დივალი

დივალი   — სინათლის ფესტივალი, რომელსაც აღნიშნავენ ინდუსები, ჯაინიზმის  მიმდევრები და სიქები.  ფესტივალი, როგორც წესი, ხუთ დღეს გრძელდება და აღინიშნება ინდუისტური ლუნისოლარული თვის ქართიკაში (ოქტომბრის შუა რიცხვებიდან ნოემბრის შუა რიცხვებამდე). The New Oxford Dictionary of English (1998)  – p. 540 "Diwali /dɪwɑːli/ (also Diwali) noun a Hindu festival with lights...". Diwali Encyclopædia Britannica (2009)  ინდუიზმის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ფესტივალი, დივალი, მიიჩნევა „სინათლის გამარჯვებად სიბნელეზე, სიკეთის ბოროტებაზე და ცოდნის უმეცრებაზე“.   Jean Mead, How and why Do Hindus Celebrate Divali?,  ფესტივალი  დაკავშირებული ლაკშმისთან, კეთილდღეობის ქალღმერთთან, სხვა მრავალი რეგიონალური ტრადიციით  დღესასწაული უკავშირდება შემდეგ ღვთაებებს: სიტა და რამა, ვიშნუ, კრიშნა, იამა, იამი, დურგა, კალი, ჰანუმანი, განეშა, კუბერა, დანვანტარი ან ვიშვაკარმანი . რიგ რეგიონებში, აღნიშნავენ რამას დაბრუნებას თავის აიოდჰიას სამეფოში მეუღლესთან,  სიტასთან და  მის ძმასთან, ლაკშამანასთან ერთად, რავანას დამარცხების შემდეგ ლანკაში, 14 წლიანი დევნილობის შემდეგ.

დივალის დაწყებამდე, სადღესასწაულოდ  ამზადებენ თავიანთი სახლებსა და სამუშაო ადგილებს: ასუფთავებენ, არემონტებენ და დეკორაციებით, დიაგირებით (ზეთის ნათურებით) და რანგოლით, რთავენ.  დივალის დროს ადამიანებს აცვიათ მათი საუკეთესო ტანსაცმელი, ანათებენ საკუთარ სახლებს, როგორც შიგნიდან, ასევე გარედან.  იმართება ლაკშმის თაყვანისცემის ცერემონიალი, რომელიც არის კეთილდღეობის და სიმდიდრის ქალღმერთი   . დივალი ასევე მთავარი კულტურული ღონისძიებაა ინდური და ჯაინური დიასპორისთვის ინდოეთის ნახევარკუნძულიდან. India Journal: ‘Tis the Season to be Shopping Devita Saraf, The Wall Street Journal (August 2010)  

ხუთდღიანი ფესტივალი წარმოიშვა ინდოეთის ნახევარკუნძულზე და ნახსენებია ადრეულ სანსკრიტულ ტექსტებში. ჩვეულებრივ, დივალს აღნიშნავენ დაშერას (დასაარა, დასაინი) ფესტივალიდან ოცი დღის შემდეგ, როდესაც სადღესასწაულო ღონისძიებების შემდეგ მოწაფეები წმენდენ სახლებს  და იატაკზე აკეთებენ დეკორაციებს, მაგალითად რანგოლის . Karen Bellenir (1997). Religious Holidays and Calendars: An Encyclopedic Handbook, 2nd Edition, , Omnigraphics მეორე დღეა ნარაკა ჩატურდაში . მესამე დღე არის ლაკშმი პუჯას დღე და თვის ყველაზე ბნელი ღამე. ინდოეთის ზოგიერთ ნაწილში ლაქშმი პუჯას მეორე დღეს აღინიშნება გოვარდან პუჯა და ბალიპრატიპადა (პადვა). ზოგიერთი ინდუისტური საზოგადოება ბოლო დღეს აღნიშნავს ბჰაი დუჯს.

აღმოსავლეთ ინდოეთისა და ბანგლადეშის ინდუისტები ზოგადად აღნიშნავენ დივალს, რომლის დროსაც ქალღმერთ კალის სცემენ თაყვანს. McDermott and Kripal p.72   დივალის ფესტივალის მთავარი დღე (ლაკშმი პუჯას დღე) არის ოფიციალური დღესასწაული  შემდეგ ქვეყნებში ფიჯი, გაიანა, Public Holidays, Guyana ინდოეთი, მალაიზია (სარავაკის გარდა),  მავრიკი, მიანმარი,  ნეპალი, Public Holidays, Government of Nepal პაკისტანი, Pakistan parliament adopts resolution for Holi, Diwali, Easter holidays, The Times of India (16 March 2016) სინგაპური, Public Gazetted Holidays , Government of Singapore შრი-ლანკა, სურინამი და ტრინიდადი და ტობაგო . Official Public Holidays , Government of Trinidad & Tobago

 რელიგიური მნიშვნელობა 
დივალს აღნიშნავენ ინდუსები, ჯაინები, სიქები და ნიუარელი ბუდისტები  თუმცა თითოეული სარწმუნოებისთვის იგი აღნიშნავს სხვადასხვა ისტორიულ მოვლენებს და ამბებს, მაგრამ მიუხედავად ამისა, ფესტივალი წარმოადგენს სინათლის  სიმბოლურ გამარჯვებას სიბნელეზე, ცოდნის უცოდინრობაზე და სიკეთის ბოროტებაზე.   Diwali – Celebrating the triumph of goodness  Hinduism Today (2012) Jean Mead, How and why Do Hindus Celebrate Divali?, , pp. 8–12

 პოლიტიკა 
დივალი სულ უფრო იზიდავს კულტურულ ურთიერთგაცვლას, რაც გახდა მსოფლიო პოლიტიკოსებისა და რელიგიური ლიდერების, ინდუისტური ან ინდური წარმოშობის მოქალაქეების, დიპლომატიური პერსონალის ან მეზობლების შეხვედრის საშუალება. ბევრი მონაწილეობს სხვადასხვა სოციალურ-პოლიტიკურ ღონისძიებებში, როგორც მრავალფეროვნებისა და ინკლუზიურობის მხარდაჭერის სიმბოლო. რომის პაპის რელიგიური დიალოგის საბჭომ, 90-იანი წლების შუა პერიოდში დაიწყო ინდუისტებისთვის ოფიციალური მილოცვის წერილების გაგზავნა დივალის ფესტივალზე.   

 საკითხები 

 ჰაერის დაბინძურება 
ჰაერის დაბინძურების 51% გამოწვეულია სამრეწველო დაბინძურებით, 27% მანქანებით, 8% მოსავლის დაწვით და 5% დივალის ფეიერვერკით. Want govt to build 1600 km green wall along Aravalli, Indian Express, 24 December 2019. 2017 წლის 9 ოქტომბერს ინდოეთის უზენაესმა სასამართლომ აკრძალა დელიში ფეიერვერკის გაყიდვა, მაგრამ არა გამოყენება დივალის სეზონზე , იმ ვარაუდით, რომ ფეიერვერკის გამოყენების აკრძალვა არსებითად გააუმჯობესებს დელიჰუსის ჰაერის ხარისხს. 

 დამწვრობით მიყენებული დაზიანებები 
ფეიერვერკის გამოყენება ასევე იწვევს დამწვრობის დაზიანებების რაოდენობის ზრდას ინდოეთში დივალის დროს. აღმოჩნდა, რომ ერთი კონკრეტული ფეიერვერკი, სახელწოდებით ანარი (შადრევანი), პასუხისმგებელია ასეთი დაზიანებების 65% -ზე, ტიპური მსხვერპლები მოზარდები არიან. დაზიანებების უმეტესობა I ჯგუფის დამწვრობაა (მცირე), რომელიც მოითხოვს მხოლოდ ამბულატორიულ დახმარებას.  


 რესურსები ინტერნეტში 

 The Ancient Origins of Diwali, India’s Biggest Holiday, Becky Little (2017)
 Deepawali 

სქოლიო

კატეგორია:ინდური კულტურა
კატეგორია:ფესტივალები აზიაში
კატეგორია:ფესტივალები