ხალიფების სია

ხალიფა — სახალიფოს ხელმძღვანელის ოფიციალური ტიტულია. ხალიფა არის წინასწარმეტყველ მუჰამედის წარმომადგენელი, ყველა მუსულმანის სულიერი ლიდერი, საღვთო კანონების დამცველი და აღმსრულებელი დედამიწაზე. ხალიფას მოვალეობა იყო შეენარჩუნებინა კანონის უზენაესობა ქვეყანაში, პასუხისმგებელი იყო ყველა სახელმწიფოებრივი ორგანოს შარიათის კანონების მიხედვით მუშაობაზე, დაეცვა სახელმწიფო საზღვრები, შეექმნა მოქალაქეებისათის ცხოვრების ნორმალური პირობები. ხალიფად გახდომა შეეძლო მხოლოდ ისლამის მიმდევარ მამაკაცს, რომელიც ერკვეოდა რელიგიის საკითხებში და იყო სამართლიანი. 

წინასწარმეტყველ მუჰამედის გარდაცვალების შემდეგ მმართველ ოთხ ხალიფას ეწოდა მართლმორწმუნე (632-661 წწ.). მათ შემდეგ ქვეყანას სათავეში ჩაუდგა ჯერ ომაიანთა დინასტია (661-750 წწ.), შემდეგ კი აბასიანები (750-1258 წწ.). ბაღდადის სახალიფოს დაცემის შემდეგ ხალიფის ტიტულს ატარებდნენ ეგვიპტის მამლუქები. ოსმალეთის იმპერიის მიერ ეგვიპტის დაპყრობის შემდეგ ხალიფის ტიტულს ოსმალეთის სულთნები ატარებდნენ. 1924 წელს ოსმალეთის იმპერია გაუქმდა. ხალიფის ტიტულმაც არსებობა შეწყვიტა.

რაშიდუნები

 აბუ-ბექრი 632-634
 ომარ იბნ ალ-ხატაბი 634-644
 უსმან იბნ აფანი 644-656
 ალი იბნ აბუ ტალიბი 656-661

ომაიანები

მუავია I, 661-680
იაზიდ I, 680-683
მუავია II, 683-684
მარვან I, 684-685
აბდ ალ-მალიქი, 685-705
ვალიდ I, 705-715
სულეიმან იბნ აბდ ალ-მალიქი, 715-717
უმარ II, 717-720
იაზიდ II, 720-724
ჰიშამი, 724-743
ვალიდ II, 743-744
იაზიდ III, 744
იბრაჰიმ იბნ ალ-ვალიდი, 744
მერვან II, 744-750

აბასიდები
აბუ ლ-აბას ალ-საფაჰი  750-754
ალ-მანსური  754-775 
ალ-მაჰდი  775-785   
ალ-ჰადი 785-786  
ჰარუნ ალ-რაშიდი  786-809   
ალ-ამინი 809-813 
ალ-მამუნი  813-833
ალ-მუთასიმი  833-842  
ალ-ვასიკი  842-847 
ალ-მუთავაქილი  847-861  
ალ-მუნთასირი 861-862 
ალ-მუსთაინი  862-866  
ალ-მუთაზი  866-869 
ალ-მუჰთადი 869-870
ალ-მუთამიდი 870-892 
ალ-მუთადიდი 892-902   
ალ-მუქთაფი 902-908  
ალ-მუკთადირი 908-932  
ალ-კაჰირი 932-934   
არ-რადი 934-940 
ალ-მუთაქი 940-944  
ალ-მუსთაქფი 944-946 
ალ-მუტი 946-974  
ატ-ტაი 974-991   
ალ-კადირი 991-1031  
ალ-კაიმი 1031-1075
ალ-მუკთადი 1075-1094 
ალ-მუსთაზჰირი 1094-1118  
ალ-მუსთარშიდი 1118-1135 
არ-რაშიდი 1135-1136
ალ-მუკთაფი 1136-1160 
ალ-მუსთანჯიდი 1160-1170  
ალ-მუსთადი 1170-1180 
ალ-ნასირი 1180-1225    
აზ-ზაჰირი 1225-1226 
ალ-მუსთანსირი 1226-1242 
ალ-მუსთასიმი 1242-1258

ფატიმიდები
 ალ-მაჰდი აბდულა (909—934)
 ალ-ქაიმი (934—946)
 ალ-მანსურ ბილაჰი (946—953)
 ალ-მუიზი (953—975)
 ალ-აზიზ ბილაჰი (975—996)
 ალ-ჰაკიმ ბიარმილაჰი (996—1021)
 ალი აზ-ზაჰირი (1021—1036)
 ალ-მუსთანსირ ბილაჰი (1036—1094)
 ალ-მუსთალი (1094—1101)
 ალ-ამირი (1101—1130)
 ალ-ჰაფიზი (1130—1149)
 აზ-ზაფირი (1149—1154)
 ალ-ფაიზი (1154—1160)
 ალ-ადიდი (1160—1171)

კორდოვის ომაიანები

აბდ ალ-რაჰმან III 929–961
ჰაქიმ II 961–976 
ჰიშამ II 976–1008 
მუჰამად II 1008-1009 
სულეიმან II 1009–1010 
ჰიშამ II 1010–1012  
სულეიმან II 1012–1016  
აბდ ალ-რაჰმან IV 1017 
ალი იბნ ჰამუდ ალ-ნასირი 1016–1018 
ალ-ქასიმ იბნ ჰამუდ ალ-მამუ 1018–1021 
იაჰია იბნ ალი იბნ ჰამუდ ალ-მუთალი 1021–1023 
ალ-ქასიმ იბნ ჰამუდ ალ-მამუ 1023   
აბდ ალ-რაჰმან V 1023–1024 
მუჰამად III 1024–1025 
ჰიშამ III 1025–1031

ალმოჰადები

კაიროს აბასიდები

ოსმალო ხალიფები

 ლიტერატურა 

*
კატეგორია:მუსულმანთა სიები