შემოქმედის ღვთისმშობლის ხატი

შემოქმედის ღვთისმშობლის ხატი — ღვთისმშობლის ორი ხატი შემოქმედის მონასტრიდან. ღვთისმშობლის ხატები ვინმე მგალობლიშვილმა გადაასვენა სამცხიდან შემოქმედში.

პირველი ხატი
მინი|ღვთისმშობლის ხატი, დ. ერმაკოვი №122
1873 წელს ღვთისმშობლის ხატი (90x61 სმ.) პირველად ინახულა და აღწერა დიმიტრი ბაქრაძემ, 1890 წელს გამოაქვეყნა თავის შრომაში ნიკოდიმ კონდაკოვმა. ხატი შეტანილი აქვს თავის კატალოგში დიმიტრი ერმაკოვსაც (№122 და 13460).

ხატს ზემოდან ჰქონდა მრავალი ასომთავრული წარწერა, რომელშიც მამია II გურიელი და მისი თანამეცხედრე თინათინია მოხსენიებული.

დიდ ხატში ჩასმულია შედარებით მომცრო ზომის ღვთისმშობლის ხატი ჩვილით, ოქროს ამობურცულ შეჭედილობაზე, ჩასმულია სამი ხოშორი თვალი: ფირუზი, ლალი და იაგუნდი. უკანა მხარის ვერცხლის გარსამოსზე ჰქონდა შემდეგი წარწერა:

წარწერაში მოხსენიებულნი არიან: ვახტანგ I გურიელი, მისი მეუღლე ქაიხოსრო II ათაბაგის ასული თამარი და ძე ქაიხოსრო I გურიელი.

მეორე ხატი
მინი|ღვთისმშობლის ხატი, დ. ერმაკოვი №120
დიმიტრი ბაქრაძე თავის 1873 წლის „მოგზაურობაში“ და ნიკოდიმ კონდაკოვი 1890 წელს აღწერენ დიდ ხატს. იგი შეტანილი აქვს თავის კატალოგში დიმიტრი ერმაკოვსაც (№120). 

მოოქროვილი ვერცხლის ჭედური დიდი ხატის ზმოები იყო: სიგრძე 1 არშინი და 4 გოჯი, სიგანე 1 არშინი (90 × 72 სმ.). ამ ხატს შუაგულში მდებარეობდა მცირე ჩასადგმელი ხატი ღვთისმშობლისა ოქროს მოჭედილობით, 14 ძვირფასი თვლის, რომელთაგან 1 კაკლისოდენა იაგუნდი იყო, ხოლო 4 ცოტათი მომცრო ფირუზი. მის (შიდა ხატის) ქვედა არშიაზე შემდეგი წარწერა იკითხებოდა:

დიდ ხატზე, ღვთისმშობლის შუახატის ქვემოთ მარჯვივ იკითხებოდა წარწერა:

დიდ ხატზე მარცხნივ უფრო მაღლა კიდეზე:

წარწერებში მოხსენიებილი ისტყვა „ფერხვა“ (ႴႰႾႥႠ) საქართველოში, გურიის გარდა არსად გამოიყენებოდა. აქ იგი ნიშნავდა ხელში ხატით ახალი წლის მილოცვას. ამ ჩვეულებას განსაკუთრებით მტკიცედ იცავდნენ მთელ გურიაში და სრულდებოდა ახალი წლის მხოლოდ მეორე დღეს. ამ წესჩვეულების დეტალები მეტად საყურადღებოა. წარწერაში აღნიშნული მთავრის ჩვეულებას დიდი ზეიმით იცავდნენ დიმიტრი გურიელის ოჯახში. მისი სიტყვებით, ახალ წელს ხატი შემოქმედის ტაძრიდან საზეიმოდ გამოჰონდათ ხოლმე გურიელის სასახლემდე და კვლავ უკან აბრუნებდნენ.газ. «Кавказ», №20, 15 (27) თებერვალი, 1870

ხატზე მოხსენიებული პირების მამია II გურიელისა და მისი მეუღლის თინათინ დედოფლის მოღვაწეობის პერიოდი სავსებით ემთხვევა ხატზე არსებული თარიღს — 1601 წელს.

ლიტერატურა
Бакрадзе Д., „Археологическое путешествие по Гурии и Адчаре“. СПб. ст. 122-123, 1878г.
Кондаков Н. П., Бакрадзе Д. „Опись памятников древности в некоторых храмах и монастырях Грузии“. СПб. ст. 113-115, 1890г.

სქოლიო

კატეგორია:შემოქმედის მონასტერი
კატეგორია:ქართული ხატები
კატეგორია:ღვთისმშობლის ხატები