საომარი მდგომარეობა უკრაინაში

უკრაინაში საომარი მდგომარეობა () — შემოღების სამართლებრივი საფუძველი არის უკრაინის კონსტიტუცია, უკრაინის კანონი „საომარი მდგომარეობის სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ (No. 389-VIII 2015 წლის 12 მაისიდან) და პრეზიდენტის ბრძანებულებები საომარი მდგომარეობის შემოღების შესახებ. უკრაინაში ორჯერ შემოიღეს საომარი მდგომარეობა.

წინა კანონი „საომარი მდგომარეობის სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ მიღებულ იქნა 2000 წელს და ხელი მოაწერა პრეზიდენტმა ლეონიდ კუჩმამ. კანონი რამდენჯერმე შეიცვალა: 2003, 2008, 2010, 2012 და 2014 წლებში.

2015 წელს პეტრო პოროშენკომ პარლამენტს წარუდგინა კანონპროექტი No2541. იგი უკრაინის უმაღლესმა რადამ 12 მაისს მიიღო და 8 ივნისს უკრაინის პრეზიდენტის ხელმოწერით დაწესდა. ახალი კანონის განსახორციელებლად, უკრაინის მინისტრთა კაბინეტმა დაამტკიცა ტიპური გეგმა უკრაინაში ან მის ცალკეულ ტერიტორიებზე საომარი მდგომარეობის სამართლებრივი რეჟიმის შემოღებისა და ღონისძიებების გატარების მიზნით. ხანგრძლივი სამხედრო ინტერვენციის საპასუხოდ, უკრაინის აღმასრულებელი ხელისუფლების ცენტრალურმა დანაყოფებმა შექმნეს შესაბამისი დანაყოფები. სოციალური პოლიტიკის სამინისტროში მოქმედებს ანტიტერორისტული ოპერაციების მონაწილეებისა და გადამდგარი სამხედროების სოციალური ადაპტაციის განყოფილება, ჯანდაცვის სამინისტროში - ანტიტერორისტული ოპერაციების, საგანგებო და საომარი მდგომარეობის დროს კოორდინაციისა და სამედიცინო დახმარების განყოფილება.

2015 წლის 28 მაისს გადაცემაში „პოროშენკოს წელი“ პრეზიდენტმა თქვა, რომ უკრაინაში საომარი მდგომარეობის შემოღების შესახებ ბრძანებულებას მოეწერება ხელი, თუ ზავი დაირღვა და უკრაინის შეიარაღებული ძალების პოზიციაზე იქნება შეტევა.

 2018 წლის საომარი მდგომარეობა 
2018 წლის 26 ნოემბერსMartial law in Ukraine introduced from Nov 26, Turchynov clarifies // UNIAN, 26 November 2018 უკრაინის 10 რეგიონშიMartial law in ten regions of Ukraine // Ośrodek Studiów Wschodnich im. Marka Karpia, 26 November 2018 ადგილობრივი დროით 14:00 საათიდან 30 დღის განმავლობაში პრეზიდენტის ბრძანებულებით საომარი მდგომარეობა შემოიღეს, რათა გაძლიერებულიყო უკრაინის თავდაცვა დაძაბულობების ფონზე.Presidential Decree of November 26, 2018 No. 393/2018 "On the Imposition of Martial Law in Ukraine" (Ukr.) // President of Ukraine, 26 November 2018The Law of Ukraine of November 26, 2018 No. 2630-VIII "On Approval of the Decree of the President of Ukraine 'On the Imposition of Martial Law in Ukraine'" (ukr.) // Supreme Council of Ukraine, 26 November 2018 ეს ქერჩის სრუტის ინციდენტის შემდეგ მოხდა.Martial law in Ukraine could be a death sentence for its democracy // The Washington Post, 26 November 2018In Standoff With Russia, What Does Ukraine's Martial Law Decree Mean? // The New York Times, 26 November 2018 საომარი მდგომარეობა 30 დღის შემდეგ დასრულდა.Martial laws comes to an end in Ukraine after 30 days, BBC News (26 December 2018)

თავდაპირველად, პრეზიდენტმა პოროშენკომ ხელი მოაწერა განკარგულებას მთელ უკრაინაში 60 დღის განმავლობაში საომარი მდგომარეობის შესახებ; თუმცა, 5 საათიანი მსჯელობის შემდეგ, უზენაესი რადას საგანგებო სხდომამ კანონში ნაკლებად შემზღუდავ ვერსიას მოაწერა ხელი.

საომარი მდგომარეობის დროს (დაწყებული 2018 წლის 30 ნოემბრიდან) უკრაინამ აკრძალა 16-დან 60 წლამდე ასაკის ყველა რუსი მამაკაცს ქვეყანაში შესვლა საომარი მდგომარეობის პერიოდში, ჰუმანიტარული მიზნებისთვის გამონაკლისით. უკრაინა ამტკიცებდა, რომ ეს იყო უსაფრთხოების ღონისძიება, რათა ხელი შეეშალა რუსეთის მიერ უკრაინის მიწაზე კერძო ჯარების ფორმირებაში. უკრაინის სახელმწიფო საზღვრის დაცვის სამსახურის ინფორმაციით, 2018 წლის 26 ნოემბრიდან 26 დეკემბრის ჩათვლითAlmost 1,650 Russian citizens refused entry into Ukraine amid martial law – Ukrainian Border Service, Interfax-Ukraine (December 26, 2018) უკრაინაში შესვლაზე უარი ეთქვა რუსეთის 1650 მოქალაქეს. 2018 წლის 27 დეკემბერს, უკრაინის ეროვნული უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საბჭომ გამოაცხადა, რომ გაახანგრძლივა „სახელმწიფო საზღვრის დაცვის სამსახურის შემაკავებელი ზომები უკრაინაში რუსი მამაკაცების შემოსვლასთან დაკავშირებით.“Ukraine upholds entry restrictions for Russian men aged 16-60 years, Ukrinform (December 27, 2018)

 საომარი მდგომარეობის სფეროები 
საომარ მდგომარეობაში შემავალი ტერიტორიები მდებარეობდა რუსეთ-უკრაინის საზღვრის გასწვრივ, მოლდოვა-უკრაინის საზღვრის გასწვრივ, რომელიც გადის არაღიარებული სახელმწიფოს დნესტრისპირეთის გასწვრივ (სადაც რუსეთის სამშვიდობო ჯარები იმყოფებიან) და შავი ზღვისა და აზოვის ზღვის სანაპიროებზე. საომარი მდგომარეობა ექვემდებარებოდა ასევე აზოვი-ქერჩის აკვატორიის უკრაინის შიდა წყლებს.

 კრიტიკა 
საზოგადოების მხარდაჭერის მიუხედავად, პოროშენკოს გადაწყვეტილება გააკრიტიკეს, რადგან ეს მოხდა 2019 წლის უკრაინის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს, რაზეც შესაძლოა გავლენა იქონიოს კონსტიტუციის შეზღუდვებმა საომარი მდგომარეობის შესახებ (სამხედრო მდგომარეობის შესახებ განკარგულების მე-3 პუნქტი).Ukraine's Martial Law Brings Unease After Russian Attack, by Renee Hickman, NBC News, December 7, 2018 (retrieved December 23, 2018)

მეორეს მხრივ, მას აკრიტიკებენ, როგორც დაგვიანებულს, რადგან ქერჩის სრუტის ინციდენტამდე რამდენიმე მნიშვნელოვნად უფრო სერიოზული სამხედრო ინციდენტი მოხდა უკრაინაში 2014 წლის რუსეთის სამხედრო ინტერვენციის შემდეგ. 30 days of war. What was the reason for the introduction of a state of war in Ukraine, Ukrayinska Pravda (27 November 2018) კრიტიკოსები ამ დროს პოროშენკოს წინასაარჩევნო პოლიტიკურ ამბიციებს უკავშირებენ, ვინაიდან 2019 წლის უკრაინის საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის მისი რეიტინგი ძალიან დაბალი იყო.Ukraine imposes martial law as tensions with Russia flare, Al Jazeera, November 26, 2018 (retrieved November 28, 2018) ასევე გამოითქვა შეშფოთება, რომ საომარი მდგომარეობა გავლენას მოახდენს საერთაშორისო დახმარებებზე.

 2022 საომარი მდგომარეობა 
პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ საომარი მდგომარეობა გამოაცხადა 2022 წლის 24 თებერვალს, უკრაინაში რუსეთის შეჭრის საპასუხოდ. დილის 7 საათამდე ცოტა ხნით ადრე ერს სატელევიზიო მიმართვაში საუბრისას მან განმარტა, რომ 18-დან 60 წლამდე ყველა შრომისუნარიან მამაკაცს ქვეყნის დატოვების უფლება არ ჰქონდა, რადგან ქვეყანაში დაიწყო ყველა სარეზერვო ძალების საერთო მობილიზაცია.

26 თებერვალს კიევის მერმა ვიტალი კლიჩკომ გამოაცხადა კომენდანტის საათი ყოველდღე დილის 5 საათიდან დილის 8 საათამდე, რათა ეპოვათ რუსი დივერსიები. კომენდანტის საათი 28 თებერვალს გაუქმდა რუსი კომანდოს ძალების ორდღიანი ძებნის შემდეგ.

20 მარტს, პრეზიდენტმა ზელენსკიმ ხელი მოაწერა განკარგულებას, რომელიც საომარი მდგომარეობის გამო ყველა ეროვნული სატელევიზიო არხს ერთ პლატფორმად გაერთიანდა. იმავე დღეს, მან ხელი მოაწერა ბრძანებულებას თერთმეტი ოპოზიციური პოლიტიკური პარტიის საქმიანობის შეჩერების შესახებ, რუსეთის მთავრობასთან სავარაუდო კავშირების მოტივით, საომარი მდგომარეობის მთელი პერიოდის განმავლობაში; პარტიებში შედიოდა პრორუსული ოპოზიციური პლატფორმა - სიცოცხლისთვის, სიდიდით მეორე პარტია უმაღლეს რადაში.

 იხილეთ აგრეთვე 

 რუსეთ-უკრაინის ურთიერთობები
 რუსეთ-უკრაინის ომი

 რესურსები ინტერნეტში 



სქოლიო

კატეგორია:რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)
კატეგორია:რუსეთ-უკრაინის ომი
კატეგორია:უკრაინის პოლიტიკა
კატეგორია:2022 წელი უკრაინაში