ევროზონა

ევროზონა (), ასევე ევროსისტემა ან ევროლენდი — გეოგრაფიული და ეკონომიკური რეგიონი, რომლის წევრიცაა ევროკავშირის წევრი 19 ქვეყანა, რომელთა პირველადი და ერთადერთი იურიდიული ვალუტა ევროა. ევროკავშირის წევრი 8 ქვეყანა ისევ იყენებს საკუთარი ფულის ერთეულს, მიუხედავად იმისა, რომ მათ უმეტესობას მომავალში ექნებათ ვალდებულება, გადავიდნენ ევროს გამოყენებაზე.  ამ სახელმწიფოებს ევროს მონეტებისა და ბანკნოტების გამოშვების უფლება აქვთ. ამ ზონაში მონეტარულ პოლიტიკას ევროპის ცენტრალური ბანკი ატარებს.

2026 წლის მონაცემებით ევროზონაში შედის 21 ქვეყანა: ავსტრია, ბელგია, ბულგარეთი, გერმანია, ესტონეთი, ესპანეთი, ირლანდია, იტალია, კვიპროსი, ლატვია, ლიეტუვა, ლუქსემბურგი, მალტა, ნიდერლანდები,  პორტუგალია, საბერძნეთი, საფრანგეთი, სლოვაკეთი, სლოვენია, ფინეთი და ხორვატია. ევროზონაში დაახლოებით 340 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს. ყველა ევროკავშირის წევრი ქვეყანა (გარდა დანიისა) ვალდებულია შეუერთდეს ევროზონას შესაბამისი კრიტერიუმების დაკმაყოფილების შემდეგ. 

ევროზონის ფულადი ავტორიტეტი არის ევროსისტემა. ევროპის ცენტრალური ბანკი არის ერთადერთ ძალა, რომელიც ადგენს ფულად პოლიტიკას ევროზონის ქვყენებისთვის. ევროპის ცენტრალურ ბანკს მართავს პრეზიდენტი და საბჭო, რომელიც შედგება მონაწილე ქვეყნების ცენტრალური ბანკების ხელმძღვანელებისაგან. ერთ-ერთი პირველხარისხოვანი საქმე, რომელსაც ევროპის ცენტრალური ბანკი ახორციელებს არის, ევროზონის ქვეყნებმა შეინარჩუნონ ინფლაცია.

ცხრილი
 ქვეყანა მიღებული მოსახლეობა,2014 (ათასი) ვალუტა ევრომდე გამონაკლისი ISO კოდი  01-01-1999   შილინგი  AT  01-01-1999  ფრანკი  BE 01-01-2026  ლევი BG  01-01-2008  გირვანქა თვითგამოცხადებული და ევროკავშირის მიერ არაღიარებული ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქული რესპუბლიკა იყენებს თურქულ ლირას. მიუხედავად ამისა ევროს ფართო ტირაჟირება აქვს. CY  01-01-2011  კრონი  EE  01-01-1999  მარკა  FI  01-01-1999  ფრანკი საფრანგეთის წყნაროკეანური ტერიტორიები იყენებენ წყნაროკეანურ ფრანკს, რომელიც მიბმულია ევროზე.(1 ფრანკი = 0.00838 ევრო)</small> FR  01-01-1999  მარკა  DE  01-01-2001  დრახმა  GR  01-01-1999  გირვანქა  IE  01-01-1999  ლირა 23px კამპიონე დ’იატალიაიყენებს შვეიცარულ ფრანკს. თუმცა ევრო მაინც გამოიყენება და ის ფართოდაა მიმოქცევაში. IT  01-01-2014  ლატი  LV  01-01-2015  ლიტი LT  01-01-1999  ფრანკი  LU  01-01-2008  ლირა  MT  01-01-1999  გულდენი არუბა ნიდერლანდების სამეფოს ნაწილია, მაგრამ არ არის ევროკავშირის წევრი. ის იყენებს არუბულ ფლორინს, რომელიც მიბმულია ამერიკულ დოლარზე. (1 დოლარი = 1.79 ფლორინი)ამჟამად იყენებს ნიდერლანდების ანტილების გულდენს და 2014 წელს გეგმავდა კარიბული გულდენის შემოღებას, თუმცა ცვლილება გადაიდო.   ორივე მიბმულია ამერიკულ დოლარზე. (1 დოლარი = 1.79 გულდენი) კარიბის ნიდერლანდებიიყენებს ამერიკულ დოლარს. NL  01-01-1999  ესკუდო  PT  01-01-2009  კრონა  SK  01-01-2007  ტოლარი  SI  01-01-1999  პესეტა  ES  01-01-2023ხორვატია ევროზონას 2023 წლის 1 იანვრიდან შეუერთდა. 2022 წლის 5 სექტემბრიდან 2023 წლის 31 დეკემბრამდე ხორვატიაში ფასები მითითებული იქნება ორივე ფულად ერთეულში, როგორც ხორვატულ კუნაში, ისე ევროში. ევრომდე არსებული კუნას ბანკნოტები და მონეტები მიმოქცევაში 2023 წლის 14 იანვრამდე დარჩება, ხოლო შემდეგ მათი გამოყენების პერიოდი დასრულდება.  კუნა  HR  ევროზონა     EZ EZ არ არის დანიშნული, მაგრამ დარეზერვებულია ამ მიზნისათვის, ISO-3166-1-ში.

ისტორია
1992 წელს, ევროპის საზოგადოების წევრმა ქვეყნებმა ხელი მოაწერეს მაასტრიხტის ხელშეკრულებას, ამრიგად შეიქმნა ევროკავშირი. ამ დროისთვის ევროკავშირს ჰქონდა რამდენიმე მთავარი მიზანი — ის ხელს უწყობდა ძლიერ კოორდინაციას და თანამშრომლობას პოლიტიკაში, მაგრამ ჰქონდა კონკრეტული მიზნები მოქალაქეობაზე, დაცვასა, თავდაცვის და ეკონომიკის პოლიტიკაზე. 

რაც შეეხება ეკონომიკურ პოლიტიკას, მაასტრიხტის ხელშეკრულებას ჰქონდა მიზანი, რომ შეექმნა საერთო ეკონომიკური და ფულადი გაერთიანება, რომელსაც ექნებოდა ცენტრალური საბანკო სისტემა, ევროპის ცენტრალური ბანკი და საერთო ვალუტა (ევრო).

ამ მიზნის განსახორციელებლად, ხელშეკრულებამ გამოიძახა წევრებს შორის კაპიტალის თავისუფალი მოძრაობა, რომელმაც შეწყვიტა გაზრდილი კოოპერაცია ნაციონალურ ცენტრალურ ბანკებსა და გაზრდილ ეკონომიკურ პოლიტიკას შორის. საბოლოო ნაბიჯი იყო თავად ევროს წარდგენა, ერთ ფულად პოლიტიკასთან ერთად, რომელიც მოდიოდა ევროპის ცენტრალური ბანკიდან. 

განსაკუთრებული მოსაზრებები
სხვადასხვა მიზეზების გამო, ევროკავშირის ყველა წვერი ქვეყანა არ არის ევროზონის წევრი. დანიამ უარი თქვა გაწევრიანებაზე, მიუხედავად იმისა, რომ მას ექნება ამის შესაძლებლობა მომავალში. ევროკავშირის ზოგიერთი ქვეყანა ჯერ კიდევ არ აკმაყოფილებს იმ კრიტერიუმებს, რომლებიც საჭიროა ევროზონაში გასაერთიანებლად. სხვა ქვეყნებმა აირჩიეს რომ გამოიყენონ საკუთარი ვალუტა, როგორც გზა, რომ შეინარჩუნონ საკუთარი ფინანსური დამოუკიდებლობა, რაც მოიცავს ეკონომიკას და ფულად საკითხებს. 
ზოგიერთი ქვეყანა, რომელიც არაა ევროკავშირის წევრი, მიიღეს ევრო როგორც საკუთარი ეროვნული ვალუტა. ვატიკანი, ანდორა, მონაკო და სან-მარინო: ამ ქვეყნებს აქვთ ფულადი შეთანხმება ევროკავშირთან, რომელიც მათ აძლევს უფლებას, მიიღონ გადაწყვეტილებები საკუთარ ევროს ვალუტასთან დაკავშირებით გარკვეული შეზღუდვების გათვალისწინებით.

მოთხოვნები ევროზონაში გასაწევრიანებლად
იმისთვის რომ ქვეყანა შეუერთდეს ევროზონას და ჰქონდეს ევრო, როგორც ეროვნული ვალუტა, ევროკავშირის ქვეყნებმა აუციებლად უნდა დააკმაყოფილონ გარკვეული კრიტერიუმები და მოთხოვნები. კრიტერიუმები ძირითადად მოიცავს ოთხ მაკრეკონომიკურ მაჩვენებელს: ფასის სტაბილურობა, მდგრადი საზოგადოებრივი ფინანსები, კონვერგენციის გამძლეობა და გაცვლითი კურსის სტაბილურობა.  

ევროკავშირის წევრმა ქვეყანამ, რომ წარმოადგინოს ფასის სტაბილურობა, მას აუცილებლად უნდა ჰქონდეს მდგრადი ფასის მაჩვენებელი და საშუალო ინფლაცია, არა უმეტეს 1.5 პროცენტული მაჩვენებლით მეტი ვიდრე სამ საუკეთესო წევრ ქვეყანას. იმისთვის, რომ წარმოადგინოს მდგრადი საზოგადოებრივი ფინანსები, ფასდება მთავრობის დეფიციტი და ვალები და შედეგის მიხედვით მთავრობა არ უნდა იყოს გადაჭარბებულ დეფიციტში.

კონვერგენციის გამძლეობა ფასდება ქვეყნის გრძელვადიანი ინტერესის მაჩვენებლით, რომელიც არ უნდა იყოს 2 % მაჩვენებლით მეტი ვიდრე სამ საუკეთესო წევრ ქვეყანას ამ მიმართულებით. საბოლოოდ, ქვეყანამ უნდა წარმოადგინოს გაცვილითი კურსის სტაბილურობა გაცვლითი კურის მექანიზმში (ERM) მონაწილეობის მიღებით, მინიმუმ 2 წელი მკაცრი დაძაბულობისა და ევროს გაუფასურების გარეშე.

გაუმჯობესებული მაკროეკონომიკური სტაბილურობა
ევროპის ცენტრალური ბანკის სანდოობამ შეამცირა ინფლაცია მის წევრ ქვეყნებში. ფინანსური კრიზისის დროსაც, რომელიც მოყვა ევროს გამოშვებას, ინფლაციის მოლოდინები იყო დაბალი. სტაბილური ფასები განსაზღვრავს საერთო მაკროეკონომიკურ სტაბილურობას. ევროზონა გამძლეა შოკებისგან და გარეგანი განვითარებული მოვლენებისგან. თუმცა, ყველა წევრი ქვეყნისთვის საერთო ახალი ვალუტა, მისი ლეგალიზაცია, ადმინისტრაციული ღირებულება და ცვლილებებმა დიდი თანხა შეადგინა.

 რესურსები ინტერნეტში 
 ევროპის ცენტრალური ბანკი

 სქოლიო 

შენიშვნები

კატეგორია:ევროპის კავშირი
კატეგორია:ევრო
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით