დიპტიქი

დიპტიხი (, „ორად დაკეცილი“, ანუ „ორკარედი“) — მართლმადიდებლური ღვთისმსახურების დროს, მსოფლიოს მართლმადიდებელ ეკლესიათა მეთაურების მოხსენიების ან ადგილობრივ ეკლესიათა მეთაურების მოხსენიების რიგითობა. 

ისტორია
ყოველი ადგილობრივი, ანუ ავტოკეფალური ეკლესია და მათი პატრიარქები თანასწორნი არიან და არ არსებობს იერარქიული დამოკიდებულება ერთმანეთზე, მაგრამ არსებობს საპატრიარქო კათედრების რანგირება პატივის მიხედვით. აღნიშნული გამართლებულია პრაქტიკული მოსაზრებითაც, კერძოდ დიპტიხი წირვა-ლოცვის დროს გამოიყენება რათა განისაზღვროს მღვდელმთავართა თანმიმდევრობა და ასევე მათი მოხსენიების ადგილი წარმოთქმულ კვერექსებსა, თუ მოსახსენებლებში.

თავდაპირველად ქართულ ეკლესიას დიპტიხში ეკავა მეექვსე ადგილი რომის პაპის, კონსტანტინოპოლის, ალექსანდრიის, ანტიოქიისა და იერუსალიმის პატრიარქების შემდეგ. XI საუკუნეში მომხდარი დიდი სქიზმის გამო მართლმადიდებლური დიპტიხიდან ამოვარდა რომის პაპი, ხოლო 1589 წელს კონსტანტინოპოლის საპატრიარქომ სცნო ავტოკეფალურად რუსეთის ეკლესია და ოფიციალურად მიანიჭა საპატრიარქო რანგი, ხოლო დიპტიხში მეხუთე ადგილი, 1920 წელს კონსტანტინოპოლმა სცნო სერბეთის საპატრიარქოს მეექვსე ადგილი, 1925 წელს რუმინეთის საპატრიარქოს მეშვიდე, ხოლო 1953 წელს ბულგარეთის საპატრიარქოს მერვე ადგილი. საქართველოს 1917 წელს აღდგენილი ავტოკეფალია და საპატრიარქო წოდება კი — მხოლოდ 1990 წელს, კათოლიკოს-პატრიარქ ილია II-ის ღვაწლის შედეგად. შესაბამისად ქართულმა ეკლესიამ დიპტიხში მეექვსე ადგილიდან მეცხრე ადგილზე გადაინაცვლა. 2019 წლის 6 იანვარს უკრაინის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ ავტოკეფალიის ტომოსი მიიღო.

საპატრიარქო დიპტიქი
ქვემოთ მოყვანილია მართლმადიდებელი ეკლესიის მხოლოდ საპატრიარქო დიპტიქი ისტორიულ ჭრილში.
  რიგითობა  VI საუკუნე  XI საუკუნე  1589  1811  1920  1925  1953  1990 I რომის პაპი კონსტანტინოპოლი კონსტანტინოპოლი კონსტანტინოპოლი კონსტანტინოპოლი კონსტანტინოპოლი კონსტანტინოპოლი კონსტანტინოპოლი II კონსტანტინოპოლი ალექსანდრია ალექსანდრია ალექსანდრია ალექსანდრია ალექსანდრია ალექსანდრია ალექსანდრია III ალექსანდრია ანტიოქია ანტიოქია ანტიოქია ანტიოქია ანტიოქია ანტიოქია ანტიოქია IV ანტიოქია იერუსალიმი იერუსალიმი იერუსალიმი იერუსალიმი იერუსალიმი იერუსალიმი იერუსალიმი V იერუსალიმი საქართველო რუსეთი რუსეთი რუსეთი რუსეთი რუსეთი რუსეთი VI საქართველო - საქართველო - სერბეთი სერბეთი სერბეთი სერბეთი VII - - - - - რუმინეთი რუმინეთი რუმინეთი VIII - - - - - - ბულგარეთი ბულგარეთი IX - - - - - - - საქართველო

წყარო
 საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ადგილი დიპტიხში

კატეგორია:მართლმადიდებლობა