სიკო დოლიძე

სიმონ (სიკო) ბესარიონის ძე დოლიძე (დ. 8 თებერვალი, 1903, ოზურგეთი — გ. 17 ივლისი, 1983, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი და სცენარისტი. სტალინური პრემიის ლაურეატი (1950), სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1965).

ბიოგრაფია
პირველად კინო 1900-იანი წლების დასაწყისში ჩოხატაურში იხილა. ყმაწვილმა სიკომ ბებიის მიერ ჯაყვის საყიდლად მიცემული ორი შაური ვაჭარ არშაკას სარდაფში მოწყობილ ილუზიონში გადაიხადა, სადაც მან ვასილ ამაშუკელის მიერ ბაქოში გადაღებული ქრონიკა „აქლემებით ნავთის გადაზიდვა“ იხილა.სიკო დოლიძე, ჟურნალი „კინო“ N7. გვ. 225-226 — 1981 წ.

1925 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი და მუშაობა დაიწყო „სახკინომრეწვში“, ჯერ ადმინისტრატორად, შემდეგ რეჟისორის ასისტენტად. 1927 წელს შექმნა მოკლემეტრაჟიანი ფილმი „დღე ყარაჩოში“. 1928 წელს ჩამოაყალიბა და ხელმძღვანელობდა კინოქრონიკის სექტორს. 1931 წელს გადაიღო პირველი მხატვრული ფილმი „ზვავთა მხარეში“. ამას მოჰყვა „უკანასკნელი ჯვაროსნები“, დიდად გახმაურებული და პოპულარული „დარიკო“, „მეგობრობა“, „ჯურღაის ფარი“ (1950 წელს მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია), „ჭრიჭინა“, „ეთერის სიმღერა“, „ფატიმა“, „დღე პირველი დღე უკანასკნელი“ და სხვები. სიკო დოლიძე იყო თავისი ფილმების სცენარის ავტორიც. აღსანიშნავია ის რომ მან კინოხელოვნებას აზიარა სერგო ზაქარიაძე, თამარ ციციშვილი, აკაკი კვანტალიანი და სხვები. 

1957-1976 წლებში იყო საქართველოს სსრ კინემატოგრაფისტთა კავშირის თავმჯდომარე. დაჯილდოებული იყო ლენინის, ოქტომბრის რევოლუციის, ორი შრომის წითელი დროშის, საპატიო ნიშნის ორდენებით და მედლებით. იყო საქართველოს რესპუბლიკის IV-VII და IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. ოზურგეთში დგას სიკო დოლიძის ძეგლი და არის მისი სახელობის ქუჩა.

ჯილდოები და აღიარება
 1939, 1950 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
 1941 — საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
 1950 — სტალინური პრემია (პირველი ხარისხის)
 1958 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტისაქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1958. № 2. გვ. 17.
 1965 — სსრკ სახალხო არტისტი
 1966 — ლენინის ორდენი
 საპატიო ნიშნის ორდენი
 ჩრდილოეთ ოსეთის ასსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
 მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის“

ფილმოგრაფია
როგორც რეჟისორი
 „კუკარაჩა“ (1982)
 „კაცია ადამიანი?!“ (1979)
 „გაქცევა გათენებისას“ (1975)
 „სემირამიდას ბაღები“ (1970)
 „ქალაქი ადრე იღვიძებს“ (1967)
 „შეხვედრა წარსულთან“ (1966)
 „პალიასტომი“ (1963)
 „დღე უკანასკნელი, დღე პირველი“ (1959)
 „ფატიმა“ (1959)
 „ეთერის სიმღერა“ (1957)
 „ჭრიჭინა“ (1954)
 „ჯურღაის ფარი“ (1944) დ. რონდელთან ერთად
 „მეგობრობა“ (1940)
 „დარიკო“ (1936)
 „უკანასკნელი ჯვაროსნები“ (1934)
 „ზვავთა მხარეში“ (1931)

როგორც სცენარისტი
 „კუკარაჩა“ (1982)
 „ჭრელი პეპელა“ (1981, ანიმაციური)
 „კაცია ადამიანი?!“ (1979)
 „ბულბულის იუბილე“ (1978, ანიმაციური)
 „გაქცევა გათენებისას“ (1975)
 „სემირამიდას ბაღები“ (1970)
 „ქალაქი ადრე იღვიძებს“ (1967)
 „შეხვედრა წარსულთან“ (1966)
 „სათაგური“ (1965, ანიმაციური)
 „პალიასტომი“ (1963)
 „დღე უკანასკნელი, დღე პირველი“ (1959)
 „ფატიმა“ (1958)
 „ეთერის სიმღერა“ (1957)
 „ჩხიკვთა ქორწილი“ (1957, ანიმაციური)
 „ჯურღაის ფარი“ (1944)
 „მეგობრობა“ (1940)
 „დარიკო“ (1936)
 „უკანასკნელი ჯვაროსნები“ (1934)
 „ზვავთა მხარეში“ (1931)
 „საკანი № 79“ (1930)
 „ჩემი ბებია“ (1929)

ლიტერატურა

 ბაბუნაშვილი ზ., ნოზაძე თ., „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 126, თბილისი, 1994

რესურსები ინტერნეტში

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსეთის ასსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
სიკო