გუარამიდები

გუარამიდების დინასტია ან გუარამიანიThe dynastic name "Guaramids" is a modern designation introduced by Professor Cyril Toumanoff based on Prince Vakhushti's reference to the dynasty as Guaramiani. It is not universally accepted among the Georgian historians, but is commonly used in the English-language literature. –  ხოსროიდთა სამეფო სახლის უმცროსი შტო (ქართლი, აღმოსავლეთ საქართველო). ისინი იბერიას მართავდნენ როგორც წარმომადგენლობითი ბატონები (ერისმთავრები) 588–627, 684–748 და 779/780–786, და სამ მათგანს ბიზანტიის საიმპერატორო კარისგან კურაპალატის უმაღლესი ტიტული მიენიჭა.
 ისტორია 
ეს შტო წარმოიშვა ლეონისგანIberia between Chrosroid and Bagratid Rule by Cyril Toumanoff. This study appears as part IV of Toumanoff's Studies in Christian Caucasian History (Georgetown, 1963), TABLE OF THE KINGS AND PRINCES OF IBERIA FROM THE SIXTH TO THE NINTH CENTURY and Bibliography., იბერიის მეფე ვახტანგ I-ის და მისი მეორე მეუღლის, ბიზანტიის იმპერატორის ნათესავის, ელენეს ძისგან (485/6). ლეომ და მისმა ძმამ მიჰრდატმა მიიღო იბერიის სამეფოს დასავლეთ ნაწილი, კლარჯეთის, ოძრხეს და წუნდის დასავლეთის ნახევრის ჩათვლით, თუმცა, მალე მათ, უფროსი ხოსროიდული ხაზის მიერ წაერთვათ ხელისუფლება და დარჩნენ კლარჯეთის და ჯავახეთის ერისმთავრებად. დაწყებული ლეოს შვილიდან, გუარამ I-დან (588–590 წ.წ.), ამ საგვარეულო სახლის წევრები იყვნენ მმართველი იბერიის ერისმთავრები 588–627, 684–748 და 779/780–786 წ.წ. სამ მათგანს ბიზანტიის საიმპერატორო კარისგან კურაპალატის უმაღლესი ტიტული მიენიჭა, რაც ჩვეულებრივი პატივისცემის გამომხატველ მეგობრულ ჟეშტს წარმოადგენდა უცხოელი მმართველებისთვის.

გუარამიდები ქორწინების გზით დაკავშირებული იყვნენ წამყვან ქართულ საბატონო ოჯახებთან – ხოსროიდებთან, ნერსიანიდებთან და ბაგრატიონებთან. ამ უკანასკნელ შემთხვევაში, გუარამ III-ის (779/780-786) ქალიშვილის ქორწინებამ, ბაგრატუნის დევნილ უფლისწულ ვასაკთან, ახალი ბაგრატიონთა დინასტია წარმოშვა, რომელიც შემდგომში გახდა ბოლო და ყველაზე ხანგრძლივი მმართველი ოჯახი საქართველოში. გუარამიდების ხაზის გაუჩინარებამ VII საუკუნის ბოლოს საშუალება მისცა მათ ბიძაშვილებს, ბაგრატიდებს, მიეღოთ თავისი მემკვიდრეობა გუარამიდების ყოფილი საკუთრებიდან, როგორც კი ისინი თვითონ მოვიდნენ ხელისუფლებაში.

X საუკუნის ქართველი მემატიანე, სუმბატ დავითის ძე, თავის „ბაგრატიონთა ისტორიაში“ შეცდომით (ან მიზანმიმართულად) გუარამიდებს არსებითად ბაგრატიონებად მოიხსენიებს, რომლებიც თითქოს წმინდა მიწიდან მოვიდნენ ქართულ მიწებზე დასასახლებლად; ამ ვერსიამ ქართველ ბაგრატიონებს საშუალება მისცა პრეტენზია განეცხადებინათ ბაგრატიონთა დინასტიის ბიბლიური წარმომავლობის შესახებ, ბიბლიური მეფე დავითიდან.

აღნიშვნის ღირსია, გიორგი მერჩულის „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრების“ ეპიზოდი, აშოტ კურაპალატის და გრიგოლ ხანძთელის საუბრიდან.

მაშინ კურაპალატმან ჰრქუა მამასა გრიგოლს: 

ხოლო მან ჰრქუა: 

 იბერიის მმართველი გუარამიდები 

გუარამ I (588–~590)
სტეფანოზ I (~590–627)
გუარამ II (684–~693)
გუარამ III (~693–~748)
სტეფანოზ III (779/780–786)

სქოლიო

ლიტერატურა
Toumanoff, Cyril. Introduction to Christian Caucasian History, II: States and Dynasties of the Formative Period. Traditio 17 (1961).
Rapp, Stephen H. (2003), Studies In Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts. Peeters Bvba 
Rapp, Stephen H., Sumbat Davitis-dze and the Vocabulary of Political Authority in the Era of Georgian Unification. Journal of the American Oriental Society, Vol. 120, No. 4 (Oct.-Dec., 2000), pp. 570–576.
 Кауфман И. М. Русские энциклопедии. Вып. 1. Общие энциклопедии. — М., 1960. — 103 с.
 Игорь Жарков. «Жанровая структура Энциклопедического словаря Ф. А. Брокгауза — И. А. Ефрона, 1890−1907» (диссертация). 2000
 Зыков Дмитрий. Про энциклопедию Брокгауза и беспамятную собаку // Наука и жизнь. — 2014. — № 11. — С. 85—89.

კატეგორია:ქართლის ერისმთავრები
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები