კონსტანტინე ფოცხვერაშვილი

კონსტანტინე (კოტე) გიორგის ძე ფოცხვერაშვილი (დ.11 სექტემბერი, 1880, სოფ. სვირი, ახლანდელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 მარტი, 1959, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი, დირიჟორი და ლოტბარი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1933).

ბიოგრაფია
1880 წლის 11 სექტემბერს გიორგი ფოცხვერაშვილის ოჯახში დაიბადა კონსტანტინე(კოტე) ფოცხვერაშვილი. მან ბავშვობა სოფელ სადემეტრაოში(სოფელი წითელხევი, ბაღდათის მუნიციპალიტეტი ) გაატარა. იგი ხშირად ისმენდა მშობლებისაგან ხალხურ სიმღერებსა და საეკლესიო გალობას.

დაწყებითი განათლება მიიღო თბილისში და განაგრძო პეტერბურგში, სადაც მეცადინეობდა ცნობილი პედაგოგების ხელმძღვანელობით. დაამთავრა აგრეთვე იურევის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი.

1904 წლამდე სოფელ სადემატრაოს არ ჰქონდა რაიმე ტიპის საგანმანათლებლო დაწესებულება, რომელშიც მოზარდები შეძლებდნენ წერა-კითხვისა და ანგარიშის შესწავლას. ამ დიდ დანაკლისს სოფლის მოსახლეობა, ყოველგვარი ანაზღაურების გარეშე იღებდა მღვდლის ოჯახში.

1904 წელს ადგილობრივი ხელისუფლებისა და მღვდლის გიორგი ფოცხვერაშვილის ინიციატივით სოფელში გაიხსნა ორკლასიანი სკოლა ნაქირავებ შენობაში. 1930 წლამდე სკოლა ფუნქციონირებდა ნაქირავებ შენობაში. 1930 წლის გაზაფხულზე უკვე საქვეყნოდ ცნობილმა კომპოზიტორმა, ქართული ხალხური მუსიკის დიდმა მოამაგემ კოტე ფოცხვერაშვილმა საკუთარი ეზო-კარმიდამო და ორსართულიანი ხის სახლი საჩუქრად გადასცა სოფელს სკოლისათვის.

კონსტანტინე ფოცხვერაშვილი არის საქართველოს ყოფილი სახელმწიფო ჰიმნის — დიდება — ავტორი. მართალია იგი ვერ მოესწრო ამ შესანიშნავი სიმღერის ახალ ცხოვრებას, მაგრამ 79 წლის შემდეგ 1990 წლის 12 ნოემბერს საბჭოთა იმპერიისაგან განთავისუფლებულისაქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პირველმა სესიამ დაამტკიცა რესპუბლიკის ახალი ატრიბუტიკა — ეროვნულ ჰიმნად კ. ფოცხვერაშვილის დიდება.

შექმნილი აქვს მრავალი სიმღერა, ასევე დამუშავებული ქართული ხალხური სიმღერები, მათ შორისაა „გაფრინდი შავო მერცხალო“, „გურჯანელნი“ და ა.შ., ორი ოპერა: სიმფონიური ოპერა „კერპთა დამხობა“ და საბავშვო ოპერა „მანანა“. 

1916 წელს შეკრიბა აჭარული მუსიკალური ფოლკლორის ნიმუშები, შეადგინა გუნდი და 1917 წელს თბილისში კონცერტი გამართა. 1919 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისში, სადაც დააარსა საქართველოს აკადემიური გუნდი, რომელსაც იგი 16 წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა.

კონსტანტინე ფოცხვერაშვილის თითქმის 60 წლის შემოქმედება ღირსეულად დაფასდა. 1933 წელს მას მიენიჭა რესპუბლიკის სახალხო არტისტის წოდება, დაჯილდოებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით.

ლიტერატურა
 ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 337, თბ., 1994

რესურსები ინტერნეტში

 კონსტანტინე ფოცხვერაშვილი — ქართული სიმღერები

სქოლიო

კატეგორია:ქართველი ლოტბარები
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 11 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1959
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები 
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები