ნიკოლოზ რაჭველი

ნიკოლოზ რაჭველი (ნამდვილი სახელი— ნიკოლოზ მემანიშვილი; დ. 15 მაისი 1979, თბილისი) — ქართველი კომპოზოტორი,პიანისტი და დირიჟორი. შოთა რუსთაველის სახელმწიფო (2012) და საქართველოს კულტურის სამინისტროს (2011) პრემიების ლაურეატი, ამბროლაურის (2015), და თბილისის (2018) საპატიო მოქალაქე. 2007-2025 წლებში იყო საქართველოს ევგენი მიქელაძის სახელობის მუსიკალური ცენტრის და საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის მთავარი დირიჟორი, ხოლო 2005 წლიდან დღემდე იკავებს ორკესტრის სამხატვრო ხელმძღვანელის პოზიციას.

 ბიოფრაფია 
დაიბადა 1979 წელს თბილისში. 1996 წელს დაამთავრა თბილისის ევგენი მიქელაძის სახელობის მუსიკალური კოლეჯი (ფორტეპიანო, კომპოზიცია), ხოლო 2005 წელს - ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია კომპოზიციის განხრით ბიძინა კვერნაძის ხელმძღვანელობით. 1999-2003 წლებში სწავლობდა ვენის მუსიკისა და საშემსრულებლო ხელოვნების უნივერსიტეტში. სწავლის პერიოდში გავლილი აქვს მასტერკლასები ისეთ კომპოზიტორებთან, როგორიცაა პიერ ბულეზი, ლუჩანო ბერიო, მიშელ ჟარელი და სხვ.

სხვადასხვა წლებში თანამშრომლობდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის სიმფონიურ ორკესტრთან, თბილისის სიმფონიურ ორკესტრთან, რიეკას ოპერის სიმფონიურ ორკესტრთან და გუნდთან (ხორვატია), ინგოლშტატის ქართულ კამერულ ორკესტრთან, პიარნუს სიმფონიურ ორკესტრთან (ესტონეთი), რუსეთის სახელმწიფო სიმფონიურ ორკესტრთან, მოსკოვის სიმფონიურ ორკესტრთან MCO (რუსეთი), კიევის ფილარმონიულ ორკესტრთან (უკრაინა), კრემერატა ბალტიკასთან, სულხან ცინცაძის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო სიმებიან კვარტეტთან, თბილისის ოპერის გუნდთან, ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრის საგუნდო კაპელასთან, ქუთაისის ოპერის სახელმწიფო თეატრის გუნდთან, ნიკო სულხანიშვილის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო საგუნდო კაპელასთან, გოგონათა გუნდთან „შჩედრიკი“ (უკრაინა) და სხვა, 

ნიკოლოზ რაჭველის მიერ შექმნილი საფორტეპიანო კონცერტის „ინტროვერსია" პრემიერა ჯერ კარნეგი ჰოლში, მოგვიანებით კი ბერლინის კონცერტჰაუსში შედგა დუდანა მაზმანიშვილის შესრულებით; თბილისსა და პეტერბურგში შესრულდა ნიკოლოზ რაჭველის საორკესტრო პიესა „პასუხი", ხოლო მინიმალისტურ სტილში შექმნილი ვოკალურ-ინსტრუმენტული თხზულება „გზა შინისაკენ და უკან" გამოიცა აუდიო ალბომის სახით ვენაში და დღესაც იყიდება ჩანაწერთა ევროპულ ქსელში. სიმფონიური თხზულება „რევერანსი“ თბილისური პრემიერის შემდეგ კიევის ფილარმონიაში შესრულდა 2015 წელს. მისი სიმფონიური თხზულების The Rest is silence პრემიერა, რომელიც მსოფლიოში აღიარებულ მეცო-სოპრანო ანიტა რაჭველიშვილს ეძღვნება, 2016 წლის დეკემბერში მილანის ლა სკალაში შედგა. ხოლო ბოლოდროინდელი ნაწარმოების „ვერცხლისფერი მზე“ პრემიერა კი ჰამბურგის ელბ-ფილარმონიაში. მიღებული აქვს არაერთი პრიზი დავით დოიაშვილის სპექტაკლებისათვის შექმნილი საუკეთესო მუსიკისათვის, მათ შორისაა ხორვატიის პრიზი და საქართველოს ეროვნული პრემია. ასევე იგი გიორგი შენგელაიას, კახა მელითაურის და რეზო გიგინეიშვილის ფილმებისათვის შექმნილი მუსიკის ავტორია.

2007 წელს ნიკოლოზ რაჭველმა თანამედროვე მუსიკის ფესტივალი „კონტრაპუნქტი“ დააფუძნა, რომლის ფარგლებშიც ორი კომპოზიტორის, ქართველისა და უცხოელის, სხვადასხვა ჟანრის ნაწარმოებები სრულდება.

ნიკოლოზ რაჭველი ისტორიული რეფორმის ინიციატორია, რომლის შედეგად საქართველოს ეროვნული სიმფონიური ორკესტრის მუსიკოსებს საქართველოს მთავრობის მიერ მიენიჭა კანონიერი უფლება თავად აირჩიონ შემოქმედებითი ხელმძღვანელი. აქამდე ამ თანამდებობაზე კანდიდატებს კულტურის მინისტრი ნიშნავდა. დღეისათვის ნიკოლოზ რაჭველი საქართველოს ისტორიაში პირველი არჩეული სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი დირიჟორია.

ნიკოლოზ რაჭველის ხელმძღვანელობის პერიოდში საქართველოს ეროვნულ სიმფონიურ ორკესტრს ჰქონდა გამოსვლები ისეთ საკონცერტო დარბაზებში, როგორიცაა: ათენისა და ფრანქფურტის საკონცერტო დარბაზები, პარიზის Les Invalides, Pierre Cardin Center, UNESCO-ს საკონცერტო დარბაზი და Salle Pleyel, პეტერბურგის დიმიტრი შოსტაკოვიჩის სახელობის ფილარმონია, ტალინის საკონცერტო დარბაზი NORDEA, ბერლინის კონცერტჰაუზი, ბრიუსელის ნატიფი ხელოვნების სასახლე „ბოზარი“, სტრასბურგის Convention Centre, ჰამბურგის ელბ ფილარმონია, ფრანკფურტის ალტე ოპერა და სხვ.

სტუდენტობის პერიოდიდან მოყოლებული ეწევა მრავალმხრივსა და აქტიურ შემოქმედებით, საშემსრულებლო და საორგანიზაციო  საქმიანობას. 

2011 წელს გადაეცა  საქართველოს კულტურის სამინისტროს პრემია, 2012 წელს მიიღო შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია. 2017 წლის 26 მაისს ნიკოლოზ რაჭველს საქართველოში გაეროს ბავშვთა ფონდის (იუნისეფის) ელჩის წოდება მიენიჭა.

ლიტერატურა
 ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ., 2015. – გვ. 316

 რესურსები ინტერნეტში 

 ნიკოლოზ რაჭველი — Georgianphilharmonic.ge

სქოლიო

კატეგორია:ქართველი დირიჟორები
კატეგორია:ქართველი პიანისტები
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2018)
კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები