Amanita ceciliae

Amanita ceciliae — სოკოს სახეობა ამანიტასებრთა ოჯახისა, რომელიც გავრცელებულია ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში, აგრეთვე დაფიქსირებულია აზიის რამდენიმე ქვეყანაში.

პირობითად საჭმელ სოკოდ ითვლება. საკვებად გამოიყენება თერმულად დამუშავების შემდეგ, ახალი. იზრდება ფართოფოთლოვან და წიწვოვან ტყეებში ერთეულებად ან ჯგუფებად, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერეს ბრიტანელმა მიკოლოგებმა  მაილზ ჯოზეფ ბერკლიმ და კრისტოფერ ედმუნდ ბრუმმა 1854 წელს როგორც Agaricus ceciliae.M. J. Berkeley & C. E. Broome: „Notices of British fungi”, în: „Annals and Magazine of Natural History”, vol. 13, 1854, p. 396 სოკოს სახელი ეწოდა ჯოზეფ ბერკლის მეუღლის, სისილია ბერკლის პატივსაცემად. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა გერმანელმა მიკოლოგმა კორნელის ბასმა 1984 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:






 აღწერა 
ქუდის — დიამეტრი — 8-20 სმ, თავიდან ზარისებრი ან ნახევრად მომრგვალო, შემდგომში ბრტყლად ამოზნექილი, ბორცვაკით ცენტრში, კიდეები ამობურცულზოლიანი. მურა წითელ-ყავისფრამდე, ცენტრში უფრო მუქი.

რბილობი — ქუდის ცენტრში სქელხორციანი, კიდეებისკენ თხელი, თეთრი, გაჭრისას ფერს არ იცვლის, განსაკუთრებული სუნის გარეშე და მოტკბო გემოთი.

ფეხის სიგრძე — 10-20 სმ, სისქე — 2-3,5 სმ, ცილინდრული, ძირისკენ ოდნავ გაფართოებული, მოგვიანებით ნაღრუვალი. ზედაპირი მონაცრისფრო, დაფარულია ნაცრისფერი ქერცლებით.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, თავისუფალი, ხშირი, თეთრი, ამობურცულზოლიანი კიდეებით. ასაკთან ერთად მურა ფერს იღებს.

საბურველის ნარჩენები: ახასიათებს ნათლად გამოხატული ნაცრისფერი, ტომრისებრი ვოლვა; საყელოს გარეშე. ქუდზე აქვს ნარჩენები, სქელი ნაცრისფერი მეჭეჭებიანი ფიფქების სახით, რომელიც დროთა განმავლობაში შავდება. ზოგჯერ ფიფქები სწრაფად ქვრება.

სპორების ფხვნილი — თეთრი. სპორები — 11,5-14 მკმ, მომრგვალო, გლუვი. ბაზიდიუმი — ოთხსპორიანი, 65-85×5-20 მკმ, გურზისებრი, თხელკედლიანი, ფირფიტების ტრამა ბილატერალური.

 ეკოლოგია და გავრცელება 
იზრდება ფართოფოთლოვან და წიწვოვან ტყეებში ერთეულებად ან ჯგუფებად. ევროპაში ფართოდ გავრცელებული სახეობაა, თუმცა იშვიათად გვხვდება. 
Courtecuisse, Régis; Duhem, Bernard (1995). Mushrooms & Toadstools of Britain And Europe. London: Harper Collins. pp. 272–3. ISBN 0-00-220025-2. მიკორიზას ქმნის რცხილასთან, მუხასთან, წიფელთან, არყთან, ფიჭვთან, სოჭთან, ნაძვთან და კედართან. უპირატესობას ანიჭებს ნეიტრალურ ან კირიან ნიადაგს.Fraiture, A. (1993). Les Amanitopsis d'Europe (in French). Jardin Botanique Nationale de Belgique. pp. 41–4. ISBN 90-72619-09-9. ISSN 0775-9592. OCLC 29368524.

ჩრდილოეთ ამერიკაში გვხვდება აშშ-სა და მექსიკაში.Villanueva-Jimenez, Emmanuel; Villegas-Rios, Margarita; Cifuentes-Blanco, Joaquin; León–Avendaño, Hugo (2006). "Diversidad del género Amanita en dos áreas con diferente condición silvícola en Ixtlán de Juárez, Oaxaca, México". Revista Mexicana de Biodiversidad (in Spanish). 77 (1): 17–22. ISSN 1870-3453. სოკო აგრეთვე დაფიქსირებულია აზიაში, კერძოდ, იაპონიაში, ირანსა და აზად-ქაშმირში. ზოგიერთი მეცნიერი, ჩრდილოეთ ამერიკულ სახეობას დამოუკიდებელ სახეობად განიხილავს.

სეზონი — ივნისიდან ოქტომბრამდე.

 მსგავსი სახეობები 

კვებითი ღირებულება
პიროთითად საჭმელ სოკოდ ითვლება. საკვებად გამოიყენება ახალი, თერმულად დამუშავების შემდეგ. ნედლი სოკო შხამიანია, იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. ზოგიერთი სახელმძღვანელო ურჩევს მესოკოვეებს თავი შეიკავონ მისი ჭამისგან.

გალერეა

 ლიტერატურა 


 რესურსები ინტერნეტში 

სქოლიო

კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:ამანიტასებრნი