ქართული ზმნის პარადიგმა

ქართული ზმნის პარადიგმა მრავალფეროვანია და რთული, ისევე როგორც ქართული ზმნა. ქართულ ზმნას მეცნიერულ სიბრტყეზე ყოველთვის მრავალი მეცნიერი იკვლევდა. თუმცა ამ მრავალსაუკუნოვანი კვლევის შედეგი მაინც არაა მკაფიო, ე.ი. ზმნის უღვლილების ცხრილი ჯერ კიდევ არაა ბოლომდე დაზუსტებული.

არსებობს მწკრივებისა და სერიების ვარიანტი. პარადიგმის შედგენისთვის ქართულ ზმნას ოთხ ჯგუფად ყოფენ: გარდამავალი, გარდაუვალი, ინვერსიულია და საშუალო. თითოეულ ჯგუფს აქვს თავიანთი წესები უღვლილებისთვის.

უღვლილება გარდამავალი ზმნებისთვის

I სერია
პირველ სერიაში(ახლანდელი , მომავალი) სუბიექტი სახელობით ბრუნვაშია და პირდაპირი და ირიბი ობიექტი არის მიცემით ბრუნვაში. პირველი პირის სუბიექტი ვ- პრეფიქსით აღინიშნება.
ვაუღლოთ (ა)შენება.

 აწმყოუწყვეტელი ამ ტიპის ზმნების უწყვეტელი მუდამ იღებს ძლიერ სუფიქსალურ მანიშნებელს -ი აწმყოს კავშირებითი  ამ ტიპის ზმნების უწყვეტელი მუდამ იღებს ძლიერ სუფიქსალურ მანიშნებელს -ე I(მხ)  ვ-ა-შენ-ებ  ვ-ა-შენ-ებ-დ-ი  ვ-ა-შენ-ებ-დ-ე II(მხ)  ა-შენ-ებ  ა-შენ-ებ-დ-ი  ა-შენ-ებ-დ-ეIII(მხ)  ა-შენ-ებ-s  ა-შენ-ებ-დ-ა  ა-შენ-ებ-დ-ე-სI(მრ)  ვ-ა-შენ-ებ-თ  ვ-ა-შენ-ებ-დ-ი-თ  ვ-ა-შენ-ებ-დ-ე-თ II(მრ)  ა-შენ-ებ-თ  ა-შენ-ებ-დ-ი-თ  ა-შენ-ებ-დ-ე-თIII(მრ)  ა-შენ-ებ-ენ  ა-შენ-ებ-დ-ნენ  ა-შენ-ებ-დ-ნენ

მომავალი დრო 

ზმნისწინი ა- ჩნდება:

 მყოფადიხოლმეობითიმყოფადის კავშირებითიI(მხ)  ა-ვ-ა-შენ-ებ  ა-ვ-ა-შენ-ებ-დ-ი  ა-ვ-ა-შენ-ებ-დ-ე II(მხ)  ა-ა-შენ-ებ  ა-ა-შენ-ებ-დ-ი  ა-ა-შენ-ებ-დ-ეIII(მხ)  ა-ა-შენ-ებ-s  ა-ა-შენ-ებ-დ-ა  ა-ა-შენ-ებ-დ-ე-სI(მრ)  ა-ვ-ა-შენ-ებ-თ  ა-ვ-ა-შენ-ებ-დ-ი-თ  ა-ვ-ა-შენ-ებ-დ-ე-თ II(მრ)  ა-ა-შენ-ებ-თ  ა-ა-შენ-ებ-დ-ი-თ  ა-ა-შენ-ებ-დ-ე-თIII(მრ)  ა-ა-შენ-ებ-ენ  ა-ა-შენ-ებ-დ-ნენ  ა-ა-შენ-ებ-დ-ნენ

II სერია(აორისტი)

ზმნისწინი წარმოდგენილია, თემის ნიშანი არა:

 წყვეტილი ამ ტიპის ზმნებში, რომლებიც სუსტ სუფიქსურ მანიშნებელს ირთავენ წყვეტილში, II კავშირებითში ექნებათ -ო- სუფიქსი. ხოლო რომლებიც ირთავენ ძლიერ სუფიქსალურ მანიშნებელს, II კავშირებითში ექნებათ -ა-.II კავშირებითიI(მხ)  ა-ვ-ა-შენ-ე  ა-ვ-ა-შენ-ოII(მხ)  ა-ა-შენ-ე  ა-ა-შენ-ოIII(მხ)  ა-ა-შენ-ა  ა-ა-შენ--ო-სI(მრ)  ა-ვ-ა-შენ-ე-თ  ა-ვ-ა-შენ-ო-თII(მრ)  ა-ა-შენ-ე-თ  ა-ა-შენ-ო-თIII(მრ)  ა-ა-შენ-ეს  ა-ა-შენ-ო-ნ

III სერია

ზმნისწინი არის; თემის ნიშანიც არის რადგან ხმოვანია ფუძეში და თემის ნიშანი კი -ებ-.

 I თურმეობითი აქ ყოველთვის ემატება -ი- II თურმეობითი აქ და მესამე თურმეობითში -ე- ჩნდება.III კავშირებითიI(მხ)  ა-მ-ი-შენ-ებ-ი-ა  ა-მ-ე-შენ-ებ-ინ-ა  ა-მ-ე-შენ-ებ-ინ-ო-ს II(მხ)  ა-გ-ი-შენ-ებ-ი-ა  ა-გ-ე-შენ-ებ-ინ-ა  ა-გ-ე-შენ-ებ-ინ-ო-სIII(მხ)  ა-უ-შენ-ებ-ი-ა  ა-ე-შენ-ებ-ინ-ა  ა-ე-შენ-ებ-ინ-ო-სI(მრ)  ა-გვ-ი-შენ-ებ-ი-ა  ა-გვ-ე-შენ-ებ-ინ-ა  ა-გვ-ე-შენ-ებ-ინ-ო-ს II(მრ)  ა-გ-ი-შენ-ებ-ი-ა-თ  ა-გ-ე-შენ-ებ-ინ-ა-თ  ა-გ-ე-შენ-ებ-ინ-ო-თIII(მრ)  ა-უ-შენ-ებ-ი-ა-თ  ა-ე-შენ-ებ-ინ-ა-თ  ა-ე-შენ-ებ-ინ-ო-თ

სქოლიო

კატეგორია:გრამატიკა
კატეგორია:ზმნა
კატეგორია:ქართული ენა