მატანი

მატანი — სოფელი საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდინარე მატნისხევის (ალაზნის სისტემა) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 570 მ, ახმეტიდან 5 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4451 ადამიანი.

 აღწერის წელი  მოსახლეობა  კაცი  ქალი 2002საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II 5474 2704 2770 2014  4451 2251 2200

ისტორია
სოფლის მიდამოები V-VI საუკუნეებიდან ყოფილა დასახლებული. სახელწოდება სოფელს ერწო-თიანეთიდან კახეთში მოსახლეობის ინტენსიური მიგრაციის დროს უნდა შერქმეოდა. თვით ერწოში ტოპონიმი „მატანი“ XII-XIII საუკუნეებშია დადასტურებული.

ქართულ საისტორიო წყაროებში სოფელი პირველად XVI საუკუნეში ლევან კახთა მეფის დროს (1518/1520–1574 წწ.) იხსენიება. XVII–XVIII საუკუნეებში მატანი კახეთის თავადებს ჩოლოყაშვილებს ეკუთვნოდათ.

1798 წელს სოფელში დაბანაკებულმა დავით ბატონიშვილმა 100 კაცით სასტიკად დაამარცხა ლეკთა 500-კაციანი რაზმი და ალაფი დაატოვებინა.

1812 წლის აჯანყების დროს მატნელებმა და ახმეტელებმა დაამარცხეს მატანში მდგარი რუსების სამხედრო ნაწილი.

ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმების შემდეგ სოფელი თიანეთის მაზრაში შევიდა.

ისტორიული ძეგლები
სოფლის დასავლეთით, 3-4 კმ-ზე, დგას ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი - სამონასტრო კომპლექსი „ცხრაკარა“. თვით სოფელში რიყისა და ნატეხი ქვით ნაგები წმ. ნიკოლოზის ეკლესია (XVI ს.) და შუა საუკუნეების ციხესიმაგრის ნანგრევებია. სოფლის მახლობლად შემორჩენილია ჩოლოყაშვილთა სასახლის ნანგრევები და სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები. 2012 წელს სოფელთან აღმოაჩინეს „დევების ნასადგომარი“ - ციკლოპური ნაგებობების ნაშთები

სახალხო დღესასწაულები
სოფელში ტრადიციულად ყოველწლიურად ტარდება რამდენიმე რელიგიური ხასიათის ფესტივალი, მათ შორის აღსანიშნავია დიდბატონობა (წმ. გიორგის დღის აღნიშვნა 23 ნოემბერს), ყეინობა (დიდმარხვის პირველ დღეს), ლაშარობა (შემოდგომით) და ციხეგორობა (აღდგომის სამშაბათს).

ცნობილი მატნელები
მატანში დაიბადა საქართველოს ეროვნული გმირი ქაქუცა ჩოლოყაშვილი (1888-1930).

გალერეა

იხილეთ აგრეთვე
ახალი ხატი
ბათურაანთ ეკლესია
ბზიანის საყდარი
დამასტის ეკლესია
დიდბატონის ეკლესია
ერელაანთ ეკლესია
კლდეთაუკანის საყდარი
მატნის ბერების საყდარი
მატნის გუმბათოვანი საყდარი
მატნის ეკლესიები
მატნის ელიას ეკლესია
მატნის თეთრი გიორგის ეკლესია
მატნის იახსრის საყდარი
მატნის კოშკები
მატნის მთავარანგელოზის ეკლესია
მატნის სამების ეკლესია
მატნის ღვთისმშობლის ეკლესია
მატნის ღვთისმშობლის ეკლესია
მატნის ციხე
მატნის ცხრაკარას მონასტერი
მატნის წმინდა ბარბარეს ეკლესია
მატნის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია
მერებაანთ საყდარი
ჟამთა საყდარი

ლიტერატურა

 ზაქარაია პ., კახეთის საფორტიფიკაციო ნაგებობანი, თბ. 1962 წ.
 თეიმურაზ ბატონიშვილი, ახალი ისტორია, თბ. 1983 წ.
 ქართული სამართლის ძეგლები, ტ. 4, თბ. 1972 წ.
 ქართული სამართლის ძეგლები, ტ. 5, თბ. 1974 წ.

სქოლიო

კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფლები