ბრეილა

ბრეილა (რუმ. Brăila; ბერძ. Βράιλα; თურქ. İbrail) — ქალაქი მუნტენიაში, აღმოსავლეთ რუმინეთში, დუნაის სანაპიროზე. ქალაქი არის ბრეილის ჟუდეცის დედაქალაქი.

2011 წლის რუმინეთის მოსახლეობის აღწერის თანახმად, ქალაქ ბრეილაში ცხოვრობდა 180 302 ადამიანი, რითაც ის ქვეყანაში სიდიდით მე-11 ქალაქია.

 ისტორია 
მარცხნივ|მინი|230x230პქ|ბრეილა მე-20 საუკუნის საფოსტო ბარათზე
მე −14 საუკუნემდე დღევანდელი ბრეილას ადგილას პატარა სოფელი არსებობდა, სადაც სავარაუდოდ მეთევზეები და ვაჭრები ცხოვრობდნენ.Rădvan, p.248 სოფელი მონღოლების ხელში აღმოჩნდა 1241 წელს.

დასახლება სახელწოდებით დრინაგო პირველად მოხსენიებულია XIV საუკუნის კატალონიურ და კასტილიურ პორტოლანურ ჩარტებში (ანჯელინო დე დალორტო, 1325/1330 და ანჯელინო დულცერტი, 1339), აგრეთვე ყველა სამეფოს ცოდნის წიგნში. ეს შეიძლება ყოფილიყო ბრილაგოს მცდარი ტრანსკრიფცია, რასაც მე-15 საუკუნის მოგზაურები თავიანთ ჟურნალებში იყენებდნენ.Rădvan, p.249

დაახლოებით ამავე პერიოდში ბერძნულ დოკუმენტებში ქალაქი მოიხსენიება, როგორც პროილაბუმი ან პროილავა, ხოლო სლავურში როგორც ბრაილოვი. სახელის წარმოშობა და მნიშვნელობა უცნობია, მაგრამ ფიქრობენ, რომ ეს ანთროპონიმია.Rădvan, p.249

პირველი დოკუმენტი, რომელშიც ნახსენებია ბრეილა, არის პრივილეგიური აქტი, რომელიც ვლადიკატ ვლადისლავ I- მა მიანიჭა საბაჟო გადასახადებისგან განთავისუფლებულ ბრაშოველ გერმანელ ვაჭრებს.Rădvan, p.250

 ვლახეთის ნავსადგური 
ვიკინას (მდინარე დუნაიზე მდებარე ქალაქი) დაცემის შემდეგ, ბრეილა განვითარდა როგორც ვლახეთის მთავარი ნავსაგური.Rădvan, p.250 მან ქალაქის სტატუსი დაახლოებით 1400 წელს მოიპოვა.Rădvan, p.252

1396 წელს იოჰან შილტბერგერმა დაწერა, რომ ბრეილა იყო ის ადგილი, სადაც ხომალდები ჩერდებოდნენ და „საქონელი წარმართული ქვეყნებიდან მოჰქონდათ“.Rădvan, p.252 1520 წლის ოსმალურ წყაროში საუბარია 70-დან 80-მდე გემის ჩასვლის შესახებ ბრეილაში, რომლებსაც მცირე აზიიდან და ყირიმიდან საქონლი გადაჰქონდათ. ქალაქი ასევე იყო თევზით ვაჭრობის მნიშვნელოვანი ცენტრი: პოლონელი ვაჭრები ქალაქში ხშირად ჩადიოდნენ თევზის შესაძენად.

ქალაქის ეთნიკური სტრუქტურის შესახებ ნაკლებადაა ცნობილი, მაგრამ სავარაუდოდ, მოსახლეობა არაერთეროვანი იყო.Rădvan, p.253

1462 წელს მეჰმედ დამპყრობლის ფლოტმა 25 ტრირემითა და 150 სხვა გემით ქალაქი გადაწვა.Rădvan, p.253 ბრეილა ასევე წარმოადგენდა კონფლიქტის ზონას ვლახეთსა და მოლდავეთის პრინც შტეფან დიდს შორის.

კონფლიქტი არ იყო მხოლოდ პოლიტიკური სახის, არამედ დაპირისპირება იყო იმის გამოც, რომ ბრეილა კონკურენციას უწევდა მოლდავეთის ქალაქ კილიას.Rădvan, p.254 ამის მიუხედავად, ბრეილაში მდგომარეობა დასტაბილურდა და მალევე ვლახეთისლევანტური საქონლის კარიბჭე გახდა. ქალაქი კვლავ გადაწვა მოლდავეთელმა ბოგდან III-მ 1512 წელს.

 ოსმალთა ნავსადგური 
მინი|384x384პქ|მარია ფილოტის თეატრი
დაახლოებით 1538–1540 წლებში (შესაძლოა სულეიმან ბრწყინვალის სამხედრო ექსპედიციის დროს პეტრე რარეშის წინააღმდეგ), ქალაქი გახდა ოსმალეთის იმპერიის ნაწილი.Rădvan, p.254 ქალაქი იმპერიის ჩრდილოეთი თავდაცვითი ქსელის ნაწილი იყო და აქ ოსმალებმა ქვის თავდაცვითი ნაგებობები ააშენეს.Rădvan, p.255

ოსმალეთის იმპერია ქალაქს მართავდა 1538–1540 წლებიდან 1829 წლამდე; ოსმალეთში მას იბრაილს ან იბრაილას ეძახდნენ. მას მცირე ხნით ასევე მართავდა ვლახეთის პრინცი მიქაელ მამაცი (1595–1596).

 თანამედროვე ისტორია 
1711 წელს, ქალაქის ალყაში მოაქციეს და დაიპყრეს ვლახეთ-რუსეთის არმიამ მდინარე პრუთის ოპერაციის დროს. 1829 წელს ქალაქი აკერმანის კონვენციის თანახმად გადაეცა ვლახეთს.

XIX საუკუნის განმავლობაში ქალაქი მდინარე დუნაიზე მდებარე სამი ყველაზე მნიშვნელოვანი პორტიდან ერთ – ერთი უმნიშვნელოვანესი გახდა (დანარჩენი ორი იყო ტურნუ და ჯურჯუ). XX საუკუნის დასაწყისში ქალაქი ექსპორტისთვის და იმპორტისთვის მნიშვნელოვან ცენტრს წარმოადგენდა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1944 წლის 28 აგვისტოს ბრეილა დაიპყრო მე-3 უკრაინული ფრონტის საბჭოთა ჯარებმა ჯასი-კიშინვის შეტევის შედეგად.

 დემოგრაფია 
2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, ბრეილას მოსახლეობა 180 302 ადამიანი იყო,https://archive.org/stream/handbookofrouman00grearich#page/60/mode/2up რაც შემცირებული მაჩვენებელია 2002 წლის აღწერის მონაცემებთან შედარებით. ქალაქში მცხოვრებლების ეთნიკური შემადგენლობა შემდეგნაირია:

 რუმინელები : 97,21%
 ლიპოვანები : 1,14%
 ბოშები : 0,97%
 ბერძნები : 0,1%
 სხვა: 0,3%

 ეკონომიკა 
მცირე და საშუალო ზომის საოკიანო გემებისთვის ბრეილაში არსებობს დიდი სასაწყობო ობიექტები. ქალაქი ასევე არის მნიშვნელოვანი სამრეწველო ცენტრი, სადაც მუშაობს მეტალურგიული, საფეიქრო და გადამამუშავებელი ქარხნები. საზღვაო ინდუსტრია ბრეილას ეკონომიკისთვის მთავარ შემოსავლის წყაროს წარმოადგენს.

 საერთაშორისო ურთიერთობები 

 დაძმობილებული ქალაქები 
ბრეილა დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:http://www.primariabr.ro/orase-infratite

 გალერეა 

 ლიტერატურა 
 ლორენციუ რიდვანი, ევროპის საზღვრებთან: შუა საუკუნეების ქალაქები რუმინეთის სამთავროებში, ბრილი, 2010,

 სქოლიო 

კატეგორია:რუმინეთის ქალაქები