რუსული დამწერლობა

რუსული დამწერლობა () — კირილური დამწერლობის (კირილიცას) ერთ-ერთი ვარიანტი, რომელიც უფიციალური ანბანია რუსეთის ფედერაციაში. ის შედგება 33 ასოსგან, რომელთაგან: 20 თანხმოვანია; 10 ხმოვანი; й, რომელსაც მოკლე и-ს უწოდებენ, წარმოადგენს ნახევრადხომოვანს; ხოლო 2 ასო (ъ, ь) ბგერებს არ აღნიშნავს. 10 ხმოვნიდან а, о, и, э, у, ы გამოსცემენ ხმოვნებს, ხოლო е, ё, я, ю გადმოსცემენ არა მარტო ხმოვნებს, არამედ ბგერა j-ს (მისი რუსული შესატყვისი - й) და ხმოვანს ერთად. შესაბამისად მათი წარმოდგენა შეიძლება ასე:
е=йэ
ё=йо
я=йа
ю=йу

რუსული ანბანი შედგენილობითა და მოხაზულობით მომდინარეობს სლავური კირილიციდან. მისი ხმარება დაიწყო პეტრე პირველის რეფორმის შედეგად, შეიცვალა ასოთა მოხაზულობა (დაუახლოვდა ლათინურბეჭდურ ასოებს), ამოვარდა ხმარებიდან მოძველებული ასოები, მახვილის ფშვინიერების, შემოკლების ნიშნები და სხვა.

XVIII საუკუნის II ნახევარში რუსულ ანბანს დაემატა ასო э, მოგვიანებით - ё. განსახკომის 1917 წლის 23 დეკემბრის დეკრეტით რუსული ანბანიდან ამოიღეს ფუნქციადაკარგული ასოები.

თანამედროვე ანბანი
რუსული ანბანი შემდეგნაირად გამოიყურება:

 რიგ.ნომ. ასოპირველი დიდი ხოლო მეორე პატარა ასოა ხელნაწერი ასო სახელი ძველი სახელი[ტრანსლიტერაცია] IPA გამოთქმა ქართული მაგალითი რიცხ.მნიშვ. 1Аа  ფაილი:01-Russian alphabet-А а.svg  а  азъ    ალი  1  2Бб  ფაილი:02-Russian alphabet-Б б.svg  бэ  буки   or   ბეცი  -  3Вв  ფაილი:03-Russian alphabet-В в.svg  вэ     or   ვირი  2  4Гг  ფაილი:04-Russian alphabet-Г г.svg  гэ  глаголь    გედი  3  5Дд  ფაილი:05-Russian alphabet-Д д.svg  дэ  добро   or   დალალი  4  6Ее  ფაილი:06-Russian alphabet-Е е.svg  е  есть   or   იე, თუმცა ამ ასოს არანაირი შესატყვისი არ აქვს ქართულში  5  7Ёё  ფაილი:07-Russian alphabet-Ё ё.svg  ё  -   or   იო, თუმცა ამ ასოს არანაირი შესატყვისი არ აქვს ქართულში  -  8Жж  ფაილი:08-Russian alphabet-Ж ж.svg  жэ  Article живете  "Толковый словарь русского языка Ушакова" ("Ushakov's Explanatory Dictionary of the Russian Language"; the dictionary makes difference between е and ё, cf.: ёлка ).   ჟოლო  -  9Зз  ფაილი:09-Russian alphabet-З з.svg  зэ  земля   or   აზრი  7  10Ии  ფაილი:10-Russian alphabet-И и.svg  и  иже   or  ჭიქა  8  11Йй  ფაილი:11-Russian alphabet-Й й.svg  и краткое  и съ краткой    მოკლევადიანი ი. ძველი ქართული იოტას(ჲ) შესაბამისი  -  12Кк  ფაილი:12-Russian alphabet-К к.svg  ка  како   or   კაკალი  20  13Лл  ფაილი:13-Russian alphabet-Л л.svg  эл or эль or   люди   or   ლოლო  30  14Мм  ფაილი:14-Russian alphabet-М м.svg  эм  мыслете   "Толковый словарь русского языка Ушакова" ("Ushakov's Explanatory Dictionary of the Russian Language").   or   მამა  40  15Нн  ფაილი:15-Russian alphabet-Н н.svg  эн  нашъ   or  ნუნუა  50  16Оо  ფაილი:16-Russian alphabet-О о.svg  o  онъ    ოროველა  70  17Пп  ფაილი:17-Russian alphabet-П п.svg  пэ  покой   or  პატარა  80  18Рр  ფაილი:18-Russian alphabet-Р р.svg  эр  рцы   or   რელიეფი  100  19Сс  ფაილი:19-Russian alphabet-С с.svg  эс  слово   or  სასა  200  20Тт  ფაილი:20-Russian alphabet-Т т.svg  тэ  твердо   or   ტორტი  300  21Уу  ფაილი:21-Russian alphabet-У у.svg  у  укъ    ურემი  400  22Фф  ფაილი:22-Russian alphabet-Ф ф.svg  эф  фертъ   or   ჰგავს ფ-ს, თუმცა მისი ზუსტი შესაბამისი ქართულში არ არის  500  23Хх  ფაილი:23-Russian alphabet-Х х.svg  ха      ხარი  600  24Цц  ფაილი:24-Russian alphabet-Ц ц.svg  це  цы    ცა  900  25Чч  ფაილი:25-Russian alphabet-Ч ч.svg  че  червь    ჩოჩორი  90  26Шш  ფაილი:26-Russian alphabet-Ш ш.svg  ша  ша    შიში  -  27Щщ  ფაილი:27-Russian alphabet-Щ щ.svg  ща  ща    შჩ, თუმცა ერთსიმბოლოიანი შესატყვისი ქართულში არ არის  -  28Ъъ  ფაილი:28-Russian alphabet-ъ.svg  твёрдый знак  еръ    silent, prevents palatalization of the preceding consonant  -  29Ыы  ფაილი:29-Russian alphabet-ы.svg  ы  еры    roses or silly (close central unrounded vowel) -  30Ьь  ფაილი:30-Russian alphabet-ь.svg  мягкий знак  ерь</td>   უხმო, არბილებს მის წინ მდგომს  -  31Ээ  ფაილი:31-Russian alphabet-Э э.svg  э  э оборотное    ხმელეთი  -  32Юю  ფაილი:32-Russian alphabet-Ю ю.svg  ю  ю   or   გამოისახება მხოლოდ იოტას დახმარებით:ჲუ  -  33Яя  ფაილი:33-Russian alphabet-Я я.svg  я  я   or   გამოისახება მხოლოდ იოტას დახმარებით:ჲა  -  ასოები, რომლებიც 1918 წელს გაუქმდნენ  Іі  -  -  і десятеричное   or   ჰგავდა и-ს 10  Ѳ ѳ  -  -     or   ჰგავდა ф-ს  9  Ѣ ѣ  -  -  ять   or    ჰგავდა е-ს  -  Ѵ ѵ  -  -  ижица   or   ჰგავდა и-ს ან ხანდახან в-ს  -  ასოები რომლებიც XVIII საუკუნიდან აღარ გამოიყენება Ѕ ѕ  -  -  ФЭБ   or   Like з  6  Ѯ ѯ  -  -  кси   or   ჰგავდა кс-ს  60  Ѱ ѱ  -  -  пси   or   ჰგავდა пс-ს  700  Ѡ ѡ  -  -  омега    ჰგავდა о-ს  800  Ѫ ѫ  -  -  юсъ большой   or   ჰგავდა у-ს ან ю-ს  -  Ѧ ѧ  -  -  юсъ малый   or   Like я   -   Ѭ ѭ  -  -  юсъ большой іотированный   or   ჰგავდა ю-ს  -  Ѩ ѩ  -  -  юсъ малый іотированный   or   ჰგავდა я-ს  - 

ანბანი 1918 წლამდე
რუსული ანბანი 1918 წლამდე შედგებოდა 35 ასოსაგან და გამოიყურებოდა შემდეგნაირად:

 #  დიდი ასო  პატარა ასო  სახელი  გამოქმა(IPA)  გამოთქმა(ქართულად)  ტრანსლიტერაცია (ISO 9)  Unicode 1А  a  ა  [a] აaU+0410 / U+0430 2Б  б  ბე  [b]  ბ  b U+0411 / U+0431 3В  в  ვე  [v] ვ vU+0412 / U+0432 4Г  г  ჰე  [ɦ]  ჰ h  U+0413 / U+0433 5 Д  д  დე  [d]  დ  dU+0414 / U+0434 6 Е  е  იე  [jie]  იე  e  U+0415 / U+0435 7 Ж  ж  ჟე  [ʒ]  ჟ  ž  U+0416 / U+0436 8 З  з  ზე  [z] [zʲ]  ზ  z  U+0417 / U+0437 9 И  и  ი  [ɪ]  ი  i U+0418 / U+0438 10 І  і  ი  /i/ or / ʲi/  ი  i U+0406 / U+0456 11 К  к  კა  [k]  კ k  U+041A / U+043A 12 Л  л  ელ  [ɫ] ლ l  U+041B / U+043B 13 М  м  em  [m]  მ m U+041C / U+043C 14 Н  н  ენ  [n] ~ [nʲ]  ნ  n U+041D / U+043D 15 О  о  ო  [o]  ო  o  U+041E / U+043E 16 П  п  პე  [p] ~ [pʲ]  პ p  U+041F / U+043F 17 Р  р  ერ  [r] ~ [rʲ]  რ  r U+0420 / U+0440 18 С  с  ეს  [s] ~ [sʲ]  ს  s  U+0421 / U+0441 19 Т  т  ტე  [t] ~ [tʲ] ტ t  U+0422 / U+0442 20 У  у  უ  [u]  უ  u  U+0423 / U+0443 21 Ф  ф  ეფ  [f] ~ [fʲ]  ფ  f  U+0424 / U+0444  22 Х  х  ხა  [x] ~ [xʲ]  ხ h  U+0425 / U+0445 23 Ц  ц  ცე  [ʦ]  ც  c  U+0426 / U+0446 24 Ч  ч  ჩე  [ʧʲ]  ჩ č  U+0427 / U+0447  25 Ш  ш  შა  [ʃ]  შ  š   U+0428 / U+0448  26 Щ  щ  შჩა  [ʃ]  შჩ  šč   U+0429 / U+0449 27 Ъ  ъ  მიაკი ზნაკი мяккі знак  [d]   ’  U+042A / U+044A 28 Ы  ы  y  [ɨ]  გაგრძელებული ი  y  U+042B / U+044B 29 Ь  ь  მიაკი ზნაკი мяккі знак  /ʲ/   ’  U+042C / U+044C 30 Ѣ  ѣ  იუ  /je/ or / ʲe/  იუ  ?  U+0462 / U+0463 31 Э  э  იუ  [ɛ]  ?  ?  U+042D / U+044D 32 Ю  ю  იუ  [ʲu]  იუ  û  U+042E / U+044E 33 Я  я  ია  [ʲa]  ია  â  U+042F / U+044F 34 Ѳ  ѳ  იუ  /f/ or /fʲ/  იუ  ?  U+0472 / U+0473 35 Ѵ  ѵ  ია  /i/ or / ʲi/  ია  â  U+0474 / U+0475

იხილეთ აგრეთვე
რუსული ენა

სქოლიო

კატეგორია:რუსული ენა
კატეგორია:კირილური დამწერლობები