კლეოპატრა V

კლეოპატრა V ტრიაფენა (; დ. დაახლ. ძვ. წ. 69/68 — გ. ძვ. წ. 57) — ეგვიპტის პტოლემეური დედოფალი. ის არის ერთადერთი პტოლემე XII-ს დადასტურებულად ცნობილი ცოლი. მისი ერთადერთი ცნობილი შვილია ბერენიკა IV, თუმცა ასევე მიიჩნევა კლეოპატრა VII-ს შესაძლო დედადაც.

 წარმოშობა და ქორწინება 
მწირი ინფორმაციის გამო კლეოპატრა V პტოლემეების დინასტიის ძალიან ბუნდოვანი წარმოამადგენელია. მის შესახებ მხოლოდ რამდენიმე დაუზუსტებელი ფაქტია ცნობილი. მისი ცხოვრების მრავალი ასპექტის შესახებ ურთიერთ საწინააღმდეგო თეორიები არსებიობს.Lloyd Llewellyn-Jones: Cleopatra VI Tryphaina. In: Roger S. Bagnall et al.: The Encyclopedia of Ancient History. Wiley-Blackwell, Malden (MA) 2013, , vol. 3, p. 1568. ყველა ანტიკურ წყაროში მისი სახელია ტრიაფენა. ეს სავარაუდოდ, მისი დაბადების სახელია, რომელსაც იგი ტახტზე ასვლამდე ატარებდა (ტახტის მემკვიდრეები ტრადიციულად ღებულობდნენ სახელს კლეოპატრა).Christopher Bennett: Cleopatra V., note 1 . ზოგიერთი თანამედროვე მეცნიერი კლეოპატრა ტრიაფენას მიიჩნევს პტოლემე XII-ად და აიგივებს კლეოპატრა VI-სთან.Dodson, Aidan and Hilton, Dyan. The Complete Royal Families of Ancient Egypt. Thames & Hudson. 2004.  ანტიკური ხანის გერმანელი პროფესორი ვერნერ ჰუსი მას კლეოპატრა VII ტრიაფენად მოიხსენიებს.Werner Huß, Ägypten in hellenistischer Zeit (Egypt in Hellenistic times). C. H. Beck, Munich 2001, , p. 674 and passim.

კლეოპატრა V-ს მშობლები უცნობია. ერთი ვერსიით ის შესაძლებელია ყოფილიყო პტოლემე IX-ს კანონიერი ან უკანონო შვილი,Werner Huß, Ägypten in hellenistischer Zeit, p. 674-675 with note 16 (who considers it probable, that Cleopatra V was the full sister of Ptolemy XII). ხოლო მეორე ვერსიით პტოლემე X-ს კანონიერი შვილი. წყაროებში ნახსენებია, რომ ძვ. წ. 88 წელს პტოლემე X-მ დატოვა ეგვიპტე მის მეუღლესთან ბერენიკა III-სთან და ქალიშვილთან ერთად. კლეოპატრა ტრიაფენა შესაძლებელია იყოს მისი უსახელო შვილი.Christopher Bennett: Cleopatra V., note 5 .

კლეოპატრა V პირველად ძვ. წ. 79 წლის ორ პაპირუსშია ნახსენები. ერთ ერთი მათგანი თარიღდება ძვ. წ. 79-ის 17 იანვრით.Friedrich Preisigke, Wilhelm Spiegelberg: Prinz Joachim-Ostraka. Nr. 1 (= Sammelbuch griechischer Urkunden aus Ägypten (SB). Bd. 3, Nr. 6027). ამ წელს ის ეგვიპტის მეფე პტოლემე XII-ზე დაქორწინდა. მისი ტიტულები იძებნება ედფუში და ფილაიში. მთ შორის: რას და, ქალი მმართველი, ორი მიწის დედოფალი.Lloyd Llewellyn-Jones: Cleopatra VI Tryphaina. In: Roger S. Bagnall et al.: The Encyclopedia of Ancient History, vol. 3, p. 1569.

 გარდაცვალება და იდენტიფიცირება 
არ არის ცნობილი კლეოპატრა V რამდენი ხანი ცხოვრობდა, ასევე პრობლებურია იდენტიფიცირება ისტორიაში მოხსენიებულ კლეოპატრათაგან კონკრეტულად რომელია. პტოლემეების ერთმანეთისგან გასარჩევად მათი ნუმერაცია თანამედროვე მიდგომაა და ანტიკურ პერიოდშ არ გამოიყენებოდა. კლეოპატრა V ტრიაფენა დაახლოებით იმ პერიოდში ქრება ასპარეზიდან როდესაც კლეოპატრა VII დაიბადა (ძვ. წ. 69 ). მისი სახელი გამქრალია პაპირუსებიდან და მონუმენტებიდან.She is lastly mentioned in a monument dated on August 8, 69 BC (Wilhelm Dittenberger In: Orientis Graeci inscriptiones selectae. (OGIS) I 185), but her name is already missing in a record dated on November 1, 69 BC (Christopher Bennett: Cleopatra V., note 11 ).

არსებობს გარკვეული მინიშნებები, რომ ის შესაძლოა მშობიარობის დროს გარდაცვლილიყო ან საერთოდ მოეკლათ. მეორეს მხრივ ედფუს ტაძარზე, ძვ. წ. 57 წლის 5 დეკემბერს მისი სახელი კლეოპატრა ტრიაფენა პტოლემეი XII-ს სახელის გვერდითაა ამოკვეთილი. რაც იძლევა იმის ვარაუდის საშუალებას, რომ ის პტოლემეი XII-ს ცოლი იყო. ვერნელ ჰუსის მოსაზრებით ძვ. წ. 69 წელს კლეოპატრა V-სა და პტოლემეი XII-ს შორის მოხდა განხეთქილება, რის გამოც კლეოპატრა V იძულებული გახდა გაშორებოდა მას და უარი ეთქვა ტიტულზე.Werner Huß, Ägypten in hellenistischer Zeit, p. 679.

 ლიტერატურა 

Kleiner, Diana E. E. (2005), Cleopatra and Rome, Cambridge, MA: Belknap Press of Harvard University Press, .

რესურსები ინტერნეტში
 Genealogy of Ptolemaic Dynasty 

 სქოლიო 

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ქალი ფარაონები
კატეგორია:პტოლემეების დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:ელინისტი ეგვიპტელები
კატეგორია:ძვ. წ. I საუკუნე