მარგერიტ დიურასი

მარგერიტ დიურასი (Marguerite Duras), ნამდვილი სახელი მარგერიტ დონადიე (Marguerite Donnadieu) დ. 4 აპრილი, 1914, ინდოჩინეთი — გ. 3 მარტი, 1996, პარიზი) — ფრანგი მწერალი, სცენარისტი, რეჟისორი.

 ბიოგრაფია 
მარგერიტ დიურასი პარიზში 1927 წელს ჩადის და უნივერსიტეტში იურისპრუდენციასა და მათემატიკას სწავლობს. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში იგი წინააღმდეგობის მოძრაობაში შედის და აქვეყნებს თავის პირველ წიგნებს. ომის შემდეგ მარგარეტი კომუნისტური პარტიის წევრი ხდება, მაგრამ 1995 წელს პარტიიდან გარიცხავენ. მოგვიანებით იგი იწყებს ალჟირის ომის წინააღმდეგ გამოსვლებს. პარალელურად აქვეყნებს თავის პირველ პიესებს. 1959 წლიდან კი სცენარების წერას იწყებს.

 შემოქმედება 
ინდოჩინეთში დაბადებული  და გაზრდილი მარგერიტ დიურასის პირველი  რომანები (წინდაუხედავნი, 1943; მშვიდი ცხოვრება, 1944)  პროვინციულ გარემოსა და ოჯახურ ვნებებზე კონცენტრირებული ყურადღებით მორიაკისეულ სამყაროს უახლოვდება. ჯერ კიდევ ტრადიციული ფორმის ქვეშ ჩნდება დიურასის მთელი შემდგომი შემოქმედებისათვის დამახასიათებელი ძირითადი თემები: მოწყენილობა, დედა-შვილის დაძაბული ურთიერთობა. 1950 წელს გამოსულ რომანში კაშხალი წყნარი ოკეანის წინააღმდეგ უკვე იჩენს თავს ავტობიოგრაფიული ელემენტები და პირველად ჩნდება კოლონიალური ინდოჩინეთის ატმოსფერო. 
1953-1958 წლები ფორმალური განვითარებისა და სიმბოლური მნიშვნელობის ზრდის ხანაა, ძირითად თემას კი ქალისა და მამაკაცის ურთიერთობა წარმოადგენს (მეზღვაური გიბრალტარიდან, 1952; ტარკვინიის პატარა ცხენები, 1953).

ფორმალური გარდატეხა ხდება 1955 წელს დაწერილ მცირე ზომის რომანში სკვერი, სადაც მოცემულია ახალგაზრდა მოსამსახურე გოგოსა და მოგზაურ კომერსანტს შორის საუბარი. ერთდროულად ცერემონიალური და ბანალური დიალოგის მიღმა ერთმანეთს უპირისპირდება ორი განსხვავებული მსოფლმხედველობა. რაც მთავარია, ამ მოთხრობაში ყალიბდება ის სამწერლობო ტექნიკა, რომელიც დამახასიათებელი გახდება დიურასის შემდგომი ნაწარმოებებისთვის: ინტრიგის უკიდურესი  შემჭიდროება და დიალოგიზირებული ფორმა. ამ პერიოდს უკავშირდება დიურასის პირველი ყველაზე დიდი წარმატება,  რომანი Moderato cantabile, რომელიც 1960  წელს პიტერ ბრუკის მიერ ფილმად იქნა გადაღებული  (მთ როლებში ჟანა მორო და ჟან-პოლ ბელმონდო).

1968 წლის მაისის მოვლენების შემდეგ მარგარეტ დიურასის შემოქმედება უფრო პოლიტიკურ და სოციალურ ხასიათს იღებს  და კინოსცენარებსა და რეჟისორობაზე ორიენტირდება (დაანგრიეთ – ამბობს ის, 1969;  სატვირთო მანქანა, 1977). 
1980 წლიდან მწერალი ისევ ავტობიოგრაფიულ რომანებს უბრუნდება (საყვარელი, 1984; ტკივილი, 1985; სასიკვდილო დაავადება, 1982; შავი თმა, ცისფერი თვალები, 1986) და გონკურის პრემიასაც იღებს რომანისთვის საყვარელი, რომელიც ჟან-ჟაკ ანოს მიერ იქნა გადაღებული 1992 წელს.

 დიურასი და ახალი რომანი 
ხშირად მარგერიტ დიურასს 50-იან წლებში საფრანგეთში ჩამოყალიბებულ ლიტერატურულ მიმდინარეობას, ახალ რომანს აკუთვნებენ, რასაც თავად მწერალი კატეგორიულად უარყოფს. დიურასი ახალ რომანს დოქტრინაზე დაფუძნებულობასა და  ინტელექტუალიზმში  გადავარდნას უსაყვედურებს. დიურასი კატეგორიულ უარს ამბობს ჯგუფის მიერ ორგანიზებულ კოლოქვიუმებში  მონაწილეობაზე.

 მარგერიტ დიურასის პრემია 

მარგერიტ დიურასის პრემია 2001 წელს წელს დაარსდა დიურასის ასოციაციის მიერ.  პრემია გადაეცემა მაისის თვეში საუკეთესო წიგნს, თეატრალურ პიესას ან კინემატოგრაფიულ ნაწარმოებს. ჟიურის შემადგენლობაში არიან ლიტერატურის, თეატრისა და კინოს წარმომადგენლები.

 რომანები 
 წინდაუხედავნი, 1943
 წყნარი ცხოვრება, 1944
 კაშხალი წყნარი ოკეანის წინააღმდეგ, 1950
 მეზღვაური გიბრალტარიდან,  1952
 ტარკვინიის პატარა ცხენები, 1953
 სკვერი, 1955
 Moderato cantabile, 1958
 ზაფხულის საღამოს თერთმეტის ნახევარი, 1960
 ლოლ ვ. სტეინის გატაცება, 1964
 ვიცე კონსული, 1966
 ინგლისელი საყვარელი, 1967
 დაანგრიეთ - ამბობს ის, 1969
 სასიკვდილო დაავადება, 1982
 საყვარელი, 1984
 ტკივილი, 1985 
 შავი თმა, ცისფერი თვალები, 1986 
 ზაფხულის წვიმა, 1990 
 საყვარელი ჩრდილოეთ ჩინეთიდან, 1991
 იან ანდრეა სტეინერი, 1992
 წერა, 1993
 გარე სამყარო, 1993

 პიესები 

 სენ-ე-უაზის ხიდები, 1960
 ცხოველი და ჯუნგლი, 1962
 ვერა ბაქსტერი, 1983

 კინოსცენარები 

 ჰიროსიმა ჩემი სიყვარული, 1959
 ასეთი ხანგრძლივი არყოფნა, 1961
 ინდია სონგი, 1975
 სატვირთო მანქანა, 1977

 ასოციაციები 
 მარგარეტ დიურასის საზოგადოება 
 მარგარეტ დიურასის ასოციაცია 

 რესურსები ინტერნეტში 
 Moderato cantabile, ქართულად 
 ბიბლიოგრაფია, ინგლისური თარგმანები  
 ბიბლიოგრაფია, ნაწარმოებები, ნაწყვეტები, კომენტარები 

სქოლიო

კატეგორია:ფრანგი მწერლები
კატეგორია:მწერალი ქალები
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:გონკურის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ფრანგი ქალი რომანისტები
კატეგორია:ფრანგი მემუარისტები
კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები
კატეგორია:ფრანგი ეროტიკული ჟანრის მწერლები
კატეგორია:ფრანგი ქალი სცენარისტები
კატეგორია:ფრანგული წინააღმდეგობის წევრები
კატეგორია:ფრანგი კომუნისტები
კატეგორია:ფრანგი სცენარისტები
კატეგორია:ფრანგი ქალი დრამატურგები
კატეგორია:კომუნისტი მწერლები
კატეგორია:ქალი მემუარისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი ქალი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი დრამატურგები
კატეგორია:ეროტიკული ჟანრის ქალი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით