ერაზმუს როტერდამელი

დეზიდერიუსი ერაზმუს როტერდამელი   (ნამდვილი სახელი და გვარი გერჰარდ გერჰარდსი (Gerhard Gerhards); ზოგჯერ ცნობილი, როგორც ერასმუს როტერდამელი ან ერაზმ როტერდამელი) (დ. 28 ოქტომბერი, 1466/1469, როტერდამი — გ. 12 ივლისი, 1536, ბაზელი) — რენესანსის პერიოდის ნიდერლანდელი ჰუმანისტი კათოლიკე ქრისტიანი თეოლოგი, ფილოსოფოსი, ფილოლოგი, მთარგმნელი და მწერალი. წერდა ლათინურ ენაზე. ერაზმუს როტერდამელმა უარყო შუა საუკუნეების სწავლა–აღზრდის სისტემა. გამოსცა „ახალი აღთქმა“ ბერძნულ ენაზე, დაურთო საკუთარი ლათინური თარგმანი, რომელიც საფუძვლად დაედო ლუთერის ბიბლიის თარგმნას. გამოსცა ანტიკურ ავტორთა და ეკლესიის მამათა კრიტიკული ჟანრის თხზულებები. ჰუმანისტური იდეები ლიტერატურაში ყველაზე უფრო სრულყოფილად ერაზმუს როტერდამელმა გამოხატა.

შემოქმედება
ერაზმუს როტერდამელის ყველაზე მნიშვნელოვანი მხატვრული ნაწარმოებია სქოლასტიკის წინააღმდეგ მიმართული სატირა – „ქება სისულელისა“, რომელშიც იგი ამხელს გაბატონებული ეკლესიის მანკიერებას, შუასაუკუნეობრივ ჩამორჩენილობას, უმეცრებას, აკრიტიკებს მთავრებსა და ომისმოყვარე თავადებს. ერაზმუს როტერდამელის მიზანი იყო ანტიკურობის და ქრისტიანობის სინთეზით ქრისტიანული ჰუმანიზმის დაფუძნება. თავის თვალსაზრისს მან „ქრისტეს ფილოსოფია“ უწოდა. მისთვის უმთავრესი იყო ადრინდელი  ქრისტიანობის აღორძინება და ამასთან დაკავშირებით ანტიკური მეცნიერებისა და ხელოვნების დაფასება. მასვე ეკუთვნის ანდაზების კრებულები („Adagia“, 1500), დიალოგები („შინაური საუბრები“, 1518), კომენტარები, ფილოლოგიური თხზულებანი. ფილოსოფიური თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია ტრაქტატი „ქრისტიანი მეომრის ხანჯალი“ (1502).

მეტსახელი
მისი კოდირებული სახელი დესიდერიუს ერასმუს როტერდამელი, შეიცავს შემდეგ სამ ელემენტს: ლათინური არსებითი სახელი დესიდერიუმ („ლტოლვა“ ან „სურვილი“; ბერძნული ზედსართავი ἐράσμιος (erásmios) ნიშნავს „სურვილის მქონე“, და ასევე ერასმუს წმინდასაც ნიშნავს; და ბოლოს ლათინიზირებული ქალაქის სახელი როტერდამი (როტერდამუს = „როტერდამელი“).

ერასმუსი კლასიკური სწავლული იყო, ვისაც წმინდა ლათინური სტილით უყვარდა წერა და შერქმეულ მეტსახელს „ჰუმანისტების უფლისწულს“ სიამოვნებით ირგებდა. მას ასევე „ქრისტიანი ჰუმანისტების სამეფო დიდებასაც“ უწოდებდნენ.

ლიტერატურა

 McDonald, Grantley. Biblical Criticism in Early Modern Europe: Erasmus, the Johannine Comma, and Trinitarian Debate (Cambridge and New York: Cambridge University Press, 2016)
 Christ-von Wedel, Christine. Erasmus of Rotterdam: Advocate of a New Christianity (Toronto: University of Toronto Press, 2013)
 Bietenholz, Peter G. Encounters with a Radical Erasmus. Erasmus' Work as a Source of Radical Thought in Early Modern Europe (Toronto: University of Toronto Press, 2009)
 Dodds,  Gregory D. Exploiting Erasmus: The Erasmian Legacy and Religious Change in Early Modern England (Toronto: University of Toronto Press, 2009)

რესურსები ინტერნეტში
 Index of Erasmus' Opera Omnia (ლათინური)

სქოლიო

კატეგორია:ჰოლანდიელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ჰოლანდიელი თეოლოგები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1536
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით