სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის (მარაგის) აღრიცხვა

სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის (მარაგის) აღრიცხვა - საწარმოს ეკონომიკური საქმიანობის პროცესში მის ფლობაში არსებული მარაგების გამოყენების შედეგად სახის ცვლილებაა. რადგანც მარაგები დროის მოკლე მონაკვეთში ინარჩუნებს თავის სახეს, მათ მოკლევადიან აქტივებად აღიარებენ.

ბასს 2
ბასს 2-ის მიხედვით, 

ისეთი აქტივები, როგორებიცაა: მიწა, შენობა, სატრანსპორტო საშუალება და სხვა, თუ საწარმოსთვის არის ყიდვა-გაყიდვის საგანი, მაშინ მათი აღიარება ხდება, როგორც სასაქონლო-მატერიალური მარაგის.

ბასს 2-ის განმარტებით:

ხოლო

სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების თვითღირებულება მოიცავს:

სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების შეძენისას მასთან დაკავშირებული სავაჭრო ფასდათმობა და სავაჭრო დანამატი არ ჩაირთვება შეძენის დანახარჯების გაანგარიშებაში.

სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების კლასიფიკაცია
სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობები იყოფა ორ ჯგუფად: საწარმოო მარაგი და სასაქონლო მარაგი.
 საწარმოო მარაგი არის საწარმოს მიერ ნაყიდი ან დამოუკიდებლად დამზადებული ნაწარმი, რომელიც ასევე განკუთვნილია გასაყიდად. იგი მოიცავს: 

ა) ნედლეული და ძირითადი მასალები (1620).

ბ) ნახევარფაბრიკატები.

გ) დამხმარე მასალები.

დ) სათბობი.

ე) სათადარიგო ნაწილები.

ვ) ტარა.

ზ) ნარჩენები.

თ) დაუმთავრებელი წარმოება (1630).

 სასაქონლო მარაგში იგულისხმება საქონელი და მზა პროდუქცია.
საქონელი (1610) - ისეთი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობაა, რომელიც შეძენილია გასაყიდად.

მზა პროდუქცია (1640) - ისეთი მატერიალური ფასეულობაა, რომელმაც გაიარა დამუშავების ყველა სტადია, შეესაბამება დადგენილ სტანდარტებს ან ტექნიკურ პირობებს, მიღებულია ტექნიკური კონტროლის მიერ და გამზადებულია სარეალიზაციოდ.

ბუღალტრული გატარებები
ბუღალტრულ აღრიცხვაში გამოიყენება სასაქონლო მატერიალური ფასეულობების აღრიცხვის ორი მეთდი:
 უწყვეტი მეთოდი - სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის თითოეული მოძრაობა მკაცრად აღირიცხება.
 პერიოდული მეთოდი - სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ცვლილებები დგინდება ინვენტარიზაციათაშორისი სხვაობით. წარმოქმნილი სხვაობა ან კრედიტდება 7185 ან დებეტდება 7290  სასაქონლო-მატერიალური მარაგის კორექტირების ანგარიშზე.
 უწყვეტი აღრიცხვის მეთოდი  პერიოდული აღრიცხვის მეთოდი  შინაარსი დ. 1610 - საქონელი
კ. 3110 - მოწოდებიდან და მომსახურეობიდან წარმოქმნილი ვალდებულებები დ. 7210 - გაყიდული/შეძენილი საქონელი
კ. 3110 - მოწოდებიდან და მომსახურეობიდან წარმოქმნილი ვალდებულებები საქონლის შეძენა დ. 1620 - ნედლეული და მასალები
კ. 3110 - მოწოდებიდან და მომსახურეობიდან წარმოქმნილი ვალდებულებები დ. 7110 - ძირითადი მასალების დანახარჯები/შეძენა
კ. 3110 - მოწოდებიდან და მომსახურეობიდან წარმოქმნილი ვალდებულებები ძირითადი მასალების შეძენა დ. 1690 - სხვა სასაქონლო-მატერიალური მარაგი
კ. 3110 - მოწოდებიდან და მომსახურეობიდან წარმოქმნილი ვალდებულებები დ. 7140 - დამხმარე მასალების დანახარჯები/შეძენა
კ. 3110 - მოწოდებიდან და მომსახურეობიდან წარმოქმნილი ვალდებულებები დამხმარე მასალების შეძენა დ. 3110 - მოწოდებიდან და მომსახურეობიდან წარმოქმნილი ვალდებულებები
კ. 1610 - საქონელი დ. 3110 - მოწოდებიდან და მომსახურეობიდან წარმოქმნილი ვალდებულებები
კ. 7220 - შეძენილი საქონელის უკან დაბრუნება და ფასდათმობა მომწოდებლისათვის საქონელის უკან დაბრუნება დ. 6120 - გაყიდული საქონელის დაბრუნება და ფასდათმობა
კ. 1410 - მოთხოვნები მიწოდებიდან და მომსახურებიდან
დ. 1610 - საქონელი
კ. 7210 - რეალიზებული საქონლის თვითღირებულება დ. 6120 - გაყიდული საქონელის დაბრუნება და ფასდათმობა
კ. 1410 - მოთხოვნები მიწოდებიდან და მომსახურებიდან გაყიდული საქონელის უკან დაბრუნება

სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის გადაფასება უწყვეტი აღრიცხვისას
წარმოების დროს როდესაც სახეზე გვაქვს უკვე წამოებული მზა პროდუქცია, იმ შემთხვევაში თუ მზა პროდუქციის გასაყიდი ფასი დაბალია მის თვითღირებულებასთან მაშინ:

 სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ჩამოფასება:
დ. 8290 - სხვა არასაოპერაციო ხარჯები
კ. 1600 - სასაქონლო-მატერიალური მარაგი
 სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის აფასება:
დ. 1600 - სასაქონლო-მატერიალური მარაგი
კ. 8190 - სხვა არასაოპერაციო შემოსავალი

იხილეთ აგრეთვე
 სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების თვითღირებულების განსაზღვრის მეთოდები

ლიტერატურა
 "მთავარი ბუღალტერი". №1, 2007 წ.  
 "ბუღალტრული აღიცხვა" ა. ხორავა, ნ. კვატაშიძე, ნ. სრესელი, ზ. გოგრიჭიანი. 2008 წ.
 "ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების გამოყენება" რ. ძაძამია. თბილისი. 2008

კატეგორია:საბუღალტრო აღრიცხვა