უდმურტული ენა

უდმურტული ენა () — ურალურ ენათა ოჯახის, ფინურ-უნგრული ჯგუფის, პერმული განშტოების ენა. უდმურტების სალაპარაკო ენა. გავრცელებულია უდმურტეთში, ბაშკირეთში, თათრეთისა და მარეთის რესპუბლიკებში. ასევე კიროვის, პერმისა და სვერდლოვსკის ოლქებში. უდმურტურ ენაზე ლაპარაკობს 714 ათასი კაცი (1978). 

უდმურტულ ენას აქვს ორი დიალექტი — სამხრეთისა და ჩრდილოეთის. უდმურტულ ენაში მახვილი სიტყვის ბოლოზეა, აქვს 15 ბრუნვა, ბევრია ზმნიდან სახელების მაწარმოებელი სუფიქსი. უღვლილება 2 ტიპისაა, დროის ფორმა — 4: აწმყო, მყოფადი და 2 ნამყო. ლექსიკაში ბევრია თურქულიდან და რუსულიდან ნასესხები სიტყვები. 

დამწერლობა

უდმურტული დამწერლობა ეფუძნება კირილიცას და მოიცავს 38 ასო–ნიშანს (გრაფემას). დამწერლობა შეიქმნა XVIII საუკუნის II ნახევარში რუსული გრაფიკის საფუძველზე.

 #  დიდი ასო  პატარა ასო  სახელი  გამოქმა(IPA)  გამოთქმა(ქართულად)  ტრანსლიტერაცია (ISO 9)  Unicode 1А  a  ა  [a] აaU+0410 / U+0430 2Б  б  ბე  [b]  ბ  b U+0411 / U+0431 3В  в  ვე  [v] ვ vU+0412 / U+0432 4Г  г  ჰე  [h]  ჰ h  U+0413 / U+0433 5 Д  д  დე  [d]  დ  dU+0414 / U+0434 6 Е  е  იე  [jie]  იე  e  U+0415 / U+0435 7 Ё  ё  jo  [ʲo] იო  ë  U+0401 / U+0451 8 Ж  ж  ჟე  [ʒ]  ჟ  ž  U+0416 / U+0436 9 Ӝ  ӝ  ჟე  [ʒ]  ჟ  ž  U+0416 / U+0436 10 З  з  ზე  [z] [zʲ]  ზ  z  U+0417 / U+0437 11 Ӟ  ӟ  ზე  [z] [zʲ]  ზ  z  U+0417 / U+0437 12 И  и  ი  [ɪ]  ი  i U+0418 / U+0438 13 Ӥ  ӥ  ი  [ɪ]  ი  i U+0418 / U+0438 14 Й  й  ი ნესკლადოვაიე и нескладовае || [j] || იი || j || U+0419 / U+0439
|- 
| 15|| align="center" style="font-size:large" | К || align="center" style="font-size:large" | к || კა || [k] || კ|| k || U+041A / U+043A
|-
| 16|| align="center" style="font-size:large" | Л || align="center" style="font-size:large" | л || ელ || [ɫ] ||ლ|| l || U+041B / U+043B
|-
| 17|| align="center" style="font-size:large" | М || align="center" style="font-size:large" | м || em || [m] || მ|| m ||U+041C / U+043C
|-
| 18|| align="center" style="font-size:large" | Н || align="center" style="font-size:large" | н || ენ || [n] ~ [nʲ] || ნ || n|| U+041D / U+043D
|-
| 19|| align="center" style="font-size:large" | О || align="center" style="font-size:large" | о || ო || [o] || ო || o || U+041E / U+043E
|-
| 20|| align="center" style="font-size:large" | Ӧ || align="center" style="font-size:large" | ӧ || ო || [o] || ო || o || U+041E / U+043E
|-
| 21|| align="center" style="font-size:large" | П || align="center" style="font-size:large" | п || პე || [p] ~ [pʲ] || პ|| p || U+041F / U+043F
|-
| 22|| align="center" style="font-size:large" | Р || align="center" style="font-size:large" | р || ერ || [r] ~ [rʲ] || რ || r ||U+0420 / U+0440
|-
| 23|| align="center" style="font-size:large" | С || align="center" style="font-size:large" | с || ეს || [s] ~ [sʲ] || ს || s || U+0421 / U+0441
|-
| 24|| align="center" style="font-size:large" | Т || align="center" style="font-size:large" | т || ტე || [t] ~ [tʲ] ||ტ|| t || U+0422 / U+0442
|-
| 25|| align="center" style="font-size:large" | У || align="center" style="font-size:large" | у || უ || [u] || უ || u || U+0423 / U+0443
|-
| 26|| align="center" style="font-size:large" | Ф || align="center" style="font-size:large" | ф || ეფ || [f] ~ [fʲ] || ფ || f || U+0424 / U+0444 
|-
| 27|| align="center" style="font-size:large" | Х || align="center" style="font-size:large" | х || ხა || [x] ~ [xʲ] || ხ|| h || U+0425 / U+0445
|-
| 28|| align="center" style="font-size:large" | Ц || align="center" style="font-size:large" | ц || ცე || [ʦ] || ც || c || U+0426 / U+0446
|-
| 29|| align="center" style="font-size:large" | Ч || align="center" style="font-size:large" | ч || ჩე || [ʧʲ] || ჩ|| č || U+0427 / U+0447
|-
| 30|| align="center" style="font-size:large" | Ӵ || align="center" style="font-size:large" | ӵ || ჩე || [ʧʲ] || ჩ|| č || U+0427 / U+0447 
|-
| 31|| align="center" style="font-size:large" | Ш || align="center" style="font-size:large" | ш || შა || [ʃ] || შ || š  || U+0428 / U+0448 
|-
| 32|| align="center" style="font-size:large" | Щ || align="center" style="font-size:large" | щ || შჩა || [ʃ] || შჩ || šč  || U+0429 / U+0449
|-
| 33|| align="center" style="font-size:large" | Ъ || align="center" style="font-size:large" | ъ || მიაკი ზნაკი мяккі знак || [ʲ] || || ’ || U+042C / U+044C
|-
| 34|| align="center" style="font-size:large" | Ы || align="center" style="font-size:large" | ы || y || [ɨ] || გაგრძელებული ი || y || U+042B / U+044B
|-
| 35|| align="center" style="font-size:large" | Ь || align="center" style="font-size:large" | ь || მიაკი ზნაკი мяккі знак || [ʲ] || || ’ || U+042C / U+044C
|-
| 36|| align="center" style="font-size:large" | Э || align="center" style="font-size:large" | э || ე || [ɛ] || ე || è || U+042D / U+044D
|-
| 37|| align="center" style="font-size:large" | Ю || align="center" style="font-size:large" | ю || იუ || [ʲu] || იუ || û || U+042E / U+044E
|-
| 38|| align="center" style="font-size:large" | Я || align="center" style="font-size:large" | я || ია''  [ʲa]  ია  â  U+042F / U+044F

ლიტერატურა

კატეგორია:უდმურტული ენა