არჩილ ჩხარტიშვილი

არჩილ ესტატეს ძე ჩხარტიშვილი (დ. 19 იანვარი [ძვ. სტ. 6 იანვარი], 1905, თბილისი — გ. 1980, იქვე) — ქართველი საბჭოთა თეატრის რეჟისორი, სსრკ სახალხო არტისტი (1968), სკკპ წევრი (1945).

ბიოგრაფია
1922 წელს დაამთავრა თბილისის პირველი გიმნაზია, სადაც სცენის კულტი ძველთაგანვე იყო დამკვიდრებული. აქვე მიიღო პირველი ნათლობა მოსწავლეთა სპექტაკლებში.

სკოლის დამთავრების შემდეგ რუსთაველის თეატრში ჯერ სცენის მუშა იყო, ასრულებდა ეპიზოდურ როლებს, მონაწილეობდა მასობრივ სცენებში, შემდეგ გახდა რეჟისორის თანაშემწე. მისმა თეატრალურმა „უნივერსიტეტმა“ ჩაიარა მარჯანიშვილისა და ახმეტელის გვერდით, რამაც კეთილისმყოფელი გავლენა მოახდინა ნიჭიერ ახალგაზრდაზე. 1930 წელს გადავიდა ქუთაისის თეატრში და დადგა თავისი პირველი სპექტაკლი ჰაშეკის „ყოჩაღი ჯარისკაცი შვეიკი“. ამის შემდეგ სათავეში ჩაუდგა ჯერ ბათუმის, შემდეგ მარჯანიშვილისა და რუსთაველის თეატრებს. ყველგან, სადაც იღწვოდა, მისი საქმიანობა აღინიშნა მაღალი შემოქმედებითი წარმატებით. რეჟისორის დადგმებს გამოარჩევდა მკვეთრი თეატრალობა და მასობრივი სცენების დინამიკური გადაწყვეტა. ჭეშმარიტად საეტაპო სპექტაკლები დადგა სხვადასხვა თეატრის სცენებზე — ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი“, სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“, მ. მრევლიშვილის „ხარატაანთ კერა“, ი. მოსაშვილის „მისი ვარსკვლავი“, ევრიპიდეს „მედეა“, მ. ელიოზიშვილის „ბებერი მეზურნეები“ და სხვა მრავალი.

1934 წელს არჩილ ჩხარტიშვილი მიავლინეს ჩეჩნეთ-ინგუშეთში, სადაც ჩამოაყალიბა დრამატული დასი და საფუძველი ჩაუყარა პირველ ეროვნულ სახელმწიფო თეატრს. გამოჩენილ რეჟისორს დიდი ღვაწლი მიუძღვის აგრეთვე დაღესტნელებისა და სხვა ჩრდილოკავკასიელთა თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში.

სიცოცხლის ბოლო 10 წელი არჩილ ჩხარტიშვილი იყო საქართველოს ფილარმონიის სამხატვრო ხელმძღვანელი. აქ მან მაღალი გემოვნებით დადგა მრავალი თატრალიზებული წარმოდგენა.

ჯილდოები და აღიარება
 1946 : საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
 1950 : შრომის წითელი დროშის ორდენი
 1952 : სტალინური პრემია
 1958 : საქართველოს სსრ სახალხო არტისტისაქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1958. № 2. გვ. 18.
 1960 : რსფსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
 1968 : სსრკ სახალხო არტისტი
 ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი

ლიტერატურა

ბაბუნაშვილი, ზ., ნოზაძე, თ., „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 385,  თბილისი, 1994
მუმლაძე, დ. „თანამედროვე ქართული რეჟისურა“, თბილისი, 1973
ჯანელიძე, დ. „სახიობა“, წიგნი 2, თბილისი, 1972
კიკნაძე, ვ. „ქართველი რეჟისორები“, წიგნი 2, თბილისი, 1970
 А. М. Прохоров "Советский Энциклопедический Словарь" მოსკოვი. 1987. გვ. 1506 

სქოლიო


კატეგორია:დაბადებული  19 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:რსფსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
არჩილ
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები