ტბეთი (წალკის მუნიციპალიტეტი)

ტბეთი (ყოფილი ხადიკი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტის წალკის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს წალკის ქვაბულში, წალკის წყალსაცავის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1530 მ-ზე, ქალაქ წალკიდანდაშორებულია 3 კმ-ით. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

 ისტორია 
წარსულში ახლანდელი ტბეთის ტერიტორიაზე უნდა ყოფილიყო სოფელი ტამალია (ტამანია, ასევე უწოდებდნენ თრიალეთის ან ახალქალაქის ტამალიას დმანისის ხეობის თანამოსახელე სოფლისგან განსასხვავებლად), რომელიც იხსენიება 1676–1721 წლების დოკუმენტებში. ის ქციის მარჯვენა მხარეს, ეძანსა (ახლანდ. წალკა) და ისტორიულ წალკას (ახლანდ. სამება) შორის მდებარეობდა. 1721 წლის აღწერით ტამალიაში ითვლებოდა 2 მებატონე (შანავაზ ხანი და ყორღანაშვილები), 17 გამომღები და 7 ბოგანო ყმა.ლორთქიფანიძე ი., ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ. 1-2, ტფ., 1935. — გვ. 348.

დღევანდელი სოფელი დააარსეს 1830-იან წლებში ოსმალეთიდან გადმოსახლებულმა თურქულენოვანმა ბერძნებმა (ურუმებმა) ძველ ქართულ ნასოფლარზე და უწოდეს ხადიკი. XX საუკუნის 40-იან წლებში, წალკის წყალსაცავის მშენებლობასთან დაკავშირებით ხადიკის მოსახლეობა მახლობელ გორაკზე დაასახლეს, სოფლის დიდი ნაწილი კი წყალმა დაფარა. სოფელი ხადიკი 1988 წელს გაუქმდა ქალაქ წალკასთან ტერიტორიული შეზრდის გამო.საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, 1988, №11. — გვ. 9.

1990-იან წლებში ბერძნული მოსახლეობის მნიშვნელოვანმა ნაწილმა ხადიკი დატოვა. ამავე პერიოდში აქ დასახლდნენ სვანეთიდან და აჭარიდან ეკოლოგიური მიზეზებით ადგილნაცვალი ოჯახები. მომდევნო წლებში კვლავ სოფელია. 2010 წლის 20 ნოემბერს მას ტბეთი ეწოდა.საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება №947, 2010 წლის 20 ნოემბერი, „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე“.

სოფლის მიდამოებში 1947 წელს გაითხარა ბრინჯაოს ხანის 2 გორასამარხი. წყალსაცავის ფსკერზე მოქცეულია წმ. სტეფანეს სახელობის შუა საუკუნეების ეკლესია, სამაროვანი და ნასოფლარი, რომლებიც წყლის დონის დაწევის დროს ჩნდება. ნაგებობები ძლიერაა დაზიანებული წყლის ზემოქმედების შედეგად. ტბეთის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ბერძნების მიერ აგებული ან აღდგენილი სამლოცველოები, მათ შორის წმ. პეტრესა და პავლეს (1874), წმ. მიქაელ მთავარანგელოზის (XIX-XX სს.) და სხვ. სოფლის სამხრეთით მდებარეობს ხადიკის ტბა.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 548 ადამიანი.

 აღწერის წელი  მოსახლეობა  კაცი  ქალი 2014  548 268 280

ლიტერატურა

სქოლიო

კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები