28 სექტემბერი

28 სექტემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 271-ე დღე (ნაკიან წლებში – 272-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 94 დღე.

 დღის მოვლენები 
 ძვ. წ. 48 : ეგვიპტის სანაპიროზე გადმომსხდარი პომპეუს დიდი მოკლეს ეგვიპტის მეფე პტოლემეუსის ბრძანებით.
 351 : მურსა მაიორის ბრძოლა — რომის იმპერატორი კონსტანციუს II უზურპატორ მაგნენტიუსს ამარცხებს.
 365 : რომაელი უზურპატორი პროკოპიუსი კონსტანტინოპოლში გამავალ ორ ლეგიონს ქრთამავს და საკუთარ თავს რომის იმპერატორად აცხადებს.
 1066 : უილიამ I დამპყრობელი ინგლისში იჭრება - ნორმანთა დაპყრობები იწყება.
 1322 : საღვთო რომის იმპერატორი ლუი IV ავსტრიის ფრედერიკ I-ს ამარცხებს მულდორფის ბრძოლაში.
 1448 : კრისტიან I დანიის მეფედ აკურთხეს.
 1587 : კახეთის მეფე ალექსანდრე II-მ თავის დარბაისლებთან ერთად ხელი მოაწერა „ფიცის წიგნს“, რომლითაც რუსეთის მეფის ქვეშევრდომად აღიარა თავი, ხოლო რუსეთმა იკისრა კახეთის დაცვა ყველა გარეშე მტრისაგან.
 1708 : პეტრე დიდი შვედებს ამარცხებს ლესნაიას ბრძოლაში.
 1779 : ამერიკის რევოლუცია - სემუელ ჰანტინგტონი კონტინენტურმა კონგრესმა პრეზიდენტად აირჩია.
 1820 : პამიდორი საკვებად უვნებლად გამოცხადდა სახალხოდ რობერტ ჯონსონის მიერ ერთი ტომრის (24 კგ) შეჭმის შემდეგ სალემში, მასაჩუსეტსი.
 1823 : ლეონ XII რომის პაპი გახდა.
 1867 : ტორონტო ონტარიოს დედაქალაქი ხდება.
 1939 : გერმანია და საბჭოთა კავშირი პოლონეთის გაყოფაზე თანხმდებიან მეორე მსოფლიო ომის დროს ამ ქვეყანაში შეჭრის შემდეგ.
 1939 : ვარშავა ნაცისტებს დანებდა.
 1944 : არნჰემის ბრძოლა - გერმანელები ბრიტანეთის საჰაერო ძალებს ამარცხებენ არნჰემთან, ნიდერლანდები.
 1944 : საბჭოთა არმია კლუგას საკონცენტრაციო ბანაკს ათავისუფლებს ესტონეთში.
 1958 : საფრანგეთი ახალ კონსტიტუციას ამტკიცებს, შედეგად 4 ოქტომბერს მეხუთე რესპუბლიკა შეიქმნა. გვინეა ახალ კონსტიტუციას უარყოფს და დამოუკიდებლობას აცხადებს.
 1961 : სამხედრო გადატრიალება დამასკოში გაერთიანებულ არაბთა რესპუბლიკას (ეგვიპტე-სირიის კავშირი) აუქმებს.
 1990 : საქართველოს სსრ-ში ჩატარდა უზენაესი საბჭოს პირველი მრავალპარტიული არჩევნები, რომელიც ბლოკ მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოს გამარჯვებით დასრულდა.
 1992 : გადატრიალების გზით დამხობილი პრეზიდენტ ზვიად გამსახურდიას მომხრეთა რაზმებმა ხელთ იგდეს რამდენიმე ქალაქი დასავლეთ საქართველოში.
 2007 : ნასამ კოსმოსური ზონდი დონი გაუშვა მთავარ სარტყელში ასტეროიდ ვესტასა და ჯუჯა-პლანეტა ქარონის გამოსაკვლევად.
 2008 : ეთიოპიელი ჰაილე გებრსილასე ახალ მსოფლიო რეკორდს ამყარებს ბერლინის მარათონზე 2 საათით, სამი წუთითა და 59 წამით.
 2021 : ვაცლავ ჰაველის სახელობის პრემიის ლაურეატი ბელარუსი მარია კოლესნიკოვა გახდა.

 ამ დღეს დაბადებულნი 
 1573 : კარავაჯო, მიქელანჯელო — იტალიელი მხატვარი
 1797 : ლიტკე, ფეოდორ პეტრეს ძე —  გრაფი, მეზღვაური, არქტიკის მკვლევარი, რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი.
 1803 : მერიმე, პროსპერ — ფრანგი დრამატურგი, ისტორიკოსი, არქეოლოგი, მწერალი
 1852 : მუასან, ფერდინანდ ფრედერიკ ანრი —  ფრანგი ქიმიკოსი, 1906 წ. ნობელის ლაურეატი.
 1859 : მილკაუ, ფრიც — გერმანელი ფილოლოგი, ბიბლიოთეკამცოდნე. 
 1863 : კარლუშ I — პორტუგალიის მეფე
 1867 : ჰირანუმა კიიტირო — იაპონიის პრემიერ-მინისტრი
 1908 : ანდრონიკოვი, ირაკლი ლუარსაბის ძე (ანდრონიკაშვილი, ირაკლი) — ლიტერატურადმცოდნე, მთხრობელი.
 1915 : ალექსი-მესხიშვილი, ვლადიმერ — ქართველი არქიტექტორი
 1920 : ჩედო ვუკოვიჩი — ჩერნოგორიელი მწერალი (გ. 2014)
 1924 : მასტროიანი, მარჩელო — იტალიელი მსახიობი
 1934 : ბარდო, ბრიჯიტ — ფრანგი კინომსახიობი, ცხოველთა დაცვის მომხრე.
 1936 : დემონჟო, მილენ (მარი-ელენ) — ფრანგი კინომსახიობი
 1941 : შტოიბერი, ედმუნდ — გერმანელი პოლიტიკოსი, ქრისტიან-სოციალური კავშირის თავმჯდომარე.
 1952 : კრისტელი, სილვია — ჰოლანდიელი კინომსახიობი, ცნობილია როგორც ემანუელი.
 1968 : ჰაკინენი, მიკა — ფინელი ავტომრბოლელი, ორგზის მსოფლიოს ჩემპიონი „ფორმულა-1“-ში.
 1982 : ბინდრა, აბჰინავ — ინდოელი სპორტსმენი - მსროლელი. პირველი ინდოელი ოლიმპიური ჩემპიონი ინდივიდუალურ შეჯიბრებებში.

 ამ დღეს გარდაცვლილნი 
 ძვ. წ. 48 : გნეუს პომპეუს მაგნუსი — რომაელი მხედართმთავარი და პოლიტიკოსი
 876 : ლუი გერმანელი — დასავლეთ საფრანგეთის მეფე
 1104 : პედრო I — არაგონის და ნავარის მეფე
 1197 : ჰაინრიხ VI — გერმანიის მეფე
 1582 : ბუჩანანი, ჯორჯ — შოტლანდიელი ისტორიკოსი
 1895 : პასტერი, ლუი — ფრანგი მეცნიერი, მიკრობიოლოგიის პიონერი
 1953 : ჰაბლი, ედუინ — ამერიკელი ასტრონომი
 1956 : ვიშნია, ოსტაპ (გუბენკო, პავლე მიხაილის ძე) — უკრაინელი მწერალი-სატირიკოსი
 1956 : უილიამ ბოინგი — ამერიკელი ავიაკონსტრუქტორი (დ. 1881)
 1964 : სვეტლოვი, მიხეილ — რუსი პოეტი
 1966 : ბრეტონ, ანდრე — ფრანგი მწერალი, პოეტი, სურეალიზმის დამაარსებელი.
 1970 : დოს პასოს, ჯონ — ამერიკელი მწერალი.
 1970 : გამალ აბდელ ნასერი — ეგვიპტის პრეზიდენტი
 1978 : იოანე პავლე I — რომის პაპი
 1989 : მარკოსი, ფერდინანდ — ფილიპინების პრეზიდენტი
 1991 : დეივისი, მაილს — ამერიკელი ჯაზის მუსიკოსი
2016: შიმონ პერესი — ისრაელის ერთ-ერთი უხუცესი სახელმწიფო მოღვაწე (დ. 1923)
2018: თამაზ ჭილაძე — ქართველი მწერალი, პოეტი, დრამატურგი (დ. 1931)

 დღესასწაულები 
 მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:
 იოსებ ალავერდელი
 წმინდა ნიკიტა
 მაქსიმე, თეოდოტე და ასკლიადა
 წმინდა პორფირე
 ფილოთეოს ხუცესი

 გარდა ამისა:
 პოვნა ნაწილთა წმიდისა აკაკი აღმსარებელისა, მელიტინელ ეპისკოპოსისა 
 პოვნა ნაწილთა პირველმოწამისა მთავარდიაკონისა სტეფანესი

 ასევე:
 ჩეხეთის სახელმწიფოს დღე
 ტაივანი - მასწავლებელთა დღე (კონფუცის დაბადების დღე)
ინფორმაციის თავისუფლების საერთაშორისო დღე

 იხილეთ აგრეთვე 

სხვა თვეები:



0928