კავკასიის ადგილთა და ტომების აღწერის მასალათა კრებული

„კავკასიის ადგილთა და ტომების აღწერის მასალათა კრებული“ () — სერიული გამოცემა 46 ტომად. აქედან 44 ტომი გამოიცა თბილისში  (1881-1915), ხოლო 2 ტომი — მაჰაჩყალაში (1926 და 1929). გამოცემის ინიციატორი იყო კავკასიის სასწავლო ოლქის ზედამხედველი კ. იანოვსკი (1822— 1902). „სბორნიკ მატერიალოვ დლია ოპისანია მესტნოსტეი ი პლეიმიონ კავკაზის“ გამოცემაში დიდი როლი ითამაშა პედაგოგმა და მეცნიერმა ლ. ლოპატინსკიმ (1842—1922), რომლის რედაქციითაც გამოქვეყნდა 25 ტომი. კრებულში თანამშრომლობდნენ რუსი კავკასიისმცოდნეები და ადგილობრივი ინტელიგენციის წარმომადგენლები. მასში ქვეყნდებოდა ისტორიულ-ეთნოგრაფიული გეოგრაფიული, ფოლკლორული მასალები და ნარკვევები, ძველი ისტორიული ქრონიკები. გამოცემის მიზანი იყო კავკასიის ცალკეული სოფლების მონოგრაფიული შესწავლა. კრებულს დიდი მნიშვნელობა აქვს კავკასიის მოსახლეობის ისტორიული წარსულის ეთნოგრაფიული ყოფის, სულიერი კულტურისა და გეოგრაფიის შესწავლისათვის.

ტომები სარჩევის მიხედვითСборник материалов для описания местностей и племен Кавказа 
ტომი I. 1881 წელი
 თავი შინაარსი ქართულ/რუსული გვერდი ნაწ.I.   I. კავკასიის სასწავლო ოლქის სამმართველოს წინასიტყვაობა (უსათაუროდ). 1-XXIV II. ქ. ერევანი - პ. ზელინსკი. 1-54 III. დარაჩიჩაგი - პ. ზელინსკი. 55-68 IV. შენიშვნები ტფილისის გუბერნიის ახალციხის მაზრაში მრეწველობის მდგომარეობის შესახებ - ი. ზ. გოპაძე. 69-80 V. სოფ. პრასკოვეა - კ. ფრანგოპულო. 81-88 VI. დასახლება ალთი-აგაჩი - ს. პოხილევიჩი. 89-94 VII. სოფ. ჩერნოლესკოე - პ. ტერნოვსკი. 95-124 ნაწ.II.    წინასიტყვაობა - ს. ურუსბიევი. I-VIII  თქმულებები პიატიგორსკის მაზრის ტვერის ოლქის მთიელი თათრების ნართელ გმირებზე. 1-42  თათრული ანდაზები, თქმულებები, ლეგენდები და ქალთა სახელები ჩაწერილი ქ. ერევანში ს. ზელინსკის მიერ. 43-62

ტომი II. 1882 წელი
 თავი შინაარსი ქართულ/რუსული გვერდი ნაწ.I.   I. კავკასიის სასწავლო ოლქის სამმართველოს წინასიტყვაობა. 3-4 II. რამდენიმე საკითხი თქმულებების, ზეპირი გადმოცემების და ცრურწმენების შესახებ - გ. პოტანინი. 5-17 III. კავკასიის შესახებ ძველ მწერალთა მოკლე ინფორმაცია - კ. განა. 18-44 IV. პალიასტომის ტბის წარმოქმნა და მისი მდინარე კაპარჭინა - ნ. შაფრანოვი. 69-80 V. ქ. გორი - ა. ჯავახიშვილი. 81-88 VI. ქ. ნახიჩევანი და ნახიჩევანის მაზრა - ა. ნიკიტინი. 89-94 ნაწ.II.   I. ეთნოგრაფიული ნარკვევები სპარსეთიდან ლტოლვილი სომხების შესახებ, მცხოვრებნი ერევნის გუბერნიის ნახიჩევანის მაზრაში - ს. ზელინსკი. 1-98 II. სომეხი მომღერალი ხოელი ვართანის სიმღერა - ს. ზელინსკი. 99-106 III. ერევნის გუბერნიის ნახიჩევანის მაზრის ხახლური გადმოცემები - კ. ნიკიტინი. 107-120 IV. დაღესტნური ზღაპრები - ა. ბარსოვი. 121-137 V. დაRესტანის ზოგიერთი ადგილის გადმოცემები - ა. ბარსოვი. 138-140 VI. ქართული ხალხური გადმოცემებიდან - ა. ჯავახიშვილი. 141-160 VII. მძინარე წყარო ხუსან-დონი - რ. სიკოევი. 161-164

ტომი III. 1883 წელი
 თავი შინაარსი ქართულ/რუსული გვერდი ნაწ.I.   I. შენიშვნები ოსეთზე და ოსებზე - დ. ლავროვი. 1-314 II. მოკლე შენიშვნები კარსის ოლქის შესახებ - კ. სადოვსკი. 315-350 ნაწ.II.   I. ტემიჟბეკის სტანიცა და მასში ნამღერი სიმღერები - ე. პერედპოლსკი. 1-90 II. ყუბანის მხარის ტემიჟბეკის სტანიცის ყაზახური სიმღერები და თქმულებები - კ. ჟივილო. 91-100 III. დასახლება სალახ-სუ და თათრული ზღაპრები - ბ. ბენიამინოვი. 101-137 IV. ყარაჩაული თქმულებები - მ. ალეინიკოვი. 138-168

ტომი IV. 1884 წელი
 თავი შინაარსი ქართულ/რუსული გვერდი ნაწ.I.   I. ძველი ბერძენი და რომაელი მწერალების მიერ კავკასიის მოხსენიება - კ. განა. 1-248 II. ქ. ტემრუკი - ფ. არკანიკოვი. 249-283 III. დასახლება კოილასარი და აისორები - პ. ეივაზოვი. 284-326 IV. დამატება. აისორული ანბანი. 1-8 ნაწ.II.   I. ჩოხის აული - ლ. ბარსოვი. 1-24 II. დაღესტნური გადმოცემები და ცრურწმენები - გაჯი-მაგომა-დებიროვი. 25-33 III. ქ. ერევნის აღება - კ. შულგინი. 34-39 IV. რამდენიმე შტრიხი აფხაზეთის ცხოვრებიდან. ქალთა მდგომარეობა აფხაზეთში - კ. მაჭავარიანი. 40-76 V. ყუბანის ოლქის, ეისკის მაზრის, ნოვომინსკის მცირერუსული სიმღერები - პ. კირილოვი. 77-128 VI. შოთა რუსთაველის ვეფხისტყაოსანის შესახებ - ნ. გულაკა. 129-187

ტომი V. 1886 წელი
 თავი შინაარსი ქართულ/რუსული გვერდი ნაწ.I.   I. ყარსის რაიონის, არტაანის ოქის, ფოცხოვის მონაკვეთი - კ. სადოვსკი. 1-65 II. ბაქოს გუბერნიის, ჯევაჯის მაზრის დასახლება სალიანი - ნ. კალაშოვა. 66-171 III. თარკის მხარის, ვლადიკავკაზის ოლქის სტანიცა სლეპცოვსკაია - პ. სემიონოვა. 172-208 IV. ყუბანი ოლქის მენონიტების კოლონია, ვოლდერმფირსტი და ალექსანდერფელდი - ა. თვალჭრელიძე. 209-274 ნაწ.II.   I. ნთიელი მუსულმანების ცხოვრებიდან - ა. ლილოვა. 1-36 II. რამდენიმე სიტყვა კაზაკთა ცხოვრებიდან - ე. პერედპოლსკი. 37-82 III. ორი სომხური ზღაპარი და სამი სიმღერა ჩაწერილი, ერევნის გუბერნიის, ერევნის მაზრაში - კ. შულგინი. 83-88 IV. ორი სვანური ზღაპარი - ი. პეტროვი. 89-96 V. მეგრული ზღაპარი ცალთვალა დევზე.მეგრული თქმულება ოჩოკოჩის შესახებ - ი. პეტროვი 97-102 VI. ჩერქეზული თქმულება ნკიაზ ომარიზე - კ. მაჭავარიანი. 103-112 VII. ყაბარდული სიმღერა ნარტე ადერმინკანეზე - ს. სტრელიცკი. 113-118 VIII. ტარკისსა და ყუბანის ოლქების ბავშვთა თამაშობები - ე. პაკროვსკი. 119-208 IX. თბილისის გუბერნიის, ქალაქ ახალციხის ადგილობრივი თამაშობები - ი. სტეპანოვი. 209-229 X. საქართველოში შემორჩენილი თამაშობები - ზ. გულისოვი 230-262

სქოლიო

ლიტერატურა

კატეგორია:წიგნები კავკასიაზე
კატეგორია:რევოლუციამდელი წიგნები
კატეგორია:კავკასია
კატეგორია:ეთნოგრაფია