ლაჩინი

ლაჩინი () — ქალაქი აზერბაიჯანში. აღიარებულია როგორც აზერბაიჯანის ნაწილი, მაგრამ ამჟამად ტერიტორიას მთიანი ყარაბაღის დე ფაქტო რესპუბლიკა აკონტროლებს. აზერბაიჯანის მთავრობა მიიჩნევს, რომ ლაჩინი არის ლაჩინის რაიონის რეგიონული ცენტრი. ქალაქი და მისი მიმდებარე რეგიონი წარმოადგენს ლაჩინის სტრატეგიული დერეფანს, რომელიც მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკას სომხეთთან აკავშირებს.

ისტორია
თავდაპირველად იგი ცნობილი იყო როგორც აბდალიარი.Pospelov, p. 23Karapetian, Samvel. Armenian Cultural Monuments in the Region of Karabagh. Yerevan: Gitutiun Publishing House, 2001, p. 169.Map of Armenia and Adjacent Countries by H. F. B. Lynch]and F. Oswald in Armenia, Travels and Studies. London: Longmans, 1901. რეგიონს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა 1923 წელს, ხოლო სახელი ლაჩინი დაარქვეს (თურქული სახელია, რაც ნიშნავს ქორს) 1926 წელს.

1920-იანი წლების დასაწყისში ვლადიმერ ლენინის წერილი ნარიმან ნარიმანოვის მიმართებაში გულისხმობდა, რომ ლაჩინი უნდა ყოფილიყო აზერბაიჯანის შემადგენელი ნაწილი.Alexandre Bennigsen and S. Enders Wimbush. Muslims of the Soviet Empire. C. Hurst & Co Publishers, 1986, pp. 202, 286. . 1923 წლის 7 ივლისს ქალაქი ლაჩინი გახდა ქურთისტანის მაზრას ადმინისტრაციული ცენტრი , რომელსაც ხშირად მოიხსენიებდნენ როგორც წითელ ქურთისტანს, სანამ ის შუშაში გადავიდოდა.McDowall, David. A Modern History of the Kurds, 3rd. ed. London: I.B. Tauris, 2004, p. 492. იგი დაიშალა 1929 წლის 8 აპრილს, რის შემდეგაც დაიხურა ქურთულენოვანი სკოლები და გაზეთები.Catherine Cosman, "Soviet Kurds Face Loss of Their Identity," New York Times, May 13, 1991/June 2, 1991.

მთიანი ყარაბაღის ომი
1990-1994 წლებში მიმდინარე მთიანი ყარაბაღის ომის დროს ლაჩინის ქალაქი და მისი მიმდებარე რაიონი იყო ბრძოლის ადგილი და ქალაქი ჯერაც არ არის ფორმაში ამ ომის შედეგად. ლაჩინი სომხეთის კონტროლის ქვეშ მყოფი ყველაზე მნიშვნელოვანი ქალაქია მისი გეოგრაფიული მნიშვნელობის გამო, რომელიც სომხეთს მთიანი ყარაბაღთან აკავშირებს. ევროპაში უსაფრთხოების და თანამშრომლობის ორგანიზაციის ეუთოს მინსკის ჯგუფმა აღნიშნა, რომ  „წინა მოლაპარაკებებში ლაჩინს ცალკე საქმედ განიხილავდნენ“. ეს იმიტომ, რომ ლაჩინი არის მთიანი ყარაბაღის ჰუმანიტარული და უსაფრთხოების დერეფანი. ამის გარეშე მთიანი ყარაბაღი იქნებოდა იზოლირებული.CountryWatch - Interesting Facts Of The World 

2015 წლის 16 ივნისს ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ გამოიტანა განაჩენი  ჩირაგოვისა და სხვების წინააღმდეგ სომხეთის საქმეზე, რომელიც ეხებოდა ექვსი აზერბაიჯანელი ეთნიკურად ქურთი ლტოლვილის საჩივრებს, რომ მათ არ შეეძლოთ რეგიონში დაბრუნება თავიანთ სახლებში.  თავდაპირველად ისინი იძულებუნლი იყვნენ გაქცეულიყვნენ 1992 წელს, მთიანი ყარაბაღის სომხურ-აზერბაიჯანული კონფლიქტის დროს. სასამართლომ დაადასტურა, რომ სომხეთი ახორციელებდა ეფექტურ კონტროლს მთიანი ყარაბაღისა და მიმდებარე ტერიტორიებზე, ამის შესაბამისად კი  ჰქონდა იურისდიქცია ლაჩინის ოლქზე.

დემოგრაფია
1926 წლის მონაცემებით, რეგიონში 435 ადამიანი ცხოვრობდა, მათგან 37,7% იყო აზერბაიჯანელი, 25,3% ქურთი, 15,2% სომეხი და 13,1% რუსი. 1970 წლის მონაცემებით რეგიონში სულ 4 990 მაცხოვრებელი იყო, 95% შეადგენდნენ აზერბაიჯანელები, 2.7% რუსები და 1,1% სომხები. 1979 წელს მოსახლეობის 99.1% -ს აზერბაიჯანელები შეადგენდნენ, ხოლო 2005 და 2015 წლის აღწერის თანახმად მოსახლეობის 100%-ვე პროცენტი სომხებისგან შედგება.

ლიტერატურა
Е. М. Поспелов (Ye. M. Pospelov). "Имена городов: вчера и сегодня (1917–1992). Топонимический словарь." (City Names: Yesterday and Today (1917–1992). Toponymic Dictionary." Москва, "Русские словари", 1993.

რესურსები ინტერნეტში
Pictures of Lachin
Demographic Crisis in Lachin (Berdzor) 
More information about Lachin (Berdzor) from Armeniapedia.com

სქოლიო

კატეგორია:მთიანი ყარაბაღი
კატეგორია:აზერბაიჯანი
კატეგორია:კავკასია