კუტოლი

კუტოლი () — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, შავიზღვისპირა დაბლობზე. თემის ცენტრი (სოფლები: აბააქითი, ახივაა, ბზანა, თოუმიში, ქერქენი). ზღვის დონიდან 100 მ, ოჩამჩირიდან 21 კმ, ტამიშიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 9 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ. სოფელი „კვიტაული“ წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVII საუკუნეში.

ეტიმოლოგია
აფხაზურ სოფელს ქართულად კვიტოული ჰქვია. მისი ძველი სახელწოდებაა — კვიტაული. სწორედ ამ ფორმით იხსენიება იგი სამეგრელოს მთავრის ლევან II დადიანის 1640 წლის სინოდიკში, რომელშიც აღნიშნულია, რომ მთავარს თავისი ახლადგარდაცვლილი მეუღლის ნესტან-დარეჯანის ცხედარი დაუკრძალავს სოფელ ქიაჩში და ორი პანაშვიდი გადაუხდია კვიტაულის სასახლეშიГамахария Дж., Гогия Б., Абхазия — Историческая область Грузии, Тбилиси, 1997, გვ. 242-243, დოკ. №88. 

იმავე პერიოდში, 1639-1640 წლებში მთავარ ლევან II დადიანთან ჩამოსული რუსი ელჩების — ფედოტ ელჩინისა და პავლე ზახარიევის დაკითხვის ოქმებში სოფელი მოხსენიებულია „Китоули“ ფორმით (). 

სოფლის სახელწოდება კვიტაული XIX საუკუნის მეორე ნახევარშიც იმავე ფორმით იხმარებოდა, როგორც XVII საუკუნეში. ამას გვიმოწმებს, კავკასიაში მართლმადიდებლობის აღმდგენი საზოგადოების 1862-1863 წლების ანგარიშიც, რომელშიც დამოწმებულია სოფელი კვიტაულიგამახარია ჯ., „აფხაზეთი და მართლმადიდებლობა“ (I ს. — 1921 წ.), თბ., 2005.

საყურადღებოა ის ფაქტი, რომ ბოლო დრომდე ადგილობრივი მოსახლეობა სოფელს რუსულად კვიტაული (), აფხაზები — კუტოლ (), ხოლო ქართველები კი — კვიტოულის სახელით მოიხსენიებდნენ. 1967 წლის 20 აპრილის დადგენილებით სოფელს ოფიციალურ სახელად დაუმკვიდრდა სოფლის აფხაზური ვარიანტი — კუტოლი//Кутолსაქართველოს სსრ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა 1977 წლის 1 იანვრისათვის, თბ., 1977, გვ. 332.

ლიტერატურა

რესურსები ინტერნეტში
გვანცელაძე გ., „სოფელ კვიტოულის სახელის ეტიმოლოგიისათვის“, ქართველური მემკვიდრეობა, 2008, XII, გვ. 53-56

სქოლიო

კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები