მარდინი

მარდინი (; ; ; )  — ქალაქი აღმოსავლეთ თურქეთში,  ართუქლუს რაიონისა და მარდინის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. იგი ცნობილია თავისი ძველი ქალაქის ართუქიდული არქიტექტურით და სტრატეგიული მდებარეობით კლდოვან ბორცვზე, მდინარე ტიგროსის მახლობლად.

ქალაქის ძველი ნაწილი იუნესკოს დაცვის ქვეშაა, რაც კრძალავს ახალ მშენებლობებს მისი ფასადის შესანარჩუნებლად.A walk through Mardin, southeastern Turkey’s ancient town  by  Sarah Begum, Geographical, 25 February 2020

2021 წელს ქალაქის მოსახლეობა 129 864 ადამიანს შეადგენდა. მოსახლეობა შედგება ქურთების, არაბების, მჰალამებისა და ასირიელებისაგან.

ისტორია
უძველესი ისტორია და ეტიმოლოგია
ნეო-ასურული პერიოდის სამართლებრივ დოკუმენტში მოხსენიებულია მარდიანეში მიმავალი გზა, რომელიც სავარაუდოდ დღევანდელი მარდინია, რაც მიუთითებს, რომ სახელს აქვს ფესვები, რომლებიც თარიღდება სულ მცირე ნეო-ასურული პერიოდიდან.

ქალაქმა გადაიტანა სირიულ-ქრისტიანული პერიოდი, იზლას მთზე ადრეულ IV საუკუნეში იდგა ნისიბისის მონასტერი, სადაც სამოცდაათი ბერი ცხოვრობდა. რომაულ პერიოდში თავად ქალაქი ცნობილი იყო სახელით მარიდა (მერიდა).Fraternité Chrétienne Sarthe-Orient, "Marida (Mardin)"  სახელწოდება სირიული სიტყვიდან წარმოსდგება და ითარგმნება როგორც „ციხესიმაგრე“. suggesting Mardin as a plural "fortresses".

დაახლოებით ძვ. წ. 150 წლიდან ახ. წ. 250 წლამდე ის იყო ოსროჰენას ნაწილი, რომელსაც მართავდა აბგარიდების დინასტია.Amir Harrak. Journal of Near Eastern Studies 51 (3): 209–214. 1992. . .

შუა საუკუნეები
ადრეული მუსლიმური დაპყრობების დროს, ბიზანტიური ქალაქი 640 წელს დაიპყრო მუსლიმმა მეთაურმა იად იბნ განმმა.Minorsky, V. & Bosworth, C.E. (1991). "Mārdīn". In Bosworth, C. E.; van Donzel, E. & Pellat, Ch. (eds.). The Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Volume VI: Mahk–Mid. Leiden: E. J. Brill. pp. 539–542. ISBN 978-90-04-08112-3. პერიოდულად ქალაქის კონტროლი ხშირად იცვლებოდა სხვადასხვა დინასტიებს შორის. ჰამდან იბნ ჰამდუნმა ქალაქი დაიპყრო 885 წელს და ის ჰამდანიდური კონტროლის ქვეშ X საუკუნის მეორე ნახევრამდე დარჩა, რა დროსაც ქალაქი გახდა სადავო მარვანიდებსა და უქაილიდებს შორის. მარვანიდებს სავარაუდოდ ჰქონდათ უპირატესობა ამ რეგიონზე. მარვანიდების კონტროლი რეგიონში დასრულდა სელჯუკ მალიქ-შაჰ I-ის ჩამოსვლით 1085 წელს, რამაც შემოიტანა თურქული პოლიტიკური დომინირებისა და იმიგრაციის ერა რეგიონში.

1103 წლიდან მარდინი იყო ართუქიდების დინასტიის ორი მთავარი შტოდან ერთ-ერთის დედაქალაქი. ეს ოღუზ-თურქული ოჯახი ადრე იბრძოდა სელჯუკების გვერდით. მარდინის მრავალი მნიშვნელოვანი ისტორიული შენობა აშენდა ართუქიდების კონტროლის პერიოდში, მათ შორის რამდენიმე მეჩეთი და მედრესე, სხვა ტიპის ისლამურ არქიტექტურასთან ერთად. ართუქიდების დინასტიის მიწები მონღოლებმა დაიმორჩილეს დაახლოებით 1235-1243 წლების პერიოდში, მაგრამ ართუქიდები დაემორჩილნენ მონღოლ ხან ჰულაგუს და განაგრძეს მმართველობა როგორც მონღოლთა იმპერიის ვასალებმა.Ed. Morris Rossabi. China among equals: the Middle Kingdom and its neighbors, 10th–14th centuries, p. 244

როდესაც თემურლენგი 1394 წელს რეგიონში შეიჭრა, ადგილობრივი ართუქიდი მმართველი დაემორჩილა თემურიდების სუზერენიტეტს, მაგრამ რეგიონი კვლავ სადავო რჩებოდა სხვადასხვა ძალებს შორის. უკანასკნელმა ართუქიდმა მმართველმა, ალ-სალიჰმა, საბოლოოდ დაუთმო ქალაქი ყარა იუსუფს, ყარა-ყოიუნლუს ლიდერს, 1408-1409 წლებში და გაემგზავრა მოსულში. ქალაქი კვლავ სადავო რჩებოდა ყარა-ყოიუნლუსა და მათ მეტოქეებს, თიმურიდებთან მოკავშირე აყ-ყოიუნლუს შორის. 1451 წელს ყარა-ყოიუნლუმ ალყა შემოარტყა ქალაქს მას შემდეგ, რაც ის აყ-ყოიუნლუმ დაიპყრო, მაგრამ ვერ შეძლო ციხესიმაგრის უკან დაბრუნება. ამრიგად, აყ-ყოიუნლუს მმართველობა გაგრძელდა ქალაქში XV საუკუნის დარჩენილი პერიოდის განმავლობაში. აქ იჭრებოდა მონეტები უზუნ-ჰასანისა და მისი ვაჟის, იაყუბის მმართველობის დროს. იაყუბის შემდეგ აყ-ყოიუნლუს მმართველობამ დაიწყო დაშლა, მაგრამ მარდინი მრავალი წლის განმავლობაში რჩებოდა დამოუკიდებელი აყ-ყოიუნლუს სამთავროს ცენტრად, მაშინ როცა სეფიანები აღმოსავლეთში უფრო ძლიერდებოდნენ. 1507 წელს სეფიანმა მმართველმა ისმაილ I-მა შეძლო ქალაქისა და ციხესიმაგრის დაპყრობა, განდევნა რა ადგილობრივი აყ-ყოიუნლუს მმართველი.

შუა საუკუნეების პერიოდში ქალაქმა შეინარჩუნა მნიშვნელოვანი ასირიული და სომხური მოსახლეობა და გახდა ცენტრი სომხური სამოციქულო, სომხური კათოლიკური, აღმოსავლეთის ეკლესიის, სირიული კათოლიკური ეკლესიების საეპისკოპოსო კათედრებისთვის, ასევე სირიული მართლმადიდებლური ეკლესიის ბასტიონი, რომლის საპატრიარქო კათედრა განთავსებული იყო ახლომდებარე ზაფრანის მონასტერში 1034 წლდან 1924 წლამდე. ვენეციელი ვაჭარი, რომელმაც ქალაქი მოინახულა 1507 წელს, წერდა, რომ ქალაქში უფრო მეტი ქრისტიანი სომეხი და ებრაელი იყო, ვიდრე მუსლიმი.

ოსმალეთის იმპერია
1514 წელს ჩალდირანის ბრძოლაში ოსმალეთის სეფიანებზე გამარჯვების შემდეგ რეგიონში ძალთა ბალანსი შეიცვალა. სეფიანების მეთაური რეგიონში, უსტაჯლუ დაიღუპა ოსმალებთან ბრძოლაში და მის ადგილას დაინიშნა მისი ძმა, ქარა-ხანი (ან კარაჰანი). 1515 წელს მარდინი მოკლე ხნით დაემორჩილა ოსმალებს, მაგრამ ციხესიმაგრე კვლავ სეფიანების კონტროლქვეშ დარჩა და ოსმალები იძულებული გახდნენ რამდენიმე დღის შემდეგ დაეტოვებინათ ქალაქი, რამაც ქარა-ხანს საშუალება მისცა კვლავ დაეკავებინა იგი. მომდევნო წელს ოსმალეთის მეთაურმა ბიიკლი მეჰმედ ფაშამ, დაამარცხა ქარა-ხანი და სეფიანების კონტროლი რეგიონში შეირყა. ოსმალებმა კვლავ ალყა შემოარტყეს მარდინს, რომელიც წინააღმდეგობას უწევდა ქარა-ხანის ძმის, სულეიმან ხანის მეთაურობით. მარჯ-დაბიკის ბრძოლის შემდეგ 1516 წლის აგვისტოში, ბიიკლი მეჰმედ ფაშა დაბრუნდა სირიიდან გამოგზავნილი დამხმარე ძალებით და საბოლოოდ აიძულა ქალაქი დანებებოდა 1516 წლის ბოლოს ან 1517 წლის დასაწყისში. ამის შემდეგ, მარდინს მართავდა გუბერნატორი, რომელიც პირდაპირ ოსმალეთის სულთნის ხელისუფლების მიერ ინიშნებოდა.

ქალაქმა შედარებით მშვიდი პერიოდი გამოიარა ოსმალეთის მმართველობის ქვეშ, მნიშვნელოვანი კონფლიქტებისა და უბედურებების გარეშე. ევროპელი მოგზაურები, რომლებმაც მოინახულეს ქალაქი XVIII საუკუნის ბოლოს და XIX საუკუნის დასაწყისში, ძალიან განსხვავებულ შეფასებებს იძლეოდნენ მოსახლეობის შესახებ, მაგრამ ზოგადად მიუთითებდნენ, რომ მუსლიმები იყვნენ უდიდესი ჯგუფი, მნიშვნელოვანი სომხური და ასურული თემებით და სხვა უმცირესობებით, ხოლო არაბული და ქურთული იყო გაბატონებული ენები.

მშვიდობიანი პერიოდი საბოლოოდ დასრულდა, როდესაც ოსმალეთის იმპერია კონფლიქტში შევიდა ეგვიპტის ხედივატთან. ამ დროს ქალაქი მოექცა ქურთული მილის კლანთან დაკავშირებული აჯანყებულების მმართველობის ქვეშ. 1835 წელს, მილის ტომი დაიმორჩილა დიარბექირის ეიალეთის ვალის, რეშიდ მეჰმედ ფაშას სამხედრო ძალებმა. ალყის დროს ქალაქის დიდი მეჩეთი ააფეთქეს. 1847-1865 წლებში ქალაქის მოსახლეობა დაზარალდა ქოლერის ეპიდემიით, თუმცა გარდაცვლილთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია. პირველი მსოფლიო ომის დროს მარდინი იყო ასურული და სომხური გენოციდების ადგილებიდან ერთ-ერთი. პირველი მსოფლიო ომის წინ, მარდინში ცხოვრობდა 12 000-ზე მეტი ასურელი და 7 500-ზე მეტი სომეხი. ომის მსვლელობისას, ბევრი მათგანი გაგზავნეს რას-ალ-აინის ბანაკებში, თუმცა ზოგიერთმა მოახერხა სინჯარის მთაზე გაქცევა ადგილობრივი ჩეჩნების დახმარებით. მარდინის ქურთები და არაბები ამ მოვლენებს, როგორც წესი, „ფირმანს“ (სამთავრობო ბრძანება) უწოდებენ, ხოლო ასურელები მას „სეიფოს“ (ხმალი) უწოდებენ. მუდროსის ზავის შემდეგ მარდინი იყო ერთ-ერთი თურქული ქალაქი, რომელიც არ იყო ოკუპირებული მოკავშირე ძალების ჯარების მიერ.

თანამედროვე ისტორია
1923 წელს თურქეთის რესპუბლიკის დაარსებასთან ერთად, მარდინი გახდა ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ძალადობას გადარჩენილმა ბევრმა ასურელმა მოგვიანებით დატოვა მარდინი და 1940-იან წლებში გადავიდა ახლომდებარე ქამიშლიში, მას შემდეგ რაც თურქეთის არმიაში მათი გაწვევა სავალდებულო გახდა. 1925 წელს, როდესაც თურქეთის მთავრობამ ჩაახშო ქურთი შეიხ საიდის აჯანყება, პირველი და მეთოთხმეტე კავალერიის დივიზიები განლაგდნენ მარდინში.

მარდინში მნიშვნელოვნი ინდუსტრიალიზაცია მოხდა 1990-იანი წლების განმავლობაში, როდესაც მოსახლეობა საცხოვრებლად გადავიდა ქალაქის თანამედროვე ნაწილში, რომლებიც ვითარდებოდა დაბლობ ადგილას ძველი ქალაქის ბორცვის ძირში. 2012 წელს მიღებული კანონის საფუძველზე მარდინი გახდა მეტროპოლიური მუნიციპალიტეტი, რომელმაც ფუნქციონირება დაიწყო 2014 წლის თურქეთის ადგილობრივი არჩევნების შემდეგ. ქალაქს ჰყავს მნიშვნელოვანი არაბული მოსახლეობა.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს სირიის საზღვართან ახლოს და არის მარდინის პროვინციის ცენტრი. ძველი ქალაქი ძირითადად აშენებულია გრძელი ბორცვის სამხრეთ ფერდობზე, რომლის თავზეც კლდოვანი ქედია. ფერდობი ეშვება მესოპოტამიის დაბლობისკენ. ქედის თავზე განთავსებულია ქალაქის ისტორიული ციტადელი. ქალაქის უფრო ახალი ნაწილები მდებარეობს დაბლობ ადგილას ჩრდილო-დასავლეთით და მიმდებარე ტერიტორიაზე და გამოირჩევა თანამედროვე კეთილმოწყობითა და ინსტიტუტებით. მარდინის აეროპორტი მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთით, ძველი ქალაქიდან 20 კილომეტრის დაშორებით.

კლიმატი
მარდინს ახასიათებს ცხელზაფხულიანი ხმელთაშუაზღვის კლიმატი, ძალიან ცხელი, მშრალი ზაფხულით და გრილი, სველი და ზოგჯერ თოვლიანი ზამთრით. მარდინი ძალიან მზიანია, წელიწადში 3000 საათზე მეტი მზის სინათლით. მაშინ როდესაც ზაფხულში ტემპერატურა ადვილად აღწევს 40 °C-ს, კონტინენტური ბუნების გამო, ზამთრის ამინდი მაინც გარკვეულწილად გავრცელებულია დეკემბრიდან მარტის თვეებს შორის და როგორც წესი, ერთი ან ორი კვირის განმავლობაში თოვს. ყველაზე მაღალი ტემპერატურა დაფიქსირდა 2000 წლის 31 ივლისს (42,5 °C), ხოლო ყველაზე დაბალი იყო −14,0 °C 1985 წლის 22 თებერვალს.

ისტორიული ღირსშესანიშნაობები
მარდინს ხშირად უწოდებენ ღია ცის ქვეშ მუზეუმს მისი ისტორიული არქიტექტურის გამო. უმეტესი შენობა იყენებს ბეჟისფერ კირქვას, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში მოიპოვებოდა ამ ტერიტორიის გარშემო არსებულ კარიერებში.

მეჩეთები და მადრასეები
 მარდინის დიდი მეჩეთი — ქალაქის ისტორიული მთავარი სამლოცველო მეჩეთი, სავარაუდოდ პირველად ააგეს 1170-იან წლებში ართუქიდების დროს. იგი განადგურდა არტილერიის აფეთქებების შედეგად რაშიდ ფაშას მიერ ქალაქის ალყის დროს XIX საუკუნის დასაწყისში და შემდეგ ხელახლა ააგეს, სავარაუდოდ ორიგინალი შენობის მსგავსად. ორიგინალი მეჩეთიდან მხოლოდ ჩრდილოეთის კედელი შემორჩა. ასევე შემორჩა ხისგან დამზადებული ართუქიდების მინბარი (ამბიონი). წარწერა მინარეთის ფუძეზე ასახავს მის ორიგინალი მშენებლობის თარიღს (1176 წელი), მაგრამ მინარეთის უმეტესი ნაწილი ფუძის ზემოთ ხელახლა ააგეს დაახლოებით 1892 წელს, სავარაუდოდ სალოცავი დარბაზის რეკონსტრუქციიდან კარგა ხნის შემდეგ.
 სულთან ისას მედრესე (ზინჯირიეს მედრესე) — ქალაქის ერთ-ერთი შთამბეჭდავი ისლამური ძეგლი, დათარიღებული 1385 წლით. აგებულია ართუქიდების სულთან ალ-ზაჰირ მაჯდ ალ-დინ'ისას (მმართ. 1376–1407 წწ) მმართველობის პერიოდში. ააგეს  როგორც მედრესე, იგი ასევე მოიცავს მეჩეთს (სამლოცველო დარბაზს) და მავზოლეუმს. მავზოლეუმი სავარაუდოდ განკუთვნილი იყო სულთან ისას დასაკრძალად, მაგრამ იგი არასდროს დაუკრძალავთ ბრძოლაში გარდაცვალების შემდეგ. მას აქვს შთამბეჭდავი შესასვლელი კარი, რომელზეც გამოკვეთილია მუკარნასი და ორი წიბოვანი გუმბათი მავზოლეუმისა და მეჩეთის თავზე, რომლებიც შესამჩნევია ქალაქის სილუეტზე.
 ქასიმ ფაშას მედრესე — კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ისლამური ძეგლი, რომელიც დაიწყო სულთანმა ისამ, მაგრამ დაუმთავრებელი დარჩა. იგი დასრულდა 1445 წელს, აყ-ყოიუნლუს მმართველობის დროს. იგი მდებარეობს დასავლეთით, ქალაქის გარეთ. მას აქვს დიდი ცენტრალური ეზო, მონუმენტური პორტალი და სამი გუმბათი, განლაგებული წინა ფასადთან ახლოს.
ემინედინის ქულიე — რელიგიური და საქველმოქმედო კომპლექსი რომელიც ითვლება ქალაქის უძველეს ისლამურ ძეგლად, დაარსებული ემინ ედ-დინის მიერ, სულთან ნაჯმ ად-დინ ილ-ღაზის (მმართ. 1115–1122) ძმის მიერ. ილღაზიმ სავარაუდოდ დაასრულა კომპლექსი თავისი ძმის გარდაცვალების შემდეგ. კომპლექსი შეიცავს მეჩეთს, ყოფილ მედრესეს, შადრევანს და ჰამამს (აბანოს).
 ელ-ასფარის მეჩეთი — სავარაუდოდ არის ყოფილი მედრესეს ნაშთები, ცნობილი როგორც ნეჯმედინის მედრესე. ტრადიციის მიხედვით, სულთანი ნაჯმ ად-დინ ილ-ღაზი დაკრძალულია აქ, რაც მის დაარსებას ათარიღებს XII საუკუნის დასაწყისით, თუმცა მხოლოდ ორიგინალი შენობის ნაწილებია შემორჩენილი.
 შეჰიდიეს მეჩეთი — თავდაპირველად მედრესე, სავარაუდოდ აშენებული ართუქიდების სულთან ნაჯმ ად-დინ ღაზის (მმართ. 1239–1260 წწ.) მმართველობის დროს ან უფრო ადრე. საფუძვლიანად რესტავრირებულია 1787–1788 წლებში. მინარეთი ხელახლა ააგეს 1916–1917 წლებში.
 ლატიფიეს მეჩეთი — ართუქიდების მეჩეთი, დათარიღებული 1371 წლით, მინარეთი დაემატა 1845 წელს.
 შეიხ ჩაბუკის მეჩეთი — მეჩეთი გაურკვეველი თარიღით, აშენებული არაუგვიანეს XV საუკუნისა (აყ-ყოიუნლუს პერიოდი) და რესტავრირებული XIX საუკუნეში.
 რეიჰანიეს მეჩეთი — მეჩეთი გაურკვეველი თარიღით, სავარაუდოდ აყ-ყოიუნლუს ან ადრეული ოსმალეთის პერიოდით.
 ჰათუნიეს მედრესე ან სით რიდვიას მედრესე — სავარაუდოდ აშენებულია ართუქიდების სულთან ქუთბ ად-დინ ილ-ღაზი II-ის (მმართ. 1175–1184 წწ.) მიერ, მავზოლეუმით, რომელიც შესაძლოა განკუთვნილი იყო სულთნის დედისთვის, სით რიდვიასთვის. შენობა ამჟამად მეჩეთის ფუნქციას ასრულებს. როგორც სამლოცველო დარბაზი, ისე მავზოლეუმი შეიცავს დახვეწილად მორთულ მიჰრაბებს.

ეკლესიები
 მარდინის ქალწულ მარიამის ეკლესია — სირიული კათოლიკური ეკლესია, აშენებული 1895 წელს როგორც საპატრიარქო ეკლესია, რადგან სირიული კათოლიკური კათედრა მარდინში იყო ასურული გენოციდის პერიოდამდე.
 წითელი (სურფ გევორქის) ეკლესია — სომხური სამოციქულო ეკლესია, ხელახლა აგებულია 2015 წელს.
 სურფ იუსუფის (წმინდა იოსების) ეკლესია — სომხური კათოლიკური ეკლესია.
 ორმოცი წამებულის ეკლესია — სირიული მართლმადიდებელი ეკლესია ნიშით, რომელიც მოიცავს მარ ბეჰნამის ნაშთებს. შენობა თარიღდება VI საუკუნის შუა პერიოდით. 1293 წელს იგი გახდა სირიული საპატრიარქო ეკლესია. საპატრიარქოს საცხოვრებელი დანამატები გაფართოვდა XIX და XX საუკუნის დასაწყისში.
 მორ ჰირმიზის ეკლესია — ქალდეური კათოლიკური ეკლესია მარდინში. ოდესღაც იგი იყო ქალდეური კათოლიკური მარდინის ეპარქიის მიტროპოლიტის კათედრალი, სანამ 1941 წელს მისი ფუნქციონირება არ შეწყდა. მიუხედავად ამისა, ერთი ქალდეური ოჯახი ინარჩუნებს მას. შენობა, ან სულ მცირე მისი საერთო დიზაინი, შესაძლოა თარიღდება XVI ან XVII საუკუნეებით.
 წმინდა მიხეილის ეკლესია — სირიული მართლმადიდებელი ეკლესია, მდებარე მარდინის სამხრეთ კიდეზე.
 წმინდა სიმონის ეკლესია — სირიული მართლმადიდებელი ეკლესია დიდი ეზოთი. შენობა შესაძლოა თარიღდება XII საუკუნით.
 წმინდა პეტრესა და პავლეს (წმ. პეტრე და პავლეს) ეკლესია: 160 წლის ასურული პროტესტანტული ეკლესია, ახლახანს გადაკეთებული.
 წმინდა ჯერჯისის ეკლესია
 დეირუზ-ზაფარანის მონასტერი, ან წმინდა ანანიას მონასტერი, მდებარეობს ქალაქიდან 5 კილომეტრში სამხრეთ-აღმოსავლეთით. სირიული მართლმადიდებელი ზაფრანის მონასტერი დაარსდა 493 წელს და არის ერთ-ერთი უძველესი მონასტერი მსოფლიოში და უდიდესი სამხრეთ თურქეთში, წმინდა გაბრიელის მონასტერთან ერთად. 1160 წლიდან 1932 წლამდე, იგი იყო სირიული მართლმადიდებელი პატრიარქის რეზიდენცია, სანამ პატრიარქატი არ გადავიდა სირიის დედაქალაქ დამასკოში. მონასტრის ადგილი თავად სავარაუდოდ გამოიყენებოდა მზის თაყვანისმცემლების მიერ ტაძრად ჯერ კიდევ ძვ. წ. 2000 წელს.

სხვა ღირსშესანიშნაობები
ციტადელი — ციტადელი იკავებს გრძელ ქედს ქალაქის უმაღლეს წერტილზე. იგი სავარაუდოდ პირველად აშენდა ჰამდანიდების (X საუკუნე) დროს, მაგრამ მისი ამჟამინდელი კედლები სავარაუდოდ ხელახლა აშენდა აყ-ყოიუნლუსა და ოსმალეთის იმპერიის ეპოქებში, შესაძლოა ართუქიდების მასალების ნაწილობრივი ხელახალი გამოყენებით. XIX საუკუნემდე იგი მჭიდროდ იყო დასახლებული, მაგრამ ამჟამად დაკავებულია სამხედრო რადარის სადგურით. შიდა ნაწილი მოიცავს პატარა მეჩეთის ნაშთებს.

მარდინის მუზეუმი — არქეოლოგიური მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება ქალაქის ისტორიას, გაიხსნა 2000 წელს, განთავსებულია ყოფილი სირიული კათოლიკური საპატრიარქოს შენობაში, რომელიც აშენდა 1895 წელს, ქალწული მარიამის ეკლესიის გვერდით.

სახლის არქიტექტურა
სახლებს მარდინში, როგორც წესი, აქვთ მრავალი დონე და ტერასები, რათა მოერგონ მათ დამრეც ადგილმდებარეობას, რის გამოც ძველ ქალაქს შორიდან აქვს „საფეხურებიანი“ იერსახე. ისინი ჩვეულებრივ ცენტრირებულია შიდა ეზოს გარშემო, მსგავსად რეგიონის სხვა სახლებისა. უფრო დიდ სახლებს, ისევე როგორც სხვა საზოგადოებრივ შენობებს, ხშირად აქვთ ქვაზე გამოკვეთილი დეკორაცია ფანჯრების გარშემო. დიდი სახლების ეზო ხშირად ქვედა დონეზეა, ხოლო ზედა დონეები „უკან იხევენ“ ამ ეზოდან, რაც სახლს აძლევს „დიდი კიბის„ მსგავს იერსახეს, როდესაც ვუყურებთ ეზოდან.

რესურსები ინტერნეტში

 Mardin guide and photo album
 Mardin weather forecast information
 The Spoken Arabic of Mardin
 First International Symposium of Mardin History
 GCatholic - former & defunct Catholic sees in present Turkey, each linking

 სქოლიო 

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
კატეგორია:ასურეთის ქალაქები