ტიგრან პეტროსიანი

ტიგრან ვართანის ძე პეტროსიანი (; დ. 17 ივნისი, 1929, თბილისი — გ. 13 აგვისტო, 1984, მოსკოვი) — სომეხი და საბჭოთა მოჭადრაკე, მსოფლიოს მე-9 ჩემპიონი 1963–1966 წლებში,„კომუნისტი“, 23 მაისი, 1963, № 120 (12632), გვ. 4. საერთაშორისო დიდოსტატი (1952), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1960), ფილოსოფიურ მეცნიერებათა კანდიდატი, საბჭოთა კავშირის ოთხგზის ჩემპიონი (1959, 1961, 1969, 1975), მოსკოვის სამგზის ჩემპიონი (1951, 1956 (ვლადიმერ  სიმაგინთან ერთად), 1968 (დავით ბრონშტეინთან ერთად)). ჭადრაკის თეორეტიკოსი და ჟურნალისტი, ყოველთვიური „საჭადრაკო მოსკოვის“ რედაქტორი (1963–1966), ყოველკვირეული გაზეთის „64“-ის დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი (1968–1977). საჭადრაკო ოლიმპიადის ცხრაგზის გამარჯვებული საბჭოთა კავშირის ნაკრების შემადგენლობაში. მისი თამაშის სტილის გამო „რკინის ტიგრანი“ შეარქვეს, ვინაიდან მისი თავდაცვა თითქმის შეუღწევადი იყო.Петросян Тигран Вартанович. Чемпион мира по шахматам ზედიზედ ათჯერ (1953 წლიდან 1980 წლამდე) ითამაშა პრედენდენტთა და მსოფლიო ჩემპიონის ტიტულისთვის გამართულ მატჩებში, მათ შორის ორჯერ (1966, 1969), როგორც მსოფლიოს მოქმედმა ჩემპიონმა. პეტროსიანმა მსოფლიო ჩემპიონის გვირგვინი 1969 წელს, ბორის სპასკისთან გამართული ბრძოლის შემდეგ დაკარგა.„კომუნისტი“, 22 ოქტომბერი, 1969, № 246 (14546), გვ. 4.

ბიოგრაფია

ტიგრან პეტროსიანი 1929 წლის 17 ივნისს, თბილისში, სომხურ ოჯახში დაიბადა. მამა — ვართან პეტროსიანი, თბილისის ოფიცერთა სახლის მეეზოვედ მუშაობდა. მშობლები ადრე დაკარგა და უფროსმა დამ — ვართუშმა გაზარდა.
მარცხნივ|180px|thumb|სომხურ საფოსტო მარკაზე
ჭადრაკს ეზიარა ბ. ძნელაძის სახელობის თბილისის პიონერთა სასახლის საჭადრაკო სექციაში; მისი პირველი მწვრთნელი იყო არჩილ ებრალიძე. პეტროსიანი პოზიციური სტილის მოჭადრაკე იყო. პეტროსიანის საჭადრაკო შეხედულებების ჩამოყალიბებაზე დიდი გავლენა იქონია არონ ნიმცოვიჩის წიგნმა „ჩემი სისტემა პრაქტიკაში“ ().

პირველ წარმატებებს საკავშირო ახალგაზრდულ ჩემპიონატებზე მიაღწია: 16 წლის ასაკში 1945 წელს — 1–3 ადგილი, 1946 წელს — 1-ლი ადგილი; საქართველოს (1945) და სომხეთის (1946, 1947–48, გენრიხ კასპარიანთან ერთად) ჩემპიონატებზეც პირველი ადგილი დაიკავა.

სპორტის ოსტატის ნორმატივი საკავშირო ჩემპიონატის ნახევარფინალში (1947) შეასრულა. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ფინალში (1949) მე-16 ადგილი დაიკავა. 1950 წელს მოსკოვში გადასვლის შემდეგ მან შესანიშნავ შედეგებს მიაღწია მოსკოვის პირველობაზე: 1950 წელს — მე-3 ადგილი, 1951 და 1956 წლებში — 1-ლი ადგილი. 1951 წლის საკავშირო ჩემპიონატზე დიდოსტატის სათამაშო კლასი აჩვენა (მე-2–3 ადგილი) და 1952 წლის ინტერზონალურ ტურნირზე მონაწილეობის უფლება მოიპოვა, სადაც ასევე მე-2–3 ადგილი გაინაწილა.

1958–1974 წლებში იყო საბჭოთა კავშირის საჭადრაკო ფედერაციის პრეზიდიუმის წევრი; 1969–1976 წლებში ყოველკვირეული „64-ის“ (გაზეთ „სოვეტსკი სპორტის“ დამატება) რედაქტორი. ავტორია წიგნისა „ჭადრაკი და ფილოსოფია“ (1969). დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით.

 სპორტული შედეგები 
წელიქალაქიშეჯიბრი+  − = შედეგი  ადგილი1944 თბილისიპირველი კატეგორიის ტურნირი ? ? ? ? 2თბილისისაქართველოს სსრ მე-5 ჩემპიონატი? ? ? ? 9–111945 თბილისითბილისის ჩემპიონატი 6 1 4 11-დან 8 2ლენინგრადისაბჭოთა კავშირის IV ახალგაზრდული ჩემპიონატი 8 1 6 15-დან 11 1–3თბილისისაქართველოს სსრ მე-6 ჩემპიონატი10 2 3 15-დან 11½ 11946 თბილისისაქართველოს სსრ მე-7 ჩემპიონატი10 4 5  19-დან 12½ 5ერევანისომხეთის სსრ მე-6 ჩემპიონატი8 0 2  10-დან 91ლენინგრადისაბჭოთა კავშირის V ახალგაზრდული ჩემპიონატი 13 0 2  15-დან 14 1ლენინგრადიოსტატობის კანდიდატთა საკავშირო ტურნირი 3 5 7  15-დან 6½ 8–11ერევანიმატჩი სომხეთის ჩემპიონის ტიტულისთვის გ. კასპარიანთან 5 3 6 8 : 61947 ერევანისომხეთის სსრ მე-7 ჩემპიონატი7 1 3 11-დან 8½ 2–4თბილისიოსტატობის კანდიდატთა საკავშირო ტურნირი 8 0 7  15-დან 11½ 1რიგა სპორტსაზოგადოება „სპარტაკის“ ჩემპიონატი 6 4 9  19-დან 10½ 10მოსკოვისსრკ მე-16 ჩემპიონატის ნახევარფინალი 6 4 5  15-დან 8½ 51948 ერევანისომხეთის სსრ მე-8 ჩემპიონატი12 0 1  13-დან 12½ 1–2თბილისისსრკ პირველი გუნდური ჩემპიონატის ნახევარფინალი? ? ? ? თბილისიამიერკავკასიის რესპუბლიკების საჭადრაკო ტურნირი6 0 6  12-დან 9 21949 ერევანისომხეთის სსრ მე-9 ჩემპიონატი12 2 1  15-დან 12½ 2თბილისისაბჭოთა კავშირის მე-17 ჩემპიონატის ნახევარფინალი7 1 8  16-დან 11 2მოსკოვისაბჭოთა კავშირის მე-17 ჩემპიონატი 19494 8 7  19-დან 7½ 16ტაშკენტიუზბეკეთის სსრ 25 წლისთავისადმი მიძღვნილი ტურნირი 11 1 3  15-დან 12½ 1–21950 მოსკოვიმოსკოვის ჩემპიონატი 19504 1 10  15-დან 9 3გორკისაბჭოთა კავშირის მე-18 ჩემპიონატის ნახევარფინალი8 3 4  15-დან 10 2–3მოსკოვისაბჭოთა კავშირის მე-18 ჩემპიონატი 19505 6 6  17-დან 8 12–131951 ვილნიუსილიტვის სსრ ჩემპიონატი (კონკურსგარეშე)8 3 3  14-დან 9¼ 2–4ტაშკენტიმატჩი მ. მუხიტდინოვთან7 0 7 10½ : 3½ სვერდლოვსკისაბჭოთა კავშირის მე-19 ჩემპიონატის ნახევარფინალი9 1 9  19-დან 13½ 1თბილისისაკავშირო ჩემპიონატი რესპუბლიკების ნაკრებ გუნდებს შორის2 2 1  5-დან 2½ მოსკოვიმოსკოვის ჩემპიონატი 1951 7 0 5  12-დან 9½ 1თბილისიტურნირი ოსტატთა მონაწილეობით 7 3 5  15-დან 9½ 2–3მოსკოვისაბჭოთა კავშირის მე-19 ჩემპიონატი 19518 2 7  17-დან 11½ 2–31952 ბუდაპეშტიბუდაპეშტის საჭადრაკო ტურნირი6 4 7  17-დან 9½ 7–8გაგრასაწვრთნელ-მოსამზადებელი მატჩ-ტურნირი 2 3 2  7-დან 3 7–8სტოკჰოლმიინტერზონალური საჭადრაკო ტურნირი 19527 0 13  20-დან 13½ 2–31953 ბუქარესტიბუქარესტის საერთაშორისო ტურნირი7 0 12  19-დან 13 2გაგრადიდოსტატთა საწვრთნელ-მოსამზადებელი ტურნირი 4 1 4  9-დან 6 3ციურიხიპრეტენდენტთა ტურნირი6 4 18  28-დან 15 5ვენამატჩი ავსტრია — საბჭოთა კავშირი2 0 0  2-დან 2 1954 კიევისაბჭოთა კავშირის 21-ე ჩემპიონატი 1954 6 0 13  19-დან 12½ 4–5ბუენოს-აირესი მატჩი არგენტინა — საბჭოთა კავშირი1 0 3  4-დან 2½ მონტევიდეომატჩი საბჭოთა კავშირი — ურუგვაი2 0 0  2-დან 2 პარიზიმატჩი საფრანგეთი — საბჭოთა კავშირი2 0 0  2-დან 2 ნიუ-იორკიმატჩი აშშ — საბჭოთა კავშირი2 0 2  4-დან 3 ლონდონიმატჩი ინგლისი — საბჭოთა კავშირი2 0 0  2-დან 2 სტოკჰოლმიმატჩი შვედეთი — საბჭოთა კავშირი 1 0 1  2-დან 1½ მოსკოვიმატჩი მოსკოვი — უკრაინის სსრ1 0 0  1-დან 1 რიგა საბჭოთა კავშირის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში 1954 5 1 4  10-დან 7 1ბელგრადიბელგრადი საერთაშორისო ტურნირი7 3 9  19-დან 11½ 4–51955 მოსკოვისაბჭოთა კავშირის 22-ე ჩემპიონატი 1955 4 0 15  19-დან 11½ 3–6ბუდაპეშტიმატჩ-ტურნირი უნგრეთი — სსრკ (სხევენინგენის სისტემა) 4 0 3  7-დან 5½ 1მოსკოვიმატჩი საბჭოთა კავშირი — აშშპეტროსიანის თითოეულმა მეტოქემ 2 პარტია ითამაშა. 4 0 0  4-დან 4 გეტებორგიინტერზონალური საჭადრაკო ტურნირი 1955 5 0 15  20-დან 12½ 41956 ამსტერდამიპრეტენდენტთა ტურნირი 3 2 13 9½ из 18 3–7ბელგრადიმატჩი იუგოსლავია — სსრკ (სხევენინგენის სისტემა) 1 1 6  8-დან 4 9–10მოსკოვიმოსკოვის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1956 6 1 8  15-დან 10 1–2მოსკოვი მატჩი მოსკოვის ჩემპიონის წოდებისთვის3 1 1 3½ : 2½ თბილისი საბჭოთა კავშირის 24-ე ჩემპიონატის ნახევარფინალი 8 0 9  17-დან 12½ 11957 მოსკოვისაბჭოთა კავშირის 24-ე ჩემპიონატი 1957 7 4 10  21-დან 12 7–8ლენინგრადიმატჩ-ტურნირი სსრკ — იუგოსლავია (სხევენინგენის სისტემა) 3 1 4  8-დან 5 6ვენა ევროპის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში 19573 0 2  5-დან 4 1კიევისაბჭოთა კავშირის 25-ე ჩემპიონატის ნახევარფინალი7 1 11  19-დან 12½ 1

წიგნები

 Петросян Т. В. Шахматы и философия. — Ереван, 1968.
 Шахматные лекции Петросяна (сост. Э. Шехтман). — М.: Физкультура и спорт, 1989. 173, [2] с. ISBN 5-278-00166-6.
 Стратегия надежности. Москва : Физкультура и спорт, 1985. 400 с.
 Мои лучшие партии (ред. О. Стецко). — М.: Русский шахматный дом, 2015. — 496 с. — ISBN 978-5-94693-441-1.
 Шахматная школа Тиграна Петросяна (ред. А. Калинин). — М.: Русский шахматный дом, 2018. — 112 с. — ISBN 978-5-94693-685-9.

ლიტერატურა



 პერიოდიკა   



 რესურსები ინტერნეტში 

 ტიგრან პეტროსიანი — ქართული პრესის ელექტრონული არქივი
 ტიგრან პეტროსიანი — დიდი დანიური ენციკლოპედია
 ტიგრან პეტროსიანი — დიდი ნორვეგიული ენციკლოპედია
 ტიგრან პეტროსიანი — კატალანური დიდი ენციკლოპედია
 ტიგრან პეტროსიანი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა
 ტიგრან პეტროსიანი — ხორვატული ენციკლოპედია
 ტიგრან პეტროსიანი — chessgames.com
 ტიგრან პეტროსიანი — tim-thompson.com

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:სომეხი მოჭადრაკეები
კატეგორია:საბჭოთა მოჭადრაკეები
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ჭადრაკში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომითი მამაცობისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:რუსი ჟურნალისტები