ქვემო ქედი

ქვემო ქედი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში (კახეთის მხარე), ქვემო ქედის ადმინისტრაციული ერთეულის ერთადერთი სოფელი.

მდებარეობს შირაქის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 700 მ-ზე, დედოფლისწყაროდან 41 კმ-ში.

ისტორია
სოფელი ზემო ქედი წარმოიქმნა შირაქის ვაკეზე აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელების (ფშავლები, ხევსურები, მთიულები) სტიქიურ ჩასახლებასთან დაკავშირებით, რომელიც XX საუკუნის დასაწყისში, ძირითადად 1905–1913 წლებში, მიმდინარეობდა. ამ პროცესს აქტიურად უწყობდნენ ხელს იმდროინდელი მოღვაწეები: ვაჟა-ფშაველა, ნიკოლოზ ჯანდიერი და გრიგოლ ვარდაშევი (ზემო ქედის პირველი მამასახლისი). შირაქის ვაკის საძოვრებით მოსარგებლე თუში მეცხვარეების წინააღმდეგობის მიუხედავად, მოახალშენეებმა შირაქის ველის ჩრდილოეთი, ე. წ. „ქედი“ დაიკავეს და მთავრობისგან მოიპოვეს იქ დარჩენის უფლება. ასე შეიქმნა ქართველი მთიელებით დასახლებული ახალი სოფლები: ზემო ქედი (ძირითადად მთიულები), ქვემო ქედი (მთიულები და ხევსურები) და არხილოსკალო (ფშავლები).თოფჩიშვილი რ., აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელთა მიგრაცია XVII–XX სს., თბ., 1984. — გვ. 42–46.ბაღაშვილი დ., მთის ხალხის ჩამოსახლება ვაჟა-ფშაველას თაოსნობით, გაზ. „შირაქი“, №2, 4–11 თებერვალი, 2023. — გვ. 6.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1153 ადამიანი.

 აღწერის წელი  მოსახლეობა  კაცი  ქალი 2002საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II 1915 932 983 2014  1153 584 569

ღირსშესანიშნაობები
სოფლის ტერიტორიაზე მდებარეობს არაერთი არქიტექტურული და არქეოლოგიური ძეგლი:
ქვემო ქედის მეტალურგიული სახელოსნო — არქეოლოგიური ძეგლი
ქვემო ქედის ნასახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი
ქვემო ქედის პირველი სადგომი — არქეოლოგიური ძეგლი
ქვემო ქედის მეორე სადგომი — არქეოლოგიური ძეგლი
ქვემო ქედის საკულტო ნაგებობა — არქიტექტურული ძეგლი;
ქვემო ქედის სამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი.
ქვემო ქედის ხატის გორა — არქეოლოგიური ძეგლი.

 ლიტერატურა 

 სქოლიო 

კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები