კამბრიული სისტემა

კამბრიული სისტემა (პერიოდი) (< ლათ. Cambria — უელსის ძველი სახელწოდება) — პალეოზოური ჯგუფის პირველი სისტემა (გეოლოგიური წელთაღრიცხვის პალეოზოური ერის პირველი პერიოდი). აბსოლუტური გეოქრონოლოგიით კამბრიული სისტემა დაიწყო 570 მლნ. წლის წინათ და გრძელდებოდა 70 მლნ. წელიწადს. კამბრიული სისტემა დაადგინა ინგლისელმა გეოლოგმა ადამ სეჯუიკმა (1835) უელსში. იყოფა ქვედა, შუა და ზედა სექციად. ამ სისტემას საყოველთაოდ მიღებული სართულებად დანაწილება არ აქვს.

ადრინდელ კამბრიულ ეპოქას ახასიათებს ვრცელი ტრანსგრესიები. თანამედროვე კონტინენტების დიდი ნაწილი ამ დროს თბილი ზღვით დაიფარა, რომლის ფსკერზე კარბონატული ქანები და მარილები ილექებოდა. შუაკამბრიულში დაიწყო რეგრესიები, რომლებიც ზედაკამბრიულშიც გაგრძელდა. გაჩნდა ხმელეთის ახალი უბნები, რაც კალედონიურ დანაოჭებასთან იყო დაკავშირებული. ამაზე მიუთითებს გეოსინკკლინურ აუზებში ძლიერი მაგმატიზმის ნიშნები და გვიანდელ კამბრიულ ეპოქაში წარმოქმნილი ლაგუნური წითელი ფერის ნალექები.

კამბრიული სისტემაში დიდი რაოდენობით გვხვდება ლურჯ-მწვანე და წითელი წყალმცენარეები. კამბრიული სისტემაში 3 პალეოზოოგეოგრაფიული ოლქი ჩაისახა — ატლანტიკური, წყნაროკეანური და აღმოსავლეთ აზიის. ამ დროს, პირველად დედამიწის გეოლოგიის ისტორიაში, გაჩნდნენ ჩოჩხიანი ორგანიზმები და პერიოდის დასასრულისათვის ცხოველთა სამყაროს თითქმის ყველა ტიპი არსებობდა. ყველაზე მნიშვნელოვანი და გავრცელებული ცხოველები იყვნენ არქეოციათები და ტრილობიტები. გვიანდელ კამბრიულ ეპოქაში ჩნდება ტაბულატები და გრაფტოლითები. კამბრიული სისტემის ქანები ფართოდაა გავრცელებული. მათთანაა დაკავშირებული ფოსოფრიტების, ნავთობის, ტყვიის, მარმარილოს და სხვა საბადოები.

 კამბრიული სისტემის სტრატიგრაფიული დანაწილების სქემა 

 ჩინეთი ჩრდილოეთი ამერიკა რუსეთი-ყაზახეთი ავსტრალია Regional Furongian Ibexian (part) Ayusokkanian Idamean Dolgellian Sunwaptan Sakian Mindyallan Festiniogian Steptoan Aksayan Payntonian Maentwrogian Marjuman Batyrbayanშუაკამბრიული Maozhangian მაიური Boomerangian Zuzhuangian Delamaran ამგური Undillian Zhungxian Florian Templetonian   Dyeran Ordian ქვედაკამბრიული Longwangmioan Toyonian ლენური Changlangpuan Montezuman ბოტომური Qungzusian ატდაბანური Meishuchuan ტომოტური Nemakit-Daldynian

 ლიტერატურა 
 ჯანელიძე ა.,  ისტორიული გეოლოგიის მოკლე კურსი, თბ., 1963;
 ხუციშვილი ო.,  ქსე, ტ. 5, გვ. 344-345, თბ., 1980

კატეგორია:გეოლოგიური პერიოდები