ფარსმანი და კაოსი

ფარსმანი და კაოზი ან  კაოსი და ფარსმანი — ქართლის (იბერიის) მეფეთა წყვილი ძვ. წ. II საუკუნის 50–იან წლებში, ორმეფობის დროს.

ისტორია
მეფეთა ცხოვრება ფარსმანს  და კაოს ბარტამ და ქართამ მეფეტა ძეებედა მიიჩნევს. წყაროს ცნობით, ისინი სომეხთა მეფის მორჩილებაში ყოფილან და მუდამ შეეწეოდნენ მას მტერთან ბრძოლაში. მათ დროს გამხდარა სომხეთში მეფე „დიდი იარვანდი“, რომელსაც დაუვუწყნია ქართველთა სიკეთე და ფრასმანს, რომელიც არმაზში იჯდა, წაართვა ტერიტორიის ნაწილი: 
ფარსმანის და კაოსის შემდეგ მათი ძენი, გამეფებულან – არმაზს აზორკი და შიდა ქართლსა არმაზელი.

ისტორიული წყაროები
მოქცევაჲ ქართლისაჲმოქცევაჲ ქართლისაჲ

ივერიის ისტორია (თეიმურაზ ბატონიშვილი)ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგისა, რომელ არს სრულიად საქართველოისა

საქართველოს ისტორია (ვახუშტი ბატონიშვილი)ვახუშტი ბატონიშვილი საქართველოს ისტორია გამოცემული დ. ბაქრაძის მიერ, თბ., 1885 წ.

 მეცნიერული მოსაზრებანი 
პავლე ინგოროყვას მოსაზრებით ფრასმან–კაოსის წყვილს ახ. წ. I-II საუკუნეებში უნდა ემეფა, ხოლო კაოსი უნდა იყოს სერაფიტის სტელის წარწერაში მოხსენიებული პუბლიკი აგრიპა, რომლის სახელის სრული ფორმა უნდა იყოს Caius Publicius Agrippa. ეს აზრი მეცნიერებაში არ არის გაზიარებული.

გიორგი მელიქიშვილის აზრით, ამ წყვილის ზეობა ძვ. წ. II საუკუნის 50–იან წლებზე მოდის.

 ლიტერატურა 
 საქართველოს მეფეები მ. ლორთქიფანიძის და რ. მეტრეველის რედაქციით, თბილისი, 2000;
 გ. მელიქიშვილი: ქართლის (იბერიის) სამეფოს ისტორიის ქრონოლოგიის საკითხისათვის, ივ. ჯავახიშვილი სახ. ისტორიის ინსტიტუტის შრომები: 1958, ტომი 4, ნაკვეთი I;
 გ. მელიქიშვილი, ქართლის (იბერიის) მეფეთა სიებში არსებული ხარვეზის შესახებ, მაცნე: ისტორიის სერია, 1978, № 3;
 ს. გორგაძე, წერილები საქართველოს ისტორიიდან, „მოამბე“. 1905, № XI.

 სქოლიო

კატეგორია:იბერიის მეფეები