იტალიის სერია A

იტალიის სერია A — ცნობილი როგორც Seria A TIM, პროფესიონალური საფეხბურთო ლიგა იტალიური კლუბებისთვის. წარმოადგენს იტალიის უმაღლეს საფეხბურთო ლიგას. გათამაშებაში ასპარეზობს 20 გუნდი. ლიგა 1929 წლიდან მოქმედებს.

იტალიის ჩემპიონის ტიტულს ფლობდა 16 კლუბი. ჩემპიონატს სამი დომინანტი გუნდი ჰყავდა ყოველთვის „იუვენტუსის“ (36 ტიტული), „ინტერის“ (20) და „მილანის“ (19) სახით. მოქმედი ჩემპიონია „მილანი“.

უეფა-ს კოეფიციენტების რეიტინგში ჩემპიონატებს შორის, სერია A მეოთხე ადგილს იკავებს. 2015–16 წლების სეზონში სერია A-ს მატჩებზე საშუალო დასწრება იყო 22 644 ადამიანი.

 ისტორია 
მინი|მარჯვნივ|სკუდეტოს ემბლემა, რომელსაც მოქმედი ჩემპიონი ატარებს საკუთარ მაისურზე.
სერია A-ს გათამაშებას ხშირად უწოდებენ ”სკუდეტო”-ს. იტალიის ჩემპიონატის ყველაზე წარმატებულ კლუბად ითვლება ტურინის იუვენტუსი, რომელმაც ტურნირი 36-ჯერ მოიგო. იუვენტუსს იტალიის ფეხბურთის ფედერაციის გადაწყვეტილებით ჩამოერთვა 2 სკუდეტო (2004–05, 2005–06) და აქედან ერთი გადაეცა მილანის ინტერს, ცნობილი სკანდალის – კალჩოპოლის გამო. იუვენტუსის შემდეგ სკუდეტოების რაოდენობით მოდიან მილანური გრანდები – მილანი და ინტერი, რომლებმაც 19–19-ჯერ მოიგეს ჩემპიონატი. ათჯერ ჩემპიონობის შემთხვევაში, გუნდს უფლება ეძლევა კლუბის ემბლემის (ლოგოს) თავზე ატაროს პატარა ოქროს ვარსკვლავი. ამგვარად იუვენტუსი ფლობს 3 ვარსკვლავს, ხოლო მილანი და ინტერი თითო-თითოს.

 ფორმატი 
ისტორიის მანძილზე, სერია A ძირითადად 16 ან 18 გუნდისგან შედგებოდა. 2004–05 წლების სეზონიდან ჩემპიონატში 20 გუნდი იღებს მონაწილეობას. 

სერია A-ს ამჟამინდელი ფორმატი სტარტს იღებს 1929 წლიდან. 1898-დან–1929 წლამდე ჩემპიონატი ტარდებოდა რეგიონული პრინიციპით, სადაც ყველა რეგიონს საკუთარი გუნდი ჰყავდა. სერია A-ში კლუბების რაოდენობა ყოველთვის იცვლებოდა.

1929–34: 18 კლუბი

1934–42: 16 კლუბი

1942–46: 18 კლუბი

1946–47: 20 კლუბი

1947–48: 21 კლუბი

1948–52: 20 კლუბი

1952–67: 18 კლუბი

1967–88: 16 კლუბი

1988–2004: 18 კლუბი

2004–დღემდე: 20 კლუბი

საფეხბურთო სეზონის განმავლობაში (აგვისტო-მაისი) ყველა კლუბი 2-ჯერ ხვდება ერთმანეთს. ამგვარად სეზონის განმავლობაში კლუბი მართავს 38 მატჩს (19-ს პირველ წრეში და მეორე 19-ს მეორეში). შეხვედრების მიმდევრობა ორივე წრეში იდენტურია.

კლუბები გამარჯვებისათვის იღებენ 3 ქულას, 1 ქულა ეძლევათ ფრედ დამთავრების შემთხვევაში, ხოლო წაგებული გუნდი უქულოდ რჩება. თუ კლუბები დააგროვებენ ქულათა ერთი და იმავე რაოდენობას, ამ შემთხვევაში ადგილები გადანაწილდება გატანილი და გაშვებული ბურთების რაოდენობით. ჩემპიონატში ყველაზე მეტი ქულების დაგროვების შემთხვევაში, კლუბი გამოცხადდება გათამაშების გამარჯვებულად. 3 გუნდი, რომლებიც ჩემპიონატს ცხრილის ბოლო ნაწილში დაასრულებენ (მე-18, მე-19, მე-20 ადგილებზე), დაქვეითდებიან იტალიის ჩემპიონატის მეორე ლიგაში – სერია B-ში.

სერია A-ს პირველი 3 კლუბი, უფლებას იღებს მონაწილეობა მიიღოს მომავალი წლის უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გათამაშებაში. აქედან პირველი 2 კლუბი პირდაპირ ერთვება ჯგუფური ეტაპიდან, ხოლო მესამე კლუბი ასპარეზობას იწყებს ჩემპონთა ლიგის III საკვალიფიკაციო რაუნდიდან, სადაც ჯგუფრ ეტაპზე მოსახვედრად მოუწევს ორმატჩიანი დაპირისპირება სხვა ქვეყნის კლუბთან. მე-4 და მე-5 ადგილების დაკავების შემთხვევაში, კლუბს უფლება ეძლევა მონაწილეობა მიიღოს უეფა-ს ევროპა ლიგაში. ამავე ტურნირში მონაწილეობის უფლება ეძლევა იტალიის თასის გამარჯვებულს, მაგრამ თუ იტალიის თასის გამარჯვებულმა უკვე გაიარა კვალიფიკაცია ჩემპიონთა ლიგის, ან ევროპა ლიგის გათამაშებებში, მაშინ მესამე საგზურის მფლობელი ხდება ჩემპიონატში მე-6 ადგილზე გასული კლუბი.

ჩემპიონები

 კლუბი ჩემპიონები მეორე ადგილი ჩემპიონობის წლები იუვენტუსი 36 21 1905, 1926, 1931, 1932, 1933, 1934, 1935, 1950, 1952, 1958, 1960, 1961, 1967, 1972, 1973, 1975, 1977, 1978, 1981, 1982, 1984, 1986, 1995, 1997, 1998, 2002, 2003, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 ინტერი 20 16 1910, 1920, 1930, 1938, 1940, 1953, 1954, 1963, 1965, 1966, 1971, 1980, 1989, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2021, 2023 მილანი 19 17 1901, 1906, 1907, 1951, 1955, 1957, 1959, 1962, 1968, 1979, 1988, 1992, 1993, 1994, 1996, 1999, 2004, 2011, 2022 ჯენოა 9 4 1898, 1899, 1900, 1902, 1903, 1904, 1915, 1923, 1924 ტორინო 7 6 1928, 1943, 1946, 1947, 1948, 1949, 1976 ბოლონია 7 4 1925, 1929, 1936, 1937, 1939, 1941, 1964 პრო ვერჩელი 7 1 1908, 1909, 1911, 1912, 1913, 1921, 1922 რომა 3 14 1942, 1983, 2001 ნაპოლი 2 7 1987, 1990 ლაციო 2 6 1974, 2000 ფიორენტინა 2 5 1956, 1969 კალიარი 1 1 1970 კაზალე 1 0 1914 ნოვეზე 1 0 1922 ელას ვერონა 1 0 1985 სამპდორია 1 0 1991 ინტერი ტურინი 0 2 მილანეზე 0 2 ვიჩენცა 0 2 ლივორნო 0 2 ალბა ტრასტევერე 0 2 ტორინეზე 0 1 ვენეცია 0 1 პიზა 0 1 სამპიერდარენეზე 0 1 ფორტიტუდო 0 1 სავოია 0 1 უდინეზე 0 1 პერუჯა 0 1 პარმა 0 1

 ბომბარდირები სეზონების მიხედვით 
სეზონიეროვნებამოთამაშეკლუბიგოლების რაოდენობა1929–30ჯუზეპე მეაცაინტერი311930–31როდოლფო ვოლკირომა291931–32ანჯელო სკიავიობოლონია25პედრო პეტრონეფიორენტინა1932–33ფელიჩე ბორელიიუვენტუსი291933–34ფელიჩე ბორელი იუვენტუსი311934–35/ენრიკე გუაიტარომა281935–36ჯუზეპე მეაცა ინტერი251936–37სილვიო პიოლალაციო211937–38ჯუზეპე მეაცა ინტერი201938–39/ეტორე პურიჩელიბოლონია19ალდო ბოფიმილანი1939–40ალდო ბოფი მილანი241940–41/ეტორე პურიჩელი ბოლონია221941–42ალდო ბოფი მილანი221942–43სილვიო პიოლა ლაციო211945–46ეუსებიო კასტილიანოტორინო131946–47ვალენტინო მაცოლატორინო291947–48ჯამპიერო ბონიპერტი იუვენტუსი271948–49იშტვან ნიერშიინტერი261949–50გუნარ ნორდალიმილანი351950–51გუნარ ნორდალი მილანი341951–52იონ ჰანსენი იუვენტუსი301952–53გუნარ ნორდალი მილანი261953–54გუნარ ნორდალი მილანი231954–55გუნარ ნორდალი მილანი261955–56ჯინო პივატელიბოლონია291956–57/დინო და კოშტარომა221957–58ჯონ ჩარლზიიუვენტუსი281958–59/ანტონიო ანჯელილოინტერი331959–60/ომარ სივორიიუვენტუსი281960–61სერჯო ბრიგენტისამპდორია271961–62/ჟოზე ალტაფინიმილანი22აურელიო მილანიფიორენტინა1962–63ჰარალდ ნილსენიბოლონია19პედრო მანფრედინირომა1963–64ჰარალდ ნილსენი ბოლონია211964–65სანდრო მაცოლაინტერი17ალბერტო ორლანდოფიორენტინა1965–66ლუის ვინისიოვიჩენცა251966–67ლუიჯი რივაკალიარი181967–68პიერინო პრატიმილანი151968–69ლუიჯი რივა კალიარი211969–70ლუიჯი რივა კალიარი211970–71რობერტო ბონინსენიაინტერი241971–72რობერტო ბონინსენია ინტერი221972–73ჯუზეპე სავოლდიბოლონია17პაოლო პულიჩიტორინოჯანი რივერამილანი1973–74ჯორჯო კინალიალაციო241974–75პაოლო პულიჩი ტორინო181975–76პაოლო პულიჩი ტორინო211976–77ფრანჩესკო გრაციანიტორინო211977–78პაოლო როსივიჩენცა241978–79ბრუნო ჯორდანოლაციო191979–80რობერტო ბეტეგაიუვენტუსი161980–81რობერტო პრუცორომა181981–82რობერტო პრუცო რომა151982–83მიშელ პლატინიიუვენტუსი161983–84მიშელ პლატინი იუვენტუსი201984–85მიშელ პლატინი იუვენტუსი181985–86რობერტო პრუცო რომა191986–87პიეტრო პაოლო ვირდისიმილანი171987–88დიეგო მარადონანაპოლი151988–89ალდო სერენაინტერი221989–90მარკო ვან ბასტენიმილანი191990–91ჯანლუკა ვიალისამპდორია191991–92მარკო ვან ბასტენი მილანი251992–93ჯუზეპე სინიორილაციო261993–94ჯუზეპე სინიორი ლაციო231994–95გაბრიელ ბატისტუტაფიორენტინა261995–96იგორ პროტიბარი24ჯუზეპე სინიორი ლაციო1996–97ფილიპო ინძაგიატალანტა241997–98ოლივერ ბირჰოფიუდინეზე271998–99მარსიო ამოროზოუდინეზე221999–2000ანდრეი შევჩენკომილანი242000–01ერნან კრესპოლაციო262001–02დავიდ ტრეზეგეიუვენტუსი24დარიო უბნერიპიაჩენცა2002–03კრისტიან ვიერიინტერი242003–04ანდრეი შევჩენკო მილანი242004–05კრისტიანო ლუკარელილივორნო242005–06ლუკა ტონიფიორენტინა312006–07ფრანჩესკო ტოტირომა262007–08ალესანდრო დელ პიეროიუვენტუსი212008–09ზლატან იბრაჰიმოვიჩიიუვენტუსი252009–10ანტონიო დი ნატალეუდინეზე292010–11ანტონიო დი ნატალე უდინეზე282011–12ზლატან იბრაჰიმოვიჩი მილანი282012–13ედინსონ კავანინაპოლი292013–14ჩირო იმობილეტორინო222014–15ლუკა ტონი ელას ვერონა22მაურო იკარდიინტერი2015–16გონსალო იგუაინინაპოლი362016–17ედინ ჯეკორომა292017–18ჩირო იმობილე ლაციო29მაურო იკარდიინტერი

 რეკორდები 

 ყველაზე მეტი გოლი 
ადგილიფეხბურთელიწლებიგოლი1 სილვიო პიოლა1929–19542742 ფრანჩესკო ტოტი1992–20172503 გუნარ ნორდალი1948–19582254/ ჟოზე ალტაფინი1958–1976216 ჯუზეპე მეაცა1929–19476 ანტონიო დი ნატალე2002–20162097 რობერტო ბაჯო1986–20042058 კურტ ჰამრინი1956–19711909 ჯუზეპე სინიორი1991–2004188 ალესანდრო დელ პიერო1993–2012 ალბერტო ჯილარდინო1999–2017

 ყველაზე მეტი ჩატარებული მატჩი 
ადგილიფეხბურთელიწლებიგოლი1 პაოლო მალდინი1985–20096472 ჯანლუიჯი ბუფონი1995–20186403 ფრანჩესკო ტოტი1992–20176194 ხავიერ ძანეტი1995–20146155 ჯანლუკა პალიუკა1987–20075926 დინო ძოფი1961–19835707 პიეტრო ვერხოვოდი1980–20005628 რობერტო მანჩინი1981–20005419 სილვიო პიოლა1929–195453710 ენრიკო ალბერტოზი1958–1980532

 ყველაზე ტიტულოვანი მწვრთნელები 
მწვრთნელიჩემპიონიჩემპიონობის წლები ჯოვანი ტრაპატონი71977, 1978, 1981, 1982, 1984, 1986, 1989 ფაბიო კაპელო51992, 1993, 1994, 1996, 2001 მარჩელო ლიპი1995, 1997, 1998, 2002, 2003 მასიმილიანო ალეგრი2011, 2015, 2016, 2017, 2018 ჰერმან ფელსნერი41925, 1929, 1939, 1941 კარლო კარკანო1931, 1932, 1933, 1934 არპად ვეისი31930, 1936, 1937 კარლო პაროლა1950, 1952, 1975 ელენიო ერერა1963, 1965, 1966 რობერტო მანჩინი2006, 2007, 2008 ანტონიო კონტე2012, 2013, 2014 ლუიჯი ფერერო21946, 1947 ალფრედო ფონი1953, 1954 ფულვიო ბერნარდინი1956, 1964 ნერეო როკო1962, 1968 ჩესტმირ ვიცპალეკი1972, 1973 ნილს ლიდჰოლმი1979, 1983 ჟოზე მოურინიო2009, 2010

 რესურსები ინტერნეტში 



 storia dei campionati di calcio di serie A e di serie B

 სქოლიო 

კატეგორია:იტალიის სერია A
კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო ტურნირები
კატეგორია:იტალიის ფეხბურთი
კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო ჩემპიონატები