9 ოქტომბერი

9 ოქტომბერი — გრიგორიანული კალენდრის 282-ე დღე (ნაკიან წლებში – 283-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 83 დღე.

 დღის მოვლენები 
120px|right|კეპლერის სუპერნოვა
120px|right|კეპლერის სუპერნოვა
 1238 : ხაიმე I არაგონელი ვალენსიის სამეფოს აფუძნებს.
 1446 : ჰანგული ანბანი გამოქვეყნდა კორეაში.
 1604 : სუპერნოვა 1604 - უახლესი ზეახალი ვარსკვლავის წარმოქმნა  ირმის ნახტომის  გალაქტიკაში.
 1701 : იელის უნივერსიტეტს ქარტია მიენიჭა ოლდ-სეიბრუკში, კონექტიკუტი.
 1776 : მამა ფრანცისკო პალო სან-ფრანცისკო დე ასისის მისიას აფუძნებს დღევანდელი სან-ფრანცისკოს ადგილზე, კალიფორნია.
 1874 : მსოფლიო საფოსტო კავშირი შეიქმნა ბერნის ხელშეკრულებით.
 1888 : ვაშინგტონის მონუმენტი გაიხსნა.
 1934 : მკვლელობა მარსელში -  მოკლეს იუგოსლავიის მეფე ალექსანდრე I და ლუი ბარტუ, საფრანგეტის საგარეო საქმეთა მინისტრი.
 1962 : უგანდა რესპუბლიკად გამოცხადდა.
 1967 : დატყვევებიდან ერთ დღეში ჩე გევარა დახვრიტეს ბოლივიაში რევოლუციის მოწყობის მცდელობისთვის.
 1970 : კხმერების რესპუბლიკა გამოცხადდა კამბოჯაში.
 1989 : საბჭოთა კავშირის ოფიციალური საინფორმაციო სააგენტო ვორონეჟში ამო-ს (UFO) ჩამოფრენის შესახებ აკეთებს განცხადებას.
 2004 : ავღანეთში პირველად ჩატარდა დემოკრატიული არჩევნები.
 2007 : ალბერ ფერი და პეტერ გრიუნბერგი 2007 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატები გახდნენ ფიზიკის დარგში გიგანტური მაგნიტური წინაღობის აღმოჩენისთვის.
 2008 :
 უკრაინის პრეზიდენტმა ვიქტორ იუშენკომ ქვეყნის პარლამენტი დაითხოვა და ვადამდელი არჩევნები დანიშნა.
 ფრანგი მწერალი ჟან-მარი გუსტავ ლეკლეზიო ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა ლიტერატურის დარგში.
 2009 :  აშშ-ის პრეზიდენტი ბარაკ ობამა ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატი გახდა.
 2013 : მარტინ კარპლუსი, მაიკლ ლევიტი და არე ვერშელი ქიმიის დარგში ნობელის პრემიის  ლაურეატები გახდნენ.
 2014 : ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში პატრიკ მოდიანო გახდა.
 2015 : 
 ტუნისის ეროვნული დიალოგის კვარტეტი მშვიდობის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა.
 ენგუს დიტონი ეკონომიკის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა.
 2017 : ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკის დარგში ამერიკელი რიჩარდ ტალერი გახდა.
 2019 : ჯონ გუდენაფი (აშშ), სტენლი უიტინგემი (დიდი ბრიტანეთი) და აკირა იოშინო (იაპონია) ქიმიის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატები გახდნენ.
 2020 : ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატი მსოფლიო სასურსათო პროგრამა გახდა.
 2024 : ნობელის პრემია ქიმიაში დევიდ ბეიკერს, ჯონ ჯამპერს (ორივე აშშ) და დემის ჰასაბისს (გაერთიანებული სამეფო) მიენიჭათ.

 ამ დღეს დაბადებულნი 
 1201 : სორბონი, რობერ დე — ფრანგი ფილოსოფოსი, სორბონის უნივერსიტეტის დამაარსებელი.
 1261 : დიონისიუსი — პორტუგალიის მეფე
 1328 : პეტრე I — კვიპროსის მეფე
 1547 : მიგელ დე სერვანტესი — ესპანელი მწერალი
 1757 : შარლ X (საფრანგეთი) — საფრანგეთის მეფე (გ. 1836)
 1835 : კამილ სენ-სანსი — ფრანგი კომპოზიტორი, პიანისტი, ორგანისტი და დირიჟორი
 1843 : ნიკო ნიკოლაძე — პუბლიცისტი, კრიტიკოსი, რევოლუციონერ-დემოკრატი
 1852 : ფიშერი, ჰერმან ემილ  — გერმანელი ქიმიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი
 1874 : რერიხი, ნიკოლოზ — რუსი მხატვარი, არქეოლოგი და მოგზაური
 1879 : ლაუე, მაქს ფონ — გერმანელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი
 1888 : ბუხარინი, ნიკოლაი — რუსეთის პოლიტიკური მოღვაწე (გ. 1938)
 1892 : ანდრიჩი, ივო — ხორვატიელი მწერალი (გ. 1975)
 1899 : ივანე გოკიელი — ქართველი კომპოზიტორი
 1926 : ევგენი ევსტიგნეევი — საბჭოთა და რუსი მსახიობი
 1933 : მანსფრედი, პეტერ — ბრიტანელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი
 1940 : ჯონ ლენონი — ბრიტანელი მუსიკოსი და კომპოზიტორი. ჯგუფ „The Beatles-ის“ სოლისტი (გ. 1980)
 1946 : ჩილერი, ტანსუ — თურქეთის პრემიერ-მინისტრი 1993-1996
 1957 : ვიტალი დარასელია — ქართველი ფეხბურთელი, თბილისის დინამოსა და სსრკ-ის ნაკრების წევრი (გ. 1982)
 1964 : გილერმო დელ ტორო — მექსიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი, რომანების ავტორი
 1966 : დეივიდ კამერონი — ბრიტანელი პოლიტიკოსი, გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი 2010-2016 წლებში
 1969 : სტივ მაკ-კუინი — ინგლისელი რეჟისორი, მსახიობი და სცენარისტი
 1975 : შონ ლენონი — ამერიკელი მომღერალი, კომპოზიტორიი მუსიკოსი. ჯონ ლენონისა და იოკო ონოს შვილი
 1981 : ვანიკო თარხნიშვილი — ქართველი მსახიობი და ტელეწამყვანი
 1996 : ბელა ჰადიდი — პალესტინურ-ნიდერლანდული წარმოშობის ამერიკელი მოდელი

 ამ დღეს გარდაცვლილნი 
 1047 : კლიმენტ II — რომის პაპი
 1390 : ხუან I — კასტილიის მეფე
 1841 : კარლ შინკელი — გერმანელი არქიტექტორი, ფერმწერი და გრაფიკოსი (დ.1781)
 1924 : ვალერი ბრიუსოვი — რუსი პოეტი და კრიტიკოსი
 1926 : ვასო აბაშიძე  —  ქართველი მსახიობი. 
 1934 : ალექსანდრე I — იუგოსლავიის მეფე
 1943 : ზეემანი, პიტერი — ჰოლანდიელი ფიზიკოსი
 1950 : დიმიტრი უზნაძე — ქართველი ფსიქოლოგი (დ.1886)
 1950 : ჰარტმანი, ნიკოლაი — გერმანელი ფილოსოფოსი (დ.1882)
 1958 : პიუს XII —  რომის პაპი (დ.1876)
 1967 : ჩე გევარა  — არგენტინელი რევოლუციონერი (დ. 1928).
 1974 : ოსკარ შინდლერი — გერმანელი ბიზნესმენი, მეორე მსოფლიო ომის დროს 1100 ებრაელი გადაარჩინა
 1990 : ბორის პაიჭაძე — ქართველი ფეხბურთელი (დ. 1915)
 2001 : ჰერბერტ როსი — ამერიკელი კინოსა და თეატრის რეჟისორი
 2010 : მორის ალე — ფრანგი ეკონომისტი, ნობელის პრემიის ლაურეატი
 2016 : ანჯეი ვაიდა — პოლონელი რეჟისორი და სცენარისტი
 2017 : ჟან როშფორი — ფრანგი მსახიობი

 დღესასწაულები 

 მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:
 მიცვალება წმიდისა მოციქულისა და მახარებელისა იოანე ღვთისმეტყველისა
 დღესასწაული ივერიის ღვთისმშობლის ხატისა, რომელიც ჩამოსვენდა საქართველოში ათონის ივერთა მონასტერიდან 
 ტიხონი
 აგრეთვე:
 სამხრეთი კორეა : ჰანგულის დღე (აღნიშნავენ კორეული ანბანის „ჰანგულის“ შექმნას)
 აშშ : ლეიფ ერიკსონის დღე

 იხილეთ აგრეთვე 

სხვა თვეები:



1009