ჩან დონ ლი

ჩან დონ ლი (ჰანჯა: 李滄東; დ. 4 ივლისი, 1954) — სამხრეთ კორეელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და რომანისტი. ლის გადაღებული აქვს ექვსი მხატვრული ფილმი, ესენია: „მწვანე თევზი“ (1997), „პიტნის კამფეტი“ (2000), „ოაზისი“ (2002), „საიდუმლო ნათება“ (2007), „პოეზია“ (2010) და „ალმოდებული“ (2018). ეს უკანასკნელი გახდა პირველი კორეული ფილმი, რომელიც ოსკარის 91-ე დაჯილდოებაზე  საუკეთესო უცხოურენოვანი ფილმის ნომინაციის მოკლე სიაში იყო წარდგენილი. ფილმმა მიიღო კინოკრიტიკოსთა საერთაშორისო ფედერაციის პრიზი კანის 71-ე კინოფესტივალზე, ხოლო ლოს-ანჯელესისა და ტორონტოს კინოკრიტიკოსთა ასოციაციებმა „ალმოდებული“ საუკეთესო უცხოურენოვან ფილმად აღიარეს. 

2002 წლის ვენეციის კინოფესტივალზე ლიმ ვერცხლის დათვი და კინოკრიტიკოსთა საერთაშორისო ფედერაციის პრიზი მიიღო. 2010 წლის კანის კინოფესტივალზე მას მიენიჭა ჯილდო საუკეთესო სცენარისთვის. 2003-2004 წლებში ლი სამხრეთ კორეის კულტურისა და ტურიზმის მინისტრი იყო.

ადრეული ცხოვრება
ლი სამხრეთ კორეის ქალაქ დეგუში დაიბადა. მან უმაღლესი განათლება კორეული ლიტერატურის განხრით  მიიღო. უნივერსიტეტში იგი ძირითად დროს თეატრში ატარებდა, სადაც წერდა და დგამდა პიესებს.

კარიერა
ლის კინემატოგრაფიაში ფორმალური განათლება არ მიუღია.  კინოსფეროში მოღვაწეობა მან სცენარების წერით დაიწყო. მისი სცენარისტობით გადაღებული პირველი ფილმია „ვარსკვლავიანი მიწისკენ“, რომელიც 1993 წელს გამოვიდა. 1995 წელს ლიმ დაწერა სცენარი ფილმისთვის „ერთი ნაპერწკალი“, რომელმაც ლურჯი დრაკონის კინოფესტივალზე საუკეთესო ფილმის ნომინაციაში გაიმარჯვა.

1997 წელს ლიმ თავისი პირველი ფილმი, „მწვანე თევზი“ გადაიღო. ფილმი „კორეული საზოგადოების კრიტიკაა ახალგაზრდა ბიჭის პერსპექტივიდან, რომელიც კრიმინალურ სამყაროში აღმოჩნდება ჩათრეული“. ლურჯი დრაკონისა და ვანკუვერის საერთაშორისო კინოფესტივალებზე „მწვანე თევზმა“ საუკეთესო ფილმის ნომინაციებში მოიპოვა გამარჯვება.

2000 წელს ლიმ მომდევნო ფილმი, „პიტნის კანფეტი“ გადაიღო. ფილმმა მრავალი ჯილდო მოიპოვა, მათ შორის ჟიურის სპეციალური პრიზი ბრატისლავას საერთაშორისო კინოფესტივალზე,  დონ კიხოტის სახელობის ჯილდო კარლოვი-ვარის საერთაშორისო კინოფესტივალზე და აზიური კინოს განვითარების ხელშემწყობი კავშირის ჯილდო.

2002 წელს გამოვიდა რეჟისორის მესამე ფილმი, „ოაზისი“, რომელიც მენტალური პრობლემების მქონე მამაკაცისა და ცერებრალური დამბლის მქონე ქალის ურთიერთობის შესახებ მოგვითხრობს. ფილმისთვის ლიმ 2003 წლის ვენეციის კინოფესტივალზე საუკეთესო რეჟისურის ნომინაციაში ვერცხლის დათვი მიიღო. ამავე ფესტივალზე ფილმს კინოკრიტიკოსთა საერთაშორისო ფედერაციის და მსოფლიო კათოლიკეთა საზოგადოების ჯილდოები მიენიჭა. „ოაზისი“ ოსკარის 75-ე დაჯილდოებაზე საუკეთესო უცხოურენოვანი ფილმის ნომინაციაში იყო  წარდგენილი. აღსანიშნავია, რომ „ოაზისი“ ოსკარის ნომინაციის მფლობელი პირველი კორეული ფილმია. 

2003-2004 წლებში ლის სამხრეთ კორეის კულტურის და ტურიზმის მინისტრის პოზიცია ეკავა.

2006 წლის ოქტომბერში საფრანგეთის მთავრობამ ლის საპატიო ლეგიონის ორდენი გადასცა „მისი, როგორც კულტურის მინისტრის წვლილისთვის კინო კვოტების შენარჩუნებაში, რაც ხელს უწყობდა კულტურულ მრავალფეროვნებას“. ლის ორდენი საფრანგეთის კულტურის მინისტრმა ოფიციალურ ვიზიტზე გადასცა.

ლის მეოთხე ფილმი „საიდუმლო ნათება“ 2007 წელს გამოვიდა. ფილმი მგლოვიარე ქალზე მოგვითრობს, რომელმაც შვილი დაკარგა. მთავარი როლის შემსრულებელმა მსახიობმა, ჟონ დე-იონმა კანის მე-60 კინოფესტივალზე ნომინაციაში საუკეთესო მსახიობი ქალი გაიმარჯვა. „საიდუმლო ნათება“ 2008 წლის ოსკარის დაჯილდოებაზე საუკეთესო უცხოურენოვანი ფილმის კატეგორიაში იყო წარდგენილი. ამავე წლის აზიის კინოდაჯილდოებაზე ფილმმა საუკეთესო რეჟისურისა და საუკეთესო ფილმის ნომინაციებში გაიმარჯვა.

2010 წელს რეჟისორის მომდევნო ფილმი, „პოეზია“ გამოვიდა. ფილმი მოხუცი ქალბატონის შესახებ მოგვითხრობს, რომელიც პოეზიით ინტერესდება და ამასთანავე ალცჰაიმერის დაავადებას ებრძვის. აღსანიშნავია, რომ მთავარი როლის შემსრულებელი მსახიობი, იუნ ჟონ-ჰი, კინოეკრანებს 16 წლიანი პაუზის შემდეგ დაუბრუნდა. ფილმს კრიტიკოსებისგან დადებითი გამოხმაურება მოჰყვა. 2010 წლის კანის კინოფესტივალზე „პოეზიამ“ საუკეთესო სცენარის ნომინაციაში გაიმარჯვა.
რვაწლიანი შემოქმედებითი პაუზის შემდეგ ლი კინოასპარეზზე 2018 წელს, ფსიქოლოგიური მისტიკური დრამით „ალმოდებულით“ დაბრუნდა, რომელიც დაფუძნებულია ცნობილი იაპონელი მწერლის, ჰარუკი მურაკამის შემდეგ მოთხრობებზე: „სპილოს გაუჩინარება“ და „ალმოდებული ფარდულები შუაღამისას“.  „ალმოდებულის“ პრემიერა კანის 71-ე კინოფესტივალზე შედგა, სადაც  ფილმმა კინოკრიტიკოსთა საერთაშორისო ფედერაციის პრიზი მოიპოვა. ოსკარის 91-ე დაჯილდოებაზე „ალმოდებული“ საუკეთესო უცხოურენოვანი ფილმის ნომინაციის მოკლე სიაში იყო წარდგენილი, რითაც  პირველი კორეული ფილმი გახდა, რომელმაც ოსკარის დაჯილდოებაზე ამ შედეგს მიაღწია. „ალმოდებულმა“ ლოს ანჯელესისა და ტორონტოს საერთაშორისო კინოფესტივალებზე საუკეთესო უცხოურენოვანი ფილმის ნომინაციებში გაიმარჯვა. 

2019 წლის მარტში, აზიის მე-13 კინოდაჯილდოებაზე „ალმოდებულმა“ ლის საუკეთესო რეჟისურის ნომინაციაში მოუტანა გამარჯვება.

ლიტერატურა
1987 წლეს ჩან-დონ ლიმ პირველი მოთხრობა, „საკუთრება“ გამოაქვეყნა. მას მოჰყვა „There's a Lot of Shit“ 1992 წელს, რომლისთვისაც ლის გაზეთ The Korea Times-ის ლიტერატურული პრემია მიენიჭა. 1996 წელს მან მოთხრობა, სახელწოდებით „სიმტკიცე“ გამოაქვეყნა. 2007 წელს ლის მომდევნო მოთხრობა „მეოცნებე ურჩხული“ ჟურნალ Azalea-ში გამოქვეყნდა.

თავისი წერის სტილის შესახებ ლი ამბობს: „მე ყოველთვის ვწერ ერთი ადამიანისთვის. იმისთვის, რომელსაც ჩემსავით განუცდია და ჩემსავით უფიქრია. ვფიქრობ, ეს სასიყვარულო წერილის დაწერას ჰგავს, როდესაც ადამიანს, რომელსაც ბოლომდე ესმის შენი, საკუთარ ფიქრებსა და განცდებს უზირებ.“

რესურსები ინტერნეტში
 ჩან დონ ლი „ალმოდებულის“ შესახებ
"On the Narratography of Lee Chang-dong: A Long Translator's Note" by Heinz Insu Fenkl 
Lee Chang Dong Retrospective Singapore 2011

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:სამხრეთკორეელი რეჟისორები
კატეგორია:სამხრეთკორეელი სცენარისტები
კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები