ლიტლ-ბარიერის კუნძული

ლიტლ-ბარიერის კუნძული (; მაორ. Hauturu), რაც თარგმანში ნიშნავს «ქარების დასასვენებელ ადგილს») — პატარა კუნძული ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ჰაურაკის უბეში. ადმინისტრაციულად შედის ოკლენდის რეგიონის შემადგენლობაში.

 გეოგრაფია 
კუნძული მდებარეობს ახალი ზელანდიის ყველაზე დიდ ქალაქ ოკლენდიდან 80 კმ-ით ჩრდილოეთით. ჩრდილოეთ კუნძულისგან გამოყოფილია ჯელიკოს არხით (), გრეიტ-ბარიერის კუნძულისგან კი კრედოკის არხით ().

კუნძული ჩამქრალ, მრგვალი ფორმის ანდეზიტურ ვულკანის კონუსს წარმოადგენს, რომლის დიამეტრია 6 მეტრი, ხოლო ფართობი — 28 კმ². ლიტლ-ბარიერის კუნძულის რელიეფი მთაგორიანია, ღრმა ხეობებით. კუნძულის უმაღლესი წერტილია, ჰაუტურუს მთა, სიმაღლით 722 მეტრი. მისი ადრეული ვულკანური აქტივობები დაახლოებით 3 მლნ წლის წინ ხდებოდა, უკანასკნელი კი 1,2 მლნ წლის წინ.

1855 წელს კუნძულზე შექმნილია ბუნების ნაკრძალი, რომელსაც აღწერენ როგორც „ყველაზე ხელუხლებელ ეკოსისტემას ახალ ზელანდიაში“. ამიტომ კუნძულზე მუდმივი მოსახლეობა (სამეცნიერო თანამშრომლების გარდა) არ არსებობს. კუნძულზე ფლორის და ფაუნის სამყარო საკმაოდ მრავალფეროვანია. კუნძულზე ბუდობენ ახალ ზელანდიაში უდიდესი მიწის ჭიაყელების, (Spenceriella gigantea) სახეობა, რომლის სიგრძემ შეიძლება მიაღწიოს 1,4 მეტრს, ხოლო დიამეტრმა — 11 მილიმეტრს (ამასთან ერთად, ჭიაყელას აქვს ლუმინესცენციის თვისება), ასევე მსოფლიოში ყველაზე მძიმე მწერები — Deinacrida heteracantha-ის სახეობის მწერი უეტა, რომელიც იწონის 71 გრამამდე. კუნძულზე ასევე იზრდება მცენარეთა დაახლოებით 350 სახეობა.

 ისტორია 
მაორის ხალხის ლეგენდების თანახმად, კუნძული დასახლებული იყო XII საუკუნიდან, მას შემდეგ, რაც იგი აღმოაჩინა მაორელმა მოგზაურმა ტოიმ, ხოლო XIV საუკუნეში კუნძულზე დაფუძნდნენ ტომ ნგატი-ვაის შთამომავლები. XVII საუკუნეში კუნძული მუდმივად განიცდიდა თავდასხმებს მეზობელი ტომის ხალხისგან, რომელთა მეთაურები იყვნენ კავერაუ და მატააჰუ. უფრო დიდ მეზობელთან, გრეიტ-ბარიერთან ერთად ევროპული სახელი 1769 წელს კაპიტანმა ჯეიმზ კუკმა უწოდა..

XIX საუკუნის დასასრულს ახალზელანდიელმა ნატურალისტებმა წამოწიეს იდეა კუნძულ  ლიტლ-ბარიერზე ფრინველთა ნაკრძალის შექმნის თაობაზე. 1891 წელს კუნძული მთავრობამ გამოისყიდა ადგილობრივი მაორებისაგან, რომელიც გახდა ახალ ზელანდიაში ერთ-ერთ პირველ ბუნებრივ დაცულ ტერიტორიად. 1903 და 1919 წლებში კუნძულზე შემოიყვანეს ჩრდილოეთის კივი (), 1903 წელს — კაკაპო, 1915 წელს — დიდი ნაცრისფერი კივი (), ხოლო 1925 წელს — უნაგირიანი გუია ().

იხილეთ აგრეთვე
 ახალი ზელანდიის კუნძულების სია

რესურსები ინტერნეტში
 Kermode, Leslie Owen (1966). Little Barrier Island , An Encyclopaedia of New Zealand.
 Department of Conservation – Little Barrier Island (Hauturu) Nature Reserve
 Cultural Heritage of the Gulf  (brief history on page 5)

სქოლიო

კატეგორია:ახალი ზელანდიის კუნძულები
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ვულკანები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით