ჟოზე სარამაგუ

ჟოზე დე სოუზა სარამაგუ ( დ. 16 ნოემბერი, 1922 — გ. 18 ივნისი, 2010) — პორტუგალიელი ნობელიანტი მწერალი, სცენარისტი და ჟურნალისტი. მისი ნამუშევრები ძირითადად ისტორიული მოვლენების სახეცვლილი პერსპექტივებია ხაზგასმული ადამიანური ფაქტორითა და ალეგორიული ქვეკონტექსტებით.

1998 წელს ნობელის პრემია მიენიჭა ლიტერატურის დარგში. ის პირველი პორტუგალიურენოვანი მწერალი გახდა, ვისაც ეს უმაღლესი ლიტერატურული აღიარება ხვდა წილად. აღსანიშნავია ქართველებისთვის ერთ საინტერესო ფაქტი: იმის მიუხედავად, რომ ნობელის კომიტეტი „დამარცხებული ნომინანტების“  ვინაობას 50 წლის შემდეგ ასაჯაროებს ხოლმე, მაინც ცნობილია, რომ სარამაგუს მთავარი კონკურნტი ოთარ ჭილაძე იყო. ჟოზე სარამაგუ გარდაიცვალა ლანზაროტში, კანარის კუნძულები, ესპანეთი. სარამაგუ პორტუგალიის კომუნისტური პარტიის წევრი იყო 1969 წლიდან, ასევე ათეისტი და, როგორც თავად უწოდებდა საკუთარ თავს, პესიმისტი ფრიად წინააღმდეგობრივი მსოფლმხედველობით — მის შეხედულებებს ხშირად გამოუწვევია მწვავე რეაქცია პორტუგალიის საზოგადოებაში, განსაკუთრებით ნაწარმოების „სახარება იესო ქრისტეს მიხედვით“ გამოქვეყნების შემდეგ. 

სარამაგუს რომანებში ხშირად აღწერილია წარმოუდგენელი ისტორიული სიტუაციები, მაგ. მის 1986 წლის რომანში „ქვის ტივი“ იბერიის ნახევარკუნძული მოსწყდება ევროპას და იწყებს მოგზაურობას ატლანტის გარშემო. 1995 წლის რომანში „სიბრმავე“ მთელ უსახელო ქვეყანას უცნობი ჭირი, ანუ „თეთრი სიბრმავე“ შეეყრება, რომელიც სხვა ადამიანებზე შეხედვით ვრცელდება და ასე ნელ-ნელა მთელი ქვეყანა ბრმავდება. მის 1984 წლის რომანში „რიკარდო რეისის სიკვდილის წელიწადი“ ფერნანდო პესოას ჰეტერონიმი ცოცხლობს პოეტის სიკვდილიდან ერთი წლის განმავლობაში. 

სარამაგუს, როგორც ავტორის, უდიდესი ღირსება თანამედროვე ქალაქში მცხოვრებ მარტოსულ ადამიანთა მდგომარეობის თანაგრძნობაა. მისი გმირები ცდილობენ ერთმანეთი მოძებნონ, ურთიერთობა დაამყარონ, შექმნან სოციუმი, იყვნენ ინდივიდუალურნი, იპოვონ არსებობის აზრი.

 ბიოგრაფია 

სარამაგუ უმიწო გლეხის ოჯახში დაიბადა აზინაგაში, პორტუგალია, მცირე სოფელში რიბატეჟოს პროვინციაში ლისაბონიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით ასეულ კილომეტრში. მისი მშობლები იყვნენ ჟოზე დე სუზა და მარია დე პიედადე. სარამაგუ გარეული მცენარის სახელია და მამამისის მეტსახელი იყო. ის შემთხვევით გახდა უმცროსი ჟოზეს გვარი, მისი დაბადებისას სარეგისტრაციო მოწმობაში შეცდომის გამო. 1924 წელს სარამაგუს ოჯახი ლისაბონში გადასახლდა, სადაც მამამისმა პოლიციელად დაიწყო მუშაობა. დედაქალაქში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში მისი უფროსი ძმა ფრანცისკო გარდაიცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ პატარა ჟოზე წარჩინებული მოწაფე იყო, მის მშობლებს საშუალება არ გააჩნდათ მისთვის გრამატიკის სკოლა დაემთავრებინათ და 12 წლის ასაკში ტექნიკურ სასწავლებელში გადაიყვანეს. სკოლის დამთავრების შემდეგ ის ორი წელი მანქანის მექნიკოსად მუშაობდა. მოგვიანებით მან თარჯიმნობა დაიწყო, შემდეგ ჟურნალისტად, ბოლოს კი წერას მიჰყო ხელი. სარამაგუმ 1944 წელს ილდა რეისი შეირთო ცოლად. 1947 წელს მათ შეეძინათ ერთადერთი შვილი, ვიოლანტე. მოგვიანებით სარამაგუმ პილარ დე რიოზე იქორწინა, ბარსელონაში ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი გამომცემლების ოჯახის შვილზე.

 სტილი 
სარამაგო უსაშველოდ გრძელი წინადადებებით წერდა და პუნქტუაციის ნიშნებს იქ ხმარობდა, სადაც მოესურვებოდა. დიალოგების გამოსაყოფად ბრჭყალებს ან სხვა ნიშნებს არ იყენებდა. მის თითოეულ წინადადებათა უმრავლესობა შეიძლება მთელ გვერდზე გაგრძელდეს, ვინაიდან მძიმეს სვამდა წერტილის ნაცვლად. მისი ერთი პარაგრაფი ზოგიერთი ავტორის წიგნის თავი გამოვიდოდა. თუმცა, საკვირველია, რომ მკითხველთა უმრავლესობა მისი პროზის სტილს სწრაფად ეჩვევა.

 ბიბლიოგრაფია 

 რომანები : 
 1947 - ცოდვის მიწა / Terra do Pecado
 1953 - ცის ნათება / Claraboia
 1977 - ხატვისა და კალიგრაფიის სახელმძღვანელო / Manual de Pintura e Caligrafia
 1980 - საფლავებიდან აღმდგარნი / Levantado do Chão
 1982 - მოგონებანი მონასტერზე / Memorial do Convento
 1984 - რიკარდო რეისის სიკვდილის წელიწადი (მიეძღვნა ფერნანდო პესსოას) / Ano da Morte de Ricardo Reis
 1986 - ქვის ტივი / Jangada de Pedra
 1989 - ლისაბონის ალყის ისტორია / História do Cerco de Lisboa
 1991 - სახარება იესო ქრისტეს მიხედვით / Evangelho Segundo Jesus Cristo
 1995 - სიბრმავე / Ensaio sobre a Cegueira
 1997 - ყველა სახელი / Todos os Nomes
 2000 - გამოქვაბული / A Caverna
 2002 - ორეული / O Homem Duplicado
 2004 - თვალის ახელა / Ensaio sobre a Lucidez
 2005 - Don Giovanni ou o Dissoluto Absolvido
 2005 - სიკვდილი ისვენებს /As Intermitências da Morte
 2008 - სპილოს მოგზაურობა / A Viagem do Elefante
 2009 - კაენი / Caim

 პოემები : 
 1966 - შესაძლო ლექსები / Os Poemas Possíveis
 1970 - ალბათ მხიარულება / Provavelmente Alegria
 1975 - 1993 წელი / O Ano de 1993

 ქრონიკები : 
 1971 - ეს სამყარო და სხვა / Deste Mundo e do Outro
 1973 - მოგზაურის ბარგი / A Bagagem do Viajante
 1974 - As Opiniões que o DL teve
 1997 - შენიშვნები / Os Apontamentos

 ზღაპრები : 
 1978 - ქუაზი-ობიექტები / Objecto Quase
 1997 -  უცნობი კუნძულის ამბავი / O Conto da Ilha Desconhecida

 გზამკვლევი : 
 1981 - მოგზაურობა პორტუგალიაში / Viagem a Portugal

 დღიური და მოგონებები : 
 1994 - ლანსაროტეს ჟურნალი / Cadernos de Lanzarote (I-V)
 2006 - პატარა მოგონებები / As Pequenas Memórias

 საბავშვო წიგნები : 
 2001 - მსოფლიოში ყველაზე დიდი ყვავილი / A Maior Flor do Mundo
*(ზოგიერთ ნაშრომთა სახელწოდების თარგმანი პირობითია).

 რესურსები ინტერნეტში 
 სარამაგოს ავტობიოგრაფია ნობელის პრემიის საიტზე
 ჟოზე სარამაგო პეგასოსისგან 
 სარამაგოს ინტერვიუ, 12/11/05 (ინგლ.)

სქოლიო

კატეგორია:პორტუგალიელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
კატეგორია:პორტუგალიელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ჟოზე სარამაგუ
კატეგორია:მაგიური რეალიზმის მწერლები
კატეგორია:პორტუგალიელი ანარქისტები
კატეგორია:პორტუგალიელი ათეისტები
კატეგორია:პორტუგალიელი კომუნისტები
კატეგორია:პორტუგალიელი დრამატურგები
კატეგორია:პორტუგალიურენოვანი მწერლები
კატეგორია:პორტუგალიელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის რომანისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის რომანისტები
კატეგორია:მამაკაცი დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის ათეისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ათეისტები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით