ბრინჯაოსფერი დათვისსოკო

ბრინჯაოსფერი დათვისსოკო () — ბოლეტუსის გვარის სოკო, ბოლეტუსისებრთა ოჯახისა. ზოგჯერ მიიჩნევა დათვისსოკოს ნაირსახეობად.

ერთ-ერთ ძვირფას საჭმელ სოკოდ ითვლება. იხმარება ახალი, გამხმარი, დამწნილებული და დამუჟუჟებული. გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, ჩრდილოეთ ამერიკასა და ჩრდილოეთ აფრიკას. იზრდება ზაფხულ-შემოდგომით ფოთლოვან ტყეებში (მუხა, რცხილა, წაბლი, წიფელი), უპირატესობას ანიჭებს თბილ კლიმატს.

სოკო პირველად აღწერა ფრანგმა მიკოლოგმა პიერ ბიულიარმა 1789 წელს როგორც Boletus aereus.

სამეცნიერო სინონიმები

 Tubiporus edulis subsp. aereus (Bull.) Maire (1937)
 Boletus edulis f. aereus (Bull.) Vassilkov (1966)
 Boletus aereus var. squarrosus De Rezende Pinto (1940)
 Boletus mamorensis Redeuilh (1978)

 აღწერა 
ქუდის დიამეტრი — 15–30 სმ-მდე აღწევს. ხორციანი, მკვრივი, თავდაპირველად თითქმის სფეროსებრია, გადაბერებულ სოკოებს ბრტყლად ამოზნექილი ან გაშლილი. კანი გლუვი, ხავერდოვანი, ზოგჯერ მარცლოვანი ან დაფარულია წვრილი ნაპრალებით. მუქი ფერისაა, მოყავისფრო-მურა, ნორჩობაში თითქმის შავია.

რბილობი — თეთრი, დაზიანებისას ფერს არ იცვლის, მკვრივია, ტყის თხილის მსგავსი სასიამოვნო მძაფრი სუნითა და მოტკბო რბილი გემოთი.

ფეხი — მასიური, მყარი, ცილინდრული, ძირში გამსხვილებული. ზედაპირი მოწითალო-ყავისფერი, გამობერილი ბადით, რომელიც დასაწყისში მოთეთროა, შემდეგ — კაკლის ფერი.

ფორების შრე — ღია, ნორჩობაში კრემისფერ-თეთრი, მოგვიანებით ღია ყვითელი. დაჭერისას მომწვანო-ზეთისხილისფერ შეფერილობას იღებს. ფორები მოკლე და წვრილი, მომრგვალებული. 

სპორების ფხვნილი — ზეთისხილისფერი, სპორები 15×6 მკმ, თითისტარისებრი, გლუვი.

 ეკოლოგია და გავრცელება 
ძირითადად იზრდება ფოთლოვან ტყეებში (მუხნარში, წაბლნარში, მუხნარ-რცხილნარსა და წიფლნარში), ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად. უპირატესობას ანიჭებს თბილ კლიმატს. იშვიათია მთებსა და მთაგორიან ადგილებში. სოკოს გავრცელების არეალი მოიცავს დასავლეთ და სამხრეთ ევროპას ესპანეთიდან დასავლეთ უკრაინამდე, შვედეთს, ჩრდილოეთ ამერიკასა და ჩრდილოეთ აფრიკას.

სოკო შეყვანილია ჩეხეთის, გერმანიის, დანიის, ლიეტუვის, ნორვეგიის, მონტენეგროს, პოლონეთისა და ნიდერლანდების გადაშენების პირას მყოფი სახეობების ნუსხაში.

სეზონი: ივლისი — ოქტომბერი.

 მსგავსი სახეობები

 კვებითი ღირებულება  
ერთ-ერთ ძვირფას საჭმელ სოკოდ ითვლება. მეტად დაფასებულია სამხრეთ იტალიაში. მაღალი გემოვნური თვისებების გამო, მას ზოგიერთები დათვისსოკოზე () მაღლაც კი აყენებენ.

იხმარება ახალი, გამხმარი, დამწნილებული და დამუჟუჟებული. გახმობის შემდეგ მისი გემო და არომატი კიდევ უფრო ძლიერდება. მცირე რაოდენობის გამშრალ ბრინჯაოსფერ დათვისსოკოს შეუძლია ნაკლებად არომატული სოკოებისგან მომზადებული კერძის გემოს გაუმჯობესება.

გალერეა

ლიტერატურა 





რესურსები ინტერნეტში

 სქოლიო 

კატეგორია:ბოლეტუსისებრნი
კატეგორია:საჭმელი სოკოები