ბულგარეთის მონარქების სია

ბულგარეთის მონარქების სია
ქვემოთ მოცემულია ბულგარეთის მონარქების სია.

 სურათი ტიტული სახელი მმართველობის წლები შენიშვნები/გარდაცვალება 
ბულგარეთის პირველი იმპერია (681-1018) დულოს დინასტია (681-753) ხანი  ასპარუხი  681-700  ხანის შვილი კუბრატი, დიდი ბულგარეთის მმართველი. 680 წელს ონგალის ომში გამარჯვების შემდეგ მან ჩამოაყალიბა თანამედროვე ბულგარეთი. გარდაიცვალა 700 წელს ხაზარების წინააღმდეგ ბრძოლაში.   ხანი  ტერველი  700-721  მიიღო კეისარის ტიტული 705 წელს. გარდაიცვალა 721 წელს.  ხანი  კორმესი  721-738  გარდაცვალების თარიღი უცნობია.  ხანი  სევარი  738-753  დულოს დინასტიის უკანასკნელი მმართველი. გარდაიცვალა ბუნებრივი სიკვდილით 753 წელს. ვოკილის დინასტია (753-762)  ხანი  კორმისოში  753-756  არასტაბილუროის პერიოდის დასაწყისი. გადადგა 756 წელს.  ხანი  ვინეხი  756-762  მოკლეს 762 წელს. უგაინების დინასტია (762-765)  ხანი  ტელეცი  762-765  მოკლეს 765 წელს. დინასტიის გარეშე (765-766)  ხანი  საბინი  765-766  შესაძლოა იყო სლავური წარმოშობის. გადააყენა სახალხო საბჭომ 766 წელს. გაიქცა ბიზანტიის იმპერიაში.  ვოკილის დინასტია (766)  ხანი  უმორი  766  ქვეყანას მართავდა მხოლოდ 40 დღე. გადააყენეს 766 წელს და გაიქცა ბიზანტიის იმპერიაში. დინასტიის გარეშე (766-803)  ხანი  ტოქტუ  766-767  მოკლეს მისმა ოპოზიციონერებმა დუნაის ტყეში 767 წელს.  ხანი  პაგანი  767-768  მოკლეს მისმა ხელქვეითებმა ვარნაში. 100px  ხანი  ტელერგი  768-777  გაიქცა კონსტანტინოპოლში 777 წელს.  ხანი  კარდამი  777-803  საშინაო კრიზისის დასასრული. ქვეყნის სტაბილიზაციის და კონსოლიდაციის პერიოდი. გარდაცვალების თარიღი უცნობია. კრუმი/დულოს დინასტია(803-977) 100px  ხანი  კრუმი  803-814  ცნობილი პლიშკას ბრძოლაში გამარჯვების გამო, სადაც დაიღუპა ბიზანტიის იმპერატორი ნიკიფორე I. გარდაიცვალა ბუნებრივი სიკვდილით 814 წლის 13 აპრილს. 100px  დიდი ხანი (კანასუბიგი) ბევრი ბულგარელის მმართველი  ომურტაგი  814-831  ცნობილი თავისი კონსტრუქიული პოლიტიკით, ადმინისტრაციული რეფორმებით და ქრისტიანების დევნით.   ხანი  მალამირი  831-836  ომურტაგის მესამე და უმცროსი შვილი. გარდაიცვალა ბუნებრივი სიკვდილით ახალგაზრდა ასაკში.  ხანი  პრესიანი  836-852  თითქმის მთელი მაკედონია მოაქცია ბულგარეთის საზღვრებში. 100px პრინცი (კნიაზი)  ბორის I  852-889  ბულგარეთის გაქრისტიანება; გამოაცხადა ძველი სლავური ენა სახელმწიფოს და ეკლესიის ოფიციალურ ენად. გადადგა ტახტიდან 883 წელს, გარდაიცვალა 902 წლის 2 მაისს, 80 წლის ასაკში. შერაცხულია წმინდანად.   პრინცი  ვლადიმირ-პასატე  889-893  ბორის I-ს უფროსი შვილი. სურდა ტენგრიიზმის აღდგენა. გადააყენა და დააბრმავებინა მამამისმა 893 წელს.   პრინცი/იმპერატორი (ცარი) იმპერატორი ბულგარელთა და რომაელთა, ბულგარელთა იმპერატორი (ფაქტობრივად) სიმეონ I  893-927  ბორის I-ს მესამე შვილი, ემზადებოდა ბერობისთვის, მაგრამ სამეფო ტახტზე ავიდა პრესლავის სახალხო საბჭოს დახმარებით. ბულგარეთმა მიაღწია აპოგეას და უდიდეს ტერიტორიულ საზღვრებს. ოქროს ხანა ბულგარული კულტურისთვის. გარდაიცვალა გულის შეტევით 927 წლის 27 მაისს, 63 წლის ასაკში.   იმპერატორი იმპერატორი ბულგარელთა  პეტრე ბულგარელი  927-969  სიმეონ I-ს მეორე შვილი. მართავდა 42 წელი, რაც ყველაზე გრძელი პერიოდია ბულგარეთის ისტორიაში. გადაყენებული იქნა 969 წელს და გარდაიცვალა ბერად ყოფნის დროს, 970 წლის 30 იანვარს. შერაცხულია წმინდანად.   იმპერატორი  ბორის II  970-971  პეტერ I-ს უფროსი შვილი. განდევნეს ბიზანტიელებმა 971. მოკლულ იქნა ბულგარეთის საზღვართან ბულგარეთის გვარდიის მიერ 977 წელს, როცა ის ქვეყანაში ბრუნდებოდა. 100px  იმპერატორი  რომანი  977-991 (997)  პეტერ I-ს მეორე შვილი. ბიზანტიელთა მიერ იქნა კასტრირებული, მაგრამ დაბრუნდა ბულგარეთში 977 წელს. 991 წელს ბრძოლის დროს დაიჭირეს ბიზანტიელებმა და გარდაიცვალა 997 წელს კონსტანტინოპოლის ციხეში.  კომეტოპულების დინასტია (997-1018) 100px  იმპერატორი იმპერატორი ბულგარელთა  სამუელი  997-1014  რომანის თანამმართველი და გენერალი 976 და 997 წლებში. ოფიციალურად გამოცხადდა ბულგარეთის იმპერატორად 997 წელს. გარდაიცვალა გულის შეტევით 1014 წლის 6 ოქტომბერს, 69-70 წლის ასაკში.   იმპერატორი  გავრილ რადომირი  1014-1015  სამუელის უმცროსი შვილი, აკურთხეს 1014 წლის 15 ოქტომბერს. მოკლა მისმა ბიძაშვილმა ვლადისლავმა 1015 წლის აგვისტოში.  იმპერატორი  ივან ვლადისლავი  1015-1018  არონის შვილი და სამუელის ძმისწული. მოკვდა დრაჩის ალყის დროს. მისმა სიკვდილმა გამოიწვია ბულგარეთის პირველი იმპერიის დასასრული, რომლის ანექსიაც მოახდინა ბიზანტიის იმპერიამ. მონარქები ბიზანტიის მმართველობის დროს (1018–1185) კომეტოპულების დინასტია 100px  იმპერატორი  პეტერ II დელიანი  1040-1041  მიჩნეულია, რომ იყო გავრილ რადომირის შტამომავალი. 100px  იმპერატორი  პეტერ III  1072  სამუელის შთამომავალი, ბულგარეთის გამოცხადებული იმპერატორი პეტერ I-ს შემდეგ გიორგი ვოიტეხის აჯანყებისას. 
ბულგარეთის მეორე იმპერია (1185–1396) ასენთა დინასტია   იმპერატორი  პეტერ IV  1185-1190  სახელად თეოდორე, გამოცხადებული იყო ბულგარეთის იმპერატორად, როგორც პეტერ IV ასენის და პეტერის ამბოხებების დროს. 1190 წელს მან გადასცა ტახტი მის უმცროს ძმას.Andreev, pp. 146–147   იმპერატორი  ივან ასენ I  1190-1196  პეტერ IV-ს უმცროსი ძმა. წარმატებული გენერალი, მმართველობდა 1196 წლამდე. მოკლა მისმა ძმისშვილმა ივანკომ.Andreev, pp. 157–158   იმპერატორი  პეტერ IV  1196-1197  მოკლეს 1197 წელს.   იმპერატორი  იმპერატორი ბულგარელთა და ვლახთა  კალოიანი  1197-1207  ასენის და პეტერის მესამე ძმა. გააფართოვა ბულგარეთის საზღვრები და დადო ხელშეკრულება კათოლიკურ ეკლესიასთან. მოკლეს შეთქმულებმა თესალონიკის ალყის დროს.Andreev, p. 173 100px  იმპერატორი  ბორილი  1207-1218  კოლოიანის დისშვილი. გადააყენეს და დააბრმავეს 1218 წელს.Andreev, p. 184 100px  იმპერატორი  იმპერატორი ბულგარელთა და ბერძენთა  ივან ასენ II  1218-1241  ივან ასენ I-ს უფროსი შვილი. მისი მმართველობის დროს ბულგარეტის მეორე იმპერიამ მიაღწია აპოგეას. გარდაიცვალა ბუნებრივი სიკვდილით 1241 წლის 24 ივნისს, 46-47 წლის ასაკში.Andreev, p. 193   იმპერატორი  კალიმან I ასენი  1241-1246  ივან ასენ II-ს შვილი. დაიბადა 1834 წელს, გარდაიცვალა, ან მოიაწმლა 1246 წელს, 12 წლის ასაკში.Andreev, p. 197  100px  იმპერატორი  მიხაილ II ასენი  1246-1256  ივან ასენ II-ს შვილი. მოკლა ივან ასენ II-ს შვილმა კალიმანმა.Andreev, p. 205  იმპერატორი  კალიმან II ასენი  1256  მოკლეს 1256 წელს.Andreev, p. 208  იმპერატორი  მიცო ასენი  1256-1257  გაიქცა ნიკეას იმპერიაში 1261 წელს.Andreev, p. 211 100px  იმპერატორი  უფალი ქრისტეს ერთგული და ბულგარელთა მმართველი  კონსტანტინ ტიხ ასენი  1257-1277  სკოპიეს ბოლიარი. მოკლა  გლეხთა ლიდერმა ივაილომ 1277 წელს.Andreev, p. 229  იმპერატორი  ივან ასენ III  1279-1280  მიცო ასენის უმცროსი შვილი. გაიქცა კონსტანტინოპოლში ხაზინიანად.Andreev, p. 233 დინასტიის გარეშე  იმპერატორი  ივაილო  1277-1280  გლეხთა აჯანყების მეთაური. გაიქცა ოქროს ურდოში, მაგრამ მოკლა მონღოლთა ხანმა ნოგაიმ.Andreev, p. 136 ტერტერთა დინასტია (1280–1292)  იმპერატორი  გიორგი ტერტერ I  1280-1292  გაიქცა ბიზანტიის იმპერიაში 1292 წელს, გარდაიცვალა ბულგარეთში 1308-1309 წელს.Andreev, p. 239 დინასტიის გარეშე (1292–1300)  იმპერატორი  სმილეცი  1292-1298  მკოლეს, ან ბუნებრივი სიკვდილით გარდაიცვალა 1298 წელს.Andreev, p. 240   იმპერატორი  ჩაკა  1299-1300  მონღოლეთის ხანის, ნოგაის შვილი. ჩამოახრჩვეს ციხეში 1300 წელს.  ტერტერთა დინასტია (1300–1322) 100px  იმპერატორი  თეოდირ სტანისლავი  1300-1321  გიორგი ტერტერ I-ს შვილი. ახალგაზრდობა გაატარა ტყვეობაში ოქოს ურდოში. მისი მმართველობის დროს აღორძინდა ბულგარეთი. გარდაიცვალა ბუნებრივი სიკვდილით 1321 წელს, 50-55 წლის ასაკში.Andreev, p. 251   იმპერატორი  გიორგი ტერტერ II  1321-1322  თეოდორ სტანისლავის შვილი. გარდაიცვალა ბუნებრივი სიკვდილით 1322 წელს.Andreev, p. 254 შიშმანთა დინასტია (1323–1396)   იმპერატორი  მიხაილ III შიშმანი  1323-1330  სასიკვდილოდ დაიჭრა სერბების წინააღმდეგ ბრძოლის დროს, 1330 წლის 28 ივლისს.Andreev, p. 263   იმპერატორი  ივან სტეფანი  1330-1331  მიხაილ III შიშმანის შვილი. გააძევეს 1331 წლის მარტში და გაიქცა სერბეთში.Andreev, p. 267 შესაძლოა გარდაიცვალა 1373 წელს. 100px  იმპერატორი  უფალი ქრისტეს ერთგული იმპერატორი და მმართველი ყოველთა ბულგართა და ბერძენთა  ივან ალექსანდრე  1331-1371  ასენის, ტერტერთა და შიშმანთა დინასტიის შთამომავალი. მეორე ოქროს ხანა ბულგარული კულტურისთვის. გარდაიცვალა ბუნებრივი სიკვდილით 1371 წლის 17 თებერვალს, ბულგარეთი გაუყო თავის შვილებს. 100px  იმპერატორი  უფალი ქრისტეს ერთგული იმპერატორი და მმართველი ყოველთა ბულგართა და ბერძენთა  ივან შიშმანი  1371-1395  ივან ალექსანდრე მეოთხე შვილი. თავი მოკვეთეს ოტომანებმა 1395 წლის 3 ივნისს.Andreev, p. 286 100px  იმპერატორი  იმპერატორი ბულგარელთა ივან სრაციმირი  1356-1396  ივან ალექსანდრეს მესამე შვილი. მმართველობდა ვიდინში. შეიპყრეს ოტომანებმა 1396 წელს სიკვდილით დასაჯეს ბურსას ციხეში.Andreev, p. 298   იმპერატორი  კონდტსნტინე II  1397–1422  ივან სრაციმირის შვილი. მას გვირგვინი 1395 წელს მამამისმა დაადგა.ბულგარეთის სამთავრო და ბულგარეთის სამეფო (1878–1946) ბატენბერგთა დინასტია 100px  პრინცი  ალექსანდრ I  29 აპრილი 1879 - 7 სექტემბერი 1886  გადადგა რუსების ზეწოლის გამო. გარდაიცვალა 1893 წლის 23 ოქტომბერს გრაცში. საქსონ-კობურგ-გოთთა დინასტია 100px  პრინცი/მეფე (ცარი)  ფერდინანდ I  7 ივლისი, 1887 - 3 ოქტომბერი, 1918  გახდა ცარი (საერთაშორისოდ აღიარებული, როგორც მეფე) დამოუკიდებლობის ოფიციალურად გამოცხადების შემდეგ, 1908 წლის 22 სექტემბერს. გადადგა 1918 წლის 3 ოქტომბერს, პირველ მსოფლიო ომში დამარცხების შემდეგ. გარდაიცვალა 1948 წლის სექტემბერში კობურგში. 100px  მეფე (ცარი)  ბორის III  3 ოქტომბერი, 1918 - 28 აგვისტო, 1943  გარდაიცვალა 1943 წლის 28 აგვისტოს გაურკვეველ ვითარებაში. 100px  მეფე (ცარი)  სიმეონ II  28 აგვისტო, 1943 - 15 სექტემბერი, 1946  მონარქია დაამხეს კომუნისტებმა. ის იყო ბულგარეთის 47-ე პრემიერ-მინისტრი 2001 წლის 24 ივლისიდან 2005 წლის 17 აგვისტომდე.

იხილეთ აგრეთვე
 ბულგარეთის პრემიერ-მინისტრების სია
 ბულგარეთის პრეზიდენტი

რესურსები ინტერნეტში
 Detailed list of Bulgarian rulers (PDF) 

 სქოლიო 

*
კატეგორია:მმართველთა სიები