სებელანი

სებელანი, ქუჰე-სებელანი, სეველანი () — ჩამქრალი სტრატოვულკანი ირანში, არდებილის ოსტანში. მდებარეობს სომხეთის მთიანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში, ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთით.Sabalan // Global Volcanism Program სიმაღლე 4811 მ.Iran: 54 Mountain Summits with Prominence of 1,500 meters or greater სებელანი სამხრეთით მდინარე აჯიჩაის ხეობით გამოყოფილია თალიშის მთების დასავლეთ შტოქედისაგან, აღმოსავლეთით მდინარე ყარასუს ხეობით თალიშის მთავარი ქედიდან. სებელანის ვულკანურ წარმომავლობაზე მიუთითებს მისი ამგებელი ქანები და მწვერვალის ფორმა — ნაწილობრივ დანგრეული წაკვეთილი კონუსი და მის ფერდობებზე არსებული ცხელი გოგირდოვანი წყაროები. აგებულია ანდეზიტებით, ტრაქიტებითა და ტუფებით. ძველი კრატერის კიდეები დანაწევრებულია მყინვარული ცირკებით, მის ჩრდილო კალთაზე მყინვარია, კრატერში კრატერული ტბა სებელანი.

ვულკანისთვის დამახასიათებელია სინოტივის მუდმივი მაღალი დონე და აგრეთვე მთელი წლის განმავლობაში არსებული თოვლის საბურველი, რის გამოც კრატერში ზოგჯერ წყლების დიდი რაოდენობა ივსება, რის შედეგადაც წარმოიქმნება ირანში არსებული ერთადერთი კრატერული ტბა სებელანი.Себелан // Большая советская энциклопедия ზღვის დონიდან უფრო დაბლა გვხვდება სხვა ტბებიც. უშუალოდ მწვერვალთან თავმოყრილია 7 მცირე მყინვარი. თოვლის ხანგრძლივი არსებობისა და შედარებით მაღალი საშუალოწლიური ნალექების რაოდენობის (500 მმ-ზე მეტი) გამო სებელანის კალთებზე წარმოიქმნება მრავალრიცხოვანი ნაკადულები და მცირე მდინარეები, რომლებიც მიეკუთვნებიან ორ ჩაკეტილ წყალშემკრებ აუზს: ურმიის ტბისას და კასპიის ზღვისას.

სეჰენდთან და არარატთან ერთად წარმოადგენს ტექტონიკურად აქტიურ ვულკანურ რეგიონს, რომლის ფარგლებში ხშირია ძლიერი მიწისძვრები.mountain Sabalān mountain // Encyclopædia Iranica საკუთრივ, სებელანი ტურისტებისთვის და ადგილობრივი მოსახლეობისათვის საფრთხეს არ წარმოადგენს, ვინაიდან იგი ჩამქრალი ვულკანია და მრავალი ათასი წელია რაც აღარ იფრქვის. მისი შიგნითა აქტივობები გამოიხატება სხვადასხვა თერმული წყაროების წარმოქმნაში, სადაც უპირვლეს ყოვლისა, სულფატები შეინიშნება. მათი ტემპერატურა აღწევს 21 °C-იდან 82 °C-მდე.Harrison, John Vernon (1968.). "2. Geology", в: Fisher, William Bayne: The Land of Iran, The Cambridge History of Iran I. Cambridge, U.K.: Cambridge University Press, с. 132.

ჰამდალაფ მოსტოუფი ყაზვინის ცნობების მიხედვით, ამ მთაზე ზარათუშტრა ელაპარაკებოდა აჰურა მაზდას.James R.Russell. Zoroastrianism in Armenia. — Harvard University, 1987. — P. 164.

სქოლიო

კატეგორია:ირანის ვულკანები