აბაშა

აბაშა — ქალაქი საქართველოში, აბაშის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარეებს აბაშასა და ნოღელას შორის, ზღვის დონიდან 23 მ სიმაღლეზე. ქალაქ თბილისიდან მდებარეობს დაახლოებით 258 კმ-ში. ქალაქად გამოცხადდა 1964 წელს. ქალაქში არის რკინიგზის სადგური, სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. აბაშაში არის ჭყონდიდის ეპარქიის რეზიდენცია.

სახელწოდება
სიტყვა აბაშა არაბულიდან მომდინარეობს, ლეგენდის თანახმად არაბებს მდინარის გადალახვა სურდათ, მაგრამ ის ადიდებულა და ერთმანეთს უყვიროდნენ „აბა - შა“, ე. ი. უკან დავიხიოთო. „ქართლის ცხოვრებაში“ მემატიანე ჯუანშერის ცნობის მიხედვით VIII საუკუნეში მურვან ყრუს ლაშქარში მყოფი 23 000 ეთიოპიური წარმოშობის აბისინიელი (აბაშელი, აბისინია—აბაშეთი) ქვეითი ერთმა ადიდებულმა მდინარემ დაახრჩო, ხოლო მეორე მდინარემ კი წაიღო 35 000 ცხენი. ამის გამო ერთ მდინარეს აბაშა, მეორეს კი ცხენისწყალი ეწოდა.

ისტორია
სოფლები აბაშა, კვათანა და საკაჭარავო XIX საუკუნის დასაწყისში შედიოდა საჭილაოს სამოურავოში. ტერიტორიის ჩამოყალიბება ურბანულ ცენტრად დაკავშირებულია 1870 წელს თბილისი-ფოთის რკინიგზის გაყვანასთან, როდესაც გაიხსნა რკინიგზის სადგური აბაშა. რკინიგზის სადგურის მიმდებარე ტერიტორიას ეწოდა ახალი აბაშა და მან მოიცვა ყოფილი სოფლები აბაშა, კვათანა, კაპანა, ნოღოხაში და საკაჭარავო. 1923 წლიდან მიენიჭა დაბის სტატუსი. 1930 წლიდან გახდა რაიონის ცენტრი. 1938 წელს ჯერ კიდევ ცალკე სოფლად იხსენიებოდა ნოღოხაში. 1963 წლიდან აბაშას მიენიჭა ქალაქის სტატუსი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 4941 ადამიანი.

 აღწერის წელი  მოსახლეობა  კაცი  ქალი 1874Кавказский календарь на 1885 год გვ. 214  1539   1989    2002   6430  --  -- 2014   4941  2260  2681

ცნობილი ადამიანები

აბაშაში დაიბადნენ:
 რადიშ თორდია — ფერმწერი;
 ნიკოლოზ იოსელიანი ― ზოოტექნიკოსი;
 კონსტანტინე კაპანელი ― მწერალი;
 მიტროფანე კორძახია — გეოგრაფი;
 მიხეილ მოსტკოვი — ჰიდროტექნიკოსი;
 ზვიად ნადარეიშვილი — პოლიტიკოსი, უზენაესი საბჭოს წევრი;
 გიორგი ქვილითაია — ფეხბურთელი;
 ტერენტი ჭანტურია ― მოქანდაკე.

ლიტერატურა

 სქოლიო 

კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ქალაქები
კატეგორია:აბაშის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები