კახეთის მხარე

კახეთის მხარე — მხარე აღმოსავლეთ საქართველოში, მოიცავს ისტორიულ-გეოგრაფიული პროვინციების კახეთის, ჰერეთის (ნაწილობრივ) და თუშეთის ტერიტორიებს. რეგიონის საერთაშორისო კოდია: GE-KA.

ადმინისტრაციული დაყოფა
კახეთის მხარეში შედის საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული შემდეგი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები:

 რუკა მუნიციპალიტეტებიმარცხნივ|250 პქ ახმეტის მუნიციპალიტეტი გურჯაანის მუნიციპალიტეტი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი თელავის მუნიციპალიტეტი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი სიღნაღის მუნიციპალიტეტი ყვარლის მუნიციპალიტეტი

 ზოგადი ცნობები 
მხარის ფართობი შეადგენს 11 310 კვ.კმ–ს, მოსახლეობა — 318 583, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 კვ.კმ–ზე — 28,2 კაცს. მოსახლეობის 85,16 % ქართველია, 10,16 % აზერბაიჯანელი, 4,68 % სხვა ეროვნებების წარმომადგენელი. მხარის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი თელავი. მხარეში 285 დასახლებული პუნქტია, მათ შორის:

 ქალაქი — 9: ახმეტა, გურჯაანი, დედოფლისწყარო, თელავი, ლაგოდეხი, საგარეჯო, სიღნაღი, ყვარელი, წნორი;
 სოფელი — 276.

 ადგილობრივი მმართველობა 
მხარის ადმინისტრაციული ერთეულებია: ქალაქის მერია — 1, მუნიციპალიტეტის გამგეობა — 8, სოფლის საკრებულო — 110. მხარეში სახელმწიფო მმართველობას ახორციელებს საქართველოს პრეზიდენტის მიერ დანიშნული სახელმწიფო რწმუნებული. ამ თანამდებობაზე, რომელიც შემოღებულ იქნა 1993 წლის დეკემბერში, დღემდე მუშაობდნენ:

 1993 — ლევან თედიაშვილი
 1995 — გიორგი არსენიშვილი
 2002 — ბიძინა სონღულაშვილი
 2003 — თამაზ ხიდეშელი
 2004 — პეტრე ცისკარიშვილი
 2006 — გია ნაცვლიშვილი
 2008 — ლევან ბეჟაშვილი
 2008 — გიორგი ღვინიაშვილი
 2012 — ზურაბ ჭიაბერაშვილი
 2013 — ირაკლი შიოლაშვილი
 2016 — ირაკლი ქადაგიშვილი
 2021 — ირაკლი შიოშვილი
 2022 — გიორგი ალადაშვილი

 ისტორია 
მხარის ადრინდელი ისტორია იხილეთ სტატიებში:

 კახეთი
 თუშეთი
 კახეთის სამთავრო
 კახეთ-ჰერეთის სამეფო
 კახეთის სამეფო
 ქართლ-კახეთის სამეფო
 საქართველოს ისტორია

 მოსახლეობა 
ამჟამად კახეთში 320 ათასამდე მცხოვრებია (საქართველოს მოსახლეობის თითქმის 9 %). უკანასკნელი ნახევარი საუკუნის მანძილზე მისი მოსახლეობა შედარებით ნელა იზრდებოდა, რაც განპირობებული იყო ზომიერი ბუნებრივი მატებითა და სოფლიდან ქალაქში მიგრაციით. კახეთში მოსახლეობის სიმჭიდროვე 28,2 კაცს უდრის ერთ კვადრატულ კილომეტრზე. კახელები ძირითადად ივრის ზეგნის ჩრდილოეთ ნაწილში — ალაზნის ველის მიმდებარე გორაკ-ბორცვიან ზოლში ცხოვრობენ.

 მხარე / რაიონი-მუნიციპალიტეტიGeorgia division   2002 წ. აღწ.  2014 წ. აღწ.  2016 '  2017 '  2018 ' კახეთი  407 182  318 583  317 800  315 900  314 700 ახმეტის  41 641  31 461  31 000  30 500  30 200 გურჯაანის  72 618  54 337  53 900  53 500  53 100 დედოფლისწყაროს  30 811  21 221  21 300  21 200  21 100 თელავის  70 589  58 350  57 700  57 200  56 600 ლაგოდეხის  51 066  41 678  41 600  41 500  41 400 საგარეჯოს  59 212  51 761  52 100  52 100  52 300 სიღნაღის  43 587  29 948  30 000  29 800  29 700 ყვარლის  37 658  29 827  30 100  30 200  30 300

ეთნიკური შემადგენლობა
კახეთის ეროვნული შედგენილობა მრავალფეროვნებით არ გამოირჩევა. აქ უმრავლესობა (85 %) ქართველია. აქ ასევე ცხოვრობენ აზერბაიჯანელები, ქისტები, ოსები, რუსები და სომხები.

 ეკონომიკა 
კახეთის მხარე სასოფლო-სამეურნეო რეგიონია, რომლის ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს მევენახეობა. რეგიონის ღვინის წარმოებაში აშშ-სა და საფრანგეთის ინვესტიციებია წარმოდგენილი. საგარეჯოსა და დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტებში ნავთობის გარკვეული მარაგებია. 2004 წელს ჩინური კაპიტალის მონაწილეობით აშენდა და ექსპლუატაციაში შევიდა ხადორის ჰესი. მხარისათვის პერსპექტიულია ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარება (დავით გარეჯის კომპლექსი, ალავერდი, იყალთო და სხვა).

 ღირსშესანიშნაობები 
მხარის ტერიტორიაზე მდებარეობს ბუნების, არქიტექტურისა და კულტურის მრავალი ძეგლი, მათ შორის უმნიშვნელოვანესია:

 ალავერდის ეკლესია
 იყალთოს მონასტერი
 დავით გარეჯის მონასტერი
 გრემის ნაქალაქარი
 ნეკრესის ეკლესია
 წინანდალი ალ. ჭავჭავაძის სახლ–მუზეუმი

 რესურსები ინტერნეტში 

 ოფიციალური ვებ-გვერდი
 საქართველოს მუზეუმები — კახეთი 

სქოლიო