კაშხალი

კაშხალი — ჰიდროტექნიკური ნაგებობა, რომელიც გადატიხრავს მდინარეს (ან სხვა წყალსადინარს) დინების ზემო ნაწილში წყლის დონის ასაწევად, ნაგებობის მდებარეობის ადგილზე წყლის დაწნევის გასაზრდელად ან/და სხვადასხვა დანიშნულების წყალსაცავის შესაქმნელად. ძველად კაშხალს უმეტესად სარწყავად აშენებდნენ. ამჟამად კი კაშხლები გამოიყენება როგორც სარწყავი წყლის დასაგროვებლად, ასევე ჰესებისათვის, წყალდიდობისგან დაცვის მიზნით და სხვა.

კაშხლის მშენებლობის შესახებ ცნობები დაცულია ეგვიპტეში (ძველი წელთაღრიცხვის 4000), ინდოეთში (ძველი წელთაღრიცხვის 4000), ჩინეთში და სხვ. ძველად მას უმთავრესად მიწისგან ან ხისგან აგებდნენ და მცირე სიმაღლე ჰქონდა. კაშხლების მშენებლობა ფართოდ გაიშალა ახალი წელთაღრიცხვის XVI-XVII საუკუნეებში, განსაკუთრებით კი — XIX საუკუნის II ნახევრიდან, როდესაც დაიწყეს ჰიდროელექტროსადგურების აგება.

დანიშნულების მიხედვით არსებობს წყალსაცავი და წყალსაწევი კაშხლები. არის აგრეთვე ყრუ და წყალგადასაშვები კაშხლები. ძირითადი საშენი მასალის მიხედვით კაშხალი შეიძლება იყოს მიწის, ქვის, შერეული, ბეტონის, რკინაბეტონის და სხვა.

 მიწაყრილი კაშხალი – უძველესია და ყველაზე ფართოდაა გავრცელებული.
 ქვის კაშხალი – შენდება ქვის, ღორღის ან ხრეშის დაყრით.
 შერეული ტიპის კაშხალი – ქვაყრილისა და გრუნტის, ან ქვაყრილისა და ბეტონისაგან შედგება.
 ბეტონისა და რკინაბეტონის კაშხალი – შეიძლება იყოს 3 ტიპის: გრავიტაციული, თაღოვანი და კონტრფორსებიანი.
 ხის კაშხალი  – ჩვეულებრივ წყალგადასაშვები ხასიათისაა.

ხშირად მდინარეზე შენდება მცირე სიმაღლის (ანუ დაბალზღურბლიანი) წყალსაშვიანი დასაშლელი კაშხლები.

საქართველოში არსებული კაშხლებიდან აღსანიშნავია ენგურის თაღოვანი კაშხალი.

 კაშხლებზე მომხდარი უმსხვილესი კატასტროფები 
 თარიღი  კაშხალი  ადგილი  დაღუპულები  სურათი 1928 წელი  სენტ-ფრენსისი კაშხალი  აშშ  დაახლ. 600 ადამიანი  center|150px კაშხალი კატასტროფამდე.  center|190px ბეტონის ნაგლეჯი კატასტროფის ადგილიდან. 1941 წელი  1943 წელი  დნეპროჰესი  უკრაინა  ათასობით ადამიანი  center|150px დნეპროჰესი, 1942.  center|120px ჰესის აფეთქების შემდეგ. 1959 წელი  მალპასეს კაშხალი  საფრანგეთი  423 ადამიანი   center|150px კაშხლის ნარჩენები. 1963 წელი  ვაიონტის კაშხალი  იტალია  2500 ადამიანი  center|150px კაშხლის კონსტრუქცია.  center|120px ქალაქი ლონგარონე კატასტროფის შემდეგ. 1975 წელი  ბაინციაოს კაშხალი  ჩინეთი  171 ათასი ადამიანი   გარეგანი გამოსახულება 16px|link=http://www.webcitation.org/67J6M2DSC  [ კაშხალი კატასტროფის შემდეგ.]  (არქ. ист. 2012-04-30)

 გალერეა 

 რესურსები ინტერნეტში 

 ლიტერატურა 
 მოსტკოვი მ., ჰიდროტექნიკური ნაგებობანი რკინიგზის ტრანსპორტზე., თბ., 1960;
 მოწონოლიძე ნ., ჰიდროტექნიკური ნაგებობანი, ნაწ., 1, თბ., 1977;
 Ничипорович А. А., Плотины из местных материалов, М., 1973;
 Производство гидротехнических работ, М., 1970.

 სქოლიო 

კატეგორია:კაშხლები
კატეგორია:ჰიდროტექნიკური ნაგებობები