ალბერტ ერენშტაინი

ალბერტ ერენშტაინი (; დ. 23 დეკემბერი 1886, ვენა — გ. 8 აპრილი 1950, ნიუ-იორკი) — ავსტრიელი მწერალი და პოეტი, ლიტერატურული ექსპრესიონიზმის წარმომადგენელი.

 ბიოგრაფია 
ალბერტ ერენშტაინი დაიბადა ავსტრია-უნგრეთში, ებრაელი მოლარის ოჯახში. სწავლობდა ფილოსოფიას და ისტორიას. მიიპყრო კ. კრაუსის ყურადღება, რომელმაც ერენშტაინის ლექსი თავის ჟურნალში გამოაქვეყნა. დაუმეგობრდა ოსკარ კოკოშკას და სხვა ექსპრესიონისტებს. სახელი მას მოთხრობა „თუბუჩმა“ მოუტანა, რომელიც ექსპრესიონისტული პროზის ერთ-ერთი პირველი ნიმუშია. კარლ კრაუსი თავის რეცენზიაში ამ წიგნზე წერდა:
 „...გამოჩნდა ახალი პოეტური ტალანტი, რომელიც თავისი პირველივე სიტყვით წყვეტს კავშირს იმ სფეროსთან, სადაც ხელოვნება კმაყოფილდება იმით, რომ ფაკულტატური დამატებაა რაღაცისათვის, რაც - თუმც კი თავისთავად არავითარი ღირებულება არა აქვს, - უმთავრესად ითვლება და სიცოცხლედ იწოდება. აქ კი ჩვენ რაღაც განუყოფელი გვაქვს: ადამიანი თვითონ ქმნის სიცოცხლეს, რომელსაც უარყოფს, მაგრამ რომლის მიმართაც იგი იმდენად კეთილგანწყობილია, რომ მას „დენშჩიკის“ ხმით ელაპარაკოს, და როგორ იფერადებს ეს ადამიანი თავის ხილვებს უუბრალოესი წვრილმანებით, თითქოსდა მის წინაშე წვრილმანები კი არა, სამოთხის სიცოცხლის ოქროს ხე იყოს; ასეთი მიდგომა - ყოველი შემთხვევისათვის იმ სფეროში, სადაც მოლაყბეები და ფსიქოლოგები მიჩვეულნი არიან უკვე გამზადებული მასალის დამუშავებას, - რაღაც ახალი და ამაღელვებელია. ამ კარლ თუბუჩისათვის რეალური ლინცერშტრასე მეტ ცასა და მიწას იტევს, ვიდრე რომელიც გნებავთ უკიდეგანო ქვეყანა, რომელიც კი მეოცნებე სულებს შეიძლება მოელანდოთ“. - კარლ კრაუსი. „ჩირაღდანი“, 1912, № 343.
ერენშტაინი გამოდიოდა იმპერიალისტური ომის წინააღმდეგ და მხარს უჭერდა რევოლუციას. 1920-იან წლებში ბევრს მოგზაურობდა, გატაცებული იყო ჩინური კულტურით. 1934 წელს ეწვია სსრკ-ს. ნაცისტების დროს ერენშტაინის შემოქმედება აკრძალული იყო, ევროპის ქვეყნებში ფეხის მოკიდების უნაყოფო ცდების შემდეგ აშშ-ში გაემგზავრა. ომის შემდეგ ერენშტაინი ცდილობდა სახლში დაბრუნებას, მაგრამ ვერ იპოვა გამომცემელი და ნიუ-იორკში სიღარიბეში გარდაიცვალა.

 ძირითადი ნაწარმოებები 
 Tubutsch, 1911 (veränderte Ausgabe 1914, häufige Neuaufl.)
 Der Selbstmord eines Katers, 1912
 Die weiße Zeit, 1914
 Der Mensch schreit, 1916
 Nicht da nicht dort, 1916
 Die rote Zeit, 1917
 Den ermordeten Brüdern, 1919
 Karl Kraus 1920
 Die Nacht wird. Gedichte und Erzählungen, 1920 (Sammlung alter Arbeiten)
 Der ewige Olymp. Novellen und Gedichte, 1921 (Sammlung alter Arbeiten)
 Wien, 1921
 Die Heimkehr des Falken, 1921 (Sammlung alter Arbeiten)
 Briefe an Gott. Gedichte in Prosa, 1922
 Herbst, 1923
 Menschen und Affen, 1926 (Sammlung essayistischer Werke)
 Ritter des Todes. Die Erzählungen von 1900 bis 1919, 1926
 Mein Lied. Gedichte 1900—1931, 1931
 Gedichte und Prosa. Hg. Karl Otten. Neuwied, Luchterhand 1961

 თარგმანები რუსულ და ქართულ ენებზე 
 Тубуч: Новелла / Пер. Евгения Воропаева // Иностранная литература. — 2011. — № 4.
 ლექსი „ასე გამთოშა მკვდარმა დროებამ“ || ვ. კორტავას თარგმანი, „აფრა“, № 16, 2010.

რესურსები ინტერნეტში
 ალბერტ ერენშტაინის ნაწარმოებები
 ბერლინის თავისუფალი უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 23 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1950
კატეგორია:ავსტრიელი მწერლები
კატეგორია:ავსტრიელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
კატეგორია:ვენაში დაბადებულები