არაბული დამწერლობა

არაბული დამწერლობა ( „ალ–აბჯადიჲა ალ-არაბიჲა“) — ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული დამწერლობა მსოფლიოში. მას ძირითადად იყენებენ არაბულ ქვეყნებში, აგრეთვე ირანში, ავღანეთსა და პაკისტანში. ისტორიულად არაბული ანბანის არსებობა მტკიცდება ისეთ ევროპულ ქვეყნებში, როგორიცაა ბელარუსი, ან ბოსნია. ამ უკანასკნელში არაბული ანბანის ბოსნიურ, დიაკრიტიკულად გავრცობილ ნაირსახეობას „არებიცას“ უწოდებენ. 

 ანბანი 
არაბული ანბანი  შედგება 28 ასოსგან და იწერება მარჯვნიდან მარცხნივ. ასოების დიდ ნაწილს ოთხი სხვადასხვა სახე აქვს იმისდა მიხედვით, თუ რა ადგილი უჭირავს ასოს სიტყვაში. არაბულ ანბანში არ არის ხმოვნები. მათ აღსანიშნავად გამოყენებულია დიაკრიტიკული ნიშნები. წერის დროს ასოები ერთმანეთზეა გადაბმული, გამონაკლისია 6 ასო რომელიც მარცხნიდან არ გადაებმებიან ეს ასოებია: (ا)-ალიჶ,(د)-დალ,(ذ)-ზალ,(ر)-რა, (ز)-ზაინ, (و)-ვავ. გადაბმული წერა აუცილებელი მოთხოვნა არაბულისთვის. ქართულში გადაბმულად წერას ვიყენებთ მხოლოდ ხელნაწერში და სავარაუდოა, რომ არაბულის გავლენა უნდა იყოს.

 № ასო სიტყვის ბოლოში სიტყვის შუაში სიტყვის თავში თავისუფალირიცხვითი მნიშვნელობასახელწოდება ქართულიმნიშვნელობა  IPAტრანსკრიპცია ლათინური ტრანსლიტერაცია 1   1  ʾალიჶ  ʾ  /ʔ/ / /aː/ (/u/, /i/)  — 2       2  ბა̄’  ბ  /b/  b 3       400  თა̄’  თ  /t/  t 4       500  სა̄’  ჟღერს, როგორც ინგლისური th (thank you), ეგვიპტურ დიალექტში კი  როგორც — ტ ან ს  /θ/  ṯ 5       3  ჯი̄მ  ჯ  /d͡ʒ/  ǧ 6       8  ჰა̄’  ჰ  /ħ/  ḥ 7       600  ხა̄’  ხ  /χ/  ḫ 8   4  და̄ლ  დ  /d/  d 9   700  ზა̄ლ  ჟღერს, როგორც ინგლისური th (that)  /ð/  ḏ 10   200  რა̄’  რ  /r/  r 11   7  ზა̄ჲ (ზაჲნ)  ზ  /z/  z 12       60  სი̄ნ  ს  /s/  s 13       300  ში̄ნ  შ  /ʃ/  š 14       90  სა̄დ  ს /sˁ/  ṣ 15       800  და̄დ  დ  /dˁ/  ḍ 16       9  ტა̄’  ტ  /tˁ/  ṭ 17       900  ზა̄’  ზ  /ðˁ/  ẓ 18       70  ‘აჲნ ʻ, ჸ  /ʕ/  ʕ/ʿ 19       1000  ღაჲნ  ღ  /ʁ/  ġ 20       80  ჶა̄’  ჶ  /f/  f 21       100  კა̄ჶ  მაგარი კ (ახლოსაა ყ-თან)  /q/  q 22       20  ქა̄ჶ  ქ  /k/  k 23       30  ლიამ  რბილი ლ /l/  l 24       40  მი̄მ  მ  /m/  m 25       50  ნუ̄ნ  ნ  /n/  n 26       5  ჰა̄’  ჰ  /h/  h 27   6  ვავ (უაუ)  უ̂ (ინგლისური wow)  /w/ / /uː/  w 28       10  ჲეჰ’  ჲ  /j/ / /iː/  y

 დიაკრიტიკული ნიშნები 
 ნიშანი  სახელწოდება  40px  ჶათჰა (فَتْحَة), მოკლე „ა“; გრძელი „ა“ გამოისახება < ـَا > 40px  თანუინ ჶათჰა იკითხება, როგორც „ან“; دَفْتَرًا - დაფთარ-ან 40px  ქასრა (كَسْرَة), მოკლე „ი“; გრძელი „ი“ - < ـِي > 40px  თანუინ ქასრა იკითხება, როგორც „ინ“; دَفْتَرٍ - დაფთარ-ინ 40px  დამმა (ضَمَّة), მოკლე „უ“; გრძელი „უ“ - < ـُو > 40px  თანუინ დამმა იკითხება, როგორც „უნ“; دَفْتَرٌ - დაფთარ-უნ 40px  სუქუუნ (سُكُون), დაისმის იმ თამხმოვნის თავზე, რომელსაც არ მოსდევს ხმოვანი. 40px  ჰამზა (همزة) (სურათზე ალიჶთან ერთად), ყველაზე ხშირად დაისმის (و ي ا) ასოების თავზე და აღნიშნავს, რომ ხმოვანს წინ არ უძღვის თანხმოვანი. 40px  თაშდიდ (تشديد) ან შადდა (شَدَّةٌ), გადმოსცემს თანხმოვნის გაძლიერებას, გაორმაგებას; دَقَّ - დაყყა 40px  უასლა (وصلة) (სურათზე ალიჶთან ერთად), იწერება ალიჶ-ის თავზე და აღნიშნავს, რომ ეს ალიჶ-ი არ იკითხება. 40px  მადდა (مدة) (სურათზე ალიჶთან ერთად), იწერება ალიჶ-ის თავზე და ჩაენაცვლება ასოთა შეთანმება „ءَا-ს“, ან მიუთითებს ხმოვნის 2-ჯერ და მეტად დაგრძელებას.

 არაბული ციფრები 

არაბები გამოიყენებენ ინდურ ციფრებს. ეს ციფრები მოგვიანებით ევროპელებმა გადაიღეს და დღემდე არაბულს უწოდებენ, მაგრამ ევროპაში გამოყენებული ციფრები მნიშვნელოვნად განსხვავდება არაბულ ქვეყნებში გამოყენებული ციფრებისაგან:

აღმოსავლეთ არაბულ ქვეყნებში, ირანში, პაკისტანში, ინდოეთში იყენებენ აღმოსავლეთ არაბულ ციფრებს:

 ლიტერატურა 
 «Арабское письмо», Советский энциклопедический словарь. ред. А. М. Прохоров. М. Советская Энциклопедия. 1987 г., გვ. 70

კატეგორია:არაბული ენა
კატეგორია:არაბული დამწერლობა