რაპანუი (ენა)

რაპანუი — აღმოსავლეთპოლინეზიური ენა, რომელზეც ლაპარაკობენ აღდგომის კუნძულზე. 

აღდგომის კუნძული ჩილეს სპეციალურ ტერიტორიას წარმოადგენს. 2002 წლის აღწერის მიხედვით, კუნძულსა და კონტინენტურ ჩილეში, დაახლოებით 3 700 ეთნიკურად რაპანუი ცხოვრობს.2002 Chilean census data რაპანუი უმცირესობის ენაა და მასზე მოლაპარაკეები ასევე საუბრობენ ესპანურად. ბავშვების უმეტესობა ამჟამად ესპანურ ენაზე იზრდება, რაპანუიზე ლაპარაკს ისინი შემდეგში, ცხოვრებაში სწავლობენ.Makihara 2005a: გვ. 728 

რაპანუის დამწერლობა ლათინურ ანბანს იყენებს. 

რაპანუის ენა აღმოსავლეთპოლინეზური ენაა, რომელიც ასევე მოიცავს მარკიზულ და ტაიტურ ენებს. ენათა ოჯახში, მორფოლოგიურად ის ყველაზე ახლოსაა მარკიზულთან, მიუხედავად იმისა რომ ფონეტიკურად უფრო ბევრი საერთო აქვს ახალზელანდიურ მაორულ ენასთან. ორივე ენა, თანხმოვნების შენარჩუნების მხრივ შედარებით კონსერვატიულია სხვა აღმოსავლეთპოლინეზიურ ენებთან შედარებით, რომლებმაც ისინი დაკარგეს. 

სხვა პოლინეზიური ენების მსგავსად, რაპანუის ძალიან ცოტა თანხმოვანი აქვს. აღმოსავლეთპოლინეზიურ ენებში რაპანუი უნიკალურია იმით, რომ მან შეინარჩუნა თავდაპირველი პროტო-პოლინეზიურის გლოტალური კავშირი. 

რაპანუის ენის შესახებ ბოლო დროს გამოცემული ყველაზე მნიშვნელოვანი წიგნია ვერონიკა დიუ ფეის რაპანუი (გრამატიკის აღწერა) (ISBN 0-415-00011-4).

ძალიან ცოტაა ცნობილი ამ ენის ევროპელებთან კონტაქტამდელი წარსულის შესახებ. მისი ლექსიკის უდიდესი ნაწილი გადმოსულია პროტო-აღმოსავლეთპოლინეზიურიდან. ტაიტურიდან მასიურად დასესხების გამო, ახლა ბევრი სიტყვის ორი ფორმა არესებობს, რაც ადრეულ ენაში ერთი სიტყვით გამოისახებოდა. მაგალითად, ტაიტური ite-ს გვერდით არსებობს ორიგინალი tike‘a  (ხედვა); ორივე მათგანი მომდინარეობს პროტო-აღმოსავლეთპოლინეზიური kite‘a-დან.

 იხილეთ აგრეთვე 
რაპანუი (ხალხი)
აღდგომის კუნძული

 რესურსები ინტერნეტში 
Old Rapa Nui dictionary (Internet Archive version from 2007-10-16)
Rapa Nui Swadesh vocabulary list  (Wiktionary)
Rapa Nui words from the Austronesian Basic Vocabulary Database 
Rapa Nui legends and traditions, both in Rapa Nui and in English, also from Rongorongo.org
Easter Island Foundation's Rapa Nui Glossary 
Miki Makihara (Queens College), has several papers on contemporary Rapa Nui language and language revival efforts 
Rapanui glossary 
Audio for You Can Be God's Friend! (Brochure on mp3)  (ZIP file)

 სქოლიო 

კატეგორია:აღდგომის კუნძული
კატეგორია:პოლინეზიური ენები