტისა და მსოფლიო კომუნიზმთან ისტორიული კავშირების შესაბამისად ჩამოყალიბდა. ჩრდილოეთ კორეის მთავრობაც და სამხრეთ კორეის მთავრობაც კორეის ერთადერთ ლეგიტიმურ მთავრობად მიიჩნევს თავს. 1950-იან წლებში კორეის ომმა პრობლემა ვერ გადაჭრა და ჩრდილოეთი კორეა ჩაკეტილ, სამხრეთ კორეასთან დაპირისპირებულ სახელმწიფოდ განვითარდა 

ცივი ომის დასაწყისში ჩრდილოეთ კორეას მხოლოდ კომუნისტური სახელმწიფოები აღიარებდნენ. შემდგომი ათწლეულების განმავლობაში ჩრდილოეთ კორეამ განვითარებად ქვეყნებთან ურთიერთობები დაამყარა და მიუმხრობლობის მოძრაობას შეუერთდა. სოციალისტური ბანაკის დაშლის შემდეგ ჩრდილოეთ კორეამ განვითარებულ კაპიტალისტურ ქვეყნებთან დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარება სცადა. 

2018 წელს ჩრდილოეთ კორეის ლიდერმა კიმ ჩენ ინმა სამხრეთ კორეასთან და აშშ-თან მოლაპარაკებები დაიწყო. ამას ჩრდილოეთ კორეისა და აშშ-ის პრეზიდენტების პირისპირ შეხვედრა მოჰყვა.

ორმხრივი ურთიერთობები
აზია
ჩინეთი

ზოგადად ჩინეთსა და ჩრდილოეთ კორეას მეგობრული ურთიერთობები აქვთ, თუმცა ქვეყნებს შორის კავშირები ბოლო წლებში ჩრდილოეთი კორეის ბირთვული პროგრამის გამო ზოგჯერ იძაბება. ჩინეთსა და ჩრდილოეთ კორეას სპეციალური ურთიერთობა აქვს. ხშირად ჩინეთს ჩრდილოეთ კორეის უახლოეს მოკავშირედ მიიჩნევენ. 

ჩინეთის საელჩო ჩრდილოეთ კორეის დედაქალაქ ფხენიანში მდებარეობს, ხოლო გენერალური საკონსულო – ჩონგჟინში. ჩრდილოეთ კორეის საელჩო ჩინეთში პეკინშია განთავსებული, ხოლო გენერალური საკონსულო შენიანში მდებარეობს.

ერაყი

ერაყსა და ჩრდილოეთ კორეას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1968 წლის 9 ივლისს დაიწყო, თუმცა 1980 წლის 10 ოქტმბერს, ერაყ-ირანის ომის შემდეგ შეწყდა. სახელმწიფოებმა ურთიერთობები ხელახლა დაამყარეს 2008 წლის 29 სექტემბერს. 1970-1980-იან წლებში ერაყს საელჩო ფხენიანში ჰქონდა, ხოლო ჩრდილოეთ კორეას ბაღდადში.

თურქეთი

2001 წლამდე ჩრდილოეთ კორეის პოლიტიკა თურქეთის მიმართ მეტწილად სამხრეთ კორეისა და თურქეთის ურთიერთობის შემცირებისკენ იყო მიმართული.Yun, Dae-Ho. North Korea s Foreign Policy. Seoul: Research Center for Peace and Unification of Korea, 1991.  თურქეთსა და ჩრდილოეთ კორეას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 2001 წლის 15 იანვარს დამყარდა. ჩრდილოეთი კორეა თურქეთში სოფიაში მდებარე საელჩოთია წარმოდგენილი, ხოლო ჩრდილოეთ კორეის საელჩო სეულში მდებარეობს. 2019 წელს ორ ქვეყანას შორის ვაჭრობის მოცულობა უმნიშვნელო იყო.

სინგაპური

სინგაპურსა და ჩრდილოეთ კორეას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1975 წლის 8 ნოემბერს დამყარდა. ჩრდილოეთ კორეის საელჩო სინგაპურში მდებარეობს, ხოლო სინგაპურს არარეიზდენტი ელჩი ჰყავს პეკინში. 

ამჟამად სინგაპურსა და ჩრდილოეთ კორეას შორის ურთიერთობები ოფიციალურ დონეზე არ არის აქტიური. სინგაპურმა ჩრდილოეთ კორეასთან სავაჭრო ურთიერთობები 2017 წლის ნოემბრიდან შეწყვიტა.

2016 წლამდე ჩრდილოეთ კორეელებს სინგაპურში უვიზოდ ჩასვლა შეეძლოთ, თუმცა ახალი კონის მიხედვით ჩრდილოეთ კორეელებს სინგაპურში ჩასასვლელად ვიზა სჭირდებათ. სინგაპურის მოქალაქეებსაც ჩრდილოეთ კორეის მთავრობისგან ავტორიზაციის შემდეგ ვიზის მიღება სჭირდებათ.

კამბოჯა

კამბოჯასა და ჩრდილოეთ კორეას შორის ურთიერთობები 1964 წლის 28 დეკემბერს დამყარდა. ჩრდილოეთ კორეის საელჩო პნომპენში მდებარეობს, ხოლო კამბოჯის საელჩო ― ფხენიანში.

სირია

სირიასა და ჩრდილოეთ კორეას ძალიან ახლო ურთიერთობები აქვთ 1960-იანი წლებიდან, როდესაც ჩრდილოეთ კორეამ სირიას ისრაელის წინააღმდეგ საბრძოლველად სამხედრო მხარდაჭრა აღმოუჩინა. ჩრდილოეთ კორეის საელჩო დამასკოში, ხოლო სირიის საელჩო ფხენიანში მდებარეობს.

ჩრდილოეთ კორეამ საკუთარი იონბენის რეაქტორის მსგავსი ბირთვული რეაქტორი ააგო სირიაში, რომელსაც ჩრდილოეთ კორეის წარმომადგენლები რეგულარულად სტუმრობდნენ. სირიის რეაქტორი 2007 წელს ისრაელის საჰაერო თავდასხმის შედეგად განადგურდა.  

მონღოლეთი

მონღოლეთსა და ჩრდილოეთ კორეას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1948 წლის 15 ოქტომბერს დამყარდა. მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკა მეორე სახელმწიფო (საბჭოთა კავშირის შემდეგ) იყო, რომელმაც ჩრდილოეთ კორეა აღიარა. კორეის ომის დროს მონღოლეთი ჩრდილოეთ კორეას ეხმარებოდა, თუმცა ომში პირდაპირ არ ჩართულა. 

სსრკ-ჩინეთის განხეთქილების შემდეგ მონღოლეთმა საბჭოთა კავშირის მხარე დაიკავა, ხოლო ჩრდილოეთ კორეა მეტწილად ჩინეთისკენ იხრებოდა, რამაც ორ ქვეყანას შორის თანამშრომლობაზე დიდი გავლენა იქონია. 1980-იან წლებში საბჭოთა კავშირსა და ჩინეთს შორის ურთიერთობების გაუმჯობესების შემდეგ, 1986 წელს მონღოლეთსა და ჩრდილოეთ კორეას შორის მეგობრობისა და თანამშრომლობის პირველი ხელშეკრულება დაიდო. 

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ მონღოლეთსა და ჩრდილოეთ კორეას შორის ურთიერთობები კვლავ დაიძაბა. 1995 წელს სახელმწიფოებმა მეგობრობისა და თანამშრომლობის ხელშეკრულება გააუქმეს, ხოლო 1999 წელს ჩრდილოეთ კორეამ ულან-ბატორში მდებარე საელჩო დახურა მას შემდეგ, რაც მონღოლეთში ოფიციალური ვიზიტით სამხრეთ კორეის პრეზიდენტი კიმ დე ჯუნი მიიღეს.

ლიტერატურა

დამატებითი საკითხავი

რესურსები ინტერნეტში
Official website  of the Ministry of Foreign Affairs of North Korea
North Korea in the World
North Korea International Documentation Project 
North Korean Provocative Actions, 1950 – 2007 Congressional Research Service.

სქოლიო

კატეგორია:ჩრდილოეთ კორეის საგარეო ურთიერთობები