ხუნუ

ხუნუ (ჩინური: 匈奴, ფინინი: Xiōngnú) — მომთაბარე ტომების გაერთიანება, რომლებიც დომინირებდნენ აზიის მდელოზე ძვ. წ. III საუკუნიდან I საუკუნემდე. ჩინურ წყაროების მიხედვით მათ ძვ. წ. 209 წელს, მოდუ შანიუს ხელმძღვანელობით იმპერია შექმნეს. იმპერიამ იარსება დაახლოებით სამი საუკუნე (ძვ. წ. 209 — 93) და აღემატებოდა დღევანდელი მონღოლეთის საზღვრებს. ძვ. წ. II საუკუნეში იუეჩჟების დამარცხების შემდეგ ისინი ცენტრაური და სამხრეთი აზიის მდელოზე მთავარ ძალად იქცნენ. მათი გავლენის ქვეშ იყო მოქცეული: სამხრეთი ციმბირი, დღევანდელი მონღოლეთი, შიდა მონღოლეთი, განსუ, სინძიანი. მათ რთული ურთიერთობა ჰქონდათ სამხრეთით არსებულ ჩინურ დინასტიებთან, რომელიც ხშირად საომარ მოქმედებებშიც გადადიოდა.

ზოგიერთი მეცნიერი მათ ევრაზიულ ველზე დასავლეთით მაცხოვრებელ ხალხებთან აიგივებს. ხუნუს ჯგუფის ეთნიკურ კუთვნილების დადგენას ართულებს ჩინურ წყაროებში შემორჩენილი სიტყვების მცირე რაოდენობა, რომლებიც ძირითადად ადგილების ან ადამიანების სახელებს წარმოადგენენ. მეცნიერები დასაშვებად მიიჩნევენ მათ: ირანულ,: "Their royal tribes and kings (shan-yii) bore Iranian names and all the Hsiung-nu words noted by the Chinese can be explained from an Iranian language of Saka type. It is therefore clear that the majority of Hsiung-nu tribes spoke an Eastern Iranian language."<ref  მონღოლურ, ტოხარულ, თურქულ,Gedikli, Yusuf (2009). Hun Türkçesi Üzerine Araştırma ve İncelemeler - 8: Hun Türklerindeki Hu-Chie ~ Wu-Chie, İ-Ch’ü Jung, Ta-Li Jung Kavim Adlarının Etimolojisi ve Çok Önemli Üç Sonuç; Türk Dilinin ve Türk Tarihinin MÖ 659 Yılında Başladığının Belgelenmesi . YOM Türk Dünyası Kültür Dergisi, Bahar 2009 ურალურ,Di Cosmo, 2004, pg 166 ენისეიურAdas 2001: 88 ან შერეულ ეთნიკურ წარმომავლობას.Geng 2005 სიტყვა ხუნუ შეიძლება წარმოადგენდეს ჰუნის მონათესავე სიტყვას.Vaissière 2006

 ლიტერატურა 
  Потапов, Л. П. 1966. Этнионим Теле и Алтайцы. Тюркологический сборник, 1966: 233-240. Мoscow: Nauka. (Potapov L.P., The ethnonym "Tele" and the Altaians. Turcologica 1966: 233-240).
  Houle, J. and L.G. Broderick 2011  [http://www.mendeley.com/research/settlement-patterns-domestic-economy-xiongnu-khanui-valley-mongolia/ "Settlement Patterns and Domestic Economy of the Xiongnu in Khanui Valley, Mongolia]", 137-152. In Xiongnu Archaeology: Multidisciplinary Perspectives of the First Steppe Empire in Inner Asia.

 რესურსები ინტერნეტში 
Material Culture presented by University of Washington
Encyclopedic Archive on Xiongnu
The Xiongnu Empire 
The Silk Road Volume 4 Number 1
The Silk Road Volume 9
Gold Headdress from Aluchaideng
Belt buckle, Xiongnu type, 3rd–2nd century B.C.
Videodocumentation: Xiongnu – the burial site of the Hun prince (Mongolia)
The National Museum of Mongolian History :: Xiongnu

 სქოლიო 

კატეგორია:მონღოლეთის ისტორია
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები