რადამისტი

რადამისტი — ქართველი უფლისწული, სომხეთის მეფე 51-53 და 54-55 წლებში. უფროსი ძე მეფე ფარსმან I-სა. 

 ბიოგრაფია 
მარცხნივ|მინი|280x280პქ|სომხეთის სამეფო
რადამისტი თვალადი და ტანადი ჭაბუკი იყო და იგი, სამშობლოში თავისი ღონით იყო განთქმული. რადამისტი ცნობილი იყო მისი ამბიციურობით და ხშირად გამოდიოდა მამის წინააღმდეგ, ამიტომ ფარსმან I-მა გადაწყვიტა, თავმოყვარე ვაჟი როგორმე თავიდან მოეშორებინა და ჩააგონა მას: „წადი, თუ გინდა, სომხეთი დაიპყარიო.“ჯავახიშვილი., ი. ქართველი ერის ისტორია, წიგნი პირველი, თბ., 1979. —  თავი IV, გვ.4. ფარსმანმა ამგვარად დაარწმუნა თავისი ვაჟი ებრძოლა სომხეთთან და მის მმართველ მეფე მითრიდატესთან, რომელიც მისი ბიძა იყო. რადამისტი წავიდა მითრიდატესთან თითქოს იმიტომ, რომ თავის მამასთან და დედინაცვალთან ვერ რიგდებოდა. მითრიდატემ ძმისწული შვილივით მიიღო.ტაციტუსი, წიგნი XII, გვ. 44.  ამასობაში ფარასმანმა ომის საბაბი გამოიგონა იმით, რომ გაიხსენა, როცა ალბანელთა მეფეს ებრძოდა და დახმარებას რომაელებს სთხოვდა, მისი ძმა შეეწინააღმდეგა და ახლა ამის გამო შურს იძიებდა.ტაციტუსი, წიგნი XII, გვ. 45. ფარასმანემ თავის შვილს მისცა დიდი იბერიული ლაშქარი, რომელმაც უეცარი შემოსევის შედეგად აიძულა მითრიდატე თავი შეეფარებინა გარნის ციხესიმაგრეში, რომელსაც რომაელთა ჯარი იცავდა.ტაციტუსი, წიგნი XII, გვ. 45, იქვე. ქართველთა ჯარმა ციხე პირდაპირი შეტევით ვერ აიღო და მას ალყა შემოარტყა. რადამისტმა ერთი რომაელი ჯარისკაცი მოისყიდა და მისი დახმარებით ბიძას დაზავებას  ურჩევდა. რადამისტმა ბიძას შეახსენა მათი ნათესავური კავშირი, მამის ასაკი და წერდა, იბერები მშვიდობის მომხრეები არიანო და მას ხელშეკრულების დადება სთხოვა. ფარსმანმა საიდუმლო გზავნილებით ურჩია შვილს რაც შეიძლება მალე აეღო ციხე. მალე მოსყიდული რომაელები აჯანყდნენ  და გამოაცხადეს, ციხის დაცვა არ შეგვიძლიაო.ჯავახიშვილი., ი. ქართველი ერის ისტორია, წიგნი პირველი, თბ., 1979. — თავი IV, გვ.4. მითრიდატე დათანხმდა თავის ძმისშვილს დანებებაზე  დასთანხმდა და ციხე დატოვა და მივიდა მასთან მოსალაპარაკებლად.ტაციტუსი, წიგნი XII, გვ. 46. მას ძმისწულმა შეჰფიცა, რომ არანაირ ზიანს არ მიაყენებდა არც ხმლით და არც შხამით.Tomlins, p. 568. მან ბიძა წაიყვანა ახლომდებარე ტყეში და დაარწმუნა, ის რომ მსხვერპლს სწირავდა იბერიულ ღმერთებს მშვიდობის დასადასტურებლად. თუმცა მალევე მოტყუებით მითრიდატე დაატყვევეს და ბორკილები დაადეს.ჯავახიშვილი., ი. ქართველი ერის ისტორია, წიგნი პირველი, თბ., 1979. — თავი IV, გვ.4, იქვე. რადამისტმა გაიხსენა მისი დაპირება, ამიტომ ბიძის მოსაკლავად არც ხმალი გამოიყენა და არც შხამი, არამედ ბიძა მიწაზე დააწვინა და მძიმე ტანსაცმლისა და ბუმბულის ქვეშ გაგუდა.Crévier, p. 284. მოგვიანებით მითრიდატეს შვილები ასევე დახოცეს მისი ბრძანებით იმის გამო, რომ მამის სიკვდილის გამო ცრემლები დაღვარეს.ტაციტუსი, წიგნი XII, გვ. 47. რადამისტი სომხეთის  მეფე გახდა 51 წელს. მაგრამ მალე პართიის მეფე  ვალარშიმ გადაწყვიტა სომხეთის დაპყრობა და იქ მისი ძმის თრდატ I-ის გამეფება. მან დიდი ჯარები გაგზავნა სომხეთში 51 წლს,Bunson, p. 544 საბოლოოდ რადამისტი და იბერები განდევნეს 53 წელს.Rawlinson, p. 272. მაგრამ ზამთრის მძიმე ეპიდემიამ და საშინელმა ჭირმა აიძულა პართიელები წასულიყვნენ სომხეთიდან, რამაც საშუალება მისცა რადამისტს დარუნებულიყო, რომელიც ახლა უფრო სასტიკი იყო ვიდრე ოდესმე.ტაციტუსი, წიგნი XII, გვ. 50. რადამისტი სიმკაცრით ეპყრობოდა სომხებს და უყურებდა მათ, როგორც მეამბოხეებს, რომლებსაც შეეძლოთ მისი მიტოვება, როდესაც ამის შანსი მიეცემოდათ.Crévier, pp. 286-287 ასეთმა ქცევამ სომხები მოთმინებიდან გამოიყვანა და შეიარაღებულმა და გაშმაგებულმა ბრბომ მის სასახლეს ალყა შემოარტყა.ჯავახიშვილი., ი. ქართველი ერის ისტორია, წიგნი პირველი, თბ., 1979. — თავი IV, გვ.5. რადამისტი გაიქცა და როგორც ტაციტუსი გადმოგვცემს, რადამისტის ცოლი ზენობია ფეხმძიმედ ყოფილა და ცხენზე ჯდომა უჭირდა. როდესაც საშიშროება შეიქმნა, რომ მდევარნი მათ შეიპყრობდნენ, რადამისტმა ხანჯლით განგმირა ცოლი და მდინარე არაქსში გადააგდო, თვითონ კი ქართლში დაბრუნდა. პართიელებმა ასევე გადაიბირეს აქამდე იბერიის გავლენის ქვეშ მყოფი ალბანეთის სამეფო. ასეთი სამარცხვინო პოლიტიკური მარცხის გამო ფარსმან I-მა რადამისტი სიკვდილით დასაჯა.რადამისტის ისტორია ასახულია გეორგ ფრიდრიხ ჰენდელის ოპერაში „რადამისტი“.

 გალერეა 
მარცხნივ|მინი|რადამისტი დედოფალ ზენობიას მდინარეში აგდებს.ავტორი ფრანსუა ჩიფლარტი.  
მინი|238x238პქ|რადამისტი დაჭრილ ზენობიას აგდებს მდინარე არაქსში, ავტორი ფრანჩესკო ალბერი,1812 წ.
ცენტრი|მინი|რადამისტი და ზენობია, ავტორი ჟან-ჟოზეფ ტაილასონი.

ლიტერატურა

 ჯავახიშვილი., ი. ქართველი ერის ისტორია, წიგნი პირველი, თბ., 1979. — თავი IV, გვ.4–5.l 
 ტაციტიუსი, წიგნი XII ინგლისურ ენაზე.
 Crévier, Jean-Baptiste Louis (1814) L'Histoire des empereurs des Romains.
 Bunson, Matthew (2009) Encyclopedia of the Roman Empire.
 Toumanoff, Cyril (1969), Chronology of the early Kings of Iberia, Vol. 25.
 Suny, Grigor Ronald (1994), The Making of the Georgian Nation: 2nd edition, Indiana University Press. 
 Rawlinson, George (2012) The Seven Great Monarchies Of The Ancient Eastern World.
 Cantù, Cesare (1847) Historia universal
 Tomlins, Frederick (1844) A Universal History of the Nations of Antiquity

 სქოლიო 

კატეგორია:სომხეთის მეფეები
კატეგორია:იბერიის სამეფო
კატეგორია:ფარნავაზიანები
კატეგორია:მეფის მკვლელები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი მონარქები
კატეგორია:ქართველები სომხეთში
კატეგორია:ტახტის მემკვიდრეები რომლებმაც ვერ შეძლეს ტახტზე ასვლა
კატეგორია:გარდაცვლილი 58
კატეგორია:დის მკვლელები
კატეგორია:ბიძის მკვლელები
კატეგორია:უზურპატორები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია