ვიტამინი A

ვიტამინი A — ცხიმში ხსნადი,  რომელიც საკვებიდან მიიღება. ვიტამინი A განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბავშვების ზრდა განვითარებისთვის და მხედველობისთვის.

დადებითი თვისებები
ვიტამინი A დიდი ხანია ექიმებისთვის ცნობილია, როგორც ძლიერი ანტიოქსიდანტი. ანტიოქსიდანტები ეხმარებიან ორგანიზმს თავისუფალ რადიკალებთან ბრძოლაში და ამით ონკოლოგიური დაავადებებისგან გვიცავენ. ამის მიუხედავად ბრიტანელმა მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ A ვიტამინის შემცველი დანამატების მიღება სრულიად საპირისპირო ეფექტს იძლევა.

ადამიანის ორგანიზმში A ვიტამინი გარდაიქმნება ორგანოების ჯანმრთელობისთვის აუცილებელ ბეტა-კაროტინად. ბუნებრივი სახით ის გვხვდება ფოთლოვან ბოსტნეულში და სტაფილოში. ამის გარდა ეს ვიტამინი შედის პრაქტიკულად ყველა ვიტამინურ კომპლექსში. პრეპარატებიდან წარმოებული ბეტა-კაროტინი, როგორც აქამდე ითვლებოდა ძალიან სასარგებლოა მწეველებისთვის. კვლევებმა აჩვენა, რომ თუ მწეველი იღებს საკვებიდან ბევრ ბეტა-კაროტინს მისი ორგანიზმის ბრძოლისუნარიანობა კიბოს უჯრედების მიმართ მატულობს.

მხედველობისათვის და ძვლების რეგენერაციისათვის.
იცავს ქათმის სიბრმავისაგან.
ხელს უწყობს როდოპსინის სინთეზს თვალში.
ზრდის სასუნთქი გზების წინააღმდეგობის უნარს ინფექციების მიმართ.
გარე კანის საფარველს ინახავს ჯანმრთელ მდგომარეობაში.
ხელს უწყობს ძვლების ზრდას და გამაგრებას, კანის, თმების, კბილების და ღრძილების ჯანმრთელობას.
გარე გამოყენების დროს გამონაყარის, ფურუნკულების, კარბუნკულების მკურნალობას შველის.
ხელს უწყობს ემფიზემას და ჰიპერთირეოზის მკურნალობას.

წყაროები
ვიტამინი A ორგანიზმში საკვების საშუალებით ხვდება.

მცენარეული
A ვიტამინიზე მოთხოვნილება შესაძლოა დაკმაყოფილებული იყოს იმ მცენარეული საკვებითაც, რომლებიც პიგმენტ კაროტინს შეიცავს. ადამიანის ორგანიმში კაროიტინი A ვიტამინად გარდაიქმნება.
მინი|250px|სტაფილო 
 სტაფილო 
 პომიდორი
 ბულგარული წიწაკა
 წითელი წიწაკა
 გოგრა 
 ქაცვი
 ბარდა
 ისპანახი

ცხოველური
მინი|
მინი|
ვიტამინი A  განსაკუთრებით ბევრია ზღვის ცხოველებსა და თევზის ღვიძლში.
 თევზის ქონი 
 კარაქი
 ყველი
 ხაჭო 
 კვერცხი
 რძე

ნაკლებობა
A ვიტამინის დეფიციტი არღვევს მხედველობის რეცეფტორებს – ჩხირების მუშაობას, რადგან ვიტამინი შედის მის შემადგენლობაში. ვითარდება ე.წ „ქათმის სიბრმავე“, როდესაც ადამიანი ვერ ხედავს ცუდი განათების პირობებში. ამ ვიტამინის ხანგრძლივი უკმარისობა იწვევს სიბრმავეს. განვითარებად ქვეყნებში 10 წლამდე ბავშვებში 3 მილიონი ბავშვი ბრმაა ამ მიზეზით. A ვიტამინით გამოწვეული ავიტამინოზი ბავშვებში ზრდის შეფერხებას იწვევს.

ისტორია
თავდაპირველად ვიტამინი A სტაფილოდან მიიღეს და მისი ჯგუფის წარმომადგენლებს, კაროტინოიდებს, სტაფილოს ინგლისური შესატყვისი - carrot უწოდეს. კაროტინოიდები მცენარეებში, ზოგიერთ სოკოსა და ზღვის წყალმცენარეებში არსებობენ, ხოლო ორგანიზმში ჟანგვითი პროსის შედეგად A ვიტამინად გადაიქცევა. სულ ხუთასამდე რიგის კაროტინოიდია ცნობილი. მათ შორის ყველაზე ცნობილ კაროტინოიდს განეკუთვნება b - კაროტინი, რომელიც A ვიტამინის პროვიტამინს წარმოადგენს.

სინთეზი ორგანიზმში
წარმოიქმნება ჟანგვითი პროცესის შედეგად.

А ვიტამინის საუკეთესო წყარო ჯერ თევზის ქონი და ღვიძლია, ხოლო შემდეგ - კარაქი, კვერცხის გული, ნაღები და მოუხდელი რძე. მარცვლეული პროდუქტები და ადუღებული რძე (ვიტამინიზირებულიც) А ვიტამინს აღარ შეიცავს.

რესურსები ინტერნეტში
 World Health Organization Database on Vitamin A Deficiency 

კატეგორია:ვიტამინი A