აბი (ახალციხე)

აბი — ნასოფლარი ახალციხის მუნიციპალიტეტში, ახალციხიდან 2 კმ-ზე. ზღვის დონიდან 1240 მ. სიმაღლეზე. ბოლო წლებში აბის მოსახლეობის ნაწილი ქალაქ ახალციხეში, მარდის უბანში ჩასახლდა. 

სოფელი აბი იხსენიება XVI საუკუნის მიწურულს „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“. გურჯისტანის ვილაიეთის ახალციხის ლივის ჩრდილის ნაჰიეში. ამ დროს იქ ქართველ გლეხთა 10 კომლი ცხოვრობდა, რომელთაგან ყველა ისფენჯის გადამხდელი იყო და ამდენად ქრისტიანი. კომლთა უფროსების უმეტესობას ერქვა ქართველებისათვის/ქრისტიანებისათვის დამახასიათებელი სახელი: ვარ ძელ, ივანე (2), კაკალა, რევაზა, როინ, შოთა, ხახულა. მამის სახელებად გვხვდება: ბასილა, მახარებელ, ივანე, ბაბელა, ლომიზგულა. სოფელში არ იყვნენ მაღალი სოციალური ფენის წარმომადგენლები.

ამიერკავკასიის მხარის მოსახლეობის 1886 წლის საოჯახო სიების მიხედვით შედიოდა ტფილისის გუბერნიის ახალციხის მაზრის ურავლის უბანსა და ვალეს სასოფლო თემში. დატანილია არაერთ კარტოგრაფიულ წყაროზე (Або - 10-верст. карта; აბო - ჯავახიშვილი, 1930-31; აბი - საქ. ადმ. რუკა, 1939; აბო - ასლანიკაშვილი, 1953; საბჭოთა ტოპოგრაფიულ რუკაზე - разв. Аби).

სასოფლო-სამეურნეო გადასახადების საკმაოდ დიდი მრავალფეროვნება იყო. მეურნეობის ძირითადი დარგი იყო მემარცვლეობა (გადასახადის საერთო რაოდენობის თითქმის 70%). ქერზე გადასახადი აღემატებოდა ხორბალს. შემდეგ მოდიოდა მეცხოველეობა: მესაქონლეობა (მიგვანიშნებს გადასახადი იონჯაზე, თივაზე), მეცხვარეობა, მეღორეობა. დიდი რაოდენობით ამზადებდნენ შირას (გადასახადის საერთო რაოდენობის 10%), თუმცა არ ჩანს რისგან ამზადებდნენ მას. გადასახადების ჩამონათვალში არც ვენახი და არც ხილია მითითებული. სოფელი ნაჰიეში I ადგილზეა შემდეგი გადასახადების ჯამური რაოდენობით: მუხუდო (სოფ. აჯანასთან, ზემო მარდასთან, ჯორახეთთან, პატარა მერექთან, შუა დიდ ბარალთან და ჩაკიდულასთან ერთად), სელი (სოფ. არჯანა, ზემო მარდასთან, პატარა მერექთან და ჯორახეთთან ერთად).

+ აბის მეურნეობა („გურჯ. დავთ. - 1595“)  №  გადასახადი  მანი  ქილა  ახჩა  ახჩა ერთკომლზე  % 1  ხორბალი   200  2400  240,0  29,9 2  ქერი   300  3000  300,0  37,4 3  ჭვავი   10  100  10,0  1,3 4  ფეტვი   10  100  10,0  1,3 5  მუხუდო   1  30  3,0  0,4 6  ოსპი   2  40  4,0  0,5 7  ცერცვი   2  30  3,0  0,4 8  სელი   2  20  2,0  0,3 9  კაკალი   3  60  6,0  0,8 10  შირა  100   800  80,0  10,0 11  ბოსტანი    120  12,0  1,5 12  იონჯა, თივა    200  20,0  2,5 13  იალაღი    150  15,0  1,8 14  ცხვარი    150  15,0  1,9 15  ღორი    100  10,0  1,3 16  ფუტკარი    80  8,0  1,0 17  ისფენჯი (10 კომლი)    250  25,0  3,1 18  თაფუ, დეშთიბანი    200  20,0  2,5 19  ბადიჰავა, საქორწინო    170  17,0  2,1 ჯამი/საშუალო  100  530  8000  42,1  100 

ლიტერატურა
 დ. ნიკოლაიშვილი, დ. სართანია, ა. უჯმაჯურიძე, დ. კირთაძე, მ. კვეტენაძე. მესხეთი ოსმალური დავთრების მიხედვით. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი", თბ., უნივერსალი, 2021, გვ. 1425
ს. ჯიქია, გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წგ. 2, გვ. 8, 48-49, 74 თბ., 1941.

სქოლიო

კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
კატეგორია:გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში მოხსენიებული სოფლები