ნობელის პრემიის ქალი-ლაურეატები

ნობელის პრემიის ქალი-ლაურეატები – ნობელის პრემია დაარსდა 1895 წელს, ალფრედ ნობელის ანდერძის თანახმად. მას გასცემს შვედეთის სამეფო აკადემია, კაროლინის ინსტიტუტი (მედიცინასა და ფიზიოლოგიის დარგში) და ნორვეგიის ნობელის კომიტეტი (მშვიდობის განმტკიცების დარგში). 1968 წელს შვედეთის ცენტრალური ბანკის მიერ დაარსდა ნობელის პრემია ეკონომიკის დარგში.

2009 წელს მოითვლებოდა 762 ნობელიანტი მამაკაცი და 40 ნობელიანტი ქალი. პირველი ნობელის პრემიის ლურეატი ქალი გახდა მარი სკლოდოვსკა-კიური, რომელმაც პრემია მიიღო ორჯერ 1903 წელს ფიზიკაში, ხოლო  1911 წელს ქიმაში. სარეკორდო იყო 2009 წელი, როდესაც ერთდროულად 5 ქალი გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი სხვადასხვა არგში, მათ შორის იყო პირველი ქალი ეკონომიკის პრემიის ლაურეატი ელინორ ოსტრომი.

 ლაურეატი ქალები 

 წელი  ფოტო ლაურეატი ქვეყანა კატეგორია გამართლება 1903 75px მარი სკლოდოვსკა-კიური  საფრანგეთი ფიზიკა «ექსტრაორდინარული შესაძლებლობების აღიარების ნიშნად, რაც მათ პროფესორ ანრი ბერკელის მიერ მიგნებული რადიაციული მოვლენების თავიანთ ერთობლივ კვლევებში აღმოაჩინეს. 1905 75px ბერტა ფონ ზუტნერი ავსტრია-უნგრეთი მშვიდობა მშვიდობის საერთაშორისო ბიუროს საპატიო პრეზიდენტი, ბერნი, შვეიცარია.. 1909 75px სელმა ლაგერლეფი შვედეთი ლიტერატურა «კეთილშობილი იდეალიზმის, ცოცხალი წარმოსახვისა და სულიერი აღქმისათვის.» 1911 75px მარი სკლოდოვსკა-კიური საფრანგეთი ქიმია «რადიუმისა და პოლონიუმის აღმოჩენისათვის» 1926 75px გრაცია დელედა იტალია ლიტერატურა «მისი იდეალისტურად შთაგონებული წიგნებისათვის, სადაც პლასტიკური სიზუსტით აღიბეჭდა მის კუნძულზე მიმდინარე ცხოვრება და კიდევ იმ ღრმა თანაგრძნობისათვის, რომლითაც ის ადამიანთა პრობლემებს წყვეტდა.» 1928 75px სიგრიდ უნსეტი ნორვეგია ლიტერატურა «უპირველეს ყოვლისა შუა საუკუნეების ჩრდილოეთის ცხოვრების კოლორიტული აღწერისათვის» 1931 75px ჯეინ ადამსი  აშშ მშვიდობა სოციოლოგი; საერთაშორისო ორგანიზაციის ქალთა საერთაშორისო ლიგა მშვიდობისა და თავისუფლებისათვის პრეზიდენტი. 1935 75px ირენ ჟოლიო-კიური  საფრანგეთი ქიმია «ახალი რადიოაქტიული ელემენტების სინთეზირებისათვის» 1938 75px პერლ ბაკი აშშ ლიტერატურა «ჩინეთში გლეხის ცხოვრების მდიდარი და ჭეშმარიტად ეპიკური აღწერილობებისა  და ბიოგრაფიული შედევრებისათვის» 1945 75px გაბრიელა მისტრალი ჩილე ლიტერატურა «ლირიკული პოეზიისათვის, რომელიც შთაგონებული ძლიერი ემოციებით, თავისი სახელი გახადა სიმბოლო ლათინური ამერიკის ისეალისტური მისწრაფებებისა.» 1946 75px ემილი ბოლჩი   აშშ მშვიდობა ისტორიის ყოფილი პროფესორი და სოციოლოგი; საერთაშორისო ორგანიზაციის ქალთა საერთაშორისო ლიგა მშვიდობისა და თავისუფლებისათვის საპატიო პრეზიდენტი. 1947 75px გერტი კორი  აშშ ფიზიოლოგია და მედიცინა «მისი კათოლიკური კონვერსიებისათვის გლიკოგენიа» 1963 75px მარი გეპერტ-მაიერი   აშშ ფიზიკა «ბირთვის გარსის სტრუქტურის აღმოჩენისათვის» 1964 75px დოროთი ჰოჯკინი დიდი ბრიტანეთი ქიმია «მნიშვნელოვანი ბიოქიმიური ნივთიერებების რენტგენული მეთოდებით მისაღებობის განსაზღვრისათვის"></ref> 1966 75px ნელი ზაქსი შვედეთი ლიტერატურა «გამორჩეულად ლირიკული და დრამატული ნამუშევრები, რომლებიც ახდენენ ისრაელის ბედის ინტერპრეტაციას» 1976 75px ბეტი უილიამსი დიდი ბრიტანეთი მშვიდობა ჩრდილოეთ ირლანდიაში მშვიდობისათვის მოძრაობის დამაარსებელი () 1976 75px მეირიდ კორიგანი დიდი ბრიტანეთი მშვიდობა ჩრდილოეთ ირლანდიაში მშვიდობისათვის მოძრაობის დამაარსებელი (Northern Ireland Peace Movement) ). 1977 75px როზალინ სასმენ იელოუ აშშ ფიზიოლოგია და მედიცინა «პეპტიდური ჰორმონების რადიოიმუნური შემუშავებისათვის» 1979 75px დედა ტერეზა ინდოეთი მშვიდობა «ქველმოქმედების მისიონერების» ლიდერი, კალკუტა. 1982 75px ალვა მიურდალი   შვედეთი მშვიდობა ყოფილი მინისტრი; დიპლომატი; მწერალი. 1983 75px ბარბარა მაკ-კლინტოკი აშშ ფიზიოლოგია და მედიცინა «მობილური გენეტიკური ელემენტების აღმოჩენისათვის». 1986 75px რიტა ლევი-მონტალჩინი  იტალია  ფიზიოლოგია და მედიცინა «ნერვთა ზრდის ფაქტორების აღმოჩენისათვის». 1988 75px გერტრუდ ელიონი  აშშ ფიზიოლოგია და მედიცინა «ფარმაკოლოგიაში მნიშვნელოვანი პრინციპების აღმოჩენისათვის» 1991 75px ნადინ გორდიმერი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა ლიტერატურა «მისი ბრწყინვალე ეპიკური წერილებისათვის რომელსაც,  ნობელის სიტყვით დიდი სარგებელი მოაქვს კაცობრიობისათვის» 1991 75px აუნ სან სუ ჩი მიანმარი მშვიდობა «მისი დემოკრატიისა და ადამიანის უფლებების არაძალადობრივი ბრძოლისათვის» 1992 75px რიგობერტა მენჩუ გვატემალა მშვიდობა «იმ მუშაობის აღიარების ნიშნად, რასაც იგი აწარმოებდა მკვიდრი მოსახლეობის სოციალური სამართლიანობისა და ეთნო კულტურულ შერიგების კუთხით» 1993 75px ტონი მორისონი აშშ ლიტერატურა «მას, ვინც რომანებში შორსმხედველობითა და პოეტურობით გამოირჩევა და ამერიკული რეალობის უმნიშვნელოვანეს ასპექტებს აცოცხლებს.» 1995 75px ქრისტიანა ნიუსლაინ-ფოლჰარდი გერმანია ფიზიოლოგია და მედიცინა «ადრეული ემბრიონოგენეზის გენეტიკური კონტროლის შესახებ მათი აღმოჩენისათვის» 1996 75px ვისლავა შიმბორსკა პოლონეთი ლიტერატურა «იმ პოეზიისათვის, რომელიც ისტორიულ და ბიოლოგიურ კონტექსტს ირონიული სიზუსტით აძლევს საშუალებას გამოვიდეს სინათლეზე ადამიანური რეალობის ფრაგმენტებში.» 1997 75px ჯოდი უილიამსი  აშშ მშვიდობა «მისი მუშაობისათვის ქვეითსაწინააღმდეგო ნაღმების აკრძალვისათვის» 2003 75px შირინ ებადი ირანი მშვიდობა «მისი ძალისხმევისათვის დემოკრატიისა და ადამიანის უფლებების საქმეში. იგი თავის ყურადღებას ამახვილებდა ძირითადად ქალებსა და ბავშვებზე» 2004 75px ელფრიდე იელინეკი ავსტრია ლიტერატურა «მისი გმირებისა და ანტიგმირების, რომანებში იქნება თუ პიესებში, იმ მუსიკალობისათვის, რომელიც განსაკუთრებული ლინგვისტური დარტყმით ახდენს ზეგავლენას საზოგადოებრივ კლიშეებზე და ხელისუფლებისადმი მათ მორჩილებაზე» 2004 75px ვანგარი მაატაი კენია მშვიდობა «მისი წვლილისათვის მდგრადი განვითარების, დემოკრატიის და მშვიდობის საქმეში» 2004 75px ლინდა ბაკი   ფიზიოლოგია და მედიცინა «ოდორანტის რეცეპტორისა და სენსორული სასუნთქი სისტემის აღმოჩენებისათვის». 2007 75px დორის ლესინგი დიდი ბრიტანეთი ლიტერატურა «„ქალური გამოცდილების ეპოსის“ შექმნისთვის» 2008 75px ფრანსუაზ ბარე-სინუსი საფრანგეთი ფიზიოლოგია და მედიცინა «ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსის აღმოჩენისათვის». 2009 75px ელიზაბეტ ბლეკბერნი  ავსტრალია  ფიზიოლოგია და მედიცინა «ქრომოსომების ტელომერებით და ფერმენტების ტელომერაზებით დაცვის მექანიზმების აღმოჩენისათვის». 2009 75px კეროლ გრეიდერიაშშ ფიზიოლოგია და მედიცინა «ქრომოსომების ტელომერებით და ფერმენტების ტელომერაზებით დაცვის მექანიზმების აღმოჩენისათვის». 2009 75px ადა იონათი ისრაელი ქიმია «რიბოსომის ფუნქციისა და სტრუქტურის კვლევისათვის» 2009 75px ჰერტა მიულერი გერმანია, რუმინეთი ლიტერატურა «მას, ვინც პოეზიაში თავისი კონცენტრირებულობით და პროზაში სიწრფელით დაჩაგრულთა პეიზაჟებს ქმნის პოეზიაში» 2009 75px ელინორ ოსტრომი  აშშ ეკონომიკა «ეკონომიკური ორგანიზაციის დარგში კვლევებისთვის» 2011 75px ელენ ჯონსონ-სირლიფი  ლიბერია მშვიდობა „ქალთა უსაფრთხოებისა და მათი მშვიდობის მშენებლობაში სრულფასოვანი ჩართვისათვის არაძალადობრივი ბრძოლის გამო“. 2011  75პქ ლეიმა გბოვი  ლიბერია მშვიდობა „ქალთა უსაფრთხოებისა და მათი მშვიდობის მშენებლობაში სრულფასოვანი ჩართვისათვის არაძალადობრივი ბრძოლის გამო“. 2011 75პქ ტავაკულ კარმანი  იემენი მშვიდობა „ქალთა უსაფრთხოებისა და მათი მშვიდობის მშენებლობაში სრულფასოვანი ჩართვისათვის არაძალადობრივი ბრძოლის გამო“. 2013 75პქ ელის მანრო  კანადა ლიტერატურა თანამედროვე მოთხრობის ოსტატი 2014 75პქ მეი-ბრიტ მოსერი  ნორვეგია მედიცინა და ფიზიოლოგია ხელი შეუწყო იმის გაგებას, თუ როგორ ქმნის ტვინი „ჩვენი გარემომცველი სივრცის რუკას და როგორ ვახერხებთ კომპლექსურ გარემოში ორიენტაციას.“გამოვლინდნენ მედიცინის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატები 2014 75პქ მალალა იუსაფზაი  პაკისტანი მშვიდობა  ბავშვებისა და ახალგაზრდების უფლებების დარღვევის წინააღმდეგ ბრძოლისთვის.  2015 75პქ ტუ იუიუ   ფიზიოლოგია ან მედიცინა  მალარიის მკურნალობის ახალი გზების  აღმოჩენისათვის  2015 75პქ სვეტლანა ალექსიევიჩი   ლიტერატურა მისი პოლიფონიური ტექსტებისთვის, რომლებიც ჩვენი დროის განსაცდელისა და მხნეობის მონუმენტია 2018 75პქ დონა სტრიკლენდი   ფიზიკა ჩირპირებული იმპულსების გაძლიერების მეთოდის შექმნისთვის 2018 75პქ ფრენსის არნოლდი   ქიმია ფერმენტების ინჟინერიაში მიმართული ევოლუციის გამოყენების პიონერობისათვის 2018 75პქ ნადია მურადი   მშვიდობა სექსუალური ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლისათვის  2018 75პქ ოლგა ტოკარჩუკი   ლიტერატურა  ნარატიული წარმოსახვისთვის, რომელიც ენციკლოპედიური მონდომებით ასახავს საზღვრების კვეთას, როგორც ცხოვრების ფორმას  2018 75პქ ესთერ დიუფლო   ეკონომიკა მსოფლიოში სიღარიბესთან ბრძოლაში ექსპერიმენტული მიდგომებისთვის  2020 75პქ ანდრეა გეზი   ფიზიკა ჩვენი გალაქტიკის ცენტრში სუპერმასიური კომპაქტური ობიექტის აღმოჩენისათვის  2020 75პქ ემანუელ შარპანტიე   ქიმია „გენომის რედაქტირების“ მეთოდის შემუშავებისთვის  2020 75პქ ჯენიფერ დუდნა   ქიმია „გენომის რედაქტირების“ მეთოდის შემუშავებისთვის  2020 75პქ ლუიზა გლიუკი   ლიტერატურა  მისი შეუცდომელი პოეტური ენისთვის, რომელიც უნივერსალურს ხდის ინდივიდუალურ ეგზისტენციას  2021 75პქ მარია რესა   მშვიდობა გამოხატვის თავისუფლების დასაცავად, რაც დემოკრატიისა და ხანგრძლივი მშვიდობის წინაპირობაა  2022 75პქ კაროლინ ბერტოცი   ქიმია ქიმიური მეთოდების განვითარებისათვის  2022 75პქ ანი ერნო   ლიტერატურა  გამბედაობისა და მიუკერძოებელი სიცხადისათვის, რითაც პირადი მეხსიერების ფესვებს, განდგომილობასა და კოლექტიურ შეზღუდვებს ააშკარავებს

 სქოლიო 

 რესურსები ინტერნეტში 
 ქალი ნობელიანტების სია ნობელის კომიტეტის საიტზე 
 Official website of the Royal Swedish Academy of Sciences 

კატეგორია:ნობელის პრემია
კატეგორია:ნობელის პრემიის ქალი ლაურეატები