ნაგისა ოსიმა

ნაგისა ოსიმა (; დ. 31 მარტი, 1932 – გ. 15 იანვარი, 2013) — იაპონელი კინორეჟისორი და სცენარისტი. მისი ყველაზე ცნობილი ფილმებია „გრძნობათა იმპერია“ (1976) და „შობას გილოცავთ, მისტერ ლოურენს“ (1938). 

ადრეული ცხოვრება
ოსიმამ უმაღლესი განათლება კიოტოს უნივერსიტეტში,  პოლიტიკური ისტორიის ფაკულტეტზე მიიღო. სწავლის დამთავრების შემდეგ, 1954 წელს მან კინომწარმოებელ კომპანიაში დაიწყო მუშაობა. მისი  რეჟისორული დებიუტი 1959 წელს ფილმით „სიყვარულისა და იმედის ქალაქი“ შედგა. 1960 წელს ოსიმამ იაპონიის რეჟისორთა გილდიის ახალბედა რეჟისორებისთვის დაწესებული ჯილდო მიიღო.

1960-იანი წლები
1961 ოსიმამ კენძაბურო ოეს ნოველის მიხედვით ფილმი სახელმწოდებით „ნადავლი“ გადაიღო, რომელიც ომის პერიოდში სოფლის მაცხოვრებელ იაპონელებსა და დატყვევებულ აფრო-ამერიკელ ჯარისკაცს შორის ურთიერთობის შესახებ მოგვითხრობს. ფილმში წამოჭრილია ფანატიზმისა და ქსენოფობიის თემები, რომელთაც რეჟისორი კიდევ უფრო ღრმად იკვლევს თავის მომდევნო ნამუშევრებში: „იანბოგის დღიური“, „ჩამოხრჩობის გზით სიკვდილი“ და „სამი მკვდრეთით აღმდგარი ლოთი“. გარკვეული დროის მანძილზე ოსიმა ტელევიზიაში მუშაობდა, სადაც მან არაერთი დოკუმენტური ფილმი გადაიღო. მათ შორის აღსანიშნავია 1965 წლის ფილმი „იანბოგის დღიური“, რომელიც სეულის ქუჩებში მცხოვრები უსახლკარო ბავშვების შესახებ მოგვითხრობს. ფილმი რეჟისორის გამოცდილებაზეა დაფუძნებული, რომელმაც ეს უკანასკნელი სამხრეთ კორეაში მოგზაურობის შემდეგ გადაიღო. 

1968 წელს ოსიმამ სამი მხატვრული ფილმი გადაიღო. პირველი მათგანია „ჩამოხრჩობის გზით სიკვდილი“, რომელიც 1958 წელს იაპონიაში რეალურად განვითარებულ მოვლენებს ეყრდნობა. ფილმი ახალგაზრდა კორეელის შესახებ მოგვითხრობს, რომელსაც გაუპატიურებისა და მკვლელობის ბრალდებით სიკვდილით დასჯას მიუსჯიან. რეჟისორმა ფილმში ასახა იაპონელთა რასობრივი დისკრიმინაცია ეთნიკური უმცირესობის, კერძოდ კორეელების მიმართ.  აღსანიშნავია, რომ ფილმში ახალი ტალღის მიმდინარეობისთვის დამახასიათებელი მრავალი კინემატოგრაფიული ტექნიკა გვხვდება. 

რეჟისორის მომდევნო ფილმი, „სინძუკუელი ქურდის დღიური“ კავშირს იკვლევს სექსუალურ და პოლიტიკურ რადიკალიზმს შორის. ფილმში აღწერილია ყოველდღიური ცხოვრება, რომელშიც სექსუალური სურვილები კლეპტომანიის სახეს იღებს. 

1969 წელს გამოვიდა ოსიმას მორიგი რეალურ ისტორიაზე დაფუძნებული ფილმი სახელწოდებით „ბიჭი“.  კინოსურათი ბიჭის  შესახებ მოგვითხრობს, რომელსაც მამა ფულის საშოვნელად იყენებს. იგი მას აიძულებდა მიზანმიმართულად გამხდარიყო საგზაო შემთხვევების მსხვერპლი, რათა კომპენსაციის სახით ოჯახს სასურველი თანხა მიეღო. 

1970-იანი წლები
ოსიმას 1971 წლის ფილმი „ცერემონია“ სატირაა იაპონური საზოგადოების შეხედულებების შესახებ. ეს უკანასკნელი კარგადაა გამოხატული სცენაში, როცა საქორწინო ცერემონია პატარძლის გარეშე ტარდება. 

1976 წელს ოსიმამ „გრძნობათა სამეფო“ გადაიღო, რომელიც 1930-იანი წლების იაპონიაში  რეალურად განვითარებულ ფატალური სექსუალური ობსესიის ამბავს მოგვითხროსა. ფილმმა იაპონური ცენზურის კრიტიკა დაიმსახურა. „გრძნობათა სამეფოს“ ამ უკანასკნელის მიერ უარყოფილი ვერსია იაპონიაში დღესაც არაა ხელმისაწვდომი. 

1978 წელს ოსიმამ გადაიღო იგივე შინაარსის მქონე ფილმი, ამჯერად ნაწილობრივ განსხვავებული სახელწოდებით „გრძნობათა იმპერია“, თუმცა ამ შემთხვევაში მან შეყვარებულთა სექსუალური სწრაფვების გადმოცემისას მეტი თავშეკავებულობა გამოიჩინა. ფილმმა 1978 წლის კანის კინოფესტივალზე საუკეთესო რეჟისურის ნომინაციაში გაიმარჯვა.

1980-იანი წლები და შემდგომი პერიოდი
რეჟისორს დიდი წარმატება მოუტანა 1983 წლის ფილმმა „შობას გილოცავთ, მისტერ ლოურენს“, რომელშიც მოქმედება ომის პერიოდში, იაპონიის ტყვეთა ბანაკში ხდება. ფილმში ცნობილი მუსიკოსი და როკ-ვარსკვლავი დეივიდ ბოუი, მუსიკოსი რიუიჩი საკამოტო და ტაკეში კიტანო თამაშობენ. ფილმი კლასიკად მიიჩნევა, თუმცა მაყურებლისთვის მეინსტრიმული არასოდეს ყოფილა. „შობას გილოცავთ, მისტერ ლოურენს“ ეფუძნება ლოურენს ვან დერ პოსტის 1963 წლის მოთხრობების ტრილოგიას „თესლი და მთესველი“, რომელიც ავტორის მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში იაპონიაში ტყვედ ჩავარდნის გამოცდილებას ეყრდნობა.1986 წელს ოსიმამ კომედია „მაქსი, ჩემი სიყვარული“ გადაიღო, რომელიც დიპლომატის ცოლის შიმპანზესთან სასიყვარულო ურთიერთობაზე მოგვითხრობს.

1980-იან და 1990-იან წლებში ოსიმა იაპონიის რეჟისორთა გილდიის პრეზიდენტი იყო.

1993 წელს ოსიმას ესეებისა და სტატიების კრებული ინგლისურ ენაზე სათაურით „კინო, ცენზურა და სახელმწიფო“ გამოქვეყნდა. 1995 წელს რეჟისორმა ბრიტანეთის კინოინსტიტუტისთვის იაპონური კინოს შესახებ დოკუმენტური ფილმი გადაიღო.

1996 წელს ოსიმამ ინსულტი განიცადა, რის შემდეგაც სარეჟისორო მოღვაწეობას 1999 წელს ფილმით „ტაბუ“ დაუბრუნდა“, რომელიც სამურაების შესახებ მოგვითხრობს. ფილმში მოქმედება ბაკუმაცუს ეპოქაში ხდება. მთავარ როლებს ტაკეში კიტანო და რიუიჩი საკამოტო ასრულებენ. 

ფილმის გამოსვლის შემდეგ რეჟისორის ჯანმრთელობის მდგომარეობა გაუარესდა, იგი  ხშირად განიცდიდა ინსულტებს, რის გამოც „ტაბუ“ მისი ბოლო ნამუშევარი გახდა. ოსიმა გეგმავდა ბიოგრაფიული ფილმი სახელწოდებით „ჰოლივუდის ძენი“ გადაეღო, რომელშიც მთავარ როლს სესუ ჰაიაკავა შეასრულებდა. სცენარი უკვე დასრულებული იყო და ლოს-ანჯელესში გადაღებების დასაწყებად ემზადებოდნენ, თუმცა სხვადასვხა შეფერხებებისა და რეჟისორის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო პროექტი განუხორციელებელი დარჩა.

ოსიმა 80 წლის ასაკში, 2013 წლის 15 იანვარს გართულებული პნევმონიის შედეგად გარდაიცვალა.

2013 წლის სექტემბერში, სან-სებასტიანის კინოფესტივალზე ოსიმას რეტროსპექტივა წარადგინეს.

რესურსები ინტერნეტში

 Profile – Japan Zone

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
კატეგორია:იაპონელი კინორეჟისორები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით