ამერიკული საკალათბურთო ასოციაცია

ამერიკული საკალათბურთო ასოციაცია () — ჩრდილოეთ ამერიკის მამაკაცთა პროფესიონალური საკალათბურთო ლიგა, რომელიც დაარსდა 1967 წელს. ABA თავისი გუნდებით შეუერთდა NBA-ს 1976 წელს, რის შემდეგაც ABA აღარ არსებობს.

ლიგის ისტორია
ამერიკული საკალათბურთო ასოციაცია (ABA) დაარსებული იქნა 1967 წელს, ხოლო 1976 წელს კი შეერთებული იქნა ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციასთან (NBA). NBA ენციკლოპედიის თანახმად, ეს იყო მომავალში გათვლილი მიზანი, რომ გაერთიანებული ლიგები. ABA ოფიციალური წყაროები კი ამბობს, რომ ისინი იღებდნენ ABA გუნდებს უფრო იაფად, რომ გაეზარდათ NBA ლიგა. როდესაც ABA საბოლოოდ შეუერთდა NBA-ს, ABA-ს ოფიციალურმა მხარეებმა განაცხადეს, რომ მათი ინვესტიცია გაორმაგდა.

გაერთიანებისას, 4 ABA-ს გუნდი გადავიდა NBA-ში: ნიუ-იორკ ნეტსი, დენვერ ნაგეტსი, ინდიანა პეისერსი და სან-ანტონიო სპურსი. ორი კლუბი კენტუკი კოლონელსი და სპირიტს ოფ სტ. ლუისი  დაიშალა იმ დროს, როცა ეს ორი ლიგა ერთიანდებოდა. ვირჯინია სქუირესი კი გაუქმდა ერთი თვით ადრე, სანამ ლიგა გაერთიანდებოდა, რითაც გაუშვა NBA-ში გაერთიანების შესაძლებლობა.

ასევე პირველი ABA-ში შეიქმნა უფრო გახსნილი თავდასხმითი თამაშის იდეა და შესაბამისად თითო გუნდს 30 წამი ჰქონდა საშუალება სროლისთვის (NBA ამჯერად 24 წამია), ხოლო 24 წამისთვის კი ABA 1975-76 წლებში გადაერთო, ასევე გამოიყენა 3 ქულიანი თეთრი საღებავით შეღებილი ნიშნული. ასევე ABA იყენებდა ფერებიან ბურთს, განსხვავებით NBA ბურთისა (რომელიც მხოლოდ ნარინჯისფერია), ABA ბურთი იყო შეფერილი ლოგოს ფერებში - ლურჯ, თეთრად და წითლად. ასევე იყო რამდენიმე "რეგიონალური" გუნდი, მათ შორის ვირჯინია სქუირესი და კაროლინა კუგარსი, რომლებიც საშინაო მატჩებს რამდენიმე ქალაქში ატარებდნენ.

ABA-ს თავისუფალი სტილმა მალევე მიიპყრო გულშემატკივრების ყურადღება, თუმცა განაგრძობდა ფინანსურ და სატელევიზიო კრახს. 1976 წელს, მის უკანასკნელ მოღვაწეობის წელს, ლიგამ ასევე დაამატა All-star თამაშზე "ჩატენვის" შეჯიბრი.
რწმუნებულები
 ჯორჯ მიკანი 1967–1969;
 ჯეიმზ გარნერი 1969 (დროებითი);
 ჯეკ დოლფი 1969–1972;
 ბობ კარლსონი 1972–1973;
 მაიკ სტორენი 1973–74;
 ტედ მანჩეკი 1974–75;
 დეივ დებუშერი 1975–76;

NBA უდიდესი მნიშვნელობის პიროვნება ჯორჯ მიკანი იყო პირველი ABA-ს რწმუნებული, რომელმაც ლიგაში შემოიტანა 3 ქულიანი ცვლილება. თუმცა 1969 წელს მიკანი გადადგა. ნიუ-იორკ ნიქსის ჩემპიონ გუნდის მოთამაშე - დეივ დებუშერი გახდა ABA-ს ვიცე პრეზიდენტი და უკანასკნელი ABA-ს რწმუნებული, 1975 წელს, ხოლო 1976 წელს ABA და NBA გაერთიანდა.

გუნდები
 გუნდი ქალაქი/სახელი წლები დანიშნულება ანაჰეიმ ამიგოსილოს-ანჯელეს სტარზიიუტა სტარზი ანაჰეიმ ამიგოსი 1967–1968 გაუქმდა 1975 წელს ლოს-ანჯელეს სტარზი 1968–1970 იუტა სტარზი 1970–1975 დალას/ტეხას ჩაპარელსისან-ანტონიო სპურსი დალას ჩაპარელსი 1967–1970 შეუერთდა NBA, 1976 წელსროგორც სან-ანტონიო სპურსი ტეხას ჩაპარელსი 1970–1971 დალას ჩაპარელსი 1971–1973 სან-ანტონიო სპურსი 1973–1976 ჰიუსტონ მევერიკსიკაროლინა კუგარსისპირიტს ოფ სტ. ლუისიიუტა რუქისი ჰიუსტონ მევერიკსი 1967–1969 გაუქმდა 1976 წელს კაროლინა კუგარსი 1969–1974 სპირიტს ოფ სტ. ლუისი 1974–1976 იუტა რუქისი 1976 ინდიანა პეისერსი ინდიანა პეისერსი 1967–1976 შეუერთდა NBA, 1976 წელსროგორც ინდიანა პეისერსი კანზას-სიტი/დენვერ ლარკსი/როკეტსი/ნაგეტსი კანზას-სიტი 1967 შეუერთდა NBA, 1976 წელსროგორც დენვერ ნაგეტსი დენვერ ლარკსი 1967 დენვერ როკეტსი 1967–1974 დენვერ ნაგეტსი 1974–1976 კენტუკი კოლონელსი კენტუკი კოლონელსი 1967–1976 გაუქმდა 1976 წელს მინესოტა მასკისიმაიამი ფლორიდიანსიფლორიდიანსი მინესოტა მასკისი 1967–1968 გაუქმდა 1972 წელს მაიამი ფლორიდიანსი 1968–1970 ფლორიდიანსი 1970–1972 ნიუ-ორლეან/ლუიზიანა ბუკანერსიმემფის პროსი/ტამსი/საუნდსიბალტიმორ ჰასტლერსი/ქლოუზი ნიუ-ორლეან ბუკანერსი 1967–1970 გაუქმდა 1975 წელს ლუიზიანა ბუკანერსი 1970 მემფის პროსი 1970–1972 მემფის ტამსი 1972–1974 მემფის საუნდსი 1974–1975 ბალტიმორ ჰასტლერსი 1975 ბალტიმორ ქლოუზი 1975 ნიუ-იორკი/ნიუ-ჯერსი ამერიკანსინიუ-იორკ ნეტსი ნიუ-იორკ ამერიკანსი 1967 შეუერთდა NBA, 1976 წელსროგორც ნიუ-იორკ ნეტსი ნიუ-ჯერსი ამერიკანსი 1967–1968 ნიუ-იორკ ნეტსი 1968–1976 ოკლენდ ოკსივაშინგტონ კაპიტოლზივირჯინია სქუირესი ოკლენდ ამერიკენსი 1967 გაუქმდა 1976 წელს ოკლენდ ოკსი 1967–1969 ვაშინგტონ კაპიტოლზი 1969–1970 ვირჯინია სქუირესი 1970–1976 პიტსბურგ პიპერსი/პიონერსი/კონდორსიმინესოტა პიპერსი პიტსბურგ პიპერსი 1967–1968 გაუქმდა 1972 წელს მინესოტა პიპერსი 1968–1969 პიტსბურგ პიპერსი 1969–1970 პიტსბურგ პიონერსი 1970 პიტსბურგ კონდორსი 1970–1972 სან-დიეგო კონქისტედორსი/სეილსი სან-დიეგო კონქისტედორსი 1972–1975 გაუქმდა 1975 წელს სან-დიეგო სეილზი 1975

ABA ჩემპიონები
 წელი დასავლეთ დივიზიონის ჩემპიონი თამაში აღმოსავლეთ დივიზიონის ჩემპიონი პლეიოფის MVP 1967–68 ნიუ-ორლეან ბუკანერსი 3–4 პიტსბურგ პიპერსი კონი ჰოუკინსი C, პიტსბურგი 1968–69 ოკლენდ ოკსი4–1 ინდიანა პეისერსი უორენ ჯაბალი G, ოკლენდი1969–70ლოს-ანჯელეს სტარზი 2–4ინდიანა პეისერსი როჯერ ბრაუნი F/G, ინდიანა1970–71იუტა სტარზი 4–3 კენტუკი კოლონელსიზელმო ბიუთი C, იუტა1971–72ინდიანა პეისერსი 4–2 ნიუ-იორკ ნეტსი ფრედი ლუისი G, ინდიანა1972–73ინდიანა პეისერსი 4–3კენტუკი კოლონელსი ჯორჯ მაკგინისი F/C, ინდიანა 1973–74იუტა სტარზი1–4 ნიუ-იორკ ნეტსიიულიუს ირვინგი F, ნიუ-იორკი 1974–75ინდიანა პეისერსი 1–4 კენტუკი კოლონელსიარტის გილმორი C, კენტუკი 

ABA მის ბოლო სეზონში 7 გუნდამდე შემცირდა, ლიგამ დივიზიონალური თამაში გამოაცხადა.

 წელი გამარჯვებული თამაში დამარცხებული პლეიოფის MVP1975–76ნიუ-იორკ ნეტსი4–2 დენვერ ნაგეტსი იულიუს ირვინგი F, ნიუ-იორკი

ცნობილი მოთამაშეები
 მარვინ ბარნესი;
 რიკ ბერი; 
 ზელმო ბიუთი;
 რონ ბუნი;
 ჰაბი ბრაუნი;
 ლარი ბრაუნი;
 როჯერ ბრაუნი;
 დონ ბიუსი;
 მაკ კელვინი;
 დარელ კარიერი;
 ჯიმ ჩონსი;
 ბილი კანინჰემი;
 ლუი დემპიერი;
 მელ დენიელზი;
 იულიუს ირვინგი;
 დონი ფრიმენი;
 ჯორჯ ჯერვინი;
 არტის გილმორი;
 ჯერი ჰარქნესი;
 კონი ჰოუკინსი;
 სპენსერ ჰეივუდი;
 დენ ისელი;
 უორენ ჯაბალილ;
 ბობი ჯონსი;
 ჯიმი ჯონსი;
 ლარი ჯონსი;
 ფრედი ლუისი;
 მაურის ლუკასი;
 მოსის მელოუნი; 
 ჯორჯ მაკგინისი;
 დაგ მოუ;
 ბობ ნეტოლიკი;
 ბილი პოლიცი;
 ჩარლი სკოტი;
 ჯეიმზ სილასი;
 დევიდ თომფსონი;
 უილი ვაისი;

სეზონის ლიდერები
 *არჩეული და შეყვანილი იქნა ნეისმიტის ხსოვნის პატივსაცემად მიძღვნილ კალათბურთის დიდების დარბაზში
ლიდერები ქულებით
სეზონიმოთამაშექულაჩატარებულითამაშიქულაქთთ1967–68 კონი ჰოუკინსი*პიტსბურგ პიპერსი70187526.81968–69 რიკ ბერი*ოკლენდ ოკსი35119034.01969–70სპენსერ ჰეივუდიდენვერ როკეტსი84251930.01970–71 დენ ისელი*კენტუკი კოლონელსი83248029.91971–72ჩარლი სკოტივირჯინია სქუირესი73252434.61972–73 იულიუს ირვინგი*ვირჯინია სქუირესი71226831.91973–74 იულიუს ირვინგი* (2)ნიუ-იორკ ნეტსი84229927.41974–75ჯორჯ მაკგინისიინდიანა პეისერსი79235329.81975–76 იულიუს ირვინგი* (3)ნიუ-იორკ ნეტსი84246429.3
მნიშვნელობა: ქთთ - ქულა თითოეულ თამაშში;
ლიდერები მოხსნებით
სეზონიმოთამაშეგუნდიჩატარებულითამაშითავდასხმითიმოხსნადაცვითიმოხსნატოტალურიმოხსნამთთ1967–68 მელ დენიელსი*მინესოტა მასკისი78502711121315.61968–69 მელ დენიელსი* (2)ინდიანა პეისერსი76383873125616.51969–70სპენსერ ჰეივუდიდენვერ როკეტსი845331104163719.51970–71 მელ დენიელსი}* (3)ინდიანა პეისერსი823941081147518.01971–72 არტის გილმორი*კენტუკი კოლონელსი844211070149117.81972–73 არტის გილმორი* (2)კენტუკი კოლონელსი844491027147617.61973–74 არტის გილმორი* (3)კენტუკი კოლონელსი844781060153818.31974–75სვენ ნეტერისან-ანტონიო სპურსი78369910127916.41975–76 არტის გილმორი* (4)კენტუკი კოლონელსი84402901130115.5
მნიშვნელობა: მთთ - მოხსნა თითოეულ თამაშში;
ლიდერები ასისტენტებით
სეზონიმოთამაშეგუნდიჩატარებულითამაშიასისტენტიათთ1967–68 ლარი ბრაუნი*ნიუ-ორლეან ბუკანერსი785066.51968–69 ლარი ბრაუნი* (2)ოკლენდ ოკსი775447.11969–70 ლარი ბრაუნი* (3)ვაშინგტონ კეპსი825807.11970–71ბილ მელკიონინიუ-იორკ ნეტსი816728.31971–72ბილ მელკიონი (2)ნიუ-იორკ ნეტსი806698.41972–73ბილ მელკიონი (3)ნიუ-იორკ ნეტსი614537.41973–74ალ სმიტიდენვერ როკეტსი766198.11974–75მეკ კელვინიდენვერ ნაგეტსი745707.71975–76დონ ბიუსიინდიანა პეისერსი846898.2
მნიშვნელობა: ათთ - ასისტენტი თითოეულ თამაშში;
ლიდერები მოპარვებით
სეზონიმოთამაშეგუნდიჩატარებულითამაშიმოპარვებიმთთ1973–74ტედ მაკლინიდენვერ როკეტსი842502.981974–75ბრაიან ტეილორინიუ-იორკ ნეტსი792212.801975–76დონ ბიუსიინდიანა პეისერსი843464.12
მნიშვნელობა: მთთ - მოპარვა თითოეულ თამაშში;
ლიდერები დაბლოკვით
სეზონიმოთამაშეგუნდიჩატარებულითამაშიდაბლოკვებიდთთ1973–74ქელდუელ ჯონსისან-დიეგო კონქისტედორსი793164.001974–75ქელდუელ ჯონსი (2)სან-დიეგო კონქისტედორსი762463.241975–76ბილი პოლცისან-ანტონიო სპურსი832533.05
მნიშვნელობა: დთთ - დაბლოკვა თითოეულ თამაშში;

MVP
სეზონიმოთამაშეპოზიციაგუნდი1967-68 კონი ჰოუკინსი*  ფორვარდი/ცენტრი  პიტსბურგ პიპერსი1968-69 მელ დენიელსი* ცენტრიინდიანა პეისერსი1969-70სპენსერ ჰეივუდი ფორვარდი/ცენტრიდენვერ როკეტსი1970-71 მელ დენიელსი* (2) ცენტრიინდიანა პეისერსი1971-72 არტის გილმორი* ცენტრიკენტუკი კოლონელსი1972-73 ბილი ქანინჰემი*გარდი/ფორვარდიკაროლინა კუგარსი1973-74 იულიუს ირვინგი*  ფორვარდინიუ-იორკ ნეტსი1974-75 იულიუს ირვინგი* (2) ფორვარდინიუ-იორკ ნეტსი1975-76 იულიუს ირვინგი* (3) ფორვარდინიუ-იორკ ნეტსი

მემკვიდრეობა
1999 წელს, ახალი ლიგა თავს აცნობდა როგორც ABA-დ, რომელიც 2000 წელს გაუქმდა. ახალი ლიგა იყენებდა ზუსტად ანალოგიურ წითელ, თეთრ და ლურჯ კალათბურთის ბურთის ლოგოს, როგორც ძველ ABA ლოგოზეა გამოსახული, თუმცა ძველი ABA-სგან განსხვავებით, ამ ლიგაში არ უთამაშია იგივე კალიბრის მოთამაშეებს, რომლებმაც თავის დროზე ABA-ში ითამაშეს, ასევე არ უთამაშია მთავარ არენებზე და არც ტელევიზიაში გადაიცემოდა ისე, როგორც ამას 70-იან წლებში ABA აკეთებდა.

იხილეთ აგრეთვე
 NBA

რესურსები ინტერნეტში
Remember the ABA
 NBA & ABA სტატისტიკა და ისტორია 

კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაცია
კატეგორია:საკალათბურთო ასოციაციები
კატეგორია:სპორტული ლიგები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით