ბრიუს ეიმსი

ბრიუს ნეითან ეიმსი — (დ. 16 დეკემბერი, 1928 — გ. 5 ოქტომბერი, 2024) — ამერიკელი ბიოქიმიკოსი, მოლეკულური ბიოლოგიის პროფესორი კალიფორნიის უნივერსიტეტში (ბერკლი), ეიმსის ტესტის გამომგონებელი.

ბიოგრაფია

ეიმსი გაიზარდა ნიუ იორკში, დაამთავრა ბრონქსის სამეცნიერო სკოლა. სწავლა განაგრძო ჯერ კორნელის უნივერსიტეტში ხოლო შემდეგ კალიფორნიის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში. 

ეიმსი აირჩეიეს ამერიკის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიის თანამშრომლად 1970 წელს. 

მისი კვლევები ფოკუსირებული იყო სიმსევნესა და დაბერებაზე, ის არის 550-მდე სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი. ის არის ერთ ერთი ყველაზე ციტირებადი მეცნიერი ყველა დარგში.

ეიმსის ამჟამინდელი კვლევა ეთმობა აგენტების აღმოჩენას რომელიც დაბერებას შეაჩერებს. ის ასევე დაინტერესებულია მუტაგენებით, რომლის საშვალებითაც შესაძლებელია სიმსივნის თავიდან არიდება.

ბრიუს ეიმსმა 1998 წლიდან 2007 წლამდე ამერიკის ნაციონალურმა სიმსივნის სამკურნალო ცენტრისაგან 650 000 $-ზე მეტი ტანხა მიიღო. 

ის დაქორწინდა ჯიოვანა ფერო-ლუცი ეიმსზე, რომელიც ასევე პროფესორია კალიფორრნიის უნივერსიტეტში (ბერკლში).

ეიმსი  სინთეზურ კარცინოგენებზე

1970-იანებში, ბრიუს ეიმსმა გამოიგონა ეიმსის ტესტი, ეს არის მუტაგენების და პოტენციური კარციოგენების დაჯამების იაფი და მოსახერხებელი გზა. წინანდელი ტესტები მოითხოვდა ექსპერიმენტებს ცოცხალ ცხოველებზე და მიქონდა წარმოუდგენლად დიდი დრო. ამან ცხოველების გამოცდა არაპრაქტიკული გახადა დიდი მაშტაბებით გამოყენებისას. ეიმსის ტესტი იყენებს სპეციალურ ბაქტერიას მუტაგენებზე დასაკვირვებლად (ბაქტერია:  Salmonella typhimurium), ასევე არის იაფი და სწრაფი. 

ეიმსის ლაბორატორიაში დეტალურა იკვლევდნენ მუტაგენებს და კარციოგენებს, ისინი ცდილობენ დაედგინათ თუ რა კლასიფიკაციას მიეკუთნებოიდნენ ისისნი. აქამდე, მეცნერები ყურადრებას მხოლოდ დადებით ან უარყოფით შედეგს აქცედნენ ყურადღებას, მოვლენის მაგნიდუდას კი უყურადღებოდ ტოვებდნენ, რაც იმას ნიშნავდა რომ უფრო და უფრო მეტი სხეული აღმოჩნდებოდა პოტენციურად მუტაგენური ვიდრე ეს რეალურად იყო და არ არსებობდა არანაირი ბერკეტი ამ სახის საფრთხის თავიდან არიდებისათვის. ეიმსი განაგრძობდა ბუნებრივ და ხელოვნურ ნაერთებზე დაკვირვებას, ამ დროს მან აღმოაჩინა რომ, მიუხედავად იმისა თუ რას ფიქრობდა ის და რას ფიქრობდნენ სხვები ხელოვნური ნაერთები უფრო კეთილგანწყობილები აღმოჩნდნენ ვიდრე ბუნებრივები. მისმა შემდგომმა სამუშაოდ საბოლოოდ გამოიწვია მისი დაცემა ბევრი გარემოსდამცველის სასარგებლოთ. როგორც აღმოჩნდა ბუნებრივი ქიმიური ნაერთებიც ხშორად არიან მუტაგენურები. 

ის ეწინააღმდეგებოდა სინთეზური პესტიციდების და სხვა ისეთი ნივთიერებების აკრძალვას როგორიცაა დემინიზაიდი რომელიც აღმოჩნდა რომ კარციოგენური იყო. ეიმსმა გამოაქცეყნა შედეგები რომელიც აჩვენებდა რომ საჭმელი პროდუქტები შეიძლება ყოფილიყვნენ ცარციოგენურები. 

ეიმსის ჯილდოები

ამერიკელ ქიმიკოსთა საზოგადოების ჯილდო 1964
ვართსვორთის ჯილდო 1981
ჰონდას პრიზი 1996
იაპონიის პრიზი 1997
პარიზის მედალი 1998
აშშ-ის მეცნიერებათა ნაციონალური მედალი 1998

რესურსები ინტერნეტში

 ბრიუს ეიმსის ბიოგრაფია

სქოლიო

კატეგორია:ამერიკელი ბიოქიმიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები