ჩხავერი

ჩხავერი, ჩხაველი — ქართული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. 

სახელწოდება
„ჩხა“ ვაზზე აჭრილ რამდენიმემტევნიან რქას ეწოდება. რადგანაც ჩხავერის ყურძენს მოსახლეობა საზამთროდ ასეთი აჭრილი რქებით ინახავდა, გამორიცხული არ არის, რომ ვაზს სახელწოდებაც აქედან მიეღო.

გავრცელება
წარსულში ჩხავერი ფართოდ იყო გავრცელებული მაღლარების სახით  მთელ გურიაში, გარდა საჯავახოსი, განსაკუთრებით კი გურიის სამხრეთ ნაწილში, აჭარა-გურიის მთების კალთების სოფლებში ლიხაური, მაკვანეთი, შემოქმედი, ბაღდადი, ბახვი, ასკანა, ოცხანა და სხვა. 1929 წელს შეიქმნა სპეციალიზებული საბჭოთა მეურნეობები ბახვსა და საჭამიასერში.

ამჟაამად ჩხავერი გურიის გარდა მცირედ გავრცელებულია ქედის, ვანისა და ბაღდათის მუნიციპალიტეტებში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალო ფორმისაა, სამნაკვთიანი. ფოთლო ქვედა მხარის შებუსვა ქეჩისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე მცირ. ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ცალფრთიანი, თხელი, გვხვდება საშუალო სიკუმსის მტევნებიც. მარცვალი მუქი წითელ-ვარდისფერია, საშუალო ზომის ან საშუალოზე მცირე, თითქმის მრგვალი. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი საკმაოდ ხორციანი და წვნიანია, ტკბილი და სასიამოვნო გემოთი.

ჩხავერი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 201-222 დღეა, ხოლო სრულ სიმწიფეში ნოემბრის პირველი რიცხვებიდან შედის. მტევნის საშუალო წონა 135 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-5.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-21.0%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.1-9.6 გ/ლ-ს.

ჯიში ზიანდება სოკოვანი დაავადებებით, განსაკუთრებით მილდიუთი, განსაკუთრებით ზიანდება ჭრაქით და ნაცრით. ასევე, ფილოქსერის მიმართ სუსტად გამძლეა. მასზე საკმაოდ მოქმედებს ეკოლოგიური პირობებიც. 

ჩხავრის ღვინო

ჩხავერი მაღალხარისხიანი საღვინე ვაზის ჯიშია. მისი ყურძნისგან დამზადებული ღვინო შესაძლოა იყოს თეთრიდან და ღია ქარვისფერიდან მკრთალ ვარდისფერამდე, არის ნაზი და ჰარმონიული, დამახასიათებელი ჯიშური არომატით, ალკოჰოლის საკმაო შემცველობით და ოდნავ მომეტებული, მაგრამ სასიამოვნო სიმჟავით. ჩხავრის და თეთრიშას შერევით და უჭაჭოდ დადუღებით მიიღება მაღალხარისხოვანი თეთრი მშრალი ღვინო. 

ჩხავერისგან, გარდა მშრალი ღვინისა, შეიძლება დაყენდეს ნახევრდატკბილი ღვინო. ჩხავერის ნახევრადტკბილი ღვინო 1934 წლიდან იწარმოებოდა საქართველოს სსრ-ში. მას სხვადასხვა კონკურსებზე და ფესტივალებზე მიღებული აქვს 1 ოქროს, 4 ვერცხლის და 1 ბრინჯაოს მედალი. 

ჩხავერს ასევე იყენებენ სუფრის ცქრიალა ღვინოების დასაყენებლადაც. 

 ლიტერატურა 

უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 440

კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები