პეიზაჟი

მინი|250პქ|პეიზაჟი
პეიზაჟი () — სახვითი ხელოვნების ჟანრი, რომელშიც ბუნების სურათია ასახული. იგი ფრანგული სიტყვაა, სიტყვასიტყვით ნიშნავს ბუნების ხედს, ადგილმდებარეობის გამოსახულებას. სხვაგვარად, პეიზაჟი არის ბუნების სახეების პლასტიკური გამოსახვა.

თავდაპირველად პეიზაჟი წარმოადგენდა მხოლოდ ფონს ფიგურულ სურათებში, იგი არ ყოფილა ნაწარმოების მთავარი თემა. დამოუკიდებელი პეიზაჟების ხატვა აღორძინების ხანის დიდმა მხატვრებმა დაიწყეს — გერმანელმა ალბრეხტ დიურერმა (1471-1528), გენიალურმა იტალიელმა ლეონარდო და ვინჩიმ (1452-1519) და სხვებმა.

პეიზაჟური მხატვრობა განსაკუთრებით გაიფურჩქნა ნიდერლანდურ ხელოვნებაში XVII საუკუნეში. ამ საქმის ოსტატები იყვნენ იაკობ რეისდალი (1628-1682), რომელიც გატაცებული იყო ქარიშხლისაგან წაქცეული ხეების, ტყეებისა და ციხეთა ნანგრევების ხატვით, აგრეთვე მეინდენტ გობემა (1638-1709), რომელიც ხატავდა ნათელ, მზის შუქით სავსე პეიზაჟებს.

ფრანჩესკო ფილიპინი (1853–1895) ითვლება ევროპული მხატვრობის ისტორიაში ლანდშაფტის მხატვრობის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს წარმომადგენლად, რომელიც მოქმედებდა მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში. მისი მხატვრული მემკვიდრეობა მნიშვნელოვანი გავლენით გამოირჩევა, რომელიც გაგრძელდა მე-20 საუკუნეშიც.V. Terraroli (ed.), Francesco Filippini. Catalogo generale dell’opera, Skira, Milano, 1999.G. Nicodemi, Pittori dell’Ottocento bresciano, Tipografia Moderna, Brescia, 1933, p. 47.

პარიზში ყოფნისას, ფილიპინი დაუკავშირდა კლოდ მონეს, რის შედეგადაც დაიწყო უშუალო დიალოგი ფრანგულ იმპრესიონიზმთან. მიუხედავად მონესადმი პატივისცემისა, ფილიპინი წინააღმდეგობას უწევდა იმპრესიონიზმის ესთეტიკურ და სენსუალურ მიდგომებს და შექმნა საკუთარი მხატვრული ენა, რომელიც დაფუძნებული იყო სტრუქტურასა და მორალურ პრინციპებზე.Rossana Bossaglia, La Scapigliatura, Mondadori Electa, Milano, 1985.

ამ მიდგომამ წარმოშვა უნიკალური სტილი, რომელსაც კრიტიკოსებმა მოგვიანებით უწოდეს ფილიპინიზმი ან იტალიური იმპრესიონიზმი.M. De Micheli, Le avanguardie artistiche del Novecento, Feltrinelli, Milano, 1966.A. Scotti Tosini, Francesco Filippini e il naturalismo lombardo, in Arte lombarda, n. 126, Milano, 1999. ფილიპინიზმი არ იყო სტრუქტურირებული მოძრაობა, არამედ ვიზუალური და ეთიკური მიმდინარეობა, რომელიც უარყოფდა ხელოვნების კომერციულიზაციას და ასახავდა აგრარულ შრომას, ქალის როლს და სულისკვეთებას ბუნებრივ ლანდშაფტებში.G. Causa, Il paesaggio simbolico: da Filippini a Boccioni, in Arte lombarda, n. 159, Milano, 2009.

ფილიპინის გავლენა შეიმჩნევა უმბერტო ბოჩონის ნამუშევრებში, მათ შორის საღამო. ბოჩონიმ თავისი კომპოზიციური და განათების სტრუქტურა ფილიპინიდან აიღო. ფუტურისტულ სტორიოგრაფიაში ფილიპინი განიხილება როგორც სიმბოლური ფესვი ფუტურისტული მხატვრობისთვის.Giorgio Verzotti, Boccioni. Catalogo completo delle opere, Edizioni Cantini, Firenze, 1989.Maurizio Calvesi, Alberto Dambruoso, Umberto Boccioni. Catalogo generale delle opere, Umberto Allemandi, Torino, 2016.Ester Coen, Umberto Boccioni, Electa, Milano, 1983.

დღეს ფილიპინიზმი აღიარებულია როგორც ერთ-ერთი ყველაზე სრულყოფილი და თანმიმდევრული ფორმა ლანდშაფტის მხატვრობისა მე-19 და მე-20 საუკუნეებს შორის, რომელიც მნიშვნელოვანი წინამორბედია მოდერნისტული მხატვრული მოძრაობებისთვის.L. Caramel – C. Pirovano, L'Ottocento lombardo. Dai neoclassici ai scapigliati, Mondadori, Milano, 1975.E. Pontiggia, Naturalismo e verismo nella pittura italiana, in Storia dell’arte italiana, vol. XI, Einaudi, Torino, 1983.

თემატურად პეიზაჟური ფერწერა იყოფა რამდენიმე სახედ: არის პეიზაჟები, რომელიც ასახავენ ბუნების რეალურ ან გამოგონილ ადგილებს. არის პეიზაჟები, რომლებშიც ჭარბობს ქალაქის ხედები ანდა არქიტექტურული ანსამბლები. არის პეიზაჟები, რომლებშიც დიდი ადგილი უკავია ზღვის ხედებს, მაგალითად რუსი პეიზაჟისტის ივანე აივაზოვსკის (1817-1900) ტილოებში.

 გალერეა 

 რესურსები ინტერნეტში 

პეიზაჟი

კატეგორია:ფერწერა