ტუტე

ტუტე — ტუტე ლითონების, ტუტემიწა ლითონების და ამონიუმის ჰიდროქსიდები. დისოციაციის დროს ტუტეები წარმოქმნიან იონებს OH− და ლითონის იონებს. ფუძე (ტუტე) რთული ნივთიერებაა, რომელიც შედგება ლითონის ატომისა და ერთი ან რამდენიმე ჰიდროქსილის ჯგუფისაგან. ფუძე მჟავას ქიმიური მოწინააღმდეგეა. ტუტეების ფორმულების გრაფიკული გამოსახვისას მხედველობაში უნდა ვიქონიოთ, რომ ჟანგბადის ატომი ერთი სავალენტო ბმით შეერთებულია წყალბადთან, მეორე კი მეტალის ატომთან.

ტუტეებს მიეკუთვნება პერიოდული სისტემის I და II ქვეჯგუფის ლითონების ჰიდროქსიდები, ესენია: NaOH — ეწოდება მწვავე ნატრი; KOH — მწვავე კალი; Ca(OH)2 — ჩამქრალი კირი; Ba(OH)2 — მწვავე ბარიტი. მწვავე ტუტეები — ტრივიალური დასახელება ლითიუმის LiOH, ნატრიუმის NaOH, კალიუმის КОН, რუბიდიუმის RbOH, და ცეზიუმის CsOH ჰიდროქსიდები.

 მიღება 

წყალში ხსნადი ფუძეები ე.ი ტუტეები მიიღება ლითონის ან მათი ოქსიდების წყალთან ურთიერთქმედებით ანუ
2Na+2H2O=2NaOH+H2

 სამრეწველო მიღება 

ნატრიუმის და კალიუმის ჰიდროქსიდების სამრეწველო მიღების ძირითადი მეთოდია მათი ქლორიდების წყალხნარების ელექტროლიზი:
2NaCl+2H2O ელექტროლიზი H+2NaOH+<sub>Cl2

2KCl+2H2O ელექტროლიზი H2+2KOH+Cl2

კათოდური და ანოდური არე გამოყოფილია ფორებიანი დიაგრამით (ქლორი არ უნდა შეერიოს ტუტეებს, რადგან მასთან ურთიერთქმედებს), რომელიც უზრუნველყოფს დენის გადატანას, კათოდურ არეში არსებულ ხსნარის აორთქლებისას მიიღება ტუტეები.

 ფიზიკური თვისებები 

ნატრიუმის და კალიუმის ნაერთებიდან მნიშვნელოვანია მათი ჰიდროქსიდები-NaOH და KOH. ისინი თეთრი, გამჭვირვალე, ძლიერ ჰიგროსკოპული კრისტალური ნივთიერებებია. ლღვებიან შედარებით დაბალ ტემპერატურაზე, tლღ(NaOH)=3180C, tლღ(KOH)=3600C. გავარვარებისას_14000C-ზე დუღან და ქროლდებიან დაშლის გარეშე. წყალში კარგად იხსნებიან, ამ დროს ჰიდრატების წარმოქმნის გამო დიდი რაოდენობით სითბო გამოიყოფა.
არაორგანულ ნაერთთა ძირითადი კლასები

 ქიმიური თვისებები 

 ტუტეები რეაგირებს მჟავა ოქსიდებთან.
2NaOH+SiO2=Na2SiO3+H2O
NaOH+CO2=NaHCO3
Ca(OH)2+CO2=CaCO3+H2O 
 ნეიტრალიზაციის რეაქცია ფუძის და მჟავის ექვივალენტური რაოდენობების ურთიერთქმედებისას.
KOH+HCl=KCl+H2O
2NaOH+H2SO4=Na2SO4+H2O
 ურთიერთქმედება სხვადასხვა მარილის ხსნარებთან.
2KOH+CuSO4=Cu(OH)2+K2SO4
Ca(OH)2+Ca(HCO3)2=2CaCO3+2H2O 
 ამფოტერული ჰიდროქსიდი ავლენს სუსტ მჟავა თვისებებს და რეაგირებს ტუტეებთან.
Al(OH)3+NaOH=Na[Al(OH)4] 

 დისოციაცია 
NaOH და KOH ძლიერი ტუტეებია. ისინი წყალხსნარებში სრულად დისოცირდებიან იონებად.

NaOH Na++OH-
KOH K++OH-

ნატრიუმის და კალიუმის ტუტეები არ შეიძლება გავალღოთ მინის ან ფაიფურის ჭურჭელში, რადგან იწვევს მათ დაშლას.(მათი გალღობა შეიძლება რკინის, ნიკელის ან ვერცხლის ჭურჭელში)

რესურსები ინტერნეტში


კატეგორია:ფუძეები
კატეგორია:ტუტეები

it:Alcalinità