სოლიკო ვირსალაძე

მინი
სიმონ (სოლიკო) ბაგრატის ძე ვირსალაძე (დ. 13 იანვარი, 1908, თბილისი, — გ. 7 თებერვალი, 1989, იქვე) — ქართველი თეატრალური მხატვარი, სცენოგრაფი, სსრ კავშირის სამხატვრო აკადემიის ნამდვილი წევრი, ლენინური, სტალინური და სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიების ლაურეატი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, საქართველოს (1958) და სსრკ-ის სახალხო მხატვარი (1976). 

ბიოგრაფია
დაიბადა ეკონომისტ ბაგრატ ვირსალაძისა და ბიოლოგ ელენე მუსხელიშვილის ოჯახში. მისი დები იყვნენ ხელოვნების ისტორიკოსი თინათინ ვირსალაძე და ფოლკლორისტი ელენე ვირსალაძე. სოლიკო ვირსალაძე სწავლობდა მოსე თოიძის სტუდიაში, შემდეგ (1927 წლიდან) — თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. პარალელურად ესწრებოდა ქორეოგრაფიული სტუდიის მეცადინეობას. სწავლა განაგრძო ლენინგრადის სამხატვრო აკადემიაში, რომელიც 1931 წელს დაამთავრა.

თბილისში დაბრუნების შემდეგ შექმნა რამდენიმე მნიშვნელოვანი ნამუშევარი, მ.შ. ზ. ფალიაშვილის „დაისის“ სცენური გაფორმება (1936). 1932–1936 წლებში იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის მთავარი მხატვარი. 1937 წელს ვირსალაძე ლენინგრადში მიიწვიეს, სადაც მხატვრულად გააფორმა ვახტანგ ჭაბუკიანის მიერ დადგმული ბალეტები: ა. ბალანჩივაძის „მთების გული“ (1938), ა. კრეინის „ლაურენსია“ (1939) და სხვა. 

ვირსალაძის შემოქმედებამ მთელი ეტაპი შექმნა თეატრალურ-დეკორატიულ ხელოვნებაში. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში — პ. ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი“ (1934), „გედების ტბა“ (1935), მ. მინკუსის „დონ კიხოტი“ (1940), „შოპენიანა“ (ფ. შოპენის მუსიკაზე, 1943), ა. მაჭავარიანის „ოტელო“ (1957), ვ. ა. მოცარტის „დონ ჟუანი“ (1964) და სხვა. ლენინგრადის ოპერისა და ბალეტის თეატრში (1940–41 და 1945–62 წლებში იყო მთავარი მხატვარი) — ა. გლაზუნოვის „რაიმონდა“ (1948; სტალინური პრემია, 1949), დ. კაბალევსკის „ტარასის ოჯახი“ (1950; სტალინური პრემია, 1951) და სხვა. მჭიდრო შემოქმედებითი თანამშრომლობა ჰქონდა ქორეოგრაფ ი. გრიგოროვიჩთან. მოსკოვის დიდ თეატრში მათ ერთად შექმნეს სპექტაკლები: ა. ხაჩატურიანის „სპარტაკი“ (1968; ლენინური პრემია, 1970), პ. ჩაიკოვსკის „მძინარე მზეთუნახავი“ (1973), ა. ეშპაის „ანგარა“ (სსრკ სახელმწ. პრემია, 1977) და სხვ. 

ვირსალაძეს ეკუთვნის ოსტიუმების მხატვრობა ი. სუხიშვილის სახელობის ქართული ნაციონალური ბალეტისათვის, რამაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა დასის წარმატებაში. 1999 წელს ვირსალაძის საიუბილეოდ თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრში დაიდგა პ. ჩაიკოვსკის ბალეტი „მაკნატუნა“ (ვირსალაძის კოსტიუმებითა და დეკორაციებით). დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ჯილდოები და აღიარება
1937 — საპატიო ნიშნის ორდენი
1941 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1948 — სტალინური პრემია
1951 — სტალინური პრემია
1957 — რსფსრ-ის სახალხო მხატვარი
1958 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვარისაქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1958. № 2. გვ. 18.
 1958, 1979 — ლენინის ორდენი
1966 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
1970 — ლენინური პრემია
1976 — სსრკ-ის სახალხო მხატვარი
1977 — სსრკ სახელმწიფო პრემია

ლიტერატურა
 ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 151, თბ., 1994.
 გ. კალანდია, „ქართველი მხატვრები და თბილისი“, თბ., 2014, გვ. 88.

რესურსები ინტერნეტში

 სიმონ (სოლიკო) ვირსალაძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
 სოლიკო ვირსალაძე

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული  13 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო მხატვრები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო მხატვრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ლენინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით