სპარსეთის მმართველთა სია

სტატიაში წარმოდგენილია ირანის მეფეების სია უძველესი დროიდან 1979 წლამდე .

 ადრეული წლები 
 ელამის მეფეები ძვ.წ 3000– ძვ.წ 519 
ელამები უძველესი ირანული მოსახლეობა იყო . ისინი ცხოვრობდნენ დღევანდელ ხუზესტანის პროვინციაში  და  სწორედ აქედან უნდა წარმოდგებოდეს ამ რაიონის თანამედროვე სახელწოდება . ელამის სახელმწიფო არსებობდა IV - III ათასწლეულებში. დედაქალაქი სუსა.

 ელამის მმართველები (ძვ.წთ 2700- ძვ.წ 2600) 
 უცნობი მმართველები
 ჰამბენ-ჰაბუა I (ჰუმბაბა) (ძვ.წ 2680 წელი ურუქის მეფე)
 ჰამბემ-შუტირი  (მეფობის წლები უცნობია)
 ქათირ-ლეკემერი (მეფობის წლები უცნობია)

 ავანას დინასტიამესოპოტამიელი მეფეების პირველი დინასტია. (ძვ.წ. 2600-2078) 
 ავანას დინასტია პირველი ელამების დინასტიაა, რომლის შესახებაც ჩვენამდე ცნობები მოსულია (დინასტია ჩამოყალიბდა ძვ. წ. XXVII საუკუნეში მეფეების დედაქალაქი იყო ურუქი)

 Kur-Ishshak (36 years fl. c. 2550 BC contemporary with Lugal-Anne-Mundu king of Adab & Ur-Nanshe king of Lagash)
 პელი (დაახლოებით ძვ.წ 2500) 
 ტატა I (მეფობის წლები უცნობია)
 უკუ ტახიში (მეფობის წლები უცნობია)
 ხიშური (მეფობის წლები უცნობია)
 შუშუნტარანა (მეფობის წლები უცნობია)
 ნაპი ლხუში (მეფობის წლები უცნობია)
 აუტელიმეში (?) (დაახლოებით ძვ.წ 2350)
 კიკუ სივე ტემპტი (მეფობის წლები უცნობია)
 ხიშეპ რატენი I (მეფობის წლები უცნობია)
 ლუხ იშანი (დაახლოებ ძვ.წ 2325) ხიშეპ რატენი I-ის შვილი
 ხიშეპ რატენი II (ძვ.წ 2325-2311) ლუხ იშანი-ის შვილი
 ჰელუ (დაახლოებით. c. 24 საუკუნე)
 ჰიტა (აგრეთვე. აქადის მეფე)
 შიფიგ-ინშუშინაკი (მეფობის წლები უცნობია)
 კუტიკ-ინშუშინაკი (ურ-ნამუს დინასტია აგრეთვე ურის მეფე) შიფიგ-ინშუშინაკი-ის შვილი
 ავანას დინასტიას ბოლო მოუღო კურიტების შემოსევებმას.

 ჰამაზის დინასტია (ძვ.წ 2530- ძვ.წ. 2030) 
 ჰატენაში (7 წლიანი მმართველობა. ძვ.წ 2530) ჰატენაში იყო სრულიად მესოპოტამიის მეფე.
 ზიზი (მეფობის წლები უცნობია)
 ურ-ადადი (მეფობის წლები უცნობია)
 ურ-იშკური (ძვ.წ 2041- 2037)
 ვარედ-ნანერი (ძვ.წ 2037 წლიდან)

 სამეშქების დინასტია (ძვ.წ 2100- 1928) 
 უცნობი სამეშქების მეფეები ( კუტიკ-ინშუშინაკი მეფე ავანას დინასტიიდან)
 გირ-ნემა Iგირ-ნემა I-მა და მისმა მემკვიდრეებმა დაამკვიდრეს საშქერების დინასტია. (მეფობის წლები უცნობია) 
 თაზითა I (მეფობის წლები უცნობია)
 ეპარტი I (მეფობის წლები უცნობია)
 თაზითა II (მეფობის წლები უცნობია)
 გირ-ნემა II (დაახლოებით. 2033)
 ლურექ-ლუჰანი (ძვ.წ 2028 - 2022)
 თან-რუფურათანი I (მეფობის წლები უცნობია)
 კინდეტუ (მეფობის წლები უცნობია)  თან-რუფურათანი I-ის შვილი
 ჰუთრანი-თამთი (დაახლოებით. 2006) აგრეთვე ურის მეფე
 პეპი (მეფობის წლები უცნობია)
 ინდეტუ-ინშეშუნეკი I (მეფობდა ასევე ისინში & ბილალანში და ეშნუნენში) პეპი-ის შვილი.
 ტენ-რუჰურეთინი II (მეფობდა ასევე. ისინში) ინდეტუ-ინშეშუნეკი I-ის შვილი.
 ინდუტუ-ინშეშუნეკი II (მეფობდა 3 წელი. მეფობის წლები უცნობია) ინდუტუ-ინშეშუნეკი II-ის შვილი
 ინდუტუ-ნეპერი (მეფობის წლები უცნობია)
 ინდუტუ-თემთი (დაახლოებით ძვ.წ 1928?)

 ანშანების დინასტია (ძვ.წ 2350 - 1970) 

 The unnamed king of Anshan (until 2305 BC) king of Sherihum & Anshan. Defeated & sent to Akkad.
 Shalabum (before 2068 until 2064 BC) married with a daughter of Shulgi king of Ur
 Libum (from 2064 BC) made some wars against Ur
 The unnamed king of Anshan (c. 2041-2037 BC) married with a daughter of Shu-Sin king of Ur
 The unnamed king of Anshan (until 2017 BC) married with a daughter of Ibbi-Sin king of Ur
 Kutir-Nahhunte I (fl. c. 2006 BC) conqueror of Ur in union with Hutran-Temti king of Simashki. He took statue of Nannar from Ur to Anshan.
 The unnamed king of Anshan (cont. Shu-ilishu king of Isin) restored statue of Nannar to Isin
 Eparti II (cont. Iddin-Dagan king of Isin) (Sukkalmah & king of Anshan & Susa). Married with a daughter of Iddin-Dagan king of Isin in 1973 BC.

 ეპარტების დინასტია (ძვ.წ 1970 - 1500) 
 ეპარტ II  ისინის მეფე ძვ.წ 1973. 
 შილჰეჰა (მეფობის წლები უცნობია) ეპარტ II-ის შვილი
 პელერ იშენი (დაახლოებით 1928?) 
 ჰუკ სეითი
 ათთა ჰუსშუ (?1928- 1894) შილჰეჰას შვილი
 ტეთეფ მედა (ძვ.წ 1890 წლის შემდეგ) 
 ჰუკ კირვაში (მეფობის წლები უცნობია) 
 ტამ სენითი (მეფობის წლები უცნობია)ჰუკ კირვაშის შვილი
 ჰუკ-ნაჰუნთი (მეფობის წლები უცნობია)  ჰუკ კირვაშის შვილი
 ჰუკ ნასურ I (მეფობის წლები უცნობია)
 შირიქუდუჰი (ასურეთის მეფე) ჰუკ ნასურ I-ის შვილი
 შიმუთ ვართეში I (მეფობის წლები უცნობია)
 სევე პელერ ჰუპაკი (დაახლოებით ძვ.წ 1765) შირიქუდუჰის შვილი
 ჰუდუზიულუჰ I (მეფობის წლები უცნობია)  შირიქუდუჰის შვილი
 ჰუთირ ნაჰთე II (მეფობის წლები უცნობია) ჰუდუზიულუჰ I-ის შვილი
 ატა მარა ჰალაკი (მეფობის წლები უცნობია)
 ტეტა II (მეფობის წლები უცნობია) ატა მარა ჰალაკის ძმა
 ლილა ირტეში (მეფობის წლები უცნობია)  ჰუდუზიულუჰ I-ის შვილი
 თემთი აგუნი (მეფობის წლები უცნობია)  ჰუთირ ნაჰთე II-ის შვილი
 ხუთირ შილჰეჰე (მეფობის წლები უცნობია)  თემთი აგუნის შვილი
 ჰუკ ნაშურ II (დაახლოებით . ძვ.წ 1646)  ხუთირ შილჰეჰე-ს შვილი
 თემთი რეფთეში (მეფობის წლები უცნობია) ხუთირ შილჰეჰე-ს შვილი
 შიმუთ ვერთეშ II (მეფობის წლები უცნობია) son of Kutir-Shilhaha
 შირთუჰი (მეფობის წლები უცნობია) ჰუკ ნაშურ II-ის შვილი
 ჰუდუზულუჰი II (მეფობის წლები უცნობია)  შიმუთ ვერთეშ II-ის შვილი
 თან ული (მეფობის წლები უცნობია) 
 თემთი ჰალკი (მეფობის წლები უცნობია) თან ული-ის შვილი
 ხუკ ნაშურ III (მეფობის წლები უცნობია) თან ული-ის შვილი
 ხუთილ მეთლეთი (ძვ.წ 1500) თან ული-ის შვილი

 ხიდინუიდების დინასტია(ძვ.წ 1500 - 1400) 
 ხიდინუ (ძვ.წ 15 საუკუნე) ანშანის & სასას მეფე
 ინშუშინაკ სუკიქ ნანიპირი (მეფობის წლები უცნობია) ანშანის & სასას მეფე
 თან რუჰურათინ III (ძვ.წ 15 საუკუნე) ანშანის & სასას მეფე
 შალა (ძვ.წ 2041 - 2037) ანშანის & სასას მეფე
 თემთი აჰარი  (მეფობის წლები უცნობია) ანშანის & სასას მეფე

 იგეჰელკიდების დინასტია (ძვ.წ 1400 – 1210) 
 ატა ჰელკი (მეფობის წლები უცნობია) 
 ატა კიტეჰი I (მეფობის წლები უცნობია)  ატა ჰელკის შვილი
 იგე ჰალიკი (მეფობის წლები უცნობია) 
 პაჰირ იშენი I (ბაბილონის მეფე) იგე ჰალიკის შვილი
 კიდინ ჰუთრანი I (მეფობის წლები უცნობია)  პაჰირ იშენი I-ის შვილი 
 ატარ კიტეჰი II (მეფობის წლები უცნობია)  იგე ჰალიკი-ის შვილი
 ჰუმბან ნუმენე I (ბაბილონის მეფე) ატარ კიტეჰი II-ის შვილი
 უნთეშ ნეპირიშა (მეფობის წლები უცნობია)  ჰუმბან ნუმენე I-ის შვილი
 კიდინ ჰუთრანი II (მეფობის წლები უცნობია)  უნთეშ ნეპირიშა-ის შვილი
 ნეპირიშა უნთეშ (მეფობის წლები უცნობია) კიდინ ჰუთრანი II-ის შვილი
 პაჰირ იშენი II (მეფობის წლები უცნობია) 
 უნთეშ ნეპირიშა (მეფობის წლები უცნობია)  პაჰირ იშენი II-ის შვილი
 კიდინ ჰუთრანი III , პაჰირ იშენი II-ის შვილი

 შუთრუქიდების დინასტია (ძვ.წ 1210 –  970) 
 ჰულუთუშ ინშუშინაქი (დაახლოებით. 1210)
 შუთრუქ ნაჰუნთე I (დაახლოებით. 1158)
 ქუთირ ნაჰუნთე III (დაახლოებით. 1155)
 შილჰაქ ინშუშინაქ I (მეფობის წლები უცნობია)
 ჰუთელუთუშ ინშუშინაქ (დაახლოებით. 1110)
 შილჰინა ჰამრუ ლაკამარა (ძვ.წ 1110 წლის შემდეგ)
 ჰამბან ნიმენა II (ძვ.წ 11 საუკუნის შემდეგ)
 შუთრუქ ნაჰუნთე II (ძვ.წ 11 საუკუნის შემდეგ)
 აქშირ შიმუთი (მეფობის წლები უცნობია)
 აქშირ ნაჰუნთე (მეფობის წლები უცნობია)
 კერა ინდეში (მეფობის წლები უცნობია)
 მარ ბიტ აპლა უსური (ძვ.წ 983- 978 ) მარ ბიტ აპლა უსური , სრულიად ბაბილონის მეფე.

 Humban-Tahrid (Neo-Elamite)Orders & dates of the kings of the Humban-Tahrid dynasty are prepared based on these articles: Henkelman , wouter. Defining Neo-Elamite History. ARTA , 2003.)Reade , Julian E. Elam after the Assyrian Sack of Susa in 647 B.C. NABU , 2000.)Tavernier , Jan. Some Thoughts on Neo-Elamite Chronology. ARTA , 2004The Cambridge Ancient History. Vol. I.2.Vallat , Francois. Shutruk-Nahunte , Shutur-Nahunte et l'imbroglio neo-elamite. NABU , 1995.Vallat , Francois. Elam: The History of Elam. Encyclopaedia Iranica , vol. VIII pp. 301-313.London/New York , 1998.Dynasty (c. 830–521 BC) 

 The unnamed king of Elam (c. 821 BC cont. Shamshi-Adad V king of Assyria) 
 Hallushu-Inshushinak I (more than 15 years. precise dates unknown)
 Humban-Tahrah I (until 742 BC)
 Humban-Nikash I (742–717) son of Humban-Tahrah I 
 Shutur-Nahhunte I (717–699) son (Ruhushak) of Humban-Nikash I
 Hallushu-Inshushinak II (699–oct. 693) brother of Shutur-Nahhunte I
 Kutir-Nahhunte IV (oct. 693–july 692) son of Hallushu-Inshushinak II
 Humban-Nimena III (july 692–feb. 688) son of Hallushu-Inshushinak II
 Shutur-Nahhunte II ? (from feb. 688) son of Humban-Nimena III
 Humban-Haltash I (until oct. 681)
 Humban-Haltash II (oct. 681–sept. 675) son of Humban-Haltash I
 Urtak-Inshushinak (sept. 675- 663) brother of Humban-Haltash II
 Temti-Humban-Inshushinak I (663–sept. 653) brother of Urtak-Inshushinak 
 Humban-Nikash II (sept. 653–651) son of Urtak-Inshushinak 
 Tammaritu (652–649 & 647) son of Humban-Nikash son of Humban-Haltash I 
 Indabibi (649–after july 648)
 Humban-Haltash III (after july 648–645/4)
 Humban-Nikash III (647) son of Atta-Merra-Halki
 Umhuluma (647)
 Indattu-Inshushinak III (647–after autumn 646)
 Humban-Hapua II (647)
 Pa'e (after autumn 646-645/4)
 Shutur-Nahhunte III (after autumn 646) son of Indattu-Inshushinak III 
 Humban-Kitin (precise dates unknown) son of Shutur-Nahhunte III 
 Humban-Tahrah II (precise dates unknown)
 Hallutash-Inshushinak (precise dates unknown) son of Humban-Tahrah II 
 Ummanunu (precise dates unknown) 
 Shilhak-Inshushinak II (precise dates unknown) son of Ummanunu 
 Temti-Humban-Inshushinak II (before 550 BC) son of Shilhak-Inshushinak II 
 Halkatash (c. 549/8 BC)
 Acina (oct.-10 dec. 522 BC) son of Upadrama
 Humban-Nikash IV or Ummanunu II (Imanish) (dec. 522-feb. 521 BC) 
 Atta-hamiti-Inshushinak (until 520/19 BC

 ირანის იმპერიები 
 მიდიის იმპერია, ძვ.წ 728–550 
 დაიუკუ, 728–675
 ფრაორტი, 675–653
 მედიუსი, 653–625
 უვახშატრა, 625–585
 ასტიაგე, 585–550

მიდიის იმპერია გაანადგურა აქემენიდების იმპერიამ , ამიტომაც შეწყდა მიდიის მონარქების დინასტია

 აქემენიდების იმპერია, ძვ.წ 550–330 پادشاهان هخامنشی 
 აქემენი, დინასტიის დამაარსებელი.
 თეისპეს I ,აქემენი-ის შვილი
 კამბისე I ,თეისპეს I-ის შვილი
 კიროს I ანშანელი ,კამბისე I-ის შვილი
 თეისპე II, გარდაიცვალა ძვ.წ 640 წელს.

კიროს დიდის შთამომავლები
არიარამნას შთამომავლები


 კიროს I ანშანელი (კიროს II), ტეისპის შვილი , ანშანის მეფე 640–580.
 კამბისე I (კამბისე II), ანშანის მეფე 580–559.
 კიროს II დიდი (კიროს III), კამბისე I-ის შვილი . ანშანის მეფე 559–529. დაიპყრო მიდიის იმპერია 550 წელს . შექმნა დიდი სპარსული იმპერია.


 არიარამნა, თეისპერის შვილი , სპარსეთის მეფე. მისი მეფობა ეჭვს იწვევს.
 არშამა, არიარამნას შვილი, სპარსეთის მეფე 550, გარდაიცვალა 520. მისი მეფობა ეჭვს იწვევს.
 ჰისტასფენი სპარსეთის ერთ-ერთი პროვინციის სატრაპი . მისი შვილია დარიოს I დიდი.
 კიროს II დიდი დააარსა აქემენიდების იმპერია და მეფობდა 550–530 წლებში.
 კამბისე II (კამბისე III), მეფობდა 530–522.
 ბარდია, კიროს II-ის ვაჟი . მეფობდა 522.
 დარიოს I დიდი, ჰისტასფენის შვილი, მეფობდა 521–486.
 ქსერქსე I დიდი, მეფობდა 486–465.
 არტაქსერქსე I, მეფობდა 464–424.
 ქსერქსე II, მეფობდა 424.
 სეკუდიანი, მეფობდა 424–423.
 დარიოს II, მეფობდა 423–404.
 არტაქსერქსე II, მეფობდა 404–358 (ნახეთ ასევე ქსენოფონტი).
 არტაქსერქსე III, მეფობდა 358–338.
 არსეს IV, მეფობდა 338–336.
 დარიოს III, დარიოს II-ის შვილიშვილი, მეფობდა 336–330.
 ართექსერქსე V ბესსი, დარიოს III-ის შვილი. იმპერიის უკანასკნელი ფორმალური მმართველი. მეფობდა 330–329.

აქემენიდების იმპერია გაანადგურა ალექსანდრე მაკედონელმა .

 მაკედონიის მმართველები 
არგეადების დინასტია, ძვ.წ 330–310
 ალექსანდრე III დიდი (ძვ.წ 330 –323)
 ფილიპე III არიდეოსი (ძვ.წ 323 – 317)
 ალექსანდრე IV მაკედონელი (ძვ.წ 323 – 310)

 სელევკიდების დინასტია, ძვ. წ. 305–164 
 სელევკე I ნიკატორი (312/305–281)
 ანტიოქე I სოტერი (დაახლოებით 291, მეფობდა 281–261)
 ანტიოქე II თეოსი (261–246)
 სელევკე II კალინიკი (246–225)
 სელევკე III კერეუნუსი (225–223)
 ანტიოქე III დიდი (223–187)
 სელევკეი IV ფილოპატორი (187–175)
 ანტიოქე IV ეპიფანე (175–164)
 ანტიოქე V ევპატორი (164–162)
 დემეტრიუსი I სოტერი (162–150)
 ალექსანდრე ბელესი (150–145)
 დემეტრიუს II ნიკოტორი (145–139)

სელებკიდების დინასტია დასრულდა, მაშინ როდესაც პართიამ დაიპყრო სელევკეიდების სირიის ტერიტორია. სელევკეიდების ტერიტორიას განაგებდნენ პართიის შაჰები არშაკიდების დინასტიიდან.

 ირანული იმპერიები ირანში 
 პართიის იმპერია 

კასპიის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთით შეიქმნა სახელმწიფო , რომლის სათავეში არშაკიდების დინასტია იყო . პართიის სახელმწიფო სწორედ მაშინ წარმოიქმნა როდესაც ალექსანდრე მაკედონელის უზარმაზარი იმპერია დაინგრა .III საუკუნის დასაწყისისთვის პართია საკმაოდ დასაუსტებული იყო . პართია გაანადგურა სასანიდების იმპერიამ 224 წელს.

 არშაკ I ძვ.წ 247 ძვ.წ — 211, პართიის პირველი მეფე.
 არშაკ II ძვ.წ 211—191 . არშაკ I-ის ძმა .
 პიაპატი ძვ.წ 191  — 176 
 ფრაატ I ძვ.წ 176 . — 171 
 მირდატე I ძვ.წ 171  — 138 
 ფრაატ II ძვ.წ 138  — 128
 არტაბან I ძვ.წ 128 — 123 
 მითრიდატე II ძვ.წ 123  — 88 
 გოტაზრ I ძვ.წ 95  — 90 
 ოროდ I ძვ.წ 90  — 87 
 ფრაატ III ძვ.წ 70 — 57 
 ოროდ II ძვ.წ 57 — 37 
 მითრიდატე III ძვ.წ 56 — 55
 ფრაატ IV ძვ.წ 38 — ძვ.წ 2
 ფრაატ V ძვ.წ 2 — ახ.წ 4 .
 მუზა პართიელი — ფრაატ V, მეორე პირი ქვეყანაში.
 ოროდ III 4  — 7 .
 ვონონ I 7  — 12 .
 არტაბან III 12  — 38 .
 ვარდანი I 39  — 48 .
 გოტარზ II 39  — 51 .
 ვონონ II 51 .
 ვოლოგეზ I 51  — 78 .
 ვორდან I 55  — 54 .
 ვოლოგეზ II 77  — 80 .
 პაკორ II 78  — 109 .
 არტაბან III 80  — 81 .
 ვოლოგეზ II 105 . — 147 .
 ოროზი 109 . — 128 .
 პარტამეზპატი 116 .
 მითრიდატე IV 128 . — 147 .
 ვოლოგეზ III 148 . — 192 .
 ოროზი II ок. 190 .
 ვოლოგეზ IV 191 . — 208 .
 ვოლოგეზ VI 208 . — 228 .
 არტაბან IV 212 . — 224 .

 სასანიდების იმპერია, 224–651 
 არდაშირ I, 224 - 241
 შაფურ I, 241–272, მეფე ირანის და ანირანის
 ჰორმიზდ I, 272–273
 ბაჰრამ I, 273–276
 ბაჰრამ II, 276–293
 მაჰრამ III 293
 ნარსე, 293–302
 ჰორმიზდ II, 302–310
 შაპურ II, 310–379
 არტაშირ II, 379–383
 შაპურ III, 383–388
 ბაჰრამ IV, 388–399
 იეზდიგერდ I, 399–420
 ბაჰრამ V, 420–438
 იეზდიგერდ II, 438–457
 ჰორმიზდ III, 457–459
 პეროზ I, 457–484
 ბალაში, 484–488
 კავად I, 488–531
 ზამასპა, 496–498
 ხოსრო I, 531–579
 ჰორმიზდ IV, 579–590
 ხოსრო II, 590–628
 ბაჰრამ VI, 590–591
 ბისტამი, 591–592
 ჰორმიზდ V 593
 კავად II, 628
 არტაშირ III, 628–630
 პეროზ II, 629
 ფარუხან შაჰრავაზარ, 630
 ბორანდუხტი 630–631
 ჰორმიზდ VI, 631–632
 იეზდიგერდ III, 632–651

 არაბთა ხალიფატი 
661 და 867 წლებში სპარსეთის ყველა პროვინციას განაგებდნენ არაბთა ხალიფები.
 ომაიანების დინასტია, 661–750
 აბასიანების დინასტია, 750–867

გამოეყო, 867–1029 წლებში

 პოსტ-ისლამური სპარსეთის მეფეები 
 თეირანი და ხორესანი, 821–872 
 თეჰირ I, ემირი 821–822
 თელჰეთი, 822–828
 აბდულაჰ ებნე თეჰირი, 828–844
 თეჰირ II, 844–862
 მუჰამედი, 862–872

 ალავიდი, 864–928 
 ჰასან იბნ ზეიდ ჰასანი, ემირი 864–884
 მუჰამედ იბნ ზეიდი, 884–900
 მუჰამედ იბნ ალი ჰუსეინი, 913–916
 ჰასან იბნ ჰგეშენ ჰასანი, 916–928

 ზიარიდები, 928–1043 
 მერდოვიჰი, ემირი 928–934
 ვოშმეგერი, 934–967
 ბისუთუნი, 967–976
 ქაბუსი, 976–1012
 მანუჩეჰრი, 1012–1031
 ანუშირვანი, 1031–1043
 კეიკავოსი
 გილანშეჰრი

 ბუიდები, 932–1056 آل بویه 
 ფარსების დინასტია دیلمیان 
 ემედ ოდოვლეჰ აბოლ ჰასანი, ემირი 932–939
 აზად ოდოვლეჰი, 939–982
 შარაჰ ოდოვლეჰი, 982–989
 სამსამ ოდოვლეჰი, 989–998
 ბაჰა ოდოვლეჰი, 998–1012
 სულთან ოდოვლეჰი, 1012–1024
 ემედ ოდოვლეჰ აბუ ქალიჯერი, 1024–1048
 მელიქ აბუ ნასრ ხოსრავ ფირუზი, 1048–1055

 ხუზისტანის და ქერმენის დინასტია 
 მოეზ ოდოვლეჰი, 932–966
 აზად ოდოვლეჰი, 966–977
 აზადო ოდოვლეჰი , 977–982
 ბაჰა ოდოვლეჰი, 989–1012
 სულთან ოდოვლეჰი, 1012–1021
 აბუ ქელიჯარ მარზბანი, 1043–1048
 გავანი ოდოვლეჰი, 1012–1028
 აბუ მანსურ ფულედ სოტონი, 1048–1056

 ისპაჰანის და ჰამადანის დინასტია 
 როკნი ოდოვლეჰი, Sultan 932–976
 მოაიედი ოდოვლეჰი, 976–983
 ფაქჰრი ოდოვლეჰი, 976–997
 მეჯდი ოდოვლეჰი, 997–1029
 შამსი ოდოვლეჰი, 997–1021
 სამა ოდოვლეჰი, 1021–1023

 სეფარიდები 861–1002, صفاریان 
 იაგუბ სეფარი
 აბუ იუსუფ იაკობ იბნ ლაისი, ემირი 861–878
 ემრ ოებნ ლაისი, 878–900
 აბოლ ჰასან თეჰერ იბნ მუჰამედ იბნ ამრო იბნ ლაისი, 900–908
 ლაის იბნ ალი იბნ ლაისი, 908–910
 აბუ ალი მუჰამედ იბნ ალი იბნ ლაისი, 910–910
 აბუ ჯაფარ აჰმად იბნ მუჰამედ იბნ ქელფი, 923–963
 აბუ აჰმედ ქელიფ იბნ აჰმედი, 963–1002

 სამანიდები , 892–998 سامانیان 

 ისმაილ I, ემირი 892–907
 აჰმადი, 907–913
 ნესრ II, 913–942
 ნუჰ I, 942–954
 ადოლმალეჰი I, 954–961
 მანსორი I, 961–976
 ნუჰ II, 976–996
 მანსორი II, 996–998
 ადოლმალეჰი II, 998–998
 ისმაილ II

 ღაზნევიდები, 997–1186 غزنویان 
 მაჰმუდი, სულთანი 997–1030
 ჯალალ ოდველეჰ აბუ აჰმად მუჰამედ იბნ მაჰმუდი, 1030–1030
 შაჰაბ ოდველეჰ აბუ მასუდ იბნ მუჰამედი, 1030–1040
 შაჰაბ ოდველეჰ აბოლფაზ მოდუდ იბნ მასუდი, 1040–1049
 ბაჰა ო დოვლეჰ აბოლ ჰასან ალი იბნ მასუდი, 1049–1049
 აზად ოდველეჰ აბუ მანსუდ აბოლ რაშიდ იბნ მაჰმუდ იბნ საბოქთიენი, 1049–1052
 ჯამალ ოდველეჰ აბოლფაზ ფაროქჰაზად იბნ მასუდ იბნ მაჰმუდ, 1052–1059
 ზაჰერ ოდველეჰ აბოლ მაზაფარ იბრაჰიმი, 1059–1098
 ალა ოდველეჰ აბუ საიდ მასუდ იბნ იბრაჰიმი, 1098–1115
 სულთან ოდველეჰ აბოლ ფაზ არსალან შაჰი, 1115–1117
 იემენ ოდველეჰ აბოლ მაზაფარ ბაჰრამ შაჰ იბნ მასუდ, 1117–1153
 ტაჯ ოდველეჰ აბოლ შოჯა ხოსრო საჰ იბნ ბაჰრა შაჰ, 1153–1160
 სარაჯა ოდვალეჰ აბოლმოლოქ ზოსრო მელიქ იბნ ხოსრო შაჰ, 1160–1186

 სელჯუკები, 1029–1194 سلجوقیان 
 თოღრული (თოღრულ ბეგი), სულთანი 1037–1063
 ალფ არსლანი 1063–1072
 მელიქ-შაჰი 1072–1092
 ნასარ ად დინი მაჰმუდ I 1092–1094
 რუქნ ად დინი ბერქიყარუქი 1094–1105
 მუიზ ად დინი მელიქ შაჰ II 1105
 გიეზ ად დინი მუჰამედ I (მუჰამედი) 1105–1118
 მუიზ ად დინი აჰმედ სელჯუკი 1097–1157
 მუჰამედ II 1118–1131
 დაუდი (დავიდი) 1131–1132
 თოღრულ II (თოღრულ ბეგი) 1132–1134
 მესუდ I 1134–1152
 მელიქ შაჰ III 1152–1153
 მეჰმედ II (მუჰამედ II) 1153–1160
 სულეიმან შაჰი 1160–1161
 არსლან შაჰი 1161–1176
 თოღრულ III (ღოღრულ ბეგ III) 1176–1194

დაიყო, 1194–1256 წლებში

 ხვარაზმელები, 1096–1230 خوارزمشاهیان 
ხვარაზმელების იმპერია , წარმოიშვა ზერბაიჯანში . ხვარაზმელებმა დაიპყრეს ირანი და ცენტრალური აზია.
 გოთბ ალ დინი მუჰამედ I , შაჰი (1096–1128)
 ალალ ალ დინ აბულ მოზაფარი აზიზ იბნ გოთბ ალ დინ იბნ მუჰამედი (1128–1156)
 თაჯ ალ დინ აბოლფაზ I ილ არსალნი (1156–1171)
 თალაჯ ად დინ მაჰმუდ სულთანშაჰ იბნ I არსლანი (1171–1172)
 მუჰამედ II (ალა ად დინ თექეშ იბნ I არსლანი) (1172–1199)
 სულთანი ჯალალ ედ დინ მუჰამედ იბნ ალედინ თექეში, (1199–1220)
 ჯალალ ედ დინ მანგუბერნი იბნ ალ დინ მუჰამედი (1220–1230)
ხვარაზმელთა სახელმწიფო დაიპყრო მონღოლების იმპერიამ.

 ილხანატი, 1256–1380 ایلخانان 
მონღოლთა იმპერიის დაშლის შემდეგ ჩამოყალიბდა , რამდენიმე მონღოლური სახელმწიფო რომელთაგანაც ერთ-ერთი იყო ილხანთა სახელმწიფო . 
 ჰულუგუ ,დიდი ყაენის ძმა, 1256–1265
 აბაქა ხანი , 1265–1282
 სულთან აჰმედ თექუდერ იბნ ჰულუგუ, 1282–1284
 არღუნ ნოინ იბნ აბექა, 1284-1291
 გაუხათუ იბნ აბექა, 1291–1295
 ბაუდუ, 1295
 ჰასან ხან იბნ არღუნი, 1295–1304
 ოლჯაითუ ხოდა ბენდეჰ იბნ არღუნი, 1304–1316
 აბუ საიდი ბაჰადორ ხან იბნ ოლჯაითუ, 1316–1335 (last of Chinggisid il-khans)
 არფა ქეუდი, 1335–1336 
 მუსა, 1336–1353
 მაჰმუდი, 1337–1338
 სეთი ბეგი, ოლჯაითუს ქალიშვილი, 1338–1340
 ჯაჰან თემური, 1338–1339
 სულეიმან ხანი, 1340–1344
 თოღრუ თემური, 1335–1352
 ანუშირვანი, 1343–1355

ილხანთა სახელმწიფოს დაშლის შემდეგ , წარმოიშვა ახალი სახელმწიფოები , მათგან ერთ-ერთი იყო ახალი მონღოლური სახელმწიფო თემურიდების იმპერია . იმპერიის დამაარსებელი იყო თემურლენგი.

 მუზაფარიდების დინასტია, 1314–1393 مظفریان 
 მუბერიზ ად დინ მუჰამედ იბნ ალ მუზაფარი, ემირი 1314–1358
 აბულ ფავარის ჯამალ ად დინ შაჰ სუჯა, 1335–1364 
 ქუთბ ალ დინ შაჰ მაჰმუდ (ისპაჰანი) , 1358–1366 (გარდაიცვალა. 1375)
 აბულ ფავარის ჯამალ ად დინ შაჰ სუკა , 1366–1384 (მეორედ გამეფება)
 მუჯაჰიდ ად დინ ზაინ ალ აბადინ ალი, 1384–1387

1387 წელს თემურ ლენგმა დაიპყრო მუზაფარიდების დედაქალაქი ისპაჰანი.
 იმად ად დინ სულთან აჰმედი (მხოლოდ ქერმენში), 1387–1391 
 მუბარიზ ად დინ შაჰ იაჰია (მხოლოდ შირაზში), 1387–1391 
 სულთან აბუ იშაქი (მხოლოდ სარაჯანში), 1387–1391
 შაჰ მანსური (მხოლოდ ისპაჰანში), 1391–1393

 თემურიდების დინასტია, 1380–1507 
 თემური ("თემურლენგი"), 1369–1405, ნომინალურად მართავდა ჩაღათას ხანატი

თემურ ლენგის გარდაცვალების შემდეგ იმპერია დასუსტდა.
 პირ მუჰამედი, თემურ ლენგის შვილიშვილი, 1392-1407, მართავდა კანდაგარს
 მირან შაჰი, თემურ ლენგის შვილი, 1405–1408, მართავდა აზერბაიჯანს
 რუსთემი, 1405–1409, მართავდა არაბეთს
 ქალილ სულთანი, მირან შაჰის შვილი, 1405–1409, მართავდა სამარყანდს
 შაჰ რუჰი, თემურ ლენგის შვილი, 1405–1447,მართავდა მარევარნახს
 აიალი, 1414, წინააღმდეგობა გაუწია შაჰ რუჰიმ
 აილანკარი, 1414–1415, წინააღმდეგობა გაუწია შაჰ რუჰიმ
 ბაიქარი, 1409–1412, მართავდა ფარსს
 ისკანდარი, 1412–1414, მართავდა ფარსს, აზერბაიჯანს & არაბეთს

1410 წელს თურქმანულმა ურდომ ყარა-ყოიუნლუმ (შავბატკნიანელები) დაიპყრეს ბაღდადი და იქ დააარსეს , მათი დედაქალაქი . თემურიდების დინასტია პრაქტიკულად დაშლილი იყო სხვადასხვა ნაწილად .

 ულუგუ ბეგი, შაჰ რუჰის შვილი, 1447–1449

მარევარახნის მმართველები:
 ადბ ალ ლატიფი, ულუგუ ბეგის შვილი, 1449–1450
 აბდულა მირზა, შაჰ რუჰის შვილიშვილი, 1450–1451
 აბუ საიდ იბნ მუჰამედი, შაჰ რუჰის შვილიშვილი, 1451–1469, მართავდა ასევე ხორასანს 1459 წელს

ხორასანის მმართველები:
 ბაბურ იბნ ბაისუნკური, შაჰ რუჰის შვილიშვილი, 1449–1457
 შაჰ მაჰმუდი, ბაბურის შვილი, 1457
 იბრაჰიმი, 1457
 ჯაჰან შაჰი, შავ ბატკნიანი თურქმანების ლიდერი, 1457–1458

აბუ საიდი, შავ ბატკნიანი თურქმანების ლიდერი.

სამარყანდის მმართველები:
 სულთან აჰმადი, აბუ საიდის შვილი, 1469–1494
 სულთან მუჰამედი, აბუ საიდის შვილი, 1494–1495
 მასუდი, 1495
 სულთან ბეისუნგური, 1495–1497
 სულთან ალი მირზა 1495–1500

დაიპყრო უზბეკებმა

ჰერათის მმართველები:
 სულთან მუჰამედი, აბუ საიდის შვილი, 1469
 ჰუსეინ ბეიქარეჰი, 1469–1506
 ბედი ალ ზამანი, ჰუსეინის შვილი, 1506–1507

დაიპყრო უზბეკებმა

 თანამედროვე ირანის შაჰები 

თანამედროვე ირანის მონარქების მმართველობა იწყება 1502 წლიდან როდესაც ქვეყნის სათავეში მოდიან სეფიანელები. 

 სეფიანთა დინასტია, 1502–1736 صفویه 
სეფიანთა გვარი
 ისმაილ I 1501–1524
 თამაზ I 1524–1576
 ისმაილ II 1576–1578
 მუჰამად ხუდაბანდა 1578–1587
 აბას I 1587–1629
 სეფი I 1629–1642
 აბას II 1642–1666
 სულეიმან I 1666–1694
 ჰუსეინ I 1694–1722
 თამაზ II 1722–1726 პირველი მეფობა
მარაშ-სეფიანთა გვარი
 შაჰ აჰმედ მერაში 1726–1728
სეფიანთა გვარი
 თამაზ II 1728–1732
 აბას III 1732–1736
სეფიანთა გვარი
 სულეიმან II 1749–1750
სულთნები სეფიანთა გვარიდან
 ისმაილ III 1750 პირველი მეფობა
უცნობი გვარი
 მუჰამედ ჰუსეინ შაჰი III 1750 –1757 მხოლოდ მაზანდარანში. გადააყენეს 1757.
სულთნები სეფიანთა გვარიდან
 ისმაილ III 1752–1761 მეორედ მეფობა
უცნობი სულთნები სეფიანთა გვარიდან
 მუჰამედ შაჰი 1786 წელს ის დაქორწინდა ისმაილ III-ის ქალიშვილზე.

 ჰოტაკების დინასტია , 1722-1729 
 მირ მაჰმუდ ჰოტაკი 1722–1725
 აშრაფ ხან ჰოტაკი 1725–1729

 აფშარიდების დინასტია, 1736–1797 دودمان افشار 
 ნადირ შაჰი, 1736–1747
 ადილ-შაჰი, 1747–1748
 იბრაჰიმ აფშარი, 1748
 შაჰ რუჰ აფშარი, 1748–1797, 

 ზენდების დინასტია, 1750–1794 دودمان زند 
ირანში არეულობით და ქაოსით ისარგებლა , ზენდების დინასტიამ და ქვეყნის სათავეში მოექცა . 

 ქერიმ ხანი, 1750–1779
 აბოლ ფაზ ხანი, 1779
 მუჰამედ ალი ხანი, 1779
 სადიქ ხანი, 1779–1782
 ალი მურად ხანი, 1782–1785
 ჯაფარ ხანი, 1785–1789
 ლოთბ ალი ხანი, 1789–1794

 ყაჯარების დინასტია, 1794–1925 دودمان قاجار 

 პორტრეტი სახელი მმართველობის დასაწყისი მმართველობის დასასრული კავშირი წინამორბედთან80pxაღა მაჰმად ხან ყაჯარი 17941797• ყაჯართა დინასტიის დამაარსებელი80pxფათალი-შაჰი 1797 წლის 17 ივნისი1834 წლის 23 ოქტომბერი• ჰუსეინ ყული ხანის შვილი80pxმუჰამედ-შაჰ ყაჯარი18341848• აბას მირზას შვილი80pxნასერ ალ-დინ შაჰი18481896• 80pxმოზაფარ ალ-დინ შაჰი18961907• ნოსერ ალი დინ-ის შვილი80pxმუჰამედ ალი შაჰი19071909• მოზაფარ ალ დინ შაჰი-ის შვილი80pxსულთან აჰმედ შაჰ ყაჯარი19091925• ყაჯართა დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი

 ფეჰლევიანთა დინასტია, 1925–1979 دودمان پهلوی 

 პორტრეტი სახელი მმართველობის დასაწყისი მმართველობის დასასრული კავშირი წინამორბედთანalign="center"align="center"|რეზა ფეჰლევი 1925 წლის 15 დეკემბერი1941 წლის 16 სექტემბერი• ფეჰლევიანთა დინასტიის დამაარსებელიalign="center"align="center"|მოჰამედ რეზა ფეჰლევი' 1941 წლის 16 სექტემბერი1979 წლის 11 თებერვალი• ირანის უკანასკნელი შაჰი . 

1979 წლის რევოლუციის შედეგად. ირანში დაემხო შაჰის ხელისუფლება და ქვეყანაში დამყარდა ისლამური რესპუბლიკა

 იხილეთ აგრეთვე 
 ირანის ისტორია
 დიდი სპარსული იმპერია

 სქოლიო 



სპარსეთი
*
კატეგორია:მმართველთა სიები

კატეგორია:ირანის ისტორია