უოლე შოინკა

უოლე შოინკა (; დ. 13 ივლისი, 1934) — ნიგერიელი დრამატურგი, პოეტი და ესეისტი. 1986 წელს გადაეცა ნობელის პრემია ლიტერატურის დარგში. შოინკა პირველი აფრიკელია, რომელსაც ლიტერატურის დარგში ნობელის პრემია გადაეცა.

დაიბადა აბეოკუტაში. სწავლობდა ნიგერიის „იბადანის უნივერსიტეტში“, და ინგლისში „ლიდზის უნივერსიტეტში“. ნიგერიაში და ინგლისში სწავლის შემდეგ, მუშაობდა ლონდონში, „Royal Court Theatre“-ში. იგი აქტიურად მონაწილეობდა ნიგერიის პოლიტიკაში, იბრძოდა დიდი ბრიტანეთისგან დამოუკიდებლობის მოპოვებაში. 1967 წელს, ნიგერიის სამოქალაქო ომის დროს 2 წლით დააპატიმრა „გენერალ იაკუბუ გუონის ფედერალურმა მთავრობამ“.name="Vistas">Theresia de Vroom, "The Many Dimensions of Wole Soyinka" , Vistas, Loyola Marymount University. Retrieved 17 April 2012.

1975 წლიდან 1999 წლამდე, შედარებითი ლიტერატურის პროფესორი იყო „Obafemi Awolowo University“-ში. ამერიკის შტატებში ყოფნის დროს, 1988 წლიდან 1991 წლამდე,https://ecommons.cornell.edu/bitstream/handle/1813/25283/019_37.pdf?sequence=1&isAllowed=y აფრიკის კვლევებსა და თეატრალურ ხელოვნებას ასწავლიდა „ქორნელის უნივერსიტეტში“, შემდეგ კი „ემორის უნივერსიტეტში“. ლას-ვეგასში, „ნევადას უნივერსიტეტში“ იყო კრეატიული წერის პროფესორი. იგი ასევე მუშაობდა ჰარვარდის, ოქსფორდის და იელის უნივერსიტეტში.

2017 წლის დეკემბერში, „ევროპის თეატრის პრემია“ მიენიჭა „სპეციალური პრემიის“ კატეგორიაში.

 ბიოგრაფია 
უოლე შოინკა 1934 წლის 13 ივლისს დაიბადა აბეოკუტაში, ნიგერიაში. მამამისი სამუელ შოინკა იყო მინისტრი და აბეოკუტაში მდებარე, „წმინდა პეტრეს სკოლის“ ხელმძღვანელი. დედამისი გრეის შოინკა რომელიც ასევე ანგლიკანი იყო, ფლობდა მაღაზიას, და იყო პოლიტიკური აქტივისტი. შოინკა რელიგიურ ოჯახში გაიზარდა, ადრეულ ასაკში მღეროდა ეკლესიის გუნდში. თუმცა, მოგვიანებით, ცხოვრების სხვა ეტაპზე გახდა ათეისტი. მან თავისი ბავშვობის შესახებ ფართოდ ისაუბრა მოგონებებში, „ბავშვობის წლები“ (1981).

1940 წელს, წმინდა პეტრეს დაწყებითი სკოლის დამთავრების შემდეგ, სწავლა აბეოკუტას გრამატიკის სკოლაში განაგრძო, სადაც მას ლიტერატურატული კომპოზიციებისთვის რამდენიმე ჯილდო გადასცეს. 1946 წელს სასწავლებლად გადავიდა „იბადანის სახელმწიფო კოლეჯში“, (იმ დროს იყო ნიგერიის ერთ-ერთი ელიტური საშუალო სკოლა).

1952 წელს, სახელმწიფო კოლეჯში კურსის დამთავრების შემდეგ, მან სწავლა „იბადანის უნვიერსიტეტში“ განაგრძო. მან ამ უნივერსიტეტში ინგლისური ლიტერატურა, ბერძნული და დასავლეთის ისტორია შეისწავლა. მის ლექტორებს შორის იყო ბრიტანელი ლიტერატორი, მოლი მეიჰუდი. უნივერსიტეტში სწავლის დროს, შოინკამ და სხვა 6-მა სტუდენტმა დააარსეს ანტიკორუფციული სტუდენტური ორგანიზაცია, „Pyrates Confraternity“.

1954 წელს შოინკა საცხოვრებლად გადავიდა ინგლისში, სადაც მან ინგლისური ლიტერატურის სწავლა ლიდზის უნვიერსიტეტში განაგრძო (1954-1957). იგი აქ რამდენიმე ახალგაზრდა მწერალს შეხვდა. შოინკამ თავისი ნამუშევრების გამოქვეყნება და რედაქტორად მუშაობა სატირულ ჟურნალში „არწივი“ დაიწყო.

შოინკა სამჯერ დაქორწინდა და ორჯერ განქორწინდა. შვილები სამივე ქორწინებიდან ჰყავს. პირველად 1958 წელს, ბრიტანელ მწერალზე ბარბარა დიქსონზე დაქორწინდა, რომელიც მან 1950-იანებში ლიდზის უნივერსიტეტში სწავლის დროს გაიცნო. ბარბარა მისი პირველი ვაჟის, ოლაუკუნ შოინკას დედაა. იგი მეორედ ნიგერიელ ბიბლიოთეკარზე, ოლაიდა აიდოუზე დაქორწინდა. ამ ქორწინებიდან მას სამი ქალიშვილი და მეორე ვაჟი ეყოლა. მესამედ, 1989 წელს ფოლეიკ დოჰერტიზე დაქორწინდა.

2014 წელს მას პროსტატის კიბო დაუდგინდა.

ნამუშევრები

 ნოველები 
 ინტერპრეტატორები (1964)
 ანომიის სეზონი (1972)

 მოკლე ისტორიები 
 ორი ზღაპარი (1958)
 Egbe's Sworn Enemy (1960)
 მადამ ეიტენის დაარსება (1960)

 მოგონებები 
 მკვდარი კაცი: ციხის ჩანაწერები (1972)
 ბავშვობის წლები (1981)
 მოგზაურობა ესეის გარშემო (1990)

 პოეტური კოლექციები 
 სატელეფონო საუბარი (1963)
 იდანრე და სხვა პოემები (1967)
 დიდი თვითმფრინავი დაეჯახა დედამიწას (1969)
 A Shuttle in the Crypt (1971)
 ოგუნ აბიბიმანი (1976)
 მანდელას დედამიწა და სხვა პოემები (1988)
 ადრეული პოემები (1997) 
 სამარკენდი და სხვა ბაზრები რომლებიც ვიცი (2002)

 ფილმები 
 კონგის მოსავალი 
 კულტურა გარდამავალში
 Blues for a Prodigal

სქოლიო

კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ლიტერატურაში
კატეგორია:ნიგერიელი დრამატურგები
კატეგორია:ნიგერიელი ესეისტები
კატეგორია:ნიგერიელი ნოველისტები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები