წიწერნაკაბერდის სტუმრების სია

მინი|336პქ|რუკაზე მოცემულია მაღალი დონის ოფიციალური პირების ვიზიტი მემორიალთან

წიწერნაკაბერდი — სომხების გენოციდის ოფიციალური მემორიალი სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. გაიხსნა 1967 წელს, რასაც წინ უძღვოდა 1965 წლის 24 აპრილის ერევნის მასობრივი გამოსვლები, რომელიც ოსმალეთის იმპერიიდან სომხების დეპორტაციისა და გენოციდის დაწყების 50-ე წლისთავს მიეძღვნა. 1991 წელს სომხეთის მიერ საბჭოთა კავშირისგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, მემორიალი ოფიციალური ცერემონიების გამართვის ადგილად იქცა. მას შემდეგ სომხეთში ჩასული ყველა უცხოური დელეგაციის წარმომადგენელი სტუმრობს მემორიალს და პატივს მიაგებს გენოციდის მსხვერპლი სომხების ხსოვნას. წიწერნაკაბერდის მონახულებაში ასევე შესულია მუზეუმის ტურიც. ზოგიერთმა ცნობილმა სტუმარმა მემორიალთან ახლოს ხეები დარგეს.

მემორიალი მოინახულეს მაღალი რანგის პოლიტიკოსებმა, მსახიობებმა, მუსიკოსებმა, სპორტსმენებმა და რელიგიურმა პირებმა. მათ შორის ყველაზე ცნობილები იყვნენ რუსეთის (ბორის ელცინი, ვლადიმერ პუტინი, დიმიტრი მედვედევი), საფრანგეთის (ჟაკ შირაკი, ნიკოლა სარკოზი, ფრანსუა ოლანდი), უკრაინის, ჩეხეთის, პოლონეთის, საბერძნეთის, საქართველოს, ირანის, ბელარუსის, რუმინეთის, ლიბანის, ხორვატიის და სერბეთის პრეზიდენტები, ასევებულგარეთის, ჩეხეთის და სხვა ქვეყნების პრემიერ-მინისტრები. მრავალი ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრი (მათ შორის აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი ჰილარი კლინტონი და რამდენიმე მაღალი რანგის წარმომადგენელი ევროკავშირიდან — მათ შორის ჟოზე მანუელ ბაროზუ და ჰერმან ვან რომპეი) — პატივი მიაგეს დაღუპულთა ხსოვნას. სტუმართა შორის ასევე იყვნენ პაპი იოანე პავლე II 2001 წელს, პაპი ფრანცისკე 2016 წელს, ისრაელის მთავარი რაბი იონა მეცგერი, სრულიად ინგლისის პრიმასი როუენ უილიამსი, რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის პატრიარქი კირილე I, მსოფლიო ჩემპიონი ჭადრაკში ვლადიმერ კრამნიკი, მსოფლიო ჩემპიონი ფეხბურთში იური ჯორკაეფი, ინგლისელი როკ-ვარსკვლავი იან გილანი, სერბი რეჟისორი ემირ კუსტურიცა, ფრანგი მსახიობები ჟერარ დეპარდიე და ალენ დელონი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში ჟორეს ალფეროვი.

წიწერნაკაბერდის მემორიალი არასდროს მოუნახულებიათ თურქეთის ოფიციალურ პირებს.

მნიშვნელობა და წინააღმდეგობები
სომხების გენოციდის აღიარება სომხეთის საგარეო პოლიტიკის ყველაზე მნიშვნელოვანი ამოცანა და სოხმური დიასპორის მთავარი მიზანია. მრავალი სომეხი ამ ვიზიტებს განიხილავს როგორც გენოციდის აღიარებაზე ხელმოწერას.

პაპი იოანე პავლე II-ის ვიზიტი 2001 წელს
პაპი იოანე პავლე II ერევანში 2001 წლის 25 სექტემბერს, სომხეთში ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადების 1700-ე წლისთანთან დაკავშირებულ ღონისძიებებში მონაწილეობის მისაღებად ჩავიდა. პრეზიდენტ რობერტ ქოჩარიანთან შეხვედრის მეორე დღეს პაპმა მემორიალი მოინახულა. მან გვირგვინით შეამკო გენოციდის მსხვერპლთა მემორიალი, წარმოთქვა მოკლე სიტყვა და ლოცვა წაიკითხა. პაპმა თავის ლოცვაში გამოიყენა ტერმინი „მეც იეღერნ“ (გენოციდის აღმნიშვნელი სომხური სიტყვა, რომელიც ითარგმნება როგორც, „დიდი დანაშაული“), რამაც გაურკვევლობა გამოიწვია იმის შესახებ, შეაფასა თუ არა მან 1915 წლის მოვლენები როგორც გენოციდი თუ არა.

რომის კათოლიკური ეკლესიის მეთაურის ამ გამოსვლამ დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია თურქეთში. 2001 წლის 1 ოქტომბერს PanARMENIAN.Net-მა განაცხადა, რომ „თურქეთის მედია მწუხარებას გამოთქვამს პაპის მიერ მისი ვიზიტის ბოლო დღეს გამოყენებულ სიტყვა „გენოციდზე“.“

ჰილარი კლინტონის ვიზიტი 2010 წელს
აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი ჰილარი კლინტონი ერევანში აშშ-ის დამოუკიდებლობის დღეს, 4 ივლისს ჩავიდა. ის აშშ-ის ყველაზე მაღალი რანგის სტუმარი გახდა ვინც სომხეთში ოდესმე იმყოფებოდა. მისი ვიზიტი ითვლებოდა „სიმბოლურად, მაგრამ ამავე დროს მნიშვნელოვნად“ და წიწერნაკაბერდში მისი შესაძლო სტუმრობა სომხური მედიის განხილვის მთავარი თემა გახდა. ამერიკის შეერთებული შტატები სომხების გენოციდის ფაქტს ოფიციალურად არ აღიარებს, მაგრამ გენოციდის მემორიალთან მისი მისვლით, ბევრის აზრით აშშ-მა თურქეთს ნათელი პოლიტიკური გზავნილი გაუკეთა. მან მემორიალი 2010 წლის 5 ივლისს, თბილისში გამგზავრებამდე მოინახულა. გვირგვინზე რომელიც კლინტონმა მემორიალთან მიიტანა გაკეთებულია წარწერა „სახელმწიფო მდივან ჰილარი როდჰემ კლინტონისგან“ თუმცა, თავდაპირველად ნათქვამი იყო, რომ მისი ვიზიტი არაოფიციალური იქნებოდა.

უარი
თურქეთის პრეზიდენტი აბდულა გიული სომხეთს 2008 წლის სექტემბერში, ერევანში, სომხეთისა და თურქეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებების მატჩის დროს ეწვია. ვინაიდან თურქეთის ხელისუფლება გენოციდის ფაქტს არ აღიარებს, მან მემორიალი არ მოინახულა. სხვა პრეზიდენტები რომელთაც უარი განაცხადეს წიწერნაკაბერდის მონახულებაზე არიან სირიის პრეზიდენტი ბაშარ ალ-ასადი და ირანის პრეზიდენტი მაჰმუდ აჰმადინეჟადი. მათ უარი განაცხადეს მემორიალის მონახულებაზე, რათა კომპრომისზე არ წასულიყვნენ თურქეთთან ორმხრივ ურთიერთობებში. 2010 წელს, ევროსაბჭოს საპარალამენტო ასამბლეის თურქეთის წარმომადგენელმა მევლუთ ჩავუშოღლუმ უარი განაცხადა მემორიალის მონახულებაზე, „ეს ჩემი პირადი გადაწყვეტილებაა. მე პატივს ვცემ თქვენ აზრს და თქვენც უნდა სცეთ ჩემსას.“

 პოლიტიკოსები 

პრეზიდენტები

 კარლოს მენემი (1998)
 ემილ კონსტანტინესკუ (1998)
 პეტარ სტოიანოვი (1999)
 კონსტანტინოს სტეფანოპულოსი (1999)
 ემილ ლაჰუდი (2001) 
 იონ ილიესკუ (2001) 
 ედუარდ შევარდნაძე (2001)
 ალექსანდრე კვასნევსკი (2001)
 ასკარ აკაევი (1997, 2002)
 ლეონიდ კუჩმა (2002) 
 ბორის ელცინი (2002) as former President
 როლანდას პაქსასი (2003)
 მოჰამედ ხათამი (2004) 
 არნოლდ რუიტელი (2004)
 ტარია ჰალონენი (2005)
 ტრაიან ბესესკუ (2006)
 ჟაკ შირაკი (2006)

 სტიპე მესიჩი (2009) 
 მიხეილ სააკაშვილი (2009) 
 დიმიტრის ქრისტოფიასი (2009) 
 ბორის ტადიჩი (2009) 
 ვალდის ზატლერსი (2009)
 დიმიტრი მედვედევი (2008, 2010)
 დანილო ტიურკი (2010)
 მიშლინ კალმი-რე (2011) 
 დალია გრიბაუსკაიტე (2011)
 ნიკოლა სარკოზი (2011) 
 ბრონისლავ კომოროვსკი (2011)
 მიშელ სულეიმანი (2011) 
 ჰაინც ფიშერი (2012) 
 ალექსანდრე ლუკაშენკო (2013)
 კაროლოს პაპულიასი (2007, 2014)
 გიორგი მარგველაშვილი (2014) 
 დიდიე ბურკჰალტერი (2014)
 ნიკოს ანასტასიადესი (2015)
 ტომისლავ ნიკოლიჩი (2014, 2015)
 ფრანსუა ოლანდი (2014, 2015)
 ვლადიმერ პუტინი (2001, 2013, 2015)
 მილოშ ზემანი (2016)Czech Republic President visits Armenian Genocide memorial, June 8, 2016
 ემომალი რაჰმონი (2003, 2017)
 რუმენ რადევი (2018)
 მიშელ აუნი (2018)

ვიცე-პრეზიდენტები
 ბჰაირონ სინგჰ შეკჰავატი (2005)
 დანილო ასტორი (2014)
 მოჰამედ ჰამიდ ანსარი (2017)

პრემიერ-მინისტრები

 რაფიკ ჰარირი (1997)
 ისამ ფარესი (2001)
 მიხეილ კასიანოვი (2002)
 სერგეი სიდორსკი (2006)
 ზურაბ ნოღაიდელი (2007)
 სერგეი სტანიშევი (2007) 
 ვიქტორ ზუბკოვი (2008) 
 იან ფიშერი (2010)
 დონალდ ტუსკი (2010) 
 ბოიკო ბორისოვი (2012)
 ბიძინა ივანიშვილი (2013)
 ირაკლი ღარიბაშვილი (2014)
 დიმიტრი მედვედევი (2016)

სპიკერები

 გენადი სელეზნიოვი (1996)
 კრისტიან პონსელე (1999)
 აბდ ალ-კადირ კადურა (2001) 
 ანტიე ფოლმერი (2001)
 არტურას პაულაუსკასი (2005)
 ინგრიდა უდრე (2005)
 ვლადიმერ კონოპლიოვი (2005)
 ან-მარი ლიზინი (2005)
 ჰერმან დე კრო (2005)
 გოლამ-ალი ჰადან-ადელი (2006) 
 ბოგდან ბორუსევიჩი (2006)
 გეორგი პირინსკი (2006)
 კრისტიან პონსელე (2006)
 ჟან-ლუი დებრე (2006)
 პრჟემისლ სობოტკა (2008) 
 დავით ბაქრაძე (2009) 
 არმან დე დეკერი (2009)
 ბორის გრიზლოვი (2010)
 ლუკა ბებიჩი (2011)
 ლასლო კევერი (2011)
 ვლადიმერ ლიტვინი (2011) 
 ნაბიჰ ბერი (2011)
 ჰონ ჯაე ჰიონი (2012) 
 ხორხე ორიკო (2012)
 ნორბერტ ლამერტი (2013)
 ვანგელის მეიმარაკისი (2014)
 იანაკის ომირუ (2014)
 დავით უსუფაშვილი (2015)
 მუჰამედ ჯიჰად ალ-ლაჰამი (2015)
 ზოი კონსტანტოპულუ (2015)
 სერგეი ნარიშკინი (2012, 2015, 2016)
 იან ჰამაჩეკი (2015)
 მაია გოიკოვიჩი (2016)

მინისტრთა კაბინეტის წევრები
საგარეო საქმეთა მინისტრები 

 იოანის კასულიდისი (1998)
 ედუარდ კუკანი (2000)
 ინდულის ბერზინში (2001)
 ტოომას ჰენდრიკ ილვესი (2001)
 ანატოლი ზლენკო (2001)
 დიმიტრი რუპელი (2002) 
 იოშკა ფიშერი (2004)
 პერ სტიგ მელერი (2004) 
 ფილიპ დუსტ-ბლაზი (2006)
 მიშლინ კალმი-რე (2006)
 ფრანკ-ვალტერ შტაინმაიერი (2007) 
 ანა ფოტიგა (2007)
 არტის პაბრიქსი (2007)  
 კინგა გენცი (2008) 
 გრიგოლ ვაშაძე (2009)
 ურმას პაეტი (2009)
 ხორხე ტაიანა (2010)
 მიხაელ შპინდელეგერი (2010)
 ჰილარი კლინტონი (2010)
 პეტერ მაურერი (2010)
 რადოსლავ სიკორსკი (2010)
 კონსტანტინ გრიშჩენკო (2011)
 იან ძეჩი (2011)
 კარლ ბილდტი (2011)
 იონას გარ სტერე (2011) 
 გიდო ვესტერველე (2012) 
 ერატო კოზაკუ-მარკულისი (2012) 
 ერკი ტუომიოია (2012) 
 აუდრონიუს აჟუბალისი (2012) 
 სერგეი მარტინოვი (2012) 
 ლუის ალმაგრო (2012)
 ჟან ასელბორნი (2012) 
 ედგარს რინკევიჩსი (2012)
 მიროსლავ ლაიჩაკი (2013) 
 იგორ ლუკშიჩი (2013) 
 ჰოშიარ ზებარი (2013)
 კარელ შვარცენბერგი (2008, 2013) 
 ივან მრკიჩი (2014)
 სებასტიან კურცი (2014)
 ფრანკ-ვალტერ შტაინმაიერი (2014)
 ლინას ლინკევიჩუსი (2014)
 სერგეი ლავროვი (2007, 2012, 2014, 2015)
 გებრან ბასილი (2015)
 ექტორ მარკოს ტიმერმანი (2012, 2015)
 დიდიე რეინდერსი (2015)
 ლუბომირ ზაორალეკი (2015)
 მარგოტ ვალსტრემი (2016)
 მიხეილ ჯანელიძე (2016)
 აბდულა ბინ ზაიედ ალ ნაჰიანი (2017)
 ანრი რაბარი-ნიაკა (2018)

სხვა მინისტრები

 ჟივადინ იოვანოვიჩი, საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე (1995)
 იგორ სერგეევი, თავდაცვის მინისტრი (1998)
 გიორგი ბოოსი, გადასახადებისა და შემოსავლების მინისტრი (1999)
 ნავაფ მასალჰა, საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე (2000)
 სებუჰ ჰოვნანიანი, ახალგაზრდობის და კულტურის მინისტრი (2001)
 გედიმინას კირკილასი, ეროვნული თავდაცვის მინისტრი (2005) 
 ჯო ჰოკი, სოციალური უზრუნველყოფის მინისტრი (2005)
 სერგეი ივანოვი, თავდაცვის მინისტრი (2006)
 კრისტიან ესტროსი, ტერიტორიული მინისტრი (2007) 
 ტეოდორ მელესკანუ, თავდაცვის მინისტრი (2007)
 ალექსანდრე რადკოვი, განათლების მინისტრი (2007)
 ანდრეი ფურსენკო, განათლებისა და მეცნიერების მინისტრი (2007)
 აბდუჯაბორ რაჰმანოვი, განათლების მინისტრი (2007)
 იუოზას ოლეკასი, ეროვნული თავდაცვის მინისტრი (2007)
 შტეფან ჰარაბინი, იუსტიციის მინისტრი (2008)
 პაველ გრაჩოვი, ყოფილი თავდაცვის მინისტრი (2008)
 გია ნოდია, განათლებისა და მეცნიერების მინისტრი (2008)
 ვლადიმერ მატვიჩუკი, კულტურის მინისტრი (2008) 
 მარეკ მადიარიჩი, კულტურის მინისტრი (2008)
 ბოგდან კლიჩი, ეროვნული თავდაცვის მინისტრი (2009) 
 პატრიკ დევეჯიანი, აღდგენის გეგმის შესრულების მინისტრი (2010)
 დიმიტრი შაშკინი, განათლებისა და მეცნიერების მინისტრი (2010)
 ანრი დე რაინკური, თანამშრომლობის მინისტრი (2011)
 ორიტ ნოკედი, სოფლის მეურნეობის მინისტრი (2012)
 კორნელია პიპერი, სახელმწიფო მინისტრი (2012)
 რასა იუკნევიჩიენე, ეროვნული თავდაცვის მინისტრი (2012)
 იული-იოელ ედელშტაინი, მინისტრი დიასპორის საკითხებში (2012)
 ჯამპაოლო დი პაოლა, თავდაცვის მინისტრი (2012)
 სერგეი შოიგუ, თავდაცვის მინისტრი (2013)
 პაბან სინგჰ გჰატოვარი, საპარლამენტო საქმეთა მინისტრი (2013)
 დიმიტრის ავრამოპულოსი, ეროვნული თავდაცვის მინისტრი (2013)
 როშ შავესი, პრემიერ-მინისტრის მოადგილე (2013)
 ჯეისონ კენი, დასაქმებისა და სოციალური განვითარების მინისტრი (2014)
 დევიდ ლიდინგტონი, სახელმწიფო მინისტრი ევროპის საკითხებში (2014)
 ალექსანდრე ჭიკაიძე, შინაგან საქმეთა მინისტრი (2014)
 იუზონას ბერნატონისი, იუსტიციის მინისტრი (2015)
 ბაკირ ჯაბრ ალ-ზუბეიდი, ტრანსპორტის მინისტრი (2015)
 არტურ ნაზარიანი, ენერგეტიკის მინისტრი (2015)
 ელიას ბოუ სააბი, განათლების მინისტრი (2015)
 კრის ალექსანდერი, მოქალაქეობის და იმიგრაციის მინისტრი (2015)
 ხოსე ლუის კანსელა, საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე (2015)
 ქრისტოფოროს ფოკაიდესი, თავდაცვის მინისტრი (2015)
 მიხაელა მარქსოვა, შრომისა და სოციალური საკითხების მინისტრი (2015)
 გიორგი მღებრიშვილი, სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის მინისტრი (2015)
 თეა წულუკიანი, იუსტიციის მინისტრი (2015)
 აბდულ რაჰმან მუჰამედ ალ ოვეისი, ჯანდაცვის მინისტრი (2015)
 მიხაელ როთი, სახელმწიფო მინისტრი ევროპის საკითხებში (2015)
 თინა ხიდაშელი, თავდაცვის მინისტრი (2016)
 ცახი ჰანეგბი, რეგიონული თანამშრომლობის მინისტრი (2017)

სხვა ოფიციალური სახელმწიფო პირები

 ალექსანდრე იაკოვლევი, პოლიტბიუროს წევრი (1988)
 ალექსანდრე ლებედი, რუსეთის ფედერაციის საბჭოს ყოფილი მდივანი (1997)
 სტივენ სესტანოვიჩი, სახელმწიფო მდივნის მრჩეველი ახალი დამოუკიდებელი სახელმწიფოების საკითხებში (1999)
 ჯამილ ალ საიედი, უსაფრთხოების მთავარი სამმართველო (2001)
 ანატოლი კვაშნინი, რუსეთის გენერალური შტაბის მეთაური (2001)
 სერგეი მირონოვი, ფედერაციის საბჭოს თავმჯდომარე (2002)
 ჰოვარდ დინი, დემოკრატიული ეროვნული კომიტეტის თავმჯდომარე (2005)
 სიუ ძიალუ, ეროვნული სახალხო კონგრესის მუდმივი კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე
 დიმიტრიოს გრაფსასი, საბერძნეთის არმიის გენერალური შტაბის მეთაური (2007)
 ვლადიმერ მიხაილოვი, რუსეთის სამხედრო-საჰაერო ძალების მეთაური (2007)
 უმბერტო რანიერი, საგარეო საქმეთა კომიტეტის თავმჯდომარე (2007)
 ვლადიმერ ჩუროვი, ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე (2008)
 ტოდ ბანტინგი, კანზასის შტატის გენერალ-ადიუტანტი (2008)
 გუნარს კუტრისი, საკონსტიტუციო სასამართლოს პრეზიდენტი (2008)
 იან კასალი, დეპუტატთა პალატის თავმჯდომარის მოადგილე (2008)
 ფრანგულის ფრანგოსი, საბერძნეთის არმიის გენერალური შტაბის მეთაური (2010)
 მიხა ლინდენშტრაუსი, მთავარი ომბუდსმენი (2010)
 მარი იოვანოვიჩი, აშშ-ის ელჩი სომხეთში (2010)
 ვოიტეკ ფილიპი, დეპუტატთა პალატის თავმჯდომარის მოადგილე (2010)
 ვალენტინა მატვიენკო, ფედერაციის საბჭოს თავმჯდომარე (2012)
 ჯონ ჰეფერნი, აშშ-ის ელჩი სომხეთში (2012)
 ვოლფგანგ თირსე, ბუნდესტაგის ვიცე-პრეზიდენტი (2012)
 ვიქტორ გუმინსკი, ბელარუსის პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილე
 ცაო ძიანმინი, უმაღლესი სახალხო პროკურატურის მთავარი პროკურორი (2012)
 მარი ფიკარა, ახალი სამხრეთი უელსის საკანონმდებლო საბჭოს წევრი (2013)
 ამანდა ფაზიო, ახალი სამხრეთი უელსის საკანონმდებლო საბჭოს წევრი (2013)
 დევიდ კლარკი, ახალი სამხრეთი უელსის საკანონმდებლო საბჭოს წევრი (2013)
 ფრედ ნაილი, ახალი სამხრეთი უელსის საკანონმდებლო საბჭოს წევრი (2013)
 შაოკეტ მოსელმანი, ახალი სამხრეთი უელსის საკანონმდებლო საბჭოს წევრი (2013)
 გლედის ბერეჯიკლიანი, ახალი სამხრეთი უელსის ტრანსპორტის მინისტრი (2013)
 ალი ფაჰად ალ-რაშიდი, ეროვნული ასამბლეის საგარეო საქმეთა კომიტეტის ხელმძღვანელი (2013)
 ბარონესა გლორია ჰუპერი, ლორდთა პალატის თავმჯდომარის მოადგილე და უვადო პერი (2014)
 ბარონი რიჩარდ ფოლკნერი, ლორდთა პალატის თავმჯდომარის მოადგილე და უვადო პერი (2014)
 ანა აზარი, ისრაელის საგარეოსაქმეთა სამინისტროს ევრაზიის განყოფილების უფროსი (2014)
 ვიქტორია ნულანდი, სახელმწიფო მდივნის თანაშემწე ევროპულ და ევრაზიულ საკითხებში (2015)
 ეველინ ფარკასი, ევრაზიის საკითხებში თავდაცვის მდივნის თანაშემწის მოადგილე (2015)
 ჯემ იოზდემირი, მწვანეთა პარტიის თანათავმჯდომარე (2015)
 ანდრეი ბელიანინოვი, ფედერალური საბაჟო სამსახურის უფროსი (2015)
 ნორმა აბდალა დე მატარაცო, დეპუტატთა პალატის პირველი ვიცე-პრეზიდენტი (2015)
 ჯეიკობ ლიუ, აშშ-ის ფინანსთა მდივანი (2015)
 კრასიმირ კარაკაჩანოვი, ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარის მოადგილე (2015)
 ზდენეკ შკრომახი, სენატის ვიცე-პრეზიდენტი (2015)
 ესაბელ დინგიზიანი, პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილე (2015)
 დენისე პასკალი, პარლამენტის ვიცე-პრეზიდენტი (2015)
 მანანა კობახიძე, პარლამენტის პირველი ვიცე-სპიკერი (2015)
 კარმენ ბენდოვსკი, საგარეო საქმეთა მინისტრის ყოფილი მრჩეველი (2015)
 პაველ რიჩეტსკი, ჩეხეთის საკონსტიტუციო სასამართლოს პრეზიდენტი (2015)
 არლემ დეზირი, სახელმწიფო მდივანი ევროპის საკითხებში (2015)
 ანიკ ჟირარდენი, სახელმწიფო მდივანი განვითარების საკითხებში (2016)

პარლამენტის წევრები

 აშშ-ის სენატორები 
ჯეკ რიდი (დემოკრატი-როდ-აილენდი) (1997)
ბობ დოული (რესპუბლიკელი-კანზასი) (1997)
დიკ დურბინი (დემოკრატი-ილინოისი) (2012)

 აშშ-ის კონგრესმენები
ჯოზეფ პ. კენედი II (დემოკრატი-მასაჩუსეტსი) (1993)
პარტიკ ჯ. კენედი (დემოკრატი-როდ-აილენდი) (1997)
ფრენკ პელოუნი (დემოკრატი-ნიუ-ჯერსი) (1997)
დიკ გეფარდტი (დემოკრატი-მისური) (1998)
ჯეიმზ როგანი (რესპუბლიკელი-კალიფორნია) (1999)
კონი მორელა (რესპუბლიკელი-მერილენდი) (1999)
პიტ ვისკლოსკი (დემოკრატი-ინდიანა) (2004)
ჯოზეფ კროული (დემოკრატი-ნიუ-იორკი) (2007)
ადამ შიფი (დემოკრატი-კალიფორნია) (2008)
დევინ ნუნესი (რესპუბლიკელი-კალიფორნია) (2012)
ედ როისი (რესპუბლიკელი-კალიფორნია) (2014)
ელიოტ ენგელი (დემოკრატი-ნიუ-იორკი) (2014)
დევიდ სისილინი (დემოკრატი-როდ-აილენდი) (2014)
ლოის ფრანკელი (დემოკრატი-ფლორიდა) (2014)
ჯეკი სპიერი (დემოკრატი-კალიფორნია) (2015)
ანა ეშუ (დემოკრატი-კალიფორნია) (2015)
დევიდ ტროტი (რესპუბლიკელი-მიჩიგანი) (2015)
ფრენკ პელოუნი (დემოკრატი-ნიუ-ჯერსი) (2015)

 ევროპის პარლამენტის წევრები
პია ლოკატელი, იტალია (2007)
ტომაშ პორება, პოლონეთი (2010)
სლავჩო ბინევი, ბულგარეთი (2011)
ევგენი კირილოვი, ბულგარეთი (2011)
ლიბორ როუჩეკი, ჩეხეთი (2011)
მილან ცაბრნოხი, ჩეხეთი (2011)
ლაიმა ანდრიკიენე, ლიეტუვა (2012)
მარტინ კალანანი, გაერთიანებული სამეფო (2013)
ტატიანა ჟდანოკა, ლატვია (2015)
იარომირ შტეტინა, ჩეხეთი (2015)
ჰეიდი ჰაუტალა, ფინეთი (2015)
რიშარდ ჩარნეცკი, პოლონეთი (2014, 2015)
სხვა
 იოსი სარიდი (2005)
 ფრანსუა როელანტ დუ ვივიე (2006)
 ჟორჟე კოლომბიე (2006)
 მარგერიტა ბონივერი (2007)
 ლეოლუკა ორლანდო (2007)
 რაფელო დე ბრასი (2007)
 კრისტინ ეგერსზეგი (2008)
 არსალან ფათიპური (2009)
 სერჟ ლაგოში (2010)
 კეროლაინ კოქსი (2011)
 ნაჰ იუნ მი (2012)
 სოფი ჟუასენი (2012)
 ბერნარ ფურნიე (2012)
 ფილიპ მარინი (2012)
 ლეონიდ სლუცკი (2014)
 დანა რეიზნიეცე-ოზოლა (2013)
 ანდრეის კლემენტიევსი (2013)
 ინეს ლიბინა-ეგნერე (2013)
 სტეფან დიონი (2013)
 ვალერი ბუაიე (2013)
 გი ტესიე (2013)
 ჰასან აიედ ბუკჰამასი (2013)
 სტივენ პაუნდი (2014) 
 ჯონ უაიტინგდეილი (2014)
 მაიკ გეიფსი (2014)
 ბრედ ბატი (2014)
 ლეონ ბენუა (2014)
 რას იებერი (2014)
 ზუზკა ბებაროვა-რუიბროვა (2014)
 ბრიუნო ლე რუ (2014)
 რენე რუკი (2013, 2014)
 ნიკოლაი რიჟკოვი (2014)
 ექინ დელიგიოზი (2015)
 ნახმან შაი (2015)
 ანატ ბერკო (2015)
 გიორგოს ვარნავა (2015)
 მარიოს გაროიანი (2015)
 ელენი თეოხარუსი (2014, 2015)
 კარლ ვანლუვე (2015)
 გუნდარს დაუდზე (2015)
 ჰაროლდ ალბრეხტი (2010, 2015)
 ჰარი ვან ბომელი (2015)
 ნოჰ იუნგ-მინი (2015)
 ჰანეს ვენინგერი (2015)
 ჟული დე გროტი (2015)
 ფატუმატა სიდიბე (2015)
 ანდრე დიუ ბიუ დე ვარნაფი (2015)
 ერვე დოიენი (2015)
 სიმონა სუსკინდი (2015)
 ვანესა მასი (2015)
 კარიმ ვან ოვერმეირი (2015)
 ლასლო ბორბელი (2015)
 მარკ პრიტჩარდი (2016)
 ტალი პლოსკოვი (2016)
 სერგეის პოტაპკინსი (2016)
 ლიანა კანელი (2016)
 კენეთ ფორსლუნდი (2017)

რეგიონული და ადგილობრივი

აშშ-ის შტატის საკანონმდებლო ორგანოსა და საქალაქო საბჭოს წევრები
პოლ კრეკორიანი, ლოს-ანჯელესის საქალაქო საბჭო (2004 and 2013)
ჯონ პერესი, კალიფორნიის შტატის ასამბლეის სპიკერი (2013)
კატჩო აჩაჯიანი, კალიფორნიის შტატის ასამბლეის წევრი (2013)
ჩერილ ბრაუნი, კალიფორნიის შტატის ასამბლეის წევრი (2013)
ადრინ ნაზარიანი, კალიფორნიის შტატის ასამბლეის წევრი (2013)
სკოტ უილკი, კალიფორნიის შტატის ასამბლეის წევრი (2013)
ბობ ბლუმენფილდი, ლოს-ანჯელესის საქალაქო საბჭო (2013) 
გუბერნატორები
ბორის გრომოვი, მოსკოვის ოლქის გუბერნატორი (2008)
გიორგი ბოოსი, კალინინგრადის გუბერნატორი (2009)
გიორგი პოლტავჩენკო, სანქტ-პეტერბურგის გუბერნატორი (2015)

მერები
გიურბიუზ ჩაფანი — ესენიურთი, სტამბოლის პროვინცია, თურქეთი (1995) 
იური ლუჟკოვი — მოსკოვი, რუსეთი (2003, 2005) 
ჟაკ პეირა — ნიცა, საფრანგეთი (2007) 
ჟან-კლოდ გოდენი — მარსელი, საფრანგეთი (2007, 2013)
ჟერალდ ტრამბლე — მონრეალი, კანადა (2010, 2011)
ბერტრან დელანოე — პარიზი, საფრანგეთი (2011)
ოსმან ბაიდემირი — დიარბაქირი, თურქეთი (2014)
მაისარ ჰაჯი სალიჰი — შანგალი, ერაყი (2015)
გერმანიის 12 მერის დელეგაცია (2015)
ბექირ ქაია - ვანი, თურქეთი (2015)
ჰუსეინ ოლანი - ბითლისი, თურქეთი (2015)
ოზქან ბირლიქი - მუთქი, თურქეთი (2015)
მეჰმეთ ემინ იოზქანი - გიუროიმაქი, თურქეთი (2015)
ავთანდილ ნემსიწვერიძე - მცხეთა, საქართველო (2015)
ან იდალგო - პარიზი, საფრანგეთი (2016)

საერთაშორისო ორგანიზაციების ლიდერები ან დელეგაციები
 რენე ვან დერ ლინდენი, ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის პრეზიდენტი (2005) 
 ვლადიმერ რუშაილო, დსთ-ის აღმასრულებელი მდივანი (2005, 2007)
 ტერი დევისი, ევროპის საბჭოს გენერალური მდივანი (2007)
 კიოტირო მაცურა, იუნესკოს გენერალური დირექტორი (2008) 
 ვილფრედ მარტენსი, ევროპის სახალხო პარტიის პრეზიდენტი (2010)
 აბდუ დიუფი, ფრანკოფონიის ორგანიზაციის გენერალური მდივანი (2010)
 ტურბიერნ იაგლანდი, ევროპის საბჭოს გენერალური მდივანი (2010)
 პეტროს ეფთიმიუ, ეუთოს საპარლამენტო ასამბლეის პრეზიდენტი (2011)
 იეჟი ბუზეკი, ევროპის პარლამენტის პრეზიდენტი (2011) 
 ჰერმან ვან რომპეი, ევროპის საბჭოს პრეზიდენტი (2012) 
 ჟოზე მანუელ ბაროზუ, ევროკომისიის პრეზიდენტი (2012)
 ჟან-კლოდ მინიონი, ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის პრეზიდენტი (2013)
 ჰერვიგ ვან სტა, ევროპის ადგილობრივი და რეგიონული მმართველობების კონგრესის პრეზიდენტი (2013)
 იური ფედოტოვი, გაეროს ნარკოტიკებისა და დანაშაულის სამმართველოს დირექტორი (2013)
 მაჯედ ელ-შაფი, One Free World International-ის პრეზიდენტი და დამფუძნებელი (2014)
 ჩინეთის ქალთა ფედერაციის დელეგაცია (2014)
 ევროპის ებრაული პარლამენტის დელეგაცია (2014)
 ჟან პოლ ვალი, ფრანკოფონიის საპარალამენტო ასამბლეის ევროპის რეგიონალური ხელმძღვანელი (2015)
 ან ბრასერი, ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის პრეზიდენტი (2015)
 ნილს მუიჟნიექსი, ევროპის საბჭოს კომისარი ადამიანის უფლებების საკითხებში (2015)
 კორუფციასთან მებრძოლი სახელმწიფოების ჯგუფის დელეგაცია (GRECO) (2015)
 მიკაელ ჟანი, ფრანკოფონიის ორგანიზაციის გენერალური მდივანი (2015)
 ნიკოლაი ბორდიუჟა, კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ორგანიზაციის გენერალური მდივანი (2015)
 ჟოზეფ დოლი, ევროპის სახალხო პარტიის პრეზიდენტი (2015)
 ევროპის ახალგაზრდა დემოკრატთა საზოგადოების აღმასრულებელი ბიუროს წევრები (DEMYC) (2015)
 მიკაელ მელერი, გაეროს ჟენევის ოფისის გენერალური დირექტორი (2015)
 ნატოს საპარლამენტო ასამბლეის დელეგაცია (2015)
 დონალდ ტუსკი, ევროპის საბჭოს პრეზიდენტი (2015)
 გენოციდის მკვლევართა საერთაშორისო ასოციაციის დელეგაცია (2015)

რელიგიური პირები
მინი|250პქ|კათოლიკოსი გარეგინ II და არქიეპისკოპოსი, როუენ უილიამსი სომხების გენოციდის მემორიალთან ერევანში 2007 წელს
კონრად რაიზერი, ეკლესიათა მსოფლიო საბჭოს გენერალური მდივანი (1996)
 ალექსი II, მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქი (1996)
 პაპი იოანე პავლე II (2001) 
 პაპი შენუდა III, ალექსანდრიისა და სრულიად აფრიკის პაპი (2003)
 სტივენ ბლერი, სტოქტონის ეპისკოპოსი (2003)
 რობერტ ედვარდ მალვი, პროვიდენსის ეპისკოპოსი, როდ-აილენდი (2003)
 ვასილ ლოსტენი, უკრაინის ბერძნული კათოლიკური ეკლესიის ეპისკოპოსი (2003)
 ნიკოლას სამრა, ყოვლადწმინდა ქალწულ მარიამის ნიუტონის ეპარქიის აუქსილიარი, მასაჩუსეტსი (2003)
 ჯონ ჯოზეფ ნევინსი, ვენეციის ეპისკოპოსი, ფლორიდა (2003)
 ჰოვარდ ჯეიმზ ჰაბარდი, ოლბანის ეპისკოპოსი, ნიუ-იორკი (2003)
 უილიამ კილერი, ბალტიმორის რომის კათოლიკე არქიეპისკოპოსი (2003) 
 იონა მეცგერი, ისრაელის მთავარი რაბინი (2005) 
 დანი რიჩი, ლიბერალური იუდაიზმის აღმასრულებელი დირექტორი (2007)
 როუენ უილიამსი, კენტერბერის არქიეპისკოპოსი, სრულიად ინგლისის პრიმასი (2007) 
 კარდინალი ტარჩიზიო ბერტონე, წმინდა რომის ეკლესიის კამერლენგო და ვატიკანის სახელმწიფო მდივანი (2008)
 კირილე I, მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქი (2010)
 მირ ტაჰსინ ბეგი, ეზიდების რელიგიური ლიდერი (2012)
 თეოდორ ედგარ მაკ-კერიკი, რომის კათოლიკური ეკლესიის ამერიკელი კარდინალი (2015)
 იგნატიუს აფრემ II, სირიის მართლმადიდებლური ეკლესიის პატრიარქი (2014)
 ოლავ ფიქსე ტვეიტი, ეკლესიების მსოფლიო საბჭოს გენერალური მდივანი (2011, 2014)
 ჰელგა ჰეუგლანდ ბიფულინი, ნორვეგიის ეკლესიის ეპისკოპოსი (2015)
 ბეშარ ბუტროს ალ-რაჰი, ანტიოქიის პატრიარქი და მარონიტული ეკლესიის მეთაური (2015)
 კურტ კოხი, რომის კათოლიკური ეკლესიის შვეიცარიელი კარდინალი (2015)
 იოანე X, ანტიოქიისა და სრულიად აღმოსავლეთის მართლმადიდებელი პატრიარქი (2015)
 თეოდორიუს II, ალექსანდრიისა და სრულიად აფრიკის პაპი (2015)
 კრისტოფერ ჰილი, ევროპული ეკლესიების კონფერენციის პრეზიდენტი და ყოფილი ეპისკოპოსი (2015)
 რიჩარდ ჩარტრსი, ლონდონის ეპისკოპოსი (2015)
 რობერტ ინესი, ევროპის ეპისკოპოსი (2015)
 ლეონარდო სანდრი, კონგრეგაციის პრეფექტი აღმოსავლური ეკელსიების საკიტხებში (2015)
 პაპი ფრანცისკე (2016)Pope Francis visits Memorial to Armenian Genocide victims, News.am, 2016

სხვა ცნობადი სახეები

ანდრეი ტარკოვსკი, რუსი რეჟისორი (1972)
შერი, სომხური წარმოშობის ამერიკელი მომღერალი და კომპოზიტორი (1993)
ორალ ჩალიშლარი, თურქი ჟურნალისტი და მწერალი (1995)
ჯენგიზ ჩანდარი, თურქი ჟურნალისტი და ყოფილი სამხედრო კორესპონდენტი (1995)
კირკ კერკორიანი, ამერიკელი ბიზნესმენი (1997)
თომას დე ვაალი, ბრიტანელი ჟურნალისტი და მწერალი (2000)
პრინცი რიჩარდი (2001)
ჰერცოგინია ბირგიტა (2001)
ჯონ უელტი, კალიფორნიის შტატის უნივერსიტეტის პრეზიდენტი (2004)
გრანტ დინკი, 2007 წელს მოკლული სომხური წარმოშობის თურქი ჟურნალისტი (2004)
პაულო კოელიო, ბრაზილიელი ნოველისტი (2004)
მურათ ბელგე, თურქი მიმომხილველი და აკადემიკოსი (2005)
იეჰუდა ბაუერი, ისრაელელი ისტორიკოსი, ჰოლოკოსტის მკვლევარი (2005)
თანერ აქჩამი, თურქი ისტორიკოსი და სოციოლოგი (1995, 2005)
იური ჯორკაეფი, ფრანგი ფეხბურთელი, მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი (2006)
ჯერი ტარკანიანი, ამერიკელი კალათბურთის მწვრთნელი (2006)
ვლადიმერ კრამნიკი, რუსი ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონი (2007)
ჰასან ჯემალი, მწერალი, ჟურნალისტი და გენოციდის ერთ-ერთი მთავარი დამნაშავის აჰმედ ჯემალ-ფაშას შვილთაშვილი (2008)
იენ გილანი, ინგლისელი როკ-მომღერალი (2009)
ტონი აიომი, ინგლისელი გიტარისტი (2009)
ჯეფ დაუნზი, ინგლისელი მუსიკოსი (2009)
პეტ კეში, ავსტრალიელი პროფესიონალი ჩოგბურთელი (2009)
ისრაელ ჩარნი, ისრაელელი გენოციდის მკვლევარი (2005, 2010)
ვაჰაგნ დადრიანი, გენოციდის მკვლევარი (2010)
ივ ტერნონი, ფრანგი ისტორიკოსი (2010)
ლეანდრო დესპუი, არგენტინელი ადამიანის უფლებების დამცველი ადვოკატი (2010)
უილიამ შაბასი, კანადელი აკადემიკოსი (2010)
ემირ კუსტურიცა, სერბი კინორეჟისორი (2010, 2015)http://news.am/eng/news/304060.html
ალექსეი ლეონოვი, საბჭოთა კოსმონავტი, ღია კოსმოსში გასული პირველი ადამიანი (2010)
სერჟ თანქიანი, სომხური წარმოშობის ამერიკელი როკ-მომღერალი (2010) 
ჟერარ დეპარდიე, ფრანგი მსახიობი (2010) 
ჟორეს ალფეროვი, რუსი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკაში (2011)
სტივ უოზნიაკი, ამერიკელი კომპიუტერული ინჟინერი, კომპანია Apple-ის თანადამფუძნებელი (2011)
არსენ გალსტიანი, სომხური წარმოშობის რუსი ოლიმპიური ჩემპიონი ძიუდოში (2012)
უღურ იუნგიორი, თურქი ისტორიკოსი (2012)
ალენ დელონი, ფრანგი მსახიობი (2012)
ანა ჩაპმანი, რუსეთის დაზვერვის აგენტი (2013)
მონსერატ კაბალიე, ესპანელი საოპერო მომღერალი (2013)
საით ჩეთინოღლუ, თურქი ისტორიკოსი (2013, 2016)
იოსებ კობზონი, რუსი მომღერალი (2013)
მარიო მაცოლა, Cisco Systems-ის განვითარების მთავარი სპეციალისტი (2014)
ისმაილ ბეშიქჩი, თურქი მკვლევარი და ნობელის პრემიის ლაურეატობის კანდიდატი მშვიდობის დარგში (2014)
ფათიჰ აქინი, თურქული წარმოშობის გერმანელი რეჟისორი (2015)
მარდიკ მარტინი, ამერიკელი სცენარისტი (2015)
ევგენი კისინი, რუსი პიანისტი (2015)
კიმ კარდაშიანი, სომხური წარმოშობის ამერიკელი სატელევიზიო სახე (2015)
ქლოი კარდაშიანი, სომხური წარმოშობის ამერიკელი სატელევიზიო სახე (2015)
კანიე უესტი, ამერიკელი რეპერი და მუსიკალური პროდიუსერი (2015)
ჩარლი არმსტრონგი, ამერიკელი ჯაზის მომღერალი (2015)
დენიელ დეკერი, ამერიკელი მომღერალი და კომპოზიტორი (2015)
დიმა ბილანი, რუსი მომღერალი (2016)
არტურ აბრაჰამი, სომხური წარმოშობის გერმანელი პროფესიონალი მოკრივე (2015)
მარია გულეგინა, რუსი სოპრანო (2015)
ესთერ მუჯავაიო, რუანდელი მწერალი და რუანდის გენოციდისას გადარჩენილი (2015)
ვიკ დარჩინიანი, სომხური წარმოშობის ავსტრალიელი პროფესიონალი მოკრივე (2015)
რიჩარდ ჰოვანისიანი, სომხური წარმოშობის ამერიკელი ისტორიკოსი (2015)
სტივენ სმითი, „USC Shoah Foundation Institute“-ის აღმასრულებელი დირექტორი (2015)
ანდრე მანუკიანი, სომხური წარმოშობის ფრანგი ჯაზმენი (2015)
ჯენგიზ აქთარი, თურქი ჟურნალისტი და მწერალი (2015)
მათიას ბიერნლუნდი, დანიელი ისტორიკოსი (2015)
რონდა რაუზი, ამერიკელი მსახიობის და UFC-ის ჩემპიონი (2015)
გერარდ მუსასი, ნიდერლანდელი მსახიობი და UFC-ის მებრძოლი (2015)
ალექსის ოჰანიანი, reddit-ის თანადამფუძნებელი და აღმასრულებელი თავმჯდომარე (2015)
კონან ო’ბრაიენი, ამერიკელი ტელეწამყვანი და კომიკოსი (2015)
ქემალ იალჩინი, თურქი მწერალი (2015)
ანატოლი ტორკუნოვი, მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობების სახელმწიფო ინსტიტუტის რექტორი (2015)
ევგენი კასპერსკი, რუსი საინფორმაციო სპეციალისტი და Kaspersky Lab-ის მთავარი აღმასრულებელი დირექტორი (2015)
ლეიმა გბოვი, ლიბერიის ქალთა მოძრაობის აქტივისტი და ნობელის პრემიის ლაურეატი მშვიდობის დარგში (2016)
შირინ ებადი, ირანელი ადვოკატი, ყოფილი მოსამართლე და ნობელის პრემიის ლაურეატი მშვიდობის დარგში (2016)
სიედა გულამ ფატიმა, პაკისტანელი ადამიანისა და მშრომელთა უფლებების დამცველი (2016)
მარგერიტ ბარანკიტსე, ბურუნდელი ადამიანის უფლებათა დამცველი (2016)
ჰინა ჯილანი, პაკისტანელი ადამიანის უფლებების დამცველი (2016)
ჯონ პრენდერგასტი, ამერიკელი ადამიანის უფლებების დამცველი და „Enough Project“-ის დამფუძნებელი წევრი (2016)
Residente, პუერტორიკოელი მუსიკოსი (2016)
შარლ აზნავური, სომხური წარმოშობის ფრანგი მომღერალი (2015, 2016)
ჯორჯ კლუნი, ამერიკელი მსახიობი (2016)
მეთიუ ფესტინგი, მალტის ორდენის პრინცი და დიდი მაგისტრი (2016)
დინ კეინი, ამერიკელი მსახიობი (2017)
მონტელ უილიამსი, ამერიკელი სატელევიზიო სახე (2017)
ჯონ მალკოვიჩი, ამერიკელი მსახიობი და რეჟისორი (2017)https://armenianweekly.com/2017/10/10/malkovich-armenia/

იხილეთ აგრეთვე
სომხების გენოციდი
სომხების გენოციდის აღიარება

სქოლიო

კატეგორია:სომხების გენოციდი
კატეგორია:ერევნის მუზეუმები