საზოგადოების კუნძულები

საზოგადოების კუნძულები (, ) — კუნძულების ჯგუფი წყნარ ოკეანეში, საფრანგეთის პოლინეზიის ნაწილი. საზოგადოების კუნძულებზე ცხოვრობს საფრანგეთის პოლინეზიის მოსახლეობის უმრავლესობა.

 გეოგრაფია 
საზოგადოების კუნძულები — ტროპიკული არქიპელაგია ვულკანური წარმოშობის, რომელიც მდებარეობს საფრანგეთის პოლინეზიის დასავლეთით. ფართობი — 1593 კმ².

საზოგადოების კუნძულები იყოფაна ორ ჯგუფად — ქარსზედა და ქარსქვედა:

 №  კუნძული ან რიფი  ხმელეთის ფართობი,კმ²  ლაგუნის ფართობი,კმ²  მოსახლეობა,ად. (2017)  სიმჭიდროვე,ად./კმ²  კოორდინატები ქარსზედა კუნძულები 1მაიაო9—35339,22 2მეჰეტია2,3—დაუსახლებელი— 3მურეა133,5—17 718132,72 4ტაიტი1042—189 277181,65 5ტეტიაროა6—დაუსახლებელი— ქარსქვედა კუნძულები 6ბორა-ბორა38—10 605279,08 7მანუაე4—დაუსახლებელი— 8მაუპიტი11—1295117,73 9მაუპიჰაა2,6—დაუსახლებელი— 10მოტუ-ონე3—დაუსახლებელი— 11რაიატეა1687012 16969,54 12ტაჰაა88—523459,47 13ტუპაი11—დაუსახლებელი— 14ჰუაჰინე74,8—607581,22   სულ1593,2070242 726152,35

 ისტორია 
|thumb|350px|კუნძულებზე ადრე არსებული სამეფოები
პირველი ევროპელი, რომელმაც დაინახა საზოგადოების კუნძულები, იყო ნიდერლანდელი ზღვაოსანი იაკობ როგევენი, რომელმაც 1722 წლის 6 ივნისს გაცურა ბორა-ბორას და მაუპიტის გვერდით. როგევენმა შეცდომით ჩათვალა ისინი ტონგას არქიპელაგის კუნძულებად, რომლებიც მოინახულა 1616 წელს იაკობ ლემერმა.

1767 წელს ბრიტანეთის ექსპედიციამ სამუელ უოლისის ხელმძღვანელობით აღმოაჩინა კუნძულები მეჰეტია (17 ივნისს), ტაიტი (18 ივნისს), მურეა (27 ივლისს), მაუპიჰაა (29 ივლისს) და მოტუ-ონე (29 ივლისს). უოლისი ხუთი კვირა გაჩერდა კუნძულ ტაიტიზე.

ჯეიმზ კუკის პირველი ექსპედიცია ეწვია ტაიტის 1769 წელს პლანეტა ვენერას დასაკვირვებლად. კუკმა აღმოაჩინა ჰუაჰინე, რაიატეა, ტაჰაა, ტუპაი და ტეტიაროა. თავიდან კუკმა საზოგადოების კუნძულები () დაარქვა მხოლოდ ქარსქვედა კუნძულებს, ლონდონის სამეფო საზოგადოების პატივსაცემად, რომელიც აფინანსებდა ექსპედიციას. მოგვიანებით სახელი გავრცელდა მთელ არქიპელაგზე. 1788 წლიდან 1880 წლამდე კუნძულებზე არსებობდა პოლინეზიური სახელმწიფო ტაიტის სამეფო, რომელიც შემდეგში (1842—1880 წლები) გახდა საფრანგეთის პროტექტორატი, ხოლო 1880 წლის შემდეგ — საფრანგეთის კოლონია.

 ადმინისტრაციული დაყოფა 
არქიპელაგში შედის 2 ადმინისტრაციული ქვედანაყოფი: ქარსზედა და ქარსქვედა კუნძულები, რომლებიც იყოფიან 20 კომუნად (13 — ქარსზედა და 7 — ქარსქვედა კუნძულები).
 №  კომუნა  ფართობი,კმ²  მოსახლეობა,ად. (2022)  მოსახლეობისსიმჭიდროვე,ად./კმ² ქარსზედა კუნძულები 1არუა1610 322645,13 2ფაა3429 826877,24 3ჰიტია ო ტე რა21810 19646,77 4მაინა51,614 623283,39 5მურეა-მაიაო13418 201135,83 6პაეა6512 756196,25 7პაპარა9311 743126,27 8პაპეეტე (დედაქალაქი)17,426 6541531,84 9პირაე3514 068401,94 10პუნააუია7628 781378,70 11აღმოსავლეთ ტაიარაპუ21613 60262,97 12დასავლეთ ტაიარაპუ104837180,49 13ტევა ი იუტა12010 83790,31 ქარსქვედა კუნძულები 14ბორა-ბორა4910 758219,55 15ჰუაჰინე74626384,64 16მაუპიტი14130293,00 17ტაჰაა88529660,18 18ტაპუტაპუატეაე88500756,90 19ტუმარაა71371852,37 20უტუროა (ადმ. ცენტრი)163663228,94   სულ1580245 987155,69

 მოსახლეობა 
2022 წლის აღწერის მონაცემებით კუნძულებზე მოსახლეობის რიცხვი შეადგენს 245 987 ადამიანს (209 980 ად. — ქარსზედა და 36 007 ად. — ქარსქვედა კუნძულებზე). საზოგადოების კუნძულების მთავარი კუნძულია ტაიტი, რომელზეც ცხოვრობს მთელი მოსახლეობის 70 % და სადაც მდებარეობს საფრანგეთის პოლინეზიის დედაქალაქი პაპეეტე. მოსახლეობის ძირითადი რაოდენობა თავმოყრილია სანაპირო რეგიონებში, კუნძულების მთიან რაიონებში მოსახლეობა საკმაოდ იშვიათია.

 ეკონომიკა 
ეკონომიკურად საზოგადოების კუნძულები ყველაზე უფრო ძლიერია საფრანგეთის ამ ზღვისიქითა ტერიტორიების ხუთი არქიპელაგიდან.

სქოლიო

კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:საფრანგეთის პოლინეზიის კუნძულები