იტალიური ღვინო

იტალიური ღვინო — იტალიაში წარმოებული ღვინო. იტალია მიჩნეულია ღვინის ქვეყნას, არის რა ღვინის ერთ-ერთი უძველესი და თანამედროვეობაი ერთ-ერთი უდიდესი მწარმოებელი ქვეყანა. იტალიაში ვენახებს უჭირავს 702 ათასი ათასი ჰექტარი. მევენახოებაში დაახლოებით 300 ათასი ადამიანია დასაქმებული. იტალია არის მსოფლიოში სიდიდით მეორე ღვინის მწარმოებელი საფრანგეთის შემდეგ.FAOstat Crops and livestock products აწარმოებს დაახლოებით 50 მილიონამდე ჰექტალიტრს ღვინოს. იტალიური ღვინო ექსპორტზე გადის მთელ მსოფლიოში და პოპულარობით სარგებლობს იტალიელებში, იტალია აშშ-სა და საფრანგეთის შემდეგ მესამე ადგილზეა ღვინის მოხმარებით. 

 ისტორია 
მინი| ტიპური იტალიური ვენახი, სადაც ვაზი იზრდება ზეთისხილის ხეებთან ერთად. 
იტალიაში მევენახეობა ხვნა-თესვაზე უფრო გვიან იქნა შემოღებული. ზემო და შუა იტალიაში მევენახეობა რკინის ხანაში დაიწყეს. სიცილიასა და სამხრეთ იტალიაში მევენახეობა შეიტანეს მიკენელებმაThe Oxford Companion to Archaeology, Brian Murray Fagan, 1996 Oxford Univ Pr, p.757 და დამკვიდრდა ბერძნული კოლონიზაციის პარალელურად, რომელიც მოხდა ძვ. წ. 800 წელს. Wine: A Scientific Exploration, Merton Sandler, Roger Pinder, CRC Press, p.66 Introduction to Wine Laboratory Practices and Procedures, Jean L. Jacobson, Springer, p.84 ძვ. წ. V საუკუნეში სოფოკლე იტალიას უკვე ღვინის ქვეყნად იხსენიებს. 

ეტრუსკები იტალიაში ღვინოს აწარმოებდნენ რომის რესპუბლიკამდე. მათ საკუთარი ვენახები გაშენეს ძვ.წ . II საუკუნეში. რომაელებმა მნიშვნელოვნად გაზარდეს ვაზის ფართობი იტალიაში, მევენახეობისა და მეღვინეობის ეფექტური მეთოდების გამოყენებით მათ გამოიმუშავეს ფართო მასშტაბის წარმოებისა და შენახვის ტექნიკა, კერძოდ, ბარელის დამზადება და ჩამოსხმა.  რომაელთა მიერ კართაგენის (მეღვინეობის აღიარებული  ოსტატები) დამარცხების შემდეგ, ძვ. წ. II საუკუნეში, დაიწყო იტალიური ღვინის წარმოების შემდგომი აყვავება. ფართომასშტაბიანი პლანტაციები  რომლებსაც მონები ამუშავებდნენ, ბევრ სანაპირო ზოლში გაჩნდა და იმდენად გავრცელდა, რომ 92 წელს იმპერატორი დომიციანემ იძულებული გახდა, გაენადგურებინა უამრავი ვენახი, რათა გაეშენებინა ნაყოფიერი მიწა საკვების წარმოებისთვის. ძველ რომში აკრძალული იყო ღვინის მიღება 25 წლამდე ახალგაზრდებისთვის. ძველი ბერძნების მსგავსად, რომაელებიც წყლით გაზავებულ ღვინოს მიიღებდნენ.

იტალიის მეღვინეობის რეგიონები
აპულია
აპულიას იტალიის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი უჭირავს. ის იტალიის ყველაზე მშრალი რეგიონია. ვენახები გაშენებულია ვაკე ან ოდნავ დაფერდებულ დაბლობებზე, გავრცელებულია ძირითად მსხვილი მეურნეობები. მზადდება როგორც წითელი, ასევე თეთრი საკუპაჟო ღვინოები.

ემილია-რომანია
ემილია-რომანია იტალიის მევენახეობის ერთ-ერთი უდიდესი რეგიონია 60 ათასი ჰექტარი ვაზის ფართობებით. ვენახები გაშენებულია დაბლობებში და ფერდობებზე. დაბლობებში გაშენებული ვენახებიდან იღებენ მსუბუქ, დაბალალკოჰოლიან ღვინოებს. ფერდობებიდან კი ინტენსიურად შეფერილ, მაგარ წითელ ღვინოებს და ხარისხიან თეთრ ალბანოს ღვინოს.
ვენეტო
ვენეტოს რეგიონში მზადდება მსუბუქი, წითელი მასობრივი ხასიათის ღვინოები. ამ რეგიონში მევენახოების საუკეთესო რაიონად მიჩნეულია ვერონის პროვინცია.

პიემონტი
პიემონტი მიჩნეულია იტალიის საუკეთესო რეგიონად მეღვინეობისთვის. პიემონტში ვაზის ჯიშ ნებბილოდან აყენებენ მაღალხარისხოვან წითელ ღვინო ბაროლოს. მასობრივი წითელი ღვინოები მზადდება დოლცეტოს ჯიშიდან.

სამხრეთ იტალია
კამპანია, ბაზილიკატა და კალაბრია იტალიის სამხრეთში მდებარეობენ. აქ საუკეთესო ვენახები ზღვისპირა ადგილებშია. კაზერტას, ნეაპოლის და სალერნოს რაიონები იძლევა მაღალი ხარისხის წითელ ღვინოებს. კალაბრიის სანაპირო იძლევა მაგარ, ინტენსიურად შეფერილ საკუპაჟო ღვინოს.

სამხრეთ ტიროლი
სამხრეთ ტიროლის კლიმატური პირობები და რელიეფი მსგავსია საქართველოს პირობებისა. ამზადებენ როგორც მაღალხარისხოვან თეთრ და წითელ ღვინოებს, ასევე მოჰყავთ სასუფრე ყურძენი. 
ტოსკანა
ტოსკანას ასევე არის მევენახეობის ერთ-ერთი უდიდესი რეგიონი. ტოსკანაშია კიანტის ზონა, სადაც იწარმოება წითელი ღვინო კიანტი. ვაზის ჯიშებიდან გავრცელებულია მუსკატი, ალეატიკო და სხვა.

კუნძულები
სიცილია და სარდინია ზღვის კლიმატის გამო მევენახეობის ძვირფას რეგიონად მიიჩნევა. ცნობილია მაღალი ხარისხის ღვინოებით მარსალა (სიცილია) და მალვაზი (სარდინია). ვენახები გაშენებულია როგორც ზღვის პირას, ასევე ვულკან ეტნას ფერდობებზე.
ცენტრალური იტალია
იტალიის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობენ აბრუცის, ლაციოს, უმბრიისა და მარკეს მეღვინეობის რეგიონები. ძირითადად მზადდება სუფრის თეთრი ღვინოები ტრებიანოს (უმბრია) და ვერდიჩიოს (მარკე) ჯიშებიდან.

 იტალიის დასახელების სისტემა 
მინი| DOCG და DOC ეტიკეტები ღვინის ორ ბოთლზე 
1963 წელს იტალიაში დაიწყეს  ღვინის კლასიფიკაციის პირველი ოფიციალური  სისტემის გამოყენება. მას შემდეგ, შეიტანეს რამდენიმე ცვლილება და დამატებები კანონმდებლობაში, მათ შორის მნიშვნელოვანი ცვლილებები მოხდა 1992 წელს. 2010 წელს განხორციელებულმა ბოლო ცვლილებამ დაადგინა ოთხი ძირითადი კატეგორია, რომლებიც შეესაბამება ევროკავშირის უახლეს რეგულაციებს (2008–09). კატეგორიები, ქვედადან ზედა დონეზე, არის: 

ვინი (არაოფიციალურად უწოდებენ „საერთო ღვინოებს“): ღვინის წარმოება შესაძლებელია ევროკავშირის ნებისმიერ ადგილას, ეტიკეტი არ შეიცავს გამოყენებული ყურძნის ჯიშების ან რთველის გეოგრაფიული წარმოშობის მითითებას. (ეტიკეტი მხოლოდ ღვინის ფერს ასახავს.)

ჯიშური ღვინოები (Vini Varietali ): ზოგადი ღვინოები, რომლებიც მზადდება ძირითადად (არანაკლებ 85%) ერთი სახის ავტორიზებული „საერთაშორისო“ ყურძნის ჯიშისგან (კაბერნე ფრანკი, კაბერნე სოვინიონი, შარდონე, მერლო, სოვინიონ ბლანკი, სირა) ან მთლიანად ორიდან ან მეტი ყურძნის ჯიშის ან ჯიშებისგან, რთველი შეიძლება მითითებული იყოს ეტიკეტზე. (გეოგრაფიული წარმოშობის მითითების აკრძალვა შენარჩუნებულია. ამ ღვინოების წარმოება შესაძლებელია ევროკავშირის ნებისმიერ ადგილას.)

ღვინოები დაცული გეოგრაფიული აღნიშვნით (Vini IGP ): ღვინოები, რომლებიც წარმოებულია იტალიის კონკრეტულ ტერიტორიაზე და ითვალისწინებს სპეციფიკურ და ზუსტ რეგულაციებს უფლებამოსილი ჯიშების, მევენახეობისა და მეღვინეობის პრაქტიკის, ორგანოლეპტიკური და ქიმიური წესების შესახებ, გათვალისწინებულია ფიზიკური მახასიათებლები, ეტიკეტირების ინსტრუქციები და ა.შ.  

ღვინოები დაცული ადგილწარმოშობის დასახელებით  (Vini DOP): ამ კატეგორიაში შედის ორი ქვეკატეგორია: ადგილწარმოშობის დასახელების კონტროლი (Vini DOC ) და დაცული და კონტროლიტებული ადგილწარმოშობის დასახელება (Vini DOCG).  

არსებობს მრავალი ქვეკატეგორია, რომელიც ეხება ცქრიალა ღვინის წარმოების რეგულირებას.    

იტალიის სოფლის მეურნეობის სამინისტრო (MIPAAF) რეგულარულად აქვეყნებს განახლებებს ოფიციალური კლასიფიკაციის შესახებ.   

საფრანგეთისგან განსხვავებით, იტალიას არასდროს ჰქონია თავისი საუკეთესო  ოფიციალური კლასიფიკაცია.  ღვინის მწარმოებლები ცდილობენ არაოფიციალურად წარმოადგინონ იტალიური ღვინის საუკეთესოობა.
ლიტერატურა

სქოლიო