ისრაელის ახალი შეკელი

ისრაელის ახალი შეკელი (  ;   ; ნიშანი: ₪ კოდი : ILS ), ასევე ცნობილი როგორც  ისრაელის შეკელი (   ,  ) — ოფიციალური ვალუტა ისრაელში. ისასევე გამოიყენება ლეგალურად პალესტინის ტერიტორიების დასავლეთ ნაწილში,  ღაზას სექტორში . ახალი შეკელი დაყოფილია 100 აგორად . ახალი შეკელი გამოიყენება 1986 წლის 1 იანვრიდან, როდესაც მან შეცვალა ჰიპერინფლაციური ძველი შეკელი 1000: 1 თანაფარდობით.

 ისტორია 
ტერმინი შეკელის () სახელწოდება  ამავე სახელწოდების უძველესი ბიბლიური ვალუტადან მომდინარეობს. ბიბლიის ადრეულ ცნობებში ნათქვამია, რომ აბრაამმა ქებრონის პატრიარქების გამოქვაბულისთვის ეფრონ ხეთელს გადაუხადა ,,ოთხასი შეკელი ვერცხლი".Genesis 23:25 . შექელი არის ძველ ისრაელში წონის ან ვალუტის რამდენიმე უძველესი ერთეული, ებრაული ფესვიდან ש-ק-ל (š-ql), რაც ნიშნავს ,,წონას". თავდაპირველად, ეს შეიძლება გულისხმობდა ქერის წონას. ძველ ისრაელში ცნობილი იყო, რომ შეკელი დაახლოებით 180 მარცვალი იყო (11 გრამი ან 0,35 ტროას უნცია ).

თანამედროვე ისრაელის სახელმწიფოს ჩამოყალიბებიდან, 1948 წლის 14 მაისიდან 1952 წლამდე ანგლო-პალესტინის ბანკმა გამოსცა ბანკნოტები, როგორც პალესტინის ფუნტი, რომელიც მომდინარეობდა ბრიტანულ ფუნტთან .  1952 წელს ანგლო-პალესტინის ბანკმა შეიცვალა სახელი და გახდა ბანკი ლეუმი ლე-იისრაელ ( ისრაელის ეროვნული ბანკი) და ვალუტის სახელი გახდა ისრაელის ფუნტი . 

 ისრაელის ფუნტი (1952–1980) 
ისრაელის ფუნტი  (לירה ישראלית‎ლ ,,lira yisraelit" ) იყო ისრაელის სახელმწიფოს ვალუტა 1952 წლის ივნისიდან 1980 წლის 23 თებერვლამდე, მოგვიანებით კი ის შეიცვალა შეკელით 1980 წლის 24 თებერვალს. 1955 წლიდან, მას შემდეგ რაც ისრაელის ბანკი დაფუძნდა და ბანკნოტების გაცემის მოვალეობა აიღო, მხოლოდ ებრაული სახელი გამოიყენებოდა სიმბოლოსთან ერთად ,,I £".  ბრიტანულ გირვანქაზე დამოკიდებულება გაუქმდა 1954 წლის 1 იანვარს, ხოლო 1960 წელს ისრაელის გირვანქის დაყოფა 1000 პრუტოტიდან 100 აგოროტამდე შეიცვალა.

1960-იან წლებში, დებატები არასამთავრობო ებრაული სახელი ისრაელის ვალუტის შედეგად კანონის შეკვეთით ფინანსთა მინისტრის შეცვლა ფუნტი შევიდა ებრაული სახელი, shekel (שקל). კანონი მინისტრს აძლევდა უფლებას, გადაწყვეტილიყო ცვლილების შესაფერის თარიღზე. კანონი არ ამოქმედდა 1980 წლის თებერვლამდე, როდესაც ისრაელის მთავრობამ გადაწყვიტა მონეტარული სისტემის შეცვლა და შეკელის შემოტანა 1 შეკელი = I £ 10.

 შეკელი (1980–1985) 
შეკელი, რომელიც ახლა ცნობილია როგორც ძველი შეკელი, იყო ისრაელის სახელმწიფოს ვალუტა 1980 წლის 24 თებერვლიდან 1985 წლის 31 დეკემბრამდე. წინამორბედის მსგავსად ის უცხოური ვალუტების მიმართ ხშირად უფასურდებოდა 1960-70-იან წლებში. ამ ტენდენციამ კულმინაციას მიაღწია იმით, რომ ძველი შეკელი განიცდიდა ჰიპერინფლაციას 1980-იანი წლების დასაწყისში. მას შემდეგ, რაც ინფლაცია შეიზღუდა 1985 წლის ეკონომიკური სტაბილიზაციის გეგმის შედეგად, შემოვიდა ახალი შეკელი, რომელმაც შეცვალა ძველი შეკელი 1986 წლის 1 იანვარს, ამ ცვლილების შედეგად 1000 ძველი შეკელი ერთი ახალი შეკელის ტოლი გახდა.

 ახალი შეკელი (1985 – დღემდე) 
1980-იანი წლების ეკონომიკური კრიზისისა და 1985 წელს ახალი შეკელის შემოღების შემდეგ, ისრაელის ბანკმა და ისრაელის მთავრობამ განაგრძეს გაცილებით ფრთხილად და კონსერვატიული ფისკალური და მონეტარული პოლიტიკა და თანდათან გაატარეს ბაზარზე დაფუძნებული ეკონომიკური რეფორმები. გარდა ამისა, თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ ხელშეკრულებების გაფორმებამ ისრაელის ეკონომიკა უფრო კონკურენტუნარიანი გახადა, ხოლო მისმა სამრეწველო და სამეცნიერო ბაზაში დიდმა ინვესტიციებმა ქვეყანას საშუალება მისცა გლობალური ცოდნის ეკონომიკის ზრდასთან დაკავშირებული შესაძლებლობებით ესარგებლა. მნიშვნელოვნად გაიზარდა ექსპორტი და გაიხსნა მისი პროდუქტებისა და მომსახურების ახალი ბაზრები. ამ ფაქტორების შედეგად, ინფლაცია შედარებით დაბალი იყო და ქვეყანა ახლაც ინარჩუნებს საგადახდო დადებით ბალანსს. ვალუტა ევროსა და შვეიცარიული ფრანკის მიმართებით გამყარდა. ასევე 2001 წლიდან 2011 წლამდე აშშ დოლართან შედარებით მისი ღირებულება 20%-ით გაიზარდა.

 მონეტები 
1985, მოიჭრა მონეტები ნომინალით 1 აგორა, 5 აგოროტი, 10 აგოროტი, 1/2 შეკელი და 1 შეკელი. 1990 წელს შემოიღეს 5 შეკელის ღირებულების, 1995 წელს კი 10 შეკელის ღირებულების მონეტები. 1 აგორის ღირებულების მონეტების გამოყენება შეწყდა 1990 წლიდან, 1991 წლის 1 აპრილს კი მიმოქცევიდან მთლიანად ამოიღეს. 2 შეკელის ღირებულების მონეტა გამოვიდა 2007 წლის 9 დეკემბერს. 5 აგროტის მონეტა, რომელიც ბოლოს მოჭიჭრა 2007 წელს, ამოიღეს მიმოქცევიდან 2008 წლის 1 იანვარს.

2011 წლის აპრილში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ მოხდებოდა ახალი მონეტების მოჭრა, რომლებიც ნაკლები ლითნისგან დამზადდებოდა და ასევე რომლის გაყალბებაც უფრო რთული იქნებოდა.Tomer Avital's report in Calcalist, 21 April 2011 (Hebrew) ისრაელის ბანკი განიხილავს დაგეგმილი მონეტების სერიაზე სიტყვის ,,ახალი" დამატებას. დამტკიცების შემთხვევაში, ეს იქნება ყველა მონეტის პირველი ცვლილებას 1985 წლის სექტემბერში ახალი შეკელი მონეტების შემოღების შემდეგ.Gad Lior's report in Ynet, 21 April 2011 მონეტები მოჭრილია Korea Minting and Security Printing Corporation (KOMSCO) მიერ. 
+ახალი შეკელი მონეტების სერიები სურათი მნიშვნელობა ტექნიკური პარამეტრები აღწერაᲗარიღი დიამეტრი სისქე მასა კომპოზიცია პირი ავერსი რევერსი მიმოქცევიდან ამოღების თარიღი 250x250პქ 1 აგორა 17 მმ 1.2 მმ 2 გ ალუმინის ბრინჯაო 92% სპილენძი6% ალუმინის2% ნიკელი სადა ძველი გალია, სახელმწიფო ემბლემა, ,,ისრაელი" ებრაულ, არაბულ და ინგლისურ ენებზე მნიშვნელობა, თარიღი 1991 წლის 1 აპრილი250x250პქ 5 აგოროტი 19.5 მმ 1.3 მმ 3 გ რომის წინააღმდეგ ებრაელთა ომის მეოთხე წლის მონეტის ასლი, რომელშიც გამოსახულია ლულავი ორ ეტროგიმს შორის, სახელმწიფო ემბლემა, ,,ისრაელი" ებრაულად, არაბულად და ინგლისურად 2008 წლის 1 იანვარი250x250პქ 10 აგოროტი 22 მმ 1.5 მმ 4 გ ანტიგონუს II მატათიასის მიერ გამოშვებული მონეტის ასლი შვიდი ფილიალი კანდელარით, სახელმწიფო ემბლემით, ,,ისრაელი" ებრაულად, არაბულად და ინგლისურად მიმდინარე250x250პქ  26 მმ 1.6 მმ 6,5 გ ლირი, სახელმწიფო ემბლემა მნიშვნელობა, თარიღი, ,,ისრაელი" ებრაულ, არაბულ და ინგლისურ ენებზე 250x250პქ  18 მმ 1.8 მმ 3.5 გ კუპრონიკელი 75% სპილენძი 25% ნიკელის (1985-1993) ნიკელის მოოქროვილი ფოლადი (1994 წ. დღემდე) Note that nickel-clad steel 1 new sheqalim coins were issued in 1994 and 1995 სადა ლილი, ,,იეჰუდი" ძველ ებრაულ ენაზე, სახელმწიფო ემბლემა მნიშვნელობა, თარიღი, ,,ისრაელი" ებრაულ, არაბულ და ინგლისურ ენებზე მიმდინარე 250x250პქ  21.6 მმ 2.3 მმ 5,7 გ ნიკელის მოოქროვილი ფოლადი სეგმენტირებული (ჩვეულებრივი და რიდიანი განყოფილებები) ორი კორნუკოპია, სახელმწიფო ემბლემა250x250პქ  24 მმ 2.4 მმ 8,2 გ კუპრონიკელი75% სპილენძი25% ნიკელის 12 მხარე სვეტის დედაქალაქი, სახელმწიფო ემბლემა250x250პქ 23 მმ</br> ბირთვი: 16 მმ 2.2 მმ 7 გ ბეჭედი: ნიკელით შეკრული ფოლადი</br> ცენტრი: აურეატებით შეკრული ბრინჯაო რიდიანი პალმის ხე შვიდი ფოთლით და ორი კალათი ფინიკით, ძველი და თანამედროვე ებრაული ანბანით დაწერილი სიტყვები ,,სიონის გამოსყიდვისთვის"

 ბანკნოტები 

 სერია A (1985–1999) 
ისრაელში ბანკნოტების გამოყებენის ისტორია 1985 წლის 4 სექტემბრიდან იწყება. ბანკნოტები პირველად გაჩნდა 5 10 და 50 შეკელის ნომინალებში.   შეიქმნა 1986 წლის 8 მაისს და   1986 წლის 19 აგვისტოს. 1988 წლის 2 აპრილს გამოიცა  ბანკნოტი და  1992 წლის 16 თებერვალს. 
სურათი მნიშვნელობა ზომები ფერი ავერსი რევერსი Გაცემის თარიღი გაუქმების
თარიღი265x265პქ ₪ 1 76x 138 მმ მწვანე მაიმონიდები ტიბერია, სადაც დაკრძალულია მაიმონიდე; უძველესი ქვის ნათურა 1986 წლის 8 მაისი 1995 წ265x265პქ 5 შეკელი ლურჯი ლევი ეშკოლი წყლის გაყვანილობის სისტემა, რომელიც ეროვნული გადამზიდავის, მინდვრებისა და უნაყოფო მიწის სიმბოლოა 1985 წლის 4 სექტემბერი 1995 წ265x265პქ 10 შეკელი ნარინჯისფერი გოლდა მეირი გოლდა მეირის სურათი ხალხში, მოსკოვის საგუნდო სინაგოგის წინ, როდესაც ის 1948 წელს ისრაელის ელჩის სტატუსით ჩავიდა მოსკოვში. 1985 წლის 4 სექტემბერი 1995 წ276x276პქ 20 შეკელი მუქი ნაცრისფერი მოშე შარეტი ჰერცლიას გიმნაზიის ორიგინალური შენობა, პატარა თელ ავივი 1988 წლის 2 აპრილი 2000 წლის 1 ივლისი272x272პქ 50 შეკელი მეწამული შმუელ იოსებ აგნონი იერუსალიმის ჰორიზონტი, აღმოსავლეთ ევროპის სახელმწიფო, აგნონის მრავალი მოთხრობის გარემო. 1985 წლის 4 სექტემბერი 2000 წლის 1 ივლისი279x279პქ 100 შეკელი ყავისფერი იცხაკ ბენ-ზვი პეკიინის სინაგოგა, ქარობის ხე და მღვიმე, ძველი ქვის ნათურა 1986 წლის 19 აგვისტო 2000 წლის 1 ივლისი274x274პქ 200 შეკელი წითელი ზალმან შაზარი გოგონა, რომელიც მაგიდასთან წერდს, როგორც სავალდებულო განათლების კანონის სიმბოლო, რომლის ინიცირებული იყო შაზარი. ფონად ებრაული ასოები. 1992 წლის 16 თებერვალი 2000 წლის 1 ივლისი

 სერია B (1999–2017) 
ბანკნოტების მეორე სერია გამოვიდა 1999 წელს, პირველი სერია კი მთლიანად 2005 წელს გაქრა. გამოიცა 500 შეკელის ღირებულების ბანკნოტი, რომელზედაც იცხაკ რაბინის პორტრეტია გამოსახული. ამასთან, ინფლაციის დაბალი მაჩვენებლის გამო, ასეთი ბანკნოტის საჭიროება აღარ ყოფილა და ის აღარ გამოცემულა.
+ახალი შეკელის მეორე სერია სურათი მნიშვნელობა ზომები ფერი ავერსი უკუ Გაცემის თარიღი265x265პქ265x265პქ  71x 138 მმ მწვანე მოშე შარეტი ებრაელი მოხალისეები მეორე მსოფლიო ომში ; საგუშაგო კოშკი, კოშკისა და საფონდო დასახლებები 1999 წლის 3 იანვარი276x276პქ  მწვანე მოშე შარეტი ებრაელი მოხალისეები მეორე მსოფლიო ომში ; საგუშაგო კოშკი, კოშკისა და საფონდო დასახლებები. პოლიპროპილენის ნოტის დამატებით წითელ ტექსტში წერია ,,60 წლის ისრაელის სახელმწიფო" ებრაულად წითელი მელნით. იგი წარმოდგენილი იყო მხოლოდ 1,8 მილიონიანი ტირაჟით და საიუბილეო გამოცემას წარმოადგენდა. დაბეჭდილია Orell Füssli Security Printing- ის მიერ, ციურიხის, შვეიცარია . ) 2008 წლის 13 აპრილი276x276პქ  მეწამული შმუელ იოსებ აგნონი აგნონის რვეული, კალამი და სათვალეები, იერუსალიმი და ტაძრის მთა 1999 წლის 31 ოქტომბერი276x276პქ  ყავისფერი იცხაკ ბენ-ზვი პეკიინის სინაგოგა 1999 წლის 3 იანვარი276x276პქ  წითელი ზალმან შაზარი ცფათის ქუჩა და ტექსტი შაზარის ესსედან 1999 წლის 31 ოქტომბერი   ლურჯი იცხაკ რაბინი ყოფილი პრემიერ-მინისტრის სიტყვით გამოსვლის ამსახველი კადრი. მისი მკვლელობა სიტყვით გამოსვლიდან მალევე მოხდა    არასოდეს დაბეჭდილა

 სერია C (2014 – დღემდე) 
კომიტეტმა მიიღო ასეთი გადაწყვეტილება, რომ ახალ სერიაში გამოჩენილი ებრაელი პოეტების პორტრეტები გამოსახულიყო, მათ შორის რეიჩელ ბლუსტეინი, შაულ ტჩერნიხოვსკი, ლეა გოლდბერგი და ნათან ალტერმანი . 2010 წლის დეკემბერში, გადაწყვეიტეს რომ სერიაზე გამოსახულიყო მენახემ ბეგინის, იცხაკ რაბინის და შმუელ იოზეფ აგნონის პორტრეტები.Press release, Bank of Israel , 19 December 2009 ბეგინის ოჯახი წინააღმდეგი იყო ამ გადაწყვეტილების, ამიტომ კომიტეტი თავიანთი პირველადი ვერსიის მხარდაჭერისკენ გადაიხარა.Press release, Bank of Israel , 10 March 2011

2012 წლის 14 ნოემბერს, ისრაელის ბანკმა გამოაცხადა, რომ ბანკნოტების ახალი სერია დასრულების ეტაპზეა. ახალი ახალი ბანკნოტებიდან პირველი, რომელმაც დაიწყო მიმოქცევა, იყო 50 შეკელის ნომინალი 2014 წლის 16 სექტემბერს,  რასაც მოჰყვა 200 შეკელის მიმოქცევაში შესვლა 2015 წლის 23 დეკემბერს.  ბოლო ორი ნომინალი, 20 და 100 შეკელი გამოიცა 2017 წლის 23 ნოემბერს, რითაც დასრულდა "სერია C" ბანკნოტების სერია.Press release, Bank of Israel: The next banknotes in the new series – the NIS 20 and NIS 100 banknotes – will be distributed to the public on from Thursday, November 23, 2017 – 5 Kislev 5778  Bank of Israel (www.bankisrael.gov.il). 16 November 2017Press release, Bank of Israel: Information on the new series of banknotes  14 November 2012Press release by the Bank of Israel: Images and descriptions on the new series of Israeli new shekel banknotes  Bank of Israel (www.bankisrael.gov.il). 28 April 2013. Retrieved on 1 May 2013.

ბანკნოტები დაბეჭდილია Orell Füssli Security Printing- ის მიერ შვეიცარიაში.
ახალი შექელის მესამე სერია სურათი მნიშვნელობა ზომები ფერი აღწერა Გაცემის თარიღი ავერსი უკუ99x99პქ  129 × 71 მმ წითელი რეიჩელ ბლუსტეინი; პოემა კინერეთი მიკრო წარწერაში ; პალმის ხის ტოტები ფონზე გალილეის ზღვის სანაპირო ზოლის ვიტა; სეგმენტი ლექსიდან, ალბათ ეს არაფერი იყო 2017 წლის 23 ნოემბერი99x99პქ  136 × 71 მმ მწვანე შაულ ჩერნიჩოვსკი ; პოემა ოჰ, ჩემო მიწა, ჩემო სამშობლო მიკრო წარწერაში; ციტრუსის ხე და მისი ხილი ფონზე კორინთული სვეტის დედაქალაქი; სეგმენტი ლექსიდან მე მწამს 2014 წლის 16 სექტემბერი100x100პქ  143 71 მმ ნარინჯისფერი ლეა გოლდბერგი ; პოემა ჩემი სიყვარულის ქვეყანაში ნუშის ხე ყვავის მიკრო წარწერაში; ნუშის ხის ყვავილობის ფონზე გაზელების ჯგუფი; სეგმენტი ლექსიდან: თეთრი დღეები 2017 წლის 23 ნოემბერი105x105პქ  150 × 71 მმ ლურჯი ნეითან ალტერმანი ; პოემა მარადიული შეხვედრა მიკრო წარწერაში; შემოდგომის ფოთლები ფონზე მთვარით განათებული ფლორა; სეგმენტი ლექსიდან დილის სიმღერა 2015 წლის 23 დეკემბერი

 რესურსები ინტერნეტში 

 ისრაელის ბანკის ისრაელის ვალუტის კატალოგი 1948 წლიდან 
 გაცვლითი კურსი 1948 წლიდან 
 ამერიკის ისრაელის ნუმიზმატიკური ასოციაცია 
 ამჟამინდელი შექელის დოლარი 
 Shaar yatzig - ოფიციალური შეფასების გაჯეტი
 ისრაელის ბანკნოტები (ინგლისურად და გერმანულად)

სქოლიო

კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
კატეგორია:ისრაელის ეკონომიკა
კატეგორია:ისრაელი