ზუთხი

ზუთხი () — თევზების გვარი ზუთხისებრთა ოჯახისა. სალაყუჩე აპკები შეზრდილია სალაყუჩე ღრუების გამყოფ ძგიდეებზე. პირი განივია. გვარში 17 სახეობაა. მათ შორისაა როგორც მტკნარი წყლის, ისე გამსვლელი თევზები. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, 5 სახეობა (მოკლედინგა ანუ ბლაგვდინგა, თეთრი, სახალინური, ტბის და მახვილდინგა) — ჩრდილოეთ ამერიკაში. ყველაზე დიდი მრავალფეროვნება კასპიისა და შავი ზღვების აუზებშია (ატლანტური, რუსული, სპარსული, ტარაღანა, ცქვრინი, ფორეჯი). ცნობილია აგრეთვე იაპონიაში, ჩინეთსა და კორეაში. ქვირითს მხოლოდ მტკნარ წყლებში ყრიან. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევენ 6–16 წლამდე.

საქართველოში გავრცელებულია 5 სახეობა: 1) ფორეჯი ანუ ჯარღალა (A. nudiventris), რომელიც მცირე რაოდენობით გვხვდება სანაპიროებთან; 2) რუსული ზუთხი (A. gueldenstaedtii); 3) სპარსული ზუთხი (A. persicus), კერძოდ კი მისი ქვესახეობა თართი ანუ კოლხური ზუთხი (A. p. colchicus), რომელიც ზოგჯერ ცალკე სახეობად გამოიყოფა; 4) ატლანტური ზუთხი (A. sturio) და 5) ტარაღანა (A. stellatus).

ზუთხი მნიშვნელოვანი სარეწაო თევზია, იყენებენ ნედლს, შებოლილს, ქვირითს. მათგან მზადდება ზურგიელი, დოში, შავი ხიზილალა, კონსერვები და სხვ. მსოფლიო მოპოვების უდიდესი ნაწილი რუსეთისა და ირანის წყლებში ხორციელდება. მარაგი ძლიერ შემცირებულია სხვადასხვა მავნე ფაქტორის გავლენით, ძირითადად კი ჭარბჭერის გამო. ზოგიერთი მათგანი შეტანილია წითელ წიგნებში, წითელ ნუსხაში, ბერნის კონვენციის (დაცული ფაუნა) I-II-III და CITES-ის I, II დანართებში. ტარდება ღონისძიებები ზუთხების მოსამრავლებლად. საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ შეტანილია ხუთივე აქ გავრცელებული სახეობა.

 სახეობები 
+სურათისახელისტატუსი IUCN-ის
მიხედვით200x200პქციმბირული ზუთხი50პქ200x200პქმოკლედინგა ზუთხი50პქ200x200პქკორეული ზუთხი50პქ200x200პქტბის ზუთხი50პქ200x200პქრუსული ზუთხი50პქ200x200პქმწვანე ზუთხი50პქსახალინური ზუთხი50პქ200x200პქადრიატიკული ზუთხი50პქ200x200პქფორეჯი, ჯარღალა50პქ200x200პქმახვილდინგა ზუთხი50პქ200x200პქსპარსული ზუთხი50პქ200x200პქცქვრინი50პქფაილი:Japanese Sturgeon (Acipenser schrenckii) (cropped).jpgამურის ზუთხი50პქ200x200პქჩინური ზუთხი50პქ200x200პქტარაღანა50პქ200x200პქატლანტური ზუთხი, ფორონჯი50პქ200x200პქთეთრი ზუთხი50პქ

 სქოლიო 

*