ქვემო ხვითი

ქვემო ხვითი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, გორის მუნიციპალიტეტის შინდისის ადმინისტრაციულ ერთეულში (შიდა ქართლის მხარე). 

მდებარეობს ტირიფონის ვაკეზე, მდინარე ლიახვის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 800 მ-ზე, გორიდან 27 კმ-ში. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

ისტორია

სოფელი ხვითი ისტორიულ წყაროებში XVI საუკუნიდან იხსენიება. მისი სახელწოდების თავდაპირველი ფორმაა რხვითი (რხუითი). სხვადასხვა დროს აქ მამულებს და ყმებს ფლობდნენ თაქთაქიშვილები, მაჩაბლები, ხერხეულიძეები, ფავლენიშვილები, თუმანიშვილები. XVIII საუკუნეში უკვე 2 ხვითი იხსენიება — ზემო ხვითი და ქვემო ხვითი. მოსახლეობა ძირითადად, მიწათმოქმედებას და მებაღეობა-მევენახეობას მისდევდა. სოფელი მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ლეკიანობისგან ლიახვის ხეობის დაცვაში.სოსიაშვილი გ., ალიმბარაშვილი ი., ხვითის ისტორიიდან. «ისტორია, არქეოლოგია, ეთნოლოგია» №6, 2021. — გვ. 24–100. 1921 წლის 21 დეკემბერს ლიახვის ხეობის ქართული სოფლების — ზემო ნიქოზის, ქვემო ნიქოზის, ზემო ხვითის და ქვემო ხვითის მოსახლეობის კრებამ გააპროტესტა მათი დასახლებების შესაძლო შეყვანა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში.თოიძე ლ., საქართველოს პოლიტიკური ისტორია (1921-1923 წლები). თბ., 1999.— გვ. 93.

1990-იანი წლებიდან ქვემო ხვითი ქართულ-ოსური კონფლიქტის ზონის და შემდეგ საოკუპაციო ზოლის მიმდებარედ აღმოჩნდა. რუსეთ-საქართველოს 2008 წლის ომის დროს სოფელი 2008 წლის აგვისტოდან ოქტომბრამდე ოკუპირებული იყო რუსეთის ჯარების მიერ.
კულტურული მემკვიდრეობა
ქვემო ხვითის განაპირას, სასაფლაოზე დგას ღვთისმშობლის გვიანდელი შუა საუკუნეების ერთნავიანი ეკლესია (1672 წ., შემორჩენილია ასომთავრული წარწერებიც), სოფლის გარეთ — ქვემო ხვითის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია (1794 წ.). ზემო ხვითსა და ქვემო ხვითს შორის შემორჩენილია თუმანიშვილების მიერ აგებული გეგმით მრგვალი კოშკის ერთი სართული.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 927 ადამიანი.

 აღწერის წელი  მოსახლეობა  კაცი  ქალი 2002საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II  1070  541  529 2014   927  452  475

ლიტერატურა

სქოლიო

კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები