ქალაქის ქამა

ქალაქის ქამა, ან ორსაყელოიანი ქამა () — სოკოს სახეობა ქამასოკოს გვარისა, რომელიც გავრცელებულია თითქმის მთელ მსოფლიოში.

კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. იზრდება ტყეებში, პარკებში, ბაღებში, ხშირად ქალაქის ქუჩებში, ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად, გაზაფხულის ბოლოდან გვიან შემოდგომამდე. ზოგიერთ ქვეყანაში მისდევენ მის ხელოვნურად მოშენებას.

სოკო პირველად აღწერა ფრანგმა მიკოლოგმა ლუსიენ კელემ 1884 წელს როგორც Psalliota bitorquis. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა იატალიელმა მიკოლოგმა პიერ ანდრეა საკარდომ 1887 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:




და სხვ.

 აღწერა 
ქუდის დიამეტრი 3-15 სმ-მდე აღწევს, თავდაპირველად ნახევარსფეროსებრია, შემდეგ მრგვლად ამობურცული, შეკეცილი კიდეებით, სადა, სქელხორციანი, თეთრი ან მოჭუჭყისფრო-თეთრი, ზოგჯერ ზედაპირზე ახასიათებს ოდნავ შესამჩნევი ჟანგმიწისფერი ლაქები.

ჰიმენოფორი — ფირფიტოვანი, ფირფიტები ხშირი, ვარდისფერი, შემდეგ — მოყავისფრო-შოკოლადისფერი.

ფეხის სიგრძე 3—10 სმ-მდე აღწევს, სისქე — 2-4 სმ, ცილინდრული, ზედაპირი გლუვი, ზოგჯერ ძირში გასქელებული, თეთრი, ახასიათებს ორშრიანი საყელო. ზედა საყელო ყალიბდება კერძო საბურველის ნარჩენებით, ხოლო ქვედა საყელო — საერთო საბურველის ნარჩენებით.

რბილობი — თეთრი, გადატეხვისას ჯერ ვარდისფერდება, შემდეგ მუქდება, ნუშის სასიამოვნო სუნითა და თხილის გემოთი.Marek Snowarski: Grzyby. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-776-4.

სპორები — მურა, ელიფსისებური, გლუვი, 5-7X3,5-5 მკმ. ბაზიდიუმი — 20–25 x 6,5–8,5 მკმ, როგორც წესი ოთხსპორიანი, ან — ორსპორიანი.

 გავრცელება 
ფართოდაა გავრცელებული სამხრეთ და ჩრდილოეთ ამერიკაში, აზიასა და ევროპაში.

საპროტროფია. იზრდება ორგანულად მდიდარ ნიადაგზე ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად, ტყეებში, პარკებში, ბაღებში, ხშირად ქალაქის ქუჩებში, შეუძლია ასფალტის ზედაპირის ამოტეხვაც კი.

სეზონი — გაზაფხულის ბოლოდან გვიან შემოდგომამდე.Giacomo Bresadola: „Iconographia Mycologica, vol. XVII, Editura Società Botanica Italiana, Milano 1931, p. + tab. 825Bruno Cetto: „Der große Pilzführer”, vol. 1, ed. a 5-a, Editura BLV Verlagsgesellschaft, München, Berna, Viena 1979, p. 180-181, ISBN 3-405-12116-7

მსგავსი სახეობები

კვებითი ღირებულება
კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. გამოიყენება ახალი, მოხარშული, შემწვარი, გაყინული. განსაკუთრებით გემრიელია გამხმარი. ხმარობენ ხორციან სოუზებშიც.Luce Höllthaler: „Pilzdelikatessen”, Editura Wilhelm Heyne Verlag, München 1982, p. 112-113, ISBN 3-453-40334-7

ველურ ბუნებაში მოკრეფილი ქალაქის ქამა, ხშირ შემთხვევაში, ქვიშითაა დაფარული. გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ იგი ადვილად შეიწოვს მძიმე ტოქსიკურ მეტალებს, განსაკუთრებით ტყვიას, ამიტომაც დაბინძურებულ გარემოში მისი მოკრეფვა არაა რეკომენდირებული.Cocchia, L., Vescovia, L., Petrinid, L.E, Petrini, O. (2006). Heavy metals in edible mushrooms in Italy. Food Chem. 98(2):277-84. შეიცავს 18-მდე ამინომჟავებს.Zakhary, J.W., Abo-Bakr, T., El-Mahdy, A.R., El-Tabey, S.A.M. (1983). Chemical composition of wild mushrooms collected from Alexandria Egypt. Food Chem. 11(1):31-42.

გალერეა

 რესურსები ინტერნეტში 

ქალაქის ქამა — Mycobank

სქოლიო

კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:ქამასოკო