ვერგილიუსი

პუბლიუს ვერგილიუს მარონი (; დ. 15 ოქტომბერი, ძვ. წ. 70 — გ. 21 სექტემბერი, ძვ. წ. 19) — რომაელი პოეტი, რომის ძლიერებისა და ბატონობის მეხოტბე. დღემდე მოღწეულია მისი სამი თხზულება: „ბუკოლიკები“, „გეორგიკები“ და „ენეიდა“. ამ უკანასკნელი პოემით ვირგილიუსი შეეცადა შეექმნა ჰომეროსის „ილიადისა“ და „ოდისეის“ რომაული პარალელი.

ვერგილიუსი დაიბადა ჩრდილოეთ იტალიის ქალაქ მანტუასთან ახლოს. განათლება მიიღო კრემონის, მედიოლანისა და რომის საუკეთესო სკოლებში. თავის შემოქმედებაში გამოხატავდა იტალიის საშუალო ფენების განწყობას და შიშს სისხლიან შინაომებთან დაკავშირებით. საყურადღებოა, რომ ავგუსტუსის აღზევების დასაწყისში რეჟიმის რისხვა პოეტმაც განიცადა, მოახდინეს მისი მამულის კონფისკაცია და გადასცეს ოქტავიანეს ვეტერანებს, მაგრამ მოკლე ხანში ვერგილუსმა შეძლო ავგუსტუსთან დაკავშირება და საკუთარი ქონების უკან დაბრუნება. 

ვერგილიუსი შედიოდა ლიტერატორთა იმ გავლენიან წრეში, რომელსაც მეცენატი მეთაურობდა და მიზნად ისახავდა ავგუსტუსის ერთმმართველობის სამსახურს.

ვერგილიუსი ბერძენი ფილოსოფოსებისა და პოეტების გავლენით საზრდოობდა. განსაკუთრებით განიცდიდა ეპიკურესა და ალექსანდრიული პოეზიის ზემოქმედებას. 

ვერგილიუსის შემოქმედება ვრცელია: „ბუკოლიკები“, „გეორგიკები“, „ენეიდა“.

„ბუკოლიკები“ („სამწყემსო სიმღერები“) დაწერილია ბერძენი პოეტის, თეოკრიტეს „იდილიების“ მიბაძვით. პოეტს გაიდეალებული აქვს მწყემსების მშვიდი, ბუნებასთან ახლო კავშირში მყოფი ადამიანის ცხოვრება, რომელშიც ძალადობით იჭრება და უარყოფითად მოქმედებს გარე სამყარო. პოეტი ხატავს მწყემსების ფანტასტიკური და უზრუნველი ყოფის ამსახველ სურათებს.

ვერგილიუსმა პოემა „გეორგიკები“ მიუძღვნა სოფლური შრომის მშვიდ და უზრუნველ ცხოვრებას. „გეორგიკები“ წარმოადგენს დიდაქტიკური ხასიათის თხზულებას, რომელშიც ხაზგასმით არის ყურადღება გამახვილებული მიწათმოქმედების სასიცოცხლო დარგებზე (მებაღეობა, მევენახეობა), მეცხოვლეობაზე, მეფუტკრეობაზე. პოეტი რჩევა-დარიგებებს აძლევს მეურნეს, როდის უნდა დაამუშაოს მიწა, რათა უხვი მოსავალი მიიღოს, სოფლის ცხოვრების სიღრმეებში ვერგილიუსი ერთგულად მიჰყვება ბერძნული პოეზიის კლასიკოს თეოკრიტეს.

ვერგილიუსის შემოქმედების მწვერვალია პოემა „ენეიდა“. ცნობილია, რომ ავტორმა პოემის დასრულება ვერ მოასწრო და თავის მეგობარს სთხოვა, მისი გარდაცვალების შემთხვევაში ხელნაწერი გაენადგურებინა, მაგრამ ოქტავიანე ავგუსტუსის ბრძანებით პოემა გამოაქვეყნეს. 

„ენეიდა“ არის ჰომეროსის პოემების მიბაძვა, როგორც ცალკეულ ეპიზოდებში, ისე ენობრივადაც. ასევე დიდია პოეტზე აპოლონიოს როდოსელის „არგონავტიკის“ გავლენა. პოემაში თვალსაჩინოდ იგრძნობა ხელოვნურობის ელემენტები. ამის მიუხედავად, „ენეიდა“ ითვლება მსოფლიო ლიტერატურის ერთ-ერთ უდიდეს თხზულებად. შეფასების მაღალი ტრადიცია მოდის ანტიკური ეპოქიდან.

ვერგილიუსი მიზნად ისახავდა, გადმოეცა რომაელი ხალხის წინასწარ შედგენილი ბედი, მოეთხრო მისი გმირული წარსული და განედიდებინა ავგუსტუსის გვარი. პოეტი ემყარება ლეგენდას, რომლის მიხედვითაც ენეასი და მისი თანამგზავრები იტალიაში მოვიდნენ ტროის დანგრევის შემდეგ. პოეტს რომაელები ტროელების შთამომავლებად ჰყავდა წარმოდგენილი. ეს გმირული ისტორია იწყებოდა რომულუსით და მთავრდებოდა ცეზარითა და ავგუსტუსით. 

პოემაში მოთხრობილია, რაოდენ ხანგრძლივი და სისხლისმღვრელი ბრძოლები გადახდა ენეასს, ვიდრე იტალიის ადგილობრივ ტომებს დაამარცხებდა და გაბატონებულ მდგომარეობას მოიპოვებდა. თხზულების პოპულარობის გათვალისწინებით, ნათელი ხდება, რომ მას პოლიტიკური მნიშვნელობაც ჰქონდა, გამოხატავდა საიმპერატორო კარის სურვილს, იულიუსების გვარის წარმომავლობა ლეგენდარულ ტროასთან დაეკავშირებინა. 

ლიტერატურა
 ქავთარია გ., რომის ისტორია, ტ. II, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, თბილისი, 2020, გვ. 202-204.
 Buckham, Philip Wentworth; Spence, Joseph; Holdsworth, Edward; Warburton, William; Jortin, John. Miscellanea Virgiliana: In Scriptis Maxime Eruditorum Virorum Varie Dispersa, in Unum Fasciculum Collecta. Cambridge: Printed for W. P. Grant, 1825.


 რესურსები ინტერნეტში 

 ვირგილიუსის ცხოვრება 
 Vita Vergiliana
 ბიოგრაფია
 ბიოგრაფია  
 Vergilian Chronology 

სქოლიო

კატეგორია:რომაელი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 70
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 19
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით