ჰუები

ჰუები  (, ჩინურის არაბული ტრანსკრიფცია: , დუნგანური:Хуэйзў, Xuejzw) — აღმოსავლეთ აზიის ეთნორელიგიური ჯგუფი რომელიც შედგება ჩინურად მოსაუბრე ისლამის მიმდევრებისგან, რომლებიც ძირითადად ცხოვრობენ ჩრდილო-დასავლეთ ჩინეთში და ჭონგიუენის რეგიონში. 2011 წლის აღწერით ჩინეთში დაახლოებით 10.5 მილიონი ჰუი ცხოვრობს. ჰუები უმეტესად ისლამის მიმდევრები არიათ, თუმცა არსებობს სხვა რელიგიების მიმდევარი მცირე ჯგუფებიც. ყირგიზეთსა და ყაზახეთში მცხოვრები 110 000 დუნგანიც ჰუების ეთნოსის ნაწილად მიიჩნევა.

ისლამური წეს-ჩვეულებებით ჩამოყალიბებულ მათ კულტურას ისლამურ კულტურასთან მჭიდრო კავშირი აქვს. მაგალითად, როგორც მუსლიმები ისენი იცავენ კვების ისლამურ წესს და არ ჭამენ ჩინეთში ყველაზე ხშირად გამოყენებად ღორის ხორცს. მათ განვითარებული აქვთ ჩინური სამზარეულოს თავისებური ვარიანტი. მათი ჩაცმულობაც განსხვავდება ტრადიციული ჩინური ტანისამოსისგან,  სხვა ისლამური კულტურების მსგავსად მამაკაცები ატარებენ არახჩინს ხოლო ქალები თავსაბურავს. 

ჰუები არიან ჩინეთის მიერ აღიარებული 56 ეთნიკური ჯგუფიდან ერთ-ერთი. მთავრობის განმარტებით ჰუები არიან ყველა ის ისტორიულად მუსლიმი ჩინელები რომლებიც არ შედიან ჩინეთის სხვა რომელიმე ეთნიკურ ჯგუფში. ისინი განსხვავდებიან სხვა ისეთი მუსლიმი ჯგუფებისგან როგორიცაა მაგალითად უიღურები. ჰუები ძირითადად ჩინურად საუბრობენ, თუმცა ხმარებაში შემორჩენილი აქვთ გარკვეული არაბული და სპარსული ფრაზები. ჰუები არიან უნიკალური ეთნიკური ჯგუფი ჩინეთში რადგან მათი ენა არ ასოცირდება არა-სინიტური ენის ჯგუფთან.

ჰუები კონცენტრირებული არიან ჩრდილო-დასავლეთ შინეთში (ნინსია-ხუეი, განსუ, ცინხაი, სინძიანი), თუმცა ასევე არის თემები სხვა რეგიონებშიც. მაგალითად: მანჯურია, პეკინი, სიანი, შიდა მონღოლეთი, ხებეი, ხაინანი და იუნანი.

 განმარტება  
ჰუები მრავალფეროვანი წარმოშობისაა. ძირითადად წარმოშობილი არიან ჩინელებისგან, თუმცა ასევე ნაწილობრივ აბრეშუმის გზის ემიგრანტებისგან. მათი წინაპრების უმეტესობა არის ცენტრალური აზიიდან, ასევე შუა აღმოსავლეთის ისეთი ეთნიკური ჯგუფებისგან როგორიც (მაგალითად არაბები და ირანელები) ვინც ჩინეთში ისლამი გაავრცელა. ჩინელების 6.7%-ს აქვს შუა აღმოსავლური გენი. მათ მნიშნველოვანი გენეტიკური ერთგვაროვნება აქვთ ჩინეთის აღმოსავლეთ რეგიონების მაცხოვრებლებთან ვიდრე ვთქვათ ევროპის ან შუა აღმოსავლეთის ხალხებთან, რაც ხანდახან წარმოშობს გაურკვევლობას ჰუების კულტურულ წარმოამავლობასთან მიმართებაში. ჩინეთის შუა საუკუნეების რამდენიმე დინასტია, განსაკუთრებით ტანის დინასტია, სუნის დინასტია და მონღოლების იუანის დინასტია, ახალისებდნენ ცენტრალური აზიიდან უმეტესად მუსლიმების მიგრაციას. ემიგრაცია თანდათანობით შეერია ჩინელებს, და შედეგად ჩამოყალიბდნენ ჰუები.

მიუხედავად ამისა, ჩინეთის აღწერის სტატისტიკა ჰუებს მიაკუთვნებს ისეთ სხვა არა-ჩინურად მოლაპარაკე თემებსაც, რომლებიც ოფიციალურად მთავრობის მიერ არ არიან აღიარებული ცალკე ეთნიკურ ჯგუფებად. მათ შორის სამხრეთში ხაინანის პროვინციაში რამდენიმე ათას უცულებს, რომლებიც ავსტრონეზიულ ცატურზე საუბრობენ, რომელიც თავის მხრივ ენათესავება ვიეტნამური მუსლიმური უმცირესობის ჩამპების ენას. ანთროპოლოგი დრუ გლედნის აზრით ისინი ხაინანში მიგრირებული ჩამპების შთამომავლები არიან. ბაიების მცირე მუსლიმი წევრებიც (მიუხედავად იმისა, რომ ისინი საუბრობენ ბაიზე) ასევე კლასიფიცირებული არიან როგორც ჰუები, ასევე როგორც ტიბეტელი მუსლიმების ზოგიერთი მცირე ჯგუფებიც. 

1949 წელს ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის დამყარების შემდეგ, ჩინეთის მთავრობამ ჰუები შეიყვანა ჩინეთის ათ ისტორიულად ისლამურ უმცირესობებეში.

ადრეულ საუკუნებში ტერმინი მოიაზრებდა ჩინურად მოლაპარაკე უცხოური წარმოშობის მაჰმადიან ჯგუფებს. ისლამის მიმდევრობა არ იყო მთავარი კრიტერიუმი. უცხოლი მუსლიმების აღწერისთვის ტერმინი ჰუების გამოყენება თარიღდება სუნის დინასტიის პერიოდით (960–1279 წლები). 

შიდა მიგრაციის შედეგად ჰუები აღმოჩნდნენ გაბნეული ჩინეთის სხვა და სხვა პროვინციებში.

 ლიტერატურა 

 რესურსები ინტერნეტში 

Britannica Hui People
Map share of ethnic by county of China

 სქოლიო 

კატეგორია:ეთნორელიგიური ჯგუფები აზიაში
კატეგორია:აზიელები
კატეგორია:ჩინური კულტურა
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები