Chlorophyllum molybdites

Chlorophyllum molybdites — სოკოს სახეობა ქლოროფილუმის გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ამერიკას, ევროპას, აზიას, აფრიკასა და ავსტრალიას.

შხამიანი სოკოა. სიმპტომები მიმდინარეობს მძიმედ. იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას, ღებინებასა და დიარეას. იზრდება ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად ტყის პირებში, ველობებზე, ბაღებში, პარკებში, მინდვრებზე და საძოვრებზე. ვიზუალურად ჰგავს წეროსწვივას გვარის რამდენიმე წარმომადგენელს.

სოკო პირველად აღწერა ამერიკელმა ბოტანიკოსმა გეორგ მეიმ 1818 წელს როგორც Agaricus molybdites. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა ინგლისელმა მიკოლოგმა ჯორჯ მესიმ 1898 წელს.

 აღწერა 
ქუდის დიამეტრი — 7-30 სმ, ნორჩობაში სფეროსებრია, შემდგომში ზარისებრი ან თითქმის ბრტყელი, ხშირად ფართო ბორცვაკით ცენტრში. მშრალია, თეთრი ფერის, დაფარულია ვარდისფერ-ყავისფერი ან ყავისფერი, თავიდან მსხვილი, შემდგომში ქერცლისებრი საბურველის ნარჩენებით. ცენტრში ხშირად ყავისფერია.

რბილობი — ფაფუკი, თეთრი ფერის, ჰაერზე ფერს არ იცვლის, იშვიათად იღებს მოწითალო ელფერს, განსაკუთრებული სუნისა და გემოს გარეშე.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები თავისუფალი, თეთრადაა შეფერილი, ასაკთან ერთად იღებს ზეთისხილისფერ-მწვანე ან ნაცრისფერ-მწვანე ფერს, დაზიანებისას ყვითლდება ან ყავისფერდება.

ფეხის სიგრძე — 5-30 სმ,Davis, R. Michael; Sommer, Robert; Menge, John A. (2012). Field Guide to Mushrooms of Western North America. Berkeley: University of California Press. p. 85. ISBN 978-0-520-95360-4. OCLC 797915861. სისქე — 1-3 სმ, თითქმის ერთიანი ან ზევითკენ შევიწროებული, გლუვი, თეთრი ფერის, დაზიანებისას ყავისფერდება. საყელო განთავსებულია ფეხის ზედა მხარეს, რომელიც ხშირად მოძრავია ფეხის მიმართ, თეთრია, ასაკთან ერთად ყავისფერდება.

სპორების ფხვნილი —
მწვანე ან ნაცრისფერ-მწვანე. სპორები — 9-13×6-9 მკმ, კვერცხისებრი ან ელიფსისებური.

 გავრცელება და ეკოლოგია 
საპროტროფია. იზრდება ერთეულებად, ან მცირე ჯგუფებად ტყის პირებში, ველობებზე, ბაღებში, პარკებში, მინდვრებზე და საძოვრებზე. ხშირად ქმნის „ქაჯის წრეს“.

გავრცელების არეალი მოიცავს ამერიკას, ევროპას, აზიას, აფრიკასა და ავსტრალიას.Else C. Vellinga: Chlorophyllum and Macrolepiota (Agaricaceae) in Australia. In: Australian Systematic Botany. Band 16, 2003, S. 361–370 (nature.berkeley.edu [PDF; 299 kB]).

სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

შხამიანობა
ჩრდილოეთ ამერიკაში, Chlorophyllum molybdites ყველაზე ხშირად მოხმარებადი შხამიანი სოკოა,Beug, Michael W. An Overview of Mushroom Poisonings in North America.  The Mycophile, vol. 45(2):4-5, March/April 2004 რაც გამოწვეულია წეროსწვივას გვარის სოკოებთან მსგავსებით.

მისი სიმპტომები ძირითადად მოიცავს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას, ღებინებასა და დიარეას.Levitan, D., J. I. Macy and J. Weissman (1981), Mechanism of gastrointestinal hemorrhage in a case of mushroom poisoning by Chlorophyllum molybdites. Toxicon 19, 179-180.   სიმპტომები იწყება სოკოს მიღებიდან 1-3 საათის შემდეგ.Benjamin, Denis R. (1995). "Gastrointestinal syndrome". Mushrooms: poisons and panaceas — a handbook for naturalists, mycologists and physicians. New York: WH Freeman and Company.s. 351–377. ​ISBN 0-7167-2600-9 სიმპტომები მიმდინარეობს მძიმედ,André August Remi de Meijer, Maria Angela Lopes de Almeida Amazonas, Giselia Burigo Guimarães Rubio et Rafael Martinez Curial, « Incidences of poisonings due to Chlorophyllum molybdites in the state of Paraná, Brazil », Brazilian Archives of Biology and Technology, vol. 50, no 3,‎ mai 2007, p. 479–488 (ISSN 1516-8913, DOI 10.1590/S1516-89132007000300014, lire en ligne [archive], consulté le 30 janvier 2020) განსაკუთრებით ბავშვებში, მიუხედავად ამისა, მისგან გარდაცვალების არცერთი ფაქტი არაა დაფიქსირებული.

ზოგიერთი ადამიანის შემთხვევაში, მოწამვლის სიმპტომები არ ვლინდება.

მსგავსი სახეობები
საკვები

შხამიანი

 სამეცნიერო სინონიმები 




















გალერეა

 ლიტერატურა 


რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:შხამიანი სოკოები