ბერბერო-ლიბიური ენები

მინი|ბერბერულ ენაზე შედგენილი დოკუმენტის მაგალითი
ბერბერო-ლიბიური ენები (ბერბერულად: ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ; იკითხება როგორც: ტამაჟით) — ბერბერების ენა, შედის აფრაზიული ენების ოჯახში. ამ ენებზე მოსაუბრე ადამიანთა ზუსტი რაოდენობა ცნობილი არ არის და დაახლოებით 17-დან 25 მილიონამდე ადამიანს შეადგენს. 
სახელწოდება „ბერბერი“ მომდინარეობს ბერძნულიდან βάρβαροι, ლათ. barbari, და არაბ. ʔal-barbaru. სახელწოდება „ბერბერო-ლივიური“ მიუთითებს ნათესაობრივ კავშირს უძველეს ჩრდილოეთ აფრიკულ ენებთან („ლიბიურთან“), რომლის ზუსტი ურთიერთობა თანამედროვე ბერბერო-ლიბიურ ენებთან არ არის მთლად ნათელი

 გავრცელები არელი 

ბერბერო-ლიბიური ენები გავრცელებულია ჩრდილოეთ აფრიკაში,სამხრეთით ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროდან მდინარე სენეგალამდე და მდინარე ნიგერმდე,აღმოსავლეთით ატლანტის სანაპიროდან დასავლეთ ეგვიპტემდე. ისინი წარმოდგენილი არიან შემდეგ ქვეყნებში:

 მაროკო (9 მილ.-ზე მეტი),
 ალჟირი (4,7 მილ.),
 ტუნისი (30 ათასი.),
 ლიბია ( 200 ათასი.),
 ნიგერი (700 ათასი.),
 მალი (450 ათასი.),
 მავრიტანია (200—300 ადამიანი.),
 ეგვიპტე (10 ათასი.),
 ბურკინა-ფასო ( 200 ათასი.),

 კლასიფიკაცია 
საერთოდ აღიარებულია დასავლეთის, ჩრდილოეთის და სამხრეთის შტოებად დაყოფა. ცალკე განიხილება ძველი ლიბიური ენა, რომელზეც ცოტა რამაა ცნობილი.სულ ცნობილია 45 ცოცხალი და რამდენიმე მკვდარი ენა.

 დასავლეთის შტო 
შედის ერთი ენა - ზენგა (200—300 ადამიანი).

 ჩრდილო ბერბერული შტო 
 შედის 3 ჯგუფი: ატლასური, ზენეტური და კაბილური.

 აღმოსავლეთ ბერბერული შტო 
ხშირად განიხილება როგორც 2 დამოუკიდებელი შტო, სხვადასხვა შემადგენლბით. შედის 7 ცოცხალი და მინიმუმ 1 მკვდარი ენა:

 ტუარეგული იგივე სამხრეთ ბერბერული შტო 
დაახლოებით 1,9 მილიონი მოსაუბრე ამ ენებზე გავრცელებულია საჰარაში: იყოფა 3 ჯგუფად.
 ჩრდილო ტუარეგული ჯგუფი (76 ათასი.)
 სამხ.-დასა.-ტუარეგული ჯგუფი(480 ათასი.)
 სამხ.-აღმო.-ტუარეგული''' ჯგუფი(1,3 მილიონი)

 ლიტერატურა 
 Medieval Berber Orthography, Boogert, Leiden University  
 Ethnologue entry for Berber languages
 Brett, Michael; & Fentress, Elizabeth (1997). The Berbers (The Peoples of Africa). ISBN 0-631-16852-4. ISBN 0-631-20767-8 (Pbk).
Abdel-Masish, Ernest T. 1971. A Reference Grammar of Tamazight (Middle Atlas Berber). Ann Arbor: Center for Near Eastern and North African Studies, The University of Michigan
Basset, André. 1952. La langue berbère. Handbook of African Languages 1, ser. ed. Daryll Forde. London: Oxford University Press
Chaker, Salem. 1995. Linguistique berbère: Études de syntaxe et de diachronie. M. S.—Ussun amaziɣ 8, ser. ed. Salem Chaker. Paris and Leuven: Uitgeverij Peeters
Dallet, Jean-Marie. 1982. Dictionnaire kabyle–français, parler des At Mangellet, Algérie''. Études etholinguistiques Maghreb–Sahara 1, ser. eds. Salem Chaker, and Marceau Gast. Paris: Société d’études linguistiques et anthropologiques de France

 რესურსები ინტერნეტში 
Map of Tamazight language from the LL-Map Project  
Information about Tamazight language from the MultiTree Project 
The Tamazight Language Profile 
Etymolgy of "Berber" 
Etymology of "Amazigh" 
Early Christian history of Berbers 
Tawiza Amazigh Monthly newspaper  
Amuddu n-Umsiggel – a philosophical Berber story 
Interview with Karl-G. Prasse (source)  

კატეგორია:აფრაზიული ენები