ქვემო ქართლის მხარე

ქვემო ქართლის მხარე — მხარე აღმოსავლეთ საქართველოში, მოიცავს ისტორიულ-გეოგრაფიული პროვინციების ქვემო ქართლის და თრიალეთის ტერიტორიებს. რეგიონის საერთაშორისო კოდია: GE-KK. ქვემო ქართლის მხარეში შედის საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული შემდეგი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები:

ქვემო ქართლის უმეტესი ნაწილი თბილისიდან სამხრეთით მდებარეობს. მისი საზღვრები ძირითადად ემთხვევა ისტორიული პროვინციის საზღვრებს, თუმცა აერთიანებს გარეკახეთის ნაწილსაც (კუხეთი და გარდაბანი). ჩრდილოეთი და დასავლეთი საზღვრები მიუყვება თრიალეთისა და სამსრის ქედებს. სამხრეთიდან ესაზღვრება აზერბაიჯანისა და სომხეთის რესპუბლიკები.

 ადმინისტრაციული დაყოფა 
ქვემო ქართლის მხარეში შედის საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული შემდეგი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები:
 რუკა მუნიციპალიტეტებიმარცხნივ|270 პქ ქალაქი რუსთავი ბოლნისის მუნიციპალიტეტი გარდაბნის მუნიციპალიტეტი დმანისის მუნიციპალიტეტი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი მარნეულის მუნიციპალიტეტი წალკის მუნიციპალიტეტი

 ზოგადი ცნობები 
ქვემო ქართლი საქართველოს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ეკონომიკური მხარეა. მას თბილისის შემდეგ, მეორე ადგილი უკავია სამრეწველო პროდუქციის წარმოების მხრივ.

მხარის ფართობი შეადგენს 6528 კვ.კმ-ს, რაც საქართველოს საერთო ფართობის 10 %-ია. საქართველოს მხარეებს შორის ქვემო ქართლს ფართობით მე-4 ადგილი უკავია, ხოლო მოსახლეობით მე-3. მოსახლეობა — 424 ათასს, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 კვ.კმ-ზე — 65 კაცს. მხარის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რუსთავი. მხარეში 353 დასახლებული პუნქტია, მათ შორის:

 ქალაქი — 7: რუსთავი, ბოლნისი, გარდაბანი, დმანისი, თეთრიწყარო, მარნეული, წალკა;
 დაბა — 6: კაზრეთი, მანგლისი, თამარისი, შაუმიანი, ბედიანი, თრიალეთი;
 სოფელი — 338.

მოსახლეობა
ქვემო ქართლის მოსახლეობა 423 986 ადამიანია, რაც საქართველოს მოსახლეობის 11,42 %-ია. მოსახლეობის 51,25 % ეთნიკურად ქართველია, 41,75 % აზერბაიჯანელი, 5,07 % - სომეხი, ხოლო 1,93 % - აფხაზი, ოსი, რუსი, ბერძენი, უკრაინელი და ქურთი. ამასთან, რუსთავში, თეთრიწყაროს, გარდაბნისა და წალკის მუნიციპალიტეტებში ჭარბობენ ეთნიკურად ქართველები, ხოლო მარნეულის, ბოლნისისა და დმანისის მუნიციპალიტეტებში - აზერბაიჯანელები.

 მხარე / რაიონი-მუნიციპალიტეტიGeorgia division   2002 წ. აღწ.  2014 წ. აღწ.  2016'  2017'  2018' ქვემო ქართლი  497 530  423 986  428 000  429 700  432 300 ქ. რუსთავი  116 384  125 103  126 100  126 800  127 800 ბოლნისის  74 301  53 590  54 700  54 900  55 300 გარდაბნის  114 348  81 876  81 600  81 300  81 300 დმანისის  28 034  19 141  19 800  20 000  20 200 თეთრიწყაროს  25 354  21 127  21 600  21 700  21 900 მარნეულის  118 221  104 300  105 200  105 800  106 500 წალკის  20 888  18 849  19 100  19 200  19 300

 მმართველობა 
მხარეში საქართველოს მთავრობის წარმომადგენელია სახელმწიფო რწმუნებული. ამ თანამდებობაზე 1994 წლის ოქტომბრიდან დღემდე მუშაობდნენ:

 1994 — ლევან მამალაძე;
 2003 — ზურაბ მელიქიშვილი;
 2004 — იოსებ მაზმიშვილი;
 2004 — ზურაბ მელიქიშვილი (მეორეჯერ);
 2008 — დავით კირკიტაძე;
 2012 — სულხან სიბაშვილი;
 2014 — პაატა ხიზანაშვილი;
 2017 — გრიგოლ ნემსაძე.

 ეკონომიკა 
მხარეს თავისი გეოგრაფიული მდებარეობის გამო კარგი სატრანსპორტო კავშირები აქვს. აქ გადის სომხეთისა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკებთან დამაკავშირებელი საავტომობილო და სარკინიგზო მაგისტრალები. მთავარი სამრეწველო ქალაქებია რუსთავი და მარნეული. მხარე საქართველოს საერთო საწარმოო მოცულობის 15-20 %–ს იძლევა.

 ღირსშესანიშნაობები 
მხარის ტერიტორიაზე მდებარეობს ბუნების, არქიტექტურისა და კულტურის მრავალი ძეგლი, მათ შორის უმნიშვნელოვანესია:
 ბოლნისის სიონი
 ფიტარეთის მონასტერი
 ბირთვისის ციხე-სიმაგრე
 დმანისის ნაქალაქარი
 სამშვილდე
 მარტყოფის ღვთაების მონასტერი
 წუღრუღაშენი
 სულხან-საბა ორბელიანის ლიტერატურული მუზეუმი
 წერაქვის სამონასტრო კომპლექსი

 ისტორია 
მხარის ადრინდელი ისტორია იხილეთ სტატიებში:
 ქართლი
 ქვემო ქართლი
 თრიალეთი
 ქართლის სამეფო
 ქართლ-კახეთის სამეფო
 საქართველოს ისტორია

 რესურსები ინტერნეტში 
 ოფიციალური ვებ-გვერდი 

სქოლიო

*