14 იანვარი

14 იანვარი — გრიგორიანული კალენდრის მე-14 დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 351 დღე (ნაკიან წელში - 352).

 დღის მოვლენები 
 27 : რომში გამოცხადდა რესპუბლიკის აღდგენა.
 1301 : ანდრე III-ის გარდაცვალებით დასრულდა არპადთა დინასტიის მმართველობის ხანა უნგრეთში.
 1514 : ესპანეთმა კუბის ანექსია მოახდინა.
 1690 : ნიურნბერგში (გერმანია) შექმნეს პირველი კლარნეტი.
 1784 : ამერიკის რევოლუცია: აშშ-მა ინგლისთან სამშვიდობო ხელშეკრულების რატიფიცირება მოახდინა.
 1814 : კიელის ხელშეკრულება: დანიის მეფე ფრედერიკ VI-მ ნორვეგია შვედეთს დაუთმო პომერანიის სანაცვლოდ.
 1900 : ჯაკომო პუჩინის ოპერა „ტოსკას“ პრემიერა გაიმართა რომში.
 1943 : მეორე მსოფლიო ომი : ფრანკლინ რუზველტი და უინსტონ ჩერჩილი იწყებენ კასაბლანკას კონფერენციას ომის შემდეგი ფაზის განსახილველად.
 1950 : მარშალი ტიტო იუგოსლავიის პრეზიდენტად აირჩიეს.
 1955 : მერილინ მონრომ ჯო დიმაჯიოსთან იქორწინა.
 1985 : მარტინა ნავრატილოვამ მეასედ გაიმარჯვა ჩოგბურთის ტურნირზე.
 1994 : აშშ-ის პრეზიდენტი ბილ კლინტონი და რუსეთის პრეზიდენტი ბორის ელცინი კრემლის შეთანხმებას აწერენ ხელს.
 1996 : ჟორჟი სამპაიო პორტუგალიის პრეზიდენტად აირჩიეს.
 1998 : მეცნიერებმა დალასში (ტეხასი) აღმოაჩინეს ენზიმი, რომელიც სიბერესა და ბოჭკოების კვდომის პროცესს ანელებს (აპოპტოზი)
 2004 : საქართველოს ეროვნული დროშა, ე. წ. „ხუთჯვრიანი დროშა“ აღდგენილ იქნა 500 წლის შემდეგ.
 2005 : კოსმოსური ზონდი „ჰიუგენსი“ სატურნზე დაეშვა.
 2007 : ნასას მესენჯერმა პლანეტა მერკურის ჩაუფრინა, პირველად ბოლო ოცდაცამეტი წლის მანძილზე.
 2009 : ჩინეთი უსწრებს გერმანიას და მსოფლიოს მესამე უდიდესი ქვეყანა ხდება, 2007 წლის გადამოწმებული  მშპ მონაცემების მიხედვით.
 2011 :
 500-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა წყალდიდობისა და მეწყერის შედეგად ბრაზილიის შტატ რიო-დე-ჟანეიროში.
 საერთო სახალხო მღელვარების ფონზე პრეზიდენტმა ზინ ელ-აბიდინ ბენ ალიმ ტუნისი დატოვა, მოვალეობის შემსრულებელი დეპუტატთა პალატის თავმჯდომარე ფუად მებაზაა გახდა.
 2012 : საქართველოს ისტორიაში პირველად აღინიშნა სახელმწიფო დროშის დღე.
 2015 : 
იტალიის პრეზიდენტი ჯორჯო ნაპოლიტანო ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო გადადგა.
 პოპულარული შოკოლადის პასტა „ნუტელას“ შემქმნელი იტალიელი ბიზნესმენი მიკელე ფერერო 89 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
 2024 :  დანიის დედოფალი მარგრეტე II გადადგა და მისი შემცვლელი ფრედერიკ X გახდა.

 ამ დღეს დაბადებულნი 
 ძვ. წ. 83 : მარკუს ანტონიუსი — ძველი რომის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე
 ძვ. წ. 38 : ნერონ კლავდიუს დრუზუსი — ძველი რომის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე
 771  : კონსტანტინე VI — ბიზანტიის იმპერატორი 780–797 წლებში
 1131 : ვალდემარ I დიდი — დანიის მეფე
 1551 : აბუ ლ-ფაზლი — ინდოელი მემატიანე და ფილოსოფოსი
 1767 : მარია ტერეზია ავსტრიელი — ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი
 1827 : პეტრე სემიონოვ-ტიან-შანსკი — რუსი გეოგრაფი
 1840 : ილარიონ დასა — ბოლივიელი პოლიტიკოსი
 1841 : ბერტა მორიზო — ფრანგული იმპრესიონიზმის წარმომადგენელი
 1861 : მეჰმედ VI — ოსმალეთის იმპერიის 36-ე და ბოლო სულთანი
 1868 : ნოე ჟორდანია — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე
 1871 : გიორგი გოთუა — ქართველი გენერალი
 1883 : ნინა რიჩი —  ფრანგული სამოდელო სახლის, Nina Ricci-ის დამფუძნებელი
 1888 :  ვასილ ვარაზი — ქართველი ბიოქიმიკოსი და პათოლოგფიზიოლოგი
 1890 : ართურ ჰოლმზი — ბრიტანელი გეოლოგი და პეტროგრაფი
 1897 : ჰასო ფონ მანტოიფელი — გერმანელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე
 1901 : ხათუნა ჭიჭინაძე — ქართველი მსახიობი
 1903 : ნინო ზაალიშვილი — ქართველი მხატვარი.
 1905 : კონსტანტინე გოგიშვილი — ქართველი გეოგრაფი
 1911 : ზაჰიდ ხალილოვი — აზერბაიჯანელი მათემატიკოსი და მექანიკოსი. 
 1916 : ალექსანდრე ბიბილაშვილი — საბჭოთა კავშირის გმირი 
 1917 : ლადო ასათიანი — ქართველი პოეტი
 1924 : გივი ჭანუყვაძე — ქართველი ეკონომისტი
 1925 : იუკიო მისიმა — იაპონელი მწერალი, პოეტი და დრამატურგი
 1926 : ოთარ ბაკურაძე — ქართველი ფილოსოფოსი
 1927 : კარლო ბაკურაძე — ქართველი მხატვარ-რესტავრატორი
 1941 : ფეი დანაუეი — ამერიკელი მსახიობი
 1941 : მილან კუჩანი — სლოვენი პოლიტიკოსი
 1949 : ლოურენს კესდენი — ამერიკელი სცენარისტი
 1954 : ივანე იანტბელიძე — ქართველი მსახიობი
 1965 : შამილ ბასაევი — ჩეჩენი საველე მეთაური და პოლიტიკური მოღვაწე. 
 1965 : სლავა ფეტელავა — ქართველი ეკონომისტი, იურისტი. 
 1966 : მარკო ჰიეტალა — ფინელი ბას გიტარისტი, მომღერალი და კომპოზიტორი. 
 1969 : დეივ გროლი — ამერიკელი როკ-მუსიკოსი
 1970 : ალექს  გარსია — ვეტერანი ესპანელი ფეხბურთელი
 1976 : ნოდარ ახალკაცი — საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის   პრეზიდენტი (2005 –2009)
 1980 : თამარ შავგულიძე — ქართველი რეჟისორი
 1982 : ვიქტორ ვალდესი — ესპანელი ფეხბურთელი
 1986 : იოან კაბაი — ფრანგი ფეხბურთელი
 1987 : ნოდარ მაჭავარიანი — ქართველი ფეხბურთელი
 1993 : დამლა ჯოლბაი   — თურქი მსახიობი.
 1994 : Kai (მომღერალი) — სამხრეთ კორეელი მომღერალი 
 1996 : ნიკოლოზ აშბა — ქართველი ფეხბურთელი
 1998 : გელა აფრასიძე —  ქართველი მორაგბე

 ამ დღეს გარდაცვლილნი 
 1236 : საბა I – სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის პირველი მთავარეპისკოპოსი
 1676 : ფრანჩესკო კავალი — იტალიელი კომპოზიტორი
 1742 : ჰალეი, ედმუნდ — ინგლისელი ასტრონომი და გეოფიზიკოსი
 1766 : ფრედერიკ V — დანიისა და ნორვეგიის მეფე 1746-66 წლებში
 1815 : ლავრენტი არდაზიანი — ქართველი მწერალი და პუბლიცისტი
 1845 : დიმიტრი ბატონიშვილი — ერეკლე II-ის შვილიშვილი, იულონ ბატონიშვილის ძე
 1898 : კეროლი, ლუის — ინგლისელი მწერალი
 1901 : ერმიტი, შარლ — ფრანგი მათემატიკოსი
 1905 : აბე, ერნსტ — გერმანელი ფიზიკოს-ოპტიკოსი
 1944 : ბერუაშვილი, გიორგი — საბჭოთა კავშირის გმირი
 1952 : მარო მდივანი — ქართველი მსახიობი
 1957 : ჰამფრი ბოგარტი — ამერიკელი მსახიობი
 1966 : კოროლიოვი, სერგეი — საბჭოთა მეცნიერი
 1972 : ფრედერიკ IX — დანიის მეფე 1947–1972 წლებში
 1973 : გიორგი ჩუბინაშვილი — ქართველი მეცნიერი, ხელოვნების ისტორიკოსი
 1977 : პიტერ ფინჩი — ავსტრალიელი მსახიობი
 1978 : კურტ გიოდელი — ავსტრიელი მათემატიკოსი (დ. 1906)
 1986 : დონა რიდი — ამერიკელი ოსკაროსანი მსახიობი
 1994 : ირაკლი აბაშიძე — ქართველი პოეტი და საზოგადო მოღვაწე (დ. 1909)
 1997 : შალვა ჩიხლაძე — ქართველი მოჭიდავე (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
 2016 : ჩიტი, ფრანკო — იტალიელი მსახიობი
 2016 : ალან რიკმანი — ინგლისელი კინოსა და თეატრის მსახიობი (დ. 1946)
 2019 : პაველ ადამოვიჩი — გდანსკის მერი

 დღესასწაულები 
 მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:
 წინადაცვეთა უფლისა ჩვენისა იესო ქრისტესი
 ბასილი კესარიელი  
 ბასილი ანკვირელი
 წმინდა თეოდოტი
 გრიგოლ ნაზიანზელი
 ღირსი თეოდოსი
 წმინდა ემილია
 აგრეთვე:
 „The Beatles-ის“ საერთაშორისო დღე
 ქართული თეატრის დღე (1850)
 საქართველოს სახელმწიფო დროშის დღე (2004)
 ძველით ახალი წელი

 იხილეთ აგრეთვე 

სხვა თვეები:


0114