ალბანური ენა

ალბანური ენა (ალბანურად: shqip ან gjuha shqipe; ითარგმნება, როგორც ალბანური ენა) — ალბანელების ენა, არის ინდოევროპული ოჯახის ცალკე ჯგუფის ენა. ვარაუდობენ, რომ ალბანური ენა გამქრალი პალეობალკანური ენების წარმომადგენელია. იგი გენეტიკურად ყველაზე ახლოს დგას ილირიულთან, მესაპურთან და თრაკიულთან. ალბანურად დაახლოებით 5 მილიონი ადამიანი საუბრობს, ძირითადად, ალბანეთში, კოსოვოში (სერბეთი), ჩრდილოეთ მაკედონიასა და საბერძნეთში.

ალბანური პირველად მოხსენიებულია დუბროვნიკში ნახულ XIII საუკუნის ბოლოს გაკეთებულ დანაშაულის შესახებ ანგარიშში. ალბანურის პირველი აუდიოჩანაწერი გაკეთებულია ნორბერტ იოკლის მიერ 1914 წლის 4 აპრილს ქალაქ ვენაში.
 ზოგადი ცნობები 

 მოლაპარაკეთა რაოდენობა: < 5,5 მლნ
 ენის კოდი: sq 
 სახელწოდება: Gjuha shqipe
 დამწერლობა: ლათინური, წერილობითი ძეგლები XVI ს-დან

 სტატუსი 

ოფიციალური ენა: 
 ალბანეთი
 სერბეთი
 კოსოვო
 ჩრდილოეთი მაკედონია

გავრცელების არეალი:

თურქეთი, საბერძნეთი, იტალია, ბულგარეთი, უკრაინა

 გრამატიკა 

მე-17 საუკუნეში იყო მცდელობა, ალბანური ენისთვის ორიგინალური ანბანი შეექმნათ, მაგრამ იგი წარუმატებლად დასრულდა. ალბანური ანბანი ასე გამოიყურება: a, b, c, з, d, dh, e, ё (რედუცირებული ხმოვანი), f, g, gj, h, i, j, k, l, ll, m, n, nj, o, p, q, r, rr, s, sh, t, th, u, v, x, xh, y, z, zh. იგი შედგება 36 ასოსაგან, რომელთაგან 7 ხმოვანს აღნიშნავს, 29 - თანხმოვანს. ენაში არის, აგრეთვე, დიგრაფები: dh, gj, ll, nj, rr, sh, th, xh, zh. 
მორფოლოგია საკმაოდ რთულია. ალბანურში არის 8 დრო, 2 ასპექტი და 6 ბრუნვა. წინადადებაში სიტყვათა წყობა ასეთია: ქვემდებარე-შემასმენელი-დამატება. ზედსართავი სახელი ხშირად დგას ბოლო ადგილზე. 

 ლექსიკა 

ფრაზები და სიტყვები

 გამარჯობა: Tungjatjeta; Allo
 კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება: Mirë se vini; Mirë se erdhët
 გმადლობთ: Faleminderit; Faleminderit shumë
 კი / არა: Po / Jo
 გეთაყვა: Ju lutem; Të lutem
 ნახვამდის: Mirë upafshim

 ფონოლოგია 

 თანხმოვანთა ცხრილი 
ბაგისმიერიკბილისმიერიწინანუნისმიერიუკანანუნისმიერიპალატალურირბილსასისმიერისახმოსიმებისეულისწორიველარულინაზალურიmnɲ(ŋ)ხშულიყრუptkმჟღერიbdɡაფრიკატიყრუt͡st͡ʃc͡çმჟღერიd͡zd͡ʒɟ͡ʝსიბილანტიყრუfθsʃhმჟღერიvðzʒგვერდითიlɫjმიმდებიɾმთრთოლიr

 იხილეთ აგრეთვე 
ილირიული ენა

 ლიტერატურა 
 Banfi, Emanuele. Storia linguistica del sud-est europeo. Milano 1991
 Bopp, Franz. Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen. Berlin (1855)
 Buchholz, Oda / Fiedler, Wilfried: Albanische Grammatik ; Leipzig : VEB Verlag Enzyklopädie, (1987)
 Camaj, Martin. Albanian Grammar. Wiesbaden, Germany: Otto Harrassowitz.
 Çabej, Eqrem. Disa probleme themelore të historisë së vjetër të gjuhës shqipe. BUSHT,SSHSH 1962/4 (In German SA 1964/1)

 რესურსები ინტერნეტში 

 Drejtshkrimi i gjuhës shqipe (Orthography of the Albanian Language) 
 Albanian Translation 
 Albanian Language and Literature Portal 
 Albanian Dictionary 
 Albanian Swadesh list of basic vocabulary words

 სქოლიო 

კატეგორია:ინდოევროპული ენები