ზლინი

ზლინი () — ქალაქი ჩეხეთში, ზლინის მხარეში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ მორავიაში. ქალაქის თანამედროვე განვითარება მჭიდროდაა დაკავშირებული ფეხსაცმლის კომპანია „ბატასთან“. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, ბატას ბრწყინვალე მენეჯმენტითა და თანამედროვე ურბანიზმით ზლინი გამორჩეული სოციალური წყობის ქალაქი გახდა.

სახელწოდება
ქალაქის სახელწოდების წარმოშობასთან დაკავშირებით რამდენიმე ლეგენდა არსებობს, ერთის მიხედვით ის მომდინარეობს სიტყვიდან „slín“ ( ქართულად ეს სიტყვა დანალექ ქან მერგელს ნიშნავს). მეორე ვერსიით ზლინის სახელწოდება „ოქროს ვაშლს“ აღნიშნავს („zlaté jablko“). თუმცა ეს მხოლოდ ლეგენდებია და სავარაუდოდა ძველი სლავური პირადი სახელებიდან „Zla“, „Zlen“ ან „Zleš“ მომდინარეობს. 1949 წლიდან 1989 წლამდე ზლინს კომუნისტური ჩეხოსლოვაკიის პირველი პრეზიდენტის კლემენტ გოტვალდის პატივსაცემად „გოტვალდოვი“ ეწოდებოდა. 

ისტორია
წერილობით წყაროებში ზლინი პირველად 1322 წელს იხსენიება. ამ წელს ქალაქი პოლონეთის დედოფალმა ელჟბიეტა რიკსამ შეიძინა. 1358 წელს ზლინის მამულები შტერნბერკის ეპისკოპოსმა ალბრეხტმა შეიძინა. აქაურობაზე 1397 წელს ქალაქის სტატუსის მინიჭებამ დადებითი ზეგავლენა მოახდინა ზლინის განვითარებაზე. ჰუსიტურმა ომებმა შტერნბერგთა მამულები ძლიერ დააზარალა და მათ 1437 წელს მისი გაყიდვა მოუწიათ. 

1605 წელს ზლინს თავს დაესხა უნგრელთა არმია, მათ დაარბიეს ქალაქი. ის მნიშვნელოვნად დაზიანდა ოცდაათწლიანი ომის დროსაც. 1644 წელს ჰაბსბურქთა მონარქიის წინააღმდეგ ზლინელები აჯანყდნენ, იმპერიის ხელმძღვანელობამ ეს აჯანყება სისხლით ჩაახშო. ომის დასრულების შემდეგ ზლინი უნგრელმა სერენიის გვარის თავადებმა შეიძინეს, თუმცა მათი მმართველობის პერიოდში ქალაქი ვერ განვითარდა.
მინი|ბატას ქარხანა
1894 წელს ზლინში ტომაშ ბატამ ფეხსაცმელების ფაბრიკა გახსნა. ამან ქალაქის სწრაფი ზრდა და განვითარება განაპირობა. ამ დროისთვის ზლინში 3 ათასი ადამიანი ცხოვრობდა. ბატას საწარმო პირველ მსოფლიო ომში ავსტრია-უნგრეთის არმიას ფეხსაცმელებით ამარაგებდა, მორავიის მიწები მაშინ ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა. კომპანიის თვალშისაცემი ეკონომიკური ზრდისა და მუშების მზარდი კეთილდღეობის გამო, 1923 წელს ტომაშ ბატა ზლინის მერად აირჩიეს. ბატამ ქალაქის განსხვავებული, იმ დროისთვის თანამედროვე ხედვებით განვითარება დაიწყო. ის ზლინს სათავეში მის გარდაცვალებამდე ედგა. ტომაშ ბატა 1932 წელს 56 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ამ დროისთვის ქალაქის მოსახლეობა უკვე 35 ათასი იყო. 

1948 წელს ზლინს რამდენიმე გარეუბანი გამოეყო, რომელსაც ჩეხოსლოვაკიის პირველი კომუნისტი პრეზიდენტის — კლემენტ გოტვალდის პატივსაცემად გოტვალდოვი ეწოდა. 1990 წელს მთლიან ქალაქს კვლავ ზლინი ეწოდა.

კულტურა
ზლინი მორავიის ვლახეთის, მორავიის სლოვაკეთისა და ჰანას კულტურული რეგიონების გზაჯვარედინზეა.

ქალაქი ჩეხეთის სინემატოგრაფიის ერთ-ერთი მთავარი ცენტრია. ზლინში 1961 წლიდან ყოველწლიურად იმართება საკმაოდ პოპულარული ზლინის კინოფესტივალი.
ქალაქში მოქმედებს ცნობილი ჩეხი კომპოზიტორის ბოჰუსლავ მარტინუს სახელობის სიმფონიური ორკესტრი.

ღირსშესანიშნაობები
1911 წელს აგებული ტომაშ ბატას ვილა ერთ-ერთი გამორჩეული ღირსშესანიშნაობაა ზლინში. ის ჩეხმა არქიტექტორმა იან კოტერამ დააპროექტა. ეს ვილა ბატების ოჯახს 1946 წელს ჩამოართვეს და მასში პიონერთა სასახლე გახსნეს. კომუნისტური რეჟიმის დამხობის შემდეგ ვილა კვლავ კანონიერ მფლობელს დაუბრუნდა და დღეს შენობაში ბატას ფონდის სათავო ოფისია განთავსებული. 

ბატას საავადმყოფი 1927 წელს დაარსდა. ის მალევე გახდა ცენტრალური ევროპის ერთ-ერთი საუკეთესო საავადმყოფო. შენობის დიზაინი ჩეხმა არქიტექტორმა ფრანტიშეკ ლიდიე გაჰურამ შექმნა. 

ზლინის დიდი კინოთეატრის შენობის დიზაინიც იგივე არქიტექტორმა შექმნა 1932 წელს. ამ პერიოდისთვის ის ცენტრალური ევროპის უდიდესი კინოთეატრი გახლდათ, სადაც 2 270 მაყურებელი ეტეოდა. დღეს კინოთეატრი 1 010 მაყურებელს იტევს.

ბატას ცათამბრჯენი 1936 - 1938 წლებში აიგო და ამ დროისთვის ის სიმაღლით მესამე ადგილზე იყო მთელს კონტინენტზე. ეს 77,5 მეტრის თექვსმეტსართულიანი შენობა დღესაც ამშვენებს ქალაქ ზლინს. შენობა 2004 წელს გაარემონტეს.

შტეპას გარეუბანში მდებარე ლეშნას ციხე ნეოგოტიკურ, ნეორენესანსის და ნეობაროკოს სტილში 1887 - 1893 წლებში ააგეს. ეს ერთ-ერთი ყველაზე ახალი არისტოკრატთა რეზიდენციაა მორავიაში. ციხე ზლინის ზოოპარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს. ზლინის ზოოპარკი პრაღის ზოოპარკის შემდეგ ყველაზე ცნობილი ზოოპარკია ქვეყანაში. 

მალენოვიცეს ციხე 1356 წელსაა აგებული და ზლინის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობაა. 
მინი|ბატას ცათამბრჯერნი

დაძმობილებული ქალაქები
  ალტენბურგი, გერმანია
  გრონინგენი, ნიდერლანდები
  ხოჟუვი, პოლონეთი
  იზეგემი, ბელგია
  ლიმბახ-ობერფონა, გერმანია
  რომან-სიურ-იზერი, საფრანგეთი
  სესტო-სან-ჯოვანი, იტალია
  ტრენჩინი, სლოვაკეთი

იხილეთ აგრეთვე
 ჩეხეთის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში

 ოფიციალური საიტი 
 Public Transport Official Site
 Jan Bata's contributions to Czechoslovak business and culture 
 Aviation company Zlin Aircraft a.s. established by T. Bata 1934
 Zlinternational  is an internet portal for internationals in Zlin founded by Erasmus students studying at the Tomas Bata University
 history of Zlin, old photos and postcards

სქოლიო

კატეგორია:ზლინის მხარის ქალაქები