ღრუბელა (სოკო)

ღრუბელა, ასევე ცნობილია როგორც მელნისძირა და მელანო () — ლეპისტას გვარის სოკო ტრიქოლომასებრთა ოჯახისა. 

კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ამერიკას, ცენტრალურ ამერიკას, ევროპას, ავსტრალიასა და აზიას. 1951 წელს როლფ ზინგერის მიერ გადაყვანილი იქნა ლეპისტას გვარში.

სოკო პირველად აღწერა დანიელმა მიკოლოგმა და ბოტანიკოსმა კრისტიან ფრიდრიხ შუმახერმა 1803 წელს როგორც Agaricus sordidus.

აღწერა
სოკოს ქუდის დიამეტრი — 3-8 სმ, ხორციანი, სადა ზედაპირით, ჰიგროფანური, თავდაპირველად ნახევარსფეროსებრი, შემდეგომში ამოზნექილი, ცენტრში ჩაჭყლეტილი, ზოგჯერ ბორცვაკით, კიდეები შეკეცილი, მურა-მოლურჯო, მონაცრისფრო-მურამდე.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ხშირი, ვიწრო, თხელი, შეზრდილი, ზოგჯერ ოდნავ დაღმავალია, მურა-მოლურჯო, შემდგომში უფერულდება.

სოკოს ფეხის სიგრძე — 3-6 სმ, სისქე — 0,9-1,5 სმ, ცილინდრული, მთლიანი, სიგრძივ ბოჭკოვანია, ყავისფერ-მურა-მოლურჯო.

რბილობი — მონაცრისფრო-მოლურჯო. გაშრობის შემდეგ თეთრი, განსაკუთრებული სუნის გარეშე. სუსტად განოხატული გემოთი..

სპორები — 6-7x3,5-4 მკმ, ელიფსისებრი, ხორკლიანი, უფერული.

გავრცელება და ეკოლოგია
საპროტროფია. იზრდება ნიადაგზე — მინდვრებში, მდელოებზე, ტყის პირებში, ბაღებში, ბოსტნებსა და კომპოსტებზე. ხშირად ქმნის „ქაჯის წრეს“.

გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ამერიკას, ცენტრალურ ამერიკას, ევროპას, ავსტრალიასა და აზიას (იაპონია, კორეა და ტაივანი). მისი არსებობა დადასტურებულია აგრეთვე სამხრეთ ამერიკაში.

სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

მსგავსი სახეობები
იისფერა () — ზომით უფრო დიდი და მეწამული შეფერილობის.

სამეცნიერო სინონიმები
Lepista sordida var. lilacea (Quél.) Bon (1980)
Lepista sordida var. obscurata (Bon) Bon (1980)
Lepista sordida var. ianthina Bon (1979)
Rhodopaxillus sordidus f. obscuratus Bon (1970)
Lepista nuda var. sordida (Schumach.) Maire (1916)
Melanoleuca sordida (Schumach.) Murrill (1914)
Rhodopaxillus sordidus (Schumach.) Maire (1913)
Gyrophila nuda var. lilacea Quél. (1888)
Tricholoma sordidum (Schumach.) P. Kumm. (1871)
Agaricus sordidus Schumach. (1803)

გალერეა

ლიტერატურა

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:ლეპისტა
კატეგორია:საჭმელი სოკოები