მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერა 1989

მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერა 1989 — საბჭოთა კავშირის მოსახლეობის უკანასკნელი საყოველთაო აღწერა ჩატარებული 1989 წელს.

 აღწერა
აღწერა ჩატარდა 1989 წლის 12 იანვრიდან 19 იანვრის ჩათვლით, მოსახლეობის ფაქტობრივის საცხოვრებლის მიხედვით. აღრიცხვა და ჩაწერა წარმოებდა სპეციალურად გადამზადებული აღმრიცხველ-თანამშრომლების მიერ. აღრიცხვას ჰქონდა უშუალო გამოკითხვის ხასიათი და არ ითვალისწინებდა რამე განსაკუთრებული საბუთებით პასუხების გამყარებას.

3 თვის შემდეგ 1989 წლის აპრილის თვეში გამოქვეყნდა აღწერის წინასწარი შედეგები რაიონების მიხედვით, ხოლო 1990 წლის დასაწყისში დაიდო გამოკითხვის საბოლოო ვარიანტი, სადაც წარმოდგენილი იყო მოსახლეობის რაოდენობრივი და ასაკობრივი შედეგები, ასევე ოჯახური მდგომარეობა, განათლების დონე, ნაციონალობა და სხვა დეტალები.

 აღრიცხვის შედეგები 
აღწერის თანახმად დადგინდა, რომ 1989 წლის 12 იანვრის მდგომარეობით საბჭოთა კავშირში მოსახლეობა შეადგენდა 286,7 მლნ კაცს, რაც 1979 წლის აღწერისაგან (262,4 მლნ.) შედარებით 24,3 მლნ ადამიანით ანუ 9 %-ით იყო გაზრდილი.

  რიცხოვნობა, მლნ კაცი. საშუალო წლიური ზრდის ტემპი, %
   1959 წ.1970 წ.1979 წ.1989 წ.1959-691970-781979-89
  მთელი მოსახლეობა 208,8  241,7 262,4 286,7 1,3 0,9 0,9
  ქალაქის 100,0 136,0 163,6 188,8 2,8 2,1 1,4
  სოფლის 108,8 105,7 98,8 97,9 -0,3 -0,7 -0,1


აღირიცხა 73,1 მლნ ოჯახი, რაც 6,8 მლნ-ით მეტია 1979 წელთან შედარებით. ყველაზი დიდი ზრდა მოვიდა შუა აზიის რესპუბლიკებსა და აზერბაიჯანის სსრ-ზე (22-29 %), ყაზახეთის სსრ (16 %) და მოლდოვეთის სსრ (12 %). ქვეყანაში ოჯახის საშუალო სიდიდემ შეადგინა 3,5 კაცი, ქალაქებში — 3,3 კაცი, ხოლო სოფლებში — 3,8 კაცი. მოკავშირე რესპუბლიკებში ოჯახის საშუალო როცხოვნობა შეადგენდა 6,1 კაცი — ტაჯიკეთის სსრ, 3,1 კაცი ლატვიისა და ესტონეთის სსრ-ებში, რაც ძირითადად განპირობებული იყო ოჯახში ბავშვების ოდენობთ.

1989 წელს ოჯახებში ცხოვრობდა 255,8 მლნ კაცი (ქვეყნის 89 %), ხოლო 13 მლნ (5 %) ცხოვრობდა ოჯახის გარეთ მაგრამ დაკავშირებული იყო ფინანსურად ოჯახთან, მარტოხელათა რაოდენობა კი — 16,4 მლნ კაცს შეადგენდა (6 %).

 მოსახლეობის რიცხოვნობა მოკავშირე რესპუბლიკებში 
   ათასი კაცი1989 წ.% ქალაქის მოსახლეობა
   1979 წ. 1989 წ.% 1979 წ.1979 წ.1989 წ
  სსრკ 262436 286731 109 62 66
  რსფსრ 137 551 147 400 107 69 74
  უკრაინის სსრ 49 755 51707 104 61 67
  ბელორუსიის სსრ  9560 10200 107 55 65
  უზბეკეთის სსრ 15 391 19905 129 41 41
  ყაზახეთის სსრ 14 684 16536 113 54 57
  საქართველოს სსრ  5015 5443 109 52 56
  აზერბაიჯანის სსრ 6028 7038 117 53 54
  ლიტვის სსრ 3398 3690 109 61 68
  მოლდავეთის სსრ 3947 4338 110 39 47
  ლატვიის სსრ 2521 2680 106 68 71
  ყირგიზეთის სსრ 3529 4290 122 39 38
  ტაჯიკეთის სსრ 3801 5109 134 35 33
  სომხეთის სსრ 3031 3288 108 66 68
  თურქმენეთის სსრ 2759 3534 128 48 45
  ესტონეთის სსრ 1466 1573 107 70 72


საქართველოს სსრ
მოსახლეობა საქართველოს სსრ-ში 1989 წლის 12 იანვრის მდგომარეობით შეადგენდა 5 443 359 კაცს, რაც 1979 წლის მონაცემებთან (5 014 765 კაცი) შედარებით იგი გაიზარდა 428 594 კაცით ანუ 8,55 %-ით.
 რაიონები (სახელოდებები მოცემულია თანამედროვე ფორმაში)  1979 წ.  1989 წ.  +/- (ზრდა/შემც.)% საქართველო  5 014 765  5 443 359  8.55 % თბილისი  1 069 358  1 263 489  18.15 % აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა  354 179  392 707  10.88 % ბათუმი  122 815  136 609  11.23 % ქედის რაიონი  19 232  19 928  3.62 % ქობულეთის რაიონი  78 382  88 107  12.41 % შუახევის რაიონი  23 081  25 113  8.80 % ხელვაჩაურის რაიონი  71 887  83 562  16.24 % ხულოს რაიონი  38 782  39 388  1.56 % გურია  153 325  158 526  3.39 % ლანჩხუთის რაიონი  40 890  41 891  2.45 % ოზურგეთის რაიონი  84 278  90 040  6.84 % ჩოხატაურის რაიონი  28 157  26 595  -5.55 % იმერეთი  739 189  772 251  4.47 % ქუთაისი  194 297  234 870  20.88 % ბაღდათის რაიონი  30 056  29 053  -3.34 % ვანის რაიონი  38 346  35 369  -7.76 % ზესტაფონის რაიონი  72 835  75 539  3.71 % თერჯოლის რაიონი  44 709  44 019  -1.54 % სამტრედიის რაიონი  65 400  64 504  -1.37 % საჩხერის რაიონი  44 859  44 968  0.24 % ტყიბულის რაიონი  39 451  36 686  -7.01 % წყალტუბოს რაიონი  69 738  75 061  7.63 % ჭიათურის რაიონი  69 582  68 501  -1.55 % ხარაგაულის რაიონი  31 948  28 702  -10.16 % ხონის რაიონი  37 968  34 979  -7.87 % კახეთი  427 841  442 296  3.38 % ახმეტის რაიონი  43 587  42 254  -3.06 % გურჯაანის რაიონი  76 753  78 442  2.20 % დედოფლისწყაროს რაიონი  35 405  37 299  5.35 % თელავის რაიონი  73 511  77 988  6.09 % ლაგოდეხის რაიონი  52 217  54 402  4.18 % საგარეჯოს რაიონი  54 163  60 348  11.42 % სიღნაღის რაიონი  50 073  49 326  -1.49 % ყვარლის რაიონი  42 132  42 237  0.25 % მცხეთა-მთიანეთი  118 430  122 052  3.06 % დუშეთის რაიონი  37 199  37 390  0.51 % თიანეთის რაიონი  16 554  15 128  -8.61 % მცხეთის რაიონი  58 015  63 123  8.80 % ყაზბეგის რაიონი  6662  6411  -3.77 % რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი  69 834  57 776  -17.27 % ამბროლაურის რაიონი  20 916  17 065  -18.41 % ლენტეხის რაიონი  12 963  11 227  -13.39 % ონის რაიონი  15 493  12 318  -20.49 % ცაგერის რაიონი  20 462  17 166  -16.11 % სამეგრელო და ზემო სვანეთი  422 957  425 473  0.59 % ფოთი  48 508  50 922  4.98 % აბაშის რაიონი  29 246  28 219  -3.51 % ზუგდიდის რაიონი  120 217  125 444  4.35 % მარტვილის რაიონი  47 797  46 009  -3.74 % მესტიის რაიონი  17 442  14 776  -15.28 % სენაკის რაიონი  50 774  52 681  3.76 % ჩხოროწყუს რაიონი  31 404  29 840  -4.98 % წალენჯიხის რაიონი  39 477  38 643  -2.11 % ხობის რაიონი  38 092  38 939  2.22 % სამცხე-ჯავახეთი  227 676  238 750  4.86 % ადიგენის რაიონი  20 278  21 284  4.96 % ასპინძის რაიონი  12 264  13 262  8.14 % ახალქალაქის რაიონი  68 234  69 256  1.50 % ახალციხის რაიონი  49 836  54 747  9.85 % ბორჯომის რაიონი  40 796  41 266  1.15 % ნინოწმინდის რაიონი  36 268  38 935  7.35 % ქვემო ქართლი  524 934  612 880  16.75 % რუსთავი  129 084  158 661  22.91 % ბოლნისის რაიონი  68 296  81 920  19.95 % გარდაბნის რაიონი  100 439  115 140  14.64 % დმანისის რაიონი  44 075  52 208  18.45 % თეთრიწყაროს რაიონი  34 593  36 432  5.32 % მარნეულის რაიონი  99 867  124 332  24.50 % წალკის რაიონი  48 580  44 187  -9.04 % შიდა ქართლი  304 268  322 423  5.97 % გორის რაიონი  135 694  149 759  10.37 % კასპის რაიონი  53 527  55 416  3.53 % ქარელის რაიონი  50 346  50 428  0.16 % ხაშურის რაიონი  64 701  66 820  3.28 % აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა  505 396  535 634  5.98 % სოხუმი  114 373  121 406  6.15 % ტყვარჩელი  21 805  21 578  -1.04 % გაგრის რაიონი  73 604  81 369  10.55 % გალის რაიონი  75 538  79 440  5.17 % გუდაუთის რაიონი  57 231  59 146  3.35 % გულრიფშის რაიონი  53 519  57 122  6.73 % ოჩამჩირის რაიონი  70 690  75 808  7.24 % სოხუმის რაიონი  38 636  39 765  2.92 % სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი  97 378  99 102  1.77 % ცხინვალი  34 794  42 934  23.39 % ახალგორის რაიონი  13 795  12 080  -12.43 % ზნაურის რაიონი  12 043  10 195  -15.35 % ცხინვალის რაიონი  25 100  23 475  -6.47 % ჯავის რაიონი  11 646  10 418  -10.54 %

 მოსახლეობის ნაციონალური შემადგენლობა 
შემაჯამებელ ნუსხაში წარმოდგენილია მოკავშირე და ავტონომიურ რესპუბლიკებში, ასევე ავტონომიურ ოლქებსა და ოკრუგებში ყველა ტიტულარული ნაციონალობა.

 1979 წ., ათასი კაცი 1989 წ., ათასი კაცი 1989 წ. % 1979 წ.მთელი მოსახლეობა 262 085 285 743 109რუსები 137 397 145 155 106უკრაინელები 42 347 44 186 104უზბეკები 12 456 16 698 134ბელორუსები 9463 10 036 106ყაზახები 6556 8136 124აზერბაიჯანელები 5477 6770 124თათრები 6185 6649 107სომხები 4151 4623 111ტაჯიკები 2898 4215 145ქართველები 3571 3981 111მოლდოველები 2968 3352 113ლიტველები 2851 3067 108თურქმენები 2028 2729 135ყირგიზები 1906 2529 133გერმანელები 1936 2039 105ჩუვაშები 1751 1842 105ლატვიელები 1439 1459 101ბაშკირები 1371 1449 106ებრაელები 1762 1378 76მორდვაელები 1192 1154 97პოლონელები 1151 1126 98ესტონელები 1020 1027 101ჩეჩნები 756 957 127უდმურტები 714 747 105მარიელები 622 671 108ხუნძები 483 601 124ოსები 542 598 110ლეზგები 383 466 122ყარაკალპაკები 303 424 140ბურიატები 353 421 119ყაბარდოელები 322 391 121იაკუტები 328 382 116დარგუელები 287 365 127კომები 327 345 105ყუმიკები 228 282 123ინგუშები 186 237 128ტუვაშები 166 207 124კალმიკები 147 174 119ყარაჩავოელები 131 156 119კომი-პერმელები 151 152 101კარელები 138 131 95ადიღები 109 125 115ლაკები 100 118 118აფხაზები 91 105 116თაბასარანელები 75 98 130ბალყარელები 66 85 128ხაკასიელები 71 80 113ნოღაელები 60 75 126ალტაელები 60 71 118ჩერქეზები 46 52 113ნენები 30 35 116ევენკები 27 30 111ხანტები 21 23 108რუთულელები 15 20 136წახები 13 20 148აღულები 12 19 155ჩუქჩები 14 15 108დოლგანები 5,1 6,9 137კორიაკები 7,9 9,2 117მანსები 7,6 8,5 112სხვა ეროვნებები 2811 3441 122


ლიტერატურა
 Лабутова Т. Ежегодник Большой советской энциклопедии. выпуск 34. стр. 007—011, Москва 1990 г. ISBN 5-85270-041-X.

რესურსები ინტერნეტში
 Итоги переписи населения СССР 
 Приложения на demoscope.ru

სქოლიო

1989
კატეგორია:1989 წელი საბჭოთა კავშირში
კატეგორია:1989 წლის მოსახლეობის აღწერა