სომხები ბაქოში

წელირაოდენობასომხები% 1851 Kavkazskii Kalendar na 1852g., pp. 305–307 7,431 4055.5% 1886  86,611 24,49028.3% 1897 Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. 111,904 19,09917.1% 1926 ГОРОД  БАКУ  (1926 г.) 347,390 69,54420% 1939 808,690 118,70314.7% 1959 987,228 170,07417.2% 1970 1,265,515 207,46416.4% 1979 1,533,235 215,80714.1% 1989 1,794,874 179,95010.0% 1999 1,788,854 3780% 2009 2,045,815 1040%
სომხური საზოგადოება ბაქოში ერთი პერიოდის განმავლობაში მნიშვნელოვანად იყო გაზრდილი. მიუხედავად იმისა, რომ მათი თავდაპირველი აღწერის თარიღი უცნობია, ბაქოში სომეხი მოსახლეობის რაოდენობა შეიცვალა XIX საუკუნის პერიოდში,  როდესაც ბაქო ნავთობის წარმოების მთავარ ცენტრად იქცა, რამაც იგი პერსპექტიულ ადგილად აქცია სხვა მეწარმეებისთვისა და ბიზნესმენებისთვის. მათი რიცხვი XX საუკუნეში საკმაოდ მაღალი იყო, მიუხედავად 1917 წლის რუსეთის რევოლუციის შედეგად არეულობისა. შემდგომში თითქმის ყველა სომეხი გაიქცა ქალაქიდან 1988 წლიდან 1990 წლის იანვრის ჩათვლით. 1990 წლის იანვრის დასაწყისისათვის ბაქოში მხოლოდ 50 000 სომეხი იყო დარჩენილი, 1988 წელს მათი რიცხვი მეოთხედ მილიონს შეადგენდა. მათი უმეტესობა ქალაქში დარჩა საბჭოთა კავშირის დაშლის დაწყებამდე და მთიანი ყარაბაღის ომის ადრეულ ეტაპამდე.

სომხური რაიონი
ერმანიკენდიBlack Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War, Thomas De Waal – 2003, p. 30, cit. "Armenian quarter Armenikend"( ,  სიტყვასიტყვით აზერბაიჯანულად ნიშნავს „სომხურ სოფელს“) - ეს იყო სომხური უბანი, რომელიც მდებარეობდა ბაქოში ნასიმის რაიონში, სადაც ცხოვრობდა მრავალი სომეხი. დასახლება 1920-იან წლებში განვითარდა ბაქოს იშვიათად დასახლებულ უბნებში, ეს მოიცავდა საბჭოთა კავშირის ერთ-ერთ ადრეულ ექსპერიმენტს დიდი საქალაქო ტერიტორიის ინტეგრირებულ განვითარებასთან დაკავშირებით.Pioneers of Soviet architecture: the search for new solutions in the 1920s and 1930s, Selim Omarovich Khan-Magomedov, Catherine Cooke, 15 January 1987, p. 276

სოფელი ერმანიკენდი ბაქოში 1918 წლის ჩათვლით არსებობდა, სანამ 15 000 სომეხი არ დაიღუპა სექტემბრის დღეების პერიოდში.Le nettoyage ethnique: terreur et peuplement, Stéphane Rosière – 2006 – p. 146  სოფლის რეკონსტრუქცია და განახლება მოგვიანებით დაიწყო, როდესაც ბაქო კიდევ უფრო გაფართოვდა და როდესაც აზერბაიჯანმა ხანმოკლე პერიოდით დამოუკიდებლობა მოიპოვა, ამის შემდეგ კი ჩამოყალიბდა აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკად, 1918-1920 წლებში, რუსეთის დაშლის შემდგომ, რეგიონში საბჭოთა კავშირი შემოიჭრა  და აზერბაიჯანი  1920 წელს ჩამოყალიბდა როგორც აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა. ყოფილი გარეუბანი ერმენიკენდი გადაკეთდა ქალაქად.The petroleum excursion: The Azerbaijanian Soviet Socialist Republic. A. I͡A. Krems, A. I︠A︡ Krems, A. J. Krems, Chief Editorial Office of the Mining-Fuel and Geological-Prospecting Literature, 1937, p. 30 რამდენიმე ცნობილი არქიტექტორი მუშაობდა სოფელ ერმანიკენდის განახლებაში.Tattooed mountain women and spoonboxes of Daghestan: magic medicine symbols in silk, stone, wood and flesh, by Robert Chenciner, Gabib Ismailov, Magomedkhan Magomedkhanov, Alex Binnie, Bennett & Bloom, 2006, p. 82 ამის შემდეგ, ერმენიკენდი გადაიქცა ნავთობმუშაკების საცხოვრებელ ადგილად. საბჭოთა არქიტექტორები სამოილოვი და ივანიცკი  ხელმძღვანელობდნენ რეგიონის არქიტექტურას 1920-1930-იან წლებში.Russian avant-garde art and architecture, Vol. 53, Academy Editions and Architectural Design, 1983, p. 55 ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობდა 3-4 სართულიანი ნაგებობები საბჭოთა სოციალისტური არქიტექტურის სტილში. რეგიონი ტრამვაის ხაზებით უკავშირდებოდა ბაქოს სანაპირო ნაწილს, ერმენიკენდი სწრაფადვე გახდა ქალაქ ბაქოს ერთ-ერთი მთავარი ნაწილი.Баку: архитектурно-художественные памятники, Л. С Бретаницкий, Л. С Бретаницкий – 1965 – cit. "Связанный трамвайными линиями с прибрежной частью Баку, Арменикенд быстро превратился в один из основных районов города." მრავალი სხვა ეროვნების ადამიანის ამ ტერიტორიაზე გადმოსახლების და სომეხი თემის ქალაქის სხვა რაიონებში გადანაწილებით, ოლქმა დაკარგა ეს მეტსახელი და თანდათანობით გაქრა.

1980-იან წლებამდე ბაქოში სომხები ძირითადად ცხოვრობდნენ ერმენიკენდის ტერიტორიაზე და რეგიონი სწორედ ამით იყო ცნობილი.Азербайджан: конец второй республики (1988–1993), Расим Гусейнович Агаев, Зардушт Али-Заде – 2006, cit. "Он сказал, что в горкоме опасаются повторения попытки повести толпу на компактно заселенную армянами часть города – «Арменикенд» и устроить погром по сумгаитскому сценарию."Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War, Thomas De Waal – 2003, p. 30, cit. "Armenian quarter Ermanikand"

იხილეთ აგრეთვე
სომხები აზერბაიჯანში
ყარაბაღის ომი

რესურსები ინტერნეტში
 Baku Am  - Website about the history and destruction of the Armenian community of Baku

სქოლიო

კატეგორია:სომხები
კატეგორია:სომხური დიასპორები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეთნიკური ჯგუფები