სემიონ ბუდიონი

სემიონ მიხეილის ძე ბუდიონი (; დ. 25 აპრილი, 1883, კოზიურინი (ვორონეჟი), რუსეთი — გ. 26 ოქტომბერი, 1973, მოსკოვი, რუსეთი) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, სამოქალაქო ომის გმირი, საბჭოთა კავშირის მარშალი, სამგზის საბჭოთა კავშირის გმირი. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის და პირველ მსოფლიო ომებში. პირველ მსოფლიო ომში ჯერ იბრძოდა დასავლეთის, შემდეგ კი კავკასიის ფრონტის შემადგენლობაში. 1918 წლიდან იყო წითელ არმიაში. იყო კავალერიის მეთაური.

ბიოგრაფია
1903 წლიდან რუსეთის იმპერიის არმიაში მსახურობდა. 1908 წელს დაამთავრა პეტერბურგის კავალერიის ოფიცერთა სასწავლებელი. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის და პირველ მსოფლიო ომებში. მამაცობისათვის ჯილდოდ 4-ჯერ ჰქონდა მიღებული წმ. გიორგის ჯვარი. 1917 წლის ზაფხულში კავკასიის დივიზიასთან ერთად მინსკში ჩავიდა, სადაც პოლკის კომიტეტის თავმჯდომარედ და დივიზიის კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილედ აირჩიეს. 1917 აგვისტოში მონაწილეობდა ორშაში კორნილოვის ჯარების განიარაღებაში. 

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ აირჩიეს სალსკის საოკრუგო აღმასკომის წევრად. 1918 წელს თეთრგვარდიელებთან საბრძოლველად შექმნა ცხენოსანთა რაზმი, რომელიც ჯერ პოლკად, შემდეგ ბრიგადად და ბოლოს საკავალერიო დივიზიად ჩამოყალიბდა. 1919 ივნისში მეთაურობდა ცხენოსან კორპუსს, რომელიც 1919 წელს პირველ ცხენოსან არმიად გარდაიქმნა და მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა დენიკინის, პილსუდსკისა და ვრანგელის ჯარების განადგურებაში. 

1921–1923 წლებში იყო რევოლუციური სამხედრო საბჭოს წევრი, შემდეგ ჩრდ. კავკასიის სამხედრო ოლქის სარდლის მოადგილე. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ცხენსაშენების შესაქმნელად. 1924–1937 წლებში იყო წითელი არმიის კავალერიის ინსპექტორი. 1932 წელს დაამთავრა ფრუნზეს სახ. სამხედრო აკადემია. 

1937 წლიდან სარდლობდა მოსკოვის სამხედრო ოლქის ჯარებს, ხოლო 1939–1940 წლებში იმავდროულად იყო თავდაცვის სახალხო კომისრის მოადგილე. დიდი სამამულო ომის დროს შედიოდა მთავარბანაკის შემადგენლობაში. 1941–1942 წლებში სარდლობდა სხვადასხვა ფრონტს. 1943 წლიდან იყო საბჭოთა არმიის კავალერიის სარდალი და სსრ კავშირის შეიარაღებული ძალების სამინისტროს უმაღლესი სამხედრო საბჭოს წევრი, 1953 წლის მაისიდან 1954 წლის სექტემბრამდე — კავალერიის ინსპექტორი.

1920 წლიდან სრულიად რუსეთის ცაკის, ხოლო 1922 წლიდან სსრ კავშირის ცაკის წევრი; სსრ კავშირის I–VIII მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. 1938 წლიდან სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის წევრი, 1934 წლიდან საკავშირო კპ (ბ) ცკ-ის წევრობის კანდიდატი, 1939 წლიდან ცკ-ის წევრი, 1952 წლიდან სკკპ ცკ-ის წევრობის კანდიდატი.

ჯილდოები
რუსეთის იმპერიის ჯილდოები
 წმინდა გიორგის I ხარისხის ჯვარი
 წმინდა გიორგის II ხარისხის ჯვარი
 წმინდა გიორგის III ხარისხის ჯვარი
 წმინდა გიორგის IV ხარისხის ჯვარი
 წმინდა გიორგის მედალი

სსრ კავშირის ჯილდოები
 რვა ლენინის ორდენი
 ექვსი წითელი დროშის ორდენი
 სამგზის საბჭოთა კავშირის გმირი
 სუვოროვის პირველი ხარისხის ორდენი
 მედალი „ოდესის დაცვისათვის“
 მედალი „სევასტოპოლის დაცვისათვის“
 მედალი „მოსკოვის დაცვისათვის“
 მედალი „კავკასიის დაცვისათვის“
 მედალი „იაპონიაზე გამარჯვებისათვის“
 მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის“
 საიუბილეო მედალი „მუშურ-გლეხური წითელი არმიის XX წელი“
 საიუბილეო მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წელი“
 საიუბილეო მედალი ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავად
 საიუბილეო მედალი „საბჭოთა არმიისა და საზღვაო ძალების 30 წელი“
 საიუბილეო მედალი „სსრ კავშირის შეიარაღებული ძალების 40 წელი“
 საიუბილეო მედალი „სსრ კავშირის შეიარაღებული ძალების 50 წელი“
 საიუბილეო მედალი „ლენინგრადის 250 წლისთავის აღსანიშნავად“
 მოსკოვის 800 წლისთავის მედალი
 ორი რევოლუციის საპატიო იარაღი
 საპატიო იარაღი საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო გერბის ოქროსფერი გამოსახულებით

უცხოური ჯილდოები
 წითელი დროშის ორდენი
 ორი სუხე-ბატორის ორდენი
 მედალი „მონღოლეთის სახალხო რევოლუციის 50 წელი“
 საიუბილეო მედალი „მონღოლეთის სახალხო არმიის 50 წელი“
 მეგობრობის მედალი

თხზულებანი

 Конница в мировой войне // Военный вестник. — 1924. — № 28. — С. 53–57.
 Красная конница: Сб. ст. — М.; Л.: Госиздат. Отд. воен. лит., 1930.
 Основы тактики конных соединений. — М., 1938.
 Первая конная на Дону. — Ростов н/Д, 1969.
 Пройденный путь. — М., 1959–1973. Кн. 1—3.
 Сталин и армия. — М., 1959.
 Встречи с Ильичом. — 2-е изд. — М., 1972.

ლიტერატურა

რესურსები ინტერნეტში

 სემიონ ბუდიონი საიტზე history.ru
 სემიონ ბუდიონი საიტზე 100.histrf.ru
 სემიონ ბუდიონი საიტზე warheroes.ru
 სემიონ ბუდიონი საიტზე warmuseum.by
 სემიონ ბუდიონი საიტზე stalingrad-battle.ru
 С. Витошнев. «С. М. Будённый. Летопись». (Биография)
 Фотопортреты Будённого С. М. в «Российской портретной галерее»

სქოლიო

კატეგორია:რუსი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის მარშლები
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1883
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
კატეგორია:ფრუნზეს სამხედრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:დიდი სამამულო ომის ფრონტების სარდლები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სუვოროვის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:კავკასიის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:იაპონიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:მუშურ-გლეხური წითელი არმიის XX წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:მხედართმთავრები დიდ სამამულო ომში
კატეგორია:რუსეთის სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:სსრკ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საკავშირო კპ-ის (ბ) XVII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:სსრკ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სკკპ-ის XIX ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:საკავშირო კპ-ის (ბ) XVIII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:სკკპ-ის XX ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:სკკპ-ის XXI ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:სკკპ-ის XXII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:სკკპ-ის XXIII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:სკკპ-ის XXIV ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სამხედრო პირები