ფორაკი

ფორაკი, ახარბახარი ( , ) — სტრატოვულკანი, მდებარეობს ვარდენისის ვულკანურ ქედზე, სევანის ტბის სამხრეთ – აღმოსავლეთით 20 კილომეტრში. ეს ვულკანური ველი მოიცავს საზღვარს სომხეთსა და აზერბაიჯანს(მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა)  შორის. Bubnov, S. N.; Lebedev, V. A.; Chernyshev, I. V.; Sagatelyan, A. K.; Dokuchaev, A. Ya.; Gol’tsman, Yu. V.; Oleinikova, T. I.; Griboedova, I. G. (2014). "The potentially active Porak neovolcanic center (Lesser Caucasus, Armenia): The composition of lavas and melt sources". Doklady Earth Sciences. 459 (1): 1365–1370. doi:10.1134/S1028334X14110014. ISSN 1028-334X. ვულკანი მდებარეობს ზღვის დონიდან 3000 მეტრ სიმაღლეზე. გამაგრებული ლავა კი ვულკანის ყველა მხარეს ვრცელდება.

აღწერა
ფორაკი ჩამოყალიბდა ვარდენისის ვულკანურ ჯაჭვში, აქ არის ტრაქიანდეზიტის ნაკადების ოთხი ფენა, ფორაკის ვულკანის შედარებით ახლად წარმოქმნილი სამი ფენისგან, დარჩენილია მხოლოდ კონუსები და ნამსხვრევები.ლავის ორი ნაკადი, რომელიც გადაჰყურებს სევანის ტბას, მასზე არის თხელი ნიადაგის საფარი და განეკუთვნება ჰოლოცენის ადრეულ ხანას. 

რამდენიმე არქეოლოგიური ძეგლი (მათგან ერთ-ერთი დათარიღებულია ნახშირბადის რენტგენის საშუალებით ნახშირის ანალიზის შედეგად) წარმოქმნილია ჰოლოცენის ორ უძველეს ეტაპზე, მაგრამ არა უახლეს ეტაპზე.

ლავის ნაკადის მესამე ფენა, რომელიც ფარავს დანარჩენ ორ ფენას, ვარაუდობენ, რომ ამ დროს მოხდა ისტორიულად ვულკანური ამოფრქვევა. ასევე არის მტკიცებულება ძლიერი მიწისძვრაზეც, რომელიც უნდა მომხდარიყო ძვ.წ. 782- დან 773 წლამდე.

ხორხორის წარწერები
ხორხორის წარწერა, რომელშიც ურარტუს მეფე არგიშთი I აღწერს ქალაქ ბეჰრას დაპყრობას  (ძვ. წ. 786-764 წწ.), აღნიშნავდა, რომ ალყის დროს ქალაქი განადგურდა მიწისძვრისა და მთა ბამნის ვულკანური ამოფრქვევის შედეგად. ისტორიკოსები თვლიან, რომ ვულკანი ფორაკი არის იგივე ბამნის მთა და რომ ბეჰრა არის ერთ-ერთი არქეოლოგიური ადგილი ამ მხარეში.  ბეჰრას ადგილმდებარეობა სადავოა, თუმცა არგიშთი I – ს მემკვიდრის, სარდურ II – ის მიერ კიდევ ერთი წარწერის იდენტიფიცირება მოხდა, რაც მოწმობს ვულკანი ფორაკის კიდევ ერთი ამოფრქვევის შესახებ.

ვულკანური ამოფრქვევების უფრო ძველი მტკიცებულებებიც არსებობს, მათ შორის ლაკუსტრიული საბადოები, რაც მიუთითებს, რომ ამ ტერიტორიაზე ტყეები დროებით გაუჩინარებული იყო, სავარაუდოდ ეს უნდა გამოეწვია ვულკანის ამოფრქვევას, მისგან წარმოქმნილი ხანძრის შედეგად კი განადგურდებოდა მთლიანი ტყის მასივი მთელ არეალზე, ეს მოვლენები  თარიღდება 6,270 BP- ით (Before Present). ასევე აღმოჩენილია პეტროგლიფებიც, რომლებიც დათარიღებულია დაახლოებით 5,000 BP-ით, რაც ასევე მიუთითებს ვულკანურ ამოფრქვევაზე.

რესურსები ინტერნეტში
Volcano Live
« Porak » [archive], Global Volcanism Program (consulté le 25 octobre 2008)

სქოლიო

კატეგორია:აზერბაიჯანის მთები
კატეგორია:სომხეთის მთები
კატეგორია:სომხეთის ვულკანები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ვულკანები