ბოდიშს ვიხდი (კამპანია)

„ბოდიშს ვიხდი“ („Özür Diliyorum“) — ონლაინ კამპანია, გაშვებული თურქეთში 2008 წლის დეკემბერში მრავალი ჟურნალისტის, პოლიტიკოსისა და პროფესორის მიერ, როგორც მოწოდება კოლექტიური ბოდიშის მოხდისთვის სომეხთა გენოციდისთვის, რომელსაც კამპანია უწოდებს „უდიდესი კატასტროფა, რომელიც ოსმალეთის იმპერიის სომხებს დაემართა 1915 წელს.“"Ozur Diliyoruz Front Page". კამპანია დაიწყეს პროფესორმა აჰმეტ ინსელიმ, პოლიტიკოსებმა ბასკინ ორანიმ, ჯანგიზ აქტარიმ და ჟურნალისტმა ალი ბაირამოღლუმ."Aydınlardan kampanya: Ermenilerden Özür diliyorum".  კამპანია გამოხატავს წუხილს, რომ სომეხთა მოთხოვნა, 1915 წლის გენოციდის აღიერბის, აქტიურ წინააღმდეგობას ხვდება თურქეთში. გაშვებიდან 24 საათში კამპანიამ 5,000 ხელმოწერა შეაგროვა და 2009 წლის იანვრისთვის – 30,000-ზე მეტი."Türkei: Erdogan lehnt Entschuldigung bei Armeniern ab". Shahnazarian, Nora (2009).  თურქეთში კამპანიამ საყოველთაო აღშფოთება გამოიწვია.Tait, Robert (17 December 2008). Aydintasbas, Asli (12.26.08). 

 კამპანია 
კამპანაი ხორციელდება ონლაინ; საიტის ვიზიტორებს სთავაზობენ ხელი მოაწერონ შემდეგ წინადადებას:

ჩემი სინდისი არ სცნობს უგულობას, რომლითაც ხდება იმ დიდი კატასტროფის უარყოფა, რომელიც ოსმალეთის იმპერიის სომხებს დაემართა 1915 წელს. მე ვუარყოფ ამ უსამართლობას და ვუთანაგრძნობ ჩემს მოძმე სომხებს. ბოდიშს ვუხდი მათ.

კამპანიის ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ ინიციატივა არ იყო პოლიტიკურად მოტივირებული. არამედ, პერსონალურ და ინდივიდუალურ მოტივებზეა დაფუძნებული."Kampanyayı lince dönüştürdüler" .

ვებგვერდი ბევრ სხვადასხვა ენაზეა თარგმნილი, მათ შორის არაბულზე, სომხურზე, ინგლისურზე, ბეძნულზე და რუსულზე. ბოლო მონაცემებით, კამპანიას აქვს 32 000-ზე მეტი ხელმოწერა.

 რეაქციები 
 თურქეთის პრემიერ მინისტრმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა განაცხადა: „მე არ ვაღიარებ და არც მხარს ვუჭერ ამ კამპანიას. ჩვენ არ ჩაგვიდენია დანაშაული, შესაბამისად ბოდიშის მოხდა არ გვჭირდება. ამას არ ექნება რაიმე სარგებელი; მხოლოდ არევს სიტუაციას, დაარღვევს ჩვენს მშვიდობას და გააუფასურებს უკვე გადადგმულ ნაბიჯებს.“ „როგორც ჩანს მაგ თურქმა ინტელექტუალებმა ჩაიდინის გენოციდი, რახან ბოდიშს იხდიან.“Tait, Robert (17 December 2008). Özyürek, Esra (5 January 2009). 

 ნაციონალისტური მოძრაობის პარტიამ (ნმპ), ულტრამემარჯვენე ოპოზიციურმა პარტიამ, გაავრცელა განცხადება, რომელშიც ეწერა: „თურქული ნაციის ღირსეულ ისტორიაში ერთი გვერდიც არ არის რომლის გამოც უნდა გვრცხვენოდეს; არც დანაშაულია რომლის გამოც ბოდიშს უნდა ვიხდიდეთ. არავის აქვს უფლება შეურცყოს ჩვენი წინაპრები ისტორიის შეცვლით, გამოაცხადოს ისინი დამნაშავე და ბოდიში მოითხოვოს.“Özyürek, Esra (5 January 2009). 
 დევლეტ ბახჩელიმ, ნმპ-ს ლიდერმა, ასევე განაცხადა: „არავის აქვს უფლება შეურაცჰყოს ჩვენი წინაპრები, წარმოაჩინოს ისინი როგორც კრიმინალები და ბოდიში მოითხოვოს.“"Turks apologize for Armenian massacres". 

 ისტორიკოს სიმელატინ ტასკირანის თქმით: „ეს არის უდიდესი ღალატი ჩვენი წინაპრებისადმი.... კამპანია წამოიწყეს, რომ ევნოთ თურქი ერის ერთიანობისთვის და მოემზადებინათ ნიადაგი თურქეთის მიერ სომხეთის გენოციდის აღიარების.“Sassounian, Harut (18 December 2008). 

 პენსიაზე გასული 60 თურქი დიპლომატის აზრით ეს ინიციატივა „უსამართლოა, მცდარი და არახელსაყრელია ნაციონალური ინტერესებისთვის.“"Turks apologize for Armenian massacres". 

 აზერბაიჯანელმა პოეტმა და მილი მეჯლისის (პარლამენტის) დეპუტატმა ზელიმჰან იაკუპმა დაწერა ლექსი სათაურით „არც ერთმა თურქმა უნდა მოიბოდიშოს, როდისმე“ (თურქული:  Türk Yağıdan Özür Dilemez)."Türk Yağıdan Özür Dilemez!" 

 შედეგი 
ხელმომწერებმა მიიღეს ბევრი სიკვდილის მუქარა. ეცე ტემელკურანმა (ერთ-ერთმა ხელმომწერმა) განაცხადა, რომ მიიღო 200 ელ-წერილი ხელმოწერის შემდეგ, აქედან 150 იყო მუქარა.

მოსამრთლე ჰაკი იალჩინკაიამ გამოსცა ბრძანება, რომ საიტი 'ozurdiliyoruz.com' უნდა გამოირთოს და ხელილმომწერნი უნდა დაისაჯონ 301 მუხლის მიხედვით (სადავო მუხლი, რომლის მიხედვითაც უკანონოა თურქეთის, თურქული ეთნოსის და თურქეთის მთავრობის შეურაცხყოფა).""Özür diliyorum" yine takip altında".

 ცნობილი ხელმომწერნი 
კამპანიის ცნობის ხელმომწერთა შორის არიან:
 Cem Ozdemir
 ლეილა ზანა
 Adalet Ağaoğlu
 Fethiye Çetin
 Halil Berktay
 Hasan Cemal
 Murat Belge
 Yavuz Bingöl
 Orhan Kemal Cengiz
 Ufuk Uras
 Selahattin Demirtaş
 Lale Akgün
 Pınar Selek
 Enis Batur
 Filiz Koçali

 სქოლიო 

 რესურსები ინტერნეტში 
 ოფიციალური ვებგვერდი
 France24-ის სპეციალური რეპორტაჟი პეტიციასთან დაკავშირებით (YouTube ვიდეო)

კატეგორია:თურქეთის პოლიტიკა