ონოგურისი

ონოგურისი — ისტორიული ციხესიმაგრე დასავლეთ საქართველოში, ეგრისის (ლაზიკის) სამეფოს მნიშვნელოვანი სტრატეგიული პუნქტი. 

ონოგურისს იხსენიებს VI საუკუნის ბიზანტიელი ისტორიკოსის აგათია სქოლასტიკოსი ლაზიკაში დიდი ომიანობის აღწერისას. ავტორი ციხის ზუსტ მდებარეობას არ უთითებს, თუმცა აღნიშნავს, რომ სპარსელებს ონოგურისი „არქეოპოლისის მიდამოებში რომაელთა წინააღმდეგ საჭირო სასიმაგრო საფრად“ ჰქონდათ გამაგრებული. აგათია ციხის სახელწოდებას ჰუნების ერთ-ერთ ტომს — ონოგურებს უკავშირებს და გადმოგვცემს, რომ ამ ადგილისთვის ეს სახელი კოლხების ონოგურებზე გამარჯვების აღსანიშნავად შეურქმევიათ, თუმცა მის დროში ონოგურისს უკვე წმ. სტეფანეს სახელს უწოდებდნენ აქ მდებარე ტაძრის გამო. 554 წელს ციხეს ალყა შემოარტყა რომაელთა ლაშქარმა, თუმცა მისი აღება ვერ შეძლო. ამის შემდეგ ონოგურისი არც აგათიასთან და არც სხვა წყაროში არ იხსენიება.ლომიტაშვილი დ., ლორთქიფანიძე ბ., მურღულია ნ., ევერილი პ., ქოლვინი ი., ხუნწის ციხე, კრებ. „იბერია-კოლხეთი“ №13, 2017. — გვ. 99-111.

ონოგურისის ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია. მარი ბროსემ პირველმა დაუკავშირა ონოგურისი მდ. ცხენისწყლის მარჯვენა სანაპიროზე უნაგირა მთას. ამავე მოსაზრების იყო სიმონ ყაუხჩიშვილიც. ნიკო ბერძენიშვილიც ონოგურისს უნაგირას მთის მიდამოებში ათავსებდა და ფიქრობდა, რომ შესაძლოა ის სოფელ ონოღიასთან ყოფილიყო დაკავშირებული, თუმცა ონოღიის ტერიტორიაზე ადრეფეოდალური ხანის ციხე-სიმაგრის კვალი არ ჩანს. 

პარმენ ზაქარაია ონოგურისად ბჟერის (ისტორიული წყაროების უნაგირა) მთაზე, ნოქალაქევის „საკონტროლო ზონაში“ აგებულ აბედათის ციხესიმაგრეს მიიჩნევდა და IV-VI საუკუნეებით ათარიღებდა.ზაქარაია პ., კაპანაძე თ., ციხე-გოჯი, არქეოპოლისი-ნოქალაქევი. ხუროთმოძღვრება. თბ., 1991. — გვ. 128-129, 134.ზაქარაია პ., ქართულ ციხესიმაგრეთა ისტორია უძველესი დროიდან XVIII ს. ბოლომდე. თბ., 2002. — გვ. 79-82. ამ მოსაზრებას არ დაეთანხმა დავით ლომიტაშვილი, რომელიც აბედათის გათხრებს ხელმძღვანელობდა. ავთანდილ ფაილოძემ ონოგური ხუნწის ტერიტორიაზე, ცხენისწყლის მარჯვენა ნაპირზე შემორჩენილ ნაციხარს დაუკავშირდა. ამ მოსაზრებას ამყარებს ხუნწის ციხის ტერიტორიაზე 2015 წლიდან ჩატარებული გათხრები, რომელმაც გამოავლინა გვიანანტიკური ხანის არქეოლოგიური მასალა, ასევე ტაძრის ნაშთები და სამაროვანი (ხელმძღვანელები: ნიკოლოზ მურღულია, ბესიკ ლორთქიფანიძე).

ლიტერატურა


 სქოლიო 

კატეგორია:ეგრისის ციხეები