ფიყჰი

ფიყჰი (; გაგება) — ისლამური სამართალი.
ფიყჰის ნაწილები
ფიყჰი შემდეგ ორ ნაწილად იყოფა:
 ფიყჰ ალ–'იბადათ (; თაყვანისცემის ფიყჰი), რომელიც მოიცავს ადამიანისა და ღმერთის ურთიერთობის საკითხებს.Ибада  Али-заде, А. А.; 2007
 ფიყჰ ალ–მუ'ამალათ (; ფიყჰი ადამიანურ საქმეებთან დაკავშირებით), აქ მოქცეულია ყველაფერი დანარჩენი,Муамала  Али-заде, А. А.; 2007 თუმცა ზოგჯერ აქედან გამოჰყოფენ ქორწინებისა (; ფიყჰ ალ–მუნაქაჰათ) და სასჯელების (; ფიყჰ ალ–'უყუბათ) საკითხებს.Укуба  Али-заде, А. А.; 2007
ფიყჰის მიმდინარეობები

ისლამური სამართალი უშვებს აზრთა სხვადასხვაობის არსებობას ფიყჰ ალ–მუ'ამალაათში. აქედან გამომდინარე არსებობს მაზჰაბები, რომლებიც ცნობენ ერთმანეთის კანონიერებას. მაგალითად ისლამის ძირითად მიმდინარეობაში, სუნიტურ ისლამში არის ხუთი მოქმედი – ჰანაფი, მალიქი, შაფი'ი, ჰანბალი, ზაჰირი და ოთხი ისტორიული – ავზა'ი, ლაისი, საური და ჯარირი – მაზჰაბი. ისინი ერთმანეთისგან განსხვავდებიან სამართლებრივ საკითხებთან მიდგომისა და პრობლემის გადაჭრის მეთოდოლოგიით. ისინი ზოგჯერ სხვადასხვა წყაროებს მიმართავენ რაიმე სამართლებრივი კაზუსის გადასაჭრელად და შესაძლოა მათი გადაწყვეტილებები განსხვავდებოდეს.Мазхаб  Али-заде, А. А.; 2007
ფიყჰის წყაროები
ფიყჰის უპირველესი წყაროებია ყურანი და სუნნა. შემდეგ კი მაზჰაბის მეთოდოლოგიის მიხედვით, მოდის სხვადასხვა საკითხები ისეთი სამართლებრივი საკითხების გადასაწყვეტად, რომელიც ყურანსა და სუნნაში კონკრეტულად მითითებული არ არის. მაგალითად ასეთი შეიძლება იყოს ყიასი – ანალოგიური მსჯელობა, ან იჯმა'ი – მუსლიმების საერთო შეთანხმება. 
საქმეების კატეგორიზაცია
ფიყჰში ყოველი ადამიანური საქმე დაყოფილია კატეგორიებად, რომლებიცაა:
 ფარდი () — სავალდებულო ყურანის საფუძველზე, მაგალითად ლოცვა. მის შესრულებაზე ჯილდოა, ხოლო განზრახ შეუსრულებლობაზე – სასჯელი (ამქვეყნიური ან იმქვეყნიური).Фард  Али-заде, А. А.; 2007
 ვაჯიბი () — სავალდებულო სუნნის საფუძველზე, მაგალითად წვერის მოშვება. მის შესრულებაზე ჯილდოა, ხოლო განზრახ შეუსრულებლობაზე – სასჯელი.Ваджиб  Али-заде, А. А.; 2007
 მუსთაჰაბბი () — მოსაწონი საქციელი, მაგალითად კბილების გაწმენდა მისვაქით. მის შესრულებაზე ჯილდოა, ხოლო შეუსრულებლობა სასჯელს არ ითვალისწინებს.Мустахаб  Али-заде, А. А.; 2007
 მუბაჰი () — ნეიტრალური საქციელი, მაგალითად სიარული. მასზე არც ჯილდოა და არც სასჯელი.Мубах  Али-заде, А. А.; 2007
 მაქრუჰი () — მოუწონარი, საძულველი საქციელი. მაგალითად ცხოველის დაკვლა სხვა ცხოველების თვალწინ. მისგან თავის შეკავებაზე ჯილდოა, მაგრამ მისი გაკეთება სასჯელს არ ითვალისწინებს.Макрух  Али-заде, А. А.; 2007
ეს ოთხი კატეგორია ჰალალ () დაშვებულ საქმეებში შედის.Халал  Али-заде, А. А.; 2007
 ჰარამი () — აკრძალული საქციელი, მაგალითად ქურდობა. მისი ჩადენის შემთხვევაში ადამიანს სასჯელი (ამქვეყნიური ან იმქვეყნიური) ემუქრება.Харам  Али-заде, А. А.; 2007

სქოლიო

კატეგორია:ისლამური ტერმინოლოგია
კატეგორია:რელიგია და სამართალი