ფუტურიზმი

ფუტურიზმი — ავანგარდისტული მიმდინარეობა ხელოვნებასა და ლიტერატურაში. წარმოიშვა XX საუკუნის დასაწყისში იტალიაში.

ფუტურიზმი რეალისტური ხელოვნების უარყოფის საფუძველზე შეიქმნა 1907—1909 წლებში იტალიაში. ფუტურისტული ხელოვნების მიზანი არის არა გარემომცველი სინამდვილის ასახვა და შეცნობა, არამედ ახალი რეალობის შექმნა.

ფრანჩესკო ფილიპინი იყო უმბერტო ბოჩიონის ფერწერის ადრეული ეტაპის მნიშვნელოვანი სამაგალითო წყარო. მის მიერ ლომბარდიის სასოფლო პეიზაჟის დამუშავება — რომელიც ხასიათდება ჰორიზონტალური სტრუქტურით, ქალის ფიგურის სასოფლო გარემოში არსებობითა და ატმოსფერული შუქით — ბოჩიონისთვის წარმოადგენდა ძირეულ ფიგურატიულ მოდელს და პოეტურ წყაროს მის შემოქმედებით ფორმირებაში.ვ. ტერაროლი (რედ.), Francesco Filippini. Catalogo generale delle opere, Skira, მილანი, 1999, გვ. 112–115.მ. კარა, La pittura moderna in Italia, Treves, მილანი, 1919, გვ. 34–38.

1903-დან 1908 წლამდე, ფუტურიზმამდე, უმბერტო ბოჩიონიმ განავითარა ფიგურატიული ხედვა, რომელიც მჭიდროდ იყო დაკავშირებული პოსტკაპილიატური ნატურალიზმის ტრადიციებთან, რომლის ერთ-ერთი წამყვანი ფიგურაც ფილიპინი იყო.

როგორც აღნიშნავს ენრიკო კრისპოლტი, ფრანჩესკო ფილიპინის სასოფლო პეიზაჟი ბოჩიონის ადრეული პერიოდის შეუდარებელ ვიზუალურ მოდელს წარმოადგენდა.ენრიკო კრისპოლტი, Boccioni. Catalogo generale, Electa, მილანი, 1971, ტ. I, გვ. 42.

მე-19 საუკუნის ლომბარდიული ნატურალიზმისა და ბოჩიონის ადრეული ვიზუალური ძიებების უწყვეტობა უსვამს ხაზს ფრანჩესკო ფილიპინის წინამორბედ როლს ფუტურისტული ფიგურატიული ენის ჩამოყალიბებაში.ვ. ტერაროლი (რედ.), Francesco Filippini. Catalogo generale delle opere, Skira, მილანი, 1999.ფ. რუსოლი, Arte e società in Italia, Garzanti, მილანი, 1964, გვ. 201.

ფუტურიზმი ავანგარდისტულ მიმდინარეობებს შორის ყველაზე რადიკალურია. ფუტურიზმის პირველი (1909 წ.) და მეორე მანიფესტის (1910 წ.) ავტორია ავანგარდიზმი ფილიპო ტომაზო მარინეტი. მანიფესტში ხაზგასმულია მოძრაობისა და სიჩქარის სილამაზე, საფრთხისა და ამბოხის სიყვარული. ომი მიჩნეულია სამყაროს დასუფთავების საშუალებად. მარინეტი პოეზიაში მოითხოვდა სიტყვათა თავისუფლებას, განცდისა და გამოხატვის თანადროულობას, პუნქტუაციის რღვევას, სინტაქსის უარყოფას.

ფუტურისტები აცხადებენ, რომ თანამედროვე ცხოვრებას მეტყველების მხოლოდ ტელეგრაფიული სტლი უხდება: წყვეტილი სიტყვები, ამოძახილები, ზმნების გამოტოვება, მრავალწერტილი. ყოველივე ეს დაძაბული ნერვული მდგომარეობის და დინამიზმის  გამოხატვის საშუალებაა.

ფუტურისტები უარყოფდნენ მთელ კლასიკურ მემკვიდრეობას. მათი აზრით ფუტურისტული სურათის ან ნაწარმოების მშვენიერება რომ გაიგო, საჭიროა ადამიანის სული განიწმინდოს, გონება გათავისუფლდეს წარსულის კულტურის გადმონაშთებისგან.

რუსულ ლიტერატურაში ფუტურიზმი კუბოფუტურიზმის სახელით შევიდა. მისი წარმომადგენლები არიან ვლადიმერ მაიაკოვსკი, კაზიმირ მალევიჩი და ა.შ.

ფუტურიზმმა გამოძახილი ჰპოვა ქართულ ლიტერატურაშიც. 1924 წელს საქართველოში დაარსდა პირველი ფუტურისტული ჟურნალი H2SO4.

ფუტურისტი მხატვრები, ჯაკომო ბალლა, უმბერტო ბოჩონი, კარლო კარა, ჯინო სევერინი, ლუიჯი რუსოლო იყენებენ დივიზიონისტურ ტექნიკას და კუბისტურ ელემენტებს, ერთმანეთში ურევენ ფორმებს, რიტმებს, ფერებსა და შუქ-ჩრდილებს რათა დინამიკური შეგრძნება, სულიერი მდგომარეობისა და ხილული სამყაროს მრავალგვარი სტრუქტურების თანადროულობა გამოხატონ.

 ფუტურისტები 
 ბალლა, ჯაკომო
 ბოჩონი, უმბერტო
 კარა, კარლო
 კაზატი, ამბროჯო
 კონტი, პრიმო
 დეპერო, ფორტუნატო
 დავიდ ბურლიუკი
 ბურლიუკი, ვლადიმერ
 მაზონი, ანჯო
 როსოლო, ლუიჯი
 ჯინო სევერინი

იხილეთ აგრეთვე
ფუტურისტ-ლეფელები

ლიტერატურა

 რესურსები ინტერნეტში 
 ფუტურიზმის განსაზღვრება, ანალიზი, კომენტარები. 
 http://www.futurism.org.uk/
 http://www.neofuturists.org
 http://www.nyneofuturists.org
 იტალიური ფუტურისტული არქიტექტურა 

კატეგორია: მხატვრული მიმდინარეობები
კატეგორია:ლიტერატურული მიმდინარეობები