ესუქანი

ესუქანი, ესუქნი (დ. დაახლ. 1241 – გ. 1270 შემდეგ) — საქართველოს მეფის დავით VII ულუს მეოთხე და უკანასკნელი მეუღლე, მონღოლი დიდგვაროვანი ქალი. ცნობილია XIV საუკუნის ანონიმი ქართველი ისტორიკოსის — ჟამთააღმწერლის თხზულებიდან.

ჟამთააღმწერლის მიხედვით, ესუქანი იყო მონღოლთა დიდი ნოინის, ჩორმაღანის ქალიშვილი და შირამუნ ნოინის და. ჩორმაღანი წარსულში ჩინგიზ ყაენის საჭურველმტვირთველი იყო, შემდეგ კი მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა კავკასიის ქვეყნების მართვა-გამგეობაში. დავით მეფემ ესუქანი ცოლად შეირთო ჰულაგუ-ხანის მიერ გვანცა დედოფლის სიკვდილით დასჯის შემდეგ დაახლ. 1262 წელს. ქორწინება დავითის მონღოლებთან შერიგების შემდეგ მოხდა და პოლიტიკური ხასიათის იყო. სამეფო ქორწილი ტფილისში გადაუხდიათ. დავითს და ესუქანს შვილები არ ჰყავდათ. მალე დედოფლის გარშემო მითქმა-მოთქმა დაიწყო. ჭორების მიხედვით, მწიგნობართუხუცესმა ბასილ უჯარმელ-ჭყონდიდელმა დედოფლის სარეცელი გაიზიარა. მონღოლთა ჯარში სამსახურის გამო მეფის ქვეყანაში არყოფნის დროს ბასილი ქვეყნის ფაქტობრივი გამგებელი იყო. თბილისში დაბრუნებულმა მალემრწმენმა დავითმა ბასილი დაუყოვნებლივ შეაპყრობინა და გამოუძიებლად სიკვდილით დასაჯა: „დამოჰკიდეს ძელსა შუა ქალაქსა“. ივანე ჯავახიშვილს მიაჩნდა, რომ ბასილის დასჯას პოლიტიკური სარჩული ჰქონდა და უკავშირდებოდა მის აღზევებას და ღონისძიებებს, რომლითაც ხელისუფლებამ ეკლესიისათვის სახელმწიფოს მიერ შეწირული მიწები ეკლესიას გამოსწირა და უმიწოდ დარჩენილ აზნაურობას დაურიგა.ივანე ჯავახიშვილი — თხზულებანი თორმეტ ტომად — ტომი III  — საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. — თბილისი 1982, გვ. 52, 83.

ესუქანი არ დაუსჯიათ და ის დავითის თანამეცხედრე მეფის სიკვდილამდე იყო, თუმცა მათი თანაცხოვრების შესახებ სხვა ინფორმაცია ისტორიული წყაროებში არ მოიპოვება. ჟამთააღმწერელი აღნიშნავს, რომ მოარული ხმებით, დავითის სიკვდილში ესუქანსაც ადანაშაულებდნენ: ბასილის მკვლელობის გამო ქალმა მეფე შურისძიების მიზნით მოწამლაო. მემატიანე ამ ბრალდებას ანტიპატრეს მიერ ალექსანდრე მაკედონელის მოწამვლის ლეგენდას ადარებს:

სქოლიო

კატეგორია:საქართველოს დედოფლები