ვირის ჯიმლა

ვირის ჯიმლა () — სოკოს სახეობა ჰიგროფორუსისებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს მსოფლიოს ყველა კონტინენტს გარდა ანტარქტიდისა.

სუსტად შხამიანი სოკოა. იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. იზრდება ნიადაგზე ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო მეცნიერულად პირველად აღწერა გერმანელმა მეცნიერმა იაკობ კრისტიან შეფერმა 1774 წელს, რომელმაც სახეობას უწოდა Agaricus conicus. პაულ კუმერმა სახეობა მიაკუთვნა ჰიგროციბეს გვარს 1871 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდი 2—9 სმ დიამეტრისაა, წვეტიანი კონუსისებური, კონუსისებური, შემდეგ ფართო კონუსისებური წაწვეტებული ბორცვით. გლუვი, რადიალურად დაზოლილი, წვიმიან ამინდში ოდნავ წებოვანია. ნარინჯისფერი, წითელი ან წითელ-ნარინჯისფერი, კიდეები უფრო მუქია და უსწორმასწორო. დაზიანებისას და ასაკთან ერთად შავდება.

რბილობი ცვილისებრია, თხელი. ჰაერზე შავდება. გაჭრისას ოდნავ წყალწყალაა, განსაკუთრებული სუნის გარეშე და სასიამოვნო გემოთი.

ფეხის სიგრძე — 2—10 სმ, სიგანე — 0,3—1 სმ, ცენტრალური, ცილინდრული, სწორი, მყიფე. ყვითელი ან ყვითელ-ნარინჯისფერი, ქვედა მხარეს უფრო მუქი, დაზიანებისას შავდება. საყელოს გარეშე.

ფირფიტები თავისუფალია ან მიმაგრებული, რომელიც ფართოვდება ქუდის კიდესთან, მოყვითალო და ღია-მოყვითალოა, ასაკთან ერთად იშლება და დაჭერის ადგილებში ხდება მონაცისფრო-გოგირდისფერ-მოყვითალო.

სპორული ფხვნილი თეთრია. სპორები 8—10×5—5,6 მკმ, ელიფსისებრი, გლუვი, უფერული, არაამილოიდური.

გავრცელება და ეკოლოგია
იზრდება ზაფხულ-შემოდგომით მიწასა და მდელოებზე ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად ფართოფოთლოვან და წიწვოვან ტყეებში. დამახასიათებელი და ადვილად შესამჩნევი სოკოა. 

გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკას, აზიას, ჩრდილოეთ აფრიკას, ევროპას (მათ შორის საქართველოსაც), ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიას.

ტოქსიკურობა
სუსტად შხამიანია. საკვებში არ იყენებენ. ერთდროულად რამდენიმე ეგზემპლარის მოხმარება იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას, რასაც თან სდევს ღებინება და გულისრევა. მასში შემავალი ტოქსიკური ნივთიერებები დღემდე შესწავლილი არ არის.

 მსგავსი სახეობები

რესურსები ინტერნეტში

ვირის ჯიმლა  — საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია
 Hygrocybe conica 

სქოლიო

კატეგორია:ჰიგროციბე
კატეგორია:შხამიანი სოკოები