გვენდოლინ ბრუკსი

გვენდოლინ ელიზაბეტ ბრუკსი (; დ. 7 ივნისი, 1917 – გ. 3 დეკემბერი, 2000) — ამერიკელი პოეტი, მწერალი და მასწავლებელი. მისი ნაშრომები ასახავდა ჩვეულებრივი ადამიანების პიროვნულ განცდებს. მან Annie Allen-ისთვის 1950 წლის 1 მაისს მიიღო პულიცერის პრემია პოეზიაში, რითიც გახდა პირველი აფრო-ამერიკელი ვისაც ულიცერის პრემია გადაეცა.

ნაყოფიერი სამწერლო კარიერის განმავლობაში გვენდოლინმა მრავალი პრემია მიიღო. 1968 წელს ილინოისის პოეტი-ლაურეატად დაინიშნა და ამ პოსტს სიცოცხლის ბოლომდე იკავებდა. 1976 წელს გახდა პირველი აფრო-ამერიკელი ქალი, რომელიც ხელოვნების და ლიტერატურის ამერიკულ აკადემიაში ჩაირიცხა.

 ცხოვრება და კარიერა 
გვენდოლინ ელიზაბეტ ბრუკსი დაიბადა 1917 წლის 7 ივნისს, კანზასის დედაქალაქ ტოპიკაში. ის დევიდ ანდერსონ ბრუკსის და კეზია (ვიმს) ბრუკსის პირველი შვილი იყო. მამამისი მუსიკალური კომპანიის დამლაგებელი იყო, რომელიც ექიმობაზე ოცნებობდა. დედამისი იყო სკოლის მასწავლებელი და პიანისტი. დედამისი ტოპიკას იმ სკოლაში ასწავლიდა, რომელიც მოგვიანებით სეგრეგაციის საწინააღმდეგო ბრაუნი განათლების საბჭოს წინააღმდეგ პროცესში იყო ჩართული. გადმოცემით ბაბუამისი მონობიდან გამოიქცა, რათა ამერიკის სამოქალაქო ომში კავშირის ძალებს შეერთებოდა.

მისი ოჯახი აფრო-ამერიკელების დიდი მიგრაციის დროს ჩიკაგოში გადავიდა. ბიოგრაფი კენი უილიამსის მიხედვით ის სწავლობდა ჰაიდ პარკის აკადემიის სკოლაში, სადაც მოსწავლეთა უმეტესობა თეთრ კანიანი იყო, საიდანაც აფრო-ამერიკელებისთვის განკუთვნილ ვენდელ ფილიპსის აკადემიის სკოლაში გადავიდა, ხოლო შემდეგ ინტეგრირებულ ინგლევუდის ტექნიკურ სკოლაში.  სკოლის დამთავრების შემდეგ 1936 წელს ჩააბარა კენდი-კინგ კოლეჯის ორ წლიან პროგრამაზე.

გვენდოლინმა წერა ადრეული ასაკიდან დაიწყო, რაშიც დედამისი მას ახალისებდა. ორ წლიანი კურსის შემდეგ მან გადაწყვიტა გამხდარიყო მწერალი და სწავლა აღარ გაუგრძელებია. მოგვიანებით მან თქვა: "მე არ ვარ მეცნიერი, მე უბრალოდ მწერალი ვარ, რომელსაც წერა უყვარს და ყოველთვის დაწერს". ის მბეჭდავად მუშაობდა.

 მწერლობა 
პირველი ლექსი Eventide 13 წლისამ დაბეჭდა საბავშვო გაზეთ American Childhood-ში.მარგარეტ ბასბი, "Gwendolyn Brooks — Poet who called out to black people everywhere", The Guardian, December 7, 2000. 16 წლის ასაკში უკვე დაახლოებით 75 ლექსი ჰქონდა გამოქვეყნებუკლი. 17 წლისამ დაიწყო ნამუშევრების თავმოყრა "Lights and Shadows," აფრო-ამეიკელების გაზეთ The Chicago Defender-ის პოეზიის სვეტში. კოლეჯში სწავლის დროს აქტიურად იბეჭდებოდა მისი ლექსები. სტილისტურად ის წერდა ბალადებს, სონეტებს, იყენებდა ბლუზის რითმებს და ვერლიბრს. პოეტური კარიერის ადრეულ პერიოდში მისი მასწავლებლები იყვნენ: ჯეიმზ ველდონ ჯონსონი, რიჩარდ რაითი, ლენგსტონ ჰიუზი.

1941-დან გვენდოლინი პოეზიის სემინარებში ღებულობს მონაწილეობას. განსაკუთრებული გავლენა ჰქონდა ინეზ კუნინგჰემ სტარკის მიერ სამხრეთი მხარის სათემო ხელოვნების ცენტრიში ორგანიზებულ ლიტერრატურული სემინარს, რომელსაც გვენდოლინი ესწრებოდა და სადაც ის შეამჩნია გამოჩენილმა პოეტმა ლენგსტონ ჰიუზმა.

გვენდოლინმა პირველი კრებული A Street in Bronzeville 1945 წელს გამოსცა. წიგნმა კრიტიკოსების მართალი შეფასება დაიმსახურა. 1946 წელს მიიღო გუგენჰაიმის სტიპენდია და Mademoiselle-მა წლის ათ ახალგაზრდა ქალს შორის დაასახელა.

ლექსების მეორე კრებული Annie Allen (1949) ეძღვნებოდა ჩიკაგოს ბონზვილის რაიონში გაზრდილ ახალგაზრდა შავ გოგოს. წიგნი 1950-ში პულიცერის პრემიით დაჯილდოვდა და მიიღო ჟურნალ პეზიის (Poetry) პრიზი Eunice Tietjens Prize.

1953-ში გამოიცა მისი ერთადერთი ნოველა Maud Martha. ნოველაში აღწერილია ახალგაზრდა შავი ქალის მარტა მუდის ცხოვრება, რომელიც ეძებს თავის ადგილს სამყაროში. ის დისკრიმინაცია არა მხოლოდ თეთრი ადამიანებისგან არამედ შედარებით ღია ფერის კანის მქონე "შავები"-სგანაც განიცდის. საბო9ლოოდ მარტა ახერხებს საკუთარი თავის დაცვას. წიგნი თვითონ გვენდოლინის ცხოვრებისეულ გამოცდილებასთან ასოცირდება.

1967-ში, ლენგსტონ ჰიუზის გარდაცვალების წელს გვენდოლინი ნეშვილში დაესწრო შავი მწერლების მეორე კონფერენციას. აქ ის შეხვდა აქტივისტ ხელოვნებს ამირი ბარაკას, ჰაკი ბადუბუტი ს და სხვებს, რომლებმაც მას გააცნეს ახალი შავი კულტურული ნაციონალიზმი. ითვლება, რომ ის იყო ჩრთული შავ ნაციონალისტურ და მემარცხენე პოლიტიკურ აქტივობაში.See Mary Helen Washington, The Other Blacklist, Columbia University Press, 2014, chapter 4, "When Gwendolyn Brooks Wore Red". 1968 -ში მან გამსოცა მისი ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოები In the Mecca. დიდი პოემა დედაზე, რომელიც ჩიკაგოს საცხოვრებელ კვარტლებში შვილს ეძებს. პოემა პოეზიის ჟანრში ნომინირებული იყო National Book Award-ზე.

1972-ში გამოვიდა მისი ავტობიოგრაფიული Report From Part One, ხოლო 1995-ში როდესაც ის თითქმის 80-ის იყო გამოვიდა მეორე ნაწილი - Report From Part Two.

 მასწავლებლობა 
მისი პირველი სამასწავლებლო გამოცდილება იყო ჩიკაგოს უნივერსიტეტი, სადაც ის ფრანკ ლონდონ ბრაუნის მიწვევით ამერიკული ლიტერატურის კურსს კითხულობდა. მას შემდეგ ის ქვეყნის მასშტაბით ბევრ უნივერსიტეტში კითხულობდა ლექციებს.

 ოჯახი 
გვენდოლინი 1939 წელს ჰენრი ლივინგტონ ბლეკლიზე დაქორწინდა. მათ ორი შვილი ჰენრი და ნორა შეეძინათ. მისი მეუღლე 1996 წელს გარდაიცვალა. მისი ვაჟი ჰენრი 1961-1964 წლებში საზღვაო ძალებში მსახურობდა. ნორა გახდა გვენდოლინის წიგნებზე საავტორო უფლებების მქონე კომპანიის მენეჯერი.

გვენდოლინი 2000 წლის 3 დეკემბერს ჩიკაგოში საკუთარ სახლში გარდაიცვალა.

 ნაშრომები 
გვენდოლინის პოეტური კრებულებია:

A Street in Bronzeville, Harper, 1945.
Annie Allen, Harper, 1949.
Maud Martha, Harper, 1953.
Bronzeville Boys and Girls, Harper, 1956.
The Bean Eaters, Harper, 1960.
In the Mecca, Harper, 1968.
For Illinois 1968: A Sesquicentennial Poem, Harper, 1968.
Riot, Broadside Press, 1969.
Family Pictures, Broadside Press, 1970.
Aloneness, Broadside Press, 1971.
Report from Part One: An Autobiography, Broadside Press, 1972.
Black Love, Brooks Press, 1982.
Mayor Harold Washington; and, Chicago, the I Will City, Brooks Press, 1983.
The Near-Johannesburg Boy, and Other Poems, David Co., 1987.
Winnie, Third World Press, 1988.
Report from Part Two, Third World Press, 1996.
In Montgomery, and Other Poems, Third World Press, 2003.

 ლიტერატურა 

 Gwendolyn Brooks, special issue

 რესურსები ინტერნეტში 
Gwendolyn Brooks Online Resources - the Library of Congress

 სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
კატეგორია:ამერიკელი პოეტები
კატეგორია:პოეტი-ლაურეატები
კატეგორია:პულიცერის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით