ნიტროზილის ქლორიდი

ნიტროზილის ქლორიდი — ყვითელი აირი. ის სამეფო წყლის ძირითადი შემადგენელი ნაწილია. გამოიყენება როგორც ძლიერი დამჟანგავი და კატალიზატორი. წყალთან შედის რეაქციაში. იხსნება მბოლავ გოგირდმჟავაში.

მიღება

მიიღება აზოტის დიოქსიდის რეაქციით ქლორთან.

 NO2   +   Cl2   →   2NOCl

ნიტროზილის ქლორიდი ასევე წარმოიქმნება ქლორის ზემოქმედებისას ნატრიუმის ნიტრატზე; ან ნიტროგოგირდმჟავისა და მარილმჟავის ურთიერთქმედებით:

 NaNO3   +   Cl2   →   NOCl   +   NaClO2
 ONHSO4   +   HCl   →   NOCl   +   H2SO4

ნიტროზილის პროდუქტი ასევე წარმოადგენს ნარჩენ პროდუქტს კალიუმის ნიტრატის წარმოებისას კალიუმის ქლორიდისა და აზოტმჟავის ურთიერთქმედებით:
ზემოხსენებული რეაქციის მიმდინარეობისას ნიტროზილის ქლორიდი უნდა გამოიყოს აზოტმჟავიდან. წინააღმდეგ შემთხვევაში წმინდა ზედმეტობით არსებული აზოტმჟავის გარემოში ის იშლება აზოტის დიოქსიდად და ქლორად:

 3KCl   +   4HNO3   →   3KNO3 + Cl2 + NOCl + 2H2O (ტემპერატურა იზრდება)
 2NOCl   +   HNO3   →   6NO2   +   Cl2   +   2H2O

ამასთან ერთად, ნიტროზილის ქლორიდის სინთეზი შესაძლებელია მისი შემადგენელი ელემენტების, აზოტის, ჟანგბადის და ქლორის გაცხელებით 400°Cმდე
 N2   +   O2   +   Cl2   →   2NOCl

მაიკლ ფარადეიმ მიიღო ნიტროზილის ქლორიდი პალადიუმის მარილმჟავისა და აზოტმჟავის ხსნარში გახსნით :

 Pd   +   HNO3   +   3HCl   →   PdCl2   +   NOCl   +   2H2O

რეაქციები

ნიტროზილის ქლორიდი უერთდება ბევრ გაუჯერებელ ორგანულ ნაერთს და მათში ოლეფენის ორმაგ ბმას ამატებს:

 HC=CH—   +   Cl—N=O   →  -ClCH-CHNO

ნახშირბადის ტეტრაქლორიდში გახსნილი ნიტროზილის ქლორიდი უერთდება ვერცხლის თიოციანატს და წარმოქმნის ვერცხლის ქლორიდს და ნიტროზილის თიოციანატს:

 NOCl   +   AgSCN   →   AgCl   +   ONSCN

რესურსები ინტერნეტში
 http://site.iugaza.edu.ps/bqeshta/files/2010/02/94398_16.pdf 

სქოლიო

კატეგორია:აზოტის ნაერთები
კატეგორია:ქლორის ნაერთები