ზარუბინეცის კულტურა

ზარუბინეცის კულტურა — რკინის ხანის არქეოლოგიური კულტურა (ძვ. წ. III ს.  — ახ. წ. III საუკუნე), გავრცელებულია დასავლეთ და ცენტრალური უკრაინის, სამხრეთ ბელარუსის და დასავლეთ რუსეთის ტერიტორიებზე. აღმოჩენილია 1899 წ. არქეოლოგ ბიკენტი ხვოიკის მიერ და ეწოდა კიევის ოლქში მდებარე ამავე სახელწოდების სოფლის პატივსაცემად.

 გეოგრაფია 
კულტურია გავრცელების არეალი მოიცავს პიატსკის პოლესიეს, ზედა და შუა დნეპრისპირეთს.კ.ლ. ეგოროვი, კიევის რუსეთის განათლება

 გენეტიკური კავშირები 
ზარუბინეცის კულტურის ფორმირებაზე ძლიერი გავლენა იქონიეს ლატენის კულტურის კელტებმა. გენეტიკურად დაკავშირებულია პშევორის კულტურასთან, დასძლია ავტოქტონური მილოგრადის კულტურა. შეიცვალა ჩერნიახოვის და მონათესავე კიევის კულტურით. არეალის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ადგილობრივი ბალტების მოსახლეობასთან ურთიერთქმედების შედეგად, წარმოიქმნება მოშინსკის კულტურა, ასევე შენარჩუნდა ლოკალური ვარიანტიც კოლოჩინსკის კულტურის სახით. ერთ ერთი რუსი წამყვანი არქეოლოგი გ. ლებედევი ფიქრობს: «სწორედ ზარუბინეცის კულტურის გაჩენით... იწყება ყველა ის გარდაქმნები ტყის ზონაში, რომლებმაც შემდეგ გამოიწვია პრაღის ტიპის კულტურების (ანუ სლავური, ვ.ე.)».გ.ლებედევი  დავბრუნდეთ სათავეებთან ბელარუსის ტერიტორიაზე გამოყოფენ ამ კულტურის ორ სახესხვაობას — პოლესიის და ზემოდვინის ჯგუფებს.

 ეთნიკური კუთვნილება 

პ. ნ. ტრეტიაკოვი, ვ. ვ. სედოვიადრე სლავების წარმოშობა და ისტორია, ვ. ვ. ხვოიკომ.ი. ჟიხი  ადრეულ შუა საუკუნეებში ხორვატების წარმოშობა და განსახლება, ბ. ა. რიბაკოვი ბ.ა. რიბაკოვი ძველი რუსეთის წარმართობა თვლიან ამ კულტურას ადრესლავურ კულტურად, ვენედების კულტურად (ვ. პ. კობიჩევი, კ. ლ. ეგოროვი, მ.ბ. შჩუკინი, დ.ა. მაჩინსკი, ა.მ. ობლომოვსკი, რ.ვ. ტერპილოვსკი, დ.ნ. კოზაკი).

 მატერიალური კულტურა 
ნაძერწი კერამიკა - სამეთუნეო წრის გამოყენების გარეშე, რომელიც ცნობილი იყო მათი დასავლელი მეზობლებისთვის - ლატენის კულტურის კელტებისათვის. სამაროვნებში არის ბრინჯაოს ფიბულები. მოსახლეობა ეწეოდა მიწათმოქმედებას, მეცხოველეობას და ნადირობას. განვითარებული იყო მჭედლობა.

ლიტერატურა
 ი.პ. რუსანოვა, VI-IX სს. სლავური სიძველეები დნეპრსა და დასავლეთ ბუგს შორის, მ., 1973
 ვ.ე. ერემენკო, "კელტური ვუალი" და ზარუბინეცის კულტურა. ეთნოპოლიტიკური რეკონსტრუქციის პროცესების ცდა III-I სს. ძვ. წ.ა. ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში., სპბ, 1997
 ი. ბორკოვსკი, Staroslovanská keramika ve Strědni Evropě, Praha, 1940

 რესურსები ინტერნეტში 
 სლავების ფორმირების დრო და ადგილის საკითხი
 მ. გიმბუტასი სლავები
 კალუჟის რეგიონის არქეოლოგია 
 პ.ნ. ტრეტიაკოვი, დნეპრის სლავები და ბალტები ახალი ერის დასაწყისში 

სქოლიო

კატეგორია:არქეოლოგიური კულტურები
კატეგორია:უკრაინის ისტორია
კატეგორია:არქეოლოგია ბელარუსში
კატეგორია:ევროპის არქეოლოგიური კულტურები
კატეგორია:არქეოლოგია რუმინეთში
კატეგორია:არქეოლოგია უკრაინაში