არკადი ტერ-თადევოსიანი

არკადი ივანი ტერ-თადევოსიანი (; (დ. 22 მაისი, 1939, თბილისი, სსრკ - გ. 31 მარტი, 2021 წელი, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი გენერალ-მაიორი, პირველი მთიანი ყარაბაღის ომის დროს სომხური ძალების სამხედრო ლიდერი და სომხეთის თავდაცვის მინისტრის ყოფილი მოადგილე."Armenian general on OSCE MG co-chairs’ parity ." Tert. Retrieved May 18, 2012. ტერ-თადევოსიანი იყო 1992 წლის 8-9 მაისს ქალაქ შუშის აღების ოპერაციის მეთაური.Melkonian, Markar. My Brother's Road: An American's Fateful Journey to Armenia. New York: I. B. Tauris, 2005, pp. 219-220 

 ბიოგრაფია 
არკადი ტერ-თადევოსიანი დაიბადა თბილისში, საქართველოს სსრ. თბილისში საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ მან გადაწყვიტა ოფიცერი გამხდარიყო. ის სწავლობდა ბაქოს კომბინირებული შეიარაღების სარდლობის სკოლაში, შემდეგ კი ლენინგრადის მომსახურებისა და ტრანსპორტის სამხედრო აკადემიაში. ის მსახურობდა ავღანეთში, სადაც მიიღო მეტსახელი ,,მთის მელა". მან განაგრძო სამხედრო სამსახური საბჭოთა არმიაში ლენინაკანში (თანამედროვე გიუმრი), აღმოსავლეთ გერმანიაში, ჩეხოსლოვაკიაში, ბელორუსიასა და ერევანში. ის ასევე მუშაობდა სომხეთის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტის ლექტორად. საბჭოთა კავშირის დაშლისა და მთიან ყარაბაღში დაწყებული კონფლიქტის შედეგად, ტერ-თადევოსიანმა მონაწილეობა მიიღო 1990 წელს საბჭოთა აზერბაიჯანის საზღვრებთან მდებარე სომხური სოფლების დაცვის ორგანიზებაში. ის შეუერთდა სასუნცის რაზმს, რათა დაეცვა სოფლები აზერბაიჯანელი მებრძოლების მიერ განხორციელებული მუდმივი თავდასხმებისგან.

 მთიანი ყარაბაღის პირველი ომი 
ტერ-თადევოსიანი დაინიშნა სასწავლო კორპუსის თავდაცვის კომიტეტის უფროსად 1991 წელს. 1992 წელს იგი დასახელდა სტრატეგიული ქალაქ შუშის აღების ოპერაციის მეთაურად (სახელწოდებით ,,ოპერაცია ქორწილი მთებში"). ქალაქი აიღეს 1992 წლის 9 მაისს, ეს იყო პირველი მნიშვნელოვანი სამხედრო გამარჯვება სომხური ძალების მიერ ყარაბაღის პირველი ომის დროს. ტერ-თადევოსიანი სომხეთში ცნობილია როგორც ,,შუშის განთავისუფლების შემოქმედი".<refname="PanArmԿոմանդոս. Կենաց պայքար (Komandos: A Struggle for Survival) ." Panarmenian.net. November 2, 2010.</ref> მან მონაწილეობა მიიღო სომხეთის შეიარაღებული ძალების ფორმირებაში და დაეხმარა მას მნიშვნელოვანი გამოწვევების გადალახვაში, სანამ ის კარგად განვითარებული ინსტიტუტი გახდებოდა.<ref</ref> 1992 წლის 25 მაისს ტერ-თადევოსიანს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება მთიანი ყარაბაღის პირველი ომის დროს მიღწეული წარმატებებისთვის. მან ასევე მიიღო საბრძოლო ჯვრის ორდენი (1-ლი კლასი).

 შემდგომი სიცოცხლე და სიკვდილი 
2000 წლის მაისში ტერ-თადევოსიანმა დატოვა იერუსალიმის ვეტერანთა კავშირი და დააფუძნა განმათავისუფლებელი ომის ვეტერანთა ორგანიზაცია, თუმცა მან დატოვა იგი იმავე წლის ივლისში, გამოხატა პირადი წყენა მათთან დაკავშირებულ პირებთან დაკავშირებით.Ter-Saakyan, Karine. "Karabakh Veterans Split by Conflicting Loyalties." Institute for War & Peace Reporting. CRS No. 52, October 6, 2000. Retrieved July 16, 2008.  

მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ბაკო საჰაკიანმა მას 2009 წელს გადასცა ოქროს არწივის ორდენი და არჩახის გმირის წოდება შუშას აღების მე-17 წლისთავზე.NKR President decorates Arkady Ter-Tadevosyan with the Golden Eagle Order  Retrieved May 18, 2012. სამხედრო კარიერის შემდგომ წლებში ტერ-თადევოსიანი ხელმძღვანელობდა სომხეთის შეიარაღებულ ძალებში სპეციალისტების მომზადებას. 

იგი გარდაიცვალა ერევანში 2021 წლის 31 მარტს. სამძიმარი გამოთქვეს პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა, პრეზიდენტმა არმენ სარქსიანმა და ყოფილმა პრეზიდენტმა რობერტ ქოჩარიანმა. მეთაურის საზეიმო წირვა ჩატარდა 2 აპრილს კარენ დემირჩიანის კომპლექსში და ასევე გაიმართა რელიგიური ცერემონია 3 აპრილს ერევნის წმინდა იოანეს ტაძარში. ის დაკრძალეს დავითაშენის რაიონის საოჯახო სასაფლაოზე.

 მემკვიდრეობა 
2021 წლის 8 მაისს ტერ-თადევოსიანი სიკვდილის შემდეგ დასახელდა სომხეთის ეროვნულ გმირად. პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა ასევე დააჯილდოვა ტერ-თადევოსიანი სამშობლოს ორდენით, რომელიც მან გადასცა მის შვილს ჰაიკ ტერ-თადევოსიანს. ტერ-თადევოსიანისთვის დაგეგმილია სახლ-მუზეუმის გაკეთება.

 ლიტერატურა 

 "Tadevosyan, Arkady" entry in the Encyclopedia of Karabakh Liberation War: 1988-1994. Yerevan, 2004.

 რესურსები ინტერნეტში 
 ინტერვიუ არკადი ტერ-თადევოსიანსთან YouTube-ზე

 სქოლიო 

კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:დაბადებული 22 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 მარტი
კატეგორია:სომეხი სამხედრო მოღვაწეები