დიდი მორავია

დიდი მორავია — სლავური სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა 822—907 წლებში შუა დუნაის დაბლობზე. თავისი სიძლიერის უმაღლეს წერტილში მის შემადგენლობაში თანამედროვე უნგრეთი, სლოვაკეთი, ჩეხეთი და ისტორიული ოლქის სილეზიის ნაწილი შედიოდა.. დიდი მორავია ითვლება პირველ სლავურ სახელმწიფოდ, რომელმაც უდიდესი გავლენა მოახდინა საერთო სლავური რეგიონის კულტურულ განვითარებაზე: აქ შეიქმნა პირველი სლავური დამწერლობა და შესაძლოა, ძველი საეკლესიო სლავური ენა.

 მორავიის ქალაქები 
სახელმწიფოს დედაქალაქად, მკვლევარების ერთი ნაწილი თვლის ქალაქ მიკულჩიცის () მორავია, ერთ დროს დიდი. მეორე ნაწილი თვლის ნიტრასჩეხეთში და სლოვაკეთში აღნიშნეს სლავი განმანათლებლების კირილეს და მიფოდის დღე. მესამენი თვლიან — ველიგრადსსლავური დამწერლობის გაჩენის მიზეზები და პირობები

 ისტორია 
280px|thumb|right|დიდი მორავია როსტისლავის და სვიატოპოლკი I დროს.
822 წელს მორავიის ელჩები ეწვივნენ იმპერატორის კარს მაინის ფრანკფურტშიმ გიმბუტასი სლავები. 833 წელს მთავარმა მოიმირ I-მა თავის სახელმწიფოს შემოუერთა ნიტრას სამთავრო, ხოლო 846 — მისი ხელისუფლება ვრცელდებოდა ჩეხეთის ტერიტორიაზე. 855 წელს მორავიამ მოიგერია ლუდვიგ II გერმანელის ზეწოლა. 862 წ. მორავიის მთავარმა როსტისლავმა გაგზავნა ელჩობა ბიზანტიაში ქრისტიანობის სლავურ ენაზე ქადაგების ნებართვის მისაღებად. შემდეგ წელს დიდ მორავიაში ჩადის კონსტანტინე (ბერობაში - კირილე) და მეთოდე ისინი სამი წლით სახლდებიან დედაქალაქ ველეგრადში, რის შემდეგ მიემგზავრებიან რომში, ბლატნოგრადისა და ვენეციის ჩასვლის შემდეგ, 867 წელს რომში ისინი შეხვდნენ რომის პაპს, სადაც კირილმა წარმატებით დაიცვა ყველა ერის უფლება განეხორციელებინათ ქრისტიანული სარწმუნოებრივი კავშირები საკუთარ მშობლიურ ენებზე. მეთოდე ხდება ეპისკოპოსი, ხოლო კონსტანტინე მძიმედ დაავადდა, ბერად აღიკვეცა, და მიიღო კირილეს სახელი. ის გარდაიცვალა 14 თებერვალს. 870 წ. მეთოდე ბრუნდება მორავიაში, მაგრამ იქ არ ჩერდება, რადგანაც იქ ხელისუფალი შეიცვალა. 874 წ. დიდი მორავიის მთავრების ხელისუფლება ვრცელდება უნგრეთზე და შემოიერთა იქ არსებული ბლატენის სამთავრობლატენის სამთავრო.

სვიატოპოლკის სიკვდილის შემდეგ დიდი მორავია გაყოფილ იქნა მის ვაჟებს შორის — მოიმირ II-ის (უზენაესი მთავარი) და სვიატოპოლკ II-ს შორის, რომელმაც მიიღო ნიტრას სამთავრო. IX საუკუნის ბოლოს დიდი მორავიისაგან გამოეყო ჩეხეთი (ბოჰემია) და სერბ-ლუჟიცელების მიწები.

906 წ. პანონის სტეპებში შემოიჭრნენ შევიწროებული პეჩენეგები უნგრელი ტომები და დაუწყეს სვიატოპოლკის შემდეგ დასუსტებულ მორავიას გლეჯა წამება. 907 წელს პრესბურგის ბრძოლისას სლავები მთავარ მოიმირის მეთაურობიდ დამარცხებულ იქნენძველი ისტორია. შუა საუკუნეები. ახალი ისტორია.
280px|thumb|right|კასტიოლი (ტაძარი) კოპჩანში (სლოვაკეთი) — დიდი მორავიის დროინდელი ერთადერთი შემორჩენილი ძეგლი

 დიდი მორავიის მთავრები 
 მოიმირ I (მაიომირი) (830—846)
 როსტისლავი (რასტისლავი) (846—870)
 სვიატოპოლკ I (870—894)
 სლავომირი (871), დროებითი მმართველი
 მოიმირ II (894—906)

 კულტურა 
დიდი მორავიის კულტურა ბიზანტიის დომინანტური გავლენით ვითარდებოდა., მას შემდეგ, რაც რომის პაპმა სლავურს სალიტურღიო ენის სტატუსი მიანიჭა და ღვთისმსახურებისას სახარების სლავურ ენაზე კითხვის ნებართვა გასცა, სლავურმა ლიტერატურამ აქტიურად დაიწყო განვითარება, ჯერ ქადაგებანი ითარგმნა, შემდეგ კი ორიგინალური ნაწარმოებები დაიწერა, მაგალითად წმ. კირილეს «Проглас». 

იმ დროის არქიტექტურული ძეგლებიდან შემორჩენილია მხოლოდ ფუნდამენტები, რომელთაც XX საუკუნეში გათხრების შედეგად მიაკვლიეს. ყველაზე გავრცელებული და პოპულარული საეკლესიო ნაგებობების ტიპი იყო როტონდა. რაც სწორედ მორავიიდან გავრცელდა შემდეგ ჩეხეთსა და პოლონეთში, ასევე სხვა სლავურ ქვეყნებში.

გამოყენებით ხელოვნებაში იგრძნობა მუსლიმანური და ირანული გავლენა. ძალიან განვითარებული იყო ოქრომჭედლობა, განსაკუთრებით ქალის სამკაულების დამზადება. დახვეწილი მორავიული ჩამოსხმის საიდუმლოება ამ დრომდეც არ არის გახსნილი. IX საუკუნის პირველ ნახევარში მძლავრობდა ეგრეთ წოდებული ბლატნიცკურ-მიკულჩიცური სტილი, როდესაც გრავირებული ორნამენტი ჭედურობასთან კომბინირდებოდა.

 იხილეთ აგრეთვე 
 მორავია
 ოლეგ მორავიელი (ოლეგ მორავსკი)

 ლიტერატურა 


 რესურსები ინტერნეტში 
 დიდი მორავია
 დიდი მორავია — პირველი სლავური სახელმწიფო ჩეხეთის ტერიტორიაზე 

სქოლიო

კატეგორია:სლავები
კატეგორია:ჩეხეთის ისტორია
კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები