პენტეკოსტი (კუნძული)

პენტეკოსტი () — კუნძული ახალი ჰებრიდების არქიპელაგში, წყნარ ოკეანეში. არის ვანუატუს რესპუბლიკის ნაწილი. ადმინისტრაციულად შედის პენამას პროვინციის შემადგენლობაში. ფრანგულ ენაზე კუნძული ცნობილია, როგორც Pentecôte. მეორე დასახელებაა — კუნძული რაგა.

 გეოგრაფია 
კუნძული პენტეკოსტი მდებარეობს ახალი ჰებრიდების არქიპელაგის ცენტრალურ ნაწილში, წყნარ ოკეანეში, ჩრდილოეთით მდებარე კუნძულ მაევოს, სამხრეთით მდებარე კუნძულ ამბრიმს და ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე კუნძულ ობას შორის. ვანუატუს დედაქალაქი — პორტ-ვილა მდებარეობს კუნძულიდან 190 კმ-ში სამხრეთით. უახლოესი მატერიკი ავსტრალია მდებარეობს დაახლოებით 1200 კმ-ში.

როგორც არქიპელაგის სხვა კუნძულები, პენტეკოსტს აქვს ვულკანური წარმოშობა. კუნძულ პენტეკოსტის ფართობი შეადგენს 490,5 კმ²-ს. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — მთა ვულმატი (947 მეტრი)[ John Search. პენტეკოსტის კუნძული. ].

პენტეკოსტი — მთიანი კუნძულია, დაფარული ხშირი მცენარეულობით. სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ შეადგენს დაახლოებით 63 კმ-ს, სიგანე — 12 კმ-ს. მთელ კუნძულზე გადაჭიმული მთის ჯაჭვი, ყოფს პენტეკოსტს ორ ნაწილად: აღმოსავლეთი სანაპირო ნალექების დიდი რაოდენობით და დასავლეთი სანაპირო უფრო ზომიერი კლიმატით. სანაპირო დაბლობები, სადაც მოედინება მცირე მდინარეები, იდეალური ადგილია პლანტაციებისთვის და საძოვრებისათვის.

კლიმატი კუნძულზე ნოტიო ტროპიკულია. ნალექების წლის საშუალო რაოდენობა აჭარბებს 3000 მმ-ს. პენტეკოსტზე ხდება ხშირი ციკლონები და მიწისძვრები.

 ისტორია 
კუნძული პენტეკოსტი 1768 წლის 22 მაისს აღმოაჩინა ფრანგმა ზღვაოსანმა ლუი ანტუან დე ბუგენვილმა[ ვანუატუს მკვლევარები. ]. სახელი, რომელიც ინგლისური ენიდან ითარგმნება როგორც «სულთმოფენობა» (რომელიც აღდგომიდან ორმოცდამეათე დღეა), კუნძულს 1774 წელს დაარქვა ინგლისელმა მოგზაურმა ჯეიმზ კუკმა ქრისტიანული დღესასწაულის პატივსაცემად, რომელ დღესაც მან გაცურა პენტეკოსტის გვერდით.

XIX საუკუნის ბოლოს პენტეკოსტზე გაიგზავნა რამდენიმე ანგლიკანი მისიონერიTufala Gavman. Reminisces from the Anglo-French Condominium of the New Hebrides / Brian J. Bresnihan, Keith Woodward, editors. — Suva, Fiji: Institute of Pacific Studies, University of the South Pacific, 2002. — გვ. 18.. XX საუკუნის დასაწყისში კუნძულზე დაიწყეს საკუთარი მისიონერული მოღვაწეობა ქრისტეს ეკლესიის წარმომადგენლებმაTufala Gavman. Reminisces from the Anglo-French Condominium of the New Hebrides / Brian J. Bresnihan, Keith Woodward, editors. — Suva, Fiji: Institute of Pacific Studies, University of the South Pacific, 2002. — გვ. 19..

1906 წლის მარტში პენტეკოსტი, როგორც ახალი ჰებრიდების არქიპელაგის სხვა კუნძულები, გახდა საფრანგეთის და დიდი ბრიტანეთის ერთობლივი სამფლობელო, ანუ არქიპელაგმა მიიღო ბრიტანულ-ფრანგული კონდომინიუმის სტატუსიTufala Gavman. Reminisces from the Anglo-French Condominium of the New Hebrides / Brian J. Bresnihan, Keith Woodward, editors. — Suva, Fiji: Institute of Pacific Studies, University of the South Pacific, 2002. — გვ. 23..

1980 წლის 30 ივნისს ახალმა ჰებრიდებმა მიიღო დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისგან და საფრანგეთისგან, და პენტეკოსტის კუნძული გახდა ვანუატუს რესპუბლიკის ტერიტორია.

 მოსახლეობა 
2009 წელს პენტეკოსტის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 16 843 ადამიანს. პენტეკოსტის ყველაზე უფრო დიდი დასახლებები მდებარეობენ კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზე, თუმცა მოსახლეობის ნაწილი ცხოვრობს შიდა რაიონებში. დასავლეთ სანაპიროზე მთავარი დასახლებებია: ლაონე (), ლოლტონგი (), ბვატნაპნე (), მელსისი () , ვანუ (), ბარავეტი (), ლონორორე (), ჰოტვატა (), პანასი (), ვალი (), პანგი () და სალაპი (). ბევრ დასახლებაში არსებობს საფოსტო განყოფილებები და ბანკების ფილიალები.

პენტეკოსტის აღმოსავლეთი სანაპირო მიუდგომელი ადგილია, ამიტომ აქ ცხოვრობს საკმაოდ ცოტა ხალხი. აღმოსავლეთით ყველაზე დიდი დასახლებებია: რანვასი (), ბუნლაპი (), რანონი () და ვანრასინი ().

პენტეკოსტის ჩრდილოეთით მდებარე სოფელი ლაონე უოლტერ ლინის სამშობლოა, რომელმაც მიიყვანა ვანუატუ დამოუკიდებლობამდე 1980 წელს.

კუნძულზე ძირითადი სასაუბრო ენებია: ბისლამა, ფრანგული და ინგლისური, თუმცა ასევე გამოიყენება ადგილობრივი ენები:
 აბმა (4500 მოლაპარაკე 1983 წელს; გავრცელებულია კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში),
 სა (1800 მოლაპარაკე 1983 წელს; გავრცელებულია კუნძულის სამხრეთ ნაწილში),
 სეკე (300 მოლაპარაკე 1983 წელს; გავრცელებულია კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში),
 სოვა (20 მოლაპარაკე 1971 წელს; გავრცელებულია კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში),
 ჰანო (7000 მოლაპარაკე 1991 წელს; გავრცელებულია კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში და მაევოს სამხრეთ ნაწილში)Etnologue. ვანუატუს ენები. .

 ეკონომიკა 
პენტეკოსტზე არ არსებობს მსხვილი ქალაქები. კუნძულის მოსახლეობის დიდი ნაწილი ცხოვრობს მცირე სოფლებში და დასაქმებულები არიან სოფლის მეურნეობაში. პენტეკოსტის ძირითადი სასოფლო სამეურნეო პროდუქტია ტარო. ადგილობრივი მოხმარებისთვის ასევე მოყავთ მანიჰოტი, იამსი, ბანანი, ქოქოსის პალმა, ნესვის ხე, სიზიგიუმი, ციტრუსები, შაქრის ლერწამი, კაკაო, ინდური მანგო, ანანასი და ზოგიერთი ევროპული ბოსტნეული კულტურები. ბოსტნეულს ხშირად ასუფთავებენ და ახვევენ მრგვალ ფოთლებში, რის შემდეგაც აცხობენ მიწის ღუმელში ქოქოსის კრემით. ასე მიიღება პუდინგი, რომლის ადგილობრივი დასახელებაა «ლაპლაპი». სოფლებში ასევე მოშენებულია ღორი, ქათამი, მსხვილფეხა პირუტყვი. კუნძულიდან ტრადიციულად ექსპორტირდება კოპრა, მაგრამ ბოლო დროს ძირითადი საექსპორტო საქონელია კავა.

კუნძული პენტეკოსტი — ვანუატუს ექსტრემალური თოკით ნახტომების სამშობლოა, რომელიც წარმოიშვა ადგილობრივი რიტუალისგან სახელად ნაგჰოლი. ყოველ წელს აპრილსა და ივნისს შორის კუნძულის მამაკაცები ფეხებშეკრულები ხტებიან მაღალი თაღებიდან. ადგილობრივი მოსახლეობის აზრით, ეს იამსის კარგი მოსავლის გარანტიას იძლევა. ბოლო დროს ეს გახდა შემოსავლის კარგი წყარო კუნძულელთათვის: ტურისტები კარგად იხდიან, რომ ნახონ ეს სანახაობა.

 ტრანსპორტი 
კუნძული პენტეკოსტზე არსებობს ორი ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი: ლონორორეში () კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთით და სარაში () ჩრდილოეთით. კუნძულის გვერდით ხშირად ცურავენ ტვირთიანი გემები. ჩრდილოეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ მიემართება გრუნტიანი ავტოგზა. ავტოგზით ასევე შეერთებულია სოფელი სალაპი პენტეკოსტის სამხრეთ-აღმოსავლეთში და სოფელი რანვასი სამხრეთ-აღმოსავლეთში.

რესურსები ინტერნეტში
 ვანუატუს კუნძულები 
 კუნძულის ენები  

სქოლიო

კატეგორია:ვანუატუ
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:ვანუატუს კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით