ნეფერტიტი

ნეფერტიტი (; უმშვენიერესი ატონის ლამაზმანთა შორის, ლამაზმანი მოვიდა) — ეგვიპტის დიდი დედოფალი, ამენჰოტეპ IV-ის (მოგვიანებით ეხნატონი) მეუღლე და ფარაონ ტუტანხამონის სიდედრი. სავარაუდოდ ის თავადაც იყო მმართველი სახელით ნეფერნეფერუატენი მცირე ხნით მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ და ტუტანხამონის გამეფებამდე.

მისი სახელი დაახლ. ნიშნავს „ულამაზესი (უნაკლო) ქალბატონი მოვიდა“. საქვეყნოდ ცნობილი გახდა მისი ბიუსტის აღმოჩენიდან (ამჟამად ბერლინის ახალ მუზეუმში). ბიუსტი ეკუთვნის სკულპტორ ჯუტმოსს და ნაპოვნი იყო მის სახელოსნოში. ბიუსტი მნიშვნელოვანია იმით, რომ ის დოკუმენტური ფაქტია ძველ ეგვიპტელთა წარმოდგენებზე რეალისტურ სახის პროპორციებზე.

ოჯახი და ადრეული ცხოვრება
ნეფერტიტის ცხოვრებაზე, ვიდრე იგი ეხნატენთან დაქორწინდებოდა, თითქმის არაფერი არის ცნობილი. ელ-ამარნაში მდებარე დიდებულთა აკლდამების სცენებში აღნიშნულია, რომ ნეფერტიტის და ჰყავდა, სახელად მუტნეჯმეტი.Norman De Garis Davies, The rock tombs of el-Amarna, Parts I and II: Part 1 The tomb of Meryra & Part 2 The tombs of Panehesy and Meyra II, Egypt Exploration Society (2004)Norman De Garis Davies, The rock tombs of el-Amarna, Parts V and VI: Part 5 Smaller tombs and boundary stelae & Part 6 Tombs of Parennefer, Tutu and Ay, Egypt Exploration Society (2004) გარდა ამისა, ქალი სახელად ტეი ატარებდა ტიტულს — „დიდი სამეფო მეუღლის ძიძა“. ამასთან, ტეის მეუღლეს, ეიეს, ჰქონდა ტიტული — „ღვთის მამა“. ზოგი ეგვიპტოლოგის აზრით, ეს ტიტული გამოიყენებოდა იმ კაცის მიმართ, რომლის ქალიშვილიც ფარაონზე იყო დაქორწინებული.ამ ტიტულებზე დაყრდნობით გამოითქვა მოსაზრება, რომ ეიე სინამდვილეში ნეფერტიტის მამა იყო. თუმცა არსებულ წყაროებში არც ეიე და არც ტეი პირდაპირ არ იხსენიებიან ნეფერტიტის მშობლებად. ამავე დროს, არც ისეთი წყარო არსებობს, რომელიც პირდაპირ უარყოფდეს ეიეს მამობას; მისი მნიშვნელოვანი გავლენის გათვალისწინებით, ეს ვერსია სავარაუდოდაც მიიჩნევა ნეფერტიტის სიცოცხლეში და მისი გარდაცვალების შემდეგ. სხვა თეორიის მიხედვით, ნეფერტიტი ეიესა და ტეის გარდა სხვა ქალის ქალიშვილი იყო, ხოლო ეიეს პირველი მეუღლე ნეფერტიტის დედოფლად აღზევებამდე გარდაიცვალა; ამის შემდეგ ეიემ ცოლად შეირთო ტეი და ის ნეფერტიტის დედინაცვალი გახდა. მიუხედავად ამისა, ეს მთლიანი კონცეფცია ვარაუდსა და ჰიპოთეტურ მსჯელობას ეფუძნება.

გაიჟღერა მოსაზრებამაც, თითქოს ნეფერტიტი ეხნატონის ღვიძლი და ყოფილიყო, თუმცა ამას ეწინააღმდეგება მისი ტიტულატურა: მას არ აქვს ტიტულები „მეფის ასული“ ან „მეფის და“, რომლებიც ჩვეულებრივ ფარაონის ნათესაობის აღსანიშნავად გამოიყენებოდა. მისი წარმოშობის კიდევ ერთ თეორიაში, რომელმაც გარკვეული მხარდაჭერა მოიპოვა, ნეფერტიტი გაიგივებულია მითანის პრინცესა ტადუხეფასთან. ეს ნაწილობრივ ნეფერტიტის სახელზეც („ლამაზი ქალი მოვიდა“) იყო დამყარებული, რომელსაც ზოგი მეცნიერი უცხოურ წარმომავლობაზე მინიშნებად განმარტავს. თუმცა ტადუხეფა უკვე იყო ეხნატონის მამის, ამენჰოტეპ III-ის, მეუღლე და არ არსებობს მტკიცებულება იმისა, თუ რატომ უნდა შეეცვალა ამ ქალს სახელი ეხნატონთან სავარაუდო ქორწინების შემთხვევაში; ასევე არ მოიპოვება მყარი მონაცემები ნეფერტიტის უცხო, არაეგვიპტურ წარმომავლობაზე.

ზუსტი თარიღები, თუ როდის დაქორწინდა ნეფერტიტი ეხნატონზე და როდის გახდა მეფის დიდი სამეფო მეუღლე, გაურკვეველია. ცნობილია, რომ მათ ერთად სულ მცირე ექვსი ქალიშვილი ჰყავდათ, მათ შორის: მერიტატონი, მეკეტატენი, ანხესენპაატონი (მოგვიანებით ანხესენამონი ეწოდა, როდესაც იგი ტუტანხამონზე დაქორწინდა), ნეფერნეფერუატონ ტაშერიტი, ნეფერნეფერურე და სეტეპენრე. ერთხანს ნეფერტიტი ტუტანხამონის დედობის კანდიდატადაც განიხილებოდა, თუმცა აღმოჩენილ მუმიებზე ჩატარებული გენეტიკური კვლევა მიუთითებს, რომ იგი ტუტანხამონის დედა არ ყოფილა.

რესურსები ინტერნეტში

Staatliche Museen zu Berlin: Egyptian Museum and Papyrus Collection 

სქოლიო

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია