29 სექტემბერი

29 სექტემბერი — გრიგორიანული კალენდრის 272-ე დღე (ნაკიან წლებში – 273-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 93 დღე.

 დღის მოვლენები 
 ძვ. წ. 61 : პომპეუს დიდი მეკობრეების დამარცხებით და მითრიდატეს ომების დასრულებით მესამე ტრიუმფს აღნიშნავს საკუთარ 45-ე დაბადების დღეს.
 855 : ბენედიქტე III რომის პაპი ხდება.
 1399 : რიჩარდ II-ის ირლანდიაში ყოფნით ისარგებლა ჰენრიხ ბოლინგბროკიმ და თავი მეფედ გამოაცხადა. კორონაცია მოხდა ჰენრიხ IV-დ, რიჩარდი ჩაამწყვდიეს ტაუერში გვიან კი დასაჯეს, ის გახდა პირველი მეფე რომელიც ტახტიდან გადადგა, ის იყო ბოლო პლანტაგენეტების დინასტიის მეფე, ხოლო ჰენრიხი გახდა პირველი ლანკასტერი მეფე.
 1650 : ჰენრი რობინსონიჰენრი რობინსონმა ლონდონში პირველად მსოფლიოში გახსნა ქორწინების სააგენტო. 
 1789 : აშშ-ის პირველი კონგრესი შეიკრიბა
 1793 : ინგლისურ სპორტულ ჟურნალში პირველად მოიხსენიება ჩოგბურთის თამაში
 1820 : სამხრეთ ამერიკაში შეიქმნა ენტრე-რიოსის რესპუბლიკა.
 1829 : ლონდონის რეორგანიზებული პოლიცია (შემდგომში სკოტლანდ იარდი) პირველი ოფიციალური პოლიციის დეპარტამენტი ხდება მსოფლიოში.
 1885 : ბლეკბულში პირველად ინგლისში დაიწყო სიარული ელექტრო ტრამვაიმ.
 1887 : დაფუძნდა საფეხბურთო კლუბი „ჰამბურგი“. გერმანიის 7 გზის ჩემპიონი, 1983 წ. ევროპის ჩემპიონთა თასის მფლობელი, 1977 წ. თასის მფლობელთა თასის მფლობელი.  
 1911 : იტალია თურქეთს ომს უცხადებს.
 1916 : როკფელერი, ჯონი, „სტანდარტ ოილის“ დამაარსებელი, გახდა პირველ ადამიანი რომლის ქონებამ 1 მილიარდი შეადგინა.
 1930 : შოუ, ჯორჯ ბერნარდი უარი განაცხადა პერის ტიტულის მიღებაზე.  
 1938 : ბრიტანეთი, საფრანგეთი, ნაცისტური გერმანია და იტალია მიუნხენის ხელშეკრულებას დებენ, რითაც გერმანიას ჩეხოსლოვაკიის სედეტენლანდის რეგიონის ანექსიის უფლებას აძლევენ.
 1941 : ბაბი იარის ხოცვა - ნაცისტებმა ორი დღის განმავლობაში ბაბი იარის ხევში კიევთან 60.000-მდე ადამიანი დახოცეს, ძირითადად ებრაელები, ბოშები და საბჭოთა სამხედრო ტყვეები.
 1947 : საიდუმლო ქალაქ ჩელიბინსკ-40-ში ატომურ საწარმოო რეაქტორზე მოხდა ავარია, რომელიც ატომური ბომბისათვის პლუტონს აწარმოებდა. სადაც ძალიან დიდი ტერიტორია მოხდა დასხივების ზონაში.
 1963 : როლინგ სთოუნზმა დაიწყო თავისი პირველი ინგლისური ტურნე, რომელიც  3 ნოემბერს დაასრულა. მათთან ერთად გამოდიოდნენ ძმები ევერლი და ბო დიდლი, სულ მისცეს 30 კონცერტი
 1973 : დამყარდა დიპლომატიური ურთიერთობა ირლანდიასა და სსრკ-ს შორის.
 1976 : თბილისის დინამოს სტადიონზე პირველი საერთაშორისო საფეხბურთო მატჩი ჩატარდა თბილისის დინამოსა და უელსის კარდიფ-სიტის გუნდებს შორის.
 1988 : მშვიდობის ნობელის პრემია მიენიჭა გაეროს მშვიდობისმყოფელებს. 
 1991 : ჰაიტიზე, სამხედრო გადატრიალებით პრეზიდენტი ჟან-ბერტრან არისტიდი გადააყენეს.
 2010 : კიმ ჩენ ირის მესამე ვაჟს, კიმ ჩენ უნს მიანიჭეს არმიის გენერლის წოდება და აირჩიეს მშრომელთა პარტიის ცენტრალური სამხედრო საბჭოს ვიცე-თავმჯდომარედ.
 2021 : 
ფუმიო კიშიდა იაპონიის ლიბერალურ-დემოკრატიული პარტიის ლიდერად და ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად აირჩიეს.
ნაჯლა ბუდენ რამადანი ტუნისისა და არაბულ სამყაროში პირველი ქალი პრემიერ-მინისტრი გახდა.

 ამ დღეს დაბადებულნი 
 ძვ. წ. 106 : გნეუს პომპეუს მაგნუსი — რომაელი პოლიტიკოსი და მხედართმთავარი
 1518 : ტინტორეტო — იტალიელი მხატვარი. 
 1547 : სერვანტეს საავედრა, მიგელ დე  — ესპანელი მწერალი. დონ კიხოტ ლამანჩელის ავტორი 
 1548 : ვილიამ V  — ბავარიის ჰერცოგი
 1703 : ბუშე, ფრანსუა  — ფრანგი მხატვარი
 1758 : ნელსონი, ჰორაციო — ბრიტანელი ადმირალი
 1806 : ფოიერბახი, ფრიდრიხ  — გერმანელი ფილოსოფოსი
 1821 : ბარათაშვილი, სულხან  —  ქართველი ისტორიკოსი
 1862 : ოცხელი, იოსებ   — პედაგოგი
 1880 : ლორთქიფანიძე, ნიკო  — ქართველი მწერალი
 1881 : მიზესი, ლუდვიგ ფონ  — ავსტრიელი ეკონომისტი და ლიბერალი
 1895 : თაყაიშვილი, ალექსანდრე  — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი და სცენარის ავტორი
 1901 : ფერმი, ენრიკო — იტალიელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი
 1904 : ნიკოლაი ოსტროვსკი  — რუსი საბჭოთა მწერალი 
 1912 : ანტონიონი, მიქელანჯელო — იტალიელი რეჟისორი
 1913 : კრამერი, სტენლი — ამერიკელი კინორეჟისორი. 
 1920 : პიტერ დენის მიტჩელი — ინგლისელი ბიოქიმიკოსი, 1978 წ. ნობელის პრემიის ლაურეატი
 1930 : დექსტერი, კოლინ — ინგლისელი დეტექტივების მწერალი
 1931 : ჯეიმზ უოტსონ კრონინი — ამერიკელი ფიზიკოსი, 1980 წ. ნობელის პრემიის ლაურეატი  
 1933 : სამორა მაშელი — შანგანის ტომიდან. განმათავისუფლებელი მოძრაობის ლიდერი. მოზამბიკის სახალხო რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი 1975-86 წ. 
 1936 : ბერლუსკონი, სილვიო — იტალიის პრემიერ-მინისტრი, მედია-მაგნატი, საფეხბ. კლუბის "მილანის" მფლობელი
 1943 : ვალენსა, ლეჰ — პოლონეთის პრეზიდენტი, 1985 წ. ნობელის პრემიის ლაურეატი მშვიდობისათვის.
 1976 : ანდრეი შევჩენკო  — უკრაინელი ფეხბურთელი
 2000 : გიორგი მამარდაშვილი — ქართველი ფეხბურთელი

 ამ დღეს გარდაცვლილნი 
 855 : ლოტარ I — გერმანელი მეფე
 949 : იოზეი — იაპონიის იმპერატორი
 1560 : გუსტავ I ვასა — შვედეთის მეფე
 1833 : ფერდინანდ VII — ესპანეთის მეფე
 1902 : ზოლა, ემილ — ფრანგი მწერალი
 1910 : ჰომერი, უინსლოუ — ამერიკელი გრაფიკოსი
 1913 : დიზელი, რუდოლფ — გერმანელი ინჟინერი.
 1925 : ბურჟუა, ლეონ ვიქტორ ოგიუსთ —  ფრანგი პოლიტიკური მოღვაწე, 1920 წ. მშვიდობის ნობელის ლაურეატი
 1927 : ეინთჰოვენი, ვილემ —  ჰოლანდიელი ფიზიოლოგი, ელექტროკარდიოგრაფიის დამაარსებელი. 1924 წ. ნობელის ლაურეატი. 
 1929 : ტანაკა გიიტი — იაპონიის სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე
 1930 : რეპინი, ილია — რუსი მხატვარი
 1954 : აბაშელი, ალექსანდრე — ქართველი მწერალი და პოეტი
 1956 : ანასტასიო სომოსა გარსია —  ნიკარაგუის დიქტატორი 1937-1956  წწ.
 1981 : ბროდელე, ანა — ლატვიელი მწერალი
 2001 : ნგუენ ვან თჰიეუ — სამხრეთ ვიეტნამის მარიონეტი პრეზიდენტი (1967-1975).
 2010 : კერტისი, ტონი  — ამერიკელი მსახიობი (დ. 1925)

 დღესასწაულები 
 წმინდა მიქაელის დღე
 მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:
 ისააკ და იოსებ ქართველები
 ეფემია ყოვლადქებული
 წმინდა სებასტიანა
 წმინდა მელიტინა
 ვიქტორი და სოსთენი
 დოროთე მეგვიპტელი
 წმინდა ლუდმილა
 ღირსი პროკოპი

 იხილეთ აგრეთვე 

სხვა თვეები:



0929