სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების თვითღირებულების განსაზღვრის მეთოდები

სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების თვითღირებულების განსაზღვრის მეთოდები (მატერიალური მარაგების შეფასების მეთოდები) — პრინციპები, რომლებითაც შესაძლებელია მარაგებიდან გასული და ნაშთად დარჩენილი სასაქონლო-მატერიალური მარაგების ფინანსური ღირებულების დადგენა.

მმართველობითი აღრიცხვა
მმართველობითი აღრიცხვა დახარჯული მასალების შეფასებისათვის იყენებს ექვს მეთოდს:

 ინდივიდუალური თვითღირებულების მეთოდი - გამოიყენება ისეთი სახის მასალისა და დეტალებისათვის, რომელთაც მაღალი თვითღირებულება გააჩნიათ და შეიძლება საკუთარი თვითღირებულებით შევიდეს მზა პროდუქციის თვითღირებულებაში.
 საშუალო შეწონილის მეთოდი - ემყარება პერიოდის განმავლობაში შეძენილი ან წარმოებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების საშუალო შეწონილ თვითღირებულებას.
 ფიფო მეთოდი (FIFO) - მიიჩნევა რომ მარაგებში პიველი შემოსული, პირველი გადის.
 ლიფო მეთოდი (LIFO) - მიიჩნევა რომ მარაგებში ბოლო შემოსული, პირველი გადის.
 ნიფო მეთოდი (NIFO) - მოითხოვს რომ მარაგებიდან გაცემული მასალები შეფასდეს მომავალში შესაძენი მასალების მოსალოდნელი ფასით.
 ნორმატიული მეთოდი - საწარმოში დადგენილია მასალების ნორმატიული ფასი. მარაგებიდან გასული და ნაშთად დარჩენილი მასალების შეფასება ხდება ნორმატიული ფასით, რომელიც ფაქტიურისაგან განსხვავდება.

ფინანსური აღრიცხვა
ფინანსური აღრიცხვა ეყრდნობა ბასს-ისა და ფასს-ის სტანდარტებს. ბასს 2 ადგენს თვითღირებულების განსაზღვრის სამ მეთოდს:

 სპეციფიკური იდენტიფიკაციის მეთოდი - ცალკეული სახის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების, რომლებიც არ არიან ურთიერთშემცვლელი, აგრეთვე სპეციფიკური პროექტისათვის წარმოებული საქონლისა და მომსახურეობის თვითღირებულება უნდა განისაზღვროს მათი ინდივიდუალური დანახარჯების სპეციფიკური იდენტიფიკაციით.
 ფიფო მეთოდი (FIFO) - ამ მეთოდის დროს მიიჩნევა რომ გაყიდვის შემთხვევაში მარაგებიდან გადის პირველად შესყიდული მატერიალური ფასეულობა და შესაბამისად საბოლოო ნაშთიც ითვლება ამ მეთოდიდან გამომდინარე.
 საშუალო შეწონილის მეთოდი - ემყარება პერიოდის განმავლობაში შეძენილი ან წარმოებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების საშუალო შეწონილ თვითღირებულებას.

საგადასახადო აღრიცხვა
საგადასახადო აღირცხვა - საქონლის რეალიზაციისას გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს, სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის აღსარიცხავად გამოიყენოს სამიდან ერთ-ერთი მეთოდი:
 ინდივიდუალური აღრიცხვის მეთოდი - თითოეული მარაგი ფასდება ინდივიდუალურად.
 საშუალო შეწონილის მეთოდი -  ემყარება პერიოდის განმავლობაში შეძენილი ან წარმოებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების საშუალო შეწონილ თვითღირებულებას.
 ფიფო მეთოდი (FIFO) - მიიჩნევა რომ მარაგებში პიველი შემოსული, პირველი გადის.

ლიტერატურა
 ა. ხორავა "ბუღალტრული აღრიცხვა". თბილისი. 2008 წ.
 ი. ჭილაძე "მმართველობითი აღრიცხვა". თბილისი 2012 წ.

რესურსები ინტერნეტში
 მუხლი 145. სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების აღრიცხვის წესი 

კატეგორია:საბუღალტრო აღრიცხვა
კატეგორია:მმართველობითი აღრიცხვა
კატეგორია:საგადასახადო აღრიცხვა