ფრანც ქსავერ ფონ ვულფენი

ფრანც ქსავერ ფონ ვულფენი (; დ. 5 ნოემბერი, 1728 — გ. 16 მარტი, 1805) — ავსტრიელი იეზუიტი, მღვდელი,ADB: Wulfen, Franz Xaver Freiherr von @ Allgemeine Deutsche Biographie ბოტანიკოსი, მინერალოგი და ზოოლოგი. შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.

ცნობილი გახდა მცენარის, Wulfenia carinthiaca-ისა და მისი სახელობის მინერალის, ვულფენიტის აღმოჩენით. ვულფენის სტანდარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა Wulfen.

 ბიოგრაფია 
დაიბადა 1728 წლის 5 ნოემბერს ბელგრადში, ფელდმარშალ-ლეიტენანტის კრისტიან ფრიდრიხ ფონ ვულფენის ოჯახში.Antonio Schmidt-Brentano: Kaiserliche und k. k. Generale (1618–1815), Österreichisches Staatsarchiv 2006, S. 112

სწავლის დამთავრების შემდეგ, 1745 წელს  შეუერთდა იეზუიტთა ორდენს. იგი ეუფლებოდა ფილოსოფიას, მათემატიკასა და თეოლოგიას. 1755 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას ევროპის რამდენიმე ქალაქში (გორიცია, ვენა და ლუბლიანა).

იეზუიტთა ორდენის დაშლის შემდეგ, 1773 წლიდან ვულფენი სამეცნიერო საქმიანობით იყო დაკავებული. თვალსაჩინოა მისი წვლილი ბოტანიკასა და მინერალოგიაში. 1797 წელს მისი კოლექციის უდიდესი ნაწილი ფრანგი ოკუპანტების მიერ იქნა გაძარცვული.

ვულფენი იყო შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, ასევე ბერლინის ერლანგენის, იენის, გეტინგენის, კლაგენფურტის და სტოკჰოლმის სამეცნიერო საზოგადოებებისა და მეცნიერებათა აკადემიების წევრი.

 სამეცნიერო საქმიანობა 
მინი|მარჯვნივ|200პქ|Primula glutinosa
მარჯვნივ|მინი|200პქ|Wulfenia carinthiaca

ვულფენის კვლევის ძირითად საგანს აღმოსავლეთის ალპების ფლორა წარმოადგენდა. მან აღწერა რამდენიმე ახალი სახეობის მცენარე, როგორც ყვავილოვანი, ასევე  კრიპტოგამები, განსაკუთრებით კი — ლიქენები. იგი ხშირად მოგზაურობდა ადრიატიკის გარშემო, ასევე ხშირად სტუმრობდა ნიდერლანდებს.

რაც შეეხება მის წვლილს მინერალოგიაში, ვულფენის მიერ აღმოჩენილ ყვითელი ტყვიის მადანს მის პატივსაცემად ვულფენიტი ეწოდა.Handbook of Mineralogy, წაკითხვის თარიღი 13 იანვარი, 2021Wulfen, Franz Xaver Freiherr von @ „AEIOU Encyclopedia“, წაკითხვის თარიღი 13 იანვარი, 2021

ვულფენის მიერ პირველად აღწერილი ალპური მცენარეები:
 Wulfenia carinthiaca
 Campanula zoysii
 Primula glutinosa
 Saxifraga moschata
 Androsace chamaejasme
 Achillea moschata

ადრიატიკის წყალმცენარეები:

 Ulva stellata, ახლა Anadyomene stellata (Wulfen) C. Agardh
 Fucus musciformis, ახლა Hypnea musciformis (Wulfen) J.V.Lamour
 Fucus filamentosus, ახლა Spyridia filamentosa (Wulfen) Harv.
 Fucus simplex, ახლა Digenea simplex (Wulfen) C. Agardh

 ნამუშევრები 
 Plantae rariores carinthiacae. In: Miscellanea austriaca ad botanicam, chemiam et historiam naturalem spectantia, hrsg. von N. J. Jacquin, Vol. 1 (1778) S. 147-163 und Vol. 2 (1781) S. 25-183.
 Abhandlung vom Kärntner Bleispate, 1785
 Plantae rariores carinthiacae. In: Collectanea as botanicam, chemiam et historiam naturalem, hrsg. von N. J. Jacquin, Vol. I (1786) S. 186-364, Vol. II (1788) S. 112-234, Vol. III (1789) S. 3-166, Vol. IV (1790) S. 227-348.
 Descriptiones Quorumdam Capensium Insectorum, 1786 (Digitalisat)
 Plantae rariores descriptae, 1803
 Cryptogama aquatica, 1803
 Flora Norica phanerogama, 1858 Franz Xaver von Wulfen @ de.Wikisource (გამოიცა სიკვდილის შემდგომ)

რესურსები ინტერნეტში

ფრანც ქსავერ ფონ ვულფენი — WorldCat
ფრანც ქსავერ ფონ ვულფენი — Bionomia
ფრანც ქსავერ ფონ ვულფენი — Austria-Forum

სქოლიო

კატეგორია:ავსტრიელი ბოტანიკოსები
კატეგორია:ავსტრიელი მინერალოგები
კატეგორია:ავსტრიელი ზოოლოგები
კატეგორია:ავსტრიელი იეზუიტები
კატეგორია:შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრები