ჯინო სევერინი

ჯინო სევერინი (; დ. 7 აპრილი, 1883, კორტონა, ტოსკანა — გ. 27 თებერვალი, 1966, პარიზი) — XX საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი იტალიელი მხატვარი, რომელმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ფუტურიზმის, კუბიზმისა და ნეოკლასიციზმის განვითარებაში. მისი შემოქმედება, რომელიც მოიცავს ფერწერას, მოზაიკას, ფრესკებსა და თეორიულ ნაშრომებს, ასახავს მის მრავალფეროვან მხატვრულ ხედვასა და ევროპული ავანგარდის ცვალებადი დინამიკის გაგებას.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
დაიბადა 1883 წლის 7 აპრილს, იტალიის ქალაქ კორტონაში, ღარიბ ოჯახში. მისი მამა იყო დაბალი რანგის სასამართლოს მოხელე, ხოლო დედა — მკერავი. ადრეული ცხოვრების პერიოდშივე მოუწია გაჭირვებასთან, ცხოვრებისეულ სირთულეებსა და ტრაგედიებთან შეხება, მათ შორის, მისი უმცროსი დის გარდაცვალების შემდეგ მალარიისგან, რამაც, მისი თქმით, მასზე ღრმა გავლენა მოახდინა. თხუთმეტი წლის ასაკში სევერინი გააგდეს სკოლიდან გამოცდის ფურცლების მოპარვის მცდელობისთვის, რის გამოც მან ფორმალური განათლება ვეღარ გააგრძელა. 1899 წელს ის დედასთან ერთად გადავიდა რომში, სადაც მან სერიოზულად დაიწყო ხელოვნებით დაინტერესება.

რომში სევერინი შეხვდა მხატვარ უმბერტო ბოჩონის, რომელთანაც მას მეგობრული ურთიერთობა ჩამოუყალიბდა. ისინი ერთად ეწვივნენ ჯაკომო ბალასჯაკომო ბალა (; 1871–1958) — იტალიელი მხატვარი და დიზაინერი, ფუტურიზმის ერთ-ერთი წამყვანი ფიგურა, რომლის შემოქმედება ასახავს სინათლის, მოძრაობისა და სისწრაფის ვიზუალურ ესთეტიკას. აქტიურად იყო ჩართული ავანგარდულ ხელოვნებაში და მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა XX საუკუნის მოდერნისტული მხატვრობის განვითარებაში. სტუდიას, სადაც გაეცნენ დივიზიონიზმის ტექნიკას — ფერწერის მეთოდს, რომელიც ფერების შერევის ნაცვლად, მათ ცალ-ცალკე წერტილებად ან ზოლებად გამოყენებას გულისხმობს. ამ ტექნიკამ, რომელიც ნეოიმპრესიონისტ ჟორჟ სერას მეთოდებზე იყო დაფუძნებული, დიდი გავლენა მოახდინა სევერინის ადრეულ ნამუშევრებზე. მიუხედავად იმისა, რომ მან ხელოვნების შესწავლა დაიწყო რომის სახვითი ხელოვნების ინსტიტუტის თავისუფალ სკოლაში, მისი ფორმალური განათლება ორი წლის შემდეგ შეწყდა, როდესაც მისმა მფარველმა, მისი „უწესრიგობის“ გამო, შეწყვიტა ფინანსური მხარდაჭერა.

ფუტურიზმი და პარიზული ავანგარდი
1906 წელს, სევეგონი გადავიდა პარიზში, სადაც ჩაერთო ადგილობრივ ავანგარდულ წრეებში. იგი გაეცნო ისეთ ცნობილ მხატვრებს, როგორებიც იყვნენ პაბლო პიკასო, ჟორჟ ბრაკი, ხუან გრი, ამედეო მოდილიანი და სხვ. პარიზის მონმარტრის კაფეებსა და თეატრებში გატარებულმა დრომ და იქ არსებულმა ატმოსფერომ მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია მისი მხატვრული ხედვის ფორმირებაზე. 1910 წელს სევერინი შეუერთდა ფუტურისტულ მოძრაობას, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ფილიპო ტომაზო მარინეტი, და ხელი მოაწერა ფუტურისტ მხატვართა მანიფესტს, ბალას, ბოჩონის,უმბერტო ბოჩონი (; 1882–1916) — იტალიელი მხატვარი, მოქანდაკე და ფუტურიზმის თეორეტიკოსი. ბოჩონი იყო „ფუტურისტული ფერწერის ტექნიკური მანიფესტის“ ერთ-ერთი ავტორი (, 1910) და „ფუტურისტული ქანდაკების ტექნიკური მანიფესტის“ ავტორი (, 1912). კარლო კარასა და ლუიჯი რუსოლოსთან ერთად.

ფუტურიზმი, რომელიც თანამედროვე ცხოვრების სიჩქარითა და დინამიკით აღფრთოვანებას ეფუძნებოდა, სევერინისთვის იდეალური პლატფორმა იყო. სევერინის ფუტურისტული პერიოდის შემოქმედება (დაახლოებით 1910–1916 წლები) ხასიათდება დინამიკური კომპოზიციებით, რომლებიც გამოხატავს მოძრაობას, სიჩქარესა და თანამედროვე ურბანული ცხოვრების ენერგიას. მისი ნამუშევრები, როგორიცაა Dynamic Hieroglyph of the Bal Tabarin (1912) და La Danse du Pan-Pan (1911), ასახავს ღამის ცხოვრების, ცეკვისა და ქალაქის რიტმების სიცოცხლისუნარიანობას. სევერინი ხშირად იყენებდა ნათელ ფერებს, ფრაგმენტულ ფორმებსა და კუბისტურ ელემენტებს, რათა გადმოეცა მოძრაობის შეგრძნება, ხოლო მისი დივიზიონისტური ტექნიკა ხაზს უსვამდა სინათლისა და ფერის ვიბრაციას. ამ ნამუშევრებმა, რომლებიც აერთიანებდა ფუტურისტულ დინამიზმსა და კუბისტურ ფორმებს, სევერინი გამოარჩია, როგორც მხატვარი, რომელმაც გააფართოვა ფუტურიზმის თემატური შესაძლებლობები. განსხვავებით სხვა ფუტურისტებისგან, რომლებიც ფოკუსირებულნი იყვნენ მანქანებსა და ტექნოლოგიაზე, სევერინის ნამუშევრები უფრო ხშირად ეხებოდა სოციალურ და კულტურულ თემატიკას, როგორიცაა თეატრი და ცეკვა, რაც მის ფუტურიზმს უფრო ჰუმანისტურ ელფერს სძენდა.

სევერინი მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ფუტურისტული გამოფენების ორგანიზებაში, მათ შორის პირველ ფუტურისტულ გამოფენაში იტალიის გარეთ, პარიზის Galerie Bernheim-Jeune-ში 1912 წელს, ასევე ლონდონისა და ბერლინის გამოფენებში 1913 წელს. მისი ნამუშევრები, როგორიცაა The Boulevard (1910–11), აჩვენებდა კუბიზმის გავლენას, თუმცა ის იყენებდა ამ სტილს არა ფორმის ანალიზისთვის, არამედ ექსპრესიული დინამიზმის გადმოსაცემად.

ფუტურიზმის მიღმა
პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, სევერინი თანდათან დაშორდა ფუტურიზმს და მიჰყვა ევროპაში გავრცელებულ ე. წ. „დაბრუნება წესრიგისადმი“ მოძრაობას, რომელიც ხასიათდებოდა კლასიკური ჰარმონიისა და პროპორციისადმი ინტერესის გაღვივებით. 1916 წლისთვის მან დაიწყო ნამუშევრების შექმნა სინთეტიკური კუბიზმის სტილში, უმთავრესად ფოკუსირებული იყო ნატურმორტებსა და ფიგურატიულ კომპოზიციებზე, როგორიცაა Maternity (1916). 1921 წელს გამოაქვეყნა თეორიული ნაშრომი Du cubisme au classicisme (კუბიზმიდან კლასიციზმამდე), სადაც განიხილა კომპოზიციისა და პროპორციის მათემატიკური პრინციპები, რაც ასახავდა მის ინტერესს ოქროს კვეთისა და კლასიკური ბალანსის მიმართ.

1920-იან წლებში სევერინი ჩაერთო ნეოკლასიციზმის მოძრაობაში, რაც გამოიხატა ისეთ ნამუშევრებში, როგორიცაა The Two Pulchinellas (1922), სადაც ჩანს მეტაფიზიკური ელფერი და ტრადიციული იტალიური commedia dell'arte-ის თემები. ამ პერიოდში მან ასევე შეასრულა მრავალი დეკორატიული შეკვეთა, მათ შორის ფრესკები და მოზაიკები შვეიცარიის ეკლესიებისთვის. მისი მოზაიკები, განსაკუთრებით ის, რაც შეიქმნა რავენის ადრეული ბიზანტიური მოზაიკების შესწავლის საფუძველზე, ითვლება მისი შემოქმედების მწვერვალად, რამაც მას „თანამედროვე მოზაიკის მამის“ წოდება მოუტანა.

მოზაიკა და გვიანდელი კარიერა
სევერინის წვლილი მოზაიკის ხელოვნებაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. მისი მოზაიკები, როგორიცაა კორტონას წმინდა მარკოზის ეკლესიის ფასადის გაფორმება (1961), აჩვენებს მის უნარს, შეაკავშიროს თანამედროვე ტექნიკა ტრადიციულ ხელოვნებასთან. ამ ნამუშევრებმა, ისევე როგორც მისმა ფრესკებმა და თეატრალურმა დიზაინმა, გაამყარა მისი, როგორც მრავალმხრივი ხელოვანის, რეპუტაცია.

1946 წელს სევერინმა გამოაქვეყნა ავტობიოგრაფია — The Life of a Painter (მხატვრის ცხოვრება), რომელიც დეტალურად აღწერს მის გამოცდილებას პარიზისა და რომის „მხატვრულ სამყაროებში“, ისევე როგორც მის შეხვედრებს ისეთ ფიგურებთან, როგორებიც იყვნენ ანრი მატისი, პაბლო პიკასო და სერგეი დიაგილევი. ეს ნაშრომი ღირებული წყაროა მოდერნიზმის ადრეული პერიოდის შესწავლისთვის. გვიანდელ წლებში, 1950-იანებში, სევერინი დაუბრუნდა თავის ფუტურისტულ ფესვებს, შექმნა ნეო-ფუტურისტული ნამუშევრები, მათ შორის დაკარგული ნახატების, როგორიცაა La Danse du Pan-Pan-ის, რეკონსტრუქცია და სხვ.

გავლენა და მემკვიდრეობა
ჯინო სევერინის მემკვიდრეობა მისი მრავალფეროვანი მხატვრული პრაქტიკისა და თეორიული წვლილის შედეგია. მისი ფუტურისტული ნამუშევრები, რომლებიც აერთიანებდა კუბიზმისა და დივიზიონიზმის ელემენტებს, გააფართოვა მოძრაობის თემატური და სტილისტური საზღვრები. მისმა გადასვლამ ნეოკლასიციზმისკენ და მოზაიკის ხელოვნებამ აჩვენა მისი ადაპტაციის უნარი და ინოვაციური მიდგომა. სევერინის ნამუშევრები ინახება მსოფლიოს მრავალ წამყვან მუზეუმში, მათ შორის ნიუ-იორკის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში, ლონდონის ტეიტის გალერეაში და ჩიკაგოს ხელოვნების ინსტიტუტში.

ჯინო სევერინის ცხოვრება და შემოქმედება ასახავს XX საუკუნის ხელოვნების რთულ და ცვალებად ლანდშაფტს. ფუტურიზმის პიონერიდან ნეოკლასიციზმისა და თანამედროვე მოზაიკის ოსტატამდე, სევერინის ევოლუცია, როგორც მხატვრის, აჩვენებს მის უნარს, წარმატებით გაუძღვეს თანამედროვე ხელოვნების გამოწვევებსა და შესაძლებლობებს. მისი ნამუშევრები, რომლებიც აერთიანებს თანამედროვე ტექნიკასა და კლასიკურ პრინციპებს, აგრძელებს შთაგონებას, ხოლო მისი თეორიული წვლილი ხელოვნების თეორიაში რჩება აქტუალური თანამედროვე მხატვრული დისკუსიებისთვის. სევერინის მემკვიდრეობა, რომელიც განისაზღვრება მისი მრავალფეროვანი შემოქმედებითა და ინოვაციური ხედვით, რჩება XX საუკუნის ევროპული ხელოვნების ისტორიის განუყოფელ ნაწილად.

ლიტერატურა

 Die Welt der Malerei, Gütersloh-Amstelveen 1997.
 Enzyklopädie des Wissens, Bd.4 Köln 1990.

რესურსები ინტერნეტში

 Biography of Severini in the Guide to Cortona 
 MoMA collection
 Radical Light - Exhibition of Divisionist painting at the National Gallery, London
 All about the Home Town of Gino Severini

კომენტარები

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1883
კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 თებერვალი
კატეგორია:იტალიელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით