ჯორჯ პლანტაგენეტი (კლარენსის ჰერცოგი)

ჯორჯ პლანტაგენეტი (; დ. 21 ოქტომბერი, 1449, დუბლინი, ირლანდია — გ. 18 თებერვალი, 1478, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისელი დიდი ფეოდალი, იორკების დინასტიის წარმომადგენელი, იორკის ჰერცოგ რიჩარდ პლანტაგენეტისა და სესილი ნევილის ვაჟი. ინგლისის ორი მეფის: ედუარდ IV-ისა და რიჩარდ III-ის ძმა. ვარდების ომის პერიოდში ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ფიგურა იყო. მოგვიანებით განუდგა საკუთარ დინასტიას და ლანკასტერებს მიემხრო, რისთვისაც იგი ძმამ სიკვდილით დასაჯა. მოგვიანებით, ტიუდორების მმართველობისას, სიკვდილით დასაჯეს მისი ორი შვილიც.

 ბიოგრაფია 
ჯორჯი დაიბადა 1449 წლის 21 ოქტომბერს დუბლინის სასახლეში, ირლანდიაში. იგი იყო იორკის ჰერცოგ რიჩარდ პლანტაგენეტისა და მისი მეუღლის, ჰერცოგინია სესილი ნევილის შუათანა ვაჟი. მისი ბავშვობა ინგლისის ისტორიის ერთ-ერთ ყველაზე ბნელ პერიოდს — ასწლიანი ომის დასასრულსა და ვარდების ომის დასაწყისს დაემთხვა. 1460 წელს ინგლისის დედოფალმა მარგარიტა ანჟუელმა ჯორჯის მამა და მისი უმცროსი ძმა სიკვდილით დასაჯა და მათი თავები ხიშტებზე წამოაგო. საპასუხოდ ჯორჯმა და მისმა ძმებმა, ედუარდმა და რიჩარდმა დიდი ჯარი შეკრიბეს, დაამხეს მეფე ჰენრი VI და ტახტზე ედუარდ IV დასვეს. 

ჯორჯს მისმა ძმამ, მეფე ედუარდ IV-მ კლარენსის ჰერცოგის, რიჩმონდის ბარონისა და ირლანდიის ლორდ-ლეიტენანტის წოდებები მისცა. იმავდროულად ჯორჯი განიხილებოდა თავისი დის, ბურგუნდიის ჰერცოგინია მარგარეტ იორკელის გერის, ბურგუნდიისა და ნიდერლანდების მმართველ მარია ბურგუნდიელის საქმროდ, თუმცა მოლაპარაკებები ჩაიშალა. ჯორჯს ცუდი ურთიერთობა ჩამოუყალიბდა თავის რძალთან, დედოფალ ელისაბედთან, რის გამოც მალევე მოექცა თავისი ბიძაშვილის, „მეფეების შემქმნელად“ წოდებული რიჩარდ ნევილ უორვიკის, გავლენის ქვეშ, რომელმაც ამბიციური ჯორჯი დაარწმუნა, რომ ცოლის გავლენის ქვეშ მყოფ ედუარდს დაამხობდა და მას გაამეფებდა. ამის გამო ჯორჯმა ძმას უღალატა, 1469 წლის 11 ივლისს ცოლად შეირთო უორვიკის ასული იზაბელ ნევილი და დაიწყო ამბოხების მზადება. 

ჯორჯის ამბოხი მალევე ჩაახშო ედუარდმა და იგი იძულებული გახდა ცოლთან და მის ოჯახთან ერთად საფრანგეთში გაქცეულიყო. აქ იგი სიმამრმა მარტივად გადაიყვანა ძველი დედოფლის, საფრანგეთში მცხოვრები მარგარიტა ანჟუელისა და ლანკასტერების მხარეს. 1470 წელს ნევილებმა დაამხეს ედუარდ IV და ტახტზე ჰენრი VI დააბრუნეს, თუმცა ფლანდრიიდან დაბრუნებულმა ედუარდმა 1471 წელს ბარნეტის ბრძოლაში გაანადგურა მათი ჯარი და მოკლა უორვიკი. ამის გამო ჯორჯი იძულებული გახდა მისულიყო ტახტზე დაბრუნებულ ძმასთან და შენდობა ეთხოვა, რომელიც მალეე მიიღო, მეტიც, მეფემ მას მისი სიმამრის ტიტულები: უორვიკისა და სალისბურის ბარონობა უბოძა.
მარცხნივ|მინი|326x326პქ|ჯორჯ პლანტაგენეტი და მისი ცოლი, იზაბელ ნევილი

1475 წელს ჯორჯს ნანატრი ვაჟი და მემკვიდრე შეეძინა, თუმცა 1476 წელს იზაბელ ნევილი მეოთხე მშობიარობას გადაჰყვა, რამაც ჯორჯზე ცუდად იმოქმედა. ამის გამო ჯორჯის შვილები აღსაზრდელად იზაბელის დამ, ანა ნევილმა წაიყვანა. მიუხედავად იმისა, რომ იზაბელი მშობიარობას გადაჰყვა, ჯორჯი ჯიუტად ამტკიცებდა, რომ იგი დედოფალმა ელისაბედმა მოწამლა, რომელთანაც ჯორჯს ცუდი ურთიერთობა ჰქონდა. დედოფლის უსაფუძვლოდ დადანაშაულებამ ჯორჯი მეფეს კვლავ დაუპირისპირა. ამის გამო ედუარდ IV-მ იგი შეშლილად გამოაცხადა და სამეფო კარიდან გააძევა. 1477 წლის დამლევს გაირკვა, რომ ჯორჯი ჩუმად ცდილობდა დაქორწინებულიყო მარია ბურგუნდიელზე, რამაც გააჩინა ჭორები, რომ იზაბელი მან თავად მოწამლა, რათა ხელახლა ექორწინა. მარია ბურგუნდიელთან საიდუმლო ქორწინების ამბავთან ერთად გაირკვა, რომ ჯორჯი ფრანგებთან ცდილობდა მოლაპარაკებას, რათა ისინი მას გამეფებაში დახმარებოდნენ. ვინაიდან არსებობდა მისი ღალატის დამადასტურებელი წერილები და დოკუმენტები, ედუარდ IV-მ მას არ აპატია და იგი სასამართლოს წარუდგინა. პროცესის დროს იგი ლონდონის ტაუერში იყო გამოკეტილი. საბოლოოდ სასამართლომ სახელმწიფოს ღალატისათვის სიკვდილით დასჯის განაჩენი გამოუტანა, მეფემ მას ნება დართო, რომ თავად აერთია საკუთარი სიკვდილის ხერხი. 
მინი|242x242პქ|ჯორჯის უფროსი ასული, ლედი მარგარეტ პოლი, სალისბურის გრაფინია
1478 წლის 18 თებერვალს ლონდონის ტაუერში 28 წლის ჯორჯი მალვუაზის ღვინით სავსე კასრში დააღრჩვეს, მისივე სურვილით. 

მისმა ცხოვრებამ ფართო ასახვა ჰპოვა ხელოვნებაში. ჯორჯის პერსონაჟი ფიგურირებს შექსპირის ორ პიესაში: „ჰენრი VI“-სა და „რიჩარდ III“-ში, ასევე იგი ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟია ფილიპა გრეგორის რომანზე დაყრდნობით გადაღებულ სერიალში „თეთრი დედოფალი“.

 შვილები 
ჯორჯს მეუღლისაგან სულ ოთხი შვილი შეეძინა:

 ანა (1470), დაიბადა და გარდაიცვალა კალესაკენ მიმავალ გემზე, ზოგიერთი წყაროს მიხედვით იგი არა გოგონა, არამედ მკვდარშობილი ვაჟი იყო;
 მარგარეტი (1473-1541), სალისბურის გრაფინია, ცოლად გაჰყვა სირ რიჩარდ პოლს, რომელთანაც შეეძინა ხუთი შვილი. სიკვდილით დასაჯა მისი ბიძაშვილის ვაჟმა, მეფე ჰენრი VIII-მ;
 ედუარდი (1475-1499), უორვიკის ბარონი, ტახტზე მისი უფლებების გამო ჰენრი VII-მ იგი ჯერ ტაუერში გამოკეტა, შემდეგ კი სიკვდილით დასაჯა;
 რიჩარდი (1476-1477), გარდაიცვალა ჩვილი;

 ლიტერატურა 
 Ashdown-Hill, John (2014). The Third Plantagenet: George, Duke of Clarence, Richard III's Brother. Stroud: The History Press. ISBN 978-0-7524-9949-9.
 Hicks, Michael (1992). False, Fleeting, Perjur'd Clarence: George, Duke of Clarence 1449–78 (rev. ed.). Bangor: Headstart History. ISBN 1-873041-08-X.
 Kendall, Paul Murray (2002). Richard the Third. New York & London: W. W. Norton & Company Ltd. ISBN 978-0-393-34838-5.
 Pollard, A. J. (1991). Richard III and the Princes in the Tower. Bramley Books. p. 65. ISBN 978-1-85833-772-2.
 Weir, Alison (2002). Britain's Royal Family: A Complete Genealogy. Bodley Head. pp. 136–7. ISBN 0-7126-4286-2.
კატეგორია:დაბადებული 21 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1449
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1478
კატეგორია:იორკები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ადამიანები
კატეგორია:რომის კათოლიკური ეკლესიის მიმდევრები
კატეგორია:XV საუკუნის ინგლისელები