პონტოური ქაშაყი

პონტოური ქაშაყი (, ადრე Alosa pontica) — თევზი ქაშაყისებრთა ოჯახისა. აქვს დიდი პირი კარგად განვითარებული კბილებით; სხეული დაბალი, წაგრძელებული და გვერდებიდან შებრტყელებულია. თავის ზედა ნაწილი და ზურგი მომწვანო-მოლურჯოა; გვერდები მოვერცხლისფრო-მოლურჯო, დაჰკრავს იისფერი ან ვარდისფერი ელფერი. განირჩევა ორი ბიოლოგიური რასა: მსხვილი (სიგრძე 45 სმ-მდე) და წვრილი (25 სმ-მდე).

ადრინდელ წყაროებში მოხსენიებულია როგორც „შავი ზღვის ქაშაყი“ და ითვლებოდა შავზურგა ქაშაყის ქვესახეობად — Alosa kessleri pontica.

გამსვლელი და ქარავნული თევზია; ძირითადად ზღვაში ბინადრობს, თუმცა ასევე შედის სანაპიროების გამტკნარებულ წყლებში, მდინარეებსა და ტბებში.

გავრცელებულია შავ და აზოვის ზღვებში, საიდანაც შედის დონში, დნეპრში, ბუგში, დნესტრში, დუნაიში. საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროებთან უმეტესად წვრილი ფორმაა. ჩვენში სანაპირო წყლებში გვხვდება შემოდგომიდან ზაფხულის დასაწყისამდე (იზამთრებს). შედის პალიასტომის ტბაში, მდინარეების რიონის, ხობისწყლის, ცივისა და ჭურიის შესართავებში, ზოგან უფრო ზევით ადის.

უპირატესად იკვებება მცირე ზომის თევზებით (ქამსა, ქარსალა და სხვ.). ნაკლებად იყენებს პლანქტონს და ფსკერულ კიბოსნაირებს. მამალი სქესობრივ სიმწიფეს 2 წელში აღწევს, დედალი — სამ წელში. ქვირითს ყრის (10-დან 141 ათასამდე ცალს) მაისიდან აგვისტოს ნახევრამდე, მდინარეებსა და ტბებში. ტოფობის შემდეგ უმეტესობა იღუპება, თუმცა ზოგიერთი თავისი სიცოცხლის განმავლობაში მეორედ და მესამედაც მრავლდება.

შავ ზღვაში, საქართველოს სანაპიროებთან იჭერენ მცირე რაოდენობით, შედარებით უხვად — მდინარე დონსა და ქერჩის სრუტეში. ქაშაყებში ყველაზე ცხიმიანი (18,8-21,8 %) და გემრიელია. უმეტესად იყენებენ დამარილებულს, ამზადებენ კონსერვებსაც. შეტანილია IUCN-ის წითელ ნუსხაში (როგორც მოწყვლადი სახეობა) და ბერნის კონვენციის III დანართში.

 სქოლიო 

კატეგორია:ქაშაყისებრნი