აცტეკების მითოლოგია

აცტეკური ღმერთების პანთეონი 

 თავდაპირველი ღვთაებები 

 სახელი მნიშვნელობა აღწერა ომეტეოტლი (Omēteotl) ორი-ღმერთი ორობითობის ღმერთი ომეტეკუტლი (Omētēcuhtli) ორი-ბატონი სუბსტანციის ღმერთი ომესიუატლი (Omēcihuatl) ორი-ქალბატონი სუბსტანციის ქალღმერთი ტონაკატეკუტლი (Tonācatēcuhtli) ჩვენი საზრდოს ბატონი ნოყიერების ღმერთი ტონასიუატლი (Tonācacihuatl) ჩვენი საზრდოს ქალბატონი ნოყიერების ქალღმერთი

 ღმერთები-შემოქმედები 
ღმერთებ-შემოქმედებს აცტეკების პანთეონში დიდი ადგილი უკავიათ. ომეტეკუტლისა და ომესიუატლის ვაჟები, რომლებმაც მშობლებისგან მიიღეს შემოქმედების ნიჭი, ერთადერთი ღმერთები არიან, რომლებსაც შეუძლიათ ცოცხალი არსებების შექმნა ფეხმძიმობის გარეშე.

 სახელები მნიშვნელობა აღწერა სამეფო ტესკატლიპოკა (Tezcatlipōca) შავი ტესკატლიპოკა აალებული სარკე შორსმჭვრეტელობის ღმერთი ჩრდილოეთი ჰიპე-ტოტეკი (Xīpe-Tōtec) წითელი ტესკატლიპოკა ჩვენი კანატყავებული უფროსი ძლიერების ღმერთი აღმოსავლეთა კეცალკოატლი (Quetzalcohuātl) თეთრი ტესკატლიპოკა ფრთიანი გველი სიბრძნის ღმერთი დასავლეთი უიცილოპოჩტლი (Huītzilopōchtli) ლურჯი ტესკატლიპოკა სამხრეთის კოლიბრი ომის ღმერთი სამხრეთი

 ანბანის მიხედვით 
 ა 
 აიაუტეოტლი () — ნისლისა და ყინვის ქალღმერთი. ასოცირდება ამაოებასა და სახელგანთქმულობასთან. 
 აკოლმისტლი () — მიწისქვეშეთის, მიკტლანის ღმერთი. მეორე სახელი აკოლნაუაკატლი.
 აკოლნაუაკატლი () — მიწისქვეშეთის ღმერთი,  აკოლმისტლის სინონიმი.
 აკუეკუკიოტისიუატი () — ოკეანისა და მდინარის ქალღმერთი. ქალღმერთ ჩალჩიუტლიკუეს იპოსტასი. 
 ამიმიტლი () — ტბებისა და მეთევზეების ღმერთი.
 ატლაკამანი () — ოკეანეში არსებული ქარიშხლების ქალღმერთი.
 ატლაკოია () — გვალვის ქალღმერთი.
 ატლატონინი () — აცტეკური ქალღმერთი-დედის ერთ-ერთი სახელი. 
 ატლაუა () — „წყლების ბატონი“, წყლის ძლევამოსილი ღმერთი. ასოცირდება ისართან (ატლატლი). ასევე ითვლება მეთევზეების მფარველ ღმერთად. 
 ატლი () — წყლის აცტეკური ღმერთი.
 აცტლანი (ასტლანი; ) — „ყანჩების ქვეყანა“, აცტეკების მითური სამშობლო. ზღაპრებში აღიწერება, როგორც დიდ ტბაში მდებარე კუნძული. თავდაპირველად აცტეკები, ისევე როგორც ნაუას სხვა ხალხი, თვლიდნენ, რომ მათი სამშობლო იყო ჩიკომოსტოკი, ქვეყანა, რომელიც მდებარეობდა მეხიკოდან ჩრდილო-დასავლეთით. მითი ასტლანზე წარმოიშვა მას შემდეგ, რაც აცტეკებმა დააარსეს საკუთარი სახელმწიფო.

 ე 
 ეჰეკატლი (ეეკატლი) ()

 ვ 
 ვიცლიპუცლი (უიცილოპოჩტლი) — ომის ღმერთი.

 ი 
 ილამატეკუტლი () — „ძველი ქალბატონი“, აცტეკების მითოლოგიაში ქალღმერთი, დაკავშირებული მიწის კულტთან, მიჰკოატლის პირველი ცოლი, მიწის ქალღმერთ სიუაკოატლის ერთ-ერთი იპოსტასი. 
 იცლაკოლიუკე () — ობსიდიანის დანის ღმერთი, ტესკატლიპოკას ერთ-ერთი განსახიერება. 
 იცლი () — ქვის დანისა და მსხვერპლთშეწირვის ღმერთი. 
 იცპაპალოტლი () — „ობსიდიანის პეპელა“, ბედისწერის ქალღმერთი, დაკავშირებულია მცენარეების კულტთან. გამოისახებოდა პეპლით, რომლის ფრთებსაც ბოლოებში ობსიდიანის პირები ჰქონდა ჩარჭობილი, ან ფეხებსა და ხელებზე იაგუარის ბრჭყალების მქონე ქალით. მოკლა მიჰკოატლმა. 
 იჰკუინა () — „ტალახის შთანთქმელი“; ვნების ქალღმერთი, მეძავეებისა და ქმრების მოღალატეების მფარველი, ტლასოლტეოტლის ერთ-ერთი იპოსტასი.
 იჰტლილტონი () — „შავი სახე“, მედიცინის, ჯანმრთელობისა და განკურნების ქალღმერთი, ასევე დღესასწაულებისა და თამაშების. მას მსხვერპლს სწირავდნენ, როდესაც ბავშვი იწყებდა ლაპარაკს; დაავადებულ ბავშვებს კურნავდნენ წყლით, იჰტლილტონის ქანდაკების წინ მდებარე ქვევრებიდან. 
 იაკატეკუტლი ()

 კ 
 კამაჰტლი () — ომის, ბედისწერისა და ნადირობის ღმერთი. ცეცხლის შემოქმედი. ერთ-ერთი იმ ოთხი ღმერთისგან, რომლებმაც სამყარო შექმნეს. 
 კეტცალკოატლი, კეცალკოატლი (ტლაუიცკალპანტეკუ(ჰ)ტლი, ეჰეკატლი, სე აკატლი ტოპოლცინი კეცალკოატლი) () ღმერთი, ხელოვნებისა და მეცნიერების მფარველი. სწორედ მან ასწავლა აცკეტების ტომებს მიწათმოქმედება, თამაშები, ცეკვები და სიმღერები. კეცალკოატლი მოუხმობდა ხალხს, უარი ეთქვათ ადამიანების მსხვერპლთშეწირვაზე. ერთ-ერთი ლეგენდის მიხედვით ზღვით მოვიდა ნაპირზე, მიბმული იყო ბოძებზე და გარეგნულად არ ჰგავდა ადგილობრივ მოსახლეობას: იყო თეთრკანიანი, წითელი თმებით. მისი იერსახე ხშირად ასოცირდება იესოსთან. მექსიკაში მისული კონკისტადორები თავდაპირველად მისი შთამომავლები ეგონათ. 
 კოატლიკუე () — „ის გველის კაბაშია“;  ასევე კოატლანტონანი. აცტეკების მითოლოგიაში ის მიწისა და ცეცხლის ქალღმერთია. მასში ერთდროულად თავმოყრილია  სიცოცხლის დასაწყისი და დასასრული.
 კოიოლჰაუკი () — „ოქროს ზანზალაკები“. მიწისა და მთვარის ქალღმერთი.
 კოჩიმეტლი () — კომერციის ღმერთი, ვაჭრების მფარველი.

 მ 
 მაიაუალი (მაიაუელი, მაიოუელი) ()
 მაკუილჰოჩიტლი () — ღმერთ ჰოჩიპილის მეორე სახელი. 
 მალინალჰოჩი () — უიცილოპოჩტლის და; ჯადოქარი, რომელსაც შეუძლია მორიელებზე, გველებზე და უდაბნოს სხვა მკვიდრების ძალაუფლების მოპოვება. 
 მეცტლი () — „მთვარე“, აცტეკების მთვარის, ღამის და მიწათმოქმედების ღვთაება, მოსავლის მფარველი; ზოგჯერ აიგივებენ ტესკატლიპოკასთან, ასევე ღმერთ ტეკისტეკატლთან და მთვარის ქალღმერთებთან კოიოლჰაუკისა და იოუალტისიტლთან.
 მეჰტლი () — ომისა და ქარიშხლის აცტეკური ღმერთი, ხშირად ასოცირდება უიცილოპოჩტლისთან.
 მიკტლანსიუატლი () — მიკტლანტეკუტლის ცოლი, რომელიც მასთან ერთად განაგებდა მიკტლანის მეცხრე ჯოჯოხეთს.
 მიკტლანტეკუტლი (მიკტლანტეკუჰტლი, მიკტლანციუატლი () — „მიკტლანის ბატონი“. აცტეკების მითოლოგიაში მიკტლანის ბატონი. 
 მიჰკოატლი () — „ღრუბლისებური გველი“, ან ისტაკ მიჰკოატლი „თეთრი ღრუბლისებური გველი“. მეზოამერიკის ხალხების მითოლოგიაში გალაქტიკის, ვარსკვლავების ღვთაება.

 ნ 
 ნანაუაცინი () — აცტეკების ღმერთი, რომელიც მსოფლიოს მეხუთე ეპოქის დასაწყისში ცეცხლში ჩავარდა და მზე გახდა. 
იხ. ასევე ტონატიუ.

 ო 
 ომატაკლი ()
 ომესიუატლი ()
 ომეტეკუტლი ()
 ომეტეოტლი () — გაორმაგების ბატონი. ზოგჯერ მას გამოსახავდნენ ორი სახით - ყმაწვილითა და თავის ქალით (სიცოცხლე და სიკვდილი, ახალგაზრდობა და ხანდაზმულობა).
 ოპოჩტლი ()

 პ 
 პაინალი () — „აჩქარებული“. აცტეკების მითოლოგიაში უიცილოპოჩტლის დესპანი, რომელიც ასრულებდა მის დავალებებს, სანამ უიცილოპოჩტლი იმყოფებოდა საიქიოში.
 პატეკატლი ()

 ს 
 სენცონ მიმიხკოა ()
 სენცონ ტოტოჩტინი ()
 სენცონ უიცნაუა (სენცონუიცნაუა, )
 სიპაკტლი ()
 სიტლალატონაკი ()
 სიტლალიკუე ()
 სიუაკოატლი () ან სიუკოატლი ()

 ტ 
 ტეკისტეკატლი ()
 ტენოჩტიტლანი () — აცტეკების იმპერიის დედაქალაქი. 
 ტეოტიუაკანი — „ღმერთად გადაქცევის ადგილი“; ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი. 
 ტეოიაომკუი ()
 ტეპეიოლოტლი ()
 ტესკატლიპოკა ()- „აალებული სარკე“, კეცალკოატლის ანტიპოდი.
 ტეტეოინანი (), ან ტეტეო ინანი — ქალღმერთი-დედის, ტოცის ან ტლასოლტეოტლის ერთ-ერთი იპოსტასი. 
 ტლალტეკუტლი ()
 ტლალოკი (), ტლალოკი-ნაუაკი, აცტეკების მითოლოგიაში წვიმის ღმერთი. იგივე ტლალოკე ნაუაკე (იხ. ქვემოთ)
 ტლასოლტეოტლი (, )
 ტლაუისკალპანტეკუტლი იხ. კეცალკოატლი
 ტლოკე ნაუაკე () წვიმის ღმერთი. 
 ტონაკასიუატლი ()
 ტონაკატეკუტლი ()
 ტონანცინი ()
 ტონატიუ ()
 ტოცი ()

 უ 
 უიცილოპოჩტლი ()
 უიჰტოსიუატლი ()
 უეუეტეოტლი ()
 უეუეკოიოტლი ()

 ჩ 
 ჩალმეკატლი () — მიკტლანის ერთ-ერთი ღმერთი. ჩრდილოეთის ღვთაება. 
 ჩალჩიუატლატონალი () — წყლის ღმერთი.
 ჩალჩიუტოტოლინი ()
 ჩალჩიუტლიკუე ()
 ჩანტიკო ()
 ჩიკომეკოატლი (ჩალჩოჰუატლი, ჩიკომეკატლი, კსილონენი) ()
 ჩიკომეჰოჩტლი () — მხატვრების მფარველი ღმერთი.
 ჩიკონაუი () — საშინაო ბუხრის ქალღმერთი, ოჯახების მფარველი.
 ჩიკონაუიეჰეკატლი () — ერთ-ერთი ნაკლებადმნიშვნელოვანი ღმერთი-შემოქმედი.

 ც 
 ცენტეოტლი ()

 ჰ 
 ჰილონელი ()
 ჰიპე-ტოტეკი ()
 ჰიუაკოატლი ()
 ჰიუტეკუტლი ()
 ჰოკოტლი ()
 ჰოლოტლი ()
 ჰოჩიკეცალი () — სექსისა და ყვავილების ქალღმერთი
 ჰოჩიპილი () — ყვავილების ღმერთი. „Xochi“ ან „xochitl“ ნაუატლის ენაზე ნიშნავს „ყვავილს“, როდესაც „pilli“ ნიშნავს „პრინცს“ ან „ბავშვს“. ჰოჩიპილი - ყვავილების, სიყვარულის, თამაშების, სილამაზის, სიმღერებისა და ცეკვის პრინცი.

 ჯგუფების მიხედვით 
წყლის ღვთაებები
 ტლალოკი
 ჩალჩიუტლიკუე
 უიჰტოსიუატლი
 ოპოჩტლი

ცეცხლის ღვთაებები
 ჰიუტეკუტლი
 ჩანტიკო

ცის ღვთაებები
 ტესკატლიპოკა
 ჰიპე-ტოტეკი
 კეცალკოატლი
 უიცილოპოჩტლი
 ეჰეკატლი
 ეჰეკატოტონტლი
 კოიოლჰაუკი
 მეცტლი
 ტონატიუ
 სენცონ მიმიხკოა
 სენცონ უიცნაუა
 ტლაუისკალპანტეკუტლი
 ჰოლოტლი

ღამის ღვთაებები
 ჰიუტეკუტლი
 იცპაპალოტლი
 პილცინტეკუტლი
 ცენტეოტლი
 მიკტლანტეკუტლი
 ჩალჩიუტლიკუე
 ტლასოლტეოტლი
 ტეპეიოლოტლი
 ტლალოკიდღის ღვთაებები
 ჰიუტეკუტლი
 ტლალტეკუტლი
 ჩალჩიუტლიკუე
 ტლასოლტეოტლი
 მიკტლანტეკუტლი
 ცენტეოტლი
 ტლალოკი
 კეცალკოატლი
 ტესკატლიპოკა
 მიკტლანსიუატლი
 ტლაუისკალპანტეკუტლი
 სიტლალიკუე

მიწის ღვთაებები
 ტონაკატეკუტლი
 ტონაკასიუატლი
 ტლალტეკუტლი
 ტლალსიუატლი
 ჩიკომეკოატლი
 ცენტეოტლი

ქალღმერთები
 კოატლიკუე
 ჩიმალმა
 ჰოჩიტლიკუე
 ტოცი

 ბრძენები და კულტურული გმირები 
 ტლამატინი, ტლამატინიმე
 ნესაუალკოიოტლი ()

 რესურსები ინტერნეტში 
 აცტეკების მითოლოგია. მითოლოგიის ენციკლოპედია ილუსტრაციებით
 აცტეკელი ღმერთების პანთეონი
 აცტეკების მითოლოგია. გამოსახულებების გალერეა. 

*