5 იანვარი

5 იანვარი — გრიგორიანული კალენდრის მე-5 დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 360 დღე (ნაკიან წელში - 361).

 დღის მოვლენები 
 1463 : პოეტი ფრანსუა ვიიონი პარიზიდან განდევნეს.
 1477 : ბურგუნდიის ომები: შარლ მამაცი, ბურგუნდიის გრაფი, მოკლეს ნანსის ბრძოლაში, რაც ბურგუნდიის საფრანგეთსა და ჰაბსბურგის სამეფოს შორის დაშლის საბაბი გახდა.
 1500 : ლუდოვიკო სფორცამ მილანი აიღო.
 1527 : ანაბაპტისტების სექტის ლიდერი ციურიხში ფელიქს მანცი სიკვდილით დასაჯეს დახრჩობით.
 1527 : ეინდჰოვენი, ნიდერლანდები, ხანძარმა მოიცვა.
 1675 : ტურკჰაიმის ბრძოლა: ფრანგულმა არმიამ დაარტყა ბრანდენბურგს.
 1781 : ამერიკის რევოლუციური ომი: ბრიტანეთის საზღვაო ძალებმა, ბენედიქტ არლონდის მეთაურობით გადაწვა რიჩმონდი, ვირჯინია.
 1875 : პარიზში გაიხსნა საოპერო თეატრი - „გრანდ ოპერა“.
 1895 : დრეიფუსის საქმე - ფრანგ ოფიცერს ალფრედ დრეიფუსს სამხედრო წოდება  ჩამოართვეს და ეშმაკის კუნძულზე გადაასახლეს.
 1896 : ავსტრიული გაზეთის ცნობით ვილჰელმ რენტგენმა რადიაციის სახეობა აღმოაჩინა, რომელსაც მოგვიანებით რენტგენის სხივები დაარქვეს.
 1913 : ბალკანეთის პირველი ომი: ლემნოსის ბრძოლისას, ბერძენმა ადმირალმა პავლოს კონტორიოტისმა აიძულა თურქული ფლოტი უკან დაეხია დარდანელის სრუტემდე.
 1933 : გოლდენ გეიტ ბრიჯის მშენებლობა დაიწყო სან-ფრანცისკოს უბეში.
 1968 : პრაღის გაზაფხული - ალექსანდრე დუბჩეკი მოდის ხელისუფლებაში ჩეხოსლოვაკიაში, იწყებს რა პოლიტიკურ რეფორმას სახელით „სოციალიზმი ჰუმანური სახით“, რასაც შედეგად პოლიტიკური ლიბერალიზაცია მოჰყვა.
 1976 : კამბოჯას ხმერ რუჟი დემოკრატიულ კამპუჩიას არქმევს.
 1993 : ვაშინგტონის შტატში პირველი ლეგალური ჩამოხრჩობით სიკვდილის დასჯა ჩატარდა 1965 წლის შემდეგ.
 1997 : რუსეთის ჯარები ჩეჩნეთიდან უკან იხევენ.
 2005 : მზის სისტემის უდიდესი ჯუჯა პლანეტა „ერისი“ აღმოაჩინეს.
 2007 : ტაივანის სწრაფი რკინიგზა გახსნეს ტაიპეისა და კაოსიუნს შორის.
 2019 : კონსტანტინოპოლის პატრიარქმა ბართლომე I-მა უკრაინის მართლმადიდებელ ეკლესიას ავტოკეფალია მიანიჭა.
 2020 : ხორვატიის პრეზიდენტად ზორან მილანოვიჩი აირჩიეს.
 2022 : საპროტესტო აქციების შედეგად ყაზახეთის მთავრობა გადადგა, პრემიერ-მინისტრის მოვალეობის შემსრულებლად ალიჰან სმაილოვი დაინიშნა.

 ამ დღეს დაბადებულნი 
 1209 : რიჩარდ I — საღვთო რომის იმპერატორი
 1592 : შაჰ-ჯაჰანი — დიდ მოგოლთა მე-5 იმპერატორი
1762  :  კონსტანცია მოცარტი — გერმანელი სოპრანო, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის ცოლი
1808 :  მუჰამედ-შაჰ ყაჯარი  — ირანის შაჰი 1834–1848 წლებში
1839 :  ნიკოლას დე პიეროლა  — პერუელი პოლიტიკოსი
 1842 : კარლ ენგლერი — გერმანელი ქიმიკოსი  
 1846 : რუდოლფ კრისტოფ ოიკენი  — გერმანელი მწერალი და ფილოსოფოსი.
 1863 : მელიტონ ბალანჩივაძე — ქართველი კომპოზიტორი 
1867 :  ნიკოლოზ   ჭავჭავაძე   — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი 
 1876 : კონრად ადენაუერი — გერმანიის სახელმწიფო მოღვაწე
 1891  : ვაღინაკ ბექარიანი  — სომეხი განმანათლებელი, პოეტი და მწერალი.
1900 :  ივ ტანგი   — სიურეალისტი მხატვარი.
 1921 : ჟანი (ლუქსემბურგი) — ლუქსემბურგის სახელმწიფოს მეთაური 1964–2000 წლებში
 1921 : ფრიდრიხ დიურენმატი — შვეიცარიელი მწერალი.
 1923: სემ ფილიპსი  — ამერიკელი პროდიუსერი
1928 : უოლტერ მონდეილი  — აშშ-ის პოლიტიკოსი
 1928  : ზულფიკარ ალი ბჰუტო   — პაკისტანის პოლიტიკური მოღვაწე
1928:  ოტია პაჭკორია   — ქართველი კრიტიკოსი და ესეისტი
 1932 : უმბერტო ეკო — იტალიელი მწერალი.
 1932: კონსტანტინე კერესელიძე   — ქართველი რეჟისორ-დოკუმენტალისტი
 1938 : ხუან კარლოს I — ესპანეთის მეფე
 1941  : ჰაიაო მიაძაკი  — იაპონელი რეჟისორი
1941 : ვახტანგ აბაშიძე  — ქართველი  ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.
 1942  : გიორგი   არსენიშვილი  — ქართველი პოლიტიკოსი
 1943  :მურთაზ ხურცილავა  — ქართველი ფეხბურთელი და მწვრთნელი
 1946  : დაიან კიტონი  — ამერიკელი მსახიობი
 1947  : სასკია სასენი  — ამერიკელი სოციოლოგი და ეკონომისტი
 1948  :  იოანე (ანანიაშვილი)  — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე
 1951  :  ირაკლი ფავლენიშვილი   — ქართველი მედიკოსი
1956: ფრანკ-ვალტერ შტაინმაიერი  — გერმანელი პოლიტიკოსი
 1968 : გიორგი ბარამიძე — ქართველი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე
1968 : დიჯეი ბობო — შვეიცარიელი პოპ-მუსიკოსი
 1971   :ზვიად რატიანი  — ქართველი პოეტი
 1972  : საკის რუვასი — ბერძენი მომღერალი.
 1975 : ბრედლი კუპერი   — ამერიკელი კინოს, თეატრისა და ტელე მსახიობი
 1979 : კლიმენტი  წიტაიშვილი  — ქართველი ფეხბურთელი
 1980 : სებასტიან დაისლერი  — გერმანელი პროფესიონალი ყოფილი ფეხბურთელი.
 1981 : ბაკურ კვეზერელი   — ქართველი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე
1982  : იაროსლავ პლაშილი   — ჩეხი ფეხბურთელი
 1983 :დავით ქევხიშვილი   — ქართველი სპორტსმენი, ძიუდოისტი
1986 : დიპიკა პადუკონე   — ინდოელი მსახიობი და მოდელი
 1987  : ვაჟა ქორიძე — ქართველი ფეხბურთელი
1993 : მერაბ გიგაური — ქართველი ფეხბურთელი
 1994  :  ბაჩანა არაბული   — ქართველი ფეხბურთელი
1994 : შალვა ექვთიმიშვილი   — ქართველი ფეხბურთელი
1995   : ნიკოლა კოვტალიუკი  — უკრაინელი ფეხბურთელი

 ამ დღეს გარდაცვლილნი 
 842 : ალ-მუთასიმი — აბასიდი ხალიფა
 1589 : მედიჩი, ეკატერინე — საფრანგეთის დედოფალი
 1655 : ინოკენტი X — რომის პაპი
 1762 : ელისაბედი — რუსეთის იმპერატორი
 1933 : კულიჯი, კალვინ — აშშ-ის პრეზიდენტი
 1970 : მაქს ბორნი — გერმანელი ფიზიკოსი.
 1986 : რადოვან ზაგოვიჩი — სერბი პოეტი (დ. 1907).
 2013 : ჯემალ აჯიაშვილი — ქართველი ებრაელი მწერალი, პოეტი, მთარგმნელი
 2014 : ეუსებიო — პორტუგალიელი ფეხბურთელი
 2022 : ნიკა ქაცარიძე — ქართველი მსახიობი

 დღესასწაულები 
 მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

 ათი კრეტელი მოწამე: თეოდულე, სატორნინე, ევპორო, გელასი, ევნიკიანე, ზოტიკე, პომპიოსი, აღათოპუსე, ბასილიდე და ევარესტი
 ნიფონტი კვიპრელი  
 პავლე ნეოკესარიელი

 იხილეთ აგრეთვე 

სხვა თვეები:


0105