უეფა-ს ევროპა ლიგა

უეფა-ს ევროპა ლიგა () — ყოველწლიური საფეხბურთო ტურნირი, რომელიც ტარდება უეფა-ს მიერ ევროპული საფეხბურთო კლუბების მონაწილეობით 1971 წლიდან. უეფა-ს ევროპა ლიგა ჩემპიონთა ლიგის შემდეგ რანგით ყველაზე მნიშვნელოვანი ტურნირია ევროპაში. კლუბების კვალიფიკაცია უეფა-ს ევროპა ლიგაზე დამოკიდებულია მათ შედეგებზე ეროვნული ლიგებისა და ადგილობრივი თასების შეჯიბრებებში. ტურნირის გამარჯვებული ავტომატურად გადის კვალიფიკაციას მომდევნო სეზონის ჩემპიონთა ლიგის გათამაშებაში.

ტურნირი, უეფა-ს თასის სახელწოდებით, 1971 წელს დაარსდა და მან შეცვალა საქალაქთაშორისო ბაზრობათა თასი, რომელიც 1955 წლიდან იმართებოდა. 1999 წელს უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი გაუქმდა და გაერთიანდა უეფა-ს თასთან. 2004 წლიდან გათამაშებამ მიიღო ლიგის ფორმატი, გაუქმდა რა სრულად ოლიმპიური სისტემა და დაემატა ჯგუფური ეტაპი. 2009 წელს ტურნირს სახელი გადაერქვა და ეწოდა უეფა-ს ევროპა ლიგა.

სულ, ევროპა ლიგა 28 სხვადასხვა კლუბს აქვს მოგებული. ტურნირის ისტორიაში, ყველაზე წარმატებული კლუბია „სევილია“, რომელმაც 5-ჯერ მოიგო ტიტული. მოქმედი გამარჯვებულია „ჩელსი“.

 ისტორია 
უეფა-ს თასმა უფრო ადრე დაარსებული საქალაქთაშორისო ბაზრობათა თასის ადგილი დაიკავა. საქალაქთაშორისო ბაზრობათა თასი 1955 წელს დაარსდა შვეიცარიელი ერნსტ ტომენის, იტალიელი ოტორინო ბარაზისა და ინგლისელი სერ სტენლი როუზის იდეით. შეჯიბრი იმ დიდი ქალაქების გუნდებს შორის იმართებოდა, სადაც იმ დროისთვის დიდი ბაზრობები ტარდებოდა და ფეხბურთის პოპულარიზაციასთან  ერთად ბაზრობაზე ხალხის მიზიდვასა და ფინანსურ მოგებას ისახავდა მიზნად. 1960-იანი წლების ბოლოსათვის ბაზრობათა თასი ძალიან პოპულარული გახდა და საჭირო იყო მისი ორგანიზაციულ ჩარჩოში მოქცევა. ეს მისი უეფა-მ ითავა და 1971–72 წლებში პირველად გაიმართა ტურნირი „უეფა-ს თასის“ სახელით. გათამაშების პირველი გამარჯვებული ინგლისური „ტოტენჰემ ჰოტსპური“ გახდა, რომელმაც თანამემამულე „ვულვერჰემპტონ უონდერერსი“ ორმატჩიან დუელში დაამარცხა.

ტრადიციულად, უეფა-ს თასზე ეროვნული ჩემპიონატების ვიცე-ჩემპიონები მონაწილეობდნენ, თუმცა 1999 წელს, მას შემდეგ რაც უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი გაუქმდა, ეროვნულ სათასო პირველობების გამარჯვებული კლუბებმაც უეფა-ს თასზე დაიწყეს ასპარეზობა. დაარსებიდან 2004 წლამდე ტურნირი ოლიმპიური სისტემით ტარდებოდა, 2004–05 წლების სეზონიდან კი დაემატა ჯგუფური ეტაპიც: ფინალურ ეტაპზე გასული 40 გუნდი 8 5-გუნდიან ჯგუფებად იყოფოდა; ჯგუფების გამარჯვებული მეორე-ადგილოსანი და მესამე-ადგილოსანი კი შემდეგ ეტაპზე განაგრძობდნენ ასპარეზობას.

2009–10 წლებიდან ტურნირს სახელი გადაერქვა და ეწოდა „უეფა-ს ევროპა ლიგა“. შეიცვალა ფორმატიც: ჯგუფურ ეტაპზე 48 გუნდი მონაწილეობს და 12 4-გუნდიან ჯგუფებად ნაწილდება. ჯგუფების გამარჯვებულები და მეორე ადგილოსნები შემდეგ ეტაპზე გადიან, სადაც უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფური ეტაპის მესამე ადგილოსნები ემატებათ და ოლიმპიური სისტემით განაგრძობენ ასპარეზობას.

 პრიზები 
 თასი 
თასი 15 კილოგრამს იწონის და ის 1972 წელს მილანში დაამზადა კომპანია ბერტონიმ. 2009 წლიდან თასს, რომელიც ყოველ წელს წარმოდგენილია დაჯილდოების ცერემონიალზე, ყოველთვის იტოვებს უეფა. ორიგინალი თასის სრული ზომის ასლი კი გადაეცემა გამარჯვებულ კლუბს. ევროპა ლიგის გამარჯვებულ კლუბს გადაეცემა 40 ოქროს მედალი, ხოლო მეორე ადგილზე კლუბს 40 ვერცხლის მედალი.

 საპრიზო თანხა 
2018–19 წლების სეზონის მიხედვით, ჯგუფურ ეტაპზე გასვლისთვის გუნდი ჯილდოვდება 2,920,000 ევროთი. ჯგუფურ ეტაპზე გამარჯვება ფასდება 570,000 ევროდ, ფრე 190,000-ით. თითოეული ჯგუფის გამარჯვებული იღებს 1,000,000 ევროს, ხოლო მეორე ადგილოსანი 500,000-ს. 1/32 ეტაპზე გასული გუნდი დამატებით იღებს 500,000 ევროს, 1/16-ში 1,000,000-ს, მეოთხედფინალისტი 1,5 მილიონს, ხოლო ნახევარფინალისტი 2.4 მილიონს. ფინალისტი გუნდი იღებს 4.5 მილიონს, ხოლო ჩემპიონი კი 8.5 მილიონ ევროს.

 პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპი: 240,000 ევრო
 მეორე საკვალიფიკაციო ეტაპი: 260,000 ევრო
 მესამე საკვალიფიკაციო ეტაპი: 280,000 ევრო
 პლეი-ოფიდან გამოვარდნა: 300,000 ევრო
 ჯგუფურ ეტაპზე გასვლა: 2,920,000 ევრო
 ჯგუფური მატჩის მოგება: 570,000 ევრო
 ჯგუფურ მატჩში ფრეზე გაყრა: 190,000 ევრო
 ჯგუფში პირველი ადგილის დაკავება: 1,000,000 ევრო
 ჯგუფში მეორე ადგილის დაკავება: 500,000 ევრო
 1/32 ეტაპი: 500,000 ევრო
 1/16 ეტაპი: 1,100,000 ევრო
 1/4 ფინალი: 1,500,000 ევრო
 ნახევარფინალი: 2,400,000 ევრო
 ფინალისტი: 4,500,000 ევრო
 ჩემპიონი: 8,500,000 ევრო

 ფინალები 

სეზონიქვეყანაგამარჯვებულიანგარიშიდამარცხებულიქვეყანა1971–72ტოტენჰემ ჰოტსპური (1)2–1; 1–1ვულვერჰემპტონ უონდერერსი1972–73ლივერპული (1)3–0; 0–2ბორუსია მენხენგლადბახი1973–74ფეიენოორდი (1)2–2; 2–0ტოტენჰემ ჰოტსპური1974–75ბორუსია მენხენგლადბახი (1)0–0; 5–1ტვენტე1975–76ლივერპული (2)3–2; 1–1ბრიუგე1976–77იუვენტუსი (1)1–0; 1–2ატლეტიკ ბილბაო1977–78პსვ (1)0–0; 3–0ბასტია1978–79ბორუსია მენხენგლადბახი (2)1–1; 1–0ცრვენა ზვეზდა1979–80აინტრახტი ფრანკფურტი (1)2–3; 1–0ბორუსია მენხენგლადბახი1980–81იფსუიჩ თაუნი (1)3–0; 2–4აზ ალკმაარი1981–82გეტებორგი (1)1–0; 3–0ჰამბურგი1982–83ანდერლეხტი (1)1–0; 1–1ბენფიკა1983–84ტოტენჰემ ჰოტსპური (2)1–1; 1–1 დ.დ; პენ.4–3ანდერლეხტი1984–85რეალ მადრიდი (1)3–0; 0–1ვიდეოტონი1985–86რეალ მადრიდი (2)5–1; 0–2კელნი1986–87გეტებორგი (2)1–0; 1–1დანდი იუნაიტედი1987–88ბაიერ 04 ლევერკუზენი (1)0–3; 3–0 დ.დ; პენ.3–2ესპანიოლი1988–89ნაპოლი (1)2–1; 3–3შტუტგარტი1989–90იუვენტუსი (2)3–1; 0–0ფიორენტინა1990–91ინტერი (1)2–0; 0–1რომა1991–92აიაქსი (1)2–2; 0–0ტორინო1992–93იუვენტუსი (3)3–1; 3–0ბორუსია დორტმუნდი1993–94ინტერი (2)1–0; 1–0ზალცბურგი1994–95პარმა (1)1–0; 1–1იუვენტუსი1995–96ბაიერნი (1)2–0; 3–1ბორდო1996–97შალკე 04 (1)1–0; 0–1 დ.დ; პენ.4–1ინტერი1997–98ინტერი (3)3–0ლაციო1998–99პარმა (2)3–0მარსელი1999–00გალათასარაი (1)0–0 დ.დ; პენ.4–1არსენალი2000–01ლივერპული (3)5–4 დ.დალავესი2001–02ფეიენოორდი (2)3–2ბორუსია დორტმუნდი2002–03პორტუ (1)3–2 დ.დსელტიკი2003–04ვალენსია (1)2–0მარსელი2004–05ცსკა მოსკოვი (1)3–1სპორტინგი ლისაბონი2005–06სევილია (1)4–0მიდლზბრო2006–07სევილია (2)2–2 დ.დ; პენ.3–1ესპანიოლი2007–08ზენიტი (1)2–0 რეინჯერსი2008–09შახტარი დონეცკი (1)2–1 დ.დვერდერი2009–10ატლეტიკო მადრიდი (1)2–1 დ.დფულემი2010–11პორტუ (2)1–0ბრაგა2011–12ატლეტიკო მადრიდი (2)3–0ატლეტიკ ბილბაო2012–13ჩელსი (1)2–1ბენფიკა2013–14სევილია (3)0–0 დ.დ; პენ.4–2ბენფიკა2014–15სევილია (4)3–2დნიპრო2015–16სევილია (5)3–1ლივერპული2016–17მანჩესტერ იუნაიტედი (1)2–0აიაქსი2017–18ატლეტიკო მადრიდი (3)3–0მარსელი2018–19ჩელსი (2)4-1არსენალი

 სტატისტიკა და რეკორდები 
 კლუბების მიხედვით 
კლუბიგამარჯვებულიფინალისტიგამარჯვებულიფინალისტი სევილია602006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020 იუვენტუსი311977, 1990, 19931995 ინტერი311991, 1994, 19981997 ლივერპული311973, 1976, 20012016 ატლეტიკო მადრიდი302010, 2012, 2018 ბორუსია მენხენგლადბახი221975, 19791973, 1980 ტოტენჰემ ჰოტსპური211972, 19841974  ფეიენორდი201974, 2002 გეტებორგი201982, 1987 რეალ მადრიდი201985, 1986 პარმა201995, 1999 პორტუ202003, 2011 ჩელსი212013, 2019 აიაქსი1119922017 პსვ101978 აინტრახტი ფრანკფურტი101980 იფსუიჩ თაუნი101981 ბაიერ 04 ლევერკუზენი101988 ნაპოლი101989 ბაიერნი101996 შალკე 04101997 გალათასარაი102000 ვალენსია102004 ცსკა102005 ზენიტი102008 შახტარი დონეცკი102009 ანდერლეხტი1019831984 მანჩესტერ იუნაიტედი102017 ბენფიკა031983, 2013, 2014 მარსელი031999, 2004, 2018 ატლეტიკ ბილბაო021977, 2012 ესპანიოლი021988, 2007 ბორუსია დორტმუნდი021993, 2002 არსენალი022000, 2019 ვულვერჰემპტონ უონდერერსი011972 ტვენტე011975 ბრიუგე011976 ბასტია011978 ცრვენა ზვეზდა011979 აზ ალკმაარი011981 ჰამბურგი011982 ვიდეოტონი011985 კელნი011986 დანდი იუნაიტედი011987 შტუტგარტი011989 ფიორენტინა011990 რომა011991 ტორინო011992 ზალცბურგი011994 ბორდო011996 ლაციო011998 ალავესი012001 სელტიკი012003 სპორტინგი ლისაბონი012005 მიდლზბრო012006 რეინჯერსი012008 ვერდერი012009 ფულემი012010 ბრაგა012011 დნიპრო012015

 ქვეყნების მიხედვით 

ქვეყნების მიხედვით ყველაზე მეტი გამარჯვებული ესპანეთს ჰყავს. ესპანურმა გუნდებმა 11-ჯერ მოახერხეს უეფას თასისა და ევროპა ლიგის მოგება და 5-ჯერ ფინალში დამარცხდნენ. სულ 11 ქვეყნის წარმომადგენლებმა მოახერხეს თასის მოპოვება.

ქვეყანაგამარჯვებულიფინალისტი115969768432520201211100503010101

 ყველაზე მეტი გოლი 
შეიცავს საკვალიფიკაციო მატჩებს
პოზიციაეროვნებამოთამაშეგოლი1ჰენრიკ ლარსონი402კლას-იან ჰუნტელარი343რადამელ ფალკაო31არიც ადურისი4დიტერ მიულერი295შოთა არველაძე276ალესანდრო ალტობელი25მლადენ პეტრიჩი7კლაუდიო პისარო24
მუქი შრიფტით მოცემულია მოქმედი ფეხბურთელები.

გამარჯვებული მწვრთნელები
 სეზონი  გამარჯვებული  კლუბი1971–72 ბილ ნიკოლსონი ტოტენჰემ ჰოტსპური1972–73 ბილ შენკლი ლივერპული1973–74 ვილ კურვერიფეიენორდი1974–75 ჰენეს ვაისვაილერი ბორუსია მენხენგლადბახი1975–76 ბობ პეისლი ლივერპული1976–77 ჯოვანი ტრაპატონი იუვენტუსი1977–78 კეს რეივერსი პსვ1978–79 უდო ლატეკი ბორუსია მენხენგლადბახი1979–80 ფრიდელ რაუში აინტრახტი ფრანკფურტი1980–81 ბობი რობსონი იფსუიჩ თაუნი1981–82 სვენ-იორან ერიქსონი გეტებორგი1982–83 პოლ ვან ჰიმსტი ანდერლეხტი1983–84 კიტ ბარკინშოუ ტოტენჰემ ჰოტსპური1984–85 ლუის მოლოვნი რეალ მადრიდი1985–86 ლუის მოლოვნი  რეალ მადრიდი1986–87 გუნდერ ბენგტსონი გეტებორგი1987–88 ერიხ რიბეკი ბაიერ 04 ლევერკუზენი1988–89 ოტავიო ბიანკი ნაპოლი1989–90 დინო ძოფი იუვენტუსი1990–91 ჯოვანი ტრაპატონი  ინტერი1991–92 ლუი ვან გალიაიაქსი1992–93 ჯოვანი ტრაპატონი  იუვენტუსი1993–94 ჯამპიერო მარინი ინტერი1994–95 ნევიო სკალა პარმა1995–96 ფრანც ბეკენბაუერი ბაიერნი1996–97 ჰუბ სტევენსი შალკე 041997–98 ლუიჯი სიმონი ინტერი1998–99 ალბერტო მალეზანი პარმა1999–2000 ფათიჰ თერიმი გალათასარაი2000–01 ჟერარ ულიე ლივერპული2001–02 ბერტ ვან მარვეიკი ფეიენორდი2002–03 ჟოზე მოურინიო პორტუ2003–04 რაფაელ ბენიტესი ვალენსია2004–05 ვალერი გაზაევი ცსკა მოსკოვი2005–06 ხუანდე რამოსი სევილია2006–07ხუანდე რამოსი  სევილია2007–08 დიკ ადვოკატი ზენიტი2008–09 მირჩა ლუჩესკუ შახტარი დონეცკი2009–10 კიკე სანჩეს ფლორესი ატლეტიკო მადრიდი2010–11 ანდრე-ვილაშ ბოაში პორტუ2011–12 დიეგო სიმეონე ატლეტიკო მადრიდი2012–13 რაფაელ ბენიტესი  ჩელსი2013–14 უნაი ემერი სევილია2014–15 უნაი ემერი  სევილია2015–16 უნაი ემერი  სევილია2016–17 ჟოზე მოურინიო  მანჩესტერ იუნაიტედი2017–18 დიეგო სიმეონე  ატლეტიკო მადრიდი2018–19მაურიციო სარიჩელსი

 ყველაზე ტიტულოვანი მწვრთნელები 
მწვრთნელიჩემპიონისეზონები ჯოვანი ტრაპატონი31977, 1991, 1993 უნაი ემერი2014, 2015, 2016 ლუის მოლოვნი21985, 1986 რაფაელ ბენიტესი2004, 2013 ხუანდე რამოსი2006, 2007 ჟოზე მოურინიო2003, 2017 დიეგო სიმეონე2012, 2018

 იხილეთ აგრეთვე 
 საქალაქთაშორისო ბაზრობათა თასი

 რესურსები ინტერნეტში 



 UEFA Cup

 სქოლიო 

ევროპა ლიგა