პუერტო-რიკო

პუერტო-რიკო (, ) — არაინკორპორირებული ორგანიზებული სტატუსის მქონე ამერიკის შეერთებულ შტატებთან თავისუფლად ასოცირებული ტერიტორია, რაც ნიშნავს, რომ მოცემული ტერიტორია იმყოფება აშშ-ს მმართველობის ქვეშ (ანუ არ წარმოადგენს აშშ-ს განუყოფელ ტერიტორიას), ტერიტორიაზე შეზღუდულად მოქმედებს აშშ-ის კონსტიტუცია, ცენტრალური ხელისუფლების ორგანოდ გვევლინება აშშ-ის კონგრესი. თუმცა ტერიტორიას გააჩნია საკუთარი მმართველობის სისტემაც. მდებარეობს კარიბის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში, პუერტო-რიკოს კუნძულზე, რომელიც ეკუთვნის დიდი ანტილის არქიპელაგს, მას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ვირჯინიის კუნძულები, ხოლო დასავლეთიდან დომინიკელთა რესპუბლიკა.

პუერტო-რიკოს აქვს საკუთარი კონსტიტუცია, საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო  ხელისუფლების შტოები. კავშირი აშშ-სთან გამოიხატება საერთო მოქალაქეობაში, ვალუტაში და ასევე თავდაცვით საკითხებში. აქტიურად განიხილება თვით ამ ტერიტორიის სამართლებრივი სტატუსი როგორც პუერტო-რიკოში, ასევე აშშ-სა და გაეროში. 2000 წელს, აშშ-ის პრეზიდენტის, ბილ კლინტონის ბრძანებულების საფუძველზე შეიქმნა სპეციალური კომისია პუერტო-რიკოს სტატუსის შესახებ (). კომისიამ შეიმუშავა დღეს არსებული მოდელი კუნძულის სტატუსის შესახებ და ამით კუნძულის მოქალაქეებს მიენიჭა თვითგამორკვევის უფლება. მათ შეუძლიათ აირჩიონ სამი გზა: გაიმყარონ ის სტატუსი რაც დღეს აქვთ, გახდნენ აშშ-ის ნაწილი და შტატის უფლებებით შეუერთდნენ მას ან მიიღონ დამოუკიდებლობა.

 კულტურა 

 ენა 
ესპანური და ინგლისური ენები პუერტო რიკოს ოფიციალური ენებია, ხოლო ესპანური რჩება კუნძულის მთავრობისა და საზოგადოებრივი საქმეების ძირითად ენად. სკოლებში სწავლების ოფიციალური ენა ესპანურია, თუმცა ინგლისური სავალდებულო კურსია ადგილობრივ საგანმანათლებლო სისტემაში.

აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ცოტა ხნის წინ ხელი მოაწერა აღმასრულებელ ბრძანებას, რომლითაც ინგლისური ენა ამერიკის ტერიტორიის ოფიციალურ ენად აღიარებულია. დროთა განმავლობაში, ეს, სავარაუდოდ, პუერტო რიკოელი ხალხისთვის კონფლიქტებსა და გამოწვევებს შექმნის. ამ ინიციატივით, პუერტო რიკოს კულტურის კულტურული სუვერენიტეტი დაირღვა. თუმცა, დღემდე, პუერტო რიკოში მცხოვრები პუერტო რიკოელების მხოლოდ ერთი მეოთხედი თავისუფლად საუბრობს ინგლისურად, ამიტომ ამ აღმასრულებელი ბრძანების განხორციელებას დაბრკოლებები აქვს.

პუერტო რიკოში მცხოვრები პუერტო რიკოელების მხოლოდ ერთი მეოთხედი თავისუფლად საუბრობს ინგლისურად. დონალდ ტრამპის აღმასრულებელმა ბრძანებამ, რომლითაც ინგლისური ენა ამერიკის ტერიტორიის ოფიციალურ ენად აღიარებულია, ეჭვქვეშ დააყენა არაინგლისურენოვანი პირებისთვის მომსახურების მიწოდება ფედერალურ ოფისებში, როგორიცაა სოციალური უზრუნველყოფა, შეერთებულ შტატებსა და პუერტო რიკოში, სადაც ესპანური ოფიციალური ენაა და საერთოა პუერტო რიკოს შტატის ასოცირებული ტერიტორიისთვის.https://www.elnuevodia.com/corresponsalias/washington-dc/notas/a-promover-la-asimilacion-gobierno-de-donald-trump-busca-reglamentar-el-decreto-que-declaro-el-ingles-idioma-oficial/ 
https://www.nbcnews.com/news/latino/puerto-rico-worries-trump-english-official-language-rcna194249 

 მუსიკა 
პუერტო რიკოს აქვს ცოცხალი მუსიკალური სცენა. პუერტო რიკოს მუსიკამ მსოფლიო აღიარება მოიპოვა.

პუერტო რიკოული მუსიკის მრავალი პოპულარული სტილი არსებობს. ძირითადი 4 არის: სალსა, ბომბა, პლენა და რეგეტონი.

ცნობილი პუერტო რიკოელი მუსიკოსები და ჯგუფები მოიცავს:
 Bad Bunny
 Calle 13
 Daddy Yankee
 Hector Lavoe
 Jennifer Lopez
 Los Pleneros de la Cresta
 Marc Anthony
 Ricky Martin (1999 წელს მოიპოვა გრემის ჯილდო „საუკეთესო ლათინური პოპ შესრულების“ ნომინაციაში (ინგლისური: “Best Latin Pop Performance”))
 Tito Puentes

 რესურსები ინტერნეტში 

 BBC Territory profile 
 Encyclopaedia Britannica profile 
 Datos y Estadisticas de Puerto Rico y sus Municipios  

სქოლიო


კატეგორია:აშშ
კატეგორია:კარიბის ქვეყნები
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკის ქვეყნები
კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები
კატეგორია:თვითაღიარებული ქვეყნები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები
კატეგორია:ესპანურენოვანი ქვეყნები
კატეგორია:ქვეყნები ანბანის მიხედვით