ქობულეთი

ქობულეთი — ქალაქი და კურორტი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ქობულეთის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქობულეთის დაბლობზე, შავი ზღვის სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 10 მ, ბათუმიდან 32 კმ, თბილისიდან 329 კმ.

 ისტორია 
XIII საუკუნემდე ქობულეთი ეკუთვნოდა ქობულიძეების საგვარეულოს. აქედან უნდა მომდინარეობდეს მისი სახელწოდება.ე. გვენეტაძე, გ. გაგუა „საჯავახოს მხარე“ „პარალელი“ N5, გვ. 218 — თბილისი, 2013 წ. ISSN 0235-8417 ქობულეთი გვიან ფეოდალურ ხანაში წარმოადგენდა გურიის სამთავროში ტყვეთა ყველაზე დიდი ბაზრობის ადგილს. აქ ტყვეთა შესასყიდად რიზედან, გონიოდან და ტრაპიზონიდან მოდიოდნენ თურქი ვაჭრები. ქობულეთის ბაზარი ისე ცნობილი იყო, რომ იქ არა მხოლოდ გურია-სამეგრელოდან, არამედ აფხაზეთიდან და ქართლ-კახეთიდანაც მიჰყავდათ ტყვეები. დონ ქრისტოფორო დე კასტელი წერს:დონ ქრისტოფორო დე კასტელი. ცნობები და ალბომი საქართველოს შესახებ. თბილისი, 1977 წ.  გვ.147
XVII საუკუნის შუა წლებში ქობულეთი და მისი შემოგარენი გურიელებმა უბოძეს თავდგირიძეებს, რომლებიც მას XVIII საუკუნის 70-იან წლებამდე ფლობდნენ. ქუჩუქ-კაინარჯის ზავის შემდეგ ქვემო გურია და ქობულეთი ოსმალეთის იმპერიამ დაიკავა. ოსმალეთის ბატონობის დროს ქალაქს ეწოდა თურქული სახელი ჩურუქ-სუ (Çürüksu). შეიქმნა ჩურუქ-სუს კაზა, რომელიც ლაზისტანის სანჯაყში შედიოდა.

1877-1878 წლებში რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ, ქობულეთი, ისევე როგორც მთელი აჭარა რუსეთის იმპერიამ დაისაკუთრა. ამ დროს ქალაქი წარმოადგენდა მხოლოდ სამხედრო ბანაკს რამდენიმე ქუჩით და დუქნებით. იდგა თავდგირიძეების რამდენიმე დიდი სახლი და თავდაცვითი სიმაგრე. სამხრეთიდან და აღმოსავლეთიდან ქალაქს საზღვრავდა მდინარე აჭყვა.

XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ქობულეთი იქცა ელიტურ კურორტად. ზღვისპირა ზოლი რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე II-ს განკარგულებით გადაეცა საუკეთესო მთავარსარდლებს, რომლებმაც თავი გამოიჩინეს რუსულ-თურქული კამპანიის დროს. მაღალჩინოსნებმა დაიწყეს ქობულეთის ზღვისპირა ზოლის გაშენება მდიდრული აგარაკებით. ქობულეთის გამაჯანსაღებელმა კლიმატმა სულ რამდენიმე წელიწადში გაითქვა სახელი. მრავალრიცხოვანი პუბლიკაციები იბეჭდებოდა გაზეთ „კავკაზის“ ფურცლებზე, სადაც ექიმები პანტიუხოვი და პერედელსკი წერდნენ ქობულეთის გამაჯანსაღებელი ჰავის შესახებ. ისინი იხსენიებენ ქობულეთს, როგორც „სმეკალოვკას“ (ასე ერქვა რუსული დიდგვაროვნების დასახლებას). ისინი იშველიებენ ექიმ პრეობრაჟენსკის და პროფესორ შერბაკოვის სიტყვებს, რომლის მიხედვითაც ქობულეთის ჰავა საუკეთესოდ მოქმედებს გულ-სისხლძარღვებზე, ნერვულ სისტემაზე და სასუნთქ ორგანოებზე. 1890-იან წლებში ქობულეთს იყენებდა ბათუმის ოლქისა და ოზურგეთის მაზრის მოსახლეობა სარეკრეაციო და სამკურნალო დანიშნულებით ზღვაზე საბანაოდ.გაზეთი „ივერია“ N219 1894 წ. 1886 წელს ქობულეთში გაიხსნა სასწავლებელი.

საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ არისტოკრატების აგარაკები წითელი კომისრების მფლობელობაში გადავიდა. 1923 წელს ქობულეთმა მიიღო კურორტის სტატუსი. 1944 წელს კი ქობულეთმა ქალაქის სტატუსი მიიღო.

დემოგრაფია
 აღწერის წელი  მოსახლეობა  კაცი  ქალი  1882Кавказский календарь на 1885 год გვ. 216  504   1908Кавказский календарь на 1910 год   440  1926 1 9041939 6 1331959 12 5981970 18 0511979 18 283 1989   20 637  --  -- 2002   18 556  --  -- 2014   16 546  --  --2024 17 372 -- --

 ეკონომიკა
ქობულეთს აღმოსავლეთიდან უვლის  საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს2, რომელიც, ევროპის ავტომაგისტრალი E70-ის ნააწილია. ქალაქი საავტომობილო გზებით უკავშირდება ბათუმს, ოზურგეთსა და ურეკს. ქალაქში არის რკინიგზის სადგური სამტრედია-მახინჯაურის ხაზზე, რეგულარული სარკინიგზო მიმოსვლაა თბილისთან, ქუთაისთან, ბათუმთან, ოზურგეთთან. 

საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა ბამბის საქსოვი ფაბრიკა, საკონსერვო და ტუნგის ქარხნები, მეღორეობის ფერმა.ამჟამად ქალაქში არის ჩაის, საკონსერვო და სხვა მცირე საწარმოები, ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის რეზიდენცია, 3 მართლმადიდებლური ეკლესია, 2 მეჩეთი, 4 პარკი და 15 სასტუმრო. ქალაქში გამოვლენილია სულფატურ-ჰიდროკარბონატული, ნატრიუმიანი მინერალური წყალი, დებეტი 140 000 ლ/დ.ბურჭულაძე ზ. ურბოეკოლოგია გვ. 83 — 2016 წ.

 ტურიზმი 
ქობულეთი კლიმატურ-ბალნეოლოგიური კურორტია. ქალაქში ზღვის ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაა. იცის რბილი, თბილი ზამთარი და ცხელი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 13,4 °C. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 4,8 °C, ივლისის 22,4 °C. აბსოლუტური მინიმუმი -16 °C, აბსოლუტური მაქსიმუმი 41 °C. ნალექები 2510 მმ წელიწადში.

სამკურნალო ფაქტორებია: ზღვის ჰავა, ზღვაში ბანაობა, ქვიშიანი პლაჟი. სამედიცინო ჩვენებები: სუნთქვის ორგანოთა არატუბერკულოზური, ნერვული და გულსისხლძარღვთა სისტემის დაავადებანი, სისხლნაკლებობა, რაქიტი.

ქობულეთი საბჭოთა კავშირში საკავშირო მნიშვნელობის კურორტად ითვლებოდა. ფუნქციონირებდა სანატორიუმები და პანსიონატები, რომელთა უმრავლესობა თავდაცვის სამინისტროს ეკუთვნოდა. 1990-იანი წლებიდან განსაკუთრებით გაიზარდა ქობულეთის პოპულარობა, რადგანაც ის გახდა აფხაზეთის საკურორტო ზონის ალტერნატივა. ზაფხულობით ქობულეთს ყოველწლიურად 100 000-მდე ტურისტი სტუმრობს.

 ცნობილი ადამიანები
ქალაქში დაიბადნენ:
 ზურაბ ნოღაიდელი — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს პრემიერ-მინისტრი 2005 წლის თებერვლიდან 2007 წლის ნოემბრამდე.
 ჯანო ანანიძე — ფეხბურთელი, მოსკოვის „სპარტაკისა“ და საქართველოს ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი.
 ნინო ქათამაძე — ქართველი მომღერალი.
 რევაზ ჩელებაძე — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, თავდამსხმელი.
 ირაკლი თურმანიძე — ქართველი ძალოსანი. 2016 წლის რიო-დე-ჟანეიროს ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი +105 კგ. წონით კატეგორიაში.
 გიორგი თხილაიშვილი — ქართველი მორაგბე.
2007 წლიდან დაწესდა „საპატიო ქობულეთელის“ წოდების მინიჭება. წოდება მიენიჭებათ იმ პიროვნებებს, რომლებსაც განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვით ქვეყნის (კუთხის) სხვადასხვა სფეროების (მეცნიერება, ხელოვნება, კულტურა და ა. შ.) განვითარებაში. 2007 წელს აღნიშნული ტიტული მიენიჭა ნინო ჯავახიშვილს, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორს.

 დაძმობილებული ქალაქები 
სელჩუკი, თურქეთი – 1995 წ,
ალავერდი, სომხეთი – 2007 წ.
იუჟნე, უკრაინა – 2008 წ.
ტერაჩინა, იტალია – 2009 წ.
ახტალა, სომხეთი – 2010 წ.

ლიტერატურა

 რესურსები ინტერნეტში 
 ქობულეთის ფოტოგალერეა

 სქოლიო 

კატეგორია:შავიზღვისპირა ქალაქები
კატეგორია:ქობულეთის მუნიციპალიტეტის კურორტები
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქალაქები
კატეგორია:შავიზღვისპირა კურორტები
კატეგორია:ქობულეთის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები