ოპიზის სიგელი

ოპიზის სიგელი, ასევე ოპიზართა სიგელი — ძველი ქართული სამართლის მნიშვნელოვანი ძეგლი და წყარო, თარიღდება 1027-1072 წლებით, შედგენილია საქართველოს მეფის, ბაგრატ IV-ის მმართველობის პერიოდში. სიგელი თავისი შინაარსით სასამართლოს გადაწყვეტილებაა, რომელიც ორი მონასტრის — ოპიზისა და მიჯნაძორის დავას ეხება მამულების შესახებ. რადგანაც საქმე მონასტრებს შორის სადავო საკითხს ეხება, სასამართლო პროცესი დიდად მნიშვნელოვანია და საქმე უშუალოდ მეფის თავმჯდომარეობით ირჩევა. ძეგლი ქართული სამართლის ისტორიის მრავალ საკითხს არკვევს. როგორც სიგელის შინაარსიდან ჩანს, სასამართლო ორ მონასტერს შორის მაზავებლის ფუნქციას ასრულებს. ძეგლში წარმოჩენილია სასამართლო პროცესში მხარეების უფლება–მოვალეობანი, მტკიცების საშუალებები და სხვა. მოცემულია ასევე მეფის დომენის სამართლებრივი რეჟიმის დახასიათება. მნიშვნელოვანია, რომ სიგელში დამოწმებულია სამართლის სპეციალისტების მონაწილეობა სასამართლო პროცესში და სხვაივ. სურგულაძე, ქართული სამართლის ისტორიის ნარკვევები, თბილისი, 2000, გვ. 20.

ოპიზის სიგელი აღმოაჩინა დ. ფურცელაძემ, რომელმაც გამოსცა მისი  თარგმანი რუსულ ენაზეД. Пүрцеладзе, Церковные гүджары, с. 120–121. დ. ფურცელაზის თარგმანი ზოგიერთი უმნიშვნელო ცვლილებით მოყვანილი აქვს მ. ჯანაშვილს თავის ნაშრომშიМ. Джанашвили, Царица Тамара. с. 80–81. ძეგლი უფრო ზუსტად თარგმნა დ. ბაქრაძემД. Бакрадзе, Статьи по истории и древности Грузии. Приложение к IV тому запис импер. Академии наук. № 1. СПБ. 1887 г, с. 20-30.

სათანადო კომენტარებით სიგელი გამოსცა ექვთიმე თაყაიშვილმასაქართველოს სიძველენი, ტ II. 1909, გვ. 2–5. იგივე სიგელი გამოაქვეყნეს აკაკი შანიძემა. შანიძე, ძველი ქართული ქრესტომათია, 1935, გვ. 93–94 და ი. დოლიძემი. დოლიძე, ქართული სამართლის ძეგლები, II, 1955, გვ. 8–9. ივანე სურგულაძეს ოპიზის სიგელი განხილული აქვს საქართველოს სახელმწიფოსა და ისამართლის ისტორიისადმი მიძღვნილ შრომებშიივ. სურგულაძე, საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიისათვის, 1952, გვ. 54–58.

 ლიტერატურა 
ივ. სურგულაძე, ქართული სამართლის ისტორიის ნარკვევები, თბილისი, 2000

 სქოლიო 

კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი