პტოლემე

კლავდიოს პტოლემეგიგინეიშვილი კ. „ბერძნული და რომაული საკუთარი სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი“ : საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია, ენათმეცნიერების ინსტიტუტი, თბილისი, 1985, გვ. 86 (, ; დ. დაახ. 100 — გ. დაახ. 170, ალექსანდრია) — ძველი ბერძენი მათემატიკოსი, ასტრონომი და გეოგრაფი. შეიმუშავა ე. წ. გეოცენტრული სამყაროს სისტემა. 

ცხოვრება და მოღვაწეობა
პტოლემეს შესახებ ზუსტი ბიოგრაფიული ცნობები არა გვაქვს. ცნობილია, რომ უმეტესად ცხოვრობდა ალექსანდრიაში, სადაც 127-151 წლებში ასტრონომიულ დაკვირვებებს ახდენდა. გარდაიცვალა დაახლოებით 168 წელს. პტოლემეს ძირითადი ნაშრომია „ასტრონომიის დიადი მათემატიკური გადმოცემა 13 წიგნად“ (არაბული სახელწოდება „ალმაგესტი“), რომელშიც მთელი იმდროინდელი ასტრონომიული ცოდნაა სისტემატურად თავმოყრილი. ამ წიგნს დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ზღვაოსნობისა და დედამიწის პუნქტების გეოგრაფიული კოორდინატების განსაზღვრისათვის, ციურ სხეულთა მდებარეობების წინასწარი გამოთვლისათვის. XVII საუკუნეში, ჰელიოცენტრული სისტემის დამკვიდრების პროცესში კოპერნიკისა და კეპლერის ცხრილების გამოქვეყნების შემდეგ, პტოლემეს შრომამ პრაქტიკული მნიშვნელობა დაკარგა. 

პტოლემეს მეორე მნიშვნელოვანი ნაშრომია „გეოგრაფიის სახელმძღვანელო“ 8 წიგნად, რომელშიც მაშინდელი გეოგრაფიული ცოდნაა თავმოყრილი. პტოლემემ დაამუშავა კარტოგრაფიული პროექციის თეორია. მოგვცა 8000 პუნქტის კოორდინატები. ნაშრომს ახლავს დედამიწის ზედაპირის 27 რუკა. 

პტოლემემ შეადგინა „მეფეთა ქრონოლოგიური კანონი“, რომელსაც დიდი მნიშვნელობა აქვს მეფეების მოღვაწეობის თარიღთა დასადგენად. დაწერა 5-ტომიანი ტრაქტატი ოპტიკის შესახებ, რომელშიც არის სარკეების თეორია, ჰაერიდან მინასა და წყალში სხივის გადასვლისას გარდატეხის კუთხეების ცხრილი, ასტრონომიული რეფრაქციის თეორია და ცხრილები. ეს ტრაქტატი დაკარგულად მიაჩნდათ. 1801 წელს აღმოაჩინეს მისი არაბულიდან ლათინურად თარგმნილი ტექსტი.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს პტოლემე.

სქოლიო

კატეგორია:ძველი ბერძენი მათემატიკოსები
კატეგორია:ძველი ბერძენი ასტრონომები
კატეგორია:ძველი ბერძენი ასტროლოგები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ