ტონთიოს ხიდი

ტონთიოს ხიდი — ხუთმალიანი ხიდი მდინარე ფარავანზე, საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ეშტიას თემის სოფელ ყაურმაში. დათარიღებულია XIII-XIV საუკუნეებით. 

ადგილობრივი მცხოვრებნი აღნიშნულ ხიდს ეძახდნენ „ყაურმა კეპრს“ (თურქულად — ყაურმის ხიდი).

ხიდი წარმოადგენს იშვიათ ნიმუშს საქართველოს ფარგლებში არსებულ მრავალმალიან და ამავე დროს განიერ სახიდე ნაგებობათა შორის. ამ ხიდის პირველი მოკლე აღწერა ეკუთვნის ივანე როსტომაშვილს:И.Ростомов. Ахалкалакский уезд в археологическом отношении. Сборник материалов для описания местностей и племен Кавказа, вып. XXV, Тфл., 1898, стр.69-70

ცნობილია, რომ ეს ხიდი ემსახურებოდა ძველ საგზაო მაგისტრალს, რომელიც მიემართებოდა ქართლიდან საქართველოს სამხრეთ და დასავლეთ პროვინციებისაკენ – ჯავახეთ-სამცხე-აჭარისაკენ – და, თაფარავნის ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, მანგლის-თრიალეთზე გავლით, ოსმალეთის საზღვრებისაკენ.

ადგილობრივ მცხოვრებთა მტკიცებით, „ყაურმის“ ხიდი აგებულია ისეთივე ქვით, როგორითაც აუშენებიათ სოფელ განძანის ეკლესია. ამ ცნობის მიხედვით აკადემიკოსი ექვთიმე თაყაიშვილი აღნიშნული ხიდის მშენებლობას მე-13-14 საუკუნეებით ათარიღებს.

ტონთიოს ხიდის შესახებ აკადემიკოსი ნიკო ბერძენიშვილი წერს:ნ. ბერძენიშვილი. გზები რუსთაველის ეპოქის საქართველოში, გვ. 109

ნ. ბერძენიშვილის მოსაზრებით ეს ხიდი მდებარეობდა არტაანიდან თრიალეთისკენ მიმავალ გზაზე, წყაროსთავ-კარწახ-სულდა-დილიფ-ყაურმა-განძანის მიმართულებით.

სავარაუდოა, რომ ყაურმის ხიდის დანიშნულება იყო ურმებისა და დიდი რაოდენობის ცხვრის ფარის გატარება.

მთელი ხიდის სიგრძე 72,2 მეტრია, სიგანე – 4,0 მეტრი.

1972 წელს ნ. კვეზერელი-კოპაძე მიიჩნევდა, რომ ამ იშვიათ სახიდე ნაგებობაში ყურადღება უნდა მიექცეს შემდეგ დეტალებს:

 ხიდის ბურჯების დასაცავად ძველი კუნძამრიდები ძალიან განირჩევა ახლებისაგან. ძველები შესრულებულია სუფთად, მაღალხარისხოვნად, მაშინ, როდესაც ახლადშეკეთებულები გამოიყურებიან ტლანქად, უსუფთაოდ;
 მეტად ორიგინალურად არის მოწყობილი პარაპეტის ქვები. გაედან არ შეიმჩნევა, თუ რა საშუალებით არის დაკავშირებული ერთმანეთთან პარაპეტის ცალკეული ნაწილები. როგორც ჩანს, დუღაბი არ გამოუყენებიათ, მაგრამ დაცულია პარაპეტის სიმტკიცე და მდგრადობა.

1810 წლის 6 სექტემბრის ერთ ოფიციალურ საბუთში მოხსენიებულია „ყაურმის ხიდი“. მასში აღნიშნულია, რომ რუსეთის ჯარმა ოსმალებთან დაძაბული ბრძოლების შემდეგ ქ. ახალციხიდან დაიხია „ყაურმა კეპრამდე“. Акты Кавказской Археологической Комиссии. Том IV, Тифлис, 1870, с. 736აქედან ჩანს, რომ მე-19 საუკუნის დასაწყისში ეს ხიდი მოქმედებაში ყოფილა.

ამრიგად, „ყაურმის ხიდი“ მსგავს ნაგებობათა შორის საინტერესოა, როგორც ჩვენს ხანამდე დაცული მრავალმალიანი ქვის ხიდი.

ხიდს, 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორიასაქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ.

 იხილეთ აგრეთვე 
 ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

ფოტოგალერეა

ლიტერატურა



სქოლიო

კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები