ძველი აღთქმა

ძველი აღთქმა — საერთო წმინდა ტექსტი (წიგნთა კრებული) იუდაიზმისა და ქრისტიანობისა. პირველი, უძველესი ნაწილი ქრისტიანული ბიბლიისა, უძველესი ებრაული წმინდა წერილი (ებრაული ბიბლია — თანახი).


 ტერმინის წარმომავლობა და მნიშვნელობა 
ტერმინი „აღთქმა“ შეესაბამება ებრაულ სიტყვას ბერიტ ლათინურად testamentum - ტესტამენტუმ, ბერძნულათ კი Διαθήκη - დიათიკე „კავშირი, შეთანხმება, კონტრაქტი, დაბეჭდვა ან ბეჭედის დასმა (ტესტამენტუმ) ყველაზე ნათლად მისი ლათინური გამოთქმა გამოხატავს მის მნიშვნელობას“.

ძველაღმოსავლური წესი შეთანხმების დადებისა ორ მხარეს შორის მოცავდა მსხვერპლის შეწირვასა და წყევლის წარმოთქმას მის დამრღვევზე. ამის შემდეგ მხარეები გაივლიდნენ დაკლული მსხვერპლის ორ ნაწილს შორის და თავიანთ კავშირს ამტკიცებდნენ დაღვრილი სისხლით. ამ შეთანხმების სახსოვრად დებდნენ ქვას, ან რგავდნენ ხეს, უწოდებდნენ რა მათ ცის წინაშე მოწმეებს ამ შეთანხმებისა.

ვასალური დამოკიდებულებისგან განსხვავებით, რომელშიც იძულებითი მფარველობის მიღება იგულისხმება, ჭეშმარიტი კავშირი - ეს კავშირია თანასწორთა შორის. მისი საფუძველი ურთიერთპატივისცემა და ნებაყოფლობითი თანხმობაა მისი წარმომადგენელ მხარეებს შორის, რაც განაპირობებს მათ ნებელობით თავისუფლებას და შესაძლებლობას მისი გაუქმებისა, გაწყვეტისა, საპასუხო დამსჯელობითი სანქციების შიშის გარეშე. დაახლოებით მოცემული პირობების მსგავსად განისაზღვრება განსაკუთრებული ხასიათი ძველ აღთქმაში ღმერთსა და ადამიანებს შორის ურთიერთკავშირიქრისტიანული მოძღვრების თანახმად ადამიანი თავისუფალია (ნების თავისუფლება), და ამ ნებელობის მეშვეობით ის თავად წყვეტს, იყოს ღმერთთან თუ განუდგეს მათ, იცხოვროს მისი მცნებების მიხედვით, თუ საკუთარი ნების მიხედვით. არც ჯოჯოხეთია ღმერთის მიერ დაწესებული სასჯელი, სანაცვლო საზღაური ადამიანთა განდგომაზე (ღმერთი აბსოლუტური სიკეთეა), არამედ ადამიანები, რომლებიც ღმერთთან მყოფობისათვის არიან შექმნილნი (ეს არის მათი ბუნებრივი მდგომარეობა), თავიანთი განდგომით გამოეყოფიან ამ სიკეთეს (სამოთხეს), თავიანთ ბუნებრივ მდგომარეობას და ხვდებიან ჯოჯოხეთში. ანუ ჯოჯოხეთი არის ადამიანის ბუნებრივი მდგომარეობის დარღვევა, მიერ განხორციელებული არასწორი ნებელობითი არჩევანის შედეგი და არა უფლის სასჯელი – ადამიანი თავად ისჯის საკუთარ თავს. მას საფუძველი ჯერ კიდევ სამოთხეში დაედო, რომელიც დაირღვა ადამის ცოდვით დაცემით. ასეთივე საყოველთაო ხასიათით გამოირჩევა აღთქმა ნოესთან, და მისი მეშვეობით, მთელს ქმნილ სამყაროსთან. რჩეული გამოცხადების დამცველთა წრე ვიწროვდება აბრაამთან და მის შთამომავლებთან აღთქმით, სინას მთის აღთქმა კი განსაზღვრავს საბოლოო ხასიათს ძველი აღთქმისა: ისრაელი ხდება უფლის რჩეული ერი, რომელსაც მიეცა ქანაანის მიწა, უფლის მფარველობა და დახმარება. ისტორიული დანიშნულება ისრაელისა - არა მხოლოდ „ზეციური მეუფების“ მიწაზე დამყარება, არამედ მაგალითად ყოფნა მეზობელი ხალხებისათვის - სინათლედ ყოფნა წარმართთათვის. ისრაელმა დაივიწყა თავისი დანიშნულება და მისი უფლის მიერ რჩეულობა მხოოდდამხოლოდ ეთნიკური ქედმაღლობის საბაბად იქცა.

იესო ქრისტეს შობამდე 6 საუკუნით ადრე იერემია წინასწარმეტყველმა იწინასწარმეტყველა ძველი, ნაციონალურ პოლიტიკური ილუზიების დანგრევა და ახალი კავშირის „დადება“ ღმერთსა და ადამიანებს შორის მხოლოდ და მხოლოდ სულიერ საფუძვლებზე. ქრისტიანობა წარმოშობისთანავე ცხოვრობდა იმ რწმენით, რომ იერემიას წინასწარმეტყველება განხორციელდა, ძველი შეთანხმება ღმერთსა და ადამიანებს შორის ერთი ერის მეშვეობით, შეიცვალა ახალი კავშირით-აღთქმით, რომელიც დადებულია მთელ კაცობრიობასთან ძე ღმრთისას განკაცებისა და მისი გამომხსნელობითი მსხვერპლის მეშვეობით. თავად იესო ქრისტემ საიდუმლო სერობაზე მიანიშნა განსხვავებაზე ყოფიერების ამ ორ მდგომარეობას შორის „ესე არს სისხლი ჩემი ახლისა აღთქუმისაჲ, მრავალთათჳს დათხეული მისატევებელად ცოდვათა“/მთ.26,28. ამიტომაც ბიბლია, როგორც მსოფლიო ისტორია, იყოფა ორ პერიოდად: ქრისტეს შობამდე და ქრისტეს შობიდან, ან კიდევ ეპოქა ძველი აღთქმისა და ეპოქა ახალი აღთქმისა./ Ветхий Завет

 ძველი აღთქმის წიგნები 
ძველი აღთქმის წიგნები იყოფა კანონიკურ და არაკანონიკურ წიგნებად. მათ შორის არსებული განსხვავება ისაა, რომ კანონიკური წიგნები უფრო ძველია, დაწერილი დაახლოებით XV-V საუკუნეებში ქრისტეს შობამდე, არაკანონიკური წიგნები კი შედარებით გვიან IV-I საუკუნეებში ქრისტეს შობამდე. 

შინაარსის მიხედვით ძველი აღთქმის წიგნებში გამოყოფენ შემდეგ კატეგორიებს:
 რჯულმდებითი (დაბადება, გამოსვლა, ლევიტელთა, რიცხვთა, მეორე შჯული)
 ისტორიული (ისუ ნავესი, მსაჯულთა, რუთისი, მეფეთა, ნეშტთა, წიგნები ეზდრასი, ნემიასი და ესთერისა)
 ზნეობრივ-დამრიგებლური (იობისი, ფსალმუნნი, წიგნები სოლომონისა)
 წინასწარმეტყველური (ესაია, იერემია, ეზეკიელი, დანიელი და სხვა თორმეტი წინასწარმეტყველის წიგნები)

+ძველი აღთქმის წიგნები ქართული დასახელება ლათინურიდასახელება ბერძნულიდასახელება რუს. ინგლ. სახელწოდება  თანახშიდაბადება (დაბ.)GenesisБыт.Genבְּרֵאשִׁיתგამოსვლა (გამ.)ExodusИсх.Exשְׁמוֹתლევიანნი (ლევ.)LeviticusЛев.Levוַיִּקְרָאრიცხვნი (რიცხ.)NumeriЧис.Numבְּמִדְבַּרმეორე რჯული (რჯლ.)DeuteronomiumВтор.Deutדְּבָרִיםიესო ნავეს ძე (იესო)IosueНав.Joshיְהוֹשֻׁעַმსაჯულნი (მსაჯ.)IudicumСуд.Judgשׁוֹפְטִיםრუთი (რუთ.)RuthРуф.Ruthרוּתპირველი მეფეთა (1 მეფ.)I Samuelis1Цар1Samשְׁמוּאֵל א׳წიგნი მეორე მეფეთა (2 მეფ.)II Samuelis2Цар2Samשְׁמוּאֵל ב׳წიგნი მესამე მეფეთა (3 მეფ.)I Regum3Цар1Kingsמְלָכִים א׳წიგნი მეოთხე მეფეთა (4 მეფ.)II Regum4Цар2Kingsמְלָכִים ב׳პირველი ნეშტთა (1 ნეშტ.)I Paralipomenon1Пар1Chronדִּבְרֵי הַיָּמִים א׳წიგნი მეორე ნეშტთა (2 ნეშტ.)II Paralipomenon2Пар2Chronדִּבְרֵי הַיָּמִים ב׳პირველი ეზრა (1 ეზრ.)EsdraeЕздEzraעֶזְרָאნეემია (ნეემ.)NehemiaeНеемNehנְחֶמְיָהტობითი (ტობ.)TobiasТовTobטוביივდითი (ივდ.) JudithИудифьJudithיְהוּדִיתესთერი (ესთ.)EstherЕсфEstherאֶסְתֵּרიობი (იობ.)IobИовJobאִיּוֹבფსალმუნნი (ფსალმ.)PsalmorumПс / ПсалPsתְּהִלִּיםიგავნი სოლომონისა (იგავ.)ProverbiorumПритProvמִשְׁלֵיეკლესიასტე (ეკლ.)EcclesiasticusЕккEcclesקֹהֶלֶתქებათა-ქება სოლომონისა (ქებ.)Canticum CanticorumПеснSongשִׁיר הַשִּׁירִיםესაია წინასწარმეტყველი (ეს.)IsaiaeИс / ИсаиIsיְשַׁעְיָהוּიერემია წინასწარმეტყველი (იერ.)IeremiaeИерJerיִרְמְיָהוּგოდება იერემიასი (გოდ.)LamentationesПлачLamאֵיכָהეზეკიელ წინასწარმეტყველი (ეზეკ.)EzechielisИезEzekיְחֶזְקֵאלდანიელ წინასწარმეტყველი (დან.)DanielisДанDanדָּנִיֵּאלოსია წინასწარმეტყველი (ოს.)OseeОсHosהוֹשֵׁעַიოველ წინასწარმეტყველი (იოვ.)IoelИоилJoelיוֹאֵלამოს წინასწარმეტყველი (ამოს)AmosАмосAmosעָמוֹסაბდია წინასწარმეტყველი (აბდ.)AbdiaeАвдObadעֹבַדְיָהიონა წინასწარმეტყველი (იონ.)IonaeИонаJonיוֹנָהმიქა წინასწარმეტყველი (მიქ.)MichaeaeМихMicמִיכָהნაუმ წინასწარმეტყველი (ნაუმ.)NahumНаумNahumנַחוּםაბაკუმ წინასწარმეტყველი (აბაკ.)HabacucАввHabחֲבַקּוּקსოფონია წინასწარმეტყველი (სოფ.)SophoniaeСофZephצְפַנְיָהანგია წინასწარმეტყველი (ანგ.)AggaeiАггHagחַגַּיზაქარია წინასწარმეტყველი (ზაქ.)ZachariaeЗахZechזְכַרְיָהმალაქია წინასწარმეტყველი (მალ.)MalachiaeМалMalמַלְאָכִי

 რესურსები ინტერნეტში 
 აუდიო–ვერსია Allgeo.org-ზე

 სქოლიო 

*