ISO 9

ISO 9 — საერთაშორისო სტანდარტი, რომელიც განსაზღვრავს სლავური და არასლავური ენების კირილიცური ანბანის ტრანსლიტერაციის სისტემას ლათინური დამწერლობის მეშვეობით.

ISO 9-ის მთავარი უპირატესობა სხვა მსგავს სისტემებთან არის მისი მთლიანი ერთმნიშვნელობა — თითოეულ კირილიცურ ასოს შეესაბამება ლათინური დამწერლობის ერთი ასო, ან ლათინური დამწერლობის ასო გაერთიანებულია სხვადასხვა დიაკრიტიკული ნიშნებთან. ეს საშუალებას იძლევა ზუსტად გადმოვცეთ კირილიცური ორიგინალი და მოვახდინოთ უკუტრანსლიტერაცია, თუნდაც ენა იყოს გაურკვეველი.

სტანდარტის (ISO/R 9:1954, ISO/R 9:1968, ISO 9:1986) ადრეული ვერსიები დაფუძნებული იყო ენათმცოდნეობის საერთაშორისო სისტემაზე (მეცნიერული ტრანსლიტერაცია) და განსხვავდებოდა ცალმხრივი ტრანსლიტერაციის გამოყენებით, ფონეტიკური წარმოდგენის სასარგებლოდ.

 ГОСТ 7.79—2000 
შემდეგ ქვეყნებში:
 რუსეთი
 სომხეთი
 აზერბაიჯანი
 ბელარუსი
 ყაზახეთი
 ყირგიზეთი
 ტაჯიკეთი
 თურქმენეთი
 უზბეკეთი
ISO 9 მოქმედებაში შევიდა პირდაპირ, სახელმწიფო სტანდარტ -ის სახით, რომელიც წარმოადგენს ISO 9:1995 „ინფორმაცია და დოკუმენტაცია. კირილიცური ასოების ტრანსლიტერაცია ლათინური ასოებით. სლავური და არასლავური ენები“-ის ორიგინალურ ტექსტს.

სტანდარტი ვრცელდება ტრანსლიტერაციის წესებზე ლათინური დამწერლობის ცალკეული ასოების, სიტყვების, გამოთქმების და ასევე დაკავშირებული ტექსტების საშუალებებით იმ ენებზე, რომელთა დამწერლობა ბაზირებულია კირილიცურზე. არსებული სტანდარტის წესებს იყენებენ ყველგან, სადაც საჭიროა კირილიცური ტექსტის ლათინური ასოებით ერთმნიშვნელოვანი წარდგენის უზრუნველყოფა და საწყის კირილიცურ ჩანაწერში ტექსტის ალგორითმული აღდგენის შესაძლებლობა, კერძოდ კომპიუტერული ქსელებით დოკუმენტების გადაცემისას.

სტანდარტი არ ვრცელდება ლათინური ასოებით კირილიცურად ჩაწერილი სიტყვების ხმოვანი ხასიათის გადმოცემის წესებზე.

რუკებზე ეროვნული გეოგრაფიული სახელწოდებების წარდგენის წესები განისაზღვრება შესაბამისი კარტოგრაფიული სამსახურების სახელმძღვანელო დოკუმენტებით.

დამწერლობაში ასოების გარდა არსებული ნიშნები (სასვენი ნიშნები და სხვა), ტრანსლიტერაციისას შენარჩუნებულია, როგორც წესი ცვლილებების გარეშე.

სტანდარტში მოყვანილი ცხრილები, ცალმხრივად განსაზღვრავენ კირილიცური ასოების ლათინურზე გადასვლას სლავური ენებისათვის: ბელარუსული, ბულგარული, მაკედონური, რუსული და უკრაინული ენებისთვის, ასევე არასლავური ენებისთვის.

ბოსნიური, სერბული და მონტენეგრული ტექსტების წარდგენა ლათინური ასოებით ხორციელდება დამწერლობის ეროვნული სისტემა გაევიცას დახმარებით, რომელიც გამოიყენება ამ სლავურ ენებში, ასევე არასლავურ ენებში კირილიცასთან ერთად.

 ცხრილები 
 ცხრ. 1. ტრანსლიტერაცია А სისტემით 
+ ცხრილი 1. სლავური დამწერლობის ტრანსლიტერაცია А სისტემით (დიაკრიტიკული ნიშნების გამოყენებით) კირილიცა ლათინიცა უნიკოდი შენიშვნა Hexadecimal Decimal А а A a Б б B b В в V v Г г G g Ѓ ѓ Ǵ ǵ G+0301 g+0301 G+769 g+769მაკომბინირებელი აკუტი Ґ ґ G̀ g̀ G+0300 g+0300 G+768 g+768მაკომბინირებელი გრავისი Д д D d Е е E e Ё ё Ë ë 00CB 00EB 203 235ლათინური ასო E დიერეზისით Є є Ê ê 00CA 00EA 202 234 Ж ж Ž ž 017D 017E 381 382 З з Z z Ѕ ѕ   1E90 1E91 7824 7825 И и I i Й й J j Ј ј   J+030С j+030С J+780 j+780მაკომბინირებელი კარონი І і Ì ì 00CC 00EC 204 236 Ї ї Ï ï 00CF 00EF 207 239 К к K k Ќ ќ Ḱ ḱ K+0301 k+0301 K+769 k+769მაკომბინირებელი აკუტი Л л L l Љ љ   L+0302 l+0302 L+770 l+770მაკომბინირებელი ცირკუმფლექსი М м M m Н н N n Њ њ   N+0302 n+0302 N+770 n+770მაკომბინირებელი ცირკუმფლექსი О о O o П п P p Р р R r С с S s Т т T t У у U u Ў ў Ǔ ǔ 01D3 01D4 467 468 Ф ф F f Х х H h Ц ц C c Ч ч Č č 010C 010D 268 269 Џ џ   D+0302 d+0302 D+770 d+770მაკომბინირებელი ცირკუმფლექსი Ш ш Š š 0160 0161 352 353 Щ щ Ŝ ŝ 015C 015D 348 349 Ъ ъ  02BA 698მამოდიფიცირებელი 2-ე შტრიხი Ы ы Y y Ь ь  02B9 697მამოდიფიცირებელი 1-ლი შტრიხი (პრიმი) Э э È è 00C8 00E8 200 232 Ю ю Û û 00DB 00FB 219 251 Я я Â â 00C2 00E2 194 226 ʼ ʼ 02BC 700მამოდიფიცირებელი აპოსტროფი   Ě ě 011A 011B 282 283   Ǎ ǎ 01CD 01CE 461 462   F̀ f̀ F+0300 f+0300 F+768 f+768მაკომბინირებელი გრავისი   Ỳ ỳ 1EF2 1EF3 7922 7923

 ცხრ. 2. ტრანსლიტერაცია Б სისტემით 
+ ცხრ. 2. სლავური დამწერლობის ტრანსლიტერაცია Б სისტემით (ასოთა თანაწყობის გამოყენებით) კირილიცა ტრანსლიტერაცია ენებში (ლატინიცა)  შენიშვნა რუსულში ბელარუსულში უკრაინულში ბულგარულში მაკედონურშიАaaaaaБbbbbbВvvvvvГghhggЃg`Ґg`ДdddddЕeeeeeЁyoyoЄyeЖzhzhzhzhzhЗzzzzzSz`Иi 	y`iiЙjjjjJjIi, i`iii, i`i` მხოლოდ თანხმოვნის წინ ძველ რუსულში და ბულგარულშიЇyiКkkkkkЌk`ЛlllllЉl`МmmmmmНnnnnпЊn`ОoooooПpppppРrrrrrСsssssТtttttУuuuuuЎu`ФfffffХx xxxxЦcz, ccz, ccz, ccz, ccz, cС ასო რეკომენდებულია გამოვიყენოთ I, Е, Y, Jასოების წინ; დანარჩენ შემთხვევებში CZЧchchchchchЏdhШshshshshshЩshhshhsthЪ``a`რუსული ენისათვის — 2 გრავისიЫy`y`Ь ````გრავისიЭe`e`Юyuyuyuyu Яyayayaya’'''''აპოსტროფიѢyeyeიატიѲfhfhფიტაѴyhyhიჟიცაѪо`იუსი№#####

 ცხრ. 3. კირილიცის ასოების გარდა არსებული ნიშნები 
+ ცხრ. 3. კირილიცის ასოების გარდა არსებული ნიშნებინიშნისგამოსახულებანიშნისსახელწოდება	.	წერტილი	,	მძიმე	;	წერტილ-მძიმე	:	ორი წერტილი	…	მრავალწერტილი	-	დეფისი	—	ტირე	?	კითხვის ნიშანი	!	ძახილის ნიშანი	”	სტროფზედა ბრჭყალები	„	სტროფქვედა ბრჭყალები	«	გამხსნელი სტროფის ბრჭყალები	»	ჩამკეტი სტროფის ბრჭყალები	(	გამხსნელი ფრჩხილი	)	ჩამკეტი ფრჩხილი	§	პარაგრაფი	№	ნომერი	’	აპოსტროფი

რესურსები ინტერნეტში
 Online Russian Transliterator, various systems  (Russian alphabet only)
 Transliteration of Non-Roman Scripts – A collection of writing systems and transliteration tables, by Thomas T. Pedersen. PDF reference charts include ISO 9.
 Transliteration of Russian into various European languages
 CyrAcademisator Bi-directional online transliteration of Russian for ALA-LC (diacritics), scientific, ISO/R 9, ISO 9, GOST 7.79B and others. Supports Old Slavonic characters
 Lingua::Translit Perl module covering a variety of writing systems. Transliteration according to several standards including ISO 9 and DIN 1460 for Cyrillic.
  IDS (Informationsverbund Deutschschweiz, 2001) Katalogisierungsregeln IDS (KIDS), Anhänge, “IDS G.4: Transliteration der slavischen kyrillischen Alphabete ”. Universität Zürich. URL accessed on 29-02-2012 (PDF format, in German)—ISO/R 9 1968 standardization of scientific transliteration.
 RUS1.NET — 1:1 (univocal) transliteration map for learners of Russian, links to free auto-translit/IME tools for chrome/Firefox.

კატეგორია:ანბანური დამწერლობები
კატეგორია:ISO სტანდარტები