ბელარუსული რუბლი

ბელარუსული რუბლი (,  ISO კოდი BYR,  2000-მდე — BYB) —  ოფიციალური ფულის ერთეული ბელარუსის რესპუბლიკაში.

გრაფიკული სიმბოლო ასო "ბ" დამატებითი ელემენტით ჰორიზონტალური ხაზის სახით. მიმოქცევაში არის ბანკნოტები ნომინალით 10, 20, 50, 100, 500, 1 000, 5 000, 10 000, 20 000, 50 000 და 100 000 რუბლი.

 სახელი 
სახელი ბელარუსული რუბლი მიღებული იქნა, ბელარუსის მიერ საბჭოთა რუბლზე უარის თქმის შემდეგ 1990-ანი წლების დასაწყისში. რიგმა ბელარუსელმა საზოგადო მოღვაწეებმა ეროვნული ვალუტის სახელად შესთავაზეს ტალერი, ეს საკითხი განხილული იქნა უმაღლესი საბჭოს პრესდიუმზე, თუმცა ყველა დამსწრეებთაგან ტალერის სასარგებლოდ გამოვიდა მხოლოდ ნილ გილევიჩიფორუმი.

 ისტორია 
 სიტუაცია სსრკ-ს დაშლის შემდეგ 
1992 წლის დასაწყისში, საბჭოთა საერთო ფულადი სისტემის დაცემის დროს, ბელარუსში შემოღებული იქნა კუპონის სისტემა, შემდეგ − ბელარუსის რესპუბლიკის ეროვნული ბანკის გამოთვლადი ბილეთები. ოფიციალური სავალუტო კურსი იყო 1 გამოთვლადი ბილეთი = 10 საბჭოთა რუბლი.

1992 წლის 1 ივლისს ბელარუსული რუბლი შევიდა მიმოქცევაში. 1993 წლის ბოლოსთვის დაიწყო საბჭოთა რუბლის მიმოქცევიდან ამოღება. ბელარუსული რუბლი გახდა ერთადერთი კანონიერი გადახდის საშუალება ქვეყნის ტერიტორიაზე. მიუხედავად იმისა, რომ სექტემბერში ბელარუსმა, ყაზახეთმა, სომხეთმა, რუსეთმა, უზბეკეთმა და ტაჯიკეთმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ახალი ტიპის «რუბლის ზონის» შექმნის შესახებ, ეს იდეა არ განვითარდა და ბელარუსული რუბლი ისევ დარჩა ბელარუსის ეროვნულ ვალუტად.

1992-1994 წლებში ბელარუსული რუბლის მსყიდველობითი უნარი გაიზარდა ათჯერ. ასე, რომ 1992 წელს 1 რუბლის ბანკნოტი უტოლდებოდა 10 ბელარუსულ რუბლს. 1994 წლის 20 აგვისტოს ხელახლა დენომინირებული იქნა ბელარუსული რუბლი არსებული ინფლაციის შესაკავებლად.

 ეკონომიკრი მიმოხილვა (2000-2010) 
2000 წლის 1 იანვარს ბელარუსში კიდევ ერთხელ ჩატარებული იქნა რუბლის დენომინაცია (1000 ჯერ).

ეროვნული ბანკის პოლიტიკის პრიორიტეტი გახდა ეროვნული ვალუტის კურსის შენარჩუნება. შიდა სავალუტო ბაზარი გაიხსნა არარეზიდნტი ბენკებისათვის, მოიხსნა შეზღუდვა უცხოურ ოპერაციებში ეროვნული ვალუტის გამოყენებაზე. ეროვნული ბანკის პოლიტიკამ და ხელსაყრელმა გარე ფაქტორებმა უდიდესი წვლილი შეიტანა ბელარუსული რუბლის სტაბილიზაციაში. ეკონომიკაში და საგადასახადო სფეროში პოზიტიური ცვლილებების ფონზე 2004 წლიდან 2008 წლის ჩათვლით ბელარუსული რუბლის კურსი დოლართან მიმართებაში პრაქტიკულად არ შეცვლილა. 2005 წლისათვის შეინიშნებოდა საბანკო დეპოზიტების ზრდა ეროვნულ ვალუტაშიНовости tut.by — 2005 წლისათვის საბანკო დეპოზიტების ზრდა ეროვნულ ვალუტაში . ინფლაციის ტემპები მუდმივად მცირდებოდა, 2002 წლისთვის ინფლაცია შეადგენდა 34,8 %, в 2003 — 25,4 %, в 2004 — 14,4 %, в 2005 — 8,0 %, 2006 — 6,6 %. ოფიციალური გაცვლითი კურსი მთლიანად წამოეწია ჩრდილოვანს, შედეგად ჩრდილოვანი სავალუტო ბაზარი პრაქტიკულად გაქრა.

2006 წლის 16 მარტს ფრანგულმა ბანკმა BNP Paribas დაიწყო ბანკთაშორის ბაზარზე ბელარუსული რუბლის კოტირება ამერიკულ დოლართან მიმართებაშიბელარუსული რუბლი ეროვნული ბანკის თავმჯდომარის მოადგილემ ვასილი მატიუშევსკიმ ამ ფაქტს უწოდა საკმაოდ მნიშვნელოვანი მოვლენა:

ეროვნული ბანკის თავნჯდომარის პეტრე პროკოპოვიჩის განცხადებით, ბელარუსული რუბლი უნდა გახდეს სრულად კონვერტირებადი 2010 წლისთვისНовости tut.by ბელარუსული რუბლი უნდა გახდეს სრულად კონვერტირებადი 2010 წლისთვის .

2010 წლის 2 იანვარის მონაცემებით ინფლაცია შეადგენდა 3,1 % 

 ოქროს სავალუტო რეზერვები 
ეროვნული ბანკი მუდმივად ზრდის ოქროს სავალუტო რეზერვს. 2008 წლის 1 მარტის მდგომარეობით, ბელარუსის საერთაშორისო სარეზერვო აქტივები შეადგენდა $4 მილიარდ 352,9 მილიონს, წლის დასაწყისში გაიზარდა 4,1 %.

2007 წლის დეკემბერის მდგომარეობით ბელარუსის საერთაშორისო სარეზერვო აქტივები შეადგენდა $4182,2 მილიონს, წლის დასაწყისში გაიზარდა 202,4 %.

2006 წლის იანვარის მდგომარეობით ბელარუსის საერთაშორისო სარეზერვო აქტივები შეადგენდა $1296,5 მილიონს. ქვეყნის ოქროს მარაგი შეადგენდა 25,02 ტონას ( $412,7 მილიონი).

 რეფინანსირების განაკვეთი 
2011 წლის რეფინანსირების განაკვეთი
  1 იანვარი — 10,5%
 16 მარტი — 12%
 20 აპრილი — 13%
 18 მაისი — 14%
 30 მაისი — 16%
 22 ივნისი — 18%
 13 ივლისი — 20%
 17 აგვისტო — 22%
 1 სექტემბერი — 27%
 14 სექტემბერი — 30%

2000 წლიდან ინფლაციის კლების გამო ბელარუსის ეროვნული ბანკი მუდმივად ამცირაბდა რეფინანსირების განაკვეთს ეკონომიკის ზრდის სტიმულირების მიზნით. მაგალითისთვის 2004 წლის დასაწყისში ის შეადგენდა 28 %-ს, 2005 — 17 %, 2006 — 11%, ხოლო 2007 წლისთვის — 10%.

2011 წლის 14 სექტემბერის მდგომარეობით  რეფინანსირების განაკვეთი განისაზღვრა 30%. განაკვეთის სიდიდით ბელარუსს პირველი ადგილი უჭირავს მსოფლიოში.

 2011 წლის დევალვაცია 
2011 წლის 24 მაისს ბელარუსის რესპუბლიკის ეროვნული ბანკის მიერ ბელარუსული რუბლის კურსი განმეორებით იქნა დევალვირებული (პირველად ეს მოხდა 2009 წელს).

გაცვლითი კურსი შეიცვალა შემდეგნაირად ( ფრჩხილებში შედარებისთვის):
 1 ამერიკული დოლარი — 4930,00 (3155,00)
 1 ევრო — 6914,82 (4516,00)
 1 რუსული რუბლი — 173,95 (113,02)

 ბანკნოტები 
 1992-1999 წლების სერია 
 სერია 1992—1999   წელი  სურათი  ნომინალი ზომა (მმ)  ძირითადი ფერი  აღწერა  გამოშვების თარიღი  განაღდების თარიღი ავერსი  რევერსი  ავერსი  რევერსი 1992 104px 104px 50 კაპიკი 105×53 ფორთოხლისფერ-ვარდისფერი ციყვი სახელმწიფო გერბი 25 მაისი 1992 1 იანვარი 2001 104px 104px 1 რუბლი მუქი-ცისფერი კურდღელი 104px 104px 3 რუბლი მწვანე თახვები 104px 104px 5 რუბლი ლურჯი-ვარდისფერი მგლები 104px 104px 10 რუბლი მუქი-მწვანე ფოცხვერი 104px 104px 25 რუბლი ფორთოხლისფერი ცხენ–ირემი 104px 104px 50 რუბლი იასამნისფერი დათვი 104px 104px 100 რუბლი მწვანე-ყავისფერი ბიზონი 104px 104px 200 რუბლი ყვითელი, მწვანე ვაგზლის მოედანი 8 დეკემბერი 1992 104px 104px 500 რუბლი იისფერი წითელი გამარჯვების მოედანი 104px 104px 1000 რუბლი მწვანე მეცნიერების ეროვნული აკადემია მინსკში 3 ნოემბერი 1993 1998 110px 110px 110×60  «1000» 16 სექტემბერი 1998 1992 105px 105px 5 000 რუბლი 105×60 წითელი მინსკის ისტორიული რაიონი სახელმწიფო გერბი 7 აპრილი 1994 1998 110px 110px 110×60  «5000» 16 სექტემბერი 1998 1994 150px 150px 20 000 რუბლი 150×69 ყვითელი ბელარუსის რესპუბლიკის ეროვნული ბანკი სახელმწიფო გერბი 28 დეკემბერი 1994 1995 150px 150px 50 000 რუბლი ღია ყავისფერი ბრესტის ციხესიმაგრის კარიბჭე ბრესტის ციხესიმაგრე 15 სექტემბერი 1995 1996 150px 150px 100 000 რუბლი მუქი-მწვანე ბელარუსის რესპუბლიკი ოპერისა და ბალეტის აკადემიური ეროვნული დიდი თეატრი ბალეტი «Выбранніца» («რჩეული») 17 ოქტომბერი 1996 1998 150px 150px 500 000 რუბლი ნარინჯისფერი წითელი პროფკავშირების კულტურის სასახლე მინსკში პროფკავშირების კულტურის სასახლის ფასადი 1 დეკემბერი 1998 1999 150px 150px 1 000 000 რუბლი ზეციური ცისფერი ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი მინსკში ხრუცკის სურათის ფრაგმენტი "პორტრეტი ცოლი ყვავილები და ხილი" 30 აპრილი 1999 150px 150px 5 000 000 რუბლი ღია-მეწამული სპორტის სასახლე მინსკში სპორტული კომპლექსი «რაუბიჩი» 6 სექტემბერი 1999

 2000 წლის სერია 
 2000 წლის სერია   წელი  სურათი  ნომინალი ზომა (მმ)  ძირითადი ფერი  აღწერა  გამოშვების თარიღი  განაღდების თარიღი ავერსი  რევერსი  ავერსი  რევერსი 110px 110px 1 110×60 მწვანე ბეალრუსის ეროვნული მეცნიერების აკადემია  «1» 1 იანვარი 2000 1 იანვარი 2004 110px 110px 5 ღია წითელი ძველი მინსკი  «5» 1 ივლისი 2005 110px 110px 10 ღია იასამნისფერი ბელარუსის ეროვნული ბიბლიოთეკა მინსკში  «10» 150px 150px 20 150×69 ყვითელი ბელარუსის რესპუბლიკის ეროვნული ბანკი ბელარუსის რესპუბლიკის ეროვნული ბანკი 150px 150px 50 ნარინჯისფერი-წითელი ბრესტის ციხესიმაგრე კარიბჭე ბრესტის ციხესიმაგრე 150px 150px 100 ღია მწვანე ბელარუსის რესპუბლიკის ოპერის და ბალეტის ეროვნული აკადემიური დიდი თეატრი სცენა ბალეტიდან «Выбранніца» («რჩეული»)  150px 150px 500 150×74 ღია ყავისფერი პროფკავშირების სასახლე მინსკში პროფკავშირების სასახლის ფასადი 150px 150px 1 000 ღია ცისფერი ბელარუსის რესპუბლიკის ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი სურათი «ყვავილები და ხილი» (ფრაგმენტი) 150px 150px 5 000 ღია იასამნისფერი სპორტის სასახლე მინსკში სპორტკომპლექსი «რაუბიჩი» 150px 150px 10 000 ვარდისფერი ვიტებსკის პანორამა საზაფხულო ამფითეატრი ვიტებსკში 16 აპრილი 2001 150px 150px 20 000 მუქი რუმიანცევ-პასკევიჩების სასახლე გომელი 21 იანვარი 2002 150px 150px 50 000 ცისფერი მირის ციხე-კოშკი.  ციხე-კოშკის დეკორაცია 20 დეკემბერი 2002 150px 150px 100 000 ნარინჯისფერი რაძივილების ციხე-კოშკი ნესვიჟში ნაპოლეონ ორდას სურათი «რაძივილების ციხე-კოშკი ნესვიჟში» 15 ივლისი 2005

 2000 წლის ბანკნოტების ნიმუში (2010 წლის მოდიფიკაცია) 

2010 წელს, ახალი ორთოგრაფიის შემოღების შემდეგ, 50 და 50 000 - რუბლის ბანკნოტებზე 2010 წელს სიტყვა пяцьдзесят შეიცავდა გარამატიკულ შეცდომებს, გრამატიკულად გამართული იყო სიტყვა пяцьдзясят«Малады Фронт» ეროვნული ბანკისგან ითხოვს ბანკნოტებზე წარწერის შესწორებას.

ზემოთხსენებულ ბანკნოტებზე წარწერების სისწორეში მოსაყვანად ბელარუსის ორთოგრაფიული წესების შესაბამისად 2010 წლის 29 იანვარს მიმოქცევაში შევიდა ბანკნოტები ნომინალით 50 და 50 000 რუბლი, რომელიც 2000 წლის ბანკნოტების სერიის 2010 წლის მოდიფიკაციაა.

2000 წლის სერიის ბანკნოტები კვლავ რჩება გადახდის საშუალებად ბელარუსის რესპუბლიკაში.

 2010 წლის სერია წელი  სურათი  ნომინალი ზომა (მმ)  ძირითადი ფერი  აღწერა  გამოშვების თარიღი  განაღდების თარიღი ავერსი  რევერსი  ავერსი  რევერსი 150px 150px 50 150×69 ნარინჯისფერი-წითელი ბრესტის ციხესიმაგრე კარიბჭე ბრესტის ციხესიმაგრე 29 დეკემბერი 2010 150px 150px 50 000 150×74 ცისფერი მირის ციხე-კოშკი.  ციხე-კოშკის დეკორაცია

 2000 წლის ბანკნოტების ნიმუში (2011 წლის მოდიფიკაცია) 

 2011 სერია წელი  სურათი  ნომინალი ზომა (მმ)  ძირითადი ფერი  აღწერა  გამოშვების თარიღი  განაღდების თარიღი ავერსი  რევერსი  ავერსი  რევერსი 150px 150px 100 150×69 ღია მწვანე ბელარუსის რესპუბლიკის ოპერის და ბალეტის ეროვნული აკადემიური დიდი თეატრი სცენა ბალეტიდან «Выбранніца» («რჩეული») 5 სექტემბერი 2011 150px 150px 500 150×74 ღია ყავისფერი პროფკავშირების კულტურის სასახლე მინსკში პროფკავშირების კულტურის სასახლის ფასადი 15 მარტი 2011 150px 150px 1 000 ღია ცისფერი ბელარუსის რესპუბლიკის ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი სურათი «ყვავილები და ხილი» (ფრაგმენტი) 150px 150px 5 000 ღია იასამნისფერი სპორტის სასახლე მინსკში სპორტკომპლექსი «რაუბიჩი» 25 ივლისი 2011 150px 150px 10 000 ვარდისფერი ვიტებსკის პანორამა საზაფხულო ამფითეატრი ვიტებსკში 15 მარტი 2011 150px 150px 20 000 მუქი რუმიანცევ-პასკევიჩების სასახლე გომელი

 ბელარუსული რუბლის სიმბოლო 
მარცხნივ|70x70პქ
2005 წლამდე ბელარუსული რუბლის აღმნიშვნელი სიმბოლო იყო — р. და руб. 2005 წლის მაისში დამტკიცდა ბელარუსული რუბლის ახალი სიმბოლო Br.

სიმბოლო Br გამოყენებული ეროვნული ბანკის ვებ გვერდებზე, ასევე რიგ ბელარუსის კომერციულ ბანკებში.

2025 წელს ჩატარდა კონკურსი ონლაინ კენჭისყრის გამოყენებით ბელარუსის რუბლის ახალი სიმბოლოს შესაქმნელად, რადგან წინა დიზაინმა პოპულარობა ვერ მოიპოვა. გამარჯვებული: გრაფიკული სიმბოლო ასო "ბ" დამატებითი ელემენტით ჰორიზონტალური ხაზის სახით.

 სქოლიო 

 იხილეთ აგრეთვე 
მსოფლიოს ვალუტები

 რესურსები ინტერნეტში 
ბელარუსის რესპუბლიკის ეროვნული ბანკი

რუბლი
კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები