სამოთხე (გურნას რომანი)

სამოთხე — ტანზანიაში დაბადებული ბრიტანელი ნობელიანტი ავტორის, აბდულრაზაკ გურნას, ისტორიული რომანი, პირველად გამოქვეყნდა ლონდონში 1994 წელს. წარდგენილი იყო ბუკერისა და უაითბრედის პრემიებზე."A Note on the Author." In Desertion, by Abdulrazak Gurnah, 263. London: Bloomsbury, 2006.

სიუჟეტი

რომანის პროტაგონისტი თორმეტი წლის ბიჭი იუსუფია, რომელიც მეოცე საუკუნის გარიჟრაჟზე ტარზანიის გამოგონილ ქალაქ კავაში დაიბადა. მის მამას, სასტუმროს მეპატრონეს, შეძლებული და გავლენიანი არაბი ვაჭრის, სახელად აზიზის, ვალი მართებდა. იგი ვაჭარს ვალების სანაცვლოდ თავის ვაჟს გადასცემს. იუსუფი ჯერ აზიზის მაღაზიაში მუშაობს, შემდეგ სავაჭრო ქარავანთან ერთად ტბა ტანგანიკას დასავლეთით მდებარე მიწებზე მოგზაურობს.. აქ იუსუფი შეეჯახება აფრიკას, სადაც სასტიკი ტომობრივი ომები მიმდინარეობს, ხალხი ცრურწმენებით ცხოვრობს, გავრცელებულია უამრავი დაავადება და ბავშვთა მონური შრომა ჩვეულებრივ მოვლენად ითვლება. იუსუფს უყვარდება ამინა, ახალგაზრდა ქალი, რომელიც ბევრად უფროს აზიზზე ძალით გაათხოვეს. ქარავანის აღმოსავლეთ აფრიკაში დაბრუნებისას პირველი მსოფლიო ომი იწყება. ტარზანიაში გერმანელები დომინირებენ, რომლებიც ადგილობრივ მამაკაცებს ჯარისკაცებად იწვევენ. რომანის დასასრულს იუსუფი გერმანელთა არმიას უერთდება.

ლიტერატურული გენეალოგია
წყვდიადის გული
იაჰან იაკობსი „სამოთხეს“ ჯოზეფ კონრადის 1902 წლის რომანის „წყვდიადის გულის“ საპასუხო ნაშრომად მიიჩმევს. მისი აზრით, აზიზის კონგოსკენ მოგზაურობის აღწერით გურნა გამოწვევის წინაშე აყენებს XX საუკუნის დასაწყისის პერიოდის აფრიკის ევროპულ ხედვას, რომელიც დღემდე დომინირებს პოპულარულ საზოგადოებრივ ცნობიერებაში. აღნიშნულ მოსაზრებას ცალსახად უარყოფს ჯეიმზ ჰოდეპი, რომელიც იაკობსის მიდგომას „ევროცენტრიკულს“ უწოდებს და მას რომანის „არაევროპული გავლენების ყურადღების მიღმა დატოვებაში“ ადანაშაულებს.

ადრეული სუაჰილური პროზა
რომანის ერთ-ერთ სცენაში  იუსუფი მნახველთა ჯგუფს ემსახურება და საღამოს მათ ამბებს ისმენს. ერთ-ერთი სტუმარი იხსენებს თავისი ბიძის მოგზაურობას სანქტ-პეტერბურგში, „რუსების ქვეყანაში“, სადაც „მზე შუაღამემდე არ ჩადიოდა“ და ხალხი „განუვითარებელი იყო“. ესაა პირდაპირი მინიშნება სალიმ ბინ აბაკარის სამოგზაურო მემუარზე „ჩემი მოგზაურობა რუსეთსა და ციმბირში“, რომელიც XIX საუკუნის მიწურულს დაიწერა.

გამოხმაურება
რომანმა დადებითი გამოხმაურება მოიპოვა. ანიტა მეისონმა The Independent-იდან იგი დაახასიათა, როგორც „მრავალშრიანი, ძალადობრივი, მშვენიერი და უცნაური“.

2022 წელს „სამოთხე“ შევიდა თანამეგობრობის წევრი ავტორების 70 წიგნის სიაში Big Jubilee Read, რომელიც დედოფალ ელისაბედ II-ის ტახტზე ასვლის სამოცდამეათე წლის იუბილეს აღსანიშნავად შეირჩა.

სქოლიო

კატეგორია:1994 წლის რომანები