ზაქარია III მხარგრძელი

ზაქარია III მხარგრძელი (გ. 1261) — იყო XIII საუკუნის სომეხი დიდებული და საქართველოს სამეფოს კარის მოხელე, რომელსაც ეკავა ქართული ჯარის ამირსპასალარის თანამდებობა.

ზაქარია იყო შანშე მხარგრძელის ვაჟი და მხარგრძელთა საგვარეულოს წარმომადგენელი. დაქორწინებული იყო სარგის I-ის ასულზე. იგი იყო ერთ-ერთი დიდებულთაგანი, რომელმაც განახორციელა კავშირი საქართველოს მეფე დავით VII ულუ-სა და ჰულაგუ-ხანი შორის ახლო აღმოსავლეთის მონღოლთა დაპყრობის დროს (1258-1260).

მეფე დავით VII ულუმ ზაქარია ყარაყორუმში მოგზაურობისას ესკორტი გახადა, სადაც ზაქარია გიუკ ხანის მიერ დავითის ოფიციალურ აღიარებას დაესწრო.

1258 წელს ზაქარია მონაწილეობდა ჰულეგუ ხანის მიერ ორგანიზებულ ბაღდადის ალყაში. მან მონაწილეობა მიიღო ქალაქის აღებაში და მისი მაცხოვრებლების ხოცვა-ჟლეტაში, მაგრამ ქრისტიანები გადარჩნენ. ბარ ჰებრეუსის ცნობით, 1240-იანი წლებიდან მონღოლთა შორის მეომრად აღიარებულმა ქართველებმა „განსაკუთრებით დიდი ხოცვა მოახდინეს“. ქრისტიანული თვალსაზრისით ბაღდადის დაპყრობა ხალიფატის წინააღმდეგ „ღვთაებრივ შურისძიებად“ იყო მიჩნეული.

1260 წელს ჰულეგუ ხანმა დავით VII ულუს სთხოვა მხარი დაეჭირა მამლუქთა სასულთნოს წინააღმდეგ ომში. დავითმა, გაიხსენა ქართველთა დანაკარგები ბაღდადში, უარი თქვა დამორჩილებაზე და აუჯანყდა თავის მონღოლ ბატონს. მოხდა ისე, რომ ზაქარია მონღოლ გენერალ არღუნ აქასთან იყო. თუმცა იგი არღუნთან წავიდა, რათა ენახა თავისი ცოლი, რომელიც მამამისთან სარგის I ჯაყელთან იყო, ერთ-ერთ აჯანყებულთან. ამის შესახებ არღუნმა შეატყობინა ჰულეგუს, რომელმაც თავად ბრძანა, ზაქარია ბორკილებით წაეყვანათ. ზაქარი სიკვდილით დასაჯეს, ხოლო მისი მამა შანშე გამოსასყიდად გაათავისუფლეს.Kirakos Gandzakets‘i , 1961:391–393Vardan Arevelts‘i , 1991:152

გენეალოგიური ხე
მხარგრძელთა გენეალოგიაშოთა მესხია, „საშინაო პოლიტიკური ვითარება და სამოხელეო წყობა XII საუკუნის საქართველოში“, თბ., 1979, გვ. 318 

ლიტერატურა
 შ. მესხია, საშინაო პოლიტიკური ვითარება და სამოხელეო წყობა XII საუკუნის საქართველოში, თბ., 1979;


სქოლიო

კატეგორია:ამირსპასალარები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1261
კატეგორია:მხარგრძელები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია