ქალები ნეპალში

ქალები ნეპალში - სტატუსი იცვლებოდა მთელი ისტორიის განმავლობაში. 90-იანი წლების დასაწყისში, აზიის ზოგიერთ სხვა ქვეყნების მსგავსად, ნეპალში ქალები  ემორჩილებოდნენ მამაკაცებს ცხოვრების, პრაქტიკულად, ყველა ასპექტში. ისტორიულად, ნეპალი უპირატესად პატრიარქალური საზოგადოება იყო, სადაც ქალები, ძირითადად, დაქვემდებარებულნი იყვნენ. მამაკაცები ითვლებოდნენ ოჯახის ლიდერებად და ქალებზე უფროსებად. ასევე, სოციალური ნორმები და ღირებულებები მიკერძოებული იყო მამაკაცების სასარგებლოდ. საზოგადოებაში ვაჟების სასარგებლოდ ეს ძლიერი მიკერძოება ნიშნავს, რომ ქალიშვილები დაჩაგრულნი იყვნენ დაბადებიდან და არ ჰქონდათ თანაბარი შესაძლებლობები განვითარების ყველა ასპექტის მისაღწევად. Bhattarai, Arjun Kumar. “How rural women experience disempowered in Nepal : an empirical study on women experience as the main obstacles to their disempowerment in their everyday lives”. Universitetet i Nordland, 2014. ქალიშვილებს ჩამოერთვათ მრავალი პრივილეგია, მათ შორის უფლებები, განათლება, ჯანდაცვა, მშობლების საკუთრების უფლებები, სოციალური მდგომარეობა, გარდაცვლილი მშობლების ბოლო რიტუალები და მიაჩნდათ, რომ ეს სხვის საკუთრებად და ვალდებულებებად ითვლებოდა.  გასულ საუკუნეში მოხდა ნეპალში ქალთა როლისა და სტატუსის მკვეთრი პოზიტიური ცვლილება, რამაც შეასუსტა გენდერული უთანასწორობის ბარიერი. მიუხედავად იმისა, რომ 1990 წლის კონსტიტუციით გარანტირებულია ფუნდამენტური უფლებები ყველა მოქალაქისათვის ეთნიკური, კასტური, რელიგიური და სქესობრივი ნიშნით დისკრიმინაციის გარეშე, საზოგადოების მოდერნიზებამ და მოსახლეობის განათლების მიღებამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა გენდერული თანასწორობის განვითარებისათვის.  ქალთა როლები შეიცვალა სხვადასხვა გზით თანამედროვე ნეპალის საზოგადოებაში. კონფლიქტის შემდგომი გარდამავალი კონტექსტის მიუხედავად, დღეს ნეპალი არა მხოლოდ სწრაფად მიდის ეკონომიკური განვითარებისკენ, არამედ ის თავს აღწევს  სიღარიბეს და შიმშილს. პროგრესირებს ისეთ საკითხებში, როგორებიცაა საყოველთაო დაწყებითი განათლება, ბავშვთა სიკვდილიანობასთან ბრძოლა, დედების ჯანმრთელობა  და ქალთა გაძლიერება. ქალთა წარმომადგენლობა დამფუძნებელ კრებაში მკვეთრად გაიზარდა 29% -მდე 2013 წლის ნოემბრის არჩევნებში, 2.9% იყო 1991 წელს (მაშინდელ პარლამენტში).  ქალები ახლა იკავებენ ხელმძღვანელობის როლებს და მონაწილეობენ გადაწყვეტილებების მიღებაში ყველა დონეზე. გაიზარდა მთავრობის ჩართულობა გენდერული თანასწორობის ვალდებულებების გაზრდის, მონიტორინგის გაზრდისა და გენდერული თანასწორობის ნორმატიულ და ოპერატიულ ასპექტებში ქალთა გაძლიერებისა და განმტკიცების მიზნით.  დღეს ნეპალელი ქალები ეწინააღმდეგებიან კულტურულ ტრადიციებს და ხდებიან საზოგადოების ლიდერები, გარემოს დამცველები პოლიტიკოსები და ბიზნესის მფლობელები.  2015 წლის ოქტომბერში ნეპალმა აირჩია პირველი ქალი პრეზიდენტი, ბიდჰია დევი ბჰანდარი . Swift, Richard. "Bidhya Devi Bhandari." New Internationalist, Jan.-Feb. 2016, p. 9. Academic OneFile, http://link.galegroup.com/apps/doc/A439271254/AONE?u=txshracd2548&sid=AONE&xid=f0bdc85b. Accessed 16 July 2018. ნეპალის სხვა ცნობილ ქალთა რიცხვში შედის CNN– ის წლის გმირის გამარჯვებული ანურადა კოირალა, პუშპა ბასნეტი. სპორტსმენები მირა რაი, ფუპუ ლამუ ხათრი და პირველი ქალი სამართალმცოდნე სუსლილა ქარკი . 

მართალია, თანამედროვე ნეპალის საზოგადოებაში ქალთა როლებმა და სტატუსმა მასიური ტრანსფორმაცია განიცადა და მათი უფლებები კონსტიტუციით იქნა უზრუნველყოფილი, მაგრამ კანონების აღსრულება რამდენიმე დიდ ქალაქს გარეთ არასასიამოვნოა. World Bank. 2006. Unequal citizens : gender, caste and ethnic exclusion in Nepal : Summary (English). Washington, DC: World Bank. http://documents.worldbank.org/curated/en/201971468061735968/Summary იმ ფაქტის გათვალისწინებით, რომ ნეპალის საზოგადოება მნიშვნელოვნად გამომდინარეობს ინდუისტური რწმენის სისტემისგან, საზოგადოება არ იღებს თანაბარ როლს, სტატუსს და ქალთა უფლებებს. .  ამ საკითხს ემატება მკაცრი, მთიანი ტოპოგრაფია. ამ შორეულ ადგილებში გენდერული უთანასწორობა კვლავ არსებობს, ქალები აკონტროლებენ შეზღუდულად ან ამბობენ, რომ ქალები იზღუდებიან საოჯახო სამუშაოებით, აკლდებიან განათლებას, დისკრიმინაციას იტანენ კასტის საფუძველზე და თითქმის არ აქვთ ჯანდაცვის ხელმისაწვდომობა.  არსებული კანონები არაადეკვატურია სექსუალური დანაშაულის მოსაგვარებლად და ნეპალს არ აქვს კანონი სექსუალური შევიწროების გადასაჭრელად.  ეს არის ასევე მიზეზი, რომ ნეპალელი ქალები ხშირად ექვემდებარებიან გაუპატიურებას და შინაურ ძალადობას, ხოლო ახალგაზრდა ქალები რისკავენ საკუთარ სიცოცხლეს და ტრეფიკინგის მსხვერპლნი ხდებიან ინდოეთის ბორდლებში. Swift, Richard. "Bidhya Devi Bhandari." New Internationalist, Jan.-Feb. 2016, p. 9. Academic OneFile, http://link.galegroup.com/apps/doc/A439271254/AONE?u=txshracd2548&sid=AONE&xid=f0bdc85b. Accessed 16 July 2018. ასევე, არსებობს მრავალი ცრურწმენა და ტაბუ, რომლებიც დაკავშირებულია კასტასთან და მენსტრუაციასთან, რაც იწვევს ქალთა დისკრიმინაციას. ამ შემთხვევებში მათ არ აქვთ უფლება შეეხონ სასმელ წყალს, უნდა იცხოვრონ განმარტოებულად, სახლიდან შორს, ვერ ასრულებენ / ესწრებიან რელიგიურ საქმიანობას. 

 ბავშვთა ქორწინება 
ნეპალში ხშირია ბავშვთა ქორწინება .   ახალგაზრდა გოგონებზე დაქორწინების პრაქტიკა ხშირად სიღარიბით არის განპირობებული, მაგრამ მისი გავრცელება ქვეყნის მასშტაბით განსხვავდება, განათლების დონის, სიმდიდრის, გეოგრაფიული მდებარეობის, რელიგიისა და ეთნიკური ნიშნის მიხედვით.  ამ ქორწინებებს ახალგაზრდა ასაკში ორსულობა და მშობიარობა მოჰყვება, რაც ხშირად იწვევს ჯანმრთელობის პრობლემებს, მაგალითად, საშვილოსნოს პროლაფსს . 

მსოფლიოში 700 მილიონზე მეტი ქალი და გოგონა დაქორწინდა 18 წლამდე. აშკარაა განსხვავება მამაკაცებსა და ქალებს შორის, მხოლოდ 156 ბიჭია დაქორწინებული 15–18 წლამდე, 720 მილიონი გოგონასგან. ნეპალი შედის ტოპ 10 ქვეყანას შორის, სადაც ბავშვთა ქორწინება ყველაზე მაღალია. 

სქოლიო

კატეგორია:ქალთა უფლებები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ნეპალი
კატეგორია:ქალები ქვეყნების მიხედვით