მარია ანჟუელი

მარია ანჟუელი ( დ. 14 ოქტომბერი, 1404 — გ. 29 ნოემბერი, 1463) — საფრანგეთის დედოფალი 1422-1461 წლებში როგორც შარლ VII-ის მეუღლე. ანჟუელთა დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ლუი XI ვალუას დედა.

 ბიოგრაფია 

 ადრეული ცხოვრება 
მარია იყო ნეაპოლის მეფე ლუი II ანჟუელისა და მისი მეუღლის, დედოფალ იოლანდა არაგონელის ქალიშვილი.  იგი დაიბადა 1404 წლის 14 ოქტომბერს, ანგერის სამეფო სასახლეში.

1413 წელს მარია დანიშნეს საფრანგეთის დოფინ შარლ დე ვალუაზე, რომელიც საფრანგეთის მეფე შარლ VI ვალუას და მისი მეუღლის, დედოფალ იზაბელა ბავარიელის ვაჟი იყო. მარია და შარლი დაქორწინდნენ 1422 წელს, საფრანგეთის ქალაქ ბურჟეში. თუმცა 1422 წლიდან ინგლისის მეფე ჰენრი VI აკონტროლებდა ჩრდილოეთ საფრანგეთის დიდ ნაწილს. ჩრდილოეთ საფრანგეთს განაგებდა ინგლისური ლანკასტერის სახლი. ამ ტერიტორიების დასაბრუნებლად საფრანგეთმა წამოიწყო ომი რომელიც ასწლიანი ომის სახელითაა ცნობილი.

 დედოფალი 
დედოფალი მარია ხშირად ასრულებდა შარლის მოვალეობას როცა იგი ომში იყო წასული, მას არაერთხელ უხელმძღვანილია საფრანგეთის სამეფო საბჭოს შეკრებისათვის. მარიამ რამდენიმეჯერ რეგენტის ტიტულიც მიიღო, რის დროსაც მან რამდენიმე ფრანგ ლეიტენანტს თავადობა უბოძა. გარდა ამისა მისი ბრძანებით ააგეს წმინდა მიქაელის სახელობის ტაძარიც. 
მარცხნივ|მინი|მარია ანჟუელის გერბი
მიუხედავად იმისა, რომ მარიამ შარლს 14 შვილი გაუჩინა მას მაინც გაურბოდა თვალი სხვა ქალებისაკენ. 1442 წელს კი მეფე შარლს წარუდგინეს 20 წლის აგნეს სორელი, რომელმაც მეფე თავისი სილამაზით დაატყვევა და დიდი გავლენა მოიპოვა მასზე. სორელმა მეფეს სამი გოგონა გაუჩინა. სწორედ ის გახდა საფრანგეთის ისტორიაში პირველი ქალი რომელმაც "სამეფო საყვარლის" წოდება მიიღო. აგნესმა  ასევე მიიღო ბრილიანტების ტარების უფლება, რისი უფლებაც ფრანგული ტრადიციის მიხედვით მხოლოდ სამეფო ოჯახის წარმომადგენლებს ჰქონდათ. მეფე მთლიანად მისი გავლენის ქვეშ აღმოჩნდა, ამიტომაც 1450 წელს მეოთხე ბავშვზე ორსული აგნესი მოწამლეს, თუმცა ზოგიერთი  ისტორიკოსი ამტკიცებს, რომ იგი დიზერტერიით გარდაიცვალა. ამის შემდეგ მარია უკონკურენტოდ დარჩა.

1455 წელს რობერტ ბლონდელმა დედოფალ მარიაზე დაწერა ტრაქტატი "Douze  trouble de l'enfer", ანუ  "თორმეტი უბედურება ჯოჯოხეთიდან".

 დედა დედოფალი 
1461 წელს შარლ VII გარდაიცვალა. ტახტზე ადის მარიას უფროსი ვაჟი ლუი XI ვალუა, აქედან გამომდინარე მარიას დედა დედოფლის ტიტული ენიჭება. ლუიმ დედას გასახარებლად ამბუაზის სასახლე აჩუქა და ყოველთვიური, უდიდესი პენსიაც დაუნიშნა.

1462 წლის ზამთარში მარიამ მოილოცა ფრანგული ტაძრები. შემდგომ წლებში იგი აპირებდა ესპანეთში წასვლას და იქაური ტაძრების მოლოცვას, თუმცა იმდენად საშინელი გზები იყო, რომ უკვე ხანში შესულმა მარიამ მგზავრობას ვერ გაუძლო და 1463 წლის 29 ნოემბერს, 59 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია სენ დენის ბაზილიკაში, თავისი მეუღლის გვერდით.

 შვილები 
მარია 1422 წლის 18 დეკემბერს წელს ცოლად გაჰყვა საფრანგეთის მეფე შარლ VII-ს . მარიამ მას 14 შვილი გაუჩინა:
სახელიდაიბადაგარდაიცვალატიტულილუი XI3 ივლისი 142330 აგვისტო 1483საფრანგეთის მეფეჟანი 19 სექტემბერი 1426არ ჰქონიაროზალინდა29 აგვისტო 142819 მარტი 1444ავსტრიის ერცჰერცოგინიაკატრინი29 აგვისტო 142813 ივლისი 1446ბურგუნდიის ჰერცოგინიაჯეიმსი14322 მარტი 1437არ ჰქონიაიოანდე23 სექტემბერი 
143423/29 აგვისტო 
1478სავოიის ჰერცოგინიაჟანა4 მაისი 14354 მაისი 1482ბურბონის ჰერცოგინიაფილიპი4 თებერვალი 
143611 ივნისი 1436არ ჰქონიამარგარიტამაისი 143724 ივლისი 1438არ ჰქონიაჯოანა7 სექტემბერი 
143826 დეკემბერი 
1446არ ჰქონიამარია7 სექტემბერი 
143914 თებერვალი 
1440არ ჰქონიაისაბელა1441არ ჰქონიამაგდალენა1 დეკემბერი 
144321 იანვარი 1495ვიენის ჰერცოგინიაშარლი12 დეკემბერი 144624 მაისი 1472ბერის ჰერცოგი

 წინაპრები 
მარია ანჟუელის წინაპრები

 ლიტერატურა 
 Murielle Gaude-Ferragu: Queenship in Medieval France, 1300-1500
 David Green, The Hundred Years War: A People's History, (Yale University Press, 2014), 190.

კატეგორია:დაბადებული 1404
კატეგორია:გარდაცვლილი 1463
კატეგორია:საფრანგეთის დედოფლები
კატეგორია:დაბადებული 14 ოქტომბერი
კატეგორია:საფრანგეთის მადამ დოფინები
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი
კატეგორია:დედა დედოფლები
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები