რევოლუცია პოლონეთის სამეფოში (1905–1907)

1905 წლის რუსეთის რევოლუციის ძირითადი ნაწილი მოხდა დანაწევრებულ პოლონეთში, რომელიც გაგრძელდა 1907 წლამდე. ამ პერიოდის ერთ-ერთი მთავარი მოვლენა იყო ლოდში აჯანყება 1905 წლის ივნისში. მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში, ერთ მხარეს გლეხებსა და მუშებს შორის სხვა მცირე მანიფესტაციები, დემონსტრაციები და შეიარაღებული ბრძოლები, მეორე მხარეს კი მთავრობა. დემონსტრანტების მოთხოვნებში შედიოდა როგორც მშრომელთა საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება, ასევე პოლიტიკური თავისუფლება, განსაკუთრებით პოლონეთის ავტონომიის გაზრდასთან დაკავშირებით. 1905 წელს პოლონეთი ახალი აჯანყების, რევოლუციის და სამოქალაქო ომის პირას იყო.Abraham Ascher, The Revolution of 1905: Russia in Disarray, Stanford University Press, 1994, , Google Print, p.157-158Rewolucja 1905-1907 w Królestwie Polskim , WIEM Encyklopedia, Retrieved on 9 October 2007 ზოგიერთი პოლონელი ისტორიკოსი იმ პერიოდის მოვლენებს პოლონეთის მეოთხე აჯანყებადაც კი მიიჩნევს რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ.REWOLUCJA 1905-07 NA ZIEMIACH POLSKICH, Encyklopedia Interia, retrieved on 8 April 2008

 რევოლუციის უკანა ფონი 
მინი|პოლონეთის სამეფო, ადმინისტრაციული დაყოფა 1907 წელს
ეკონომიკური პირობების გაუარესებამ (1901-1903 წლების რეცესია) ხელი შეუწყო პოლიტიკური დაძაბულობის ზრდას რუსეთის იმპერიაში, მათ შორის პოლონეთში; პოლონეთის სამეფოს ეკონომიკა მნიშვნელოვნად განიცდიდა რუსეთ-იაპონიის ომის უარყოფით შედეგებს; 1904 წლის ბოლოს 100000-ზე მეტმა პოლონელმა მუშაკმა დაკარგა სამუშაო. რუსეთის ჯარში გაწვევამ და რუსულმა პოლიციამ კიდევ უფრო დაამძიმეს პოლონეთის მოსახლეობის ყოფა. 1905 წლის რუსეთის რევოლუციის შესახებ ახალი ამბები და დამოკიდებულება სწრაფად გავრცელდა სანქტ-პეტერბურგიდან (სადაც 22 იანვარს ხდებოდა დემონსტრანტების ხოცვა) რუსეთის იმპერიის მასშტაბით და რუსეთის მიერ კონტროლირებად პოლონეთში. ეს გამოიყენეს რუსეთისა და პოლონეთის ფრაქციებმა, რომელთაც მეტნაკლებად რადიკალური ცვლილებები სურდათ.Norman Davies, Gods Playground: A History of Poland, Columbia University Press, 2005, , Print, p.273-278 ამასობაში პოლონეთის პოლიტიკურ ლიდერებს შორის ორი დაჯგუფება დაუპირისპირდა ერთმანეთს. პოლონეთის სოციალისტური პარტიის ფრთა (Polska Partia Socjalistyczna, PPS), რომელიც ერთგული იყო იოზეფ პიუსუდსკისადმი, თვლიდა, რომ პოლონელებმა უნდა გამოავლინონ თავიანთი გადაწყვეტილება დამოუკიდებლობის აღსადგენად რუსების წინააღმდეგ აქტიური, ძალადობრივი პროტესტით.Zamoyski, Adam The Polish Way A Thousand-Year History of the Poles and their Culture, London: John Murray Ltd, 1987 ., p.330Bohdan Urbankowski, Józef Piłsudski: marzyciel i strateg, (Józef Piłsudski: Dreamer and Strategist), Tom pierwszy (first tome), Wydawnictwo ALFA, Warsaw, 1997, , p. 118 ეს მოსაზრება არ გაიზიარა რომან დმოვსკის ეროვნულ-დემოკრატიულმა პარტიამ (endecja) და არც PPS– ის საკუთარმა „მემარცხენე“ (ან „ახალგაზრდა“) ფრთამ.PIŁSUDSKI JÓZEF  by Andrzej Chojnowski. Entry in Polish PWN Encyclopedia ნაციონალურ დემოკრატებს სჯეროდათ, რომ პოლონელებმა უნდა იმუშაონ რუსეთის ხელისუფლებასთან ერთად და გაზარდონ თავიანთი წარმომადგენლობა დუმაში (რუსეთის პარლამენტი), სოციალისტური საზოგადოება უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე პოლონეთის დამოუკიდებლობა.

 რევოლუცია 
მარცხნივ|მინი|მიოდოვას ქუჩა ვარშავაში, 1906, PPS- ის ბომბის აფეთქების შემდეგ.
28 იანვარს PPS– მა და პოლონეთის სამეფოს სოციალ – დემოკრატიამ გამოაცხადა საყოველთაო გაფიცვა. 400000-ზე მეტი მუშა ჩაერთო გაფიცვებში პოლონეთის მასშტაბით, ოთხი კვირის განმავლობაში. ეს იყო მხოლოდ პრელუდია გაფიცვების კიდევ უფრო დიდი სერიისა, რომელიც მომავალი წლის განმავლობაში განვითარდა პოლონეთში. 1905-1906 წლებში მოხდა 7000-მდე გაფიცვა და სხვა სამუშაო შეჩერებები, რომელშიც მონაწილეობდა 1.3 მილიონი პოლონელი. მომიტინგეები მოითხოვდნენ როგორც მუშათა გაუმჯობესებულ პირობებს, ასევე პოლონელებისთვის მეტ პოლიტიკურ თავისუფლებას. თებერვლისთვის პოლონეთის უნივერსიტეტების სტუდენტები შეუერთდნენ დემონსტრანტებს, რომლებიც აპროტესტებდნენ რუსიფიკაციას და მოითხოვდნენ პოლონურ ენაზე სწავლის უფლებას. მათ შეუერთდნენ საშუალო სკოლის მოსწავლეები და დაწყებითი სკოლების ნაწილიც კი. მიუხედავად იმისა, რომ რუსეთის მთავრობა ნებდებოდა და ეთანხმებოდა გარკვეულ დათმობებს პოლონური ნაციონალისტური მოძრაობის მიმართ (მოხსნა გარკვეული შეზღუდვები საკლასო ოთახებში პოლონური ენის გამოყენებასთან დაკავშირებით), ბევრი - განსაკუთრებით მუშები - კვლავ უკმაყოფილონი იყვნენ. პოლონეთის ზოგიერთ ადგილას სასკოლო გაფიცვა სამ წლამდე გაგრძელდა. ძირითადი დემონსტრაციები მოხდა 1 მაისს (შრომის დღე) და ვარშავაში ჩატარებული დემონსტრაციების დროს 30 ადამიანი დახვრიტეს. იმავე თვის ბოლოს, ვარშავაში საზოგადოებრივი წესრიგი დაიშალა გარკვეული პერიოდის განმავლობაში სპონტანური კამპანიის დროს, როგორც კრიმინალური ელემენტების, ასევე რუსი თანამშრომლების წინააღმდეგ.

 1905 წლის რევოლუცია პოლონურ ნახატებში 

 ლიტერატურა 

 Robert Blobaum, The Revolution of 1905-1907 and the Crisis of Polish Catholicism, Slavic Review, Vol. 47, No. 4 (Winter, 1988), pp. 667–686, JSTOR
 Richard D Lewis, Revolution in the countryside : Russian Poland, 1905-1906, Center for Russian and East European Studies, University of Pittsburgh, 1986
 Miaso J., he Struggle for National School in the Kingdom of Poland in the Years 1905-1907 (A Centenary of the School Strike), Rozprawy z Dziejow Oswiaty (Studies in the History of Education), year: 2005, vol: 44, number:, pages: 75-103,
 Andrew Stanislaus John Pomykalski, The Polish Insurrection of 1905 during the Russian Revolution of 1905, Thesis (M.A.)--San Jose State University, 1982.
 Scott Ury, Barricades and Banners: The Revolution of 1905 and the Transformation of Warsaw Jewry, Stanford University Press, 2012.  
 Stanisław Wiech (ed.), Rewolucja 1905-1907 w Królestwie Polskim i w Rosji, KOBD, 2005
 Andrew Kier Wise, Aleksander Lednicki : a Pole among Russians, a Russian among Poles : Polish-Russian reconciliation in the Revolution of 1905, Columbia University Press, 2003

 რესურსები ინტერნეტში 

 Rewolucja 1905  – ვებგვერდი პოლონეთის სამეფოში განხორციელებული რევოლუციის შესახე

 სქოლიო 

კატეგორია:კონფლიქტები რუსეთის მონაწილეობით
კატეგორია:კონფლიქტები დროის მიხედვით
კატეგორია:კონფლიქტები საუკუნეების მიხედვით
კატეგორია:კონფლიქტები ათწლეულის მიხედვით
კატეგორია:კონფლიქტები
კატეგორია:კონფლიქტები ათასწლეულების მიხედვით
კატეგორია:რევოლუცია
კატეგორია:რევოლუციები
კატეგორია:რევოლუციები ტიპის მიხედვით
კატეგორია:რევოლუციები ქვეყნების მიხედვით