ზენგიდები

ზენგიდები ან ზენგიდთა დინასტია — მუსლიმ ოღუზ-თურქთა დინასტია,C.E. Bosworth, The New Islamic Dynasties, (Columbia University Press, 1996), 191. რომელიც ლევანტის და ზემო მესოპოტამიის ტერიტორიებს სელჩუკთა იმპერიის სახელით მართავდა.Kirk H. Sowell, The Arab world: An Illustrated History, (Hippocrene Books, Inc., 2002), 102.  

 ისტორია 
ზენგიდთა დინასტია 1127 წელს მოსულის სელჩუკმა გამგებელმა (ათაბაგი) იმად ალ-დინ ზანჯიმ დააარსა.David Ayalon, Eunuchs, Caliphs and Sultans: A Study in Power Relationships, (Hebrew University Magnes Press, 1999), 166. ის ჩრდილოეთ ერაყის და სირიის გამოჩენილ პიროვნებად იქცა მას შემდეგ, რაც 1128 წელს დაიკავა ალეპო, ხოლო 1144 წელს ჯვაროსნების წინააღმდეგ ბრძოლაში დაიპყრო ედესის საგრაფო, რამაც მას დიდი გავლენა მოუტანა და ის ისლამური სამყაროს „გმირად“ იქცა, თუმცა ეს წარმატება დიდხანს არ გაგრძელებულა, 1146 წელს ის საკუთარმა მონამ მოკლა.Islam and the Crusades 1096-1699, Robert Irwin, The Oxford History of the Crusades, ed. Jonathan Riley-Smith, (Oxford University Press, 1999), 227.  

ზანჯის სიკვდილის შემდეგ, მისი სამფლობელო მემკვიდრეებმა გადაინაწილა; მოსული და ჩრდილოეთ ერაყი მის უფროს ვაჟს, სალფ ად-დინ ღაზი I-ს ერგო, ხოლო ალეპო და ედესა კი მის მეორე შვილს, ნურ ალ-დინს გადაეცა. ნურ ალ-დინი ისეთივე წარმატებული აღმოჩნდა როგორც მამამისი. 1146 წელს ინაბის ბრძოლაში მან დაამარცხა ანტიოქიის გრაფი რაიმუნდ დე პუატიე, რომელიც ბრძოლაში დაიღუპა. შემდეგ წელს ნურ ალ-დინმა დაიკავა ედესის დანარჩენი ტერიტორია, რომელიც ევფრატის დასავლეთ სანაპიროზე მდებარეობდა.Zsolt Hunyadi and József Laszlovszky, The Crusades and the Military Orders, (Central European University, 2001), 28. 1154 წელს მან მისი წარმატება დააგვირგვინა ბურიდებისგან დამასკოს დაპყრობით.Thomas Asbridge, The Crusades: The War for the Holy Land, (Simon & Schuster, 2012), 1153.  

ახლა უკვე, როგორც დამასკოს მმართველი, ნურ ალ-დინის წარმატება კვლავ გრძელდებოდა. ჯვაროსნებთან ბრძოლაში მან ანტიოქიის მთავარი რენო დე შატიიონი ტყვედ ჩაიგდო და მისი ტერიტორიები მნიშვნელოვნად შეამცირა. 1160-იანი წლებისთვის ნურ ალ-დინი ფატიმიდთა ხალიფატის მიწების გასაკონტროლებლად კონკურენციას უწევდა იერუსალიმის მეფე ამალრიკ I-ს. საბოლოო ჯამში, 1169 წელს ნურ ალ-დინის ქურთი მხედართმთავარი, შირუხი წარმატებული აღმოჩნდა ეგვიპტის დაპყრობაში. შირუხის შვილიშვილმა და უკვე ეგვიპტის მმართველმა სალადინმა, იმთავითვე უარყო ნურ ალ-დინს გავლენა.William Barron Stevenson, The Crusaders in the East, (Cambridge University Press, 1907), 194.  

ნურ ალ-დინი დამსჯელი ექსპედიციისთვის ემზადებოდა, რომლის მიზანი ეგვიპტის დაპყრობა და სალადინის დაემორჩილება იყო, მაგრამ ის 1174 წელს უეცრად გარდაიცვალა. მისი მცირე წლოვანი მემკვიდრე ას-სალიჰ ისმაილ ალ-მალიკი იძლულებული გახდა ალეპო დაეტოვებინა, რომელსაც ის 1181 წლამდე მართავდა. მოგვიანებით ის უეცრად მოკლეს და ტახტზე მის ნათესავი, მოსულის ათაბაგი ავიდა. ორ წელიწადში სალადინმა ალეპო დაიპყრო, რამაც ბოლო მოუღო ზენგიდთა მმართველობას სირიაში.  

ზენგიდი პრინცები ჩრდილოეთ ერაყის მმართვას XIII საუკუნემდე აგრძელებდნენ; მოსულს 1234 წლამდე მართავდნენ; მათი მმართველობა საბოლოოდ 1250 წელს შეწყდა.  

 ზენგიდი მმართველები 
 ზენგიდის ათაბაგები და მოსულის ემირები 
მმართველიმმართველობის პერიოდიიმად ალ-დინ ზანჯი I1127-1146საიფ ალ-დინ ღაზი I1146-1149ქუთბ ალ-დინ მავდუდი1149-1170საიფ ალ-დინ ღაზი II1170-1180იზ ალ-დინ მასუდი1180-1193ნურ ალ-დინ არსლან შაჰ I1193-1211იზ ალ-დინ მასუდ II1211-1218ნურ ალ-დინ არსლან შაჰ II1218-1219ნასირ ალ-დინ მაჰმუდ1219-1234ბადრ ალ-დინ ლუ'ლუ1234-1259

 ალეპოს ზენგიდი ემირები 
მმართველიმმართველობის პერიოდიიმად ალ-დინ ზანჯი I1128-1146ნურ ალ-დინ მაჰმუდი1146-1174ას-სალიჰ ისმაილ ამ-მალიქ1174-1181იმად ალ-დინ ზანჯი II1181-1183

 დამასკოს ზენგიდი ემირები 
მმართველიმმართველობის პერიოდინურ ალ-დინ მაჰმუდი1154-1174ას-სალიჰ ისმაილ ამ-მალიქ1174

  სინჯარის ზენგიდი ემირები (ჩრდილოეთ ერაყი)  
მმართველიმმართველობის პერიოდიიმად ალ-დინ ზანჯი II1171-1197ქუთბ ალ-დინ მუჰამედი1197-1219იმად ალ-დინ შაჰანშაჰი1219-1220ჯალალ ალ-დინ მაჰმუდი1219-1220ფათჰ ალ-დინ უმარი1219-1220

  ჯაზირას ზენგიდი ემირები (ჩრდილოეთ ერაყი)  
მმართველიმმართველობის პერიოდიმუ'იზ ალ-დინ სანჯარ შაჰ1180-1208მუ'იზ ალ-დინ მაჰმუდ1208-1241მაჰმუდ ალ-მალიქ ალ-ზაჰირ1241-1250

 სქოლიო 

კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები