ჩასაფრებული მტაცებელი

ჩასაფრებული მტაცებლები ან მჯდომარე და მომლოდინე მტაცებლები − ხორცისმჭამელი ცხოველები, რომლებიც მსხვერპლს უფრო მეტად მიპარვით ან სხვა სტრატეგიით იჭერენ, ვიდრე სისწრაფით ან სიძლიერით. ჩასაფრებული მტაცებლები სხედან და ელოდებიან ნადავლს.

ჩასაფრება შესაძლებელია სოროებში დამალვით, კამუფლაჟით, აგრესიული მიმიკრიით ან მახის გამოყენებით. მსხვერპლის განსასაზღვრად და თავდასხმისთვის მტაცებლები გრძნობების კომბინაციას იყენებენ. ღამის ჩასაფრებული მტაცებლები, როგოებიც კატები და გველები არიან, სპეციალური უნარ-ჩვევები აქვთ განვითარებული წყვდიადში მსხვერპლთან მანძილის განსაზღვრისთვის. მსხვერპლის დასაჭერად ჩასაფრებული მტაცებლები სხვადასხვა ხერხს მიმართავენ, დაწყებული ქამელეონების მიერ გრძელი დამრტყმელი ენის გამოყენებით, დამთავრებული ანტენარიისებრთა ზრდადი პირით.

ჩასაფრებული მტაცებლები ცხოველთა სამეფოში ფართოდ არიან გავრცელებული და გვხვდებიან ისეთ ჯგუფებში, როგორებიცაა: თავფეხიანები, კიბოსნაირნი, ზღვის ვარსკვლავები, ობობები, მწერები და ხერხემლიანები, როგორებიც არიან გველბი და თევზები.

სტრატეგია
ჩასაფრებული მტაცებლები უძრრავად არიან (ზოგჯერ დამალულები) და ელოდებიან, რომ მსხვეპლი თავდასხმისთვის შესაფერის მანძილზე მიუახლოვდეთ. ჩასაფრებული მტაცებლები ხშირად კამუფლაჟს იყენებენ და მარტო ნადირობენ. თუკი მსხვერპლი მტაცებელზე სწრაფია ჩასაფრებულ მტაცებლობაზე უკეთესი სტრატეგია დევნითი მტაცებლობაა. ჩასაფრებული მტაცებლები ბევრ კომბინირებულ სტრატეგიას იყენებენ. მაგალითად, როდესაც მტაცებელი მსხვერპლზე უფრო სწრაფია მოკლე მანძილზე, მაგრამ არა გრძელ მანძილზე, მიპარვა და ჩასაფრება სტრატეგიის მნიშვნელოვანი ნაწილი ხდება.

მსხვერპლის მოტყუება
სოროები
ჩასაფრებული მტაცებლები, როგორებც არიან ობობების ზოგიერთი სახეობა ხმელეთზე და პირფეხიანები წყალში მსხვერპლის მისატყებლად სოროებს/ბუნაგებს თხრიან და შიგ იმალებიან. მხედველობის შეზღუდული ველის დროს ეს მეთოდი ეფექტურია.

კამუფლაჟი
ბევრი ჩასაფრებული მტაცებელი კამუფლაჟს იყენებს, რისი მეშვეობითაც მსხვერპლი მტაცებლის არსებობას ვერ ხვდება, ისე შედის თავდასხმის არეში. თევზებს შორის Gillellus uranidea ქვიშის მახლობლად წვება და მსხვერპლს ელოდება. Inimicus filamentosus ნაწილობრივ ფსკერზე წვება და თავს ქვიშითა და ნარჩენებით იფარავს, შემდეგ კი მსხვერპლს ელოდება.World Database of Marine Species: Spiny devil fish . Accessed 03-22-2010.WetWebMedia.com: The Ghoulfish/Scorpion/Stonefishes of the Subfamily Choridactylinae (Inimicinae), by Bob Fenner. Accessed 03-27-2010. ვეშაპებს შორის ჩასაფრებული მტაცებლის ყველაზე შენიღბული სხეული Eucrossorhinus dasypogon-ს აქვს.

აგრესიული მიმიკრია
ზოგიერთი ჩასაფრებული მტაცებელი უფრო მეტად იზიდავს მის მსხვერპლს, ვიდრე უსაფრდება. ამ ცხოველების სტრატეგიას აგრესიული მიმიკრია ეწოდება. მსხვერპლის მიზიდვის ერთ-ერთი მეთოდი მსხვერპლის საკვებთან მიმსგავსებაა. Macrochelys temminckii კარგად შენღბული ჩასაფრებული მტაცებელია. ამ კუს ენა ადვილად შესამჩნევ ვარდისფერ ნივთიერებას შეიცავს, რომლითაც ჭიაყელებს ემსგავსება. თევზები, რომლებიც ამ „ჭიაყელის“ შეჭმას ცდილობენ, თავად კუს საკბილო ხდებიან. მსგავსად ზოგიერთი სახეობის გველი თავის კუდს ან ენას იყენებს პატარა ხერხემლიანების მისატყუებლად.

Buteo albonotatu, რომელიც Cathartes aura-ს წააგავს, ამ უკანასკნელის ჯგუფთან ერთად დაფრინავს, უეცრად არღვევს ჯგუფს და ერთ-ერთ მათგანს იჭერს. ზოგიერთი ვერსიით, ეს არის ნამდვილი მაგალითი „მგელი ცხვრის ტყავში“ მიმიკრიისა.

ჩოქელების ზოგიერთი სახეობა ყვავილებს ემსგავსება და მტვრისა და ნექტრის შეაგროვებლად მიახლოებულ მწერებს უსაფრდება. Hymenopus coronatus მტვერავ მწერებს ყვავილებზე მეტად იზიდავს.

სქოლიო

კატეგორია:ეთიოლოგია
კატეგორია:მტაცებლობა