ჰერტა მიულერი

ჰერტა მიულერი (; დ. 17 აგვისტო, 1953, ნიცკიდორფი, რუმინეთი) — რუმინეთში დაბადებული გერმანულენოვანი მწერალი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში (2009). პრემია მიულერს მიენიჭა ნიკოლაე ჩაუშესკუს კომუნისტური მმართველობისა და ტოტალიტარიზმის პირობებში ცხოვრების აღწერისთვის.

 ბიოგრაფია 
ჰერტა მიულერი დაიბადა 1953 წელს რუმინეთის გერმანულენოვან რეგიონ ბანატში მცხოვრებ შვაბური წარმოშობის ოჯახში. მეორე მსოფლიო ომის დროს მამამისი გერმანიის სამსახურში ჩადგა. ომის შემდეგ დედამისი გერმანელობის გამო დეპორტირებული იყო საბჭოთა კავშირის იძულებითი შრომის ერთ-ერთ ბანაკში (1945-1950). ჰერტა მიულერი სწავლობდა ტიმიშოარას უნივერსიტეტში და სტუდენტობაშივე გაერთიანებული იყო მწერალთა ჯგუფში, რომელიც ტოტალიტარულ რუმინეთში სიტყვის თავისუფლებისთვის იბრძოდა. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, 1977 წლიდან 1979 წლამდე თარჯიმნად მუშაობდა სამანქანო ქარხანაში, საიდანაც გააძევეს რუმინეთის საიდუმლო პოლიციასთან („სეკურიტატე“) თანამშრომლობაზე უარის გამო. მისი პირველი წიგნი, მოთხრობების კრებული „ცხოვრების ბნელი მხარეები“ (ორიგინალში: Niederungen, 1982) რუმინეთის მთავრობამ ცენზურას დაუქვემდებარა, თუმცა მისმა სრულმა, არაცენზურაგავლილმა ვერსიამ დასავლეთ გერმანიაში შეაღწია და პოპულარობა მოიპოვა. მოთხრობათა მეორე კრებული „მოტმასნილი ტანგო“მოტმასნილი ტანგო / ჰერტა მიულერი ; გერმანულიდან თარგმნა ნინო ტოფაძე-შტოკერმა // ჩვენი მწერლობა. - თბილისი, 2012. - ISSN 1987-7730. - 27 იანვარი. - N2(158). - გვ.61-62. (Drückender Tango, 1984) ასევე დაუფარავად აღწერდა რუმინეთის პატარა სოფლის ცხოვრების სიდუხჭირეს. ამის შემდეგ მიულერს რუმინეთის მთავრობამ წიგნების გამოცემა აუკრძალა. 1987 წელს მიულერი მეუღლესთან, მწერალ რიხარდ ვაგნერთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა დასავლეთ გერმანიაში.Herta Müller, Encyclopædia Britannica. 2019. ნანახია 16 თებერვალი, 2020.

მიულერის პირველი რომანი „პასპორტი“ (ორიგინალში: Der Mensch ist ein grosser Fasan auf der Welt) გერმანიაში 1986 წელს გამოიცა. მიუხედავად მწერლის საცხოვრებელი პირობების ცვლილებისა, მისი ნაწარმოებები კვლავ ასახავდა მიულერის ცხოვრების ადრეულ განცდებს, ტოტალიტარიზმის დამანგრეველ ზეგავლენას ადამიანის ცხოვრებაზე და ემიგრაციასთან დაკავშირებულ ემოციებს. მისი ლიტერატურული სტილი, რუმინელი ჟურნალისტ ემილ ჰურეზეანუს დახასიათებით, იყო „ცოცხალი, პოეტური და მწვავე“. მიულერის შემდგომდროინდელი რომანებია: „მოგზაურობა ცალი ფეხით“ (Reisende auf einem Bein, 1989), „მელა მაშინ უკვე მონადირე იყო“მელა მაშინ უკვე მონადირე იყო / ჰერტა მიულერი ; გერმანულიდან თარგმნა თამარ კოტრიკაძემ. თბილისი: არტანუჯი , 2015. ISBN 9789941463020. (Der Fuchs war damals schon der Jäger, 1992), „გულის მხეცი“ (Herztier, 1994), „ნეტავ დღეს საკუთარ თავს არ შევხვედროდი“ (Heute wär ich mir lieber nicht begegnet, 1997) და რეზონანსული „სუნთქვის საქანელა“სუნთქვის საქანელა / ჰერტა მიულერი ; გერმანულიდან თარგმნა დონარა (დოდო) თოფურიამ. თბილისი: სიესტა , 2015. ISBN 9789941443527. (Atemschaukel, 2009).

გარდა მხატვრული პროზისა, მიულერი არის ავტორი ლექსებისა და ესეების კრებულებისა. ამ უკანასკნელს განეკუთვნება: „შიმშილი და აბრეშუმი“ (Hunger und Seide, 1995), „მეფე დაიხრება და კლავს“მეფე დაიხრება და კლავს / ჰერტა მიულერი ; გერმანულიდან თარგმნა ნანა გოგოლაშვილმა. თბილისი: ინტელექტი , 2011. ISBN 978-9941-430-60-2. (Der König verneigt sich und tötet, 2003), „მუდამ იგივე თოვლი და მუდამ იგივე ბიძა“ (Immer derselbe Schnee und immer derselbe Onkel, 2011), ასევე ავტობიოგრაფიული ხასიათის „ჩემი სამშობლო იყო ვაშლის კურკა“ჩემი სამშობლო იყო ვაშლის კურკა / ჰერტა მიულერი ; გერმანულიდან თარგმნეს ნატალია ნადირაშვილმა და ეკატერინე რაისნერმა. თბილისი: ინტელექტი , 2015. ISBN 9789941458675. (Mein Vaterland war ein Apfelkern, 2014).

მიულერს მიღებული აქვს არაერთი ლიტერატურული და საზოგადოებრივი ჯილდო, მათ შორის დუბლინის საერთაშორისო ლიტერატურული პრემია (1998, რომანისთვის „გულის მხეცი“) და ნობელის პრემია ლიტერატურის დარგში (2009). პრემიის გადაცემისას შვედეთის აკადემიამ მიულერი დაახასიათა, როგორც მწერალი, რომელიც „ინტენსიური პოეზიითა და გულახდილი პროზით აღწერს უპოვართა სამყაროს“. მისი ნაწარმოებები თარგმნილია მსოფლიოს ხალხთა სხვადასხვა ენაზე, მათ შორის, ქართულად.

სქოლიო

რესურსები ინტერნეტში
 ჰერტა მიულერი – არაფრისმთქმელი სიტყვა – იდენტობა. „არილი“. 22 ივლისი, 2015. ნანახია 16 თებერვალი, 2020.
 ასათიანი, სალომე (8 ოქტომბერი, 2009). ლიტერატურის დარგში ნობელის პრემია ჰერტა მიულერს მიენიჭა. რადიო თავისუფლება, RFE/RL. ნანახია 16 თებერვალი, 2020.

კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:გერმანელი მწერლები
კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:გერმანელი პოეტები
კატეგორია:რუმინელი მწერლები
კატეგორია:რუმინელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:გერმანელი ანტიკომუნისტები
კატეგორია:გერმანელი ქალი ესეისტები
კატეგორია:გერმანელი ესეისტები
კატეგორია:გერმანელი ქალი პოეტები
კატეგორია:გერმანელი მთარგმნელები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ქალი ლაურეატები
კატეგორია:რუმინელი დისიდენტები
კატეგორია:რუმინელი რომანისტები
კატეგორია:რუმინელი ქალი პოეტები
კატეგორია:რუმინელი მთარგმნელები
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი რომანისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის გერმანელი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი ქალი მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის გერმანელი ქალი მწერლები
კატეგორია:გერმანელი ქალი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის მთარგმნელები
კატეგორია:XXI საუკუნის მთარგმნელები
კატეგორია:XXI საუკუნის გერმანელი პოეტები
კატეგორია:XX საუკუნის ესეისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ესეისტები
კატეგორია:ენისა და მხატვრული სიტყვიერების გერმანული აკადემიის წევრები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები