ბორის ნიტრიდი

ბორის ნიტრიდი — ბორის ნაერთი აზოტთან ქიმიური ფორმულით BN. ბორის ნიტრიდი მიიღება ბორისა და აზოტის 2 000°C-ზე უფრო მაღალ ტემპერატურაზე გახურებისას ან ბორის ანჰიდრიდისა და აღმდგენლების (ნახშირი, მაგნიუმი) ნარევის გახურებით ამიაკის ატმოსფეროში. ამ პირობებში მიიღება BN-ის α-ფორმა, თეთრი ფხვნილი, რომელიც თავისი კრისტალური სტრუქტურით გრაფიტის მსგავსია. მაღალი ტემპერატურისა და წნევის დროს კატალიზატორების მონაწილეობისას გრაფიტისმაგვარი ჰექსაგონალური ფორმა გარდაიქმნება მკვეთრად განსხვავებული თვისებების მქონე კუბურ ალმასის მაგვარ β-ფორმად (ბორაზონი). ბორაზონის სიმაგრე უახლოვდება ალმასის სიმაგრეს. ჩვეულებრივი (გრაფიტისმაგვარი) ბორის ნიტრიტი ოთახის ტემპერატურაზე ქიმიურად საკმაოდ ინერტულია. 

 ქრისტალური სტრუქტურა 
მაღალი წნევის და ტემპერატურის მიხედვით, ბოროვანი ნიტრიდი სამი კრისტალური სტრუქტურით არსებობს: ჰექსაგონალური (hBN), კუბური (cBN) და ვურციტური სტრუქტურა (wBN). ჩვეულებრივ, როდესაც "ბოროვანი ნიტრიდი" იხსნება, ის გულისხმობს ჰექსაგონალური სტრუქტურის ვერსიას.

სამი BN-ის მთავარი ტიპის განმარტებები და გამოყენებები შემდეგნაირია:

 ჰექსაგონალური ბოროვანი ნიტრიდი (hBN), რომელიც ასევე ცნობილია როგორც "თეთრი გრაფიტი", აქვს ფენური სტრუქტურა, არის ელექტრო იზოლატორი და აქვს მაღალი თერმული გადაცემის უნარი. გამოყენებები: მაღალი ტემპერატურის შლანგები, ელექტრონული მოწყობილობების თერმული გადაცემის მასალები, ვაკუუმური ღუმელების იზოლაციის ნაწილები.
 კუბური ბოროვანი ნიტრიდი (cBN), აქვს ელექტრონული სტრუქტურა, რომელიც მსგავსია დიამანტის სტრუქტურის; მაღალი სიმტკიცე და სტაბილურობა აქვს თერმულ და ქიმიურ პირობებში. გამოყენებები: სიზუსტის მასალები, ჭრის ინსტრუმენტები, კომპონენტები მაღალი ტემპერატურის და ექსტრემალური გარემოებისათვის.
 ვურციტური ბოროვანი ნიტრიდი (wBN), არის ძალიან იშვიათი ფორმა, რომელიც წარმოიქმნება მაღალი წნევით, და ზოგიერთ პირობებში ითვლება, რომ ის შეიძლება იყოს უფრო მყარიც ვიდრე დიამანტი. გამოყენებები: ულტრა-სიმკვრივე მასალების კვლევა, მაღალი წნევის სპეციალური გამოყენებები, მაღალი შედეგიანობის დამცავი საფარველები (ექსპერიმენტული ფაზა).

გამოყენება
ბორის ნიტრიდისგან მზადდება ცეცხლგამძლე მასალა, ნახევრად გამტარები, დიელექტრიკები, ნეიტრონის შთამნთქმელები. ბორაზონს იყენებენ აგრეთვე ზემაგარი აბრაზიული მასალის დასამზადებლად.

ლიტერატურ

კატეგორია:ნიტრიდები