ფენიქსის კუნძულები

ფენიქსის კუნძულები () — არქიპელაგი წყნარ ოკეანეში, შედგება 8 ატოლისაგან და 2 წყალქვეშა რიფისაგან. ეკუთვნის კირიბატის რესპუბლიკას.

არქიპელაგის დასავლეთით მდებარეობს გილბერტის კუნძულები, აღმოსავლეთით — ლაინის კუნძულები (ცენტრალური პოლინეზიის სპორადები).

 გეოგრაფია 
კუნძულების მცენარეულობა მსგავსია მეზობელი გილბერტისა და ლაინის კუნძულების მცენარეულობისა: ქოქოსის პალმები (ზოგიერთ კუნძულზე იყო პლანტაციები),  და სხვა ბალახოვანი მცენარეები. ძუძუმწოვრებიდან კუნძულებზე ბინადრობენ ადამიანის მიერ აქ შემოყვანილი მხოლოდ პოლინეზიური ვირთხები. სანაპირო წყლები მდიდარია თევზით. ფენიქსის კუნძულების ბევრ კუნძულზე ბუდობენ ზღვის ფრინველები. კუნძულები ბირნი, მაკ-კინი და რავაკი (ფენიქსი) ზღვის ნაკრძალია.

ფენიქსის კუნძულები 2008 წლის 28 იანვრიდან მსოფლიოში ყველაზე დიდი ზღვის ნაკრძალია (ფართობი შეადგენს 410 500 კმ²-ს). 2010 წელს მისი ტერიტორია იუნესკომ გამოაცხადა მსოფლიო მემკვიდრეობად.

 ატოლი/კუნძული/რიფი  კუნძულის ფართობი,კმ²  ლაგუნა,კმ²  მოსახლეობა,ად. (2010) კოორდინატები  სტატუსიატოლები აბარირინგა (კანტონი)  9,15  50  31    კირიბატი ბირნი  0,2  0,02*  —    კირიბატი მაკ-კინი  0,57  0,2*  —    კირიბატი მანრა (სიდნი)  4,4  2,2*  —    კირიბატი ნიკუმარორო (გარდნერი)  4,1  4  —    კირიბატი ორონა (ჰული) 3,9  30  —    კირიბატი რავაკი (ფენიქსი)  0,5  0,5  —    კირიბატი ენდერბერი  5,1  0,6*  —    კირიბატიწყალქვეშა რიფები კარონდელეტი  —  ?  —    კირიბატი უინსლოუ  —  1  —    კირიბატი ფენიქსის კუნძულები  27,92  84,5  31     * ვარსკვლავით აღნიშნული ლაგუნების ფართობი შედის კუნძულის ფართობში, რადგან მათი წყლები ტიპური ატოლებისგან გაბსხვავებით მთლიანად იზოლირებულია ოკეანისგან.

 ისტორია 
კუნძულების ადრეული ისტორია არაა შესწავლილი. მხოლოდ ისაა ცნობილი, რომ კუნძული მანრა (სიდნი) ევროპელების მოსვლამდე დასახლებული იყო პოლინეზიელებით (ამას ამტკიცებს კუნძულზე არქეოლოგიური გათხრები). თვითონ ფენიქსის კუნძულები აღმოაჩინეს ევროპული და ამერიკული გემებით XIX საუკუნეში. შემდგომში ისინი გახდნენ წყნარი ოკეანის კუნძულებზე გუანოს მოპოვების მწარმოებელი კომპანიის ინტერესის ობიექტი. ამან მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა კუნძულების ფლორას და ფაუნას.

1979 წლის 12 ივლისს კირიბატისთვის დამოუკიდებლობის მინიჭებამდე ფენიქსის კუნძულები ეკუთვნოდა დიდ ბრიტანეთს.

 მოსახლეობა 
არქიპელაგის ყველა კუნძული, კუნძულ აბარირინგას (კანტონი) გარდა, რომელზეც ცხოვრობს 31 ადამიანი (2010), დაუსახლებელია.

სქოლიო

კატეგორია:ფენიქსის კუნძულები
კატეგორია:კირიბატის კუნძულები