თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი

თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი () — სულთნაჰმედის მოედანზე მდებარე მუზეუმი, ფატიჰის რაიონი, სტამბოლი, თურქეთი. მუზეუმის ნაგებობა აშენდა 1524 წელს და ის პარგელი იბრაჰიმ-ფაშას ყოფილ სასახლეს წარმოადგენს, რომელიც სულეიმან I-ის მეორე დიდი ვეზირი იყო. მკველვართა ნაწილი ამ სულთანს სულეიმანის დის, ჰატიჯე სულთანის მეუღლედაც მიიჩნევს.

მუზეუმის კოლექცია მოიცავს: ისლამური კალიგრაფიის, კერამიკის მხატვრობის, სამლოცველო ფარდაგების ნამუშევრებს. მუზეუმშ ასევე მოწყობილია ეთნოგრაფიული ჩვენებები, თურქეთში გავრცელებულ სხვადასხვა კულტურებზე. ექსპონატთა შორის, ძირითადად, მომთაბარე ხალხების კულტურის ამსახველი ნამუშევრებია დაცული. ამ ჩვენებებზე წარმოდგენილია ოთახები და საცხოვრებლები სხვადასხვა პერიოდიდან და რეგიონიდან.

მუზეუმისთვის გამოყენებული ადგილი წარსულში სასახლის საცერემონიო დარბაზს წარმოადგენდა. მუზეუმში დაცულია 40 000-ზე მეტი ხელოვნების ნიმუში, რომლებიც მოიცავს ხალიჩებს, ხის ნამუშევრებსა და ქვაზე კვეთის ნიმუშებს.  თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი თურქეთში ერთ-ერთ უდიდესად მიიჩნევა. მუზეუმი მნიშნვნელოვან ადგილას მდებარეობს: მის მოპირდაპირედ არსებობს სულთან აჰმედის მეჩეთი (იგივე ცისფერი მეჩეთი). მისი არსებობის მრავალი წლის განმავლობაში, მუზეუმი არაერთხელ დასახელდა ისლამური ხელოვნების კერად. ეს დაწესებულება პირველია, რომელმაცთურქეთის ისლამური ხელოვნების ნიმუშები გააერთიანა. მუზეუმი დაარსების დღიდან ხშირად ქმნის და მონაწილეობას იღებს დროებით ეროვნულ და საერთაშორისო გამოფენებში. 1984 წელს, მუზეუმს გადაეცა სპეციალური ჟიურის ჯილდო ევროპული საბჭოს მიერ ორგანიზებულ წლის მუზეუმის ღონისძიებაზე. პრიზი მუზეუმს ევროპის საბჭომ და იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების კომისიამ ერთობლივად გადასცა ბავშვებში კულტურული მემკვიდრეობის გრძნობის გაღვივებაში შეტანილი წვლილისათვის.

ისტორია
1914 წელს, დაწესებულება ოფიციალურად გაიხსნა, როგორც „ისლამური ფონდის მუზეუმი“, რომელიც სულიმანიის კომპლექში იყო განთავსებული. სულეიმანის კომპლექსი XVI საუკუნეში აშენდა ცნობილი თურქი არქიტექტორის, სინანის მიერ. საბოლოოდ, მუზეუმს დაერქვა თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი (), მას შემდეგ, რაც თურქეთის რესპუბლიკა დაარსდა 1923 წელს. ოსმალეთის მუზეუმების გაჩენისთანავე თურქული ნაციონალიზმით გამსჭვალულმა თურქულმა საზოგადოებამ ხელოვნებაში დასავლური პრაქტიკების მიღება დაიწყო. 1983 წელს მუზეუმი იბრაჰიმ ფაშას სასახლეში გადაიტანეს. ახალ ნაგებობაში მკვეთრად შეიგრძნობოდა მე-16 საუკუნის ოსმალეთის იმპერიის სამოქალაქო არქიტექტურის ელემენტები. ისტორიული ქვის ნაგებობას რესტავრაცია ჩაუტარდა 1966 - 1983 წლებში. თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი თურქეთში მდებარე მუზეუმებს შორის ერთადერთი იყო, რომელიც ისლამური ხელოვნების ნიმუშებს მოიცავდა. ამ ქვის ნაგეობის ფუნქცია არსებობის განმავლობაში მრავალჯერ შეიცვალა: თავდაპირველად იყო ვეზირის სასახლე, შემდგომ ყაზარმები, საელჩოები, სარეგისტრაციო ოფისები, იანიჩარების ბანდის სახლი, სამკერვალოები და ციხე.

გამოფენები
2015 წლის იანვარში მუზემი სარემონტო სამუშაოების გამო დაიხურა და ხელმეორედ 2015 წლის აპრილში გაიხსნა, რა დროსაც მუზეუმში ახალი გამოფენები განთავსდა. კოლექციების ძირითად თემებს რელიგიური ხელოვნების ისტორია წარმოადგენდა ისმალეთის იმპერიიდან XX საუკუნის განმავლობაში. ანალოგიურად, თურქეთისა და ისლამური ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი მოიცავს ოსმალეთის იმპერიის დროინდელ ხელოვნების ნიმუშებს, რომელთა შორისაა: ისლამური კალიგრაფიის, კერამიკის მხატვრობის, სამლოცველო ფარდაგების ნიმუშები. დაწესებულებაში დამატებით წარმოდგენილია თურქეთში მცხოვრები მომთაბარე ტომების კულტურის ამსახველი არტეფაქტები. ეს გამოფენები დამატებით მოიცავს საცხოვრებელ ადგილებსა და ოთახებს, რომლებიც სხვადასხვა პერიოდისა და კულტურებისათვის იყო დამახასიათებელი.

 ამჟამინდელი გამოფენები 
მუზეუმი ამჟამად მოიცავს ისლამური სამყაროს ქვეყნებიდან მაღალუ ხარისხის ხალიჩების ნიმუშებს, ასევე 17 000-ზე მეტ ხელნაწერს (მათ შორისაა ყურანის 3 000-მდე ხელნაწერი), 250 000 ადრეული ყურანის ფრაგმენტებს ომეიადის მეჩეთიდან, დამასკო, სირია, ასევ ესხვა მნიშნველოვან საგანძურს. ხელოვნების ნიმუშების კოლექციაში წარმოდეგნილია ისლამური სამყაროს წევრი ქვეყნების ხელოვნების ნიმუშები, რომლებიც მუზეუმში ეთნოგრაფიულ განყოფილებას ჰქმნიან. გამოფენები სართულებსა და დარბაზებში თემების მიხედვით არიან გადანაწილებულნი. პირველ სართულზე წარმოდგენილია ტრადიციული თურქული ცხოვრების ნიმუშები, მეორე სართული კი მთლიანად ისლამურ ხელოვნებას ეძღვნება.

ჯილდოები
1984 წელს მუზეუმს გადაეცა ევროპის საბჭოსა და იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების კომისიის ერთობლივი ჯილდო „წლის საუკეთესო მუზეუმის“ ჟიურის სპეციალური ჯილდო იმ წვლილისათვის, რაც მუზეუმმა შეიტანა ბავშვებში ხელოვნების პოპულარიზაციაში.

გალერეა

რესურსები ინტერნეტში
მუზეუმის ფოტოები
აჰმეტ ერთუღის, თურქი ფოტოგრაფის ფოტოები ანატოლიური ხალიჩები: თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმის შედევრები, სტამბოლი  in 1999

სქოლიო

კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1914 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:სტამბოლის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით