ნანგარჰარის პროვინცია

ნანგარჰარის პროვინცია (პუშტუ ننګرهار‎, დარი ننگرهار Nangarhār) - პროვინცია ავღანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან მას ესაზღვრება ქუნარის პროვინცია. აქ მდებარეობდა გამაგრებული რაიონი თორა-ბორა, სადაც 2001 წელს იმალებოდა მსოფლიოს ნომერ პირველ ტერორისტად ცნობილი ოსამა ბინ ლადენი.

 ადმინისტრაციული დაყოფა 
მამგარჰარის პროვინცია იყოფა 22 ოლქად. 

 აჩინი
 ბატი კოტი
 ბიჰსუდი
 დარა-ი-ნური
 დიჰ ბალა
 დურ ბაბა
 გოშტა
 ჯალალაბადი
 კამა
 ხოგიანი
 კოტი
 კუზ კუნარი
 ლალ პური
 მომანდ დარა
 ნაზიანი
 პაჩირ ავ აგამი
 როდატი
 სურკ როდი
 შერზადი
 შინვარი
 ჩაპარჰარი
 ჰიზარაკი

+ ნანგარჰარის პროვინციის ოლქებიოლქიდედაქალაქიმოსახლეობაფართობიეროვნული შემადგენლობადიჰ ბალა    33,294    100% პუშტუნები,აჩინი    95,468   ბიჰსუდი    118,934     80% პუშტუნები, 20% არაბებიჩაპარჰარი    57,339   პუშტუნებიდარა-ი-ნური    98,202   30% პუშტუნები, 70% პაშაებიბატი კოტი    31,308    პუშტუნებიდურ ბაბა    13,479   100% პუშტუნებიგოშტა    31,130   ჰაზარაკი    28,376    100% პუშტუნები ჯალალაბადი    205,423    პუშტუნები, ტაჯიკები, არაბები, პაშაებიკამა    52,527    100% პუშტუნებიხოგიანი    111,479    პუშტუნებიკოტი    52,154    შეიქმნა 2005 წელს როდატის ოლქის ფარგლებშიკუზ კუნარი    42,823    80% პუშტუნები, 15% პაშაებილალ პური    18,997   მომანდ დარა    42,103   ნაზიანი    16,328   პაჩირ ავ აგამი    40,141   როდატი    63,357    გაყოფილია 2005 წლიდანშერზადი    63,232   შინვარი    64,872   სურკ როდი    91,548    95% პუშტუნები, 5% ტაჯიკები

 ისტორია 
ნანგარჰარი შედიოდა მაურიების იმპერიაში. მაურიებმა აქ გაავრცელეს ახალი რელიგიები ინდუიზმი და ბუდიზმი.  განსაკუთრებული თავგამოდებით  ცდილობდა უფრო დიდი ტერიტორიების გაპყრობას ჩანდრაგუპტა მაურია მანამდე, სანამ არ შეეჯახა აქ მყოფ ადგილობრივ ძალებს. კერძოდ, ბერძნულ-ბაქტრიული სამეფოს მეფე სელევკე I ნიკატორს.  როგორც აღნიშნავენ, სელევკემ მიაღწია სამშვიდობო ხელშეკრულებას ჩანდრაგუპტასთან, ის დათანხმდა შერეულ ქორწინებებს, საჩუქრად მიიღო 500 სპილო და აღიარა მაურიების ტერიტორიად ჰინდუქუშის სამხრეთით მდებარე მიწები.

ჩანდრაგუპტა გაერთიანებული ძალებით შეეჯახა აღმოსავლეთით მდებარე ნანდას იმპერიას. ამის შესახებ მოგვითხრობენ ბუდისტური ავღანეთის მნიშვნელოვანი მატერიალური და არამატერიალური ძეგლები ფართო არქეოლოგიური აღმოჩენების შედეგად, მათ შორის, რელიგიური და მხატვრული ნივთები. ჩინელი პილიგრიმის სიუან ცზანის ინფორმაციით ჩანდრაგუპტას მიუღწევია ბალხის პროვინციამდე, ჯერ კიდევ ბუდას სიცოცხლეში (ძვ. წ. 563-483 წ.წ.).

რეგიონი საუკუნეთა მანძილზე მრავალი დამპყრობელის მსხვერპლი გამხდარა. მათ შორის, ღაზნებიდების, ღურიდების, ხალჯების, დიდ მოგოლთა და სხვა დინასტიების. 1747 წ, აჰმად შაჰ დურანმა საბოლოოდ შეუერთა იგი ავღანეთის იმპერიას. 

რეგიონმა დიდი ზარალი განიცადა XIX-XX საუკუნეების მანძილზე მიმდინარე ანგლო-ავღანურ ომებში. 

საბჭოთა კავშირ-ავღანეთის ომამდე პროვენცია შედარებით მშვიდობიანად ვითარდებოდა. ომის პერიოდში მისი ტერიტორია ხშირად გამხდარა შეტაკების არეალი. პროდასავლური ძალები აშშ-ს მეთაურობით ცდილობდნენ მუჰამედ ნაჯიბულას პრორუსული ხელისუფლების დამხობას. განსაკუთრებით გამწვავდა სიტუაცია ავღანეთის სამოქალაქო ომის დროს, როდესაც ე.წ. მოჯაჰედებს შორის მოხდა შეტაკება. სამოქალაქო ომით ისარგებლა თალიბანის მომხრეებმა და 1996 წელს მათ კონტროლი დაამყარეს პროვინციაზე და ააგეს მამგჰარის რეგიონში ე.წ. ალ-ქაიდას საწვრთნელი ბაზა.

მიმდინარე ისტორია
90-ან წლებში ნანგჰარის პროვინციაში ძლიერი პოზიცია ეკავა ოსამა ბინ-ლადენს, რომელიც აწარმოებდა აშშს წინააღმდეგ ბრძოლას 2001 წელს თორა-ბორას კამპანიის დროს. საბოლოოდ ბინ ლადენმა თავი შეაფარა პაკისტანის ქალაქ აბოტაბადს, სადაც მოკლული იქნა 2011 წელს ამერიკული სპეცდანიშნულების რაზმის თანამშრომლების მიერ. 

2001 წლის ბოლოს თალიბანის რეჟიმის განადგურების შემდეგ ჩამოყალიბდა ყარზაის ხელისუფლება. შეერთებული შტატების ხელმძღვანელობით ავღანეთის ხელისუფლებამ თანდათან აღადგინა იურიდიული წესრიგი პროვინციის ტერიტორიაზე, თუმცა ჯერ კიდევ ხშირია თალიბანის ბოევიკთა თავდასხმა ავღანეთის სამთავრობო ძალებზე.

 რესურსები ინტერნეტში 
 ნანგარჰარის პროვინცია
 ნანგარჰარის პროვინცია
 ნანგარჰარი (ფოტოგალერეა)

კატეგორია:ავღანეთის პროვინციები