მწარე დუმასოკო

მწარე დუმასოკო () — ქალციპორუსის გვარის სოკო ბოლეტუსისებრთა ოჯახისა.

სოკო გავრცელებულია მთელ ჩრდილოეთ ზომიერ სარტყლებში. პირველად აღწერა ფრანგმა მიკოლოგმა პიერ ბიულიარმა 1790 წელს როგორც Boletus piperatus.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის დიამეტრი 2-7 სმ-მდე აღწევს. ზედაპირი — ხავერდოვანი, ამოზნექილი ან ბრტყელი. კანი ადვილად სცილდება ქუდს, ნესტიან ამინდში ლოროწვანია. მოყავისფრო ან მოყვითალო-ყავისფერი.

ფორების შრე ფეხთანაა შეზრდილი ან ოდნავ დაღმავალია, მსხვილკუთხიანია და ახასიათებს არასწორი ნასვრეტები. 

ფეხის სიგრძე — 3-8 სმ, სიგანე — 0,3-1,5 სმ., ცილინდრული, ძირისკენ დაწვრილებული, მურა ან მოწითალო-ოქროსფერი, ძირში ყვითელი ფერის. 

რბილობი მოვარდისფრო-მოყვითალოა, გაჭრისას ოდნავ წითლდება. განსაკუთრებული სუნის გარეშე. ახასიათებს წიწაკის მწარე გემო.

სპორები თითისტარისებრია, მოყვითალო მურა. საშუალო ზომა 9,5×4,5 მკმ.

ეკოლოგია და გავრცელება
იზრდება ფიჭვნარევ წიწვოვან ტყეებში, იშვიათად — ნაძვნარში, შერეულ და ფოთლოვან ტყეებში. გავრცელებულია მთელ ჩრდილოეთ ზომიერ სარტყლებში — ევროპაში, რუსეთის ევროპულ ნაწილში, ჩრდილოეთ კავკასიაში, ურალში, ციმბირსა და შორეულ აღმოსავლეთში. აღმოჩენილია ტასმანიაზეც. როგორც წესი იზრდება ერთეულებად ან 2-3 ეგემპლიარად, ზაფხულ-შემოდგომით.

გამოყენება
საჭმელ სოკოდ ითვლება, თუმცა ზომაზე მეტად ცხარეა. იტალიელი შეფ-პოვარი ანტონიო კარლუჩო ურჩევს მომხმარებლებს მწარე დუმასოკო მხოლოდ და მხოლოდ სხვა სოკოებისთვის არომატის მისაცემად გამოიყენონ. ბევრ ქვეყანაში სუნელად იყენებენ. კუჭის პრობლემების რისკის შესამცირებლად საჭიროა მისი სათანადოდ მომზადება, რის შემდეგაც სოკო კარგავს წიწაკის ცხარე გემოს. ზოგიერთი სახელმძღვანელო მას არასაჭმელ სოკოდ მიიჩნევს. აგრეთვე მის ნაყოფსხეულს სხვა სოკოების მოსართავად იყენებენ.

მსგავსი სახეობები
  — იზრდება ჩრდილოეთ ამერიკის ტყის მასივში. აქვს ნაკლებად ცხარე გემო, მწარე დუმასოკოსაგან განსხვავებით, გაჭრის ან დაზიანების შემთხვევაში ლურჯდება.
  — საჭმელი სოკო უფრო დიდი ზომის ნაყოფსხეულით. ფორები ზეთისხილისფერ-ყავისფერია, მწარე გემოს გარეშე.

გალერეა

რესურსები ინტერნეტში
Chalciporus piperatus — Mycoweb

სქოლიო

კატეგორია:ბოლეტუსისებრნი
კატეგორია:საჭმელი სოკოები