კაპანაძეები

კაპანაძეები — ქართული გვარი. ქართულ საისტორიო საბუთებში მოიხსენიება XV საუკუნიდან. კაპანაძისეული მამული მოხსენებულია მუჯისეთუბანში 1558 წლის ერთ-ერთ საბუთში, ამ მამულს ქუთაისის საყდრის გადასახადი სდებია. ამჟამად კაპანაძეები ცხოვრობენ იმერეთში, ოდიშში, გურია-აჭარაში, სამცხეში, ქართლში, კახეთში და ჰერეთში. განსაკუთრებით მრავლად არიან  საჩხერის, ჭიათურის, ზესტაფონის, ხარაგაულის, ხაშურის და ლაგოდეხის მხარეებში. საქართველოში კაპანაძეთა საერთო რიცხვი 18 550-ს აჭარბებს. ლიხთიმერს და ლიხთამერს, ზოგიერთ ადგილებს სახელად შემორჩა კაპანაძეთა გვარის სახელი: „კაპანაძეები“ — სოფელ კორბოულის უბანი იმერეთში და სოფელ ფლევის უბანი — ქართლში, „კაპანაანთ სახნავი“ — ქართლის სოფელ თერეგვანში, „კაპანაძის წყარო“ გურიის სოფელ წყალწმინდაში და სხვა.

 ცნობილი კაპანაძეები 
 1429-1452 წლებში დემეტრე მეფემ სასისხლო სიგელი დაუმტკიცა დავით კაპანაძეს.
 XVII საუკუნეში ჩხარის ციხის მეციხოვნეები იყვნენ დათვია და სეტია კაპანაძეები.
 XVIII საუკუნეში სვერის ციხის მეციხოვნე იყო დათია კაპანაძე. ამავე საუკუნეში საბუთებში მოიხსენიებიან ხუცესი მახარებელი და ხუცესი გიორგი კაპანაძე.
 XVII-XVIII საუკუნეებში იმერელი კაპანაძეები შიდა ქართლში თავადი ფალავანდიშვილების, ამირეჯიბებისა და ამილახვარების მამულებშიც დამკვიდრდნენ. 
 XVII საუკუნეში საამილახვროს კაპანაძეები აზნაურის ხარისხში ამაღდლდნენ. ამავე საუკუნეში აზნაურ კაპანაძეებს ამოწყვეტილი აზნაურების, იალღუზიშვილების მამული ებოძათ „ყოვლითა გულსავსებითა“.
 1812 წლის რუსებისა და ფრანგების ომში თავი გამოიჩინა გრიგოლ კაპანაძემ.
 კაპანაძეთა გვარის მეომრები, გლეხები კომლზე კაცად და აზნაურები ქუდზე კაცად გამოდიოდნენ იმერეთისა და ქართლის სამეფო ლაშქრის მემარჯვენე სადროშეებში თავად წერეთელთა და ამილახვართა დროშებს ქვეშ.

ლიტერატურა
 ალექსანდრე ნაზღაიძე, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, ისტორიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტი, თბილისი 1998 წ.

*