ზემო ქედი

ზემო ქედი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში (კახეთის მხარე), ზემო ქედის ადმინისტრაციული ერთეულის ერთადერთი სოფელი.

მდებარეობს შირაქის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 700 მ-ზე, დედოფლისწყაროდან 26 კმ-ში.

ისტორია
სოფელი ზემო ქედი წარმოიქმნა შირაქის ვაკეზე აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელების (ფშავლები, ხევსურები, მთიულები) სტიქიურ ჩასახლებასთან დაკავშირებით, რომელიც XX საუკუნის დასაწყისში, ძირითადად 1905–1913 წლებში, მიმდინარეობდა. ამ პროცესს აქტიურად უწყობდნენ ხელს იმდროინდელი მოღვაწეები: ვაჟა-ფშაველა, ნიკოლოზ ჯანდიერი და გრიგოლ ვარდაშევი (ზემო ქედის პირველი მამასახლისი). შირაქის ვაკის საძოვრებით მოსარგებლე თუში მეცხვარეების წინააღმდეგობის მიუხედავად, მოახალშენეებმა შირაქის ველის ჩრდილოეთი, ე. წ. „ქედი“ დაიკავეს და მთავრობისგან მოიპოვეს იქ დარჩენის უფლება. ასე შეიქმნა ქართველი მთიელებით დასახლებული ახალი სოფლები: ზემო ქედი (ძირითადად მთიულები), ქვემო ქედი (მთიულები და ხევსურები) და არხილოსკალო (ფშავლები).თოფჩიშვილი რ., აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელთა მიგრაცია XVII–XX სს., თბ., 1984. — გვ. 42–46.ბაღაშვილი დ., მთის ხალხის ჩამოსახლება ვაჟა-ფშაველას თაოსნობით, გაზ. „შირაქი“, №2, 4–11 თებერვალი, 2023. — გვ. 6.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1826 ადამიანი.

 აღწერის წელი  მოსახლეობა  კაცი  ქალი 2002საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II 2958 1384 1574 2014  1826 892 934

ღირსშესანიშნაობები
სოფლის ტერიტორიაზე მდებარეობს არაერთი არქიტექტურული და არქეოლოგიური ძეგლი:
ლომისის წმინდა გიორგის ნიში — არქიტექტურული ძეგლი
ზემო ქედის ნამოსახლარები — არქეოლოგიური ძეგლი
ზემო ქედის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი
ზემო ქედის სამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი
ზემო ქედის უსახელო გორის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი
ზემო ქედის ცისკარაანთ გორის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი

 ლიტერატურა 

 სქოლიო 

კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები