ვანუა-ლავა

ვანუა-ლავა () — კუნძული ბანქსის კუნძულებში (არქიპელაგი ახალი ჰებრიდები), წყნარ ოკეანეში. ეკუთვნის ვანუატუს რესპუბლიკას და შედის ტორბას პროვინციაში.

 გეოგრაფია 
კუნძული ვანუა-ლავა — ყველაზე დიდი კუნძულია ბანქსის კუნძულებში არქიპელაგ ახალი ჰებრიდების ჩრდილოეთ ნაწილში[ John Seach. ვანუა-ლავას კუნძული. ]. გარს ეკვრის წყნარი ოკეანისა და მარჯნის ზღვის წყლები. შორიახლოს მდებარეობენ კუნძულები: გაუა, მოტა, მოტა-ლავა, როვას კუნძულები და ურეპარაპარა. ვანუა-ლავას აღმოსავლეთით მდებარეობს მცირე კუნძულები კვაკეა და რავენგა. უახლოესი მატერიკი, ავსტრალია, მდებარეობს დაახლოებით 1300 კმ-ში.

ვანუა-ლავას კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა. ყველაზე აქტიური ვულკანია — სურეტამატაი. კუნძულის უმაღლესი წერტილი აღწევს 946 მეტრს. ვანუა-ლავას ფართობი შეადგენს 334,3 კმ²-ს, სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ — დაახლოებით 25 კმ-ია, ხოლო სიგანე აღმოსავლეთიდან დასავლეთამდე — 20 კმ. კუნძულის აღმოსავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილებში განლაგებულია ბუნებრივი უბეები.

კლიმატი ვანუა-ლავაზე ნოტიო ტროპიკულია. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 4210 მმ-ს. კუნძული განიცდის ხშირ მიწისძვრებს და ციკლონებს.

 ისტორია 
ვანუატუს კუნძულებზე დასახლებები გაჩნდა დაახლოებით 2000 წლის წინ წყნარი ოკეანის ჩრდილო-დასავლეთის ნაწილიდან და კუნძულ ახალი გვინეიდან არქიპელაგ სოლომონის კუნძულების გავლით მოსახლეობის მიგრაციის დროსJeremy MacClancy. To kill a bird with two stones: a short history of Vanuatu. Port Vila, Vanuatu Cultural Centre, 1980. — გვ. 18.. კუნძულების კოლონიზაცია ხდებოდა ხანგრძლივი საზღვაო ცურვისას დიდი კანოეებით, რომლებშიც ეტეოდა 200 ადამიანამდე. მოგზაურებს ასევე თან მიჰყავდათ ზოგიერთი საჭირო ცხოველები, სასოფლო სამეურნეო მცენარეების თესლები, რომლებიც შემდგომში გაამრავლეს ახალ მიწებზე.

პირველად ვანუა-ლავა 1859 წელს გამოიკვლია ახალზელანდიელმა ეპისკოპოსმა ჯორჯ ოგასტუს სელიუინმა. შემდგომში სურემატამატიზე ხდებოდა გოგირდის მოპოვება.

1906 წლის მარტში ვანუა-ლავა, როგორც ახალი ჰებრიდების სხვა კუნძულები, გახდა საფრანგეთის და დიდი ბრიტანეთის ერთობლივი სამფლობელო, ანუ არქიპელაგმა მიიღო ბრიტანულ-ფრანგული კონდომინიუმის სტატუსიTufala Gavman. Reminisces from the Anglo-French Condominium of the New Hebrides / Brian J. Bresnihan, Keith Woodward, editors. — Suva, Fiji: Institute of Pacific Studies, University of the South Pacific, 2002. — გვ. 23..

1980 წლის 30 ივნისს ახალმა ჰებრიდებმა მიიღო დამოუკტდებლობა დიდი ბრიტანეთისგან და საფრანგეთისგან, და კუნძული ვანუა-ლავა გახდა ვანუატუს რესპუბლიკის ტერიტორია.

 მოსახლეობა 
2009 წელს კუნძულ ვანუა-ლავას მოსახლეობის რაოდენობამ მიაღწია 2623 ადამიანს. კუნძულელთა ძირძველი ენებია მელანეზიური ენები მოსინა (400 მოლაპარაკე 1981 წელს) და ვატრატა (600 მოლაპარაკე 1983 წელს)Ethnologue. ვანუატუს ენები. .

ყველაზე დიდი დასახლებული პუნქტია — სოფელი სოლა, რომელიც ტორბას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია.

 ეკონომიკა 
ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — სოფლის მეურნეობა, პლანტაციური მეურნეობა (ქოქოსის პალმების მოყვანა, კოპრის წარმოება). კუნძულზე მოქმედებს აეროდრომი.

რესურსები ინტერნეტში
 ვანუატუს კუნძულები 

სქოლიო

კატეგორია:ვანუატუ
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:ვანუატუს კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით