იოჰან ლაიდონერი

იოჰან ლაიდონერი (;  დ. 12 თებერვალი [ძვ. სტ. 31 იანვარი], 1884, ფელინსკის საგრაფო, ლივონია, რუსეთის იმპერია — გ.  13 მარტი 1953, ვლადიმირი, რსფსრ, სსრკ) — რუსეთის არმიის ოფიცერი, ესტონეთის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, ესტონეთის არმიის მთავარსარდალი.

 ბიოგრაფია 
დაიბადა მონათა ფერმაში () ვიირატსის ოლქში () ლივონიის გუბერნიის, ფელინის მაზრაში. ლაიდონერის მშობლიური ფერმა მდებარეობს თანამედროვე ესტონეთის სოფელ ვარდიაში, ამ ტერიტორიაზე 1991 წელს დაარსდა ლივონიის გუბერნიის, ვიირატსის ოლქი (თანამედროვე ვილიანდი-მუსტლას გზატკეცილის მე-4 კილომეტრი). იოჰანი უფროსი შვილი იყო იაკა ლაიდონერისა (1854—1911) და მარი საარსენის (1851—1938)(ფერმის უფროსის მსახურის ქალიშვილი) - ოჯახში. 

1901—1902 წლებში იმსახურა კაუნასში, კამსკის 110-ე ქვეით ლეგიონში. 1905 წელს დაასრულა ვილენსკის სამხედრო სასწავლებელი. იმსახურა ერევნის 13-ე გრენადერ პოლკში მანგლისში. მიიღო წოდებები: ლეიტენანტი (1908 წლის 9 აგვისტოს), შტაბს-კაპიტანი (1912 წლის 9 აგვისტოს). 1912 წელს წარჩინებით დაასრულა ნიკოლაევსკის საიმპერატორო სამხედრო აკადემია. მეთაურობდა კავკასიის პირველი ლეგიონის ასეულს.

პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე. დაჯილდოებულია წმინდა გიორგის ოქროს იარაღით (1915 წლის 4 ივლისს). 21-ე ქვეითი დივიზიის შტაბის ადიუტანტი. პირველი მსოფლიო ომის დასავლეთის ფრონტის ცენტრალური შტაბის დაზვერვის უფროსის მოადგილე, ვიცე-პოლკოვნიკი (1916 წლის 15 აგვისტოს). თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დროებითმა მთავრობამ დაიწყო ეროვნული ნაწილების ფორმირება. ლაიდონერი სათავეში ჩაუდგა ესტონურ დივიზიას, რომელიც ესტონელებისგან ჩამოყალიბდა. გერმანული ძალების ჩრდ. ბალტიისპირეთიდან წასვლის შემდეგ — ესტონეთის არმიის მთავარსარდალი ესტონეთის განმათავისუფლებელი ომში, პოლკოვნიკი (1918 წლის 4 აპრილს).

რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს ესტონური დივიზიებთან ერთად მონაწილეობდა პეტროგრადზე შეტევაში. გენერალ-მაიორი (1919 წლის 20 იანვარს), გენერალ-ლეიტენანტი (1920 წლის 26 მარტს).  1920 წელს გადადგა. ესტონეთის სახელმწიფო საბჭოს დეპუტატი. ერთა ლიგის თურქეთ-ერაყის ტერიტორიული დავაზე შექმნილი კომისიის თავმჯდომარე.

1925 წლიდან პენსიაზე გავიდა.

 ოჯახი 
1911 წელს დაქორწინდა მარია კრუშევსკაზე (დ. 1888). 1940 წელს ქმართან ერთად გადაასახლეს სსრკ-ში და იმყოფებოდა ტყვეთა ბანაკში; გაათავისუფლეს სტალინის სიკვდილის შემდეგ და  ქალბატონი უკვე ხანშიშესული, 1978 წელს ჰააფსალუში გარდაიცვალა.

 იხილეთ აგრეთვე 
 ესტონეთის შეიარაღებული ძალები

 რესურსები ინტერნეტში 
 Laidoner, Johan biography (Estonica) 
 Encyclopædia Britannica

 სქოლიო 

კატეგორია:ესტონეთის გენერლები
კატეგორია:დაბადებული  12 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი  13 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1953
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები