სურბ-ხაჩი (ხაჩქარი)

სურბ-ხაჩი () — VI საუკუნის სომხური ხაჩქარი. ინახებოდა ყირიმის სურბ-ხაჩის მონასტერში, შემდეგ ყირიმიდან გადასახლებულმა სომხებმა გადაიტანეს მდინარე დონის რაიონში. ამჟამად მდებარეობს დონის როსტოვის სურბ-ხაჩის ეკლესიაში. 

 ისტორია 
XI-XIII საუკუნეებში, სომხეთის სამეფოს დედაქალაქის ანისის დაცემის შემდეგ, თურქ-სელჩუკებისაგან და თათარ-მონღოლებისაგან  დევნილებმა დატოვეს მშობლიური კუთხე და ქალაქი. დევნილთა უდიდესი ნაწილი გადასახლდა ყირიმში. ანისიდან წაღებული სურბ-ხაჩი დააბრძანეს სპეციალურად მის სახელზე აგებულ ტაძარში, რომელიც ააშენეს 1385 წელს ძველი ყირიმის გარეუბანში. ხუთი საუკუნის განმავლობაში ხაჩქარი ინახებოდა ყირიმის სურბ-ხაჩის ეკლესიაში. 

1778 წელს დაიწყო ყირიმელი სომხების გადასახლება დონის რაიონში. გადასახლებისას სომხებმა თან გაიყოლეს უმნიშვნელოვანესი ისტორიული რელიქვიები და საეკლესიო ქონება, მათ შორის 800 ხაჩქარი, მათ შორის სურბ-ხაჩიც. თავიანთ ახალ დასახლებაში სომხებმა დაიწყეს სომხური ტაძრების აშენება. სომხური ხაჩქარები განათავსეს მათ ინტერიერში და ფასადებში. განსაკუთრებულ სიმბოლურ მნიშვნელობას ატარებდა სურბ-ხაჩი, რომლის სახელზეც აშენდა დონის როსტოვის სურბ-ხაჩის ეკლესია. 

1924 წელს ეკლესია გაქურდეს. ქვა-ჯვარი გადაიტანეს დონის ნახიჭევანის გრიგორ განმანათლებლის ეკლესიაში, მაგრამ მას შემდეგ, რაც XX საუკუნის 30-იან წლებში ეს ეკლესიაც დახურეს, სურბ-ხაჩის ხაჩქარი გადაიტანეს სომხურ სასაფლაოზე მდებარე წმინდა კარაპეტის ეკლესიაში. მოგვიანებით ხაჩქარი რუსულ-სომხური მეგობრობის მუზეუმში გადაიტანეს, რომელიც მდებარეობდა დახურული სურბ-ხაჩის ეკლესიის შენობაში. 2007 წელს მონასტერი დაუბრუნდა სომხეთის სამოციქულო ეკლესიის წიაღს. დაგეგმილი იყო, რომ ხაჩქარი გადაეტანათ ახალ მუზეუმში, მაგრამ მრევლის თხოვნით ეკლესია დარჩა თავისი სახელწოდების ეკლესიაში, სადაც ინახება დღემდე.

სქოლიო

კატეგორია:ხაჩქარები