ბაქოს სომხური ფილანთროპული საზოგადოება

ბაქოს სომხური ფილანთროპული საზოგადოება ასევე ცნობილი, როგორც მარდასირაქანი () — ბაქოში მცხოვრები სომხების მიერ დაარსებული ფილანთროპული ორგანიზაცია. დაარსდა 1863-1864 წლებში და პირველი ფილანთროპული ორგანიზაცია იყო კავკასიის მასშტაბით.Вестник общественных наук, Issues 1-6, Armenian Academy of Sciences Publishing, Yerevan, 1990, p. ii 1870 წელს სომხურმა ფილანთროპულმა საზოგადოებამ ბაქოში პირველი ბიბლიოთეკა და საგამომცემლო სახლი დააფუძნა. კავკასიის მასშტაბით ის უდიდესი ბიბლიოთეკა იყო.

ისტორია
ბაქოში სომხური ფილანთროპული საზოგადოება დოქტორმა დავიდ როსტომიანმა და მოვსეს ზოჰრაბიანცმა დააარსეს.Армянскій вѣстник, Issues 1-2, Gumanitariy Publishing, 1999, p. 53Äkinjý and Azerbaijani Self-Definition  by Evan Siegel. Originally published in Michael Ursinus, Christoph Herzog, & Raoul Motika (ed.), Heidelberger Studien zur Geschichte und Kultur des modernen Vorderen Orients, vol. 27 (Frankfurt am Main, etc.: Peter Lang, 2001) ფილანთროპული საზოგადოების კონსტიტუცია როსტომიანმა დაწერა და ბაქოს ადგილობრივ მმართველ ორგანოს პეტიცია წარუდგინა, რათა საზოგადოების ჩამოყალიბების ნებართვა მიეღო. პეტიციაზე თანხმობის მიღების შემდეგ საზოგადოების შექმნისთვის საჭირო ხარჯები ბაქოში მცხოვრებმა მდიდარმა სომხებმა გაიღეს, თანხის ნაწილი კი საწევრო გადასახადით შეგროვდა. საზოგადოების მთავარი მიზანი იყო სიღარიბის აღმოფხვრა, ბიბლიოთეკებისა და სკოლების მშენებლობა, სტიპენდიებისთვის თანხის გაღება, წიგნების ბეჭდვა და თემის კეთილდღეობის უზრუნველყოფა.Русская школа, July–August 1896, issues 7-8, St. Petersburg, Skorokhodov Publishing, p. 315 1895 წლისთვის საზოგადოებამ 19 სკოლა დააფინანსა, სადაც ჯამში 1440 მოსწავლე იღებდა განათლებას. 1896 წლისთვის საზოგადოებამ საგანმანათლებლო პროექტებისთვის 110 000 რუბლი გაიღო. საზოგადოებამ უზრუნველყო საბავშვო ოთახი 40 ბავშვისთვის, გოგონათა სკოლა, 20-30 ობოლისთვის ბავშვთა სახლი, გიმნაზია, ბიბლიოთეკა, საგამომცემლო სახლი და საგანმანათლებლო ობიექტები. 1899 წლისთვის საზოგადოებაში 500 წევრი იყო. საზოგადოების წევრთა შორის ბევრი გამოჩენილი მოღვაწეც იყო, მათ შორის, პოლიტიკოსი მიქაელ ბაბაჯანიანი.Баку и его район. 1913. Адресная и справочная книга. Баку, 1913. საზოგადოება მნიშვნელოვან თანხას სწირავდა ოსმალეთის იპერიის სომხეთის სკოლებს. 

პირველი მსოფლიო ომისა და სექტემბრის დღეების დროს სომხური ფილანთროპული საზოგადოება დაჭრილ სომხებს ეხმარებოდა. სექტემბრის დღეების შემდეგ საზოგადოებამ ფუნქციონირება შეწყვიტა. 1920 წელს ბაქოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ სომხური ფლანთროპული საზოგადოების მოქმედებები ოფიციალურად შეწყდა.

ბიბლიოთეკა
მინი|224x224პქ|ალექსანდრე მოვსესიანი
სომხურმა ფილანთროპულმა საზოგადოებამ 1870 წელს ბაქოში პირველი ბიბლიოთეკა გახსნა. ბიბლიოთეკას, რომელიც ხვადასხვა ენაზე შესრულებულ ლიტერატურას მოიცავდა, ყველა ერის წარმომადგენელი იყენებდა. ბიბლიოთეკის თვიური საწევრო ბილეთის შეძენა 30 კაპიკი ღირდა. თავდაპირველად ბიბლიოთეკაში 9 000 წიგნი ინახებოდა. 1914 წლისთვის წიგნების რაოდენობა 21 800-მდე გაიზარდა. ბევრი ბიბლიოთეკარი ცნობილი სომეხი ინტელექტუალი და მწერალი გახდა. 1881-1883 წლებში უნივერსიტეტის მთავარი ბიბლიოთეკარი დრამატურგი ალექსანდრე მოვსესიანი იყო.

მემკვიდრეობა
გამოჩენილი აზერბაიჯანელი მწერალი და პუბლიცისტი ჰასან ბეი ზარდაბი აღტაცებული იყო სომხური საზოგადოების შემართებით. ზარდაბი უკმაყოფილებას გამოთქვამდა იმასთან დაკავშირებით, რომ 1871 წელს ბაქოში მუსლიმმა მოსახლეობამ ფილანთროპულ საზოგადოებას საფუძველი ვერ ჩაუყარა.

საბჭოთა მწერალთა კავშირის შეფასებით, ბიბლიოთეკა სამხრეთი კავკასიის მასშტაბით ყველაზე მდიდარი იყო.

სქოლიო

კატეგორია:ფილანთროპული ორგანიზაციები
კატეგორია:სომხები აზერბაიჯანში
კატეგორია:ბაქოს ისტორია