სვიმონ კანანელის ტაძარი

წმინდა სვიმონ კანანელის სახელობის ტაძარი — ტაძარი საქართველოში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოხუმთან ახლოს, თანამედროვე ახალი ათონის ტერიტორიაზე, ივერიის მთაზე, მდინარე ფსირცხის მარცხენა ნაპირზე. მისი თავდაპირველი მშენებლობა VII-VIII საუკუნეებით თარიღდება, ხოლო დღევანდელი ნაგებობა ქართული ხუროთმოძღვრების IX-X საუკუნეების ნიმუშს წარმოადგენს.

ისტორია
ქართული და უცხოური ისტორიული წყაროების თანახმად, იესო ქრისტეს მოწაფეებმა წმინდა სვიმონ კანანელმა და წმინდა ანდრია პირველწოდებულმა ახალი წელთაღრიცხვის I საუკუნეში პირველებმა იქადაგეს ქრისტიანობა სამხრეთ და დასავლეთ საქართველოში, მათ შორის აფხაზეთშიც. წმინდა მამათა გადმოცემით, ახალი წელთაღრიცხვის 55 წელს მოციქული წმინდა სვიმონ კანანელი წარმართებმა ჯვარზე გააკრეს და დაასაფლავეს ნიკოფსიაში, ისტორიული საქართველოს ჩრდილოეთ საზღვართან ახლოს (ნიკოფსია — ამჟამინდელი რუსეთის ფედერაცია, კრასნოდარის მხარე). IV საუკუნეში მოციქულის სახელზე ახალ ათონში პატარა ეკლესია ააგეს, რომელიც სავარაუდოდ, ხის უნდა ყოფილიყო. მომდევნო საუკუნეებში აქ თეთრი თლილი ქვისგან ააშენეს ტაძარი, რომელსაც რესტავრაცია რამდენიმეჯერ ჩაუტარდა, მათ შორის XIX საუკუნის 80-იან წლებში. დღეისათვის ტაძრის ფრესკული მოხატულობა შემორჩენილი არ არის. არქიტექტურული დეკორიდან ყურადღებას იქცევს ქრისტიანული სიმბოლოების — თევზის, ლომისა და ჯვრის რელიეფური გამოსახულებები.

1875 წლის 26 აგვისტოს კავკასიის მეფისნაცვლის ნებართვით ტფილისში ჩამოვიდნენ ათონის პანტელეიმონის რუსული მონასტრის იღუმენი არსენი და ბერები — მამა აღაპი და იოანე. მათ დავალებული ჰქონდათ აერჩიათ აფხაზეთში შავიზღვისპირას შესაფერისი ადგილი ახალი მონასტრის დასაარსებლად. 6 სექტემბერს მოხდა ადგილის შერჩევა და 27 ნოემბერს კავკასიის მეფისნაცვლის ბრძანებულებით მონასტერს გამოეყო შესაბამისი ტერიტორია. სწორედ რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომამდე მოხდა სვიმონ კანანელის ტაძრის ნანგრევების აღმოჩენა, რომელიც მთლიანად მცენარეულობით იყო დაფარული. ომის დროს ტერიტორიაზე აფხაზეთი კვლავ ოსმალეთის გავლენის ქვეშ მოექცა და მონასტერმა თავისი ფუნქციონირება მხოლოდ ომის დამთავრების შემდეგ განაახლა.

სვიმონ კანანელის ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორიასაქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ.

ლიტერატურა
 კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015.

რესურსები ინტერნეტში
 Ново-Афонский Симоно-Кананитский монастырь на берегу Черного моря, в Абхазии, близ Сухума, Одесса, 1901

სქოლიო

კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:VII საუკუნის ეკლესიები