გალილეისეული თანამგზავრები

გალილეისეული თანამგზავრები — გალილეო გალილეის მიერ 1610 წლის იანვარში აღმოჩენილი იუპიტერის ოთხი ბუნებრივი თანამგზავრი. ისინი იუპიტერის ყველაზე დიდი თანამგზავრებია. ესენია: იო, ევროპა, განიმედე და კალისტო. მათი სახელები ზევსის სატრფოებიდან მომდინარეობს. ისინი მზის სისტემაში ყველაზე მასიურ ობიექტებს შორის არიან, გამოკლებით მზისა და რვა პლანეტისა. მათი რადიუსები კი ნებისმიერი ჯუჯა პლანეტის რადიუსს აღემატება. განიმედე მზის სისტემაში ყველაზე დიდი თანამგზავრია და პლანეტა მერკურიზე დიდიც კია. სამი შიდა თანამგზავრი — იო, ევროპა და განიმედე — 4:2:1 ორბიტალურ რეზონანსშია ერთმანეთთან.

ეს ოთხი თანამგზავრი ან 1609 წელს ან 1610 წელს აღმოაჩინა გალილეომ, როდესაც მანდ თავისი ტელესკოპი გააძლიერა, რამაც საშუალება მისცა, ციური სხეულები უპრეცედენტო სიზუსტით შეესწავლა. გალილეოს აღმოჩენამ ტელესკოპის, როგორც ხელსაწყოს, მნიშვნელობა გამოავლინა ასტრონომებისთვის იმის დამტკიცებით, რომ არსებობს ისეთი ობიექტები, რომელთა შეუიარაღებელი თვალით დანახვა შეუძლებელია. უფრო მნიშვნელოვანი კი ის იყო, რომ გალილეომ აღმოაჩინა ციური სხეულები, რომლებიც დედამიწის გარშემო არ ბრუნავდა, რამაც სერიოზული ზიანი მიაყენა იმდროინდელ პტოლემეს სამყაროს სისტემას, ან გეოცენტრულ თეორიას, რომლის მიხედვითაც ყველაფერი დედამიწის ირგვლივ მოძრაობს.

გალილეომ თავდაპირველად თავის აღმოჩენას Cosmica Sidera („კოსიმოს ვარსკვალვები“) უწოდა, მაგრამ ის სახელები, რომლებიც საბოლოოდ გაბატონდა, სიმონ მარიუსმა შეარჩია. მარიუსმა თანამგზავრები გალილეოსგან დამოუკიდებლად აღმოაჩინა და მათ ამჟამინდელი სახელები დაარქვა, რომლებიც იოჰანეს კეპლერმა შესთავაზა. მარიუსმა 1614 წელს თავის Mundus Jovialis-ში გამოაქვეყნა ეს სახელები.

წევრები
 სახელწოდებასურათიინტერიერის მოდელი  ი ე გ კ დიამეტრი(კმ.) მასა(კგ.) სიმკვრივე(გ/სმ3) დიდი ნახევარღერძი(კმ.)Computed using the IAU-MPC Satellites Ephemeris Service µ value ორბიტალური პერიოდი(დ)Source: JPL/NASA  (შედარებით) დახრილობა(°)Computed from IAG Travaux 2001 . ექსცენტრისიტეტი იო იუპიტერი I121px121px 3660,0x3637,4×3630,6 8,93 x 1022 3,528 421800 1,769 (1) 0,050 0,0041 ევროპა იუპიტერი II104px104px 3121,6 4,8 x 1022 3,014 671100 3.551 (2) 0.471 0.0094 განიმედე იუპიტერი III175px175px 5262,4 1,48 x 1023 1,942 1070400 7,155 (4) 0,204 0,0011 კალისტო იუპიტერი IV160px160px 4820,6 1,08 x 1023 1,834 1882700 16,69 (9.4) 0,205 0,0074

სქოლიო