ურარტუს მეფეების სია

სიაში წარმოდგენილია ურარტუს მეფეები. ურარტუს სამეფო არსებობდა ძვ. წ. I ათასწლეულის განმავლობაში. იმასთან დაკავშირებით, რომ ურარტუს ისტორია მჭიდროდაა დაკავშირებული ასურეთის იმპერიის ისტორიასთან, სიაში ასევე წარმოდგენილია  ურარტუს მმართველთა თანამედროვე ასურეთის მეფეებიც.

 ურარტუს მეფეების სია 
 მეფის სახელი სახელის ვარიანტები მამის სახელი მმართველობის წლები (ძვ. წ.) შენიშვნა ასურეთის მმართველები აღნიშნულ პერიოდში და მათი მმართველობის წლები არამე არამუ, არამიძვ. წ. 859 —844 გაერთიანებული ურარტუს პირველი მეფე, მოიხსენიება წარწერებში. ასურნასირფალ II (ძვ. წ. 883 — 859) სალმანასარ III (ძვ. წ. 858 — 824) სარდური I სიდური I, სედური I  ლუთიფრიძვ. წ. 844 — 828 ურარტუს მეფეთა დინასტიის სავარაუდო დამფუძნებელი, დააარსა დედაქალაქი ტუშფა.  იშფუინი  სარდური Iძვ. წ. 828 — 810 ურარტუს მმართველი ქვეყნის აყვავების დასაწყისში. წინაარმდეგობას უწევდა ასურელებს მუსასირში.  შემოიტანა სოლისებრი დამწერლობა ურარტუულ ენაში. შამშიადად V (ძვ. წ. 823 — 811) ადად-ნირარი III (ძვ. წ. 810 — 805) მენუა მინუა იშვუინი810 — 786 გააფართოვა ურარტუს საზღვრები. მის დროს განვითარდა ეკონომიკა, აშენდა მრავალი სარწყავი არხი და გზა. შამურამატი (ძვ. წ. 805 — 783) არგიშთი I მენუაძვ. წ. 786 — 764 ურარტუმ არგიშთი I დროს მიაღწია ძლიერების ზენიტს. მნიშვნელოვნად გაფართოვდა ქვეყნის საზღვრები დასავლეთით. ამიერკავკასიაში დააარსა ურარტუული დასახლება ერებუნი. სალმანასარ IV (ძვ. წ. 783 — 772) აშურ-დან III (ძვ. წ. 772 — 755) სარდური II სიდური II, სედური II,   არგიშთი  Iძვ. წ. 764 — 735 წააგო გადამწყვეტი ბრძოლა ასურელებთან. სავარაუდოდ დაიღუპა ტიგლათფილესერ III-სთან ბრძოლაში. ამ დამარცხებით დაიწყო ურარტუს ძლიერების დაცემა.  აშურ-ნირარი V (ძვ. წ. 754 — 745) ტიგლათფილესერ III  (744 — 727)რუსა Iსარდურ IIძვ. წ. 735 — 714ნება დართო სარგონ II-ს მოეწყო წარმატებული ლაშქრობა ურარტუს წინააღმდეგ, რომელმაც დაიპყრო და გაძარცვა ულხუ და რელიგიური ცენტრი მუსასირი. ამ დამარცხების შემდეგ რუსა I-მა მახვილით თავი მოიკლა.   სალმანასარ V (ძვ. წ. 727 — 722) სარგონ II (ძვ. წ. 722 — 705) არგიშთი II რუსა Iძვ. წ. 714— 685 გაურბოდა პირდაპირ კონფროტაციას ასურეთთან, ეწეოდა აღმშენებლობას და აწარმოებდა ომს აღმოსავლეთით. სინახერიბი (ძვ. წ. 705 — 681) რუსა IIარგიშთი IIძვ. წ. 685 — 645 ცდილობდა დაებრუნებინა ურარტუსათვის ძველი სიდიადე, აწარმოა რამდენიმე წარმატებული ლაშქრობა დასავლეთით. ააშენა რამდენიმე ახალი ციხესიმაგრე, დედაქალაქი გადაიტანა ტუშფადან  რუსახინილში. ასარხადონი (ძვ. წ. 681 — 669) ასურბანიფალი (ძვ. წ. 669— 627) სარდური III სიდური III რუსა IIძვ. წ. 645 — 625 კიმირიელებისა და მიდიელების თავდასხმებისაგან ურარტუ დასუსტდა და გახდა ასურეთის ვასალი. ასურეთის მეფეს უწოდებდნენ „ბატონს“.  აშურ-ეთელ-ილანი (ძვ. წ. 627 — 623) სარდური  IVზოგიერთი ქრონოლოგიური ცხრილით სარდური III-ის შემდეგ მეფობენ ერიმენა (ძვ. წ. 625 - 605  ), რუსა III (ძვ. წ. 605 - 600 )და სარდურ IV (ძვ. წ. 600 - 595). სიდური IV სარდური IIIძვ. წ. 625 — 620 სავარაუდოდ დაამხო ერიმენამ, რომელმაც დააარსა ახალი დინასტია.სინ-შუმუ-ლიშირი  (ძვ. წ. 623)სინ-შარ-იშკუნი (ძვ. წ. 623 — 612) ერიმენა ერმინაძვ. წ. 620 — 605 აშურუბალიტ II (ძვ. წ. 612 — 609)ასურეთმა არსებობა შეწყვიტა რუსა III ერიმენაძვ. წ. 605 — 595 რუსა IV  რუსა  IIIძვ. წ. 595 — 585ურარტუს უკანასკნელი მეფე. მეფობდა თეიშებაინში, სადაც გადაიტანეს ურარტუს დედაქალაქი ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილზე კონტროლის დაკარგვის შემდეგ.

რესურსები ინტერნეტში
 ურარტუს სამეფო ძვ.წ. IX-VI სს.

სქოლიო

კატეგორია:ურარტუ
*
კატეგორია:მმართველთა სიები