ჩალაუბანი

ჩალაუბანი — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 740 მეტრი, გურჯაანიდან 15 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 897 ადამიანი. სოფლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის გორანამოსახლარები (მოჭრილი გორა, რცხილის სერი, ტინის სერი, გარეტყის გორა, დასაქანი). ყველა ნამოსახლარი ძვ. წ. II-I ათასწლეულების მიჯნას განეკუთვნება. დასაქანის მახლობლად მდებარეობს ძვ. წ. XV-XIV საუკუნეების ნამოსახლარი და სამაროვანი. ყველა გორანამოსახლარი ბუნებრივ ბორცვზეა გამართული და იმდენად მცირეა, რომ მხოლოდ ერთი ოჯახის სამოსახლოდ გამოდგებოდა. ნამოსახლარი ხელოვნური თხრილებით, მიწაყრილებითა და გალავნებით იყო გამაგრებული.

ისტორია
ჩალაუბნის ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობა ხელს უწყობდა მეურნეობის მრავალი დარგის, განსაკუთრებით მევენახეობა-მემინდვრეობის განვითარებას. სოფელზე გადიოდა მნიშვნელოვანი გზები. აღსანიშნავია, რომ ჩალაუბნიდან გურჯაანი-ველისციხისაკენ მიმავალ გზას, „ჩალაუბნის გზას“ ეძახდნენ. სოფელი მდებარეობს ქართლ-კახეთის დამაკავშირებელ გზაზე. აქედანვე გადადის ე. წ. „ქიზიყის გზა“ ისტორიულ ქიზიყში. საქართველოს ერთიანობის ხანაში ჩალაუბანს უშუალოდ სამეფო კარი აკონტროლებდა. კახეთის სამეფოს წარმოქმნისა და XVll საუკუნის მძიმე პოლიტიკური მოვლენების შედეგად, სოფელში მოსახლეობა შეთხელდა და მასზე უკვე ძირითადად თავადი ვაჩნაძეების გავლენა ვრცელდებოდა. მათთან ერთად ადგილობრივ ყმა-მამულს ონანაშვილები, სპანდიარიშვილები, აფხაზიშვილები და სხვა ფეოდალებიც ფლობდნენ (იოანე ბატონიშვილის მიხედვით, ონანაშვილები და სპანდიარიშვილები ვაჩნაძეების განაყოფები არიან). სოფელი ცნობილი იყო ჩალაუბნის ხევზე აგებული ვაჩნაძეების წისქვილებით. სამხედრო-ადმინისტრაციული დაყოფით, სოფელი ბოდბელი ეპისკოპოსის სადროშოში შედიოდა, რომელსაც პრაქტიკულად ქიზიყის მოურავი განაგებდა. ერეკლე ll-ის მეფობისას ქვეყანა შედარებით დაწყნარდა, ჩალაუბანიც მოშენდა და დაახლოებით თანამედროვე სოფლის ტერიტორია მოიცვა. უფრო ზემოთ დარჩა ძველი ჩალაუბნის ნასოფლარი. მოგვიანებით მალარიის გავრცელების გამო სოფლის მოსახლეობა აყრილა მთლიანად ძველი ჩალაუბნიდან და თანამედროვე სოფლის ტერიტორიაზე დასახლებულა. ისტორიულ წყაროებში (1455 წელს), მეფე გიორგის წყალობის სიგელში სოფელი მოხსენიებულია როგორც „ჩალამოტი“ (ჩალაუბანი), ხოლო მე-18 საუკუნის ქართველი მეცნიერის და გეოგრაფის ვახუშტი ბატონიშვილის გეოგრაფიულ ჩანაწერებში კი - „ჩალის უბანი“. გადმოცემის თანახმად, სოფელმა სახელწოდება მიიღო იმის გამო, რომ აქაური ხალხი ხშირად ატარებდა ჩალის ქუდებს. სოფლის მოსახლეობის დიდი ნაწილი ცხოვრობდა XIX საუკუნეში იმ ადგილას, სადაც აღმართულია ჩალაუბნის კოშკი რომელიც აკონტროლებდა შიდა და გარე კახეთის დამაკავშირებელ სტრატეგიულ გზას.

1911 წლის მონაცემებით შედიოდა სიღნაღის მაზრაში. მოსახლეობა შეადგენდა 1958 ადამიანს.

სოფელში აღინიშნება ტრადიციულად, გიორგობის დღესასწაული. სოფელში გავრცელებული გვარებია: მირაშვილი, მათიაშვილი, ჩირიკაშვილი, პეტრიაშვილი, კაპანაძე, ლაშქარაშვილი და ა.შ.

დემოგრაფია

 აღწერის წელი  მოსახლეობა  კაცი  ქალი 2014 897420477

 გალერეა 

იხილეთ აგრეთვე
მოჭრილი გორა
გარეტყის გორა
ჩალაუბნის ეკლესია
ჩალაუბნის ეკლესიების კომპლექსი
ჩალაუბნის კოშკი
ჩალაუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია
ჩალაუბნის წმინდა ბარბარეს ეკლესია
ჩალაუბნის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი
დიდგორის ნამოსახლარი
ზედუბნის წმინდა გიორგის ეკლესია
თეთრი ქვები
რცხილის სერის ნამოსახლარი და სამაროვანი
სანგლის სერი
ტინის სერის ნამოსახლარები და სამაროვანი
ყოყოჩაანთ საყდარი
ხოსროს გორა
ხუცისხევი

ლიტერატურა

სქოლიო

კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები