სარგის I თმოგველი

სარგის I თმოგველი — XII-XIII საუკუნეების მიჯნაზე მოღვაწე ქართველი დიდებული, თმოგველების ფეოდალური სახლის ფუძემდებელი; XII-XIII საუკუნეების მიჯნაზე მოღვაწე ქართველი მწერალი, მეცნიერი, ფილოსოფოსი და რიტორი; ვარამ ზაქარიას ძე მხარგრძელის ძე. 

თმოგველი აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს პოლიტიკურ ცხოვრებაში. გიორგი რუსზე თამარის დაქორწინების შემდეგ ოთხმა მხარგრძელმა, მ. შ. სარგისმა, მოაწყვეს ძლევამოსილი ლაშქრობა თურქთა წინააღმდეგ დვინის მხარეში. თამარ მეფის წინააღმდეგ ფეოდალთა ამბოხების დროს სარგისი, სხვა მხარგრძელებთან ერთად, თამარს ემხრობოდა. ამბოხების ჩაქრობის შემდეგ თამარმა დააჯილდოვა თავისი ერთგული ფეოდალები, კერძოდ, სარგისს უწყალობა იმხანად გარდაცვლილი ამირსპასალარის გამრეკელ თორელის საკარგავი — თმოგვის ციხე (ჯავახეთში), რის შემდეგაც სარგისი იწოდა თმოგველად. თმოგველი მონაწილეობდა შამქორის ბრძოლაში (1195), შალვა ახალციხელთან ერთად მონაწილეობდა (ე. ი. იცავდა საზღვრებს) ჯავახეთში და მასთანავე სარდლობდა ქართველთა ლაშქარს კარის (ახლანდელი ყარსი) ციხის თურქებისაგან გასათავისუფლებლად. 

ისტორიის და ლიტერატურის ტრადიციის მიხედვით, სარგის თმოგველს ეკუთვნის რომანტიკული-სათავგადასავლო პოემა „დილარგეთიანი“ („დილარიანი“), რომელსაც ჩვენამდე  არ მოუღწევია. მასვე მიეწერება XI საუკუნის სპარსული პოემის „ვის ო რამინის“ პროზაული ქართული თარგმანი „ვისრამიანი“.

გენეალოგიური ხე
მხარგრძელთა გენეალოგიაშოთა მესხია, „საშინაო პოლიტიკური ვითარება და სამოხელეო წყობა XII საუკუნის საქართველოში“, თბ., 1979, გვ. 318 

ლიტერატურა
 კაკაბაძე ს., თმოგველთა გვარის ისტორიისათვის, ტფ., 1913;
 მისივე, წერილები და მასალები საქართველოს ისტორიისათვის, წგნ. 1, ტფ., 1914;
კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ., 1958;
მესხია შ., საშინაო პოლიტიკური ვითარება და სამოხელეო წყობა XII საუკუნის საქართველოში, თბ., 1979;

 რესურსები ინტერნეტში 
 სარგის თმოგველი (მწერალი) - ვისრამიანი

სქოლიო


კატეგორია:ქართველი დიდებულები
კატეგორია:ქართველი მწერლები