საინკუბაციო პერიოდი

საინკუბაციო პერიოდი (ასევე ცნობილი, როგორც ფარული პერიოდი ან შეყოვნების პერიოდი) — არის დრო მიკროორგანიზმით, ქიმიური ან მაიონებელი გამოსხივებით დაავადებასა და სიმპტომების პირველ გამოჩენას შორის.Lesson 1, Section 9: Natural History and Spectrum of Disease, Principles of Epidemiology in Public Health Practice, Third Edition, An Introduction to Applied Epidemiology and Biostatistics, Centers for Disease Control and Prevention, May 18, 2012 ტიპურ ინფექციურ დაავადებებში საინკუბაციო პერიოდი გამოწვეულია ინფექციური ორგანიზმის გამრავლებით, რათა მასპინძელში მიაღწიოს სიმპტომების გამოწვევ რაოდენობას.

ფარული ან შეყოვნებული პერიოდი შეიძლება იყოს სიმპტომიანი, ამიტომ ფარული პერიოდი განისაზღვრება ინფექციიდან ინფექციურობამდე. პერიოდიების ხანგძლივობა დამოკიდებულია დაავადებაზე. ისეთი დაავადება, როგორიცაა სტრეპტოკიკი, ადამიანის ყელში შესაძლოა სიმპტომების გარეშე არსებობდეს. დაავადებაზეა დამოკიდებული იქნება თუ არა ადამიანი გადამდები საინკუბაციო პერიოდისას.

შეყოვნების პერიოდისას ინფექცია სუბკლინიკურია. ვირუსულ ინფექციაში საინკუბაციო პერიოდისას ვირუსი მრავლდება. საპირისპიროდ, ვირუსული შეყოვნებისას (ვირუსის მიძინების ფორმა) ვირუსი არ მრავლდება. ამის მაგალითია HIV ინფექცია. HIV თავდაპირველად უსიმპტომოა და არ ავლენს შიდსის ნიშნებს, მიუხედავად იმისა, რომ HIV მრავლდება ლიმფურ სისტემაში და სწრაფად აგროვებს ვირუსულ მარაგს, HIV-ით დაავადებული ადამიანები ასეთ სტადიაში შესაძლოა ინფექციურები იყვნენ.

შინაგანი და გარეგანი საინკუბაციო პერიოდი
შინაგანი საინკუბაციო პერიოდი და გარეგანი საინკუბაციო პერიოდი გამოიყენება ვექტორ-ბორნის დაავადებებში. შინაგანი საინკუბაციო პერიოდი არის დრო, რომელიც მიკროორგანიზმს სჭირდება თავდაპირველ მასპინძელში სრული ჩამოყალიბებისათვის. გარეგანი საინკუბაციო პერიოდი არის დრო, რომელიც მიკროორგანიზმს სჭირდება შუამავალ მასპინძელში ჩამოსაყალიბებლად.

მაგალითისთვის, კოღოში მოხვედრის შემდეგ მალარიის პარაზიტი უნდა განვითარდეს, სანამ ადამიანისათვის ინფექციური გახდება. კოღოში განვითარების პერიოდი 10-დან 28 დღემდე გრძელდება, პარზიტის სახეობაზე და გარემოს ტემპერატურაზე დამოკიდებულებით. ეს არის პარაზიტის გარეგანი საინკუბაციო პერიოდი. თუ კოღო ვერ იცოცხლებს გარეგანი საინკუბაციო პერიოდის დასრულებამდე, მაშინ იგივე ვერ დააინფიცირებს ადამიანს, მაგრამ თუ კოღო წარმატებულად გაავრცელებს პარაზიტს კბენის მეშვეობით, პარაზიტი იწყებს განვითარების ახალ ფაზას. პარაზიტით ინფიცირებისა და მალარიის სიმპტომების გამოვლენას შორის პერიოდს ეწოდება შინაგანი საინკუბაციო პერიოდი.

ადამიანის დაავადების მაგალითები
 დაავადება  დან  მდე  პერიოდი ცელულიტი 0 1 დღეებიCellulitis, kidshealth.org. Accessed 2012-05-28. ჩუტყვავილა 9 21 დღეებ ქოლერა  0.5 4.5 დღეები ჩვეულებრივი გაციება 1 3 დღეებიCommon cold, The Mayo Clinic, mayoclinic.com. Accessed 2012-05-28. COVID-19 2 11.5/12.5/14 დღეები დენგე 3 14 დღეები ებოლა 1 21 (95%), 42 (98%)
 დღეებიAre the Ebola outbreaks in Nigeria and Senegal over?, World Health Organization, who.int. Accessed 2014-10-21. მეხუთე დაავადება 13 18 დღეები გაირდია 3 21 დღეები HIV 2 3 კვირეებიდან თვებამდე, ან უფრო მეტი ჯიყვოვანი ცხელება 28 42 დღეებიMacnair, Trisha, Glandular fever, BBC, bbc.co.uk. Accessed 2012-05-28. ინფლუენზა  1 3 დღეებიSeasonal Influenza (Flu), Centers for Disease Control and Prevention, cdc.gov. Accessed 2012-05-28. კურუს დაავადება 10.3 13.2 წლები კეთრი 1 20 ან მეტი წლები მარბურგის ვირუსული დაავადება 5 10 დღეებიQuestions and Answers About Marburg Hemorrhagic Fever , Centers for Disease Control and Prevention, cdc.gov. Accessed 2012-05-28. წითელა 9 12 დღეებიMeasles, American Osteopathic College of Dermatology, aocd.org. Accessed 2012-05-28. MERS 2 14 დღეები   მამფსი 14 18 დღეებიMumps Disease, Questions & Answers , vaccineinformation.org. Accessed 2012-05-28. ნოროვირუსი 1 2 დღეებიNorovirus, Centers for Disease Control and Prevention, cdc.gov. Accessed 2012-05-28. ასდღიანი ხველება 7 14 დღეებიPertussis, GPnotebook, gpnotebook.co.uk. Accessed 2012-05-28. პოლიო ვირუსი 7 14 დღეებიPolio, GPnotebook, gpnotebook.co.uk. Accessed 2012-05-28. ცოფი 1 3 თვები, მაგრამ მერყოებს 1 კვირაზე პატარა პერიოდიდან ერთ წელზე დიდ პერიოდამდე. ქვაინი მთის ლაქებიანი ცხელება 2 14 დღეებიRocky Mountain Spotted Fever , About.com. Accessed 2012-05-28. როსეოლა (მეექვსე დაავადება) 5 15 დღეები რუბელა (გერმანული წითელა) 14 21 დღეები სალმონელა 12 24საათები ქუნთრუშა 1 4 დღეები SARS 1 10 დღეებიWorld Health Organization (WHO), Severe acute respiratory syndrome, www.who.int. Accessed 2012-05-28. ყვავილა 7 17 დღეებიSmallpox Disease Overview , Centers for Disease Control and Prevention, cdc.gov. Accessed 2012-05-28. ტეტანუსი 7 21 დღეები ტუბერკულოზი 2 12 weeks  მუცლის ტიფი 7 21 დღეები

სქოლიო

კატეგორია:ინფექციური დაავადებები
კატეგორია:ეპიდემიოლოგია