ზურტაკეტი

ზურტაკეტი — ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში, ახლანდელ დმანისის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გომარეთის პლატოზე, მდ. შავწყაროსწყლის (ხრამის მარჯვ. შენაკადი) ხეობაში. დასავლეთიდან ზურტაკეტს ესაზღვრება ჯავახეთის ქედი, ჩრდილოეთით – კვირიკეთის ქედი, აღმოსავლით – ხრამის ხეობა, სამხრეთით – ლუკუნის მთა. პლატოს სიმაღლე 1200–1600 მ. 

გეოგრაფიული აღწერა
ვახუშტი ბატონიშვილი (XVIII ს.) თავის „გეოგრაფიაში“ ზურტაკეტის აღწერას იძლევა, 46 სოფლის სიას კი აწერია – „გომარეთი და ზურტაკეტა“. შესაძლოა ეს ფაქტიც ამ გეოგრაფიულ ერთეულში ჩამოყალიბებულ ორ მიკროქვეყანაზე მეტყველებს.

მატერიალური კულტურის ძეგლები
მატერიალური კულტურის ძეგლებიდან აღსანიშნავია გათხრილი და შესწავლილი ყორღანები, რომლებიც ძვ. წ. II ათასწლეულის I ნახევრით თარიღდება (ო. ჯაფარიძე). შუა საუკუნეთა ძეგლებიდან გამოირჩევა ციხე-ქვაბი და მუსის ციხე, გომარეთის ადრეული სტელები, ეკლესიების დიდი რაოდენობა, რომელთაც მნიშვნელოვანი წარწერები ახლავთ. საყურადღებოა ქარვასლის ნანგრევი სოფ. სალამალეიქის (ახლანდ. სოფ. ქარვასლა) მახლობლად; იგი, ვახუშტი ბატონიშვილის სიტყვით, ყოფილა „თამარ მეფისაგან აღშენებული ზამთარ მოგზაურთათვის“. ამჟამად იქაური მოსახლეობა ნარევია (ქართველები, სომხები, თურქულენოვანი ბერძნები). უდიდესი ქართული სოფელია გომარეთი, რომელიც ძვ. წყაროებშიც ასევე მოიხსენიება. ვახუშტი წერს: „აქა არს დაბა დიდი გომარეთი, ვითარცა მცირე ქალაქი“. მხარის დაწინაურებას ხელს უწყობდა ქვემო ქართლიდან ჯავახეთისაკენ გამავალი გზა. 

ლიტერატურა
 ვახუშტი, „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ (საქართველოს გეოგრაფია), თ. ლომოურის და ნ. ბერძენიშვილის რედ., თბ., 1941. 
 ბერძენიშვილი დ., „თრიალეთის უცნობი წარწერები“, «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1982, ტ. 6
 ჯაფარიძე ო., არქეოლოგიური გათხრები თრიალეთში, თბ., 1969. დ. ბერძენიშვილი

რესურსები ინტერნეტში
 ზურტაკეტი

კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები