არქიტა

არქიტა ტარენტელიგიგინეიშვილი კ., „ბერძნული და რომაული საკუთარი სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი“ : საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია, ენათმეცნიერების ინსტიტუტი, თბილისი, 1985, გვ. 35 (; დ. ძვ. წ. 430 — გ. ძვ. წ. 345) — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი, მათემატიკოსი, ასტრონომი, პოლიტიკოსი და სტრატეგი. ის იყო მეცნიერი, პითაგორიანიზმის სკოლის წარმომადგენელი. ამასთან ცნობილი ბერძენი ფილოსოფოსის, პლატონის ახლო მეგობარი.

ცხოვრება და შემოქმედება
არქიტა დაიბადა ტარანტოში, საბერძნეთში. ის იყო მნესაგორა ჰისტიაუსის ვაჟი. გარკვეული პერიოდი ის იყო ფილოლაუსის მოსწავლე, და ამასთან ასწავლიდა მათემატიკას ევდოქსე კნიდოსელს. არქიტასა და ევდოქსეს მოსწავლე იყო მენაქმე. როგორც პითაგორიანელმა, არქიტას სჯეროდა, რომ მხოლოდ არითმეტიკა, და არა გეომეტრიას, შეუძლია შექმნას მეცნიერული საფუძვლები.Morris Kline, Mathematical Thought from Ancient to Modern Times Oxford University Press, 1972 p. 49

არქიტა მიჩნეულია მატემატიკური მექანიკის ფუძემდებლად.: Vitae philosophorum ხუთი საუკუნის შემდეგ აულუს გელიუსი საკუთარ ნაწარმოებში წერს, რომ არქიტამ შექმნა პირველი ხელოვნური საფრენი აპარატი, რომელიც ფრინველის ფრენის სტილს მეტად ჰგავდა. მისი თქმით ამ აპარატით შესაძლებელი იყო 200 მეტრის გაფრენა.Aulus Gellius, "Attic Nights", Book X, 12.9 at LacusCurtius ARCHYTAS OF TARENTUM, Technology Museum of Thessaloniki, Macedonia, Greece  ეს მოწყობილობა, რომელსაც შემქმნელმა უწოდა „მტრედი“. არქიტამ დაწერა წიგნებიც, რომლებიც დღეს დაკარგულია, სი მოხსენებულია ვიტრუვიუსის მიერ შედგენილ სიაში, რომელშიც შეყვანილია მექანიკის სფეროში მოღვაწე ოცი ავტორიVitruvius, De architectura, vii.14. თომას ვინთერი მიიჩნევს, რომ არქიტას, არისტოტელეს ფსევდო მიმდევრის მიერ შექმნილი ნაწარმოები მნიშვნელოვანი მასალის შემცველია მექანიკის პრობლემებთან დაკავშირებით. ეს ნამუშევარი არ არის დაკარგული, თუმცა დაუფასებელია.Thomas Nelson Winter, " The Mechanical Problems in the Corpus of Aristotle," DigitalCommons@University of Nebraska - Lincoln, 2007.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს არქიტა.

ლიტერატურა
  on line 
 Huffman, Carl A. Archytas of Tarentum, Cambridge University Press, 2005, 

რესურსები ინტერნეტში

 Pseudo-Aristotle, Mechanica – Greek text and English translation
 Complete fragments (Greek–Spanish bilingual edition)
Fragments and Life of Archytas 
 FARAH CALDERÓN, Walter: Entre la mentira y la verdad pitagórica: el caso de Arquitas de Tarento. 
 Texto en PDF, mediante registro, en Hybris, revista de filosofía. CENALTES, Vol.3- N°2. Otoño 2012. pp 46–74 .

სქოლიო

კატეგორია:ძველი ბერძენი ასტრონომები
კატეგორია:ძველი ბერძენი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ძველი ბერძენი მათემატიკოსები