ფრანგული ღვინო

ფრანგული ღვინო — საფრანგეთში წარმოებული ღვინო. საფრანგეთი მსოფლიოში ღვინის უდიდესი მწარმოებელი ქვეყანაა.FAOstat Crops and livestock products და აშშ-ის შემდეგ მეორე ადგილზეა ღვინის მოხმარებით. საფრანგეთს გააჩნია მევენახეობის საუკეთესო რეგიონები. საფრანგეთის თითქმის მთელი ტერიტორია, გარდა ჩრდილოეთი და ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილისა, დაქსელილია ვენახებით და მევენახოება საფრანგეთის სოფლის მეურნეობის წამყვანი დარგია. ღვინო საფრანგეთის მნიშვნელოვანი საექსპორტო პროდუქტია. წელიწადში აწარმოებენ 7-8 მილიარდ ბოთლს.  

 ისტორია 
საფრანგეთში მევენახეობის პირველი კვალი შეინიშნება ძვ. წ. VI საუკუნეში, ბერძNული კოლონიზაციის შედეგად მარსელში. ნავსადგურისა და ვაჭრობის შედეგად მევენახეობა იმდენად გავრცელდა, რომ I საუკუნეში დომიციანემ მისი შემზღუდავი კანონები მიიღო. II საუკუნიდან მევენახეობა ფართოდ გავრცელდა გალიაში. გალებმა იცოდნენ ვაზის გაშენება და მისი გასხვლა. გალიაში წარმოებული ღვინო პოპულარული გახდა მთელ მსოფლიოში. Medieval France: an encyclopedia, William Westcott Kibler, Routledge Taylor & Francis Group, p.964 რომის იმპერიამ სამხრეთ რეგიონებს ლიცენზია დაუწესა ღვინოების წარმოებაზე. წმინდა მარტინე ტურელმა  (316–397) გაავრცელა ქრისტიანობა და გააშენა ვენახები. Patrick, Charles H. Alcohol, Culture, and Society. Durham, North Carolina: Duke University Press, 1952, pp. 26–27კაროლინგების გამეფებას მოჰყვა მევენახეობა-მეღვინეობის აყვავება. შუა საუკუნეებში ბერები ინარჩუნებდნენ ვენახებს და ღვინის დაყენების ცოდნას და უნარებს. მონასტრებს ჰქონდათ რესურსი, უსაფრთხოება და ინვენტარი, რათა ეწარმოებინათ ღვინის სტაბილური მარაგი მასისა და მოგებისთვის. Babor, Thomas. Alcohol: Customs and Rituals. New York: Chelsea House, 1986, p. 11 საუკეთესო ვენახები მონასტრებს ეკუთვნოდათ და მათი ღვინო აღმატებულებად ითვლებოდა. Patrick, Charles H. Alcohol, Culture, and Society. Durham, North Carolina: Duke University Press, 1952, p. 27VIII საუკუნეში მეღვინეობამ უმაღლეს განვითარებას მიაღწია X საუკუნეში მევენახოებას უკვე ეჭირა ვაზის მოშენების მთავარი სადღეისო რაიონები. ლუი XIV-ის დროს ომებმა და მევენახეობის ექსტენსიურმა განვითარებამ შეამცირა მოსავალი. მოგივანებით თავადაზნაურობამ გააშენა ფართო ვენახები, მაგრამ საფრანგეთის რევოლუციის  შედეგად ბევრ მფლობელს ჩამოართვეს ქონება. Seward, Desmond. Monks and Wine. London: Mitchell Beazley, Publishers, 1979 1850 წელს გავრცელდა ნაცარი, რამაც 5 წელიწადში საფრანგეთის ღვინის წარმოება 3/4-ით შეამცირა. შემდეგ გავრცელდა ჭრაქი და ფილოქსერა, რამაც გამოიწვია არსებული ვენახების ჩანაცვლება ამერიკულ საძირეებზე დამყნილი ვაზებით.

საფრანგეთის მევენახეობა
საფრანგეთში ვაზის მრავალი  ჯიში არსებობს (მაგალითად, კაბერნე სოვინიონი, შარდონე, პინო ნუარი, სოვინიონის ბლანკი, სირა ), რომლებიც მთელ მსოფლიოშია გავრცელებული, ისევე როგორც ღვინის დაყენების და შენახვის მეთოდები გაიზიარეს სხვა მწარმოებლებმა. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლებში ზოგიერთმა მწარმოებელმა ისარგებლა ფასების ზრდისა და ბურგუნდიისა და ბორდოს ზოგიერთ პრესტიჟულ ღვინოზე მოთხოვნის გაზრდით, საფრანგეთის ღვინის ინდუსტრიაში შემცირდა შიდა მოხმარება და საერთაშორისო მასშტაბით, მას მოუწია, კონკურენცია გაუწიოს მსოფლიოს ბევრ ახალ ღვინოს. https://www.theguardian.com/guardianweekly/story/0,,1210238,00.html The Guardian: French attempt to arrest drastic fall in wine sales, accessed 19 July 2014 

საფრანგეთში ვენახების მეტი წილი წვრილ მესაკუთრეებს ეკუთვნით. წვრილი და საშუალო მწარმოებლები კოოპერატივებში არიან გაერთიანებულები. საფრანგეთის მევენახეობასა და მეღვინეობაში დაახლოებით ნახევარი მილიონი ადამიანია დასაქმებული.

საფრანგეთის ღვინის რეგიონები
შამპანი
შამპანის მევენახეობის რეგიონი მდებარეობს სენას აუზში, ადმინისტრაციულად დაახლოებით ემთხვევა მარნის დეპარტამენტს. ვენახები გაშენებულია სამხრეთის გორაკებზე. საუკეთესო ვენახებში გაშენებულია შავი და თეთრი პინო, ნაწილობრივ შარდონე, მეორეხარისხოვანში კი გამე და ალიგოტე. XVII საუკუნეში ბერმა პიერ პერინიონმა გამოიგონა ცქრიალა ღვინის დაყენების ტექნოლოგია. შამპანში დაყენებული ცქრიალა ღვინო ცნობილია შამპანურის სახელწოდებით. შამპანის ბორცვები, სახლები და სარდაფები დაცულია იუნესკოს მიერ, როგორც მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი.

ბურგუნდია
ბურგუნდიის მევენახეობის რეგიონი მდებარეობს მდინარე სონას ხეობაში. ვენახები ვიწრო ზოლად გასდევს მდინარის ხეობას ლიონიდან დიჟონამდე. ვენახები მიმართულია მდინარის ხეობისკენ, საუკეთესო ვენახები ზღვის დონიდან 300-400 მ. სიმაღლეზეა. ბურგუნდიის ჩრდილოეთ ნაწილში, დიჟონსა და ბონს შორის ცნობილია სახელწოდებით კოტდორი, სადაც იწარმოება სახელგანთქმული წითელი ღვინოები. ვაზის ძირითდი ჯიშები შავი და თეთრი პინოა, მათ შემდეგ გამე და ალიგოტე. ბურგუნდიის ტერუარები დაცულია იუნესკოს მიერ, როგორც მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი.

ბორდო
ბორდოს მევენახეობის რეგიონი მდებარეობს ჟირონდის დეპარტამენტში. ბორდოს რაიონი განიცდის წყლის მასების გავლენას ატლანტის ოკეანის და მდინარეების, გარონას და დორდონის სიახლოვის გამო, ამიტომ რაიონი ხასიათდება ნალექების უხვი რაოდენობით და რბილი კლიმატით. ვენახების ფართობი 111 ათასი ჰექტარია. ის იყოფა 37 რაიონად, მათ შორისაა მედოკი, გრავი, სოტერნი, კოტი, ანტრდრემერი, პლიუ და სხვა. აშენებენ ძირითდად კაბერნეს, ნაწილობრივ მერლოსა და მალბეკს.

მედოკი მდებარეობს ბორდოს ჩრდილოეთით, მდინარე გარონას მარცხენა ნაპირზე და იძლევა მსოფლიოში სახელგანთქმულ მაღალი ხარისხის წითელ ღვინოებს. გრავი მდებარეობს გარონის მარცხენა ნაპირზე, ბორდოს სამხრეთით და იქ იწარმოება თეთრი და წითელი ღვინოები. სოტერნი ესაზღვრება გრავს სამხრეთ-დასავლეთიდან და მთავარი ჯიშია [[სემილიონი, ხოლო შემდეგ სოვინიონი და მიუსკადელი. სოტერნში მდებარეობს შატო იკემი, რომლის პროდუქცია უძვირეს ფასად იყიდება. 

ბორდოს რეგიონში მდებარეობს შარანტა, რომელიც ცნობილია კონიაკის წარმოებით.

ლანგედოკ-რუსილონი
ლანგედოკი-რუსილონის რეგიონში, რომელიც საფრანგეთის სამხრეთში მდებარეობს, ყველაზე დიდი ნარგავები მოდის ეროს დეპარტამენტზე. ეს მხარე იძლევა მსუბუქ, დაბალაკოჰოლიან წითელ ღვინოებს. ფრანგები ყველაზე მეტად სწორედ ამ რეგიონის ღვინოებს მოიხმარენ მასობრივად.

პროვანსი
პროვანსის მეღვინეობის რეგიონშ, ავინიონისა და ვოკლუზის შუა მდებარე ზოლში გავრცელებულია სასუფრე ჯიშის ვაზი, როგორიცაა შასლა, სენსო და სხვა.

 დასახელების სისტემა 
1935 წელს მიიღეს კანონები ფრანგული ღვინის ხარისხის კონტროლის შესახებ. ადგილწარმოშობის დასახელების ღვინის კონტროლის სისტემა  რეგულირდება ძლიერი ზედამხედველობის საბჭოს მიერ (INAO). საფრანგეთში არსებობს მსოფლიოში ერთ-ერთი უძველესი სისტემა ღვინის ადგილწარმოშობის კონტროლის შესახებ  და მკაცრი კანონები მეღვინეობისა და წარმოების შესახებ. ამ კანონების  მიხედვით მოდელირებულია მრავალი ევროპული საკანონმდებლო სისტემა. Dorling Kindersly Wines of the World. Dorling Kindersly, London 2004, p. 52 Clarke, Oz & Spurrier, Steven Fine Wine Guide. London, Websters International Publishers Ltd., 2001, p. 21 ევროკავშირის კანონები ღვინის შესახებ შეიქმნა ფრანგების კანონების შესაბამისად, ეს ტენდენცია, სავარაუდოდ, გაგრძელდება ევროკავშირის შემდგომი გაფართოების პარალელურად. 

საფრანგეთის კანონი ღვინოს ყოფს ოთხ კატეგორიად, ორი ევროკავშირის სუფრის ღვინის კატეგორიაში და ორი სპეციფიკურ ზონაში წარმოებული ადგილწარმოშობის დასახელების კონტროლირებადი ღვინო  (QWPSR): 

სუფრის ღვინო: 

Vin de Table  (სუფრის ღვინო - 11,7%) - თან ახლავს მხოლოდ მწარმოებელი, რომელიც აღნიშნავს, რომ ღვინო არის საფრანგეთიდან.

Vin de Pays ( მხარის ღვინო - 33.9%) - იწარმოება საფრანგეთის კონკრეტულ რეგიონში და ექვემდებარება ნაკლებად მკაცრ რეგულაციებს, ვიდრე წარმოშობის მიხედვით კონტროლირებადი ზონის ღვინოები. მაგალითად, ის საშუალებას აძლევს მწარმოებლებს გამოყონ ღვინოები, რომლებიც მზადდება ყურძნის ჯიშების ან სხვა პროცედურების გამოყენებით. გარდა წარმოშობის კონტროლირებადი ზონის წესებით გათვალისწინებული რეგულაციებისა, სუფრის ღვინო მარტივი და კომერციულად არამდგრადი კლასიფიკაციის გამოყენების გარეშეა. სუფრის ღვინისგან განსხვავების შესანარჩუნებლად, მხარის ღვინის მწარმოებლებმა უნდა წარმოადგინონ ღვინო ანალიზისა და დეგუსტაციისთვის, ხოლო ღვინოები უნდა დამზადდეს გარკვეული ჯიშებისგან ან ნაზავიდან. INAO statistics of vineyard surfaces and production volumes for the 2005–2006 campaign , accessed 26 May 2008

სპეციფიკურ ზონაში წარმოებული ადგილწარმოშობის დასახელების კონტროლირებადი ღვინო : 

უმაღლესი ხარისხის ღვინო (0.9%) - მზადდება ნაკლებად მკაცრი შეზღუდვებით ვიდრე ადგილწარმოშობის კონტროლირებადი ზონის ღვინო. ეს კატეგორია გაუქმდა 2011 წლის ბოლოს. 

ადგილწარმოშობის კონტროლირებადი ზონა (53,4%) - ღვინო კონკრეტული ტერიტორიიდან მრავალი სხვა შეზღუდვით, მათ შორის ყურძნის ჯიშებით და მეღვინეობის მეთოდით.

 ლიტერატურა

 სქოლიო 

კატეგორია:ფრანგული ღვინოები