გიგანტური ლეუკოპაქსილუსი

გიგანტური ლეუკოპაქსილუსი () — ლეუკოპაქსილუსის გვარის სოკო ტრიქოლომასებრთა ოჯახისა.

პირობითად საჭმელი სოკოა. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპაში. იზრდება ზაფხულ-შემოდგომით.

სოკო პირველად აღწერა ინგლისელმა ბოტანიკოსმა და მიკოლოგმა ჯეიმზ საუერბიმ 1809 წელს როგორც Agaricus giganteus. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მისცა გერმანელმა მიკოლოგმა როლფ ზინგერმა 1939 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:






 აღწერა 
ქუდი — დიდი ზომის, მისი დიამეტრი 30-50 სმ-მდე აღწევს (იშვიათად 70 სმ). თავდაპირველად ბრტყლად ამოზნექილი, შემდგომში ჩაჭყლეტილი და ღრმად ძაბრისებრი. ასაკთან ერთად შესაძლოა დაიფაროს მოყავისფრო ლაქებითა და ნაპრალებით. კიდეები ზოლიან-ტალღოვანია და შებუსვილი. ზედაპირი თავიდან გლუვი, კრემისფერ-თეთრი შეფერილობის, ცენტრში როგორც წესი მოწაბლისფრო.

რბილობი — თეთრი ფერის, მკვრივი, ფქვილის სუნითა და სასიამოვნო გემოთი.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ვიწრო, ხშირი, ფეხთან შეზრდილი ან ოდნავ დაღმავალია, მოთეთრო ან ღია ჩალისფერი.

ფეხის სიგრძე — 4-7, სიგანე — 2,5—3,5 სმ, ცილინდრული ან სუსტადაა შევწიროებული ბულბისებრი ძირისკენ, ქუდისფერია.

სპორების ფხვნილი — თეთრი. სპორები 6-8×3-4 მკმ, ელიფსისებრი, გლუვი, ხორკლიანი ზედაპირით.

 გამოყენება 
მიუხედავად იმისა, რომ ერთი წყარო მას პირობითად საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, მეორე წყაროს მიხედვით, სოკომ შესაძლოა გამოიწვიოს დიარეა და კუჭის სპაზმი. მოხმარებამდე რეკომენდებულია, დაიჭრას მცირე ზომის ნაწილებად და ისე მოიხარშოს, ხოლო ნახარში გადაიღვაროს.

გიგანტური ლეუკოპაქსილუსი შეიცავს ბიოაქტიურ ნაერთ კლიტოცინს, რომელსაც გააჩნია ანტიბიოტიკური მოქმედება ადამიანისთვის საშიში რიგი ბაქტერიების წინააღმდეგ, ისეთების როგორებიცაა Bacillus cereusდა Bacillus subtilis.
უფრო ადრეული კვლევების თანახმად (1945) ანტიბიოტიკური მოქმედება აქვს ბაქტერიების — Mycobacterium tuberculosis, Salmonella typhi და Brucea abortus წინააღმდეგ.

 ეკოლოგია და გავრცელება 
საპროტროფია, იზრდება ველობებზე, გზის პირებსა და საძოვრებზე. ხშირად ქმნის „ქაჯის წრეს“.

კოსმოპოლიტია. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში — ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპაში. დევიდ არორაზე დაყრდნობით, ჩრდილოეთ ამერიკაში სახეობა ყველაზე მეტად გავრცელებულია წყნარი ოკეანის ჩრდილო-დასავლეთსა და კლდოვან მთებში.

სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

გალერეა

 ლიტერატურა 


რესურსები ინტერნეტში

 სქოლიო 

კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:ლეუკოპაქსილუსი