გრასა მაშელი

გრასა მაშელი (პორტ. Graça Machel,  დაბ. გრასა სიმბინე; 17 ოქტომბერი 1945) — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკისა და მოზამბიკის პოლიტიკოსი. მოზამბიკის ყოფილი პრეზიდენტის, სამორა მაშელის  (დაიღუპა ავიაკატასტროფაში) მეუღლე.  1998 - 2013 წლებში — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ექს-პრეზიდენტ ნელსონ მანდელას მეუღლე.  2007 წლიდან ბრიტანეთის იმპერიის  ორდენის საპატიო  დამა-კომანდორი. ერთადერთი ქალი მსოფლიო ისტორიაში,რომელიც ორი სხვადასხვა სახელმწიფოს  პირველი ლედი გახდა  (მოზამბიკი 1975-1986 წლებში და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა 1998-1999 წლებში)."Graça Simbine Machel". sahistory. 2011. Retrieved 4 May 2020.

 ადრეული წლები და განათლება 
გრასა სიმბინე დაიბადა მამის გარდაცვალებიდან 17 დღის შემდეგ  სოფელ ინკადინში, ღაზას პროვინციაში, პორტუგალიის აღმოსავლეთ აფრიკაში (თანამედროვე მოზამბიკი)."Graca Machel: There Is Nothing Exceptional About Me..." This Day Live. 16 August 2014. Archived from the original on 13 July 2015.იგი ექვსი შვილიდან უმცროსი იყო.

ბავშვობაში გოგონა მეთოდისტების მისიის აქტივისტი იყო. მისიამ დააფინანსა გრასას  სწავლა ლისაბონის უნივერსიტეტში (პორტუგალია), სადაც მან გამოავლინა განსაკუთრებული ნიჭი უცხო ენების მიმართ. სწავლობდა რომანულ ენებს.გარდა პორტუგალიურისა,  ის კარგად საუბრობს, ინგლისურ, ესპანურ, იტალიურ, ფრანგულ ენებზე.  1973 წელს  მოზამბიკში დაბრუნდა და შეუერთდა მოზამბიკის განთავისუფლების ფრონტს (FRELIMO).

 კარიერა 
მარცხნივ|მინი|გრასა მაშლი, შრი ჩინმოი, ნელსონ მანდელა
მარცხნივ|მინი|ბარაკ ობამასთან ერთად
მას შემდეგ, რაც მოზამბიკმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა 1975 წელს, პრეზიდენტმა მაშელმა გრასა განათლებისა და კულტურის მინისტრის პოსტზე დანიშნა (30 წლის ასაკში). მისი მოღვაწეობის პერიოდში დაწყებით და საშუალო სკოლებში მოსწავლეთა რაოდენობა საგრძნობლად გაიზარდა. იმავე წელს გრასა პრეზიდენტ სამორა მაშელს გაჰყვა ცოლად.  მინისტრის პოსტის დატოვების შემდეგ, მან მონაწილეობა მიიღო გაეროს ანგარიშის მომზადებაში ბავშვებზე შეიარაღებული კონფლიქტის გავლენის შესახებ  (Report on the Impact of Armed Conflict on Children).The impact of Armed Conflict on Children. Unicef.org. Retrieved 7 November 2011."Graça Machel was named The World's Children's Prize Decade Child Rights Hero 2009 for her long and courageous struggle for children's rights, mainly in Mozambique". worldschildrensprize. 2009. Retrieved 18 July 2018.

1999 წლიდან არის კეიპტაუნის უნივერსიტეტის კანცლერი. 2012 წლიდან ლონდონის უნივერსიტეტის აღმოსავლეთისა და აფრიკის კვლევების სკოლის პრეზიდენტი.

ნელსონ მანდელა გარდაიცვალა 2013 წლის 5 დეკემბერს. გრასა მაშელმა მონაწილეობა მიიღო გამოსამშვიდობებელ ცერემონიალში და ერთ-ერთი მათგანი იყო, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან ჯეიკობ ზუმასთან ერთად, ვინც ნელსონ მანდელას დაკრძალვის დროს ცგუნუს სასაფლაოზე დაუშვეს.

 პირადი ცხოვრება 
მინი|გრასა მაშელი, მეგან მარკლი, პრინცი ჰარი
გრასა 1975 წელს დაქორწინდა სამორა მაშელზე, მოზამბიკის პირველ პრეზიდენტზე. ერთად მათ ორი შვილი შეეძინათ: ქალიშვილი ჯოსინა (დაიბადა 1976 წლის აპრილში) და ვაჟი მალეგანე (დაიბადა 1978 წლის დეკემბერს). სამორა მაშელი დაიღუპა1986 წელს, როდესაც მისი საპრეზიდენტო თვითმფრინავი ჩამოვარდა მოზამბიკისა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის საზღვართან."BBC 100 Women 2020: Who is on the list this year?". BBC News. 23 November 2020. Retrieved 3 January 2021.

ჯოსინა ქალთა უფლებების დამცველია და 2020 წელს BBC 100 ქალთა სიაში მოხვდა.

52 წლის გრასა მაშელი  მეორედ დაქორწინდა  ნელსონ მანდელაზე  იოჰანესბურგში 1998 წლის 18 ივლისს, როდესაც მანდელა 80 წლის გახდა. იმ დროს ნელსონ მანდელა იყო სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის  პირველი პრეზიდენტი აპართეიდის შემდეგ. იგი ფილტვების ანთებით გარდაიცვალა 2013 წლის 5 დეკემბერს."Nelson Mandela Has Died, A Look Back at His Legacy".  Biography. Retrieved 6 May 2018.

 ჯილდოები 
1995 წელს გრასა მაშელმა მიიღო ნანსენის სახელობის მედალი Refugees, United Nations High Commissioner for. "Nansen Refugee Award". Retrieved 13 December 2016. მისი გრძელვადიანი ჰუმანიტარული საქმიანობის აღიარების ნიშნად, განსაკუთრებით დევნილ ბავშვთა გადარჩენისთვის.  მიიღო 1992 წლის აფრიკის პრემია, რომელიც ყოველწლიურად ენიჭება პიროვნებას, ვინც ხელი შეუწყო აფრიკაში შიმშილის აღმოფხვრას 2000 წლისთვის. მას ასევე მიენიჭა ასტურიის პრინცის პრემია. 

2007 წლიდან ბრიტანეთის იმპერიის  ორდენის ქალბატონი -კომანდორი.

 ბმულები 

 გრასია მაშელი -BBC პროფილი (ინგლ.)

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 17 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის კომანდორები
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკოსები
კატეგორია:XX საუკუნის პოლიტიკოსები
კატეგორია:ნანსენის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნელსონ მანდელა
კატეგორია:მოზამბიკელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:პირველი ქალბატონები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები