აფხაზეთის ასსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭო

აფხაზეთის ასს რესპუბლიკის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭო — აფხაზეთის ასსრ-ის მეოთხე მოწვევის უმაღლესი წარმომადგენლობითი და საკანონმდებლო ორგანო 1955-1959 წლებში. 

ისტორია
1955-1959 წლების განმავლობაში სულ ჩატარდა აფხაზეთის ასსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს ხუთი სესია.

მმართველი რგოლი
აფხაზეთის ასსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს ხელმღვანელობა შემდგენაირად დაკომპლექტდა:
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე — სოკრატ იაკობის ძე არშბა;
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე — ;
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე — .

აფხაზეთის ასსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი შემდგენაირად დაკომპლექტდა:
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე — ანდრია მაქსიმეს ძე ჭოჭუა;
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილე — ბაგრატ გრიგოლის ძე შამბა;
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილე — ქსენია ნიკოლოზის ასული ჩიქოვანი;
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მდივანი — მუშნი ლავრენტის ძე ხაშბა;
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის წევრები: გიორგი ანდრიას ძე გეგეშიძე, დიმიტრი იოსების ძე გულია, ნადეჟდა იასონის ასული ჯახუა, სუმბატ იოსების ძე მარქარიანი, კლავდია პავლეს ასული მედვიგინა, გივი დარისპანის ძე ჭაჭია და ნიკოლოზ ბესარიონის ძე ჩხოტუაგაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №78 (4819), 20 აპრილი, 1955.

სესიები
I სესია
აფხაზეთის ასსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს I სესია მოწვეულ იქნა 1955 წლის 18-19 აპრილს სოხუმის დრამატული თეატრის შენობაში.

პირველი (18 აპრილს დილის) სხდომა გაიმართაგაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №77 (4818), 19 აპრილი, 1955.

მეორე (18 აპრილს საღამოს) სხდომა 6 საათზე დაიწყო. 

სიტყვა მოხსენებისათვისაფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლეს საბჭოს დეპუტატთა რწმუნებების შემოწმების შესახებ მიეცა სამანდატო კომისიის თავმჯდომარეს დეპუტატ ხ. ავიძბას.

დეპუტატ ხ. ბღაჟბას წინადადებით უმაღლესმა საბჭმ ერთხმად დაადგინა ცნოს ყველა დეპუტატის რწმუნება, ხოლო აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მუშაობა დამთავრებულად ჩათვალოს.

სამანდატო კომისიის მოხსენების შემდეგ დაიწყო განხილვა აფხაზეთის ასსრ-ის ფინანსთა მინისტრის დეპუტატ დ. ჯიჭონაიას მოხსენებისა და აფხაზეთის ასსრ-ის 1955 წლის ბიუჯეტისა და აფხაზეთის ასსრ-ის 1954 წლის ბიუჯეტის შესრულების შესახებ. კამათში გამოვიდნენ დეპუტატები: ტ. სოსელია, შ. გოგოხია, დ. ერქვანია, ნ. გერია, ნ. ტრაფში, ბ. ჯომიდავა, ს. მარქარიანი, ბ. შამბა, ბ. შინკუბა, ა. ღვინჯილია, ვ. კვარჭელია და სოხუმის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარე ნ. კემულარია.

სხდომაზე წაკითხულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის დეპუტატ ა. ლაბახუას განცხადება აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის სახელზე იმის შესახებ, რომ მთავრობა იხსნის რწმუნებებს.

უმაღლესმა საბჭომ ერთხმად მიიღო დადგენილება, რომლითაც მოიწონა აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს საქმიანობა და დაავალა ა. ლაბახუას წარუდგინოს უმაღლეს საბჭოს წინადადება აფხაზეთის ასსრ-ის მთავრობის შემადგენლობის შესახებ.

ამით დასრულდა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პირველი სესიის მეორე სხდომაგაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №78 (4819), 20 აპრილი, 1955.

მესამე (19 აპრილს დილის) სხდომა 11 საათზე დაიწყო. 

სხდომაზე გაგრძელდა განხილვა მოხსენებისა აფხაზეთის ასსრ-ის 1955 წლის ბიუჯეტისა და აფხაზეთის ასსრ-ის 1954 წლის ბიუჯეტის შესრულების შესახებ. კამათში გამოვიდნენ დეპუტატები: პ. ცანავა, ა. გრიგოლია, ლ. ხვიტია და ა. ლაბახუა. კამათის დამთავრების შემდეგ უმაღლესმა საბჭომ მოისმინა აფხაზეთის ასსრ-ის ფინანსთა მინისტრის დეპუტატ დ. ჯიჭონაიას საბოლოო სიტყვა.

დეპუტატ ბ. ჯომიდავას წინადადებით აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭო იღებს ბიუჯეტის დამტკიცების შემდეგ წესს: აფხაზეთის ასსრ-ის 1955 წლის ბიუჯეტს კენჭი ეყაროს შემოსავლისა და გასავლის ნაწილების მიხედვით, ხოლო კანონს აფხაზეთის ასსრ-ის ბიუჯეტის შესახებ კენჭი ეყაროს მთლიანად.

აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესმა საბჭომ ერთხმად დაამტკიცა აფხაზეთის ასსრ-ის 1955 წლის ბიუჯეტის და აფხაზეთის ასსრ-ის 1954 წლის ბიუჯეტის შესრულების შესახებ. ასევე ერთხმად დამტკიცდა „აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის 1955 წლის ბიუჯეტის კანონი“.

აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭო შეუდგა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი ბრძანებულებების დამტკიცებას. ამ საკითხზე მოხსენებით გამოვიდა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მდივანი დეპუტატი მ. ხაშბა.

აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესმა საბჭომ ერთხმად დაამტკიცა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის შემდეგ ბრძანებულებანი:

1954 წლის 23 დეკემბრის — აფხაზეთის ასსრ-ის მშრომელთა დეპუტატების სასოფლო და სადაბო საბჭოების არჩევნების საარჩევნო ნორმების შესახებ;
1954 წლის 23 დეკემბრის — აფხაზეთის ასსრ-ის სახელმწიფო დროშის შესახებ და შეიტანა ცვლილებები აფხაზეთის ასსრ-ის კოსტიტუციის 108 მუხლებში.

იმასთან დაკავშირებით, რომ ა. მარკელია გათავისუფლდა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლეს სასამართლოს თავმჯდომარეობის თანამდებობიდან, ხოლო კ. გაბლაია — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლეს სასამართლოს წევრის თანამდებობიდან, უმაღლესმა საბჭომ აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლეს სასამართლოს თავმჯდომარედ აირჩია მ. შამბა, ხოლო უმაღლესი სასამართლოს წევრად გ. მელიკოვი.

შემდეგ უმაღლესმა საბჭომ აირჩია აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლეს სასამართლოს სახალხო მსაჯულები 26 კაცის ოდენობით.

უმაღლესმა საბჭომ განიხილა საკითხი აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის შემადგენლობის შესახებ. დეპუტატ პ. გიგინეიშვილის წინადადებით არჩეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმს შემდეგი შემადგენლობით: თავმჯდომარე, თავმჯდომარის ორი მოადგილე, პრეზიდიუმის მდივანი და პრეზიდიუის 7 წევრი.

შემდეგ უმაღლესი საბჭო შეუდგა მთავრობის — აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს შედგენის საკითხის განხილვას. დეპუტატმა ა. ლაბახუამ აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დავალების შესაბამისად განსახილველად შემოიტანა წინადადება აფხაზეთის ასსრ-ის მთავრობის შემადგენლობის შესახებ, რომელიც მოწონებული იქნა სკპ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის მიერ.

უმაღლესმა საბჭომ ერთხმად დაამტკიცა აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა შემდეგი შემადგენლობა:
აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე — არქიპო მირონის ძე ლაბახუა;
აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილე — გიორგი ივანეს ძე ბერულავა;
აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე და  აფხაზეთის ასსრ-ის სახელმწიფო საგეგმო კომისიის თავმჯდომარე — ერასტი მაქსიმეს ძე აკშბა;
შინაგან საქმეთა მინისტრი — პლატონ გამაჟლოს ძე არშბა;
ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრი — შოთა დორიმენდონის ძე გოგოხია;
კომუნალური მეურნეობის მინისტრი — ნელი მიხეილის ასული ტრაპში;
კულტურის მინისტრი — ვლადიმერ ჯგონატის ძე კვარჭელია;
ადგილობრივი მრეწველობის მინისტრი — გობრონ ანდრონიკის ძე ჯოხთაბერიძე;
განათლების მინისტრი — ნიკოლოზ ერასტის ძე გერია;
სოფლის მეურნეობის მინისტრი — აკაკი ნესტორის ძე ღვინჯილია;
სოციალური უზრუნველყოფის მინისტრი — ილარიონ ყადირის ძე კაკალია;
ვაჭრობის მინისტრი — ნური რაჯაბის ძე აკაბა;
ფინანსთა მინისტრი — დავით მიხეილის ძე ჯიჭონაია;
იუსტიციის მინისტრი — მეჯით მუსტაფას ძე არგუნი;
აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოსთან არსებული სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარე — ოთარ ალექსანდრეს ძე ქავთარაძე.

ამით დაამთავრა მუშაობა აფხაზეთის ასსრ-ის მეოთხე მოწვევის პირველმა სესიამგაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №78 (4819), 20 აპრილი, 1955.

პრეზიდიუმის ბრძანებულებები

II სესია
აფხაზეთის ასსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს II სესია მოწვეულ იქნა 1956 წლის 6-7 თებერვალს სოხუმის დრამატული თეატრის შენობაში.

პრეზიდიუმის ბრძანებულებები

III სესია
აფხაზეთის ასსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს III სესია მოწვეულ იქნა 1957 წლის 8-9 აპრილს სოხუმის დრამატული თეატრის შენობაში.

პრეზიდიუმის ბრძანებულებები
1958 წლის 21 აპრილს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით, აფხაზეთის ასსრ-ის სოფლის მეურნეობის მინისტრობიდან განთავისუფლდა აკაკი ნესტორის ძე ღვინჯილია და დაინიშნა მაქსიმე სერგის ძე არჯენია. 

1958 წლის 21 აპრილს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით, აფხაზეთის ასსრ-ის განათლების მინისტრობიდან განთავისუფლდა ნიკოლოზ ერასტის ძე გერია და დაინიშნა გრიგოლ ივანეს ძე ჩუკბარი.

1958 წლის 21 აპრილს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი სასამართლოს წევრებად დაინიშნენ: შალვა კონსტანტინეს ძე გვასალია და გრიგოლ ნარიყის ძე ბუთბა.

1958 წლის 13 აგვისტოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი სასამართლოს წევრობიდან განთავისუფლდა ქსენია ბადრის ასული გაბლაია.

IV სესია
აფხაზეთის ასსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს IV სესია მოწვეულ იქნა 1958 წლის 24-25 იანვარს სოხუმის დრამატული თეატრის შენობაში.

პრეზიდიუმის ბრძანებულებები
1959 წლის 3 იანვრის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს ბრძანებულებით, უმაღლესის საბჭოს მეოთხე მოწვევის მეხუთე სესია დაინიშნა 1959 წლის 19 იანვარს.გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №3 (5769), 4 იანვარი, 1959

1959 წლის 5 იანვრის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს ბრძანებულებით, აფხაზეთის ასსრ-ის მშრომელთა დეპუტატების რაიონული, საქალაქო, სასოფლო და სადაბო საბჭოების არჩევნების დებულებაში შევიდა ნაწილობრივი ცვლილებები და დამატებები.

1959 წლის 6 იანვრის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს ბრძანებულებით, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დებულებაში შევიდა ნაწილობრივი ცვლილებები და დამატებები.
გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №6 (5772), 9 იანვარი, 1959

V სესია
აფხაზეთის ასსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს V სესია მოწვეულ იქნა 1959 წლის 19-20 იანვარს სოხუმის დრამატული თეატრის შენობაში.

პირველი (19 იანვარს დილის) სხდომა გაიმართა 11 საათზე.

აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესმა საბჭომ მიიღო სესიის შემდეგი დღის წესრიგი:
აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო მეურნეობის განვითარების 1959 წლის სახელმწიფო გეგმა;
აფხაზეთის ასსრ-ის 1959 წლის ბიუჯეტის და აფხაზეთის ასსრ-ის 1957 წლის ბიუჯეტის შესრულების შესახებ;
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებათა დამტკიცება.

აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო მეურნეობის განვითარების 1959 წლის სახელმწიფო გეგმის შესახებ სიტყვა მიეცა აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეს მ. ჩიქოვანს.

შემდეგ სესიამ მოისმინა აფხაზეთის ასსრ-ის ფინანსთა მინისტრის დეპუტატ დ. ჯიჭონაიას მოხსენება აფხაზეთის ასსრ-ის 1959 წლის ბიუჯეტის და აფხაზეთის ასსრ-ის 1957 წლის ბიუჯეტის შესრულების შესახებ, რომლის შემდეგ თანამოხსენებით გამოვიდა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს საბიუჯეტო კომისიის თავმჯდომარე დეპუტატი ვ. მარღანია.

უმაღლესმა საბჭომ დაიწყო აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო მეურნეობის განვითარების სახელმწიფო გეგმისა და ბიუჯეტის განხილვა. კამათში გამოვიდნენ დეპუტატები: პ. გიგინეიშვილი, გ. ჭაჭია, ხ. ტუფურია და სოხუმის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე ე. ამიჩბა, ასევე გუდაუთის მშრომელთა დეპუტატების რაისაბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე ვ. კობახია.

ამით დამთავრდა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პირველი სხდომაგაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №14 (5780), 20 იანვარი, 1959.

მეორე (19 იანვარს საღამოს) სხდომა გაიმართა 5 საათზე.

სხდომაზე გაგრძელდა აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო მეურნეობის განვითარების სახელმწიფო გეგმისა და ბიუჯეტის განხილვა. კამათში გამოვიდნენ: აფხაზეთის ასსრ-ის განათლების მინისტრი გ. ჩუკბარი, დეპუტატი შ. გოგოხია, გაგრის მშრომელთა დეპუტატების რაისაბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე ვ. მიხაილენკო, გულრიფშის მშრომელთა დეპუტატების რაისაბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე შ. ნაჭყებია, დეპუტატი ჩ. ქვაჩახია, აფხაზეთის ასსრ-ის სოფლის მეურნეობის მინისტრი მ. არჯენია, ტყვარჩელის მშრომელთა დეპუტატების რაისაბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე მ. ხვინგია, დეპუტატი შ. ენიკი, დეპუტატი დ. ერქვანია, დეპუტატი ე. აკშბა და დეპუტატი დ. აძინბა. 

ამით დამთავრდა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს მეორე სხდომაგაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №14 (5780), 20 იანვარი, 1959.

მესამე (20 იანვარს დილის) სხდომა გაიმართა 11 საათზე.

სესიაზე კამათი გაგრძელდა აფხაზეთის ასსრ-ის 1959 წლის ბიუჯეტის და აფხაზეთის ასსრ-ის 1957 წლის ბიუჯეტის შესრულების შესახებ. კამათში მონაწილეობდნენ: დეპუტატი ვ. კვარჭელია, დეპუტატი ვ. ჯინჯოლია და დეპუტატი ნ. სარსანია. ამით დამთავრდა კამათი აღნიშნული საკითხის გამო. საბოლოო სიტყვით გამოვიდა აფხაზეთის ასსრ-ის ფინანსთა მინისტრი დ. ჯიჭონაია.

სესიამ ერთხმად დაამტკიცა კანონი აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო მეურნეობის განვითარების 1959 წლის სახელმწიფო გეგმის შესახებ.

დეპუტატი დ. მარღანია წინადადებით შემოვიდა მიეღოთ კანონი აფხაზეთის ასსრ-ის 1959 წლის ბიუჯეტის შესახებ, აგრეთვე — დადგენილება აფხაზეთის ასსრ-ის 1957 წლის ბიუჯეტის შესრულების შესახებ. სესიამ ერთხმად მიიღო აღნიშნული წინადადება.

სესია შეუდგა დღის წესრიგის მესამე საკითხის განხილვას — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებათა დამტკიცებას. ამ საკითხზე მოხსენება გააკეთა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მდივანმა დეპუტატმა მ. არგუნმა. სესიამ ერთსულოვნად დაამტკიცა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებები.

აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარემ ს. არშბამ სესიის დღის წესრიგი ამოწურულად გამოაცხადა.

ამით დაამთავრა მუშაობა აფხაზეთის ასსრ-ის მეოთხე მოწვევის მეხუთე სესიამგაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №15 (5781), 21 იანვარი, 1959.

პრეზიდიუმის ბრძანებულებები
1959 წლის 20 იანვრის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით 1959 წლის 15 მარტს დაინიშნა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საჭოსა და აფხაზეთის ასსრ-ის მშრომელთა დეპუტატთა ადგილობრივი საბჭოების არჩევნები.გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №15 (5781), 21 იანვარი, 1959

ლიტერატურა
Заседания Верховного Совета Абхазской АССР, первая сессия четвертого созыва, 18-19 апр. 1955 г.: Стеногр. отчет. - Сухуми: 1955. 
Заседания Верховного Совета Абхазской АССР, вторая сессия четвертого созыва, 6-7 февр. 1956 г.: Стеногр. отчет. - Сухуми: 1956.
Заседания Верховного Совета Абхазской АССР, третья сессия четвертого созыва, 8-9 апр. 1957 г.: Стеногр. отчет. - Сухуми: 1957.
Заседания Верховного Совета Абхазской АССР, четвертая сессия четвертого созыва, 24-25 янв. 1958 г.: Стеногр. отчет. - Сухуми: 1958.
Заседания Верховного Совета Абхазской АССР, пятая сессия четвертого созыва, 19-20 янв. 1959 г.: Стеногр. отчет. - Сухуми: 1959.
აფხაზეთის ასსრ მეოთხე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს სხდომები : მესამე სესია 1957 წლის 8-9 აპრილი, სტენოგრაფიული ანგარიში. - სოხუმი : აფხაზეთის ასსრ უმაღ. საბჭ. გა-მა, 1957 (აფსნი ყაფშის სტ.).
აფხაზეთის ასსრ მეოთხე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს სხდომები (მეოთხე სესია), 1958 წლის 24-25 იანვარი : სტენოგრ. ანგარიში. - სოხუმი, 1958 (საქმთავარგამ-ბის სტ.).
აფხაზეთის ასსრ მეოთხე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს სხდომები (მეხუთე სესია), 1959 წლის 19-20 იანვ.) : სტენოგრაფიული ანგარიში. - სოხუმი : აფხაზეთის ასსრ უმაღლ. საბჭ. გამოც., 1959 (საქმთავარპოლიგრაფგამომც. სტ. ქ. სოხუმში).

სქოლიო