ერაყის ომი

{{ინფოდაფა სამხედრო კონფლიქტი
|კონფლიქტი= ერაყის ომი
|ნაწილი= ერაყის კონფლიქტის და ტერორზე ომის
|სურათი=border|300px
|სათაური=საათის ისრის მოძრაობის მიმართულებით ზემოდან: ამერიკელი სამხედროეი უდეი და ქუსეი ჰუსეინების სამალავთან; მეომბოხეები ჩრდილოეთ ერაყში; ერაყელი მეამბოხეები ისვრიან MANPADS-ს; სადამ ჰუსეინის ქანდაკების ჩამოგდება ფირდოს მოედანზე
|თარიღი= 2003 წლის 20 მარტი — 2011 წლის 18 დეკემბერი ()
|მდებარეობა= ერაყი
|კოორდინატები=
|მიზეზი=
|casus=
|შედეგი=* ერაყში შეჭრა და ერაყის ოკუპაცია
 ერაყის ბაათის არაბული სოციალისტური პარტიის ჩამოგდება და სადამ ჰუსეინის სიკვდილით დასჯა
 დიდი ერაყული წინაამდეგობის გაჩენა, ერაყში ალ-კაიდა აღმოცენება და სექტატური ძალადობები
 შემდგომში მნიშვნელოვანი შემცირება ძალადობაში და ალ-კაიდას ერაყიდან განდევნა
 ერაყში 2005 წლის იანვრის საპარლამენტო არჩევნებში საპარლამენტო რესპუბლიკის და შიიტური მთავრობის ჩამოყალიბება
 2007-2011 წლებში ერაყის დატოვება აშშ-ის შეიარაღებული ძალების მიერ
 გაძლიერებული ირანული გავლენა ერაყში
 სექტანტური წინააღმდეგობის ხელახლა გაღივება აშშ-ის ერაყიდან გასვლის შემდეგ, რასაც ერაყისა და ლევანტის ისლამური სახელმწიფოს, ალ-კაიდას მემკვიდრე ორგანიზაციის ჩამოყალიბება მოჰყვა
 ერაყის სამოქალაქო ომი 2014-2017 წლებში
 ამერიკული შეიარაღებული ძალების დაბრუნება ერაყში 2014 წელს
 და მეტი
|სტატუსი=
|ტერიტორია=
|მხარე1=შეჭრის ფაზა (2003 წელი)23პქ პეშმერგამხარდაჯერა:
|მხარე2=შეჭრის ფაზა (2003 წელი)23პქ ბაათისტური ერაყი
|მხარე1a=შეჭრის შემდეგ(2003–2011 წლები)

 ერაყის ახალი მთავრობა
 ერაყის შეიარაღებული ძალები
 გამოღვიძების საბჭო
მხარდაჭერა:Elaheh Rostami-Povey, Iran's Influence: A Religious-Political State and Society in Its Region, pp. 130–154, Zed Books Ltd, 2010.
 პეშმერგა
|მხარე2a=შეჭრის შემდეგ (2003–2011) ბაათისტი ლოიალისტები ჯიჰადისა და გათავისუფლების უზენაესი სამმართველო
 23პქ ნაკაშბადის ორდენის ლაშქარი

სუნიტი მეამბოხეები
  ალ-კაიდა (2004–2006)
 23px ისლამური სახელმწიფო (2006 წლიდან)
 ერაყის ისლამური არმია
 ანსარ ალ სუნას დაჯგუფება (2003–2007)

შიიტი მეამბოხეები
  მაჰდის არმია
 23px  სპეციალური დაჯგუფებები
 ჭეშმარიტების ლიგა
მხარდაჭერა:
  კუდსის ძალა
|მეთაური1= აიდ ალავი იბრაჰიმ ალ ჯაფარი ნური ალ-მალიქი რიკარდო სანჩეზი ჯორჯ კეისი უმცროსი დეივიდ პეტრაუსი რეიმონდ ოდიერნო ლოიდ ოსტინი ჯორჯ უოლკერ ბუში ბარაკ ობამა ტომი ფრენკსი დონალდ რამსფელდი რობერტ გეითსი ტონი ბლერი გორდონ ბრაუნი დეივიდ კამერონი ჯონ ჰოვარდი კევინ რადი სილვიო ბერლუსკონი ვოლტერ ნატინზიკი ხოსე მარია აზნარი ანდერს ფოგ რასმუსენი ალექსანდრე კვასნევსკი ლეხ კაჩინსკი ბრონისლავ კომოროვსკი
|მეთაური2= სადამ ჰუსეინი 15px|link=სადამ ჰუსეინის სიკვდილით დასჯა იზატ იბრაჰიმ ალ დოური ქუსეი ჰუსეინი უდეი ჰუსეინი აბიდ ჰამიდ მაჰმუდი 15px|link=სიკვდილით დასჯა ალი ჰასან ალ მაჯიდი 15px|link=სიკვდილით დასჯა ბარან იბრაჰიმ ალ ტიკრიტი 15px|link=სიკვდილით დასჯა ტაჰა იასინ რამადანი 15px|link=სიკვდილით დასჯა ტარიქ აზიზი მოჰამედ იუნის ალ-აჰმედისუნიტი მეამბოხეები აბუ მუსაბ ალ-ზარქაუი აბუ აიუბ ალ მასრი აბუ ომარ ალ-ბაღდადი აბუ ბარკ ალ-ბაღდადისშმაელ ჯობოური აბუ აბდულა ალ შაფიშიიტი მეამბოხეები მუქთადა ალ სადრი25px|link= აბუ დერაქაის ალ ხაზალი აკრამ ალ კააბი
  ყასემ სოლეიმანი
|ძალა1=შეჭრის ძალები (2003 წელი)309 000 სამხედრო: 192 000 სამხედრო: 45 000 სამხედრო: 2 000 სამხედრო: 194 სამხედრო პეშმერგა: 70 000 სამხედროკოალიციის ძალები (2004–2009 წლები)176 000 სამხედრო პიკში:8 495 სამხედროსაქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საერთაშორისო მისიებიაშშ-ის ძალები ერაყში (2010–2011 წლები)112 000 სამხედრო აქტივაციისასუსაფრთხოების კონტრაქტორები დაახლოებით 6 000–7 000ერაყის უსაფრთხოების ძალები805 269 პერსონალი (სამხედროები და პარამილიტარისტები: 578 269 და პოლიციელები: 227 000)გამოღვძების პარტიზანები≈103 000 მებრძოლი (2008 წელისათვის)ერაყის ქურთისტანი≈400 000 სამხედრო (ქურთული სასაზღვრო გვარდია: 30 000 სამხედრო და პეშმერგა 375 000 სამხედრო)
|ძალა2=20px ერაყის შეიარაღებული ძალები: 375 000 სამხედრო (დაშლილი იქნა 2003 წელს)15px ერაყის სპეციალური რესპუბლიკური გვარდია: 12 000 სამხედრო15px ერაყის რესპუბლიკური გვარდია: 70 000–75 000 სამხედრო20px ფედაიენ სადამი: 30 000 სამხედროსუნიტი მეამბოხეები≈70 000 მებრძოლი (2007 წლისათვის)The Brookings Institution Iraq Index: Tracking Variables of Reconstruction & Security in Post-Saddam Iraq  1 October 2007ალ-კაიდა≈1 300 მებრძოლი (2006 წლისათვის)Pincus, Walter. "Violence in Iraq Called Increasingly Complex". The Washington Post, 17 November 2006.ერაყის ისლამური სახელმწიფო≈1 000 მებრძოლი (2008 წლისათვის)ნაკაშბადის ორდენის ლაშქარი≈500–1 000 მებრძოლი (2007 წლისათვის)
|დანაკარგები1=ირაყის უსაფრთხოების ძალები (სადამის შემდეგ)მოკლული: 17 690260 მოკლული 2003 წელს, 15 196 მოკლული 2004-2009 წლებში, 67 მოკლული 2009 წლის მარტში,  1 100 მოკლული 2010 წელს  და 1 067 მოკლული 2011 წელს, საბოლოო ჯამში: 17 690 გარდაცვლილიდაჭრილი: 40 000+კოალიციის ძალებიმოკლული: 4 815 (4 496 აშშ179 დიდი ბრიტანეთი3 საქართველოსაქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საერთაშორისო მისიები136 სხვები)დაკარგულები ან ტყვედ ჩავარდნილები (აშშ): 17 (9 გარდაიცვალა ტყვეობაში, 8 გადარჩენილი იქნა); As of July 2012, seven American private contractors remain unaccounted for. Their names are: Jeffrey Ake, Aban Elias, Abbas Kareem Naama, Neenus Khoshaba, Bob Hamze, Dean Sadek and Hussain al-Zurufi. Healy, Jack, "With Withdrawal Looming, Trails Grow Cold For Americans Missing In Iraq", The New York Times, 22 May 2011, p. 6.დაჭრილი: 32 776+ (32 252 ამერიკელი, 315 ბრიტანელი, 212+ სხვა33 უკრაინელი , 31+ იტალიელი   , 30 Bulgarians  , 20 სალვადორელი , 19 ქართველი  , 18 ესტონელი , 16+ პოლონელი     , 15 ესპანელი       , 10 რუმინელი , 6 ავსტრალიელი , 5 ალბანელი, 4 ყაზახი , 3 ფილიპინელი  და 2 ტაილანდელი   for a total of 212+)Many official U.S. tables at "Military Casualty Information" . See latest totals for injury, disease/other medical "Casualties in Iraq".iCasualties.org (was lunaville.org). Benicia, California. Patricia Kneisler, et al., "Iraq Coalition Casualties" "Defence Internet Fact Sheets Operations in Iraq: British Casualties"  . UK Ministry of Defense. Latest combined casualty and fatality tables .დაშავებული, დაავადებული და სხვა: 51 139 (47 541 აშშ, 3 598 დიდი ბრიტანეთი)კონტრაქტორებიმოკლული: 1 554დაჭრილი და დაშავებული: 43 880გამოღვიძების საბჭომოკლული: 1 002+185 დიალაში 2007 წლის ინვისიდან 2007 წლის დეკემბრამდე, 4 აბდულ სატარ აბუ რიშას მკველობისას, 2007 წლის 12 ნოემბრიდან 25 ნოემბრამდე 25 2007 წლის 12 ნოემბერს,  528 2008 წელს,  27 2009 წლის 2 იანვარს, 13 2009 წლის 23 ნოემბერს, 15 in December 2009, 100+ 2001 წლის აპრილიდან ივნისამდე,  52 on 18 July 2010, total of 1,002+ dead დაჭრილი: 500+ (2007 წელს), 828 (2008 წელს)სულ მოკლილი: 25 285 (+12 000 მოკლული პოლიციელი 2003-2005 წლებში)სულ დაჭრილი დაშავებული და დაავადებული 172 123+|დანაკარგები2=მოკლული ერაყელი მებრძოლები (2003 წლის შეჭრის პერიოდი): 5 388–10 800  // comw.orgPress release (28 October 2003). "New Study Finds: 11,000 to 15,000 Killed in Iraq War; 30 Percent are Non-Combatants; Death Toll Hurts Postwar Stability Efforts, Damages US Image Abroad". Project on Defense Alternatives (via Common Dreams NewsCenter). Retrieved 2 September 2010. Conetta, Carl (23 October 2003). "The Wages of War: Iraqi Combatant and Noncombatant Fatalities in the 2003 Conflict — Project on Defense Alternative Research Monograph #8" . Project on Defense Alternatives (via Commonwealth Institute). Retrieved 2 September 2010.მეამბოხეები (სადამის შემდეგ)მოკლული: 26 544 (2003–2011 წლებში)597 killed in 2003,, 23,984 killed from 2004 through 2009 (with the exceptions of May 2004 and March 2009), 652 killed in May 2004, 45 killed in March 2009,  676 killed in 2010, and 590 killed in 2011, thus giving a total of 26,544 dead(4 000 მოკლული უცხოელი 2006 წლის სექტემბრისთვის)"4 000 fighters killed, 'al-Qaida in Iraq' tape says." The Guardian. 28 September 2006.დატყვევებულები: 12 000119 752 დაკავებული მეამბოხე (2003-2007 წლებში)"Insurgent body count documents released."  Stars and Stripes. 1 October 2007. Number of convictions not specified.სულ გარდაცვლილი: 31 608–37 344|დანაკარგები3= სავარაუდო გარდაცვალებები:ლანცეტის კვლევა** (2003-2006 წლები): 654 965 . By Gilbert Burnham, Riyadh Lafta, Shannon Doocy, and Les Roberts. The Lancet, 11 October 2006 . By Gilbert Burnham, Shannon Doocy, Elizabeth Dzeng, Riyadh Lafta, and Les Roberts. A supplement to the October 2006 Lancet study. It is also found here:  ერაყის საუჯახო ჯანდაცვის კვლევა*** (2003-2006 წლები): 151 000"Iraq Family Health Survey" New England Journal of Medicine 31 January 2008PLOS-ის სამედიცინო კვლევა**: (2003-2011 წლები): 405 000, დამატებით 55 000 გამორჩენილი გარდაცვალება ემიგრაციის შედეგადDocumented deaths from violence:ერაყის ცხედრების დათვლის პროექტი (2003-2011 წლები): 103 160–113 728 სამოქალაქო გარდაცვალება და 12 438 ახალი გარდაცვალება ერაყის ომის დოკუმენტების გაჟონვიდანAssociated Press (2003-2009 წლები): 110 600|შენიშვნა=* მოიცავს „დაშავებულებს, დაავადებულებს ან სხვა სამედიცინო მდგომარეობის მქონე პირებს“: მოითხოვდა საჰაერო ტრანსპორტირებას. დიდი ბრიტანეთის რიცხვები მოიცავდა „აროდრომით ევაკუაციებს“.** სრული სიკვდილიანობა: შედის ყველა დამატებითი გარდაცვალება უკანონობის, განადგურებული ინფრასტრუქტურის, ცუდი ჯანდაცვისა და სხვა ფაქტორებისაგან*** მხოლოდ ძალადობრივი გარდაცვალებები – არ ითვლის გარდაცვალებებს უკანონობის, განადგურებული ინფრასტრუქტურის, ცუდი ჯანდაცვისა და სხვა ფაქტორებისაგან.
}}ერაყის ომი'''კონფლიქტი ასევე ცნობილია როგორც ომი ერაყში, ერაყის ოკუპაცია, სპარსეთის ყურის მეორე ომი, სპარსეთის ყურის ომი II. 2003 წლიდან 2010 წლამდე მოიხსენიებდნენ როგორც ეპერაცია ერაყის თავისუფლებას და აშშ-ის შეიარაღებულ ძალებში ცნობილი იყო როგორც ოპერაცია ახალი განთიადი 2010-2011 წლებში. — ომი რომელიც დაიწყო 2003 წელს მულტი ნაციონალური კოალიციის ერაყში შეჭრით, აშშ-ის ხელმძღვანელობით სადამ ჰუსეინის ძალაუფლებიდან ჩამოგდების მიზნით. კონფლიქტი გაგრძელდა ათწლეულის ბოლომდე, მას შემდეგ რაც ერაყელი მეამბოხეები შეეწინააღმდეგნენ კოალიციის ოკუპაციის ძალებს და ერაყის ახალ შიიტურ მთავრობას. კონფლიქტის, პირველ სამ-ოთხ წელში დაახლოებით 151 000-600 000 ერაყელი დაშავდა ან გარდაიცვალა. აშშ-მ ძალები ერაყიდან ოფიციალურად 2011 წელს გამოიყვანა, თუმცა სირიის სამოქალაქო ომის და ისლამური სახელმწიფოს გაფართოების შემდეგ, 2014 წელს ბარაკ ობამას ადმინისტრაციამ შეიარაღებული ძალების ერაყში დაბრუნების გადაწყვეტილება მიიღეს. ბევრი ყოფილი სამხედრო აიყვანეს როგორც თავდაცვის კონტრაქტორები და პირადი სამხედრო კომპანიები. აშშ 2014 წელს ერაყში დაბრუნდა როგორც ახალი კოალიციის მეთაური. 2003 წელს ერაყში შეჭრა განხორციელდა როგორც ჯორჯ ბუშის ადმინისტრაციის ტერორზე ომის ნაწილილი 11 სექტემბრის ტერაქტების შემდეგ.

2002 წლის ოქტომბერში, აშშ-ის კონგრესმა პრეზიდენტ ჯორჯ უოლკერ ბუშს მისცა უფლება გამოეყენებინა სამხედრო ძალა ერაყის წინააღმდეგ, თუ ის ასე გადაწყვეტდა. ერაყის ომი დაიწყო 2003 წლის 20 მარტს, როდესას აშშ-მ, დიდმა ბრიტანეთმა და კოალიციის სხვა მოკავშირეებმა დაიწყეს დაბომბვების კამპანია „შოკი და შიში“. ერაყის შეიარაღებული ძალები მალევე დამარცხდნენ და კოალიციის ძალებმა სრულიად ერაყის ოკუპაცია მოახერხეს. 2003 წლის ერაყში შეჭრას მოჰყვა ბაათისტური მთავრობის დაცემა, ოპერაცია წითელი განთიადისას სადამ ჰუსეინის დაპატიმრება და 2006 წელს მისი სიკვდილით დასჯა. სადამ ჰუსიეინის მიერ დატოვებულ პოლიტიკური ძალაუფლების ვაკუუმს და კოალიციის დროებითი მმართველობის არაეფექტურობამ გამოიწვია ერაყის 2006-2007 წლების სამოქალაქო ომი, სადაც ერთმანეთს ებრძოდნენ შიიტური, სუნიტური დაჯგუფებები და კოალიციის ძალები. ბევრ ძალადობრივი მეამბოხეების დაჯგუფებებს მხარს უჭერდნენ ირანი და ალ-კაიდა. აშშ-მ სამოქალქო ომის წამოწყებას უპასუხა 170 000 სამხედრო ერაყში გადაყვანით 2007 წელს. სამხედროების რაოდენობის გაზრდამ გაზარდა ერაყის მთავრობის და შეიარაღებული ძალების მიერ კონტროლი და ბევრი ჯორჯ უოლკერ ბუშის ამ გადაწყვეტილებას დიდ წარმატებად მიიჩნევდა. აშშ-ის სამხედროების მიერ ერაყის დატოვება დაიწყო ბარაკ ობამას პრეზიდენტობისას. აშშ-ის შეიარაღებულმა ძალებმა ერაყი ფორმალურად 2011 წლის დეკემბერში დატოვეს.

კომენტარი

სქოლიო

 *
კატეგორია:XXI საუკუნის კონფლიქტები
კატეგორია:იმპერიალიზმი
კატეგორია:ექსპანსიონიზმი
კატეგორია:ქურთისტანის ისტორია
კატეგორია:ერაყის ისტორია
კატეგორია:აშშ-ის ისტორია
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ისტორია
კატეგორია:აშშ-ის ომები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ომები
კატეგორია:ერაყის ომები
კატეგორია:ალბანეთის ომები
კატეგორია:ავსტრალიის ომები
კატეგორია:საქართველოს ომები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ომები
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ომები
კატეგორია:სალვადორის ომები
კატეგორია:სომხეთის ომები
კატეგორია:ესტონეთის ომები
კატეგორია:იტალიის ომები
კატეგორია:იაპონიის ომები
კატეგორია:დანიის ომები
კატეგორია:ბულგარეთის ომები
კატეგორია:ჰონდურასის ომები
კატეგორია:ისლანდიის ომები
კატეგორია:ყაზახეთის ომები
კატეგორია:ლატვიის ომები
კატეგორია:ლიეტუვის ომები
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ომები
კატეგორია:მონღოლეთის ომები
კატეგორია:მოლდოვის ომები
კატეგორია:ნიკარაგუის ომები
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ომები
კატეგორია:ნორვეგიის ომები
კატეგორია:პოლონეთის ომები
კატეგორია:პორტუგალიის ომები
კატეგორია:რუმინეთის ომები
კატეგორია:სინგაპურის ომები
კატეგორია:სლოვაკეთის ომები
კატეგორია:სამხრეთ კორეის ომები
კატეგორია:ესპანეთის ომები
კატეგორია:ტაილანდის ომები
კატეგორია:ჩეხეთის ომები
კატეგორია:დომინიკელთა რესპუბლიკის ომები
კატეგორია:ფილიპინების ომები
კატეგორია:ტონგის ომები
კატეგორია:უკრაინის ომები
კატეგორია:სირიისა და ლევანტის ისლამური სახელმწიფოს ომები
კატეგორია:ჯორჯ უოლკერ ბუშის ადმინისტრაციის სკანდალები
კატეგორია:აშშ-ერაყის ურთიერთობები
კატეგორია:ისლამური სახელმწიფო
კატეგორია:ალ-კაიდა
კატეგორია:ერაყის პოლიტიკა
კატეგორია:ერაყის თანამედროვე ისტორია
კატეგორია:მარიონეტული ომები
კატეგორია:ქუვეითის ომები
კატეგორია:უნგრეთის ომები
კატეგორია:ნიდერლანდების ომები
კატეგორია:2010-იანი წლების კონფლიქტები