მთაწმინდის პანთეონი

250px|მინიატიურა|მამადავითის მონასტერი და პანთეონი თბილისის სატელევიზიო კოშკიდან ზვიად ავალიანის ფოტო

ქართველ მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა მთაწმინდის პანთეონი — გამოჩენილ მწერალთა, საზოგადო მოღვაწეთა, მეცნიერთა და ხელოვანთა დასაკრძალი ადგილი თბილისში, მთაწმინდის ფერდობზე, მამადავითის ეკლესიის შემოგარენში. მთაწმინდაზე პანთეონის დაარსების იდეა გაჩნდა 1915 წელს აკაკი წერეთლის დაკრძალვის დღეებში; პანთეონი გაიხსნა 1929 წელს, აქ დაკრძალული ალექსანდრე გრიბოედოვის გარდაცვალების მე-100 წლისთავზე.

 მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალულნი არიან 

 XIX-XX საუკუნეების მწერლები და საზოგადო მოღვაწენი 
 ალექსანდრე გრიბოედოვი (1829)
 ნინო ჭავჭავაძე (1857) 
 დიმიტრი ყიფიანი (1887)
 ილია ჭავჭავაძე (1907)
 აკაკი წერეთელი (1915)
 ოლღა გურამიშვილი (1927)
 ნიკო ნიკოლაძე (1928 )
ოლღა გურამიშვილი (ნიკო ნიკოლაძის მეუღლე)
 დავით ერისთავი (ნეშტი გადმოასვენეს კალოუბნის ეკლესიიდან 1930)
 დავით კლდიაშვილი (1931 )
 ზაქარია ჭიჭინაძე (1931)
 ანასტასია თუმანიშვილ-წერეთელი (1932)
 ვასილ ბარნოვი (1934)
 ვაჟა-ფშაველა (ნეშტი გადმოასვენეს დიდუბის პანთეონიდან 1935) 
 ნიკოლოზ ბარათაშვილი (ნეშტი გადმოასვენეს დიდუბის პანთეონიდან 1938)
 იაკობ გოგებაშვილი (ნეშტი გადმოასვენეს დიდუბის პანთეონიდან 1940)
 სოლომონ დოდაშვილი (ნეშტი გადმოასვენეს ვიატკის სასაფლაოდან 1994 წელს)

 საბჭოთა ეპოქის მწერლები 

 შალვა დადიანი (1959) 
 გალაკტიონ ტაბიძე (1959)
 ლეო ქიაჩელი (1963)
 იოსებ გრიშაშვილი (1965)
 გიორგი ლეონიძე (1966)
 სიმონ ჩიქოვანი (1966 )
 ოთარ ჭილაძე (2009 )
 ნოდარ დუმბაძე (ნეშტი გადმოასვენეს საბავშვო ქალაქ „მზიურიდან“  (2009)

 ხელოვნების მოღვაწენი 

 ვასო აბაშიძე (გადმოსვენებულია 1926 წ.)
 ლადო გუდიაშვილი (1980 წ.)
 სერგო ზაქარიაძე (1971 წ.) 
 კოტე მარჯანიშვილი (ნეშტი გადმოასვენეს თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სკვერიდან 1964) 
 იაკობ ნიკოლაძე (1951 წ.)
 ივანე ფალიაშვილი (1934 წ.)
აკაკი ხორავა (1972 წ.)  
 ვერიკო ანჯაფარიძე (1987 წ.)
 უშანგი ჩხეიძე (გადმოასვენეს დიდუბის პანთეონიდან)
 მიხეილ ჭიაურელი (გადმოასვენეს კინოსტუდიის ეზოდან)
 ვახტანგ ჭაბუკიანი (1992 წ.)

 მეცნიერები 

 ნიკოლოზ ბერძენიშვილი 
 ილია ვეკუა
 ექვთიმე თაყაიშვილი (ნეშტი გადმოასვენეს დიდუბის პანთეონიდან)
 ნიკოლოზ მუსხელიშვილი 
 ალექსანდრე ცაგარელი
 მოსე ჯანაშვილი
 სიმონ ჯანაშია

1989 წელს:
 მერაბ კოსტავა

2005 წელს საფრანგეთიდან გადმოსვენებულ იქნა
 ქაქუცა ჩოლოყაშვილის ნეშტი.

2007 წელს ჩეჩნეთიდან გადმოსვენებულ იქნა საქართველოს პირველი პრეზიდენტის
 ზვიად გამსახურდიას ნეშტი

2008 წელს:                    

 ანა კალანდაძე

2010 წელს:

 მუხრან მაჭავარიანი

2013 წელს:

 ჭაბუა ამირეჯიბი 

2016 წელს:

 ბაჩანა ბრეგვაძე

2017 წელს:

 ჯანსუღ ჩარკვიანი
2021 წელს:

 ანზორ ერქომაიშვილი
გიორგი კვინიტაძე
რევაზ გაბრიაძე

 აგრეთვე 
 ე.გელაძე-ჯუღაშვილისა ( ი. ბ. სტალინის დედა)

 პანთეონში განისვენებდნენ 
 სილიბისტრო თოდრია (ნეშტი გადასვენებულია ვაკის სასაფლაოზე)
 ფილიპე მახარაძე (ნეშტი გადასვენებულია კუკიის სასაფლაოზე)
 მიხა ცხაკაია (ნეშტი გადასვენებულია კუკიის სასაფლაოზე)

 საფლავების ძეგლთა ავტორები 
მთაწმინდის პანთეონის საფლავის ძეგლთა ავტორები არიან: მოქანდაკეები - ბ.ავალიშვილი, ე. ამაშუკელი, მ. ბერძენიშვილი, ვ. დემუტ-მალინოვსკი, დ. კაკაბაძე, ს. კამპიონი, ი. ნიკოლაძე, ი. ოქროპირიძე, გ. ოჩიაური, ფ. ხოდოროვიჩი და სხვა.

2011 წლის 21 სექტემბერს მთაწმინდის პანთეონში გაიხსნა 1937 წელს რეპრესირებულ, უსაფლავო, ცნობილ მწერალთა და ხელოვანთა სიმბოლური საფლავის მემორიალი (ავტორი: ნიკოლოზ მაისურაძე). მემორიალზე აღბეჭდილია სანდრო ახმეტელის, ვახტანგ კოტეტიშვილის, ევგენი მიქელაძის, ტიციან ტაბიძის, დიმიტრი შევარდნაძისა და მიხეილ ჯავახიშვილის სახელები.მთაწმინდის პანთეონში უსაფლავო ხელოვანთა სიმბოლური საფლავის მემორიალი გაიხსნა. საინფორმაციო სააგენტო «მედიანიუსი». 21-09-2011

 ლიტერატურა 

 რესურსები ინტერნეტში 

 პანთეონის არაოფიციალური საიტი

სქოლიო

კატეგორია:თბილისის პანთეონები
*
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები თბილისში