ბუქარესტი

ბუქარესტი () — რუმინეთის დედაქალაქი და ქვეყნის ინდუსტრიული და კომერციული ცენტრი. მდებარეობას ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე დიმბოვიცის სანაპიროზე.

ქალაქი პირველად ნახსენებია 1459 წელს. დედაქალაქის სტატუსი 1862 წელს მიიღო. მას შემდეგ ბუქარესტმა მრავალი ცვლილება განიცადა და რუმინეთის მედიის, კულტურისა და ხელოვნების ცენტრი გახდა. მისი ეკლექტური არქიტექტურა — ისტორიული, კომუნისტური და თანამედროვე არქიტექტურის ნაზავი — ნათლად ასახავს ქალაქზე ისტორიული პროცესებისა და მოვლენების გავლენას. ორ მსოფლიო ომს შორის პერიოდში ქალაქი აღმოსავლეთი ევროპის კულტურის ცენტრი იყო და, მისი არქიტექტურისა და  ელიტის გამო, მას აღმოსავლეთის პარიზი, ან მცირე პარიზი შეარქვეს. ომმა, მიწისძვრებმა და ნიკოლაუ ჩაუშესკუს „სისტემატიზაციის პროგრამამ“ ქალაქს იერი საკმაოდ შეუცვალა და დაუმახინჯა, თუმცა შენობების ნაწილი გადარჩა და ბოლო წლებში ქალაქი ისევ განიცდის ეკონომიკურ და კულტურულ ბუმს.

2011 წლის გამოკითხვის მიხედვით ბუქარესტის მოსახლეობა 1,883,425 ადამიანს შეადგენდა. აგლომერაციაში დაახლოებით 2,272 163 ადამიანი ცხოვრობს. ეკონომიკურად ბუქარესტი რუმინეთის ყველაზე მდიდარი ქალაქია და ასევე მნიშვნელოვანი ინდუსტრიული და საკომუნიკაციო ცენტრია.

ქალაქის ადმინისტრაციული სახელია ბუქარესტის მუნიციპალიტეტი (Municipiul București) და ოლქის სტატუსი აქვს, რომელიც, თავის მხრივ, ექვს სექტორად არის დაყოფილი.

 გეოგრაფია და კლიმატი 
მინი|მარცხნივ|პარკი ხერასტრაუ
ბუქარესტი მდებარეობს მდინარე დიმბოვიცას სანაპიროზე, რომელიც არის არჯეშის მარჯვენა შენაკადი. ბუქარესტის ტერიტორიაზე ასევე არსებობს რამდენიმე ტბა. ქალაქის ცენტრში არსებობს ხელოვნირი ტბა ჩიშმიგიუ, რომელსაც გარს არტყავს ჩიშმიგიუს ბაღები. ბაღები გაიხსნა 1847 წელს და შექმნილია გერმანელი არქიტექტორის ფ. ვ. მაიერის მიერ. ბაღები წარმოადგენს ქალაქის მთავარ რეკრეაციულ ზონას. ქალაქში ასევე არის ხერასტრაუს და ბუქარესტის ბოტანიკური ბაღი. ხერასტრაუს პარკი მდებარეობს ქალაქის ჩრდილოეთით ხერასტრაუს ტბის გარშემო და მოიცავს ეთნოგრაფიულ მუზეუმს. ბუქარესტის ბოტანიკური ბაღი წარმოადგენს რუმინეთის უდიდეს ბოტანიკურ ბაღს, რომელშიც დაცულია დაახლოებით 10 000 სახეობის მცენარე. ბოტანიკური ბაღი 1860 წელს რუმინეთის მეფის ოჯახის განკარგულებით გაშენდა.Botanical Garden , onlinegallery.ro. Retrieved 13 October 2006.

ბუქარესტი მდებარეობს ქვემო დუნაის ვაკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში. ლეგენდის მიხედვით ბუქარესტიც, რომის მსგავსად გაშენებულია შვიდ ბორცვზე. ქალაქი მოიცავს 226 კმ²-ს. მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან ყველაზე დაბალ წერტილში არის 55.8 მ. ხოლო ყველაზე მაღალ წერტილში 91.5 მ. ქალაქი სხვა და სხვა მიმართულებით გადაჭიმულია დაახლოებით 10-12 კილომეტრზე. 1989 წლამდე ბუქარესტის შემოგარენი ნაკლებად დასახლებული იყო, ხოლო მას შემდეგ დაიწყო სწრაფი მშენებლობები და მისი შემოგარენის გახდა ურბანული ტერიტორია.

 მთავრობა 
მინი|სორინ ოპრესკუ, ბუქარესტის მერი 2008 წლიდან.
ბუქარესტს რუმინეთის ადმინისტრაციულ დაყოფაში აქვს უნიკალური სტატუსი, ის არის ერთადერთი მუნიციპალური ერთეული და არ წარმოადგენს არცერთი ჟუდეცის ნაწილს. მოსახლეობის რაოდენობით ის არის რუმინეთის ნებისმიერ ჟუდეცზე დიდი.

2008 წლიდან ბუქარესტის მერი არის სორინ ოპრესკუ. გადაწყვეტილებების დამტკიცება და განხილვა ხდება მთავარი საბჭოს მიერ, რომელიც შედგება 55 არჩეული წევრისგან. ბუქარესტი დაყოფილია 6 უბნად, რომლებსაც ასევე ყავთ 27 წევრიანი საბჭოები და მერები. 

 ისტორია 
ქალაქი პირველად 1459 წელს იხსენიება ვლად III ცეპეშის დოკუმენტებში, რომელმაც თანამედროვე ბუქარესტის ადგილას ციხესიმაგრე ააშენა ვლახეთის თურქებისგან დასაცავად. ორასი წლის შემდეგ ბუქარესტი ვლახეთის ერთ-ერთ ქალაქად გადაიქცა, თუმცა საჰერცოგოს დედაქალაქი ბუქარესტში კონსტანტინ ბრინკოვიანუმ გადაიტანა. 1862 წელს ბუქარესტი რუმინეთის სახელმწიფოს დედაქალაქად გამოცხადდა. მეორე მსოფლიო ომამდე ბუქარესტის განაშენიანება მიმდინარეობდა ფრანგული ბოზ-არტის სტილში. მის ფართო ბულვარებს ოსმანური პარიზის იმიტაცია უნდა შეექმნა.

 დემოგრაფია 

ბუქარესტში მოსახლეობის სწრაფი ზრდა ორ ეტაპად იყოფა: პირველი ეტაპი XIX საუკუნის მეორე ნახევარია, როდესაც ქალაქმა დედაქალაქის სტატუსი მიიღო, ხოლო მეორე, XX საუკუნის მეორე ნახევარი, ე. წ. ჩაუშესკუს წლები, როდესაც მასობრივი ურბანიზაციის პროგრამა ამოქმედდა და ბევრმა ადამიანმა დაიწყო სოფლებიდან აყრა და ქალაქად დასახლება. ამას ხელი შეუწყო დიქტატორის მიერ აბორტისა და ჩასახვის საწინააღმდეგო აბების აკრძალვამ. გარდა ამისა, მოსახლეობის დაჩქარებულ ზრდას ხელი შეუწყო ქვეყნის აგრარულმა პოლიტიკამ და სოციალური მდგომარეობიოს გაუმჯობესებამაც. დღეისათვის ქალაქში ქვეყნის საერთო მოსახლეობის 9 %  ცხოვრობს.

ბუქარესტის მოსახლეობის დაახლოებით 96.7 % ეთნიკური რუმინელია. რაოდენობრივად მეორე მსხვილი ჯგუფი ბოშებია (1,4 %), მათ უნგრელები (0,3 %), ებრაელები (0,1 %) და ჩინელები (0,1 %) მოჰყვებიან. ბუქარესტის მოსახლეობის 96,1 % მართლმადიდებელია, 1,2 % — რომაული ეკლესიის კათოლიკე, 0,5 % — მუსლიმი, 0,4 % — ბერძენი-კათოლიკე.

 ეკონომიკა 

ბუქარესტი არის რუმინეთის ეკონომიკის და ინდუსტრიის ცენტრი. მაშინ როდესაც იქ ცხოვრობს მთელი მოსახლეობის დაახლოებით 9 % ის ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის დაახლოებით 22.7 %-ს (2010 წლის მიხედვით) და ინდუსტრიის დაახლოებით 25 %-ს მოიცავს. ბუქარესტის მსყიდველობითი უნარის პარიტეტი ევროკავშირის საშუალო მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის 111 %-ია, ხოლო დანარჩენი რუმინეთისას აღემატება დაახლოებით 2-ჯერ.GDP per inhabitant in 2009 ranged from 27% of the EU27 average in Severozapaden in Bulgaria to 332% in Inner London (ევროსტატი, 13 მარტი 2012) 90-იანი წლების შედარებითი სტაგნაციის შემდეგ ქალაქმა განიცადა ძლიერი ეკონომიკური ზრდა და ინფრასტრუქტურული განვითარება. 2013 წლის იანვრის მონაცემებით ქალაქის უმუშევრობა შეადგენდა დაახლოებით 2.1 %-ს, რაც მთლიანი ქვეყნის მაჩვენებელზე - 5.8 % ბევრით დაბალია. "AMOFM: Rata şomajului în Bucureşti a fost de 2,05%, la sfârşitul lunii ianuarie" , capital.ro, February 8, 2013; accessed April 22, 2013 Situaţia statistică a şomajului înregistrat la 31 ianuarie 2013 , Agenția Națională Pentru Ocuparea Forței de Muncă; accessed April 22, 2013

 ტრანსპორტი 
მინი|ბუქარესტის მეტროპოლიტენის გეოგრაფიულად ზუსტი რუკა
ბუქარესტი რუმინეთის ყველაზე მსხვილი საპტრანსპორტო კვანძია, ხოლო ერთ-ერთი უდიდესი სამხრეთ-აღმოსავლეთი ევროპის მასშტაბით.

ბუქარესტის სატრანსპორტო სისტემა შემდეგნაირად ნაწილდება:
ბუქარესტის მეტროპოლიტენი;
მიწისზედა ტრანსპორტი, რომელიც ავტობუსების, ტროლეიბუსების, ჩქაროსნული და ჩვეულებრივი ტრამვაის ქსელისგან შედგება. ქალაქში 106 ავტობუსის, 37 ტროლეიბუსისა და 26 ტრამვაის მარშრუტია.
კერძო ტაქსების სისტემა;
 აეროპორტი. ბუქარესტთან განთავსებულია საერთაშორისო აეროპორტი „ჰენრი კოანდა“ (ყოფილი „ოტოპენი“). აეროპორტში მუშაობენ ავიაკომპანიები TAROM, Alitalia, Lufthansa, Air Canada და Air France. რუმინული კერძო ავიაკომპანიები ოპერირებენ საერთაშორისო აეროპორტ „აურელ ვლაიკუში“.
რკინიგზა. ბუქარეასტი წარმოადგებს რუმმინეთის ეროვნული რკინიგზის კვანძს, რომლის მართვასაც ახორციელებს: Căile Ferate Române (რუმინეთის რკინიგზის ხაზები.) რკინიგზის მთავარი სადგურია: ჩრდილოეთი რკინიგზის სადგური, რომელიც ბუქარესტს აკავშირებს როგორც რუმინეთის ყველა დიდი ქალაქთან ასევე ევროპის შემდეგ ქალაქებთანაც:
: ბელგრადი
: სოფია, ვარნა
: კიშინოვი
: კიევი, ჩერნივცი, ლვივი
: თესალონიკი
: ვენა
: ბუდაპეშტი
: სტამბოლი
: მოსკოვი

 კულტურა 
ბუქარესტში კულტურას აქვს კარგი ასპარეზი. განსაკუთრებით განვითარებულია სახვითი ხელოვნება, საშემსრულებლო ხელოვნება და ღამის ცხოვრება. რუმინეთის სხვა მხარეებისგან განსხვავებით, მაგალითად შავი ზღვის სანაპირო რეგიონი ან ტრანსილვანია, ბუქარესტის კულტურას არ აქვს ერთი გამოკვეთილი სტილი. მის კულტურაში ეროვნულ მოტივებზე მეტად სჭარბობს ინტერნეციონალური ელემენტები.

 განათლება 
რუმინეთში პირველი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება — წმინდა საბას აკადემია — 1694 წელს დაარსდა. 1864 წელს გაიხსნა ბუქარესტის უნივერსიტეტი. დღეისათვის დედაქალაქის 21 უმაღლეს სასწავლებელში   დაახლოებით 100 ათასი სტუდენტი სწავლოს.

 დამეგობრებული ქალაქები 

ბუქარესტს ჰყავს შემდეგი დამეგობრებული ქალაქები:

 ტირანა (2007)
 რიო-დე-ჟანეირო (2002)Wikisource.org 
 სან-პაოლო (2000)Lei Municipal de São Paulo 14471 de 2007  WikiSource 
 მონრეალი
 პეკინი (2005)
 ნიქოზია (2004)
 ათენი (1993) ბუდაპეშტი (1991)
 ამანი (1999)
 კიშინოვი
 მანილა
 ანკარა (1998)
 სტამბოლი (2006)
 ატლანტა (1994)

 რესურსები ინტერნეტში 
 Bucharest City Map 
 Bucharest: Official administration site 
 The Bucharest Prefecture
 RATB (Public Transport Company) official website
 Bucharest Public Transport Map 
 OPENCities Monitor participant 
 VIDEO : Bucharest Parks 

 სქოლიო 


კატეგორია:რუმინეთის ქალაქები
კატეგორია:ევროპის დედაქალაქები