ალექსი უხტომსკი

ალექსი ალექსის ძე უხტომსკი (; დ. 25 ივნისი [ძვ. სტ. 13 ივნისი], 1875 — გ. 31 აგვისტო, 1942) — რუსი ფიზიოლოგი. 1924 წლიდან ლენინგრადის უნივერსიტეტის პროფესორი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი. იკვლევდა აღგზნებისა და შეკავების პროცესებს თავისა და ზურგის ტვინში, ადამიანის ქცევის ფიზიოლოგიურ საფუძვლებს. ჩამოაყალიბა შრომის ფიზიოლოგიის ლაბორატორია, სადაც სწავლობნენ დაღლას, შრომით მოძრაობას.

ალექსი უხტომსკი იყო ნიკოლოზ ვედენსკის მოწაფე. 1906 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტი და იქვე მუშაობდა ადამიანისა და ცხოველთა ფიზიოლოგიის კათედრაზე, რომელსაც 1922 წლიდან გარდაცვალებამდე ხელმძღვანელობდა. 1937 წლიდან სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ელექტრო-ფიზიოლოგიური ლაბორატორიის დირექტორია. ივანე სეჩენოვის, ნიკოლოზ ვედენსკის და ჩარლზ სკოტ შერინგტონის დაყრდნობით უხტომსკიმ აღმოაჩინა ნერვული სისტემის მოქმედების ერთ-ერთი ძირითადი პრინციპი, რომელსაც მან დომინანტი უწოდა. მოძღვრებას დომინანტის შესახებ ფართოდ იყენებენ მედიცინაში, ფსიქოლოგიასა და პედაგოგიკაში. დომინანტის ცნებამ, აგრეთვე უხტომსკის მოძღვრებამ რიტმის შეთვისების შესახებ, რომლის მიხედვითაც ორგანოს მუშაობის რეჟიმი შეესაბამება გარეგანი გაღიზიანების რიტმს, მას შესაძლებლობა მისცა ახლებურად გაეშუქებინა დაღლის ბუნება.

1932 წელს უხტომსკის მიენიჭა ლენინის სახელობის პრემია. გარდაიცვალა ლენინგრადის ბლოკადის დროს.

 თხზულებები 
 Собр. соч., т. 1–6, Л., 1945-62.

 ლიტერატურა 

 Меркулов В. Л., А. А. Ухтомский. Очерк жизни и научной деятельности, М. – Л., 1960;
 Айрапетьянц Э. Ш., Алексей Алексеевич Ухтомский, Л., 1969.

სქოლიო

კატეგორია:რუსი ფიზიოლოგები
კატეგორია:რუსი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ლენინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
კატეგორია:XIX საუკუნის რუსი მეცნიერები