ერნესტ ლოურენსი

ერნესტ ლოურენსი (; დ. 8 აგვისტო, 1901, კანტონი — გ. 27 აგვისტო, 1958, პალო-ალტო) — ამერიკელი ბირთვული ფიზიკოსი, რომელიც გახდა 1939 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ციკლოტრონის გამოგონებისათვის.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
ერნესტ ორლანდო ლოურენსი დაიბადა 1901 წლის 8 აგვისტოს კანტონში. მისი მშობლები იყვნენ კარლ გუსტავ და გუნდა ლოურენსები, რომლებიც იყვნენ ნორვეგიელი ემიგრანტების შთამომავლები. ერნესტს ჰყავდა უმცროსი ძმა, სახელად ჯონი. აღზრდის პერიოდში ერნესტის საუკეთესო მეგობარი იყო მერლე ტუვე, რომელსაც აგრეთვე სურდა გამხდარიყო ფიზიკოსი.

ერნესტი ესწრებოდა კანტონისა და პირის დაწყებითი სკოლების გაკვეთილებს, შემდგომ მან სწავლა განაგრძო ნორტფილდში მდებარე ერთ-ერთ კოლეჯში, თუმცა ერთი წლის შემდგომ იგი გადავიდა სამხრეთ დაკოტას უნივერსიტეტში, ვერმილიონში. ერნესტმა 1922 წელს აიღო ბაკალავრის ხარისხი ქიმიაში, ხოლო მაგისტრის ხარისხი მან მოიპოვა 1923 წელს მინესოტას უნივერსიტეტში უილიამ ფრანცის გრეი სვანის ზედამხედველობის ქვეშ.

ლოურენსი უილიამ სვანს გაჰყვა ჯერ ჩიკაგოს უნივერსიტეტში, ხოლო შემდგომ იელის უნივერსიტეტში ნიუ-ჰეივენი, სადაც ლოურენსმა 1925 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ფილოსოფიაში.. ამ პერიოდში ლოურენსი აირჩიეს „სიგმა Xi“ წევრად და სვანის რეკომენტაციით მან მიიღო ეროვნული სამეცნიერო საბჭოს სტიპენდია. იმის ნაცვლად, რომ მას ეს შანსი გამოეყენებინა და ემოგზაურა ევროპაში, იგი დარჩა იელეს უნივერსიტეტში უილიამ სვანთან როგორც მკვლევარად.

შემდგომ ერნესტი ვირჯინიის უნივერსიტეტის ყოფილ სტუდენტთან, ჯესი ბიმსთან ერთად კვლავ აწარმოებდა ფოტოელექტრულ ეფექტებზე დაკვირვებებს.

ჯილდოები
ერნესტ ლოურენსის ჯილდოებიდან გამორჩეული ადგილი უჭირავს ნობელის პრემიას, რომელიც მან მოიპოვა 1939 წელს ცილკოტრონის შექმნისათვის. ლოურენსის სხვა ჯილდოებიდან აღსანიშნავია: ელიოტ კრესონის მედალი და ჰუგეს მედალი (1937), „კონსტოკის“ პრემია ფიზიკაში (1938), დენის გაბორის მედალი და პრიზი ფიზიკაში (1940), ჰოლის მედალი (1942), მერიტის მედალი (1946), უილიამ პროქტერის პრიზი მეცნიერული მიღწევისათვის (1951), ფარადეის მედალი (1952), და ენრიკო ფერმის ჯილდო (1957). იგი აგრეთვე იყო სილვანუსა ტეიერის ჯილდოს პირველი მიმღები, რომელიც გადასცა შეერთებული შტატების სამხედრო აკადემიამ 1958 წელს.

ერნესტ ლოურენსი გარდაიცვალა 1958 წლის 27 აგვისტოს, პალო ალტოს საავადმყოფოში. სიკვდილიდან 23 დღის შემდეგ კალიფორნიის უნივერსიტეტის რეგენტებმა მხარი დაუჭირეს სახელი შეცვლოდა ორ დაწესებულებას, რომელსაც შემდგომში ეწოდა ლოურენსის ლივერმორის ეროვნული ლაბორატორია და ლოურენსის ბერკლის ეროვნული ლაბორატორია. აგრეთვე ერნესტ ორლანდო ლოურენსის სახელობის ჯოლდო დაარსდა 1959 წელს. ქიმიური ელემენტი ნომრით 103 1961 წელს აღმოაჩინეს ლოურენსის ბერკლის უნივერსიტეტში და მისივე პატივსაცემად ელემენტს ეწოდა ლოურენსიუმი. 1968 ლოურენსის პატივსაცემად დაარსდა ლოურენსის სახელობის სახელმწიფო სამეცნიერო განათლების ცენტრი (Lawrence Hall of Science). მისი ნაშრომები ინახება კალიფორნიის უნივერსიტეტის ბანკროფტის ბიბლიოთეკაში (ბერკლში)

ლიტერატურა


რესურსები ინტერნეტში
Ernest O. Lawrence Annotated Bibliography for Ernest Lawrence from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 
Lawrence and the Cyclotron: AIP History Center Web Exhibit
Ernest Orlando Lawrence – The Man, His Lab, His Legacy 
NobelPrize.org: Ernest O. Lawrence biography
Nobel-Winners.com: Ernest Lawrence

სქოლიო

კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით