Coprinopsis picacea

Coprinopsis picacea — სოკოს სახეობა ფსათირელასებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, ჩრდილოეთ ამერიკას, აფრიკას, ავსტრალიასა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიას. 

არასაჭმელი სოკოა. იზრდება ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად ფოთლოვან ტყეებში, ხშირად წიფლნარში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე. მისი ნაყოფსხეული წააგავს პირობითად საჭმელ სახეობას, სილიოს ().

სოკო პირველად აღწერა ფრანგმა მიკოლოგმა პიერ ბიულიარმა 1785 წელს როგორც Agaricus picaceus.Bulliard JBF. (1785). Herbier de la France [Guide to the Herbs of France] (ფრანგული). 5. pp. 192–240. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიენიჭა 2001 წელს. 

სამეცნიერო სინონიმები:


 Coprinus picaceus var. ebulbosus Peck 1891
Coprinus picaceus (Bull.) Gray 1821 var. picaceus

 აღწერა 
ქუდის დიამეტრი — 6-10, წაგრძელებულ-კვერცხისებრი, შემდგომში ზარისებრი. ნორჩობაში ქუდის ზედაპირი დაფარულია თეთრი ფერის ქეჩისებრი საბურველით.  

რბილობი — თეთრი ან ღია ფერის, ქუდის კანავეშ თხელია, ყავისფერი, ფეხში ბოჭკოვანია და მყიფე, ფისის არასასიამოვნო სუნით.

ფეხის სიგრძე — 1-20 სმ, სისქე — 1-2 სმ  იმ შემთხვევაში, თუ სოკო იზრდება ფოთლოვანი ნაყარის სქელი ფენიდან, მისი ფეხის სიგრძემ შეიძლება 25—30 სმ-მდეც კი მიაღწიოს. ფეხის ფორმა ცილინდრულია, ჩვეულებრივ სწორი, ფუყე, ზევით შევიწროებული და ძირისკენ გასქელებული, ზედაპირი თეთრი, თხელი ხაოიანი ნაფიფქით, საყელოს გარეშე.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები თავისუფალი, თავდაპირველად თეთრი ან მოვარდისფრო, ძალიან ხშირი, სისქით 1 სმ-მდე, ასაკთან ერთად შავდება და იდღაბნება (აუტოლიზმი).

სპორების ფხვნილი — თითქმის შავი, სპორები — ელიფსისებური, 16×11,5×9,5 მკმ.

 ეკოლოგია და გავრცელება 
საპროტროფია, იზრდება ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად (ზოგჯერ მასიურად) ფოთლოვან ტყეებში, ხშირად წიფლნარში, იშვიათად მუხნარსა და რცხილნარში,Władysław Wojewoda, Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ​ISBN 83-89648-09-1 მდიდარ, კარგად გაფხვიერებულ ნიადაგზე ან დამპალ მერქანზე. უპირატესობას ანიჭებს კირიან ნიადაგს და ჩრდილიან, თუმცა მშრალ ადგილებს.

გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, ჩრდილოეთ ამერიკას, ავსტრალიას,  აფრიკასა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიას. სოკო შეყვანილია პოლონეთის გადაშენების პირას მყოფი სახეობების ნუსხაში. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków:W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, ​ISBN 83-89648-38-5

სეზონი — აგვისტოდან ნოემბრამდე.Bruno Cetto: „Der große Pilzführer”, vol. 2, Editura BLV Verlagsgesellschaft, München, Berna, Viena 1980, p. 58-59, ISBN 3-405-12081-0Rose Marie și Sabine Maria Dähncke: „700 Pilze in Farbfotos”, Editura AT Verlag, Aarau - Stuttgart 1979 și 1980, p. 326, ISBN 3-85502-0450Jean-Louis Lamaison & Jean-Marie Polese: „Der große Pilzatlas“, Editura Tandem Verlag GmbH, Potsdam 2012, p. 159, ISBN 978-3-8427-0483-1

 მსგავსი სახეობები
პირობითად საჭმელი
 Coprinus comatus — ნორჩობაში ზოგჯერ ერთმანეთს ჰგვანან, თუმცა ჩვეულებრივ მათი ერთმანეთში არევა რთულია.

არასაჭმელი
 Coprinopsis cinerea — ზომით პატარაა, იზრდება ნაკელზე. ქუდის ფერი ნაცრისფერ-შავი, თეთრი ქერცლებით.

გალერეა

 ლიტერატურა 
Грибы: Справочник / Пер. с итал. Ф. Двин. — М.: „Астрель“, „АСТ“, 2001. — С. 195. — ISBN 5-17-009961-4.
Грюнерт Г. Грибы / пер. с нем. — М.: „Астрель“, „АСТ“, 2001. — С. 132. — (Путеводитель по природе). — ISBN 5-17-006175-7.
Лессо Т. Грибы, определитель / пер. с англ. Л. В. Гарибовой, С. Н. Лекомцевой. — М.: „Астрель“, „АСТ“, 2003. — С. 175. — ISBN 5-17-020333-0.
Хардинг П. Грибы / Перевод с англ. Д. С. Щигеля. — М.: „Астрель“, „АСТ“, 2002. — С. 140. — ISBN 5-17-011765-5

 სქოლიო 

 რესურსები ინტერნეტში 




კატეგორია:არასაჭმელი სოკოები
კატეგორია:ფსათირელასებრნი