პაკ ჩონ ჰი

პაკ ჩონ ჰი (; დ. 14 ნოემბერი, 1917 — გ. 26 ოქტომბერი, 1979) — სამხრეთ კორეის პრეზიდენტი 1962 წლიდან მის მკვლელობამდე 1979 წელს. იგი ითვლება კორეის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან მმართველად, თუმცა მისი, როგორც სამხედრო დიქტატორის, მემკვიდრეობა კვლავ დავისა და კამათის საგანია.

პრეზიდენტობამდე პაკ ჩონ ჰი სამხრეთ კორეის არმიის მეორე უმაღლესი რანგის ოფიცერი იყო. მისმა გადატრიალებამ ბოლო მოუღო კორეის დროებით მეორე რესპუბლიკას. სამხედრო თავმჯდომარის თანამდებობაზე ორი წლის განმავლობაში მსახურობის შემდეგ, იგი აირჩიეს პრეზიდენტად 1963 წელს, მესამე რესპუბლიკის დაარსებით. პაკ ჩონ ჰი იყო ანტიკომუნისტი, ის განაგრძობდა შეერთებულ შტატებთან  მჭიდრო კავშირების შენარჩუნებას, რომელიც დიდ არმიის გარნიზონს ინარჩუნებდა ქვეყანაში კორეის ომის დასრულების შემდეგ. მან მხარი დაუჭირა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ამერიკის სამხედრო ჩართულობას  და ძალაუფლების ხელში ჩაგდების შემდეგ მალევე გაგზავნა სამხრეთ კორეის ჯარები ვიეტნამში საბრძოლველად. პაკ ჩონ ჰიმ დაიწყო ეკონომიკური რეფორმების სერია, რამაც გამოიწვია სწრაფი და უპრეცედენტო ეკონომიკური ზრდა და ინდუსტრიალიზაცია, რამაც სამხრეთ კორეა 1960-იან და 1970-იან წლებში ერთ-ერთ ყველაზე სწრაფად მზარდ ეკონომიკად აქცია, თუმცა ამ ზრდის მიუხედავად შრომითი უფლებები არ იყო დაცული. ამ ეპოქაშივე შეიქმნა ჩებოლები: იაპონური ზაიბაცუს მსგავსი კომპანიები, რომლებსაც სახელმწიფო მხარს უჭერდა. მნიშვნელოვანი ჩებოლების მაგალითებია Hyundai, LG და Samsung.

მიუხედავად იმისა, რომ პაკ ჩონ ჰი 1960-იან წლებში ისედაც საკმაოდ ცნობილი იყო, პოლიტიკაში მისი პოპულარობა 1970-იან წლებში დაიწყო, რაც ჩანს 1971 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებისა და შემდგომი საკანონმდებლო არჩევნებში გამარჯვებით. 1972 წელს მან საომარი მდგომარეობა გამოაცხადა თვითგადატრიალების განხორციელების შემდეგ. შემოიტანა უაღრესად ავტორიტარული იუშინის კონსტიტუცია. როგორც დიქტატორი, ის გამუდმებით ახდენდა პოლიტიკური ოპოზიციისა და განსხვავებული აზრის რეპრესიებს და მთლიანად აკონტროლებდა სამხედროებს. ის ასევე აკონტროლებდა მედიას და ხელოვნებას. 1979 წელს პაკი მოკლა მისმა ახლო მეგობარმა კიმ ჯე-გიუმმა, KCIA-ს დირექტორმა, ბუსან-მასანის აჯანყების შემდეგ. იყო თუ არა მკვლელობა სპონტანური თუ წინასწარ განზრახული, დღემდე გაურკვეველია. ეკონომიკური ზრდა გაგრძელდა 1979 წლის სახელმწიფო გადატრიალების და მნიშვნელოვანი პოლიტიკური არეულობის მიუხედავად მისი მკვლელობის შემდეგ. მას შემდეგ მალევე ჩაანაცვლა ჩოი კიუ-ჰაჰმა, რომელიც მართავდა მხოლოდ ერთი წლის განმავლობაში, სანამ ჩუნ დუ-ჰვანმა გადააყენა.

პაკი დღემდე რჩება უაღრესად საკამათო ფიგურად როგორც თანამედროვე კორეის რესპუბლიკის პოლიტიკურ დისკურსში, ასევე - სამხრეთ კორეის მოსახლეობის თვალში, რაც ართულებს მისი მმართველობის ცალსახა შეფასებას. მიუხედავად იმისა, რომ მისი მმართველობა ხასიათდება კორეის ინტენსიური ეკონომიკური ზრდით, რამაც შეცვალა სამხრეთ კორეის პოლიტიკური კურსი და მკვეთრად გაზარდა ცხოვრების დონე, იგი ასევე ხასიათდება ქვეყნის მართვის უაღრესად ავტორიტარული სტილით (განსაკუთრებით 1971 წლის შემდეგ). ეკონომიკური ზრდისა და მკაცრი სოციალური წესრიგის ფასი კი სამოქალაქო თავისუფლებებისა და ადამიანის უფლებების შეზღუდვა გახდა. 

2021 წლის ოქტომბერში Gallup Korea-ის გამოკითხვამ აჩვენა, რომ პაკი, კიმ დე-ჯუნგი (პაკის ძველი ოპონენტი, რომლის სიკვდილით დასჯა სცადა) და რო მუ-ჰიუნი, გახდნენ როგორც სამხრეთ კორეის ისტორიაში ყველაზე მაღალი რეიტინგული პრეზიდენტები პოზიტიური მემკვიდრეობის დატოვების თვალსაზრისით. განსაკუთრებით სამხრეთ კორეელ კონსერვატორებსა და მოხუცებს შორის. პაკის ქალიშვილი, პაკ გეუნ-ჰი, მოგვიანებით სამხრეთ კორეის მე-11 პრეზიდენტი იყო 2013 წლიდან, სანამ ის 2017 წელს გაასამართლეს კორუფციის სხვადასხვა ბრალდებით.

 ადრეული ცხოვრება და განათლება 
პაკ ჩონ ჰი დაიბადა დაახლოებით დილის 11 საათზე, 1917 წლის 14 ნოემბერს, ქალაქ კუმში, იმ დროისთვის იაპონიის იმპერიაში. მამის სახელი იყო პაკ სონგბინი და დედის პაკ ნამუი. პაკ ჩონ ჰის ჰყავდა ხუთი ძმა და ორი და, ის იყო ყველაზე უმცროსი შვილი. ის იყო გორიონგის პარკის კლანის წარმომადგენელი.

პაკ ჩონ ჰის ოჯახი უკიდურესად ღარიბი იყო და ხშირად არ ჰქონდათ საკვები. ჩონ ჰის თქმით, მამამისი უმაღლესი კლასის წარმომადგენელი იყო (იანგბანი) და უნდა მიეღო ქონება, მაგრამ კლანმა ის გააძევა 1894–95 დონგაკის გლეხთა რევოლუციაში მონაწილეობისთვის. 1916 წელს, უფროსი პაკი გადავიდა მეუღლის სოფელ სანგმო-დონში, სადაც მას მცირე მიწის ნაკვეთი გადასცეს. შემდგომი ინტერვიუების მიხედვით, ის არ მუშაობდა მიწაზე მეუღლესთან ერთად, მხოლოდ ალკოჰოლს სვამდა და უმუშევარი იყო. პაკის ბიოგრაფი ჩონგ-შიკ ი ვარაუდობს, რომ უფროს პაკს არ სურდა ეჩვენებინა, რომ ის ფიზიკურად მუშაობდა, რათა არ დაემტკიცებინა სხვებისთვის თავისი დაკარგული იანგბანის სტატუსი.

პაკ ჩონ ჰის დედა ითვლებოდა პასუხისმგებლიან ადამიანად. იგი მართავდა როგორც საოჯახო მეურნეობას, ასევე მიწათმოქმედებას. პაკის დაბადების დროს ის დაახლოებით 43 წლის იყო. ხანდაზმული ასაკისა და ეკონომიკური მდგომარეობის გამო, მან რამდენჯერმე სცადა ორსულობის შეწყვეტა. თუმცა, როდესაც მისი ვაჟი საბოლოოდ დაიბადა, იგი, როგორც ცნობილია, ძალიან მოსიყვარულე გახდა მის მიმართ.

პაკ ჩონ ჰის ახალგაზრდობაში ჯანმრთელობის მრავალი პრობლემა ჰქონდა. მისი ადრეული ცხოვრების უმეტესი ნაწილი, ის არ იკვებებოდა კარგად და ხშირად მოიხსენიებდნენ, როგორც ავადმყოფს. როდესაც ის ორი წლის იყო, იატაკიდან გადმოვარდა და ცხელ ნაკვერჩხალზე დაეცა. მიუხედავად იმისა, რომ ის სწრაფად გამოიყვანეს, მას წინამხრები საგრძნობლად დაეწვა. სიცოცხლის ბოლომდე, პაკი განზრახ იცვამდა გრძელმკლავიან მაისურებს, რათა დაემალა ნაიარევი.

პაკის ბიოგრაფმა, ჩო გაბ-ჯემ, ინტერვიუ ჩაუტარა ბევრ ადამიანს, ვინც მას იცნობდა და აღნიშნა, რომ პაკის ბავშვობა მთლიანობაში საკმაოდ ბედნიერი იყო. ჩოს თქმით, პაკს ბევრი ახლო მეგობარი ჰყავდა, მისი მშობლები კარგად უგებდენენ ერთმანეთს და მისი ოჯახი მოსიყვარულე იყო მის მიმართ.

 დაწყებითი სკოლა 


პაკი იყო მეორე ადამიანი თავის ოჯახში, უფროსი ძმის, პაკ სანგ ჰის შემდეგ, რომელიც სწავლობდა დაწყებით სკოლაში. ის ჩაირიცხა 1927 წლის 1 აპრილს, 9 წლის ასაკში, და საბოლოოდ დაამთავრა 1932 წლის 25 მარტს. მისი სკოლა, გუმის დაწყებითი სკოლა, მისი სახლიდან 6 კილომეტრის (3.7 მილი) მოშორებით მდებარეობდა. ამ ყოველდღიურმა ხანგრძლივმა სიარულმა და შიმშილმა მის ჯანმრთელობაზე ნეგატიურად იმოქმედა. პაკი ამის შესახებ თავის მემუარებში წერდა:

პაკი ყველაზე დაბალი იყო კლასში და მის სასკოლო ჩანაწერებში ხშირად მოიხსენიებდნენ როგორც სუსტ და ავადმყოფობისკენ მიდრეკილ მოსწავლედ. მეექვსე კლასში ის იყო მხოლოდ 135,8 სმ სიმაღლისა და იწონიდა 30 კგ-ს. ფიზიკური გამოწვევების მიუხედავად, პაკი შრომისმოყვარე სტუდენტი იყო და კარგი ნიშნებიც ჰქონდა. პაკი რამდენიმე წლის განმავლობაში კლასის უფროსიც იყო. მისი თანაკლასელები მოგვიანებით იხსენებდნენ, რომ ის ზედმეტი სიმკაცრით გამოირჩეოდა და ზოგჯერ მათ გაწკეპვლასაც არ ერიდებოდა.

კვირაობით პაკი დადიოდა სოდანგში (ტრადიციულ სკოლაში), სადაც კონფუციანურ განათლებას იღებდა. ამავე პერიოდში, ის ესწრებოდა პრესვიტერიანულ სანგმოს ეკლესიას გუმიში. მისი ოჯახი მას ამის გამო აჯავრებდა, რადგან ისინი ეკლესიაში არ დადიოდნენ; დაწყებითი სკოლის დამთავრების შემდეგ პაკმაც შეწყვიტა ეკლესიაში სიარული. ათწლეულების შემდეგ, მან თანხა შესწირა ეკლესიის აღდგენას, რომელიც კორეის ომის დროს დაზიანდა.

ადამიანები, რომლებიც პაკს ბავშვობაში იცნობდნენ, აღწერდნენ მას, როგორც კონკურენტუნარიან და უდრეკ ადამიანად. მისი თანაკლასელები იხსენებდნენ, რომ როცა ის მარცხდებოდა ძალის შეჯიბრებებში, როგორიცაა მკლავჭიდი ან სირიმი (კორეული ჭიდაობა), მოწინააღმდეგეებს ხშირად არ ასვენებდა და ითხოვდა განმეორებით შეჯიბრებებს, სანამ არ გაიმარჯვებდა მათზე.

პაკის მეგობრები იხსენებდნენ, რომ ის ძალზედ იყო ისტორიით გატაცებული. ხშირად აღელვებული საუბრობდა ისტორიულ გმირებზე. დაახლოებით 13 წლის ასაკში, პაკი გახდა ნაპოლეონის გულშემატკივარი. ამავე პერიოდში, მან კერპად გაიხადა ცნობილი კორეელი ადმირალი ი სუნ-სინი (რომელიც იმჯინის ომის დროს იაპონელებთან იბრძოდა). პაკმა წაიკითხა ადმირალის ბიოგრაფია, რომელიც ი გვანგსუს მიერ იყო დაწერილი, და ეს წიგნი მას ძლიერ ემოციურად შეეხო.

 თეგუს სკოლა 

1932 წელს პაკი ჩაირიცხა თეგუს სკოლაში, სადაც მიმდინარეობდა დაწყებითი სკოლის მასწავლებლების გადამზადება. მიღება იყო ძალიან კონკურენტუნარიანი, სწავლა უფასო იყო და მასწავლებლის პოზიციები ისტორიულად პრესტიჟულად ითვლებოდა. პაკი მიიღეს 1070 აპლიკანტიდან, მის კლასში 10 იაპონელი და 90 კორეელი სტუდენტი იყო; მიღების დროს მას 50-ე ადგილი ეკავა.

მიუხედავად პრესტიჟისა და უფასო სწავლისა, დედას იმედი ჰქონდა, რომ მას არ მიიღებდნენ. მისმა სწავლაზე გაწეულმა ხარჯებმა, ასევე ფერმაში მისი დახმარების დაკარგვამ პრობლემები შეუქმნა ოჯახს. ბიოგრაფი ი-ს თქმით, პაკის ოჯახს ჯერ კიდევ ყველაზე უარესი ეკონომიკური ბრძოლები უნდა გაევლო. დაახლოებით ამ დროს, აზია განიცდიდა დიდი დეპრესიის შედეგებს და იაპონიის კოლონიალურმა პოლიტიკამ, კორეელებს აიძულა იაპონიაში გაეგზავნათ თავიანთი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის მნიშვნელოვანი ნაწილი, რასაც არაადეკვატური კომპენსაციად თვლიდნენ.

პაკის სკოლა თეგუში იყო მილიტარისტული, განსაკუთრებით იმის გამო, რომ იაპონელი სამხედრო ოფიცრები მონაწილეობდნენ მის მართვაში. შემოდგომაზე მთელი სკოლა მონაწილეობდა ენშუ(演習) - სამხედრო მომზადების პროგრამებში. ი-ს თქმით, პაკი გამოირჩეოდა ამ სფეროში. მან დაიწყო მომზადება კენდოში. მისმა ენთუზიაზმმა მიიპყრო კვანტუნის არმიის ვიცე-პოლკოვნიკის არიკავა კეიჩი (有川圭一, 1891–1945) ყურადღება, რომელიც აწარმოებდა სამხედრო მომზადების პროგრამებს.

პაკი დაინტერესდა ჯარში გაწევრიანებით, მაგრამ მის კოლეგებს მისი შანსები მცირე ეჩვენებოდათ. იაპონიის სამხედრო აკადემიაში შესვლა კორეელებისთვის ძალიან დამაბრკოლებელი იყო და პაკს საკმარისი ქულები არ გააჩნდა. 1935 წელს იგი თავის კლასში 73 სტუდენტს შორის ბოლო ადგილზე იყო და ყოველწლიურად უგროვდებოდა გაცდენები. პაკის მასწავლებლები ამას მის მძიმე ეკონომიკურ მდგომარეობას მიაწერენ. ბიოგრაფი ი ვარაუდობს, რომ გაცდენები გამოწვეული იყო მშობლების უუნარობით, დროულად მოეგროვებინათ საკმარისი თანხა სკოლაში მისი ხარჯებისთვის, რის გამოც იგი ვერ დადიოდა გაკვეთილებზე რამდენიმე კვირა. გარდა ამისა, პაკის უფროსმა ძმამ სანგ ჰემ დაკარგა სამსახური (და ორი შვილი დაავადების გამო) 1935 წელს, რის გამოც მას არ შეეძლო დახმარებოდა ოჯახის დანარჩენ წევრებს.

ამის საპირისპიროდ, პაკის ბევრი თანაკლასელი ფინანსურად შეძლებული ოჯახებიდან იყვნენ. რამდენიმე მათგანმა გაიხსენა, რომ პაკი თავს დამცირებულად გრძნობდა თავისი მდგომარეობის გამო. ერთმა კლასელმა გაიხსენა, რომ პაკი ატირებული იპოვა ერთ საღამოს. მას სახლში აგზავნიდნენ, რათა აეღო ფული ცხოვრებისეული ხარჯებისთვის, მიუხედავად იმისა, რომ იცოდნენ, რომ მის ოჯახს ამის საშუალება არ ჰქონდა. ი ვარაუდობს, რომ პაკი ამ დროის განმავლობაში გახდა უფრო პრაგმატული და გამომთვლელი, რადგან ეს იყო თვისებები, რომლებიც საჭირო იყო არა მხოლოდ ჩარიცხვისთვის, არამედ შიმშილის თავიდან ასაცილებლად.

პირველი შეყვარებული, პირველი ცოლი და პირველი შვილი

1934 წელს პაკმა ფარულად დაიწყო შეხვედრა ი ჩონგოგთან (이정옥), რომელიც იმავე ქალაქში სწავლობდა გოგონათა სკოლაში. პაკის მამას კი სურდა პაკი რაც შეიძლება მალე ენახა დაქორწინებული და არ იცოდა შვილის ურთიერთობის შესახებ. მან მოაწყო ქორწინება სხვა ქალზე - კიმ ჰო-ნამზე. ისინი დაქორწინდნენ 1935 წელს, როდესაც პაკი ჯერ კიდევ შეყვარებული იყო იზე. მიუხედავად იმისა, რომ ქორწინების შემდგომ გაუჩნდა ქალიშვილი, პაკ ჯე-ოკი, კიმი შეძრწუნებული იყო ოჯახის სიღარიბით და წყვილი შეძლებისდაგვარად ერიდებოდა ერთმანეთს. მათი ქორწინების შემდეგ პაკს დარჩა ერთი წელი სკოლაში წასასვლელად, ამიტომ მან დატოვა იგი თავის ოჯახში და დაუბრუნდა სწავლას.

 სწავლება 
1937 წლის 20 მარტს, პაკმა დაამთავრა თეგუ, თავის კლასში 70-დან 69-ე ადგილზე. მოთავსდა მუნგიონგის საჯარო სკოლაში, იზოლირებულ ნახშირის მომპოვებელ ქალაქში. საბოლოოდ მან დაიწყო ხელსაყრელი ხელფასის მიღება, რომლის ნაწილსაც ოჯახს უგზავნიდა. როგორც მას ერთ დროს ისე მის მოსწავლეებს, რომლებიც ყოველდღიურად დადიოდნენ სკოლაში შორიდან და უჭირდათ საკვების ყიდვა. მან რამდენიმე მათგანს დახმარება შესთავაზა, რათა სკოლაში გაეგრძელებინათ მოსვლა. მიუხედავად იმისა, რომ პაკი მის მოსწავლეებს ახსოვდათ, როგორც მზრუნველი და ენთუზიაზმით სავსე მასწავლებელი, ი ვარაუდობს, რომ ასეთ პატარა ქალაქში პაკი იყო მარტოსული.

მას შემდეგ, რაც პაკმა სწავლებას შეუდგა, იაპონიამ დაიწყო მეორე ჩინეთ-იაპონური ომი, მოიპოვა მნიშვნელოვანი გამარჯვებები. პაკი შთაგონებული იყო იაპონელების წარმატებით. მან დაწერა სცენარიც კი, რომელსაც მისი სტუდენტები ასრულებდნენ, სახელწოდებით - მოხალისე ჯარისკაცები ომში მიდიან (『지원병출정』). პიესა ასახავდა თანამედროვე მოვლენებს, რადგან 1938 წლის თებერვალში კოლონიურმა მთავრობამ დააწესა სპეციალური მოხალისეთა ჩარიცხვის სისტემა. ათასობით კორეელმა ახალგაზრდამ მიმართა ჩასარიცხად თუმცა, იაპონელი სამხედროები უფრთხოდნენ კორეელების მიღებას, შესაბამისად, ყოველწლიურად იღებდნენ განმცხადებელთა მხოლოდ ნაწილს. თუ კორეელს შეეძლო ურყევი პატრიოტიზმის დემონსტრირება, მათ მიაჩნდათ, რომ უფრო მეტი შანსი ჰქონდათ მიღების.

 სამხედრო სკოლაში განაცხადი და სისხლზე დაფიცება 
1938 წელს პაკმა განცხადება გააკეთა მანჩუკუოს არმიის სამხედრო აკადემიაში გაწევრიანებაზე, რომელიც მომდევნო წელს უნდა გახსნილიყო. თუმცა, ის სამი წლით აღემატებოდა კანდიდატების მაქსიმალურ ასაკობრივ ზღვარს - 19-ს; პაკმა რჩევისთვის მოიძია კანგ ჩაეჰო, ეთნიკურად კორეელი კაპიტანი მანჩუკუოს არმიაში. კანგმა შესთავაზა გამოეყენებინა თავისი კავშირები პაკისთვის გამონაკლისის მისაღებად. მან ასევე ურჩია პაკს სისხლის ფიცის დადება (혈서; 血書; hyŏlsŏ), რათა ეჩვენებინა თავისი ერთგულება იაპონიის მიმართ და გამოეხატა თავისი სულისკვეთება.

29-ს, სამხედრო მთავრობის სარდლობის მიმღებ ოფიცრებზე ღრმა შთაბეჭდილება მოახდინა რეგისტრირებული ფოსტით პაკ ჩონ ჰის წერილმა, დასავლეთ მუნგიონგის საჯარო სკოლის მასწავლებელი ჩრდილოეთ გიონსანგის პროვინციაში, კორეა. ფოსტაში მოჰყვა ვნებიანი წერილი, რომელიც გამოხატავდა პაკის სურვილს გამხდარიყო არმიის ოფიცერი, ასევე სისხლით დაწერილი ფიცი, რომელშიც ეწერა "მსახურება სიკვდილამდე" (一死以テ御奉公)... თუმცა, ოფიცრად გახდომა შემოიფარგლება მხოლოდ ჯარში მყოფთათვის. 23 წლის ასაკში მან გადააჭარბა ასაკობრივ ზღვარს 19 წელი. ამიტომ, სამწუხაროდ, მისი განაცხადი თავაზიანად იქნა უარყოფილი.

 მიღება 
ამ მეორე უარყოფითი პასუხის მიუხედავად, პაკი როგორღაც საბოლოოდ მიიღეს აკადემიაში. გარემოებები მისი მიღების შესახებ ცნობილი არ არის დანამდვილებით და სხვადასხვა წყაროების დაპირისპირება არის. წამყვანი თეორია არის ის, რომ არიკავამ, მაშინ კვანტუნის არმიის პოლკოვნიკმა, პირადად სთხოვა აკადემიის კომენდანტს, გენერალ-მაიორ ნაგუმოს, პაკის შეშვება.

კიდევ ერთი თეორია, შემოთავაზებული კორეელი ჩინელი ისტორიკოსის, რიუ იუნსანის (류연산) მიერ 2003 წელს, ვარაუდობს, რომ პაკი შესაძლოა შეუერთდა განდოს სპეცრაზმს, როგორც ერთგულების კიდევ ერთ მტკიცებულებად. დანაყოფი მიზნად ისახავდა კორეის დამოუკიდებლობის აქტივიზმის ჩახშობას ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთის, ჯიანდაოს რეგიონში ("Gando" კორეულად, "Kantō" იაპონურად) ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთის. რომლებიც ამტკიცებენ, რომ ჩვენება, რომელსაც თეორია ეფუძნება, არ ემთხვევა პაკის ფართოდ მიღებული მოვლენების ქრონოლოგიას.

 სამხედრო კარიერა 
მანჩუკუოს არმიის სამხედრო აკადემია

მანჩუკუოს აკადემიაში სასკოლო გარემო დაძაბული იყო, ნაწილობრივ მისი მნიშვნელოვანი ეთნიკური, ენობრივი და პოლიტიკური მრავალფეროვნების გამო. აკადემიის სტუდენტური კორპუსი შედგებოდა დაახლოებით 10 კორეელი, 223 ჩინელი და 107 იაპონელი სტუდენტისგან. ჩონგ-სიკ ის თქმით, პაკი წარჩინებული სტუდენტი იყო აკადემიაში, განსაკუთრებით არაიაპონელ სტუდენტებთან შედარებით. ის თავისუფლად საუბრობდა იაპონურ ენაზე, შედარებით კარგად იყო განათლებული და უკვე შეჩვეული იყო სამხედრო წვრთნებსა და საერთო საცხოვრებლის ცხოვრებას თეგუს სკოლაში სწავლების პერიოდიდან მოყოლებული. იაპონური სოში-კაიმეის პოლიტიკის შესაბამისად, მან მიიღო იაპონური სტილის სახელი ტაკაკი მასაო ().

პაკს აკადემიაში სხვა სტუდენტების დახმარება დაევალა. მისმა რამდენიმე ჩინელმა და კორეელმა თანაკლასელმა მოგვიანებით პაკი დაახასიათა, როგორც ამპარტავანი და გაიხსენა, რომ მას სხვა სტუდენტებთან ხშირად მოსდიოდა ჩხუბი. მიუხედავად ამისა, ი-ს მიხედვით, პაკი აკადემიაში გატარებულ დროს სითბოთი იხსენებდა. 1961 წლის ნოემბერში, ტოკიოში სახელმწიფო ვახშამზე, პარკმა განსაკუთრებულად მიაკითხა და მადლობა გადაუხადა აკადემიის ყოფილ კომენდანტს, გენერალ ნაგუმო სინიჩიროს () იქ გატარებული დროისთვის. ნაგუმომ გაამხილა, რომ პარკი მას ჟენშენის საჩუქრებს უგზავნიდა დროდადრო.

იმ დროს მანჩუკუო ითვლებოდა როგორც მემარცხენე, ისე მემარჯვენე იაპონელი პოლიტიკური ექსტრემისტების თავშესაფარად და აკადემიას შესაბამისად ჰყავდა ინსტრუქტორები, რომლებიც მაშინ და მოგვიანებით დაკავშირებული იყვნენ მნიშვნელოვან დაპირისპირებასთან. ერთ-ერთი ცნობის თანახმად, კაპიტანი კანო ჰიროში, რომელიც მონაწილეობდა იაპონიის წარუმატებელ 26 თებერვლის ამბოხში, და ასევე ასწავლიდა იმ გადატრიალების ანალიზს აკადემიაში, შესაძლოა ზეგავლენა მოეხდინა პაკზე. ი-მ შეაფასა ეს მონაცემები და თეორია წამოაყენა, რომ წლების შემდეგ პაკმა ეს გაკვეთილები გამოიყენა საკუთარ გადატრიალებაში.

1942 წლის მარტში პაკიმ აკადემია დაასრულა და მისი კურსის საუკეთესო ხუთ სტუდენტს შორის აღმოჩნდა. სკოლის დამთავრების შემდეგ, მან მიიღო სამთვიანი სწავლება კვანტუნგის არმიის 30-ე ქვეით პოლკში ჰარბინში, როგორც კავშირების ოფიცერი.

იაპონიის სამხედრო აკადემია
მისი, როგორც ოფიცრის ნიჭი სწრაფად იქნა აღიარებული და ის იყო ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან კორეელებს შორის, რომელთაც უფლება მისცეს ტოკიოს მახლობლად მდებარე იმპერიული იაპონიის არმიის აკადემიაში დასწრება. შემდგომში იგი დაინიშნა იაპონიის არმიის პოლკში მანჯურიაში და იქ მსახურობდა მეორე მსოფლიო ომის ბოლოს იაპონიის დანებებამდე.

მანჩუკუოში
1944 წელს კურსის დამთავრების შემდეგ, სადაც ხუთეულში მოხვდა წარჩინებულ სტუდენტთა შორის, პარკი დაინიშნა ლეიტენანტად მანჩუკუოს ჯარში, იაპონური მარიონეტული სახელმწიფოში, სადაც მსახურობდა მეორე მსოფლიო ომის ბოლო ეტაპამდე, როგორც პოლკის მეთაურის თანაშემწე.

საბჭოთა შეჭრის და იაპონიის ჩაბარების შემდეგ, 1945 წლის სექტემბერში პაკი და რამდენიმე სხვა კორეელი მანჩუკუოს არმიის მე-8 დივიზიის ოფიცერი გაემგზავრნენ პეკინში. კორეის განმათავისუფლებელი არმია, კორეის რესპუბლიკის დროებითი მთავრობის არმია, იქ იკრიბებოდა და მისმა იმდროინდელმა ლიდერმა ჩოი იონგ-დუკი მიიღო მრავალი კორეელი ოფიცერი, რომლებიც წინათ იმყოფებოდნენ იაპონიის ან მანჯურიის სამსახურში. არმია კორეაში გაემგზავრა 1946 წლის აპრილში, მაგრამ ის შეერთებული შტატების არმიის სამხედრო მთავრობამ დაშალა, რა დროსაც პაკი დაბრუნდა მშობლიურ პროვინციაში.

კორეაში დაბრუნება
კორეაში დაბრუნების შემდეგ პაკმა კორეის სამხედრო აკადემიაში ჩააბარა. მისი თანაკლასი იყო კიმ ჯე-გიუ, მისი ახლო მეგობარი და მოგვიანებით ასასინი. 1946 წელს დაამთავრა სწავლება და გახდა ოფიცერი სამხრეთ კორეაში შეერთებული შტატების არმიის სამხედრო მთავრობის დაქვემდებარებაში მყოფ არმიაში. სამხრეთ კორეის ახლადშექმნილმა მთავრობამ, სინგმან რის ხელმძღვანელობით, დააპატიმრა პარკი 1948 წლის ნოემბერში იმ ბრალდებით, რომ ის ხელმძღვანელობდა კომუნისტურ დაჯგუფებას კორეის არმიაში. პაკს სამხედრო სასამართლომ სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა, თუმცა რეის გადაწყვეტილებით განაჩენი არ იქნა სისრულეში მიყვანილი, რამდენიმე მაღალჩინოსანი კორეული სამხედრო ოფიცრების თხოვნით.

1950 წლის სექტემბერში მიენიჭა პოდპოლკოვნიკის წოდება, ხოლო 1951 წლის აპრილში პოლკოვნიკის წოდება. როგორც პოლკოვნიკი, პაკი იყო არმიის შტაბის სადაზვერვო ბიუროს დირექტორის მოადგილე 1952 წელს, სანამ არტილერიაში გადავიდა და ომის დროს მეთაურობდა II და III საარტილერიო კორპუსებს. ომის დასასრულს, 1953 წელს, პარკი გახდა ბრიგადის გენერალი. ზავის შეთანხმების ხელმოწერის შემდეგ, პაკი შეირჩა აშშ-ში, ფორტ სილიში ექვსთვიანი ვარჯიშისთვის.

კორეაში დაბრუნების შემდეგ პარკი სწრაფად გაიზარდა სამხედრო იერარქიაში. ის იყო არმიის საარტილერიო სკოლის ხელმძღვანელი და მეთაურობდა სამხრეთ კორეის არმიის მე-5 და მე-7 დივიზიებს გენერალ-მაიორად დაწინაურებამდე 1958 წელს. შემდეგ პაკი დაინიშნა პირველი არმიის შტაბის უფროსად და კორეის 1-ლი და მე-6 ოლქის სარდლობის ხელმძღვანელად, რომელიც მას აძლევდა პასუხისმგებლობას სეულის დაცვაზე. 1960 წელს პარკი გახდა პუსანის ლოჯისტიკის სარდლობის მეთაური, სანამ გახდებოდა სამხრეთ კორეის არმიის ოპერატიული შტაბის უფროსი და მეორე არმიის მეთაურის მოადგილე. იმ პერიოდში, პაკი უკვე იყო ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი და გავლენიანი ფიგურა სამხედრო სფეროში.

 ძალაუფლების მოხვეჭა 


1960 წლის 26 აპრილს სინგმან რი, სამხრეთ კორეის ავტორიტარული ინაუგურაციის პრეზიდენტი, იძულებული გახდა დაეტოვებინა თანამდებობა და გადასახლებულიყო აპრილის რევოლუციის, სტუდენტების მიერ გამართული აჯანყების შემდეგ. იუნ პო-სუნი აირჩიეს პრეზიდენტად იმავე წლის ბოლოს, 29 ივლისს, თუმცა რეალურ ძალაუფლებას პრემიერ-მინისტრს, ჩანგ მიონს ეკავა. პრობლემები მაშინვე წარმოიშვა, რადგან არც ერთ ადამიანს არ შეეძლო დემოკრატიული პარტიის რომელიმე უმრავლესობის ერთგულება ან მინისტრთა კაბინეტის შემადგენლობის შესახებ შეთანხმების მიღწევა. პრემიერ-მინისტრი ჩანგი ცდილობდა შეენარჩუნებინა კოალიცია კაბინეტის პოზიციების ხუთი თვის განმავლობაში სამჯერ შეცვლით.

იმავდროულად, ახალი მთავრობა  ეკონომიკურ გამოწვევებს ვერ აგვარებდა, რომელიც გამოწვეული იყო ათწლეულის არასწორი მენეჯმენტისა და კორუფციის გამო წინა პრეზიდენტობის დროს. პროტესტის მომიტინგეები რეგულარულად ავსებდნენ ქუჩებს, აყენებდნენ მრავალრიცხოვან და ფართო მოთხოვნებს პოლიტიკური და ეკონომიკური რეფორმების შესახებ. საზოგადოებრივი უსაფრთხოება გაუარესდა მაშინ, როცა საზოგადოებამ პოლიციის ნდობა დაკარგა, რითაც დემოკრატიულმა პარტიამ დაკარგა საზოგადოების მხარდაჭერა ხანგრძლივი ფრაქციული ბრძოლების შემდეგ.

სოციალური არასტაბილურობისა და განხეთქილების ფონზე გენერალ-მაიორმა პაკმა ჩამოაყალიბა სამხედრო რევოლუციური კომიტეტი. როდესაც გაიგო, რომ უახლოეს თვეებში აპირებდა პენსიაზე გასვლას, დააჩქარა კომიტეტის გეგმები. იგი ხელმძღვანელობდა სამხედრო გადატრიალებას 1961 წლის 16 მაისს, რომელსაც ნომინალურად ხელმძღვანელობდა ჩანგ დო-იონი, არმიის შტაბის უფროსი, მისი განდევნის შემდეგ, მისი დაწყების დღეს. 18 მაისს ჩანგ მიონიმ თავის კაბინეტთან ერთად გადადგომა გამოაცხადა. იუნმა მიიღო გადატრიალება და დაარწმუნა შეერთებული შტატების მერვე არმია და სამხრეთ კორეის არმიის სხვადასხვა ქვედანაყოფების მეთაურები, რომ არ ჩარეულიყვნენ ახალ მთავრობაში.

თავდაპირველად, ახალი ადმინისტრაცია ჩამოყალიბდა იმ სამხედრო ოფიცრებისგან, რომლებიც მხარს უჭერდნენ პაკს. ეროვნული რეკონსტრუქციის უმაღლესი საბჭო ნომინალურად გენერალი ჩანგი ხელმძღვანელობდა. 1961 წლის ივლისში ჩანგის დაპატიმრების შემდეგ, პაკმა აიღო საბჭოზე კონტროლი. გადატრიალება დიდწილად მიესალმა პოლიტიკურმა ქაოსით დაღლილმა ხალხმა.

გადატრიალების შემდეგ, პაკი გენერალ-ლეიტენანტიდ დააწინაურეს. სამხრეთ კორეელმა ისტორიკოსმა ჰვანგ მუნ კიუნგმა აღწერა პაკის მმართველობა, როგორც ძალიან „მილიტარისტული“ და აღნიშნა, რომ პაკი თავიდანვე მიზნად ისახავდა სამხრეთ კორეის საზოგადოების მობილიზებას „მილიტარისტულად დისციპლინირებულ ხაზებზე“. პაკის ერთ-ერთი პირველი ქმედება ხელისუფლებაში მოსვლისთანავე იყო ქუჩების „გასუფთავების“ კამპანია უსახლკაროების დაკავებით და „კეთილდღეობის ცენტრებში“ სამუშაოდ დაყენებით.

1961 წლის 19 ივნისს სამხედრო საბჭომ შექმნა კორეის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო, რათა თავიდან აეცილებინა კონტრგადატრიალება და ჩაეხშოთ პოტენციური მტრები, როგორც საგარეო, ასევე შიდა.

პრეზიდენტი იუნი დარჩა თანამდებობაზე, რაც სამხედრო რეჟიმს ლეგიტიმურობას ანიჭებდა. მას შემდეგ, რაც იუნი გადადგა 1962 წლის 24 მარტს, გენერალ-ლეიტენანტი პაკი, რომელიც დარჩა ეროვნული რეკონსტრუქციის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარედ, გააძლიერა თავისი ძალაუფლება პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად; იგი ასევე დააწინაურეს სრულ გენერალად. პაკი დათანხმდა სამოქალაქო მმართველობის აღდგენას კენედის ადმინისტრაციის ზეწოლის შემდეგ.

1963 წელს პაკ ჩონ ჰი აირჩიეს პრეზიდენტად, როგორც ახლადშექმნილი დემოკრატიული რესპუბლიკური პარტიის კანდიდატად. მან პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსად პარტიის ვიცე ლიდერი პაკ მიუნ-კეუნი დანიშნა. მან ძლივს დაამარცხა ყოფილი პრეზიდენტი იუნი, სამოქალაქო მმართველობის პარტიის კანდიდატი, 156 000-ზე მეტი ხმით - 1,5 პროცენტიანი სხვაობით. პაკი ხელახლა აირჩიეს პრეზიდენტად 1967 წელს, რითაც დაამარცხებდა იუნს ოდნავ ნაკლები სირთულით.

 პრეზიდენტობა (1963-1979 წლები) 

 საგარეო პოლიტიკა 
1965 წლის ივნისში პაკმა ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას იაპონიასთან ურთიერთობების ნორმალიზებისთვის, რომელიც მოიცავდა რეპარაციების გადახდას და იაპონიისგან შეღავათიანი სესხების გაცემას და გამოიწვია ვაჭრობისა და ინვესტიციების გაზრდა სამხრეთ კორეასა და იაპონიას შორის. 1966 წლის ივლისში სამხრეთ კორეამ და შეერთებულმა შტატებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ძალების სტატუსის შესახებ, რომელიც ამყარებს უფრო თანაბარ ურთიერთობას ორ ქვეყანას შორის. მისი მზარდი ეკონომიკური სიძლიერით და შეერთებული შტატების უსაფრთხოების გარანტიით, ჩრდილოეთ კორეის ჩვეულებრივი შემოჭრის საფრთხე სულ უფრო შორს ჩანდა. ვიეტნამის ომის ესკალაციის შემდეგ, 1965 წლის მარტში სახმელეთო საბრძოლო ჯარების განლაგებით, სამხრეთ კორეამ გაგზავნა დედაქალაქის დივიზია და მე-2 საზღვაო ბრიგადა სამხრეთ ვიეტნამში 1965 წლის სექტემბერში, რასაც მოჰყვა თეთრი ცხენის დივიზია 1966 წლის სექტემბერში.

 ვიეტნამის ომი 


აშშ-ის მოთხოვნით, პაკმა გაგზავნა დაახლოებით 320,000 სამხრეთ კორეის ჯარისკაცი ვიეტნამის ომის დროს შეერთებული შტატებისა და სამხრეთ ვიეტნამის გვერდით საბრძოლველად; ვალდებულება მეორე ადგილზე მხოლოდ შეერთებული შტატების ვალდებულებაზე. ამის დასახელებული მიზეზები იყო კომუნიზმის შემდგომი წინსვლის პრევენცია აღმოსავლეთ აზიაში, შეერთებულ შტატებთან კარგი ურთიერთობების შენარჩუნება და რესპუბლიკის საერთაშორისო პოზიციის გაძლიერება. 1965 წლის იანვარში, იმ დღეს, როდესაც ეროვნულ ასამბლეაში მიიღეს კანონპროექტი ძირითადი განლაგების შესახებ (106 ხმით მომხრე და 11 წინააღმდეგი), პაკმა განაცხადა, რომ „დრო იყო სამხრეთ კორეამ თავი დააღწიოს მიმღების პასიური პოზიციისგან დახმარება ან ტანჯვის ჩარევა და აიღოს პასუხისმგებლობის აღების პროაქტიული როლი მთავარ საერთაშორისო საკითხებზე“.

სამხრეთ კორეელმა ჯარისკაცებმა ვერ შეძლეს ვიეტ კონგის საბოლოოდ დამარცხება, მიუხედავად იმისა, რომ სამხრეთ კორეა საკმაოდ წარმატებული იყო. მათ ასევე მოიპოვეს რეპუტაცია მშვიდობიანი მოსახლეობის მიმართ სისასტიკით და დაადანაშაულეს მრავალი „ჩემი ლაის სტილის“ ხოცვა-ჟლეტაში.

მიუხედავად იმისა, რომ უპირველეს ყოვლისა შეერთებულ შტატებთან სამხედრო ალიანსის გაძლიერება იყო, ასევე არსებობდა ფინანსური სტიმული სამხრეთ კორეის ომში მონაწილეობისთვის. სამხრეთ კორეის სამხედრო მოსამსახურეებს აშშ-ის ფედერალური მთავრობა უხდიდა ანაზღაურებას და მათი ხელფასები პირდაპირ სამხრეთ კორეის მთავრობას გადაეცა. პაკს სურდა სამხრეთ კორეის ჯარების გაგზავნა ვიეტნამში და ენერგიულად აწარმოებდა კამპანიას ომის გასაგრძელებლად. ჯარების ვალდებულებების სანაცვლოდ, სამხრეთ კორეამ მიიღო ათობით მილიარდი დოლარის გრანტები, სესხები, სუბსიდიები, ტექნოლოგიების ტრანსფერები და შეღავათიანი ბაზრები, რომლებიც უზრუნველყოფილი იყო ჯონსონის და ნიქსონის ადმინისტრაციების მიერ.

 ბოლო წლები 
მიუხედავად იმისა, რომ სამხრეთ კორეის ეკონომიკის ზრდამ უზრუნველყო პაკის პრეზიდენტობის მხარდაჭერის მაღალი დონე 1960-იან წლებში, ამ მხარდაჭერამ დაიწყო დაღმავლობა და შენელება 1970-იან წლების დასაწყისში. ბევრი სამხრეთ კორეელი უკმაყოფილო იყო მისი ავტოკრატიული მმართველობით, მისი უსაფრთხოების სამსახურებით და პირად თავისუფლებებზე დაწესებული შეზღუდვებით. მიუხედავად იმისა, რომ პაკმა მოახდინა თავისი ადმინისტრაციის ლეგიტიმაცია, საგანგებო მდგომარეობის კანონის დებულებების გამოყენებით, მან ვერ შეასრულა სიტყვისა და პრესის თავისუფლების კონსტიტუციური გარანტიები. გარდა ამისა, უსაფრთხოების სამსახურმა, KCIA, შეინარჩუნა ფართო უფლებამოსილებები დაკავებისა და დაპატიმრების საკითხში; ბევრი პაკის მოწინააღმდეგე იყო დაპატიმრებული სასამართლო პროცესის გარეშე და ხშირად ხდებოდა მათი წამებაც.See Korea Week May 10, 1977, p. 2 and C.I. Eugene Kim, 'Emergency, Development, and Human Rights: South Korea, ' Asian Survey 18/4 (April 1978): 363–378. საბოლოოდ, სისტემის წინააღმდეგ დემონსტრაციები დაიწყო მთელს ქვეყანაში, პაკის არაპოპულარობა გაიზარდა.

ეს დემონსტრაციები გადამწყვეტ მომენტამდე მივიდა 1979 წლის 16 ოქტომბერს, როდესაც სტუდენტური ჯგუფი, რომელიც მოუწოდებდა დიქტატურისა და „იუშინის“ სისტემის დასრულებას, ბუსანის ეროვნულ უნივერსიტეტში დაიწყო. აქცია, რომელიც „"პუ-მას" ბრძოლა“ იყო (სახელწოდება პუსანისა და მასანის ტერიტორიების გამო დაერქვა), მალევე გადავიდა ქალაქის ქუჩებში, სადაც სტუდენტები და სპეცრაზმი მთელი დღე იბრძოდნენ. საღამოსთვის ბუსანის მერიის წინ 50 000-მდე ადამიანი შეიკრიბა. მომდევნო ორი დღის განმავლობაში რამდენიმე საჯარო ოფისს თავს დაესხნენ და დაახლოებით 400 მომიტინგე დააკავეს. 18 ოქტომბერს პაკის მთავრობამ ბუსანში საომარი მდგომარეობა გამოაცხადა. იმავე დღეს საპროტესტო აქციები გავრცელდა კიუნნამის უნივერსიტეტში მასანში. 10,000-მდე ადამიანი, ძირითადად სტუდენტები და მუშები, შეუერთდა დემონსტრაციას პაკის იუშინის სისტემის წინააღმდეგ. თავდასხმები განხორციელდა პოლიციის განყოფილებებსა და მმართველი პარტიის საქალაქო ოფისებზე. დაღამებამდე მასანში ქალაქის მასშტაბით კომენდანტის საათი გამოცხადდა.Shin, Gi-Wook. "Introduction. " Contentious Kwangju: the May 18 Uprising in Korea's Past and Present. Eds. Gi-Wook Shin and Kyung Moon Hwang. Lanham: Rowman & Littlefield Publishers, 2003.

 მკვლელობა 

1979 წლის 26 ოქტომბერს, სტუდენტური პროტესტის დასრულებიდან ექვსი დღის შემდეგ, კიმ ჯე-გიუმი, KCIA-ს დირექტორი, სასიკვდილო ცეცხლსასროლი იარაღით ესროლა პაკ ჩონ ჰის თავში და გულმკერდში, სეულში, ბანკეტის შემდეგ. KCIA-ს სხვა ოფიცრები გადაადგილდნენ შენობის სხვა ნაწილებში და დახვრიტეს პრეზიდენტის ოთხი მცველი. პრეზიდენტის უსაფრთხოების სამსახურის უფროსს, ჩა ჯი-ჩულს, ასევე სასიკვდილოდ ესროლა კიმმა. კიმი და მისი ჯგუფი მოგვიანებით დააკავეს სამხრეთ კორეის არმიის შტაბის უფროსის მეთაურობით ჯარისკაცებმა. ისინი აწამეს და მოგვიანებით სიკვდილით დასაჯეს.

არ არის ცნობილი, იყო თუ არა ეს ინდივიდუალური ვნების სპონტანური აქტი თუ დაზვერვის სამსახურის მიერ წინასწარ დაგეგმილი გადატრიალების ნაწილი. კიმი ამტკიცებდა, რომ პაკი იყო დემოკრატიის დაბრკოლება და რომ მისი ქმედება იყო პატრიოტიზმი. გამოძიების ხელმძღვანელმა ჩუნ დუ-ჰვანმა უარყო მისი პრეტენზიები და დაასკვნა, რომ კიმი მოქმედებდა საკუთარი ძალაუფლების შესანარჩუნებლად.

ჩოი კიუ-ჰა გახდა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი იუშინის კონსტიტუციის 48-ე მუხლის შესაბამისად. ჩუნ დუ-ჰვანი, რომელმაც თავდაცვის უსაფრთხოების სარდლობას ხელმძღვანელობა გადაიბარა გამოძიების მიზნით, სწრაფად მოიპოვა კონტროლი სამხედროებზე და KCIA-ზე, და მორიგი სამხედრო ხუნტის ჩამოყალიბების შემდეგ, 1980 წელს პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა.
პაკ ჩონ ჰი, რომელიც ითვლებოდა ბუდისტად, მიენიჭა კორეის პირველი რელიგიათაშორისი სახელმწიფო დაკრძალვა 3 ნოემბერს სეულში. იგი სამხედრო პატივით დაკრძალეს სეულის ეროვნული სასაფლაოს ტერიტორიაზე სინგმან რის გვერდით. კიმ ჯე-გიუმი, რომლის მოტივაციაც კვლავ უცნობია, დახრჩობით სიკვდილით დასაჯეს 1980 წლის 24 მაისს.

 შენიშვნები 

 სქოლიო 

 წყაროები 
 ინგლისურ ენაზე 

 კორეულ ენაზე 










ქართულ ენაზე

რესურსები ინტერნეტში



კატეგორია:სამხრეთ კორეის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  14 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:მოკლული პრეზიდენტები
კატეგორია:მოკლული პოლიტიკოსები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
კატეგორია:XX საუკუნეში მოკლული პრეზიდენტები