თბილისის მერი

თბილისის მერი — ხალხის მიერ არჩეული პოლიტიკოსი, რომელიც 1991 წლიდან საქართველოს პრეზიდენტის მიერ ინიშნებოდა. 2006 წლის 12 ოქტომბერს თბილისის მერი თბილისის საკრებულოს მიერ იქნა არჩეული. 2010 წლის 30 მაისს  საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები გაიმართა, სადაც საქართველოს ისტორიაში პირველად, თბილისის მერი პირდაპირი წესით იქნა არჩეული.

კომპეტენციები
ქალაქის მერი პასუხისმგებელია ქალაქის ბიუჯეტსა და სამთავრობო საქმიანობების სტრატეგიულ დაგეგმარებასა და განვითარებაზე მთელი თბილისის მასშტაბით. ქალაქის მერის გეგმები დაწვრილებით განიხილება თბილისის საკრებულოს მიერ. აღნიშნული გეგმების განხორციელება ხდება თბილისის მუნიციპალიტეტის სხვადასხვა სამთავრობო ორგანიზაციების მიერ.

თბილისის მერები
 № სურათი ქალაქ თბილისის მერი უფლებამოსილებისდასაწყისი უფლებამოსილებისდასასრული 1 თამაზ ვაშაძე 2 ოქტომბერი, 1991 6 იანვარი, 1992 2 ოთარ ლითანიშვილი 6 იანვარი, 1992 21 იანვარი, 1993 3 კოტე გაბაშვილი 21 იანვარი, 1993 16 ოქტომბერი, 1993 4 ნიკო ლეკიშვილი 16 ოქტომბერი, 1993 8 დეკემბერი, 1995 5 ბადრი შოშიტაიშვილი 8 დეკემბერი, 1995 8 აგვისტო, 1998 6 100 px ვანო ზოდელავა 10 აგვისტო, 1998 19 აპრილი, 2004 7 100 px ზურაბ ჭიაბერაშვილი 19 აპრილი, 2004 12 ივლისი, 2005 8 100 px გიგი უგულავა 12 ივლისი, 2005 12 ოქტომბერი, 2006 12 ოქტომბერი, 2006 30 მაისი, 2010 30 მაისი, 2010 22 დეკემბერი, 2013  სევდია უგრეხელიძე () 22 დეკემბერი, 2013 2 აგვისტო, 2014 9 100 px დავით ნარმანია 2 აგვისტო, 2014 13 ნოემბერი, 2017 10  კახა კალაძე 13 ნოემბერი, 2017 30 ოქტომბერი, 2021 30 ოქტომბერი, 2021According to exit polls, Mayor Kakha Kaladze was re-elected with 57.2 per cent of votes!, 8:22 PM · Oct 30, 2021

თბილისის ყოფილი მმართველები

ტფილისის ამირები
ტფილისის საამირო — არაბთა სახალიფოს ვასალური პოლიტიკური ერთეული საქართველოში, არსებობდა 736 - 1122 წლებში. არაბი ამირები თავიდან მთელ აღმოსავლეთ საქართველოს მართავდნენ, მაგრამ ქართველი ხალხის ბრძოლის შედეგად მათი სამფლობელო ნელ-ნელა შემცირდა. IX საუკუნის დასაწყისში საამირო მოიცავდა მხოლოდ ქართლს, ხოლო XI საუკუნიდან — ქალაქ ტფილისს და მის მიმდებარე მიწებს ქვემო ქართლის ტერიტორიაზე. საამირო საკუთარი დამოუკიდებლობისათვის ებრძოდა ქართულ სამეფო-სამთავროებს, ასევე სახალიფოს ცენტრალურ ხელისუფლებას. საამიროს სამი დინასტიის — შუაბიანთა, შაბანიანთა და ჯაფარიანთა წარმომადგენლები მართავდნენ.

 ტფილისის ამირები სახელი მმართველობის წლები შუაბიანთა დინასტია ისმაილ იბნ-შუაბი  736 - 813 მუჰამედ იბნ-ათაბი  813 – 829 ალი იბნ-შუაბი 829 – 830 საჰაკი 830 – 853 შაბანიანთა დინასტია მოჰამედ იბნ-ხალიდა 853 – 869 ისე იბნ აშ-შეიხ აშ-შაბანი  869 – 875 აბრაჰამ შაბანი  875 – 878 გაბულოცი 878 – 882 ჯაფარიანთა დინასტია ჯაფარ I იბნ-ალი  882 – 914 მანსორ იბნ-ჯაფარი 914 – 952 ჯაფარ II იბნ-მანსორი 952 – 981 ალი იბნ-ჯაფარი  981 – 1011 ჯაფარ III იბნ-ალი  1011 – 1045 აბულ-ჰეიჯა იბნ-ჯაფარი  1045 – 1062  სითილარაბი  1068 – 1080

1062 წლიდან 1068 წლამდე და ჯაფარიან ამირათა მმართველობის შემდეგ, თბილისის გაერთიანებული საქართველოს სამეფოსთან შეერთებამდე, 1080 წლიდან 1122 წლამდე, თბილისს ქალაქის ბერები განაგებდნენ. ამ პერიოდში, შოთა მესხიას აზრით, ტფილისში საქალაქო კომუნა („ქალაქის საბჭო“) არსებობდა.

1122 წელს დავით აღმაშენებელმა აიღო თბილისი, წერტილი დაუსვა თბილისის საამიროს არსებობას და ქალაქი გაერთიანებული საქართველოს დედაქალაქად აქცია.

ტფილისის მმართველები XII საუკუნიდან 1801 წლამდე
 № ტფილისის ქალაქის თავი  მმართველობის წლები 1 ამირა (შააპ) ვასაკ არცრუნი (XII საუკუნის შუა წლები) 2 ამირა (შააპ) კურდ არცრუნი (XII საუკუნის მეორე ნახევარი) 3 შადინ (ბადინ) (XIII საუკუნის მეორე ნახევარი) 4 მელიქ ენალი დაახლოებით 1646 - 1673 5 მელიქ ბაიანდური (XVII საუკუნე) 1650 წლიდან 6 მელიქ ხოჯა–ბეიბუდი (XVII საუკუნე) 1662 წლამდე 7 მელიქ აშხარბეკი (XVII საუკუნე) 1662 წლიდან 8 მელიქ ავთანდილი დაახლოებით 1678 - 1698 9 მელიქ ამირ ბეიბუდიანცი (XVII საუკუნე) 10 მელიქ ასლამაზ ამირიან ბეიბუდიანცი (XVII - XVIII საუკუნეები) 11 მელიქ გიორგ ასლამაზიან ბეიბუდიანცი 1699 - 1711 12 მელიქ ზურაბ გიორგიან ბეიბუდიანცი 1712 - 1742 13 მელიქ აშხარბეკ II. ბეიბუდიანცი (XVIII საუკუნე) 1734 წლამდე 14 მელიქ აღა აშხარბეკიან ბეიბუდიანცი 1734 - 1768 15 მელიქ ანტონი 1746 - 1751 16 მელიქ სააკ შერგილიანცი 1751 - 1760 17 მელიქ ავეტიკ აღაიან ბეიბუდიანცი 1768 - 1795 18 მელიქ დარჩი ავეტიკიან ბეიბუდიანცი (1764 - 1832) 1795 - 1801

ტფილისის ქალაქის თავები რუსეთის იმპერიაში
 1 ჰოვანეს (ივან) იზმირიანცი 1840 – 1843 2 სტეფან ხატისოვი 1844 – 1845 3 მოვსეს ტერ-გრიგორიანცი 1845 – 1846 4 ოვანეს სიმონიან შადინიანცი 1847 – 1848 5 ტოვმა დავთიან ფრიდონიანცი 1848 – 1849 6 ზაქარია სტეფანიან ამირაღიანცი 1850 – 1851 7 ოვსეპ აფანასიან მირიმანიანცი 1851 – 1852 8 ავეტიკ ასტვაცატრიან (ბოგდანოვიჩ) სვეჩნიკოვი 1853 – 1856 9 სოღომონ დავთიან სარაჯევი 1856 – 1857 10 ანდრეი დავთიან მანანოვი 1857 – 1858 11 ვარდან ასტვაცატრიან არშაკუნი 1858 – 1860 12 სოღომონ ზაქარიან აბისოღომიანცი 1860 – 1861 1865 – 1866 13 სოღომონ მირიმანიან მირიმანიანცი 1861 – 1862 14 გევორქ (ეგორ) გრიგორიან ფრიდონიანცი  1862 – 1864 15 გალუსტ არუთინიან შერმაზან-ვარდანიანცი 1864 – 1865 16 ერემია გევორქიან არცრუნი 1866 – 1868 17 ნიკოღაიოს ოვანისიან ალადატიანცი 1868 – 1869 18 დმიტრი თუმანიანცი 1869 – 1870 19 იაზონ დმიტრიან თუმანიანცი 1870 – 1874 20 დიმიტრი ყიფიანი 1875 – 1879 21 ანტონ სოღომონიან ყორღანიანცი 1879 22 ალექსანდრ სტეფანიან მატინიანცი 1879 – 1891 23 ნიკოღაიოს არღუტიან-დოლგორუკიი 1891 – 1893 1895 – 1896 1903 – 1904 24 პოღოს ალექსანდრიან იზმაილიანცი 1893 – 1895 25 გევორქ გრიგორიან ევანგულიანცი 1897 – 1901 26 ალექსანდრ მიქაელიან არღუტიან-დოლგორუკიი 1902 27 ქროსტოფორ ავაკუმიან ვერმიშიანცი 1904 – 1905 28 ვასილ ჩერქეზიშვილი 1907 – 1909 29 ალექსანდრე ხატისოვი 1910 – აგვისტო, 1917

რამდენადაც ქალაქის საბჭოს შეძლებული მოსახლეობა ირჩევდა, ხოლო თბილისში ასეთთა შორის უმრავლესობას არაქართველები შეადგენდნენ, თბილისის ქალაქის თავებიც ხშირად არაქართველები იყვნენ რამდენიმე გამონაკლისის გარდა, როგორებიც იყვნენ დიმიტრი ყიფიანი და ვასილ ჩერქეზიშვილი. თბილისი შენდებოდა როგორც კავკასიის ადმინისტრაციის რუსული ცენტრი, ამიტომ თბილისის ხელისუფლებას რუსული იმპერიული პოლიტიკის გატარება ევალებოდა.

თბილისის მმართველები 1917-1921 წლებში
1917 წლის 30 ივლისს ჩატარდა დემოკრატიული არჩევნები, რომელიც პროპორციული სისტემით, საყოველთაო, თანასწორი, ფარული და პირდაპირი კენჭისყრის პრინციპით გაიმართა.  ქალაქის თავად სათათბირომ აირჩია ნიკოლოზ ელიავა.

1919 წლის თებერვალში ჩატარდა თბილისის თვითმმართველობის პირველი არჩევნები დამოკიდებელ საქართველოში. ქალაქის თავის თანამდებობას ეწოდა მოურავი. 1919-1921 წლებში ქალაქის მოურავი იყო ბენიამინ ჩხიკვიშვილი. 

 № ქალაქის თავი  მმართველობის წლები 1 ნიკოლოზ ელიავა 10 აგვისტო 1917 - 17 თებერვალი 1919  ქალაქის მოურავი მმართველობის წლები 1 ბენიამინ ჩხიკვიშვილი 17 თებერვალი 1919 - 25 თებერვალი 1921

საბჭოთა პერიოდი
1921-1991 წლებში საბჭოთა პერიოდში თბილისის მერის სახელწოდება იყო — თბილისის რევოლუციური კომიტეტისა და საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ხელმძღვანელი.

 № ქალაქ თბილისის რევოლუციური კომიტეტისა და საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ხელმძღვანელი დანიშვნის თარიღი განთავისუფლების თარიღი 1 სილიბისტრო თოდრია ესეს ძე 26 თებერვალი, 1921 10 ივნისი, 1921 2 ალექსანდრე გეგეჭკორი ალექსანდრეს ძე 10 ივნისი, 1921 14 დეკემბერი, 1921 3 ლევან ღოღობერიძე დავითის ძე 14 დეკემბერი, 1921 12 იანვარი, 1922 4 ვლადიმერ დუმბაძე ელიზბარის ძე 12 იანვარი, 1922 7 თებერვალი, 1923 5 ვლადიმერ სუხიშვილი პავლეს ძე 7 თებერვალი, 1923 10 თებერვალი, 1928 6 ივანე ბოლქვაძე ბეჟანის ძე 18 თებერვალი, 1928 14 ოქტომბერი, 1930 7 პავლე მელაძე გიორგის ძე 14 ოქტომბერი, 1930 30 ივლისი, 1931 8 ბაგრატ მაჩაიძე ტიმოთეს ძე 1 აგვისტო, 1931 4 ივნისი, 1934 9 ვალერიან ბაქრაძე მინას ძე 7 ივნისი, 1934 30 ნოემბერი, 1934 10 სიმონ ჯუღელი პილატეს ძე 1 დეკემბერი, 1934 15 მაისი, 1935 11 მიხეილ ნიორაძე ტროფიმეს ძე 15 მაისი, 1935 19 ივნისი, 1937 12 კოტე ბუჯიაშვილი დიმიტრის ძე 20 ივნისი, 1937 31 აგვისტო, 1937 13 მიხეილ გვიშიანი მაქსიმეს ძე 31 აგვისტო, 1937 19 სექტემბერი, 1938 14 იოსებ კოჭლამაზაშვილი დიმიტრის ძე 19 სექტემბერი, 1938 10 მაისი, 1943 15 გიორგი გოჩაშვილი ალქესანდრეს ძე 12 მაისი, 1943 15 იანვარი, 1949 16 მიხეილ ლელაშვილი მიხეილის ძე 16 იანვარი, 1949 15 ნოემბერი, 1951 17 გრიგოლ ზამბახიძე ნიკიფორეს ძე 15 ნოემბერი, 1951 9 სექტემბერი, 1952 18 გივი ჯავახიშვილი დიმიტრის ძე 9 სექტემბერი, 1952 29 აპრილი, 1953 19 გიორგი გეგეშიძე ანდრიას ძე 29 აპრილი, 1953 10 ოქტომბერი, 1953 20 მიხეილ მაღრაძე კონდრატეს ძე 10 ოქტომბერი, 1953 27 აგვისტო, 1956 21 ალექსანდრე მელაძე ერასტის ძე 27 აგვისტო, 1956 22 ოქტომბერი, 1965 22 შოთა ბუხრაშვილი ეფრემის ძე 22 ოქტომბერი, 1965 9 მარტი, 1973 23 თამაზ ჯანელიძე ბესარიონის ძე 10 მარტი, 1973 12 ნოემბერი, 1973 24 ბახვა ლობჟანიძე თევდორეს ძე 12 ნოემბერი, 1973 6 იანვარი, 1979 25 გურამ გაბუნია დიმიტრის ძე 6 იანვარი, 1979 1 დეკემბერი, 1982 26 ბორის სარალიძე ერასტის ძე 1 დეკემბერი, 1982 27 სექტემბერი, 1984 27 ზაურ მესხიშვილი შიოს ძე 27 სექტემბერი, 1984 9 მარტი, 1987 28 ირაკლი ანდრიაძე ონისიმეს ძე 9 მარტი, 1987 2 ოქტომბერი, 1991

ლიტერატურა

რესურსები ინტერნეტში
 თბილისის მერიის ოფიციალური საიტი

სქოლიო

კატეგორია:თბილისის მთავრობა