პეტრე I-ის ძეგლი (ტაგანროგი)

პეტრე I-ის ძეგლი () — რუსეთის იმპერატორის პეტრე I დიდის ძეგლი ტაგანროგში. ამჟამინდელი ძეგლი აღმართულია 1903 წელს და მისი ავტორია მოქანდაკე მარკ ანტოკოლსკიКиричек М. С. Музей под открытым небом. — Таганрог: ИП Стадников, 2010. — 230 с. — ISBN 978-5-9901455-3-5.. არის ერთადერთი დღემდე შემორჩენილი სრული ზომის ეგზემპლარი, რომელიც უშუალოდ ავტორის მიერაა შესრულებული. 

ძეგლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

 აღწერა 
ძეგლის სკულპტურული ნაწილის ავტორია ცნობილი რუსი მოქანდაკე მარკ ანტოკოლსკი. კვარცხლბეკი შექმნა ოდესელმა მოქანდაკემ ბორის ედუარდსმა. კვარცხლბეკი დაამზადეს სადგურ კაზატინთან ახლოსОрлов Г. Н. Памятники архитектуры, истории и культуры Таганрога на старых открытках и фотографиях. — Таганрог: Лукоморье, 2004. — С. 58. — ISBN 5-901565-11-8..

პეტრე I-ის ბრინჯაოს ფიგურის სიმაღლეა 3,44 მეტრიШапочка Е. А. Памятник Петру I // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 610. — ISBN 978-5-88040-064-5., სულ — 1 232 კგ. კვარცხლბეკი დამზადებულია გრანიტისაგან. კვარცხლბეკის სიმაღლეა 5,4 მეტრი, წონა დაახლოებით 13 ტონა. კვარცხლბეკის წინა მხრეს წარწერაა:

კვარცხლბეკზე არწებული წლები აღნიშნავს ტაგანროგის 200 წლის იუბილეს, რის აღსანიშნავადაც შეიქმნა ძეგლი.

იმპერატორი პეტრე I გამოსახულია სამხედრო მუნდირში, წინ გადადგმული მარჯვენა ფეხით და ხელჯოხით მარჯვენა ხელში. მარცხენა ხელში იჭირავს ჭოგრიტი. 

ძეგლი როსტოვის ოლქის ერთ-ერთ უდიდეს ღირსშესანიშნაობად ითვლებაВолошинова В. Три Петра // Молот. — 2009. — 19 июня.. იგი ავტორის უშუალო მონაწილეონით ჩამოსხმული ერთადერთი ჩვენამდე მოღწეული ძეგლია. თაბაშირის მცირე ზომის მოდელი, რომლის მიხედვითაც შემდეგ ჩამოასხეს იმპერატორის ძეგლი, ინახება რუსეთის სახელმწიფო მუზეუმშიКузнецова Э. В. М. М. Антокольский: Жизнь и творчество. — М.: Искусство, 1989. — С. 80. — ISBN 5-210-00481-3..

 ისტორია 
პეტრე I-ის ძეგლზე, რომელიც ჩაიფიქრეს რუსეთში, ანტოკოლსკი მუშაობდა რომში. 1871 წელს ანტოკოლსკი წერდა ვ. სტასოვს, რომ უკვე მზადაა დაიწყოს ძეგლის ჩარჩოს დამზადებაКузнецова Э. В. М. М. Антокольский: Жизнь и творчество. — М.: Искусство, 1989. — С. 76. — ISBN 5-210-00481-3.. ქანდაკებაზე მუშაობის პერიოდში ავტორს დასჭირდა კოსტიუმის დეტალები. ვლადიმირ სტასოვი აქტიურად ეხმარებოდა მას და გაუგზავნა მას პეტრე პირველის ფოტოები პროფილში და ანფასში. ასევე პრეობრაჟენის პოლკის სამხედრო მუნდირის ფოტო. სტასოვის თხოვნით მხატვარმა ივან კრამსკოიმ შექმნა პეტრე I-ის ბიუსტის ფოტო პროფილში და გაუგზავნეს მოქანდაკეს რომშიКузнецова Э. В. М. М. Антокольский: Жизнь и творчество. — М.: Искусство, 1989. — С. 79. — ISBN 5-210-00481-3..

1872 წელს ძეგლი დაასრულეს. მოაქციეს თაბაშირში (სიმაღლე 2,5 მ.Ревенко Л. Петров у Антокольского много, но таганрогский лучше всех // Таганрогская правда. — 1997. — 29 апр.) და გააგზავნეს მოსკოვის გამოფენაზე, რომელიც ეძღვნებოდა პეტრე I-ის დაბადებიდან 200 წლის იუბილესЖукова А. В. М. М. Антокольский. Петр Первый. 1872. ამჟამად ეს ნამუშევარი ინახება რუსეთის მხატვართა აკადემიის მუზეუმში, სანქტ-პეტერბურგში. ზოგიერთი მონაცემებით თაბაშირის ეს ასლი დაკარგულიაБольшая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978..

 ტაგანროგის ძეგლის შექმნის ისტორია 
ქალაქის დამაარსებლის პეტრე I-ის ძეგლის დადგმა გადაწყდა ქალაქის დაარსების 200 წლისთავზე. ქალაქის საბჭომ გადაარჩია შემოთავაზებული პროექტები და დაიწყო შემოწირულობების შეგროვება. ძეგლის დადგმის საკითხს მუდმივად განიხილავდა ანტონ ჩეხოვთან თავის მიმოწერაში პავლე იორდანოვი. ძეგლის ასაგებად თვით ანტონ ჩეხოვმა გაიღო თანხები. 

იმპერატორის ბრინჯაოს ფიგურა ჩამოასხეს პარიზში, ა. გრიუეს ბრინჯაოს ჩამომსხმელ საამქროში. ძეგლის პირველი ჩამოსხმა დაიწუნეს. მეორე იმდენად წარმატებული იყო, რომ მოქანდაკე აღფრთოვანებული სწერდა იორდანოვს, რომ ძეგლი ძალიან აღმაფრთოვანებელი იყო და ორიგინალს ბევრად სჯობდა. 

1898 წელს ქალაქის 200 წლის იუბილესთან დაკავშირებით ქალაქის ბაღში დადგეს კვარცხლბეკი და იმპერატორის ნატურალური ზომის მაკეტი.

1901 წელს პარიზში მდებარე ძეგლი რკინიგზით ჩაიტანეს მარსელშიГаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: БАННЭРплюс, 2000. — 436 с.. მარსელიდან იგი გემით „დესპინა“ გააგზავნეს  ფეოდოსიაში. 21 ივლისს კი ძეგლი გააგზავნეს ტაგანროგში. 

ძეგლის საზეიმო გახსნა გაიმართა 1903 წლის 14 მაისს.

რესურსები ინტერნეტში
 Памятник Петру I на сайте А. П. Чехов 
 Памятник Петру I на сайте www.taganrog.su 
 Памятник Петру I в Таганроге на сайте www.таганрог.su 
 Бронзовая скульптура «Петр I» на сайте аукционного дома «Кристис». Апрель 2011 г.

სქოლიო

კატეგორია:ტაგანროგის ძეგლები