ნგოზი ოკონჯო-ივეალა

ნგოზი ოკონჯო-ივეალა (დ. 13 ივნისი, 1954, დელტა, ნიგერია) — ნიგერიელ-ამერიკელი ეკონომისტი და საერთაშორისო განვითარების ექსპერტი, Standard Chartered Bank-ის, ვაქცინაციისა და იმუნიზაციის გლობალური ალიანსისა და აფრიკის რისკების მართვის სააგენტოს საბჭოების წევრი. 2021 წლის 15 თებერვალს მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის გენერალურ დირექტორად დაინიშნა, რითაც ამ თანამდებობაზე მყოფი პირველი ქალი და პირველი აფრიკელი გახდა.

ოკონჯო-ივეალა 25 წლის მანძილზე მსოფლიო ბანკში განვითარების ეკონომისტად მუშაობდა, სადაც 2007-2011 წლებში მენეჯერი დირექტორის პოზიცია ეკავა. მას ორჯერ ეკავა ნიგერიის ფინანსთა მინისტრის თანამდებობა (2003-2006, 2011-2015). აგრეთვე მცირე ვადით იყო ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრი (2006). 2005 წელს ჟურნალმა Euromoney ოკონჯო-ივეალა წლის გლობალურ ფინანსთა მინისტრად დაასახელა. 

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ოკონჯო-ივეალა ნიგერიაში, დელტის შტატში დაიბადა. დაწყებითი განათლება ქალაქ ენუგუს დედოფლის სკოლასა და ქალაქ იბადანის წმინდა ანას სკოლაში მიიღო, რის შემდეგაც იბადანის საერთაშორისო სკოლაში სწავლობდა. 1973 წელს აშშ-ში წავიდა და ჰარვარდის უნივერსიტეტში დაიწყო სწავლა, რომელიც 1976 წელს ეკონომიკის ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა. 1981 წელს მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში რეგიონულ ეკონომიკასა და განვითარებაში დოქტორის ხარისხი მიიღო. მისი სადისერტაციო ნაშრომი საკრედიტო პოლიტიკას, სასოფლო ფინანსურ ბაზრებსა და ნიგერიაში სოფლის მეურნეობის განვითარებას ეხებოდა.

კარიერა
კარიერა მსოფლიო ბანკში
ოკონჯო-ივეალა 25 წლის მანძილზე ვაშინგტონში მსოფლიო ბანკში განვითარების ეკონომისტად მუშაობდა, სადაც საქმიანობას ეკონომიკური განვითარების პროგრამების მიმართულებით აწარმოებდა. 2007-2011 წლებში იგი ორგანიზაციის მენეჯერი დირექტორი იყო. ამ თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში ოკონჯო-ივეალა აკონტროლებდა მსოფლიო ბანკის პორტფოლიოს აფრიკაში, ევროპაში, ცენტრალურ და სამხრეთ აზიაში. მისი ინიციატივით ფინანსური კრიზისის პერიოდში მსოფლიო ბანკმა დახმარება გაუწია დაბალშემოსავლიან ქვეყნებს.  

მსოფლიო ბანკში მუშაობის პერიოდში ოკონჯო-ივეალა აგრეთვე აფრიკასთან ეფექტური განვითარების თანამშრომლობის კომისიის წევრი იყო, რომელიც დანიის პრემიერ-მინისტრმა ანდერს ფოგ რასმუსენმა დააარსა.Commission on Effective Development Cooperation with Africa Folketing.

სამთავრობო კარიერა
ოკონჯო-ივეალას ორჯერ ეკავა ნიგერიის ფინანსთა მინისტრის თანამდებობა. პირველად 2003-2006 წლებში პრეზიდენტი ოლუსეგუნ ობასანჯოს მმართველობის პერიოდში, ხოლო მეორედ ‒ 2011-2015 წლებში გუდლაკ ჯონათანის პრეზიდენტობისას. 2006 წელს ხანმოკლე ვადით ოკონჯო-ივეალა ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრის პოზიციაზე იმყოფებოდა. ორივე თანამდებობაზე იგი პირველი ნიგერიელი ქალი იყო.

ოკონჯო-ივეალას, როგორც ფინანსთა მინისტრის, სარეფორმო პროგრამებმა სამთავრობო საქმიანობის გამჭვირვალობის ზრდასა და ეკონომიკის სტაბილიზაციას შეუწყო ხელი. 2003 წელს იგი მაკროეკონიმიკური მენეჯმენის გაუმჯობესებაზე ზრუნავდა. მისი ძალისხმევით ნავთობის ფასზე დამყარებული ფისკალური წესი მიიღეს, რამაც მნიშვნელოვნად შეამცირა ქვეყნის მაკროეკონომიკური არამდგრადობა.

ნიგერიის ფედერალური მთავრობისათვის მსოფლიო ბანკისა და საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ხელშეწყობით ოკონჯო-ივეალამ მონაწილეობა მიიღო ელექტრონული ფინანსური მენეჯმენტის პლატფორმების შექმნაში, ესენია: სამთავრობო ფინანსური მენეჯმენტისა და ინფორმაციის სისტემა (GIFMIS), სახაზინო ანგარიში (TSA) და ინტეგრირებული სახელფასო და პერსონალური ინფორმაციის სისტემა (IPPIS). ამ უკანასკნელის საშუალებით ნიგერიის მთავრობამ, 2014 წლის დეკემბრის მონაცემებით, 1,25 მილიარდი დოლარი დაზოგა.

ოკონჯო-ივეალა ხელს უწყობდა ნიგერიას Fitch Ratings-ისა და Standard & Poor’s-ის 2006 წლის რეიტინგებში BB კატეგორიის შენარჩუნებაში.

2006 წლის ივნისში ფინანსთა მინისტრობის ვადის დასრულების შემდეგ ოკონჯო-ივეალა ორი თვის მანძილზე ქვეყნის საგარეო ურთიერთობების მინისტრი იყო. 2007 წელს იგი მსოფლიო ბანკს მენეჯერი დირექტორის პოზიციაზე დაუბრუნდა, სადაც 2011 წლამდე მუშაობდა.
მსოფლიო ბანკის მენეჯერი დირექტორი ოკონჯო-ივეალა და ნიგერიის პრეზიდენტი უმარუ იარ-ადუა აფრიკის კავშირის ასამბლეის მე-11 რიგით სესიაზე 2008 წელს|220პქ|thumb|left
2011 წელს პრეზიდენტ გუდლაკ ჯონათანის მმართველობისას ოკონჯო-ივეალა ხელახლა იქნა არჩეული ნიგერიის ფინანსთა მინისტად. ამჯერად უფრო ფართო პორტფოლიოთი, რაც ეკონომიკის კოორდინატულ მინისტრობასაც მოიცავდა. მის მოვალეობებს შორის იყო ქვეყნის საჯარო ფინანსური სისტემის გაძლიერება და იპოთეკური რეფინანსირების კომპანიის საშუალებით საბინაო სექტორის ამუშავების ხელშეწყობა. იგი აგრეთვე ხელს უწყობდა ქალებისა და ახალგაზრდების გაძლიერებას ნიგერიაში გოგონათა და ქალთა გაძლიერების პროგრამის, გენდერული პასუხისმგებლობის ბიუჯეტური სისტემისა და ინოვაციურ პროგრამებში ახალგაზრდათა ჩართულობის პროგრამის საშუალებით. ეს უკანასკნელი მხარს უჭერდა მეწარმეთა საქმიანობას, რამაც ახალი სამუშაო ადილების შექმნას შეუწყო ხელი. როგორც გუდლაკ ჯონათანის მთავრობის ადმინისტაციის წევრმა, ოკონჯო-ივეალამ სასიკვდილო მუქარები მიიღო, რომლის ფარგლებშიც მისი დედის გატაცება მოხდა.

2006-2009 წლებში ოკონჯო-ივეალა ზრდის კომისიის წევრი იყო, რომელსაც ნობელიანტი მაიკლ სპენსი უძღვებოდა. იგი აგრეთვე განვითარების მხრივ ეფექტური თანამშრობლობის გლობალური პარტნიორობის თანათავჯდომარე იყო. 2012 წელს მან მონაწილეობა მიიღო მსოფლიო ბანკის საპრეზიდენტო არჩევნებში, რომელში გამარჯვების შემთხვევაშიც ორგანიზაციის პირველი ქალი პრეზიდენტი გახდებოდა.Elizabeth Flock, Ngozi Okonjo-Iweala, World Bank presidential candidate, says she would focus on job creation , Washington Post (2012).

მომდევნო პერიოდი
ნგოზი ოკონჯო-ივეალა გაერთიანებული სამეფოსა და აფრიკის ინვესტიციების სამიტზე 2020 წელს|260პქ|thumb
მთავრობის ადმინისტრაციის დატოვების შიმდეგ 2015-2016 წლებში ოკონჯო-ივეალა გლობალური განათლების შესაძლებლობების დაფინანსების საერთაშორისო კომისიის წევრი იყო, რომელსაც გორდონ ბრაუნი თავჯდომარეობდა, ხოლო 2017-2018 წლებში გლობალური ფინანსური მართვის გამოჩენილ პირთა ჯგუფის წევრი იყო.Members  Eminent Persons Group on Global Financial Governance. 2014 წლიდან ოკონჯო-ივეალა ნიკოლას სტერნთან და პოლ პოლმენთან ერთად ეკონომიკისა და კლიმატის გლობალური კომისიის თანათავჯდომარეა. 2016 წელს იგი ვაქცინაციისა და გლობალიზაციის გლობალური ალიანსის საბჭოს თავმჯდომარედ აირჩიეს.

ოკონჯო-ივეალამ ნიგერიაში საზოგადოებრივი აზრის კვლევის პირველი ორგანიზაცია, NOI-Polls, დააარსა. იგი აგრეთვე აფრიკაში ეკონომიკის შესწავლის ცენტრის დამაარსებელია. 

2020 წელს ოკონჯო-ივეალა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მენეჯერი დირექტორის, კრისტალინა გეორგიევას, მიერ გარე საკონსულტაციო ჯგუფის წევრად დაინიშნა.Andrea Shalal and David Lawder ( 2020), IMF's Georgieva creates external advisory panel on pandemic  Reuters.

2020 წელს პრეზიდენტმა მუჰამადუ ბუჰარიმ ოკონჯო-ივეალა მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზიის გენერალური დირექტორის პოზიციაზე ნიგერიის კანდიდატად წარადგინა.Ana Monteiro (2020), Nigeria Nominates Okonjo-Iweala as WTO Director-General  Bloomberg News. 2021 წლის 15 თებერვალს იგი მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის პირველი ქალი და პირველი აფრიკელი გენერალური დირექტორი გახდა.

რესურსები ინტერნეტში
 Time Europe's Heroes of 2004 
 "2011 budget not good for development – Okonjo-Iweala"
 The Center for Global Development and The Washington Post Present: A World Bank President Candidate Event: Ngozi Okonjo-Iweala 
 Ngozi Okonjo-Iweala

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:დაბადებული 13 ივნისი
კატეგორია:ნიგერიელი ეკონომისტები
კატეგორია:ნიგერიელი დიპლომატები
კატეგორია:ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრები
კატეგორია:ჰარვარდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ნიგერიის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები