თემურ ჩხეიძე

თემურ ნოდარის ძე ჩხეიძე (დ. 18 ნოემბერი, 1943, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 5 ივნისი, 2022) — ქართველი რეჟისორი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1981), რუსეთის სახალხო არტისტი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2010).

ბიოგრაფია

1965 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი, დიმიტრი ალექსიძისა და მიხეილ თუმანიშვილის სახელოსნო. 

1965-1967 წლებში რეჟისორად მუშაობდა შალვა დადიანის სახელობის ზუგდიდის დრამატულ თეატრში. 

1967-1970 წლებში ნოდარ დუმბაძის სახელობის მოზარდ მაყურებელთა თეატრში.

1970-1980 წლებში იყო რუსთაველის თეატრის რეჟისორი, ხოლო 1980-1990 წლებში კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი.

1991 წლიდან იყო სანქტ-პეტერბურგის დიდი თეატრის რეჟისორი, 2004 წლიდან – მთავარი რეჟისორი, 2007-2013 წლებში – სამხატვრო ხელმძღვანელი.

თემურ ჩხეიძეს დადგმული აქვს სამოცდაათზე მეტი სპექტაკლი.

 დადგმული სპექტაკლები 

 თეატრალური ინსტიტუტი 
 ლევ ტოლსტოი „წყვდიადის მეუფება“
 ალექსანდრე ვამპილოვი „დამშვიდობება ივნისში“
 „ჯაზი, სიყვარული და ეშმაკი“

 შალვა დადიანის სახელობის ზუგდიდის დრამატული თეატრი 
 ჯემალ მონიავა „კორპუსი V, ოთახი #55“
 ვანიონ  დარასელი „კიკვიძე“
 იან ოტჩენაშეკი „რომეო, ჯულიეტა და წყვდიადი“
 ა. ვოლოდინი „ხუთი საღამო“

 ქალაქ თბილისის მოზარდ მაყურებელთა სახელმწიფო დრამატული თეატრი 
 დავით კლდიაშვილი „დარისპანის გასაჭირი“, „უბედურება“
 ა. ვოლოდინი „უფროსი და“
 ფ. დიუმანუა, ა.ფ. დენერი „დონ სეზარ დე ბაზანი“
 ვ. დარასელი „მე-16 დივიზია“

 შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრი 
 დავით კლდიაშვილი „სამანიშვილის დედინაცვალი“ (რობერტ სტურუასთან ერთად)
 შალვა დადიანი „გუშინდელნი“
 ანტონ ჩეხოვი „თოლია“
 თამაზ ჭილაძე „მოულოდნელი სტუმარი“
 ფედერიკო გარსია ლორკა „ბერნარდა ალბას სახლი“
 მიხეილ ჯავახიშვილი „ქალის ტვირთი“
 სოფოკლე „ოიდიპოს მეფე“
 ილია ჭავჭავაძე „ჩემი კალამი“
 ი. დვორეცკი „უცხო კაცი“
 ვ. როზოვი „სიტუაცია“
 იუჯინ ო’ნილი „სიყვარული თელებ ქვეშ“
 ლევ ტოლსტოი „წყვდიადის მეუფება“

 მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრი 
 ჰენრიკ იბსენი „მოჩვენებანი“
 ლეო ქიაჩელი „ჰაკი აძბა“
 ილია ჭავჭავაძე „ასი წლის წინათ“
 ინგა გარუჩავა და პეტრე ხოტიანოვსკი „აღსარება“
 უილიამ შექსპირი „ოტელო“
 დავით კლდიაშვილი „დარისპანის გასაჭირი“, „უბედურება“
 მიხეილ ლერმონტოვი „თავადის ასული მერი“
 მიხეილ ჯავახიშვილი „ჯაყოს ხიზნები“
 ოტია იოსელიანი „ადამიანი იბადება ერთხელ“
 ლ. ბერლანგა, რ. ასკონა, ე. ფლაიანო „გაროტა“
 ალექსანდრე გელმანი „პირისპირ“
 თამაზ გოდერძიშვილი „ილია ვარ“
 ფრიდრიხ შილერი „ვერაგობა და სიყვარული“
 მიხეილ ჯავახიშვილი „ბედი მდევარი“
 ნილ საიმონი „მგზნებარე შეყვარებული“
 დავით გაჩეჩილაძე „ბახტრიონი“
 ართურ მილერი „სეილემის პროცესი“
 ფიოდორ დოსტოევსკი „მარადი ქმარი“
 ავგუსტ სტრინდბერგი „მამა“
 ალან გარნეი „სასიყვარულო ბარათები“ 
 იასმინა რეზა „არტ ხელოვნება“
 ჟან ანუი „ანტიგონე“
 მიხეილ ბულგაკოვი „პილატე“
 ბრაიან ფრილი "ბრმა მხედველი"

 ჟორდი გალსერანი "გრონჰოლმის მეთოდი"
 ბრაიან ფრილი "თარგმანები"
 ერიკ-ემანუელ შმიტი "იდუმალი ვარიაციები"

 სამეფო უბნის თეატრი 

 ანტონ ჩეხოვი "დუელი"
 ტადეუშ სლობოდზიანეკი "ჩვენი კლასი"
 ბრაიან ფრილი "თარგმანები

 კონსტანტინე გამსახურდიას სახელობის სოხუმის დრამატული თეატრი 
 გურამ ოდიშარია „ზღვა, რომელიც შორია“

 გენუის საოპერო თეატრი 
 ჯუზეპე ვერდი „დონ კარლოსი“

 ვენეციის საოპერო თეატრი 
 ჯაკომო პუჩინი „და ანჟელიკა“
 სერგეი რახმანინოვი „ძუნწი რაინდი“

 ბორდოს საოპერო თეატრი 
 ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვი „მეფის საცოლე“

 მილანი „ლა სკალა“ 
 სერგეი პროკოფიევი „მოთამაშე“

 ნიუ-იორკი „მეტროპოლიტენ ოპერა“ 
 სერგეი პროკოფიევი „მოთამაშე“

 მოსკოვის სამხატვრო თეატრი 
 მიხეილ ჯავახიშვილი „ჯაყოს ხიზნები“
 ჟან ანუი „ანტიგონე“

 პეტერბურგის ტოვსტონოგოვის სახელობის დიდი დრამატული თეატრი 
 ფრიდრიხ შილერი „ვერაგობა და სიყვარული“
 ართურ მილერი „სეილემის პროცესი“
 ედუარდო დე ფილიპო „აჩრდილები“
 იუჯინ ო' ნილი „სიყვარული თელებქვეშ“
 უილიამ შექსპირი „მაკბეტი“
 ალექსანდრე პუშკინი „ბორის გოდუნოვი“
 მიხეილ ლერმონტოვი „მასკარადი“
 მაიკლ ფრეინი „კოპენჰაგენი“
 ფრიდრიხ შილერი „მარიამ სტიუარტი“
 მარტინ მაკდონახის „სილამაზის დედოფალი“, 2010

 მოსკოვის დიდი თეატრი 
 დიმიტრი შოსტაკოვიჩი „ლედი მაკბეტი“

 პეტერბურგის მარინის თეატრი 
 სერგეი პროკოფიევი „მოთამაშე“
 რიხარდ ვაგნერი „მფრინავი ჰოლანდიელი“
 ჯუზეპე ვერდი „დონ კარლოსი“
 ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვი „მოცარტი და სალიერი“
 სერგეი რახმანინოვი „ძუნწი რაინდი“

 სატელევიზიო სპექტაკლები 
 მიხეილ ჯავახიშვილი „ჯაყოს ხიზნები“
 ნოდარ დუმბაძე „მარადისობის კანონი“
 ნოდარ დუმბაძე „კუკარაჩა“
 მიხეილ ჯავახიშვილი „თეთრი კურდღელი“
 მიხეილ ბულგაკოვი „მოლიერი“
 ინგა გარუჩავა, პეტრე ხოტიანოვსკი „აღსარება“

გადაღებულია კინოფილმში
 „ამაღლება“ (ბექა), 1977„ამაღლება“ 
 „მშობლიურო ჩემო მიწავ!“ (გიორგი თორელი), 1980„მშობლიურო ჩემო მიწავ!“ 

წოდებები და პრემიები
 რუსეთის სახალხო არტისტი
 საქართველოს  სახალხო არტისტი
 კოტე მარჯანიშვილის  პრემიის ლაურეატი
 შოთა რუსთაველის  პრემიის ლაურეატი
 მიხეილ თუმანიშვილის პრემიის ლაურეატი
 საქართველოს თეატრალური პრემიის „ოქროს ნიღაბი“ ორგზის მფლობელი
 გოგი გეგეჭკორის სახელობის „ქართული ხელოვნების რაინდი“ ლაურეატი
 რუსეთის თეატრალური პრემიის „ოქროს ნიღაბი“ ლაურეატი
 პეტერბურგის თეატრალური პრემიის „ოქროს ნიღაბი“ მფლობელი
 „ოქროს  გრან-პრის“ მფლობელი
 „საპატიო ნიშნის“ ორდენი.
 ლენინური პრემია
 რუსეთის ღირსების ორდენი, 2009.

ლიტერატურა

რესურსები ინტერნეტში

 გალაკტიონი ნაცნობ მუსიკას ჰგავს 
 ისე, როგორც ცხოვრებაში
 "კირილ ლავროვი, 16 წლის განმავლობაში მთავაზობდა ამ პოსტს" 
 თემურ ჩხეიძე, ცხოვრება, შემოქმედება, ფოტოგალერეა
 Любавина Е. БДТ: Новый год – новые формы // Театральные Вести. 2010. Январь. №5 
 Пешкова В. Темур Чхеидзе: нафталином зрителя в театр не заманишь // Страстной бульвар,10. 2009. № 3-123 
 Тух Б. Темур Чхеидзе: Я — баловень судьбы // Postimees.ru . 2009. 8 окт.  
 Пресса. Интервью. 

სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 18 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები
თ
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2010)
კატეგორია:საქართველოს ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რუსეთის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ლენინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით