ნიჩბისი

ნიჩბისი — ისტორიული სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტის ახლანდელი სოფლების — ახალი ნიჩბისის, ზემო ნიჩბისისა და ქვემო ნიჩბისის ძველი საერთო დასახელება; საქართველოს თანამედროვე ტერიტორიული მოწყობით — მცხეთის მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეული, რომელიც აერთიანებს სოფლებს: ახალ ნიჩბისს, ზემო ნიჩბისს, სასხორსა და ქვემო ნიჩბისს. 
 ისტორია 
ისტორიული ნიჩბისი ძირითადად ახლანდელი სოფ. ქვემო ნიჩბისის ტერიტორიაზე მდებარეობს. წერილობით წყაროებში პირველად მოიხსენიება XI საუკუნეში. 1072 წელს საქართველოს მეფე გიორგი II-მ სოფელი ნიჩბისი შიომღვიმის მონასტერს შესწირა, 1170 წელს კი გიორგი III-მ მონასტერს ნიჩბისზე შეუვალობის სიგელი განუახლა. სოფელი ხშირად იხსენიება XV-XVIII საუკუნეების ისტორიულ წყაროებში, მათ შორის ვახუშტი ბატონიშვილის თხზულებაში „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ და იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“. 1490 წელს ნიჩბისს მდგომი ქართლის მეფე კონსტანტინე II ბარათაშვილებს ეხმარებოდა ოსმალთა წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1520 წელს მუხრანში დაბანაკებული კახთა მეფის ლევანისა და მისი მოკავშირის — მამია გურიელის წინააღმდეგ საბრძოლველად მიმავალი ქართლის მეფე დავით X ნიჩბისში დადგა. 1615 წელს ქართლის მეფემ ლუარსაბ II-მ ნიჩბისი ქაიხოსრო და მერაბ ციციშვილებს გადასცა. XVIII საუკუნეში ლეკების შემოსევების შედეგად სოფლის მოსახლეობა მნიშვნელოვნად შემცირდა. ნიჩბისი მცხეთასთან და მეჯვრისხევთან ერთად ცნობილი იყო მეჭურჭლეობით.

 კულტურული მემკვიდრეობა 
ისტორიულ ნიჩბისსა და მის მიდამოებში აღმოჩენილია ბორნისთავის მრავალფენიანი არქეოლოგიური ძეგლი, ნატბეურის შუა საუკუნეების მინის სახელოსნო, XII-XIII საუკუნეების ქართული და უცხოური სპილენძის მონეტების განძი. შემორჩენილია ციციშვილების ციხე-დარბაზი, წმ. ნიკოლოზისა და ღვთისმშობლის ეკლესიები, კვირაცხოვლის ნაეკლესიარი ქვემო ნიჩბისში; ეკლესია „უმზეური“, ვანთების ბაზილიკა და ფეოდალური ხანის სამაროვნები ზემო ნიჩბისში და სხვ.

ლიტერატურა

კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები