იოკო ტავადა

იოკო ტავადა (; დ. 23 მარტი, 1960) — იაპონელი მწერალი. ამჟამად ცხოვრობს ბერლინში. წერს როგორც იაპონურ, ისე გერმანულ ენაზე. ტავადა არაერთი საპატიო ლიტერატურული ჯილდოს მფლობელია, მათ შორისაა აკუტაგავას სახელობის პრემია და გოეთეს მედალი. 

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ტავადა ტოკიოში, ნაკანოს რაიონში დაიბადა. მისი მამა წიგნებს ყიდდა და ამასთანავე მთარგმნელობით საქმიანობას ეწეოდა.

ტავადამ ვასედას უნივერსიტეტში რუსული ლიტერატურის ფაკულტეტზე 1982 წელს ბაკალავრიატი დაამთავრა. სწავლის დამთავრებისთანავე იგი გერმანიაში, ჰამბურგში გადავიდა, სადაც მამამისის ერთ-ერთი ბიზნეს პარტნიორთან წიგნების დისტრიბუციის ბიზნესში დასაქმდა, თუმცა რამდენიმე წელიწადში მუშაობა სწავლის გაგრძელების მიზნით შეწყვიტა. 1990 წელს მან ჰამბურგის უნივერსიტეტში თანამედროვე გერმანულ ლიტერატურაში მაგისტრის ხარისხი აიღო, ხოლო 2000 წელს გერმანულ ლიტერატურაში ციურიხის უნივერსიტეტის დოქტორანტი გახდა. 2006 წლიდან ტავადა ბერლინში ცხოვრობს.

კარიერა
ტავადამ სამწერლო კარიერა 1987 წელს პოეტური კრებულით, „Nur da wo du bist da ist nichts“ დაიწყო. პირველი ნოველისთვის, „Kakato o nakushite“ 1991 წელს ტავადამ მიიღო ჟურნალ Gunzo-ს პრემია დამწყები მწერლებისთვის. 

1993 წელს მწერალმა ნოველისთვის „Inu muko iri“  აკუტაგავას სახელობის პრემია მიიღო. იმავე წელს მას დორის ლესინგის სახელობის სტიპენდია მიენიჭა. ნოველა „Inu muko iri“ ინგლისურ ენაზე მარგარეტ მიცუტანიმ თარგმნა, რომელიც  2012 წელს ამერიკულმა გამომცემლობამ New Directions Publishing გამოსცა. 

1996 წელს ტავადამ „Seijo densetsu“, ხოლო 1998 წელს „Futakuchi otoko“ გამოაქვეყნდა. ორივე ნაწარმოები ინგლისურ ენაზე მარგარეტ მიცუტანიმ თარგმნა. თარგმანები კრებულის სახით 2009 წელს სათაურით „ხიდის პირისპირ“ გამოქვეყნდა.

1996 წელს ტავადამ გერმანული ლიტერატურული ჯილდო, ალბერტ ფონ შამისოს სახელობის პრემია მიიღო. ეს უკანასკნელი გადაეცემათ იმ მწერლებს, რომელთათვისაც გერმანული არ არის მშობლიური ენა. 200 წელს მწერალმა წიგნისთვის „Hinagiku no ocha no baai“ იზუმი კიოკას სახელობის პრემია მიიღო. 2003 წელს მოთხრობისთვის „ღამის მატარებლის ეჭვმიტანილები“ ტავადას სეი იტოსა და ძიუნიტირო ტანიძაკის სახელობის პრემიები მიენიჭა.

2004 წელს იოკომ რომანი „Das nackte Auge“ გამოსცა, რომელიც ჯერ გერმანულ, შემდეგ კი იაპონურ ენაზე დაწერა.. ნაწარმოები ვიეტნამელი გოგონას ამბავს მოგვითხრობს, რომელსაც ადრეულ ასაკში გაიტაცებენ. რომანი ინგლისურად გერმანულიდან ითარგმნა და 2009 წელს სათაურით „შიშველი თვალი“ გამოქვეყნდა.

2005 წელს გერმანულ კულტურაში შეტანილი წვლილისთვის ტავადას გოეთეს ინსტიტუტმა გოეთეს მედალი მიანიჭა. 

2009 წელს, იანვრიდან თებერვლამდე ტავადა სტენფორდის უნივერსიტეტის ლიტერატურის, კულტურისა და ენათმეცნიერების განყოფილების რეზიდენტი მწერალი იყო. 

2011 წელს ტავადამ დაწერა მოთხრობათა სერია, რომელიც დატყვევებული პოლარული დათვების პერსპექტივიდან ადამიანებისა და ცხოველების ურთიერთობის შესახებ მოგვითხრობს.  მწერალმა კრებულის იაპონური ვერსიისთვის 2011 წელს ნომის, ხოლო 2012 წელს იომიურის პრემია მიიღო. მოთხრობები გერმანულად 2014 წელს გამოქვეყნდა. კრებულის ინგლისური ვერსია 2016 წელს, სათაურით „პოლარული დათვის მემუარები“ გამოიცა. 

2014 წელს იაპონიაში ტავადას დისტოპიური რომანი „Kentoshi“ გამოქვეყნდა. 2018 წელს აშშ-ში რომანის ინგლისური თარგმანი  სათაურით „ემისარი“ გამოქვეყნდა, ხოლო დიდ ბრიტანეთში – სათაურით „ტოკიოს უკანასკნელი ბავშვები“.

2016 წელს ტავადას ჰაინრიხ ფონ კლაისტის სახელობის პრემია მიენიჭა.

თემები
ტავადას შემოქმედებაში ხშირად გვხვდება საზღვრების გადალახვის თემა. მწერლის ნამუშევრები ხშირად სხვადასხვა ქვეყნებში მოგზაურობისა და მათი კულტურების გაცნობის მისივე გამოცდილებას ეფუძნება. თუმცა ფიზიკური საზღვრების გარდა, ტავადას შემოქმედებაში ვხვდებით საზღვრების რღვევას ცხადსა და სიზმარს, აზრებსა და განცდებს შორის. მაგალითისთვის, მის ერთ-ერთ მოთხრობაში პერსონაჟს სიზმრები მისთვის უცხო ენაზე ესიზმრება, რის შემდეგაც იგი სხვა ქვეყანაში გადადის, რათა შეისწავლოს ეს ენა და გაიგოს, თუ რის შესახებაა მისი სიზმრები. ტავადას შემოქმედებაში მაგიური რეალიზმის ელემენტებსაც ვხვდებით. „პოლარული დათვის მემუარებში“ ცხოველებისა და მცენარეების ანთროპომორფიზმია გამოყენებული, რაც შეგვიძლია ადამიანურსა და ცხოველურს შორის საზღვრების რღვევად მივიჩნიოთ.

ტავადამ აღნიშნა, რომ მის სამწერლობო სტილზე დიდი გავლენა მოახდინეს პოლ სელანმა და ფრანც კაფკამ. 

ჯილდოები
 1991 — ჟურნალ Gunzo-ს პრემია დამწყებ მწერალთათვის
 1993 — აკუტაგავას პრემია
 2000 — იზუმი კიოკას სახელობის პრემია ლიტერატურაში
 2005 — გოეთეს მედალი
 2011 — ნომის პრემია
 2012 — იომიურის პრემია
 2016 — კლაისტის პრემია

რესურსები ინტერნეტში
 Yōko Tawada on Goodreads
 Tawada Yōko on Writing and Rewriting
 Yōko Tawada: ‘Language is a Living Thing’

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 23 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:ციურიხის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები