ვაიო

ვაიო — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში (ზვარეს ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 380 მ-ზე, დაბა ქედიდან 6 კმ-ში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში 409 მცხოვრებია. 
 ისტორია 
ვაიო აჭარისწყლის ხეობაში გამავალ დიდ სატრანზიტო გზაზე მდებარეობდა. სოფლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის ნივთები. ინტენსიური ცხოვრება ვაიოში შუა საუკუნეებშიც გრძელდებოდა. ვაიოსა და სოფელ აქუცას შორის აჭარისწყალზე გადებული იყო ქვის ხიდი, რომელიც 1923-1924 წლების მეწყერმა დაანგრია (შემორჩენილია ქვის ბურჯი მდინარის მარცხენა მხარეს). 

გვიანდელ შუა საუკუნეებამდე ვაიო ქვემო ხევის ცენტრის ფუნქციას ასრულებდა (შემდეგ ქედამ ჩაანაცვლა). XVI ს. 70-იანი წლების ბოლოს 1878 წლამდე მთელ აჭარასთან ერთად ვაიოც ოსმალთა მფლობელობის ქვეშ მოექცა. ხალხური გადმოცემები ამ პერიოდს და იძულებით გამაჰმადიანებას უკავშირებს სოფლის სახელწოდებასაც. XIX საუკუნის ბოლოს სოფლის მიდამოებში დაიწყეს სპოლენძის საბადოების დამუშავება. საბჭოთა პერიოდში სპილენძისა და ტყვიის საბადოებთან ერთად ვაიოში იყო მეთამბაქოეობის მეურნეობა.   

დემოგრაფია
 აღწერის წელი  მოსახლეობა 2002  505 2014   409

ლიტერატურა
 ჭიჭინაძე ზ.,  მუსულმან ქართველობა და მათი სოფლები საქართველოში, ტფ., 1913. — გვ. 104-105. 
 ჭიჭინაძე ზ., ქართველები გამაჰმადიანება ანუ ქართველთ გათათრება, თბ., 1915. — გვ. 84-85.
 აბაშიძე შ., დედაო — ჩემო ქედაო, ბათუმი, 2017.
 სალაძე ს., უცნობი ძველი აჭარა, ბათუმი, 2018. — გვ. 82-89.  

სქოლიო

კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლები