ვისვამიტრა

ვისვამიტრა (ძვ.ინდ. „ყველას მეგობარი“) — ძველი ინდოეთის ერთ-ერთი ყველაზე პატივცემული რიში და ბრძენი. ინდური მითოლოგიური სახე, კშატრის ძე, ლეგენდარული მეფე. ვისვამიტრას ამბავი რამაიანას მთავარ სიუჟეტს ავსებს. ვისვამიტრა ამავასუს დინასტიას მიეკუთვნებოდა, მამაცი მეომარი იყო, მისი დიდი ბაბუა კი დიდებული მეფე ქუშა იყო. რამაიანაში ქუშა (ლავას ტყუპისცალი და რამასა და სიტას ვაჟი ქუშა სხვა პერსონაჟია) ბრაჰმას ქმნილებადაა მოხსენიებული, ხოლო მისი ვაჟი „ძლიერი და მართალი“ ქუშანაბჰა იყო.

ვისვამიტრას ამბავი რამაიანას პირველ წიგნში, ბალაკანდაშია მოთხრობილი. მაჰაბჰარატას მიხედვით ვისვამიტრას მენაკისაგან ქალიშვილი, საკუნტალა შეეძინა, რომლის ამბავიც მაჰაბჰარატას 18 წიგნიდან პირველშია მოთხრობილი. 

ეტიმოლოგია
ვისვამიტრა (სანსკრიტ:विश्वामित्र) სანსკრიტული სიტყვაა და ნიშნავს ყველას მეგობარს. კანადას ენაზე ვისვამიტრა შემდეგნაირად გამოითქმის: ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ; მალაიალამურად — വിശ്വാമിത്രൻ; ტელუგუს ენაზე — విశ్వామిత్రుడు; ტამილურ ენაზე კი — விசுவாமித்திரன்;

კონფლიქტი ვასიშტასთან
ვისვამიტრამ მრავალი ათასი წელი იმეფა, ბოლოს მოსწყინდა მეფობა და უდაბნოში დასახლდა. იქ მონანიე განდეგილი წმ. ვასიშტა და მისი მოწაფეები გაიცნო. ვასიშტამ ნადიმი გაუმართა. ამ ნადიმზე გამოჩნდა ვასიშტას ჯადოსნური ძროხა საბალა, რომელიც თვალის დახამხამებაში ახალ-ახალ კერძებს აჩენდა. ვისვამიტრა ძროხის დაპატრონების დაუძლეველმა სურვილმა შეიპყრო, ძროხის პატრონს ოქროს ჯაჭვი, 14 000 სპილო, 80 ურემი ოქრო და 11 000 ცხენი და მილიონი ძროხა აღუთქვა, მაგრამ ვასიშტამ უარი განაცხადა. უარყოფითი პასუხის მიღების შემდეგ ვისვამიტრამ ძალა გამოიყენა, მაგრამ ძროხა საბალამ ზმუილით ურჩხულები მოიხმო, რომლებმაც მეფეს ჯარი გაუწყვიტეს, თვითონ ძროხამ კი მეფის 100 სარდალი ზმუილით დაწვა. 

დამარცხებული და შერცხვენილი ვისვამიტრა კენტად დარჩა. ამ თემას რომანტიკოსმა პოეტმა ჰაინრიხ ჰაინემ ლექსი მიუძღვნა:

დამარცხებულმა მეფემ შურისძიება გადაწყვიტა. ღმერთმა ინდრამ მას ციური ისრების სროლა ასწავლა, მაგრამ ვასიშტა ცეცხლოვან ისრებს ბრაჰმანის კვერხით იგერიებდა. ვასიშტამ თვით ბრაჰმას ისარიც უკუაგდო. მაშინ ვისვამიტრა სინანულის გზას დაადგა. ათასი წლის შემდეგ ბრაჰმამ მას მთვარის სიბრძნე უბოძა. მომდევნო 1000 წლის შემდეგ ვისრამისტას ღმერთები ეწვივნენ და „პირველი ბრძენის“ წოდება მიანიჭეს. ვისვამიტრამ კიდევ 1000 წელი ინანია, ნიმფა მენაკისაგან ასული საკუნტალა შეეძინა, მაგრამ უაჰყო, რადგანაც მისი სულიერი სრულქმნის მარცხად მიიჩნიაNijhawan, A. (2009). Excusing the female dancer, South Asian Popular Culture, 7(2), pp 99-112 და შორეულ აღმოსავლეთში წავიდა, სადაც 1000 წელი სრულ მდუმარებაში გაატარა. ბრაზმა გაუარა და ჯირკივით უძრავად ეგდო. ათასი წელი იმარხულა. ბოლოს ბრინჯის კერძი ინება, მაგრამ ისიც მათხოვარ ბრამანს დაუთმო, თვითონ კი სუნთქვა შეიკავა. მორიგი ათასი წელი ისე გაატარა, სული არ მოუთქვამს. 

ბოლოს ვისვამიტრას თავიდან კვამლი ავარდა, რის შემდეგაც სამივე სამყარო: ზესკნელ-ქვესკნელი და ქვეყნიერება შეძრწუნდა. მრავალათასწლოვანი სრულყოფისა და სინანულის ძალით შეძრწუნებულმა წმინდანებმა და გენიებმა ბრაჰმას შეჰღაღადეს: „ყველა სივრცე საძირკვლამდე შეირყა და აღარაფერს სურს გამოჩენა. ტალღა ღმუის, მთა შეიძრა, ქარის ქროლა შეწყდა, ადამიანებს ღმერთი აღარ სწამთ, შუქმა მზე დააბნელა. იხსენი ქვეყნიერება, ბრაჰმა, თორემ ცეცხლი შთანთქვას სამივე სამეუფლოს“. მაშინ ბრაჰმა მოლბა და ვისვამიტრას ბრაჰმანის წოდება მიანიჭა. სრულყოფილმა და ამაღლებულმა მეფემ შურისძიება აღარ ინება, წვრილმან გრძნობებეზე მაღლა დადგა, რაც თქმულების მთავარი არსია.გელოვანი, ა. (2016). მითოლოგიური ლექსიკონი. თბილისი: პალიტრა L. ISBN 978-9941-21-968-9. გვ.255-256.

ლეგენდები
რამაიანაში
ინდურ ეპოსში,რამაიანა, ვისვამიტრა აოდჰიას პრინცისა და ვიშნუს მეშვიდე ავატარის, რამასა და მისი ძმის, ლაკშმანას აღმზრდელია. ვისვამიტრამ მათ ზეციური იარაღების ბალასა და ადი ბალას გამოყენება ასწავლათ, რელიგიური ცოდნა გაუმჟღავნ, შემდეგ კი ლეგენდარული მეფე ძმებს ძლიერი დემონების: ტატაკას, მარიჩასა და სუბაჰუს მოსაკლავად გაუძღვა. ვისვამიტრა მათ გაჰყვა სვაიამვარას ცერემონიაზეც პრინცესა სიტასთვის, რომელიც შემდეგში რამას ცოლი გახდა.

შვილები
ვისვამიტრას შვილები იყვნენ:
 მანდჰუჩჰანდა — ლეგენდარული ბრძენი. რიგვედას არაერთი ჰიმნი მის მიერაა შექმნილი.
 სუშრუტა — მიიჩნევა „ქირურგიის მამად“.Sushruta: the father of Indian surgery and ophthalmology
 რაჯარში აშტაკა — ვისვამიტრას მემკვიდრე.
 შუნაჰშეპა — ასევე ცნობილი როგორც დევარატა. ის ვისვამიტრამ იშვილა. 
 საკუნტალა —  შეეძინა ნიფა მენაკისაგან.

თაყვანისცემა
ბრაჰმან ვისვამიტრას თაყვანს სცემენ შრი ააბატჰსაჰაიესვარარის ტაძარში, რომელიც ალანგუდიში, ტამილნადუს შტატში მდებარეობს. ტაძრის აგების ზუსტი თარიღი უცნობია, მაგრამ სულ ცოტა X საუკუნეშით თარიღდება.

ფილმებსა და ტელევიზიაში
 ვისვამიტრა ასახულია ტამილურ ფილმში რაჯა რიში, რომელშიც ბრძენის როლს ლეგენდარული მსახიობი სივაჯი განესანი თამაშობს. 
 ვისვამიტრა ნაჩვენებელია ტელუგურ ფილმში „ბრაჰმანი ვისვამიტრა“.
 ვისვამიტრა ნაჩვენებია სატელევიზიო არხის StarPlus შოუში სიტა და რამა, სადაც ლეგენდარული მეფის როლს მანიშ ვადჰვა თამაშობს.
 სატელევიზიო შოუ Piya Albela დაფუძნებულია ვისვამიტრასა და მენაკის სიყვარულის ისტორიაზე და თანამედროვე სიყვარულის ისტორიას ასახავს.

სქოლიო

კატეგორია:ინდური მითოლოგია
კატეგორია:ინდუიზმი
კატეგორია:რამაიანა