საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი

საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი () — ყოველწლიური ეროვნული საფეხბურთო ჩემპიონატი საბჭოთა კავშირში, რომელიც ტარდებოდა 1936–91 წლებში.

სულ ჩატარდა პირველობის 54 სეზონი. ჩვეულებრივ, ჩემპიონატი გაზაფხულზე იწყებოდა და იმავე წლის ზამთარში სრულდებოდა. გამონაკლისები იყო 1936 და 1976 წლები, როდესაც გათამაშება ორჯერ – გაზაფხულზე და შემოდგომაზე გაიმართა.

ჩემპიონის ტიტულის პირველი მფლობელი გახდა მოსკოვის „დინამო“ (1936), უკანასკნელი კი მოსკოვის „ცსკა“ (1991). ყველაზე ტიტულოვანი კლუბია კიევის „დინამო“, რომელმაც 13-ჯერ მოიპოვა ჩემპიონობა.

 ისტორია 
 1930-იანები 
1936 წლის 22 მაისს დაიწყო საბჭოთა კავშირის პირველი ჩემპიონატი ფეხბურთში. პირველი შეხვედრა გაიმართა ლენინგრადში (ახლანდელი სანქტ-პეტერბურგი), ადგილობრივ „დინამოსა“ და მოსკოვის „ლოკომოტივს“ შორის. შეხვედრა მასპინძელთა გამარჯვებით დასრულდა, ანგარიშით 3–1. პირველი გოლი გაიტანა მოსკოველმა ვიქტორ ლავროვმა მატჩის მე-5 წუთზე.

პირველი ჩემპიონატის უმაღლეს ლიგაში მხოლოდ მოსკოვის, ლენინგრადისა და კიევის გუნდები მონაწილეობდნენ. მომდევნო, 1936 წლის შემოდგომის გათამაშებაში, უმაღლეს ლიგას თბილისის „დინამო“ დაემატა.

აღსანიშნავია, რომ პირველ სამ გათამაშებაში, მოგებისათვის, გუნდს სამი ქულა ერიცხებოდა, ფრესათვის – 2 ქულა, წაგებისათვის – 1 ქულა. 1938 წლიდან შეიცვალა ქულათა სისტემა: მოგებისათვის – 2, ფრესათვის – 1, ხოლო წაგებისათვის – 0 ქულა.

 1940-იანები 
ახალი ათწლეულის პირველი გათამაშება მოსკოვის „დინამოს“ გამარჯვებით დასრულდა, რომელმაც 2 ქულით გაუსწრო თბილისის „დინამოს“. 1941 წლის ჩემპიონატი კი სულ ორ თვეს გაგრძელდა – საბჭოთა კავშირზე გერმანიის თავდასხმის შემდეგ შეჯიბრი შეწყდა, ხოლო შედეგები გაუქმდაგ. აკოფოვი, „თბილისის „დინამო“ 50 წლისაა“, გვ. 52 - თბილისი, „საბჭოთა საქართველო“, 1977..

ევროპაში მეორე მსოფლიო ომის დასრულებიდან ოთხი დღის შემდეგ – 1945 წლის 13 მაისს – საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი კვლავ განახლდა. გათამაშებაში თორმეტმა გუნდმა მიიღო მონაწილეობა და იგი მეოთხედ მოიგო მოსკოვის „დინამომ“გ. აკოფოვი, „თბილისის „დინამო“ 50 წლისაა“, გვ. 58 - თბილისი, „საბჭოთა საქართველო“, 1977..

მომდევნო წლიდან მოყოლებული კი ზედიზედ სამჯერ მოიგო ჩემპიონატი მოსკოვის „ცდკა“-მ (1946, 1947, 1948). 1949 წელს კი კვლავ მოსკოვურმა „დინამომ“ იმარჯვა.

 1950-იანები 
1950-იანი წლები მოსკოვური გუნდების, „სპარტაკისა“ და „დინამოს“, დომინირებით აღინიშნა. ამ ორმა გუნდმა ათწლეულის ათი სეზონიდან რვა მოიგო.

განსაკუთრებული იყო 1952 წლის სეზონი, რომელიც უჩვეულო ვადებში და პირობებში ჩატარდა. საბჭოთა კავშირში შეიქმნა ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი, რის შემდეგაც საბჭოთა კავშირის ფეხბურთელთა ნაკრები ოლიმპიადისათვის სამზადისს შეუდგა. ამან განაპირობა ჩემპიონატის გვიან დაწყება (8 ივლისს, ხოლო იმ გუნდებისთვის, რომელთა მოთამაშენი ნაკრებში იყვნენ, კიდევ უფრო გვიან – აგვისტოში), მისი ერთ წრედ და ერთ ქალაქში – მოსკოვში ჩატარება. მესამე ტურის შემდეგ გათამაშებიდან მოხსნეს და დაშალეს მოსკოვის „ცდსა“, რომელიც ნაკრების ბირთვს შეადგენდაგ. აკოფოვი, „თბილისის „დინამო“ 50 წლისაა“, გვ. 88 - თბილისი, „საბჭოთა საქართველო“, 1977.. „ცდსა“ მხოლოდ იოსებ სტალინისა და ლავრენტი ბერიას გარდაცვალების შემდეგ აღდგა.

 1960-იანები 
1961 წელს კიევის „დინამო“ პირველი არარუსული გუნდი გახდა, რომელმაც საბჭოთა კავშირის ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა, ხოლო 1964 წელს თბილისის „დინამო“ – მეორე. 1960-იან წლებში დაიწყო საბჭოთა კლუბების გამოსვლები ევროტურნირებზე. 1967–68 წლებში ევროპის ჩემპიონთა თასზე გამოვიდა კიევის „დინამო“, ხოლო თასების მფლობელთა თასზე – მოსკოვის „ტორპედო“.

 1970-იანები 
1972 წელს მოსკოვის „დინამო“ გახდა პირველი საბჭოური გუნდი, რომელიც ევროპული ტურნირის ფინალში გავიდა, სადაც შოტლანდიის „რეინჯერსთან“ დამარცხდა. 1975 წელს კი კიევის „დინამო“ გახდა პირველი საბჭოთა გუნდი, რომელმაც მოიპოვა ევროპული ტიტული. ვალერი ლობანოვსკის გაწვრთნილმა გუნდმა თასების მფლობელთა თასის გათამაშება მოიგო, შემდეგ კი უეფა-ს სუპერთასის მატჩში მიუნხენის „ბაიერნიც“ დაამარცხა.

1977 წელს საუბარი დაიწყო ჩაწყობილ თამაშებზე, ვინაიდან ამ სეზონში ფრეთა არნახული რაოდენობა დაფიქსირდა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ისტორიაშიაქსელ ვარტანიანი, «Антология договорных матчей: 70-е», «Спорт-Экспресс Футбол» №31, 26 ოქტომბერი, 1999, გვ. 33.. 1978 წლიდან ამოქმედდა ფრესათვის ქულათა დარიცხვის ლიმიტი. გუნდს მხოლოდ რვა ფრესათვის ერიცხებოდა ქულები.

 1980-იანები 
1981 წელს თბილისის „დინამო“ გახდა მეორე საბჭოური გუნდი, რომელმაც ევროტურნირი მოიგო. ნოდარ ახალკაცის თავკაცობით, გუნდი თასების მფლობელთა თასს დაეუფლა. 1986 წელს კიევის „დინამომ“ ეს ტურნირი მეორედ მოიგო. 1990 წელს ჩემპიონატი საქართველოს და ლიტვის კლუბებმა დატოვეს, 1991 წელს კი საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი უკანასკნელად ჩატარდა, რომლის გამარჯვებული მოსკოვის „ცსკა“ გახდა.

 ჩემპიონები 
სეზონიგამარჯვებულიმეორე ადგილოსანიმესამე ადგილოსანი 1936 (გ) დინამო მოსკოვი (1) დინამო კიევი სპარტაკი მოსკოვი 1936 (შ) სპარტაკი მოსკოვი (1) დინამო მოსკოვი დინამო თბილისი 1937 დინამო მოსკოვი (2) სპარტაკი მოსკოვი დინამო კიევი 1938 სპარტაკი მოსკოვი (2) ცსკა მოსკოვი მეტალურგი მოსკოვი 1939 სპარტაკი მოსკოვი (3) დინამო თბილისი ცსკა მოსკოვი 1940 დინამო მოსკოვი (3) დინამო თბილისი სპარტაკი მოსკოვი 1941ჩემპიონატი შეწყდა 1941 წლის 24 ივნისს მეორე მსოფლიო ომის გამო 1942–44არ ჩატარდა მეორე მსოფლიო ომის გამო 1945 დინამო მოსკოვი (4) ცსკა მოსკოვი ტორპედო მოსკოვი 1946 ცსკა მოსკოვი (1) დინამო მოსკოვი დინამო თბილისი 1947 ცსკა მოსკოვი (2) დინამო მოსკოვი დინამო თბილისი 1948 ცსკა მოსკოვი (3) დინამო მოსკოვი სპარტაკი მოსკოვი 1949 დინამო მოსკოვი (5) ცსკა მოსკოვი სპარტაკი მოსკოვი 1950 ცსკა მოსკოვი (4) დინამო მოსკოვი დინამო თბილისი 1951 ცსკა მოსკოვი (5) დინამო თბილისი შახტარი დონეცკი 1952 სპარტაკი მოსკოვი (4) დინამო კიევი დინამო მოსკოვი 1953 სპარტაკი მოსკოვი (5) დინამო თბილისი ტორპედო მოსკოვი 1954 დინამო მოსკოვი (6) სპარტაკი მოსკოვი დინამო მინსკი 1955 დინამო მოსკოვი (7) სპარტაკი მოსკოვი ცსკა მოსკოვი 1956 სპარტაკი მოსკოვი (6) დინამო მოსკოვი ცსკა მოსკოვი 1957 დინამო მოსკოვი (8) ტორპედო მოსკოვი სპარტაკი მოსკოვი 1958 სპარტაკი მოსკოვი (7) დინამო მოსკოვი ცსკა მოსკოვი 1959 დინამო მოსკოვი (9) ლოკომოტივი მოსკოვი დინამო თბილისი 1960 ტორპედო მოსკოვი (1) დინამო კიევი დინამო მოსკოვი 1961 დინამო კიევი (1) ტორპედო მოსკოვი სპარტაკი მოსკოვი 1962 სპარტაკი მოსკოვი (8) დინამო მოსკოვი დინამო თბილისი 1963 დინამო მოსკოვი (10) სპარტაკი მოსკოვი დინამო მინსკი 1964 დინამო თბილისი (1) ტორპედო მოსკოვი ცსკა მოსკოვი 1965 ტორპედო მოსკოვი (2) დინამო კიევი ცსკა მოსკოვი 1966 დინამო კიევი (2) სკა დონის როსტოვი ნეფთჩი ბაქო 1967 დინამო კიევი (3) დინამო მოსკოვი დინამო თბილისი 1968 დინამო კიევი (4) სპარტაკი მოსკოვი ტორპედო მოსკოვი 1969 სპარტაკი მოსკოვი (9) დინამო კიევი დინამო თბილისი 1970 ცსკა მოსკოვი (6) დინამო მოსკოვი სპარტაკი მოსკოვი 1971 დინამო კიევი (5) არარატი ერევანი დინამო თბილისი 1972 ზარია ვოროშილოვგრადი (1) დინამო კიევი დინამო თბილისი 1973 არარატი ერევანი (1) დინამო კიევი დინამო მოსკოვი 1974 დინამო კიევი (6) სპარტაკი მოსკოვი ჩერნომორეცი ოდესა 1975 დინამო კიევი (7) შახტარი დონეცკი დინამო მოსკოვი 1976 (გ) დინამო მოსკოვი (11) არარატი ერევანი დინამო თბილისი 1976 (შ) ტორპედო მოსკოვი (3) დინამო კიევი დინამო თბილისი 1977 დინამო კიევი (8) დინამო თბილისი ტორპედო მოსკოვი 1978 დინამო თბილისი (2) დინამო კიევი შახტარი დონეცკი 1979 სპარტაკი მოსკოვი (10) შახტარი დონეცკი დინამო კიევი 1980 დინამო კიევი (9) სპარტაკი მოსკოვი ზენიტი ლენინგრადი 1981 დინამო კიევი (10) სპარტაკი მოსკოვი დინამო თბილისი 1982 დინამო მინსკი (1) დინამო კიევი სპარტაკი მოსკოვი 1983 დნიპრო დნეპრი (1) სპარტაკი მოსკოვი დინამო მინსკი 1984 ზენიტი ლენინგრადი (1) სპარტაკი მოსკოვი დნიპრო დნეპრი 1985 დინამო კიევი (11) სპარტაკი მოსკოვი დნიპრო დნეპრი 1986 დინამო კიევი (12) დინამო მოსკოვი სპარტაკი მოსკოვი 1987 სპარტაკი მოსკოვი (11) დნიპრო დნეპრი ჟალგირისი ვილნიუსი 1988 დნიპრო დნეპრი (2) დინამო კიევი ტორპედო მოსკოვი 1989 სპარტაკი მოსკოვი (12) დნიპრო დნეპრი დინამო კიევი 1990 დინამო კიევი (13) ცსკა მოსკოვი დინამო მოსკოვი 1991 ცსკა მოსკოვი (7) სპარტაკი მოსკოვი ტორპედო მოსკოვი

 სტატისტიკა 
 კლუბების მიხედვით 
კლუბიგამარჯვებულიმე-2 ადგილიმე-3 ადგილიგამარჯვების წლებიდინამო კიევი131131961, 1966, 1967, 1968, 1971, 1974, 1975, 1977, 1980, 1981, 1985, 1986, 1990სპარტაკი მოსკოვი121291936 (შ), 1938, 1939, 1952, 1953, 1956, 1958, 1962, 1969, 1979, 1987, 1989დინამო მოსკოვი111151936 (გ), 1937, 1940, 1945, 1949, 1954, 1955, 1957, 1959, 1963, 1976 (გ)ცსკა მოსკოვი7461946, 1947, 1948, 1950, 1951, 1970, 1991ტორპედო მოსკოვი3361960, 1965, 1976 (შ)დინამო თბილისი25131964, 1978დნიპრო დნეპრი2221983, 1988არარატი ერევანი121973დინამო მინსკი131982ზენიტი ლენინგრადი111984ზარია ვოროშილოვგრადი11972შახტარი დონეცკი22ლოკომოტივი მოსკოვი1სკა დონის როსტოვი1მეტალურგი მოსკოვი1ნეფთჩი ბაქო1ჩერნომორეცი ოდესა1ჟალგირისი ვილნიუსი1

 რესპუბლიკების მიხედვით 
 რესპუბლიკა 1-ლი ადგილი მე-2 ადგილი მე-3 ადგილი მონაწილეობა გამარჯვებული კლუბები 343228416სპარტაკი მოსკოვი (12) დინამო მოსკოვი (11) ცსკა მოსკოვი (7) ტორპედო მოსკოვი (3) ზენიტი ლენინგრადი (1) 16158191დინამო კიევი (13)დნიპრო დნეპრი (2)ზარია ვოროშილოვგრადი (1) 251368დინამო თბილისი (2) 1233არარატი ერევანი (1) 1 339დინამო მინსკი (1)   129   111   24   22   7   7   3   2
შენიშვნა: თურქმენეთისა და ყირგიზეთის გუნდებს არასოდეს უთამაშიათ უმაღლეს ლიგაში.

 ყველა დროის ცხრილი 
კლუბირესპუბლიკაIIIIIIსპარტაკი მოსკოვირუსეთი5319361991145372238534624831467182112129დინამო კიევიუკრაინა5419361991148368145634623061566181013113დინამო მოსკოვირუსეთი5419361991148570740437424351457180511115დინამო თბილისისაქართველო511936198917246214063972176167716422513ტორპედო მოსკოვირუსეთი51193819911455601433421205916561613336ცსკა მოსკოვირუსეთი48193619911326585363378203014511524746ზენიტი ლენინგრადირუსეთი491938198914024644115271725191413281-1შახტარი დონეცკიუკრაინა44193819911288434379475152216411241-22დინამო მინსკიბელარუსი33194519911053342319392116212979891-3არარატი ერევანისომხეთი331949199110263522803941150130697212-ლოკომოტივი მოსკოვირუსეთი3819361991100130328940912181431888-1-ნეფთჩი ბაქოაზერბაიჯანი27194919888842532703619071141771--1ჩერნომორეცი ოდესაუკრაინა2419651991738244217277777884699--1კაირათი ალმათიყაზახეთი2419601988780226234320742983678---ფახთაქორი ტაშკენტიუზბეკეთი22196019917222122112998051035629---სკა დონის როსტოვირუსეთი2119591985680218194268843911620-1-დნიპრო დნეპრიუკრაინა1919721991554227154173729634604222კრილია სოვეტოვი კუიბიშევირუსეთი2619461979715185209321675996579---უკრაინა1419601991438133124181413530390---ზარია ვოროშილოვგრადიუკრაინა14196719794121251351524164693771--დინამო ლენინგრადირუსეთი1719361963397135102160589649372---ტორპედო ქუთაისისაქართველო1319621986439104129206395655335---ჟალგირისი ვილნიუსილიტვა111953198933010793130349463305--1როტორი ვოლგოგრადირუსეთი11193819902939166136352488248---ნისტრუ კიშინიოვიმოლდოვა11195619833126984159312534222---კარპატი ლვოვიუკრაინა919711980244688591250301218---ვვს მოსკოვირუსეთი619471952161583271235270148---დაუგავა რიგალატვია7194919622035148104198311150---კრილია სოვეტოვი მოსკოვირუსეთი619381948143323972145259103---მეტალურგი მოსკოვირუსეთი4193719409140173417317097--1უკრაინა4194919543423574711217691---ყუბანი კრასნოდარირუსეთი31980198210229264711114584---ადმირალტეეცი ლენინგრადირუსეთი3195819618426174112214969---პამირ დუშანბეტაჯიკეთი319891991842127367410469---ელექტროსილა ლენინგრადირუსეთი5193619398022184011216362---ფაკელი ვორონეჟირუსეთი21961198566201729638357---ტრუდოვიე რეზერვი ლენინგრადირუსეთი319541956681623298211355---ვოლგა გორკირუსეთი319511964851427445814355---სპარტაკი თბილისისაქართველო219501951642111328210953---სპარტაკი ვლადიკავკაზირუსეთი21970199162161630648948---დინამო ოდესაუკრაინა219381939511613226410245---სკ ოდესაუკრაინა21965196668419453812127---მეტალურგი ზაპოროჟიეუკრაინა119911991309714273825---ვმს მოსკოვირუსეთი119511951287912305023---ტავრია სიმფეროპოლიუკრაინა119811981348719275423---სელმაში ხარკივიუკრაინა119381938258611344522---ურალმაშ სვერდლოვსკირუსეთი119691969347819193922---სტალინეცი მოსკოვირუსეთი119381938258512364421---ლოკომოტივი კიევიუკრაინა119381938258512436421---შინიკ იაროსლავლირუსეთი119641964326917204821---დინამო დონის როსტოვირუსეთი119381938257612394320---ტემპი ბაქოაზერბაიჯანი119381938256811334020---სპარტაკი ლენინგრადირუსეთი119381938256811303920---კალევი ტალინიესტონეთი21960196158314414614620---დინამო კიროვაბადიაზერბაიჯანი119681968385924255919---გურია ლანჩხუთისაქართველო119871987305817183818---სპარტაკი ხარკივიუკრაინა119381938255713436317---ბოლშევიკი ლენინგრადირუსეთი119381938257315355717---ოდო სვერდლოვსკირუსეთი119561956226412314516---პიშჩევიკ მოსკოვირუსეთი119381938255614255316---ლოკომოტივი თბილისისაქართველო119381938255515446215---ქ. კალინინის საფეხბურთო გუნდირუსეთი11952195213544191914---ბურევესნიკ მოსკოვირუსეთი119381938254417288712---

 ბომბარდირები სეზონების მიხედვით 
სეზონიეროვნებამოთამაშეკლუბიგოლების რაოდენობა1936 (გ)მიხეილ სემიჩასნიდინამო მოსკოვი61936 (შ)გიორგი გლაზკოვისპარტაკი მოსკოვი71937ვასილი სმირნოვიდინამო მოსკოვი8ბორის პაიჭაძედინამო თბილისილეონიდ რუმიანცევისპარტაკი მოსკოვი1938მაკარ გონჩარენკოდინამო კიევი201939გრიგორი ფედოტოვიცსკა მოსკოვი211940გრიგორი ფედოტოვი ცსკა მოსკოვი21სერგეი სოლოვიოვიდინამო მოსკოვი1945ვსევოლოდ ბობროვიცსკა მოსკოვი241946ალექსანდრე პონომარიოვიტორპედო მოსკოვი181947ვსევოლოდ ბობროვი ცსკა მოსკოვი14ვალენტინ ნიკოლაევიცსკა მოსკოვისერგეი სოლოვიოვი დინამო მოსკოვი1948სერგეი სოლოვიოვი დინამო მოსკოვი251949ნიკიტა სიმონიანისპარტაკი მოსკოვი261950ნიკიტა სიმონიანი სპარტაკი მოსკოვი341951ავთანდილ ღოღობერიძედინამო თბილისი161952ანდრეი ზაზროევიდინამო კიევი111953ავთანდილ ღოღობერიძე დინამო თბილისი14ნიკიტა სიმონიანი სპარტაკი მოსკოვი1954ანატოლი ილინისპარტაკი მოსკოვი14ვლადიმერ ილინიდინამო მოსკოვიანტონინ სოჩნევიტრუდოვიე რეზერვი ლენინგრადი1955ედუარდ სტრელცოვიტორპედო მოსკოვი151956ვასილი ბუზუნოვიოდო სვერდლოვსკი171957ვასილი ბუზუნოვი ცსკა მოსკოვი161958ანატოლი ილინისპარტაკი მოსკოვი191959ზაურ კალოევიდინამო თბილისი161960ზაურ კალოევი დინამო თბილისი201961გენადი გუსაროვიტორპედო მოსკოვი221962მიხეილ მუსტიგინიდინამო მინსკი171963ოლეგ კოპაევისკა დონის როსტოვი271964ვლადიმერ ფედოტოვიცსკა მოსკოვი161965ოლეგ კოპაევი სკა დონის როსტოვი181966ილია დათუნაშვილიდინამო თბილისი201967მიხეილ მუსტიგინიდინამო მინსკი191968გიორგი გავაშელიდინამო თბილისი22ბერადორ აბდურაიმოვიფახთაქორი ტაშკენტი1969ვლადიმერ პროსკურინისკა დონის როსტოვი16ნიკოლაი ოსიანინისპარტაკი მოსკოვიჯემალ ხერხაძეტორპედო ქუთაისი1970გივი ნოდიადინამო თბილისი171971ედუარდ მალოფეევიდინამო მინსკი171972ოლეგ ბლოხინიდინამო კიევი141973ოლეგ ბლოხინი დინამო კიევი181974ოლეგ ბლოხინი დინამო კიევი201975ოლეგ ბლოხინი დინამო კიევი181976 (გ)არკადი ანდრეასიანიარარატი ერევანი81976 (შ)ალექსანდრ მარკინიზენიტი ლენინგრადი131977ოლეგ ბლოხინი დინამო კიევი171978გიორგი იარცევისპარტაკი მოსკოვი191979ვიტალი სტარუხინიშახტარი დონეცკი261980სერგეი ანდრეევისკა დონის როსტოვი201981რამაზ შენგელიადინამო თბილისი231982ანდრეი იაკუბიკიფახთაქორი ტაშკენტი231983იური გავრილოვისპარტაკი მოსკოვი181984სერგეი ანდრეევი სკა დონის როსტოვი191985ოლეგ პროტასოვიდნიპრო დნეპრი351986ალექსანდრე ბოროდიუკიდინამო მოსკოვი211987ოლეგ პროტასოვი დნიპრო დნეპრი181988ალექსანდრე ბოროდიუკი დინამო მოსკოვი16ევგენი შახოვიდნიპრო დნეპრი1989სერგეი როდიონოვისპარტაკი მოსკოვი161990ოლეგ პროტასოვი დინამო კიევი12ვალერი შმაროვისპარტაკი მოსკოვი1991იგორ კოლივანოვიდინამო მოსკოვი18

 მოთამაშეები ბომბარდირობის რაოდენობით 
მოთამაშებომბარდირისეზონები ოლეგ ბლოხინი51972, 1973, 1974, 1975, 1977 სერგეი სოლოვიოვი31940, 1947, 1948 ნიკიტა სიმონიანი1949, 1950, 1953 ოლეგ პროტასოვი1985, 1987, 1990 გრიგორი ფედოტოვი21939, 1940 ვსევოლოდ ბობროვი1945, 1947 ავთანდილ ღოღობერიძე1951, 1953 ვასილი ბუზუნოვი1956, 1957 ზაურ კალოევი1959, 1960 ოლეგ კოპაევი1963, 1965 სერგეი ანდრეევი1980, 1984 ალექსანდრე ბოროდიუკი1986, 1988

 კლუბები ბომბარდირების რაოდენობით 
კლუბირაოდენობა სპარტაკი მოსკოვი12 დინამო მოსკოვი9 დინამო თბილისი დინამო კიევი8 ცსკა მოსკოვი7 სკა დონის როსტოვი5 ტორპედო მოსკოვი3 დინამო მინსკი დნიპრო დნეპრი ფახთაქორი ტაშკენტი2 ტრუდოვიე რეზერვი ლენინგრადი1 ოდო სვერდლოვსკი ტორპედო ქუთაისი არარატი ერევანი ზენიტი ლენინგრადი შახტარი დონეცკი

 რეკორდები 
 ყველაზე მეტი გოლი 
ადგილიფეხბურთელიწლებიგოლი1 ოლეგ ბლოხინი1969–19872112 ალექსანდრე პონომარიოვი1938–19521523 ნიკიტა სიმონიანი1946–19591444 სერგეი სოლოვიოვი1939–19521435 გრიგორი ფედოტოვი1937–19491326 ედუარდ მარქაროვი1961–19751297 ავთანდილ ღოღობერიძე1945–19611288 ოლეგ პროტასოვი1982–19901259 ვალენტინ ივანოვი1953–196612410 რამაზ შენგელია1977–1988120

 ყველაზე მეტი ჩატარებული მატჩი 
ადგილიფეხბურთელიწლებიმატჩი1 ოლეგ ბლოხინი1969–19874322 ვიქტორ შუსტიკოვი1957–19734273 ჰუსაინოვ გალიმზიანი1957–19734104 ნიკოლაი ოსიანინი1959–19764025 ლევ ბურჩალკინი1957–1972400 მიხეილ სოკოლოვსკი1970–19887 სერგეი ბონდარენკო1966–19813928 ვლადიმერ ფედოტოვი1960–1975 3829 მიკელ სოლერი1971–198837710 ალექსანდრე ბუბნოვი1973–1989375 სლავა მეტრეველი1953–1971

 ყველაზე ტიტულოვანი მწვრთნელები 
მწვრთნელიჩემპიონიჩემპიონი კლუბი ვალერი ლობანოვსკი8დინამო კიევი (8) მიხეილ იაკუშინი6დინამო მოსკოვი (6) ბორის არკადიევიცსკა მოსკოვი (5), დინამო მოსკოვი (1) ვიქტორ მასლოვი4დინამო კიევი (3), ტორპედო მოსკოვი (1) ნიკიტა სიმონიანი3სპარტაკი მოსკოვი (2), არარატი ერევანი (1) კონსტანტინე ბესკოვი2სპარტაკი მოსკოვი (2) ალექსანდრე სევიდოვიდინამო კიევი (1), დინამო მოსკოვი (1) ნიკოლაი გულიაევისპარტაკი მოსკოვი (2) კონსტანტინე კვაშნინისპარტაკი მოსკოვი (1), დინამო მოსკოვი (1) ვასილი სოკოლოვისპარტაკი მოსკოვი (2) პავლე სადირინიზენიტი ლენინგრადი (1), ცსკა მოსკოვი (1)

 პრიზები 
პრიზიგამცემიწლებისსრკ საუკეთესო ფეხბურთელიჟურნალ „Футбол“-ის რედაქცია1964–91სსრკ წლის საუკეთესო მეკარეჟურნალ „Огонёк“-ის რედაქცია1960–91საუკეთესო ბომბარდირიგაზეთ „Труд“-ის რედაქცია1958–91შეტევის რაინდიჟურნალ „Советский воин“-ის რედაქცია1984–91კლუბის ერთგულებაგაზეთ „Прапор коммунизма“-ის რედაქცია1986–89საუკეთესო დებიუტანტებიჟურნალ „Смена“-ის რედაქცია1964–75საუკეთესო ახალბედაჟურნალ „Спортивные игры“-ის რედაქცია1986–91შეტევის ორგანიზატორიგაზეთ „Строительной газеты“-ის რედაქცია1988–89საუკეთესო დუბლ-შემადგენლობასაბჭოთა კავშირის ფეხბურთის ფედერაცია1958–91გრიგორი ფედოტოვის პრიზიცსკა1958–91სამართლიანი თამაშისათვისგაზეთ „Советский спорт“-ის რედაქცია1958–69პატიოსანი თამაშიჟურნალ „Человек и закон“-ის რედაქცია1974–91დიდი ანგარიშიჟურნალ „Футбол“-ის რედაქცია1961–91გამარჯვებისაკენ სწრაფვისათვისგაზეთ „Советская Россия“-ის რედაქცია1962–91ბურთების საუკეთესო სხვაობაჟურნალ „Старт“-ის რედაქცია1966–91აგრესიული სტუმარიგაზეთ „Комсомольское знамя“-ის რედაქცია1966–91ავტორიტეტთა რისხვაგაზეთ „Спортивная Москва“-ის რედაქცია1976–91დროშის ღირსებაგაზეთ „Ленинская смена“-ის რედაქცია1969–78პროგრესის თასიგაზეთ „Рабочей газеты“-ის რედაქცია1971–91გუნდთან ერთადპროფკავშირების სპორტული საზოგადოების ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდიუმი1978–90პირველი სიმაღლეგაზეთ „Социалистическая индустрия“-ის რედაქცია1983–91კეთილშობილება და სიმამაცეჟურნალ „Аврора“-ის რედაქცია1987–89სეზონის ყველაზე ლამაზი გოლიგაზეთ „Московский комсомолец“-ის რედაქცია1964–91

 რესურსები ინტერნეტში 
 USSR (Soviet Union) - Final Tables 1924-1992

 სქოლიო 


კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ტურნირები
კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო ჩემპიონატები