ვარძიის ოთხთავი

ვარძიის ოთხთავი ანუ სახარება — XII-XIII საუკუნეების ქართული საზეიმო ხასიათის ხელნაწერი სახარება. სავარაუდოდ ეკუთვნოდა თამარ მეფეს. XVI საუკუნემდე ვარძიაში ინახებოდა; სპარსელების მიერ ვარძიის გაძარცვის შემდეგ ლევან კახთა მეფის ვაჟმა გამოისყიდა და ისევ ვარძიას შესწირა. XVII საუკუნიდან გადატანილ იქნა გელათის მონასტერში და XX საუკუნემდე იქ იყო დაცული. დღეს ვარძიის ოთხთავი ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდში ინახება (Q-899). XX საუკუნის დასაწყისში მისი ჭედური და ტიხრულ მინანქრებიანი უძვირფასესი ყდა რუსების მიერ გაიძარცვა. ქართული განძეულობის გატაცებაში აქტიურ მონაწილეობას იღებდა ქუთაისის გუბერნატორი ლევაშოვი. 1932 წელს გელათის მონასტრის საარქივო მასალების აღმოჩენის შედეგად დადგინდა, რომ ლევაშოვმა მიითვისა სახარების მოჭედილობა — ოქროზე შესრულებული და შემკული მინანქრებით. მისგან აღნიშნული სახარების მოჭედილობა მინანქრებითურთ შეიძლინა კოლექციონერმა ბალაშოვმა, რომელმაც 1915 წელს გამოიტანა საეკლესიო სიძველეთა გამოფენაზე.Макаренко Н., Выставка церковной старины в музее барона Штиглица "старые годы", 1915, июль-август 1958 წელს გაირკვა მინანქრების შემდგომი ბედი.Amiranachvili Ch., Les emaux de Georgie, Paris, 1962 ამჟამად ყდის ერთი ნაწილი დიმიტრი თესალონიკელის გამოსახულებით ინახება ბერლინის სასახლის მუზეუმში (Schloss-Museum), ხოლო მეორე ნაწილი, რომელზეც გამოსახულია ღვთისმშობელი ანგელოზებითურთ ინახება ბელგიაში კერძო პირის კოლექციაში სტოკლეს სასახლეში.ამირანაშვილი შ., „ქართული ხელოვნების ისტორია“, 1971, გვ. 308

საწერ მასალად გამოყენებულია მაღალი ხარიხის თეთრი ეტრატი. ხელნაწერი შეიცავს 289 ფურცელს, რომელთა ზომებია 23X18 სანტიმეტრი.  წიგნს ჰქონია ვერცხლის ყდა ღვთისმშობლის მინანქრიანი ხატით, რომელიც მოგვიანებით შემოუძარცვავთ და სხვა ყდით ჩაუნაცვლებიათ.

ვარძიის ოთხთავში სახარების ტექსტი გადაწერილია კლასიკური კალიგრაფიული ნუსხურით, ორ სვეტად. სათაურები შესრულებულია სინგურით ასომთავრულად. ტექსტის მნიშვნელოვანი ადგილები და საზედაო ასოები ოქრომელნითა და ფერადებითაა შესრულებული. ხელნაწერი გამორჩეულია თავისი მდიდრული და ორიგინალური გაფორმებით. მახარებელთა გამოსახულებები შესრულებულია ტექსტიან ფურცლებზე და მცირე ადგილს იკავებს. მინიატიურები ორიგინალური ორნამენტებითაა შემკული.

 ლიტერატურა 
 ქართული ხელნაწერი, V-IX საუკუნეები, ალბომი, თბილისი, 2012, გვ. 75

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდი
კატეგორია:ქართული ოთხთავები
კატეგორია:XII საუკუნის ხელნაწერები
კატეგორია:XIII საუკუნის ხელნაწერები