ექსტრადიცია

ექსტრადიცია დამნაშავეთა გადაცემა — ერთი სახელმწიფოდან მეორეში ძებნილი ბრალდებულის ან მსჯავრდებულის გადაცემის ფორმალური პროცესი. 

 საფუძველი 

როგორც წესი, ერთი სახელმწიფოდან მეორეში პირის ექსტრადიციისათვის საჭიროა ორ სახელმწიფოს შორის საერთაშორისო ხელშეკრულების არსებობა. თუმცა, ზოგიერთი სახელმწიფოს პრაქტიკის მიხედვით, პირის ექსტრადიცია შესაძლებელია ასევე ხელშეკრულების არარსებობის პირობებშიც, რა დროსაც რიგ შემთხვევებში გადამცემი სახელმწიფო მიმღებისგან ითხოვს სანაცვალგებო თანამშრომლობის გარანტიას. გავრცელებული აზრის თანახმად, არ არსებობს საერთაშორისო ჩვეულებითი სამართლის ნორმა, რომელიც სახელმწიფოებს ექსტრადიციას დაავალდებულებდა.

 შეზღუდვები 

ექსტრადიცია ნებისმიერ შემთხვევაში არ არის შესაძლებელი. ექსტრადიციასთან შეზღუდვები განსხვავდება ცალკეული საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და სახელმწიფოებს შორის პრაქტიკის მიხედვით. თუმცა, ყველაზე გავრცელებულ შეზღუდვებს შემდეგი წარმოადგენს: ექსტრადიცია, როგორც წესი არ არის შესაძლებელი პოლიტიკური, ფისკალური ან სამხედრო დანაშაულისათვის; აკრძალულია პირის ექსტრადიცია იმ ქვეყანაში, სადაც მას ემუქრება წამების, სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვა ძირითადი უფლებების დარღვევის საფრთხე; დაუშვებელია ლტოლვილის ექსტრადიცია; აკრძალულია პირის ექსტრადიცია თუ მის მიმართ გამოტანილი განაჩენით დაირღვა ორმაგი დასჯის აკრძალვის პრინციპი (Ne bis in idem).

 ექსტრადიცია ევროკავშირში 

ევროკავშირში სახელმწიფოებს შორის ძებნილების გადაცემის მსოფლიოში ყველაზე გამარტივებული ფორმა არსებობს, რომელიც მანამდე მხოლოდ სკანდინავიურ სახელმწიფოებში იყო. მოქმედი რეგულირებების მიხედვით, ძებნილი პირის დაკავებისა და ევროკავშირის წევრ მეორე სახელმწიფოში გადაცემისათვის საკმარისია მხოლოდ საექსტრადიციო პირზე გამოცემული ევროპული დაპატიმრების ორდერის მიწოდება.
 ექსტრადიცია საქართველოში 
საქართველოში ბრალდებულის ან მსჯავრდებულის ექსტრადიციის და ექსტრადიციაზე უარის თქმის გადაწყვეტილებას იღებს საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო (საქართველოს მთავარი პროკურატურა). ექსტრადიციის შესახებ მიღებული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს სასამართლოში. ექსტრადიციის საკითხის განხილვისას ეს ორგანოები ხელმძღვანელობენ: სტრასბურგის 1957 წლის ევროპული კონვენციით ექსტრადიციის შესახებ და მისი დამატებითი ოქმებით; 1993 წლის მინსკის კონვენციით; სტრასბურგის 1983 წლის მსჯავრდებულ პირთა გადაცემის კონვენციით და მისი დამატებითი ოქმით; საქართველოს კონსტიტუციით; საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით და სისხლის სამართლის სფეროში საერთაშ. თანამშრომლობის შესახებ არსებული საქართველოს კანონით (2010 წლის 21 ივლისი). საერთაშორისო დანაშაულში მხილებული ბრალდებული გადაეცემა სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს. გადაცემა რეგულირდება სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს რომის წესდებით (1998) და საქართველოს კანონით „სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთან საქართველოს თანამშრომლობის შესახებ“ (2003 წლის 14 აგვისტო).

სქოლიო

კატეგორია:იურიდიული ტერმინოლოგია