ქედის მუნიციპალიტეტი

ქედის მუნიციპალიტეტი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
ქედის მუნიციპალიტეტი მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის შუა წელზე. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მიედინება მდ. აჭარისწყლის დიდი ნაწილი (42 კმ.), აღსანაიშნავია ასევე მდ. მერისი. ქედის მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთით ქობულეთის, აღმოსავლეთით — შუახევის, დასავლეთით — ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტები ესაზღვრება, სამხრეთით კი თურქეთის 17 კილომეტრიანი საზღვარი აკრავს. ქედის მუნიციპალიტეტს სამხრეთით მიუყვება შავშეთის ქედი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით მესხეთის ქედი, ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით ქობულეთ-ჩაქვის ქედი.

მუნიციპალიტეტის საერთო ფართობი 452 კვ კმ-ია. მოსახლეობის რაოდენობა – 16 760 (2014). ადმინისტრაციული ცენტრი დაბა ქედაა, რომელიც ზღვის დონიდან 256 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. ყველაზე მაღალი მწვერვალია ღომა (2441 მეტრი).

ბუნება
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდინარე აჭარისწყლის ხეობაში გავრცელებულია კოლხური ტიპის მცენარეულობა. ფერდობებზე უხვადაა წიფლნარ-წაბლნარი. კარგადაა განვითარებული ქვეტყე (შქერი, იელი, თხილი, მოცვი, წყავი). დამახასიათებელია გარეული მსხალი, ვაშლი, კაკალი, ბალი, ზღმარტლი, ხურმა, ტყემალი. ზემოთ ვრცელდება შერეული ტყეები და წიწვოვნები, მცირე მონაკვეთზე სუბ-ალპური და ალპური მცენარეულობა. ტყიანობის მიხედვით ქედის მუნიციპალიტეტი ერთ-ერთი პირველია საქართველოში. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე დღემდე გვხვდება წითელ წიგნში შეტანილი და გადაშენების პირას მისული მცენარეები. აღსანიშნავია ქედის მუნიციპალიტეტში სოფ. ქვედა მახუნცეთის ტერიტორიაზე ჯგუფურად გავრცელებული მესამეული პერიოდის იშვიათი რელიქტი – ურთხელი და კოლხური ბზა. წიფლნარ და წაბლნარ ტყეებში გვხვდება გარეული ღორი, კავკასიური ირემი, ევროპული შველი, კავკასიური მურა დათვი, მგელი, ტურა, მელა, მაჩვი, ზღარბი, გველებიდან ანკარა და ცხვირრქოსანი გველგესლა; მრავალფეროვანია ფრინველთა სამყარო: ბულბული, ტოროლა, შაშვი, ძერა, კაჭკაჭი. მდინარეებში გვხვდება წვერა, კალმახი, ღორჯო.

ნალექების წლიური რაოდენობა წელიწადში 1500 მმ. კლიმატი მიახლოებულია სუბტროპიკულთან.

ადგილობრივი თვითმმართველობა

 ადმინისტრაციული ერთეულები 
ქედის მუნიციპალიტეტში შედის 11 ადმინისტრაციული ერთეული (1 სადაბო და 10 სასოფლო თემია) და 64 დასახლებული პუნქტი (1 დაბა და 63 სოფელი).

1) დაბა ქედის ადმინისტრაციული ერთეული.

დასახლება: დაბა ქედა

2) ქედის ადმინისტრაციული ერთეული.

დასახლებები: ქედა, არსენაული, აქუცა, გულები, ზენდიდი, კორომხეთი, ორცვა, შევაბური, ცხემნა, ძენწმანი, ხუნკუდა.

3) დანდალოს ადმინისტრაციული ერთეული.

დასახლებები: დანდალო, ბალაძეები,  გოგიაშვილები, მოსიაშვილები, ტაკიძეები, ხარაულა, ჯალაბაშვილები.

4) დოლოგნის ადმინისტრაციული ერთეული.

დასახლებები: დოლოგანი, ჭალახმელა, ჭინკაძეები.

5) ზვარეს ადმინისტრაციული ერთეული.

დასახლებები: ზვარე, ვაიო, ზესოფელი, კვაშტა, სირაბიძეები.

6) მახუნცეთის ადმინისტრაციული ერთეული.

დასახლებები: ზედა მახუნცეთი, ქვედა მახუნცეთი, ზედა ბზუბზუ, ქვედა ბზუბზუ, ზუნდაგა, მილისი, ნამლისევი, უჩხითი, ქოსოფელი.

7) მერისის ადმინისტრაციული ერთეული.

დასახლებები: მერისი, გარეტყე, გუნდაური, ინაშარიძეები,  ნამონასტრევი,  სილიბაური სიხალიძეები.

8) ოქტომბრის ადმინისტრაციული ერთეული.

დასახლებები: ოქტომბერი, აგოთა, გოგინიძეები, კუჭულა, მეძიბნა.

9) პირველი მაისის ადმინისტრაციული ერთეული.

დასახლებები: პირველი მაისი, ზედა აგარა, ქვედა აგარა, კოლოტაური.

10) ცხმორისის ადმინისტრაციული ერთეული.

დასახლებები: ცხმორისი, ახო, გეგელიძეები, გობრონეთი, კოკოტაური, ჩეტკიძეები.

11) წონიარისის ადმინისტრაციული ერთეული.

დასახლებები: წონიარისი, აბუქეთა, ვარჯანისი, კანტაური, საბადური, ტიბეთა.

 საკრებულო 
 პარტია 2021  2025  ამჟამინდელი საკრებულო ქართული ოცნება 15 23                         ლელო 1 1                        ნაციონალური მოძრაობა 4                       საქართველოსთვის 1                       სულ 21 24  

დემოგრაფია

 მოსახლეობა 
 წლებიGeorgia division  1959 წ. აღწ.  1970 წ. აღწ.  1979 წ. აღწ.  1989 წ. აღწ.  2002 წ. აღწ.  2014 წ. აღწ.   2024 მოსახლეობა  17 204   19 065   19 232   19 928    20 024   16 760   16 346

 ეთნიკური ჯგუფები 
+ადმინისტრაციული
ერთეულიმოსახლეობაქართველებირუსებიუკრაინელებისხვარაოდენობა%რაოდენობა%რაოდენობა%რაოდენობა%ქედის მუნიციპალიტეტი16 76016 74799,9250,0330,0250,03დაბა ქედა1 5101 50499,630,220,1310,07ქედას თემი1 9881 98699,910,0510.0500დანდალოს თემი1 9611 96099,95000010,05დოლოგანის თემი78178099,87000010,13ზვარის თემი1 3461 346100000000მახუნცეთის თემი2 1212 11999,9110,050010,05მერისის თემი1 1321 132100000000პირველი მაისის თემი1 2131 213100000000ცხმორისის თემი2 6052 60499,96000010,04წონიარისის თემი1 2501 250100000000

 რელიგია 
+რელიგია2014რაოდენობა%ქრისტიანობა5 23531,24–საქართველოს მართლმადიდებლური ეკლესია5 23531,24–სომხური სამოციქულო ეკლესია00–კათოლიკური ეკლესია00–იეჰოვას მოწმეები00–პროტესტანტიზმი00ისლამი10 41162,12ეზიდიზმი00იუდაიზმი00სხვა რელიგიები00არარელიგიურობა6243,72უარი პასუხზე3422,04რელიგია არ არის მითითებული1360,81სულ16 760100

ეკონომიკა 
სოფლის მეურნეობაში წამყვანი საქმიანობებია მეთევზეობა, მებოსტნეობა, მეთამბაქოეობა, მევენახოება, მეთხილეობა და მეფუტკრეობა. ქედის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მოიპოვება გვხვდება ფერადი ლითონების სპილენძ-პოლიმეტალების საბადოები. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მერისის სპილენძისა და ტყვიის საბადო, ოქროს შემცველი ქანები.

ღირსშესანიშნაობანი
ციხე-სიმაგრეები
ცივასულას ციხე, გულების ციხე, საღორეთის ციხე, კავიანის ციხე, ზენდიდის ციხე.

ქვისთაღოვანი ხიდები
დანდალოს ხიდი, მახუნცეთის ხიდი, მიწის ხიდი, ჯაიმელას ხიდი.

მუზეუმები
ქედის ისტორიული მუზეუმი, ქვედა მახუნცეთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი.

ეკლესიები
2025 წლისთვის მუნიციპალიტეტში სამი მოქმედი ეკლესიაა: ქედის წმ. ნიკოლოზის, ზვარის წმ. გიორგის და ზესოფლის წმ. სერაფიონ საროველის.[https://keda.gov.ge/files/sakrebulos-samartlebrivi-aqtebi/2024-weli/gankargulebebi/-95.95240262.1.pdf ქედის მუნიციპალიტეტის საშუალოვადიანი
განვითარების დოკუმენტი 2024-2027 წლები] 

ასევე
ქვის უძველესი საწნახელები

გალერეა

სქოლიო

*