აგნეს არბერი

აგნეს რობერტსონ არბერი ( დ. 23 თებერვალი, 1879 — გ. 22 მარტი, 1960) — ბრიტანელი მცენარეთა მორფოლოგი და ანატომი, ბოტანიკის ისტორიკოსი და ბიოლოგიის ფილოსოფოსი. დაიბადა ლონდონში, თუმცა ცხოვრების დიდი ნაწილი კემბრიჯში გაატარა, მათ შორის ცხოვრების ბოლო 51 წელი. ის იყო პირველი ქალი ბოტანიკოსი, რომელიც აირჩიეს სამეფო საზოგადოების წევრად (1946 წლის 21 მარტი, 67 წლის ასაკში), რაც საერთო ჯამში სამმა ქალბატონმა შეძლო. ასევე იყო პირველი ქალი, რომელმაც მიიღო ოქროს მედალი ლონდონში ლონინის საზოგადოების მიერ (24 მაისი, 1948 წელი, 69 წლის ასაკში) თავისი წვლილისთვის ბოტანიკის დარგში. მისი სამეცნიერო კვლევები ძირითადად ფოკუსირებული იყო ერთლებნიან, ყვავილოვან მცენარეთა შესწავლაზე. აგნეს არბერმა ხელი შეუწყო მორფოლოგიური კვლევების განვითარებას ადრეულ XX საუკუნეში. მისი უკანასკნელი სამუშაო იყო ბოტანიკის ფილოსოფიის დარგი. 

ბიოგრაფია

აგნეს არბერი დაიბადა 1879 წლის 23 თებერვალს, ლონდონში. ის იყო ჰენრი რობერტსონის და აგნეს ტერნერისა პირველი შვილი. მას ჰყავდა სამი უმცროსი დედმამიშვილი, დონალდ სტრუან რობერტსონი (რომელიც შემდგომში კემბრიჯის უნივერსიტეტში გახდა ბერძნულის პროფესორი), ჯანეტ რობერტსონი, რომელიც შემდეგში პორტრეტების მხატვარი გახდა და მარგარეტ რობერტსონი. 

რვა წლის ასაკში არბერი დადიოდა ჩრდილოეთ ლონდონის კოლეგიარულ სკოლაში, რომელიც ფრანცეს ბუსმა დააარსა. სკოლის მეცნიერების მასწავლებლის, მის ედით აიტკენის ხელმძღვანელობით, არბერმა აღმოაჩინა საკუთარი სიმპათიები ბოტანიკის მიმართ, არბერმა თავისი კვლევები პირველად სკოლის გაზეთში გამოაქვეყნა 1894 წელს. აქ აბნერი შეხვდა ეთელ სარგანტს, მცენარეების მორფოლოგისტს, რომელიც მეცნიერებათა კლუბს რეგულარულად უტარებდა პრეზენტაციებს. სარგანტი მომავალში გახდა არბერის მენტორი და კოლეგა. 

1897 წელს არბერმა დაიწყო სწავლა ლონდონის უნივერსიტეტულ კოლეჯში. ის დაქორწინდა ედუარდ ალექსანდერ არბერზე (1870-1918) მათ ეყოლათ 1 ბავშვი, მურიელ აგნეს არბერი, რომელიც დაიბადა 1913 წელს, გახდა ბიოლოგი და გარდაიცვალა 2004 წელს.

ლონდონის უნივერსიტეტლ კოლეჯში სწავლამდე ის მუშაობდა სარგანტთან ერთად მის პირად ლაბორატორიაში, სადაც სარგანტმა არბერს გააცნო მიკროტექნიკები, რომლებიც გამოიყენება მცენარეების შესამზადებლად მიკროსკოპული გამოკვლევებისთვის. ის მინიმუმ ერთხელ დაბრუნდა ამ ლაბორატორიაში ზაფხულის არდადეგების დროს. სერგანტმა არბერი დაიქირავა სადღაც 1902-1903 წლებში, როგორც მკვლევარი-ასისტენტი, მცენარეების თესლების სტრუქტურების შესასწავლად. ამ დროს არბერმა გამოაქვეყნა მისი პირველი სამეცნიერო ნაშრომი. მცენარეთა მორფოლოგიის და ფილოსოფიის შესწავლა მომავალში მისი კვლევების მთავარი მიმართულება გახდა.

აგნეს არბერი გარდაიცვალა 1960 წლის 22 მარტს კემბრიჯში (დიდი ბრიტანეთი).

ლიტერატურა


 Special issue dedicated to Agnes Arber: Annals of Botany, December 2001, Vol.88 No.6




 Pictures of Arber and associates
 Arber MA. 1968. List of published works of Agnes Arber, E. A.N. Arber and Ethel Sargant. Biographical notes by W. T. Stearn. Journal of the Society for the Bibliography of Natural History 4:370–384

სქოლიო

კატეგორია:ინგლისელი ბოტანიკოსები
კატეგორია:სამეფო საზოგადოების ქალი წევრები