ქერცლოვანი ფირფიტკბილა

ქერცლოვანი ფირფიტკბილა () — სოკოს სახეობა გლეოფილუმისებრთა ოჯახისა, რომელიც ფართოდაა გავრცელებული ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.

მეცნიერთა ერთი ნაწილი მას საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, მეორე ნაწილი — არასაჭმელად.

სოკო პირველად აღწერა შვედმა მიკოლოგმა და ბოტანიკოსმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1815 წელს როგორც Agaricus lepideus.

აღწერა
ქუდის დიამეტრი 4-12 სმ-მდე აღწევს, თავდაპირველად ამოზნექილი, შემდგომში ბრტყელი და ზოგჯერ, მცირედ ჩაღრმავებული, ხორციანი. ქუდის ზედაპირი თეთრი, მონაცრისფრო ან მოყავისფრო, ხშირად უფრო მუქი ფანტელებით, განსაკუთრებით შუა ნაწილში. 

რბილობი — უხეში, თეთრი, გაჭრისას ზოგჯერ წითური ხდება. სუსტად გამოხატული სასიამოვნო სუნითა და მტკნარი გემოთი.

ჰიმენოფორი ფირფიტოვანი, ხშირი, ფეხთან დაშვებული, დაკბილული კიდეებით, მოთეთრო.

ფეხის სიგრძე 2,5-7 სმ, სისქე — 1-3 სმ, ცენტრალურია ან ექსცენტრული, ძირისკენ გაწვრილებული, გახევებული; ქუდისკენ სადა, ძირისკენ დაფარულია მოწითალო მურა ქერცლებით. 

სპორების ფხვნილი თეთრი, სპორები ცილინდრული ან ელიფსისებური, უფერული, 8-12,5×3,5-5 მკმ.

 ბაზიდიუმი გურზისებრი, ოთხსპორიანი, 23-35×5-7 მკმ.

გავრცელება და ეკოლოგია
საპროტროფია. ფართოდაა გავრცელებული ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში, ასევე დაფიქსირებულია დასავლეთ კაპლანდში (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა). იზრდება გამხმარ და წიწვიან ხეებზე, უპირატესად ფიჭვზე, ხშირად რკინიგზის შპალებზე, ბაღებში და სხვა სახის გადამუშავებულ მერქანზე, ასევე ბნელ ქვანახშირს შახტებში, იშვიათად ფოთლოვან ხეებზე.

სეზონი — ზაფხულიდან — შემოდგომამდე.

კვებითი ღირებულება
საჭმელად ვარგისია ნორჩობაში, მხოლოდ ქუდი, სანამ რბილობი ჯერ კიდევ რბილია. მეცნიერთა ერთი ნაწილი მას საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, მეორე ნაწილი — არასაჭმელად, სოკოს ნაყოფსხეული ხშირად იზრდება ადამიანის მიერ შექმნილ კონსტეუქციებზე, მაგალითად, როგორიცაა რკინიგზის შპალი, რომელიც გაჟღენთილია ადამიანისთვის საშიში ქიმიური ნივთიერება კრეოზოტით. მიუხედავად ამისა, დღემდე მოწამვლის არცერთი კლინიკური შემთხვევა არაა დაფიქსირებული.

სინონიმები



































გალერეა

ლიტერატურა
Flora Agaricina Neerlandica / ed. by C. Bas. — 1990. — Vol. 2. — 137 с. — P. 28—29. — ISBN 90-6191-971-1.

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:გლეოფილუმისებრნი