სამხრეთი ნახევარსფერო

მინი|250პქ|სამხრეთი ნახევარსფერო. მოჩანს სამხრეთი პოლუსიდან
მინი|250პქ|პლაკატი ლეგენდით „უშუაია, მსოფლიოს დასასრული“. უშუაია არგენტინაში არის მსოფლიოში ყველაზე სამხრეთ ქალაქი.
სამხრეთი ნახევარსფერო (ინგლისურენოვან ლიტერატურაში: სამხრეთი ჰემისფერო) — დედამიწის ნაწილი, რომელიც ვრცელდება ეკვატორიდან სამხრეთით. სამხრეთი ნახევარსფერო მოიცავს ანტარქტიდის, ავსტრალიის, სამხრეთ ამერიკის დიდ ნაწილსა და აფრიკის სამხრეთ მონაკვეთს, ოკეანეთის დიდ ნაწილს, აგრეთვე ატლანტის, ინდოეთისა და წყნარი ოკეანეების სამხრეთ ტერიტორიას, ეგრეთ წოდებულ სამხრეთის ოკეანეს. გარდა ამისა, სამხრეთ ნახევარსფეროს მიეკუთვნება აზიის კონტინენტის კუთვნილი კუნძულები, მათ შორის მალაის არქიპელაგის გარკვეული ნაწილი.

ზაფხული აქ დეკემბრიდან მარტამდეა, ხოლო ზამთარი ივნისისა და სექტემბრის ჩათვლით გრძელდება. 22 ან 23 სექტემბერი გაზაფხულის ბუნიაობის თვეებია, 20 ან 21 მარტი კი შემოდგომის ბუნიაობის თვეები. კლიმატები ზომიერი ხასიათისაა, გამონაკლისია ანტარქტიდა, რომლის ჰავა არქტიკის კლიმატზე უფრო ცივია. ეს იმით აიხსნება, რომ სამხრეთ ნახევარსფეროში გაცილებით მეტი წყალია, ვიდრე ხმელეთი, რის გამოც წყალი გათბობასა და გაცივებას შედარებით დიდხანს უნდება, ვიდრე ხმელეთი.

ჩრდილოეთ ნახევარსფეროსთან შედარებით, სამხრეთი ნახევარსფერო ნაკლებად არის დაბინძურებული, რაც მეჩხერი დასახლებით (მსოფლიო მოსახლეობის 10-12 % სამხრეთ ნახევარსფეროზე მოდის) და ნაკლები ინდრუსტრიალიზაციით არის განპირობებული.

ყველაფერთან ერთად სამხრეთ ნახევარსფეროში არ არის დამახასიათებელი ლინგვისტური მრავალფეროვნება. მოსახლეობა მხოლოდ 5 ენაზე საუბრობს: პორტუგალიურ, ინგლისურ, ესპანურ, ფრანგულ ან ინდონეზიურ ენებზე.

სამხრეთ ნახევარსფეროში ციკლონები და ტროპიკული შტორმები ბრუნავს საათის ისრის მიხედვით. სამხრეთი ზომიერი სარტყლები თითქმის მთლიანად ოკეანურია. აღნიშნული ზონა აერთიანებს: ურუგვაის, ლესოთოს, ესვატინსა და ახალ ზელანდიას; ჩილეს, არგენტინის, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკისა და ავსტრალიის დიდ ნაწილს; პარაგვაის, ბრაზილიის, ნამიბიის, ბოტსვანის, მოზამბიკისა და მადაგასკარის ნაწილებს. სამხრეთი პოლუსი ორიენტირებულია გალაქტიკური ცენტრისაკენ.

ჩილესა და ახალ ზელანდიაში გვხვდება უნიკალური წიფლის სახეობები, ეგრეთ წოდებული ნოთოფაგუსი. ევკალიპტი ხარობს როგორც ავსტრალიაში, ისე სამხრეთ აფრიკასა და ლათინურ ამერიკაში.

ქვეყნები და ტერიტორიები
აფრიკა
მთლიანად
 ანგოლა
 ბოტსვანა
 ბურუნდი
 კომორის კუნძულები
 ლესოთო
 მადაგასკარი
 მალავი
 მავრიკი
 მოზამბიკი
 ნამიბია
 რუანდა
 სეიშელის კუნძულები
 სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა
 ესვატინი
 ტანზანია
 ზამბია
 ზიმბაბვე
მეტწილად
 კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
 გაბონი
 კონგოს რესპუბლიკა
ნაწილობრივ
 ეკვატორული გვინეა
 კენია
 სომალი
 სან-ტომე და პრინსიპი
 უგანდააზია
მთლიანად
 აღმოსავლეთი ტიმორი
მეტწილად
 ინდონეზია
ნაწილობრივ
 მალდივები

ავსტრალია
მთლიანად
 ავსტრალია
 პაპუა-ახალი გვინეა

სამხრეთი ამერიკა
მთლიანად
 არგენტინა
 ბოლივია
 ჩილე
 პარაგვაი
 პერუ
 ურუგვაი
მეტწილად
 ბრაზილია
 ეკვადორი
ნაწილობრივ
 კოლუმბიაწყნარი ოკეანე
 ამერიკის სამოა (აშშ)
 კუკის კუნძულები (ახალი ზელანდია)
 აღდგომის კუნძული (ჩილე)
 ფიჯი
 საფრანგეთის პოლინეზია (ტაიტი) (საფრანგეთი)
 (ეკვადორი)
 ჯერვისი (აშშ)
 ხუან-ფერნანდესის კუნძულები (ჩილე)
 ნაურუ
 ახალი კალედონია (საფრანგეთი)
 ახალი ზელანდია
 ნიუე (ახალი ზელანდია)
 კერმადეკის კუნძულები (ახალი ზელანდია)
 პიტკერნის კუნძულები (დიდი ბრიტანეთი)
 სამოა
 სოლომონის კუნძულები
 სუეინსი (აშშ)
 ტოკელაუ (ახალი ზელანდია)
 ტონგა
 ტუვალუ
 ვანუატუ
 უოლისი და ფუტუნა (საფრანგეთი)
ნაწილობრივ
 კირიბატიატლანტის ოკეანე
 ფოლკლენდის კუნძულები (დიდი ბრიტანეთი)
 წმინდა ელენეს კუნძული (დიდი ბრიტანეთი)
 ტრისტან-და-კუნია (დიდი ბრიტანეთი)

ინდოეთის ოკეანე
 ბრიტანეთის ინდოეთის ოკეანის ტერიტორია (დიდი ბრიტანეთი)
 მაიოტა (საფრანგეთი)
 რეიუნიონი (საფრანგეთი)

სამხრეთის ოკეანე
 ბუვე (ნორვეგია)
 კერგელენი (საფრანგეთი)
 ახალი ზელანდიის სუბანტარქტიკული კუნძულები (ახალი ზელანდია)
 სენ-პოლი და ამსტერდამი (საფრანგეთი)
 სამხრეთი ჯორჯია და სამხრეთ სენდვიჩის კუნძულები (დიდი ბრიტანეთი)
 სამხრეთი ორკნეის კუნძულები 

იხილეთ აგრეთვე
 დედამიწის ნახევარსფეროები

კატეგორია:დედამიწის ნახევარსფეროები
კატეგორია:სამხრეთი ნახევარსფერო

he:המיספירה#חצי הכדור הדרומי