სპარსული ენა

სპარსული ენა, იგივე ფარსი — სპარსელების ენა, მიეკუთვნება ინდოევროპული ოჯახის ირანულ ენებს. სპარსულთან ძალიან ახლოსაა დარი ანუ ქაბულის სპარსული ენა. განსხვავება მათ შორის უმნიშვნელოა, ლექსიკის დონეზე. სპარსულის დიალექტზე საუბრობენ ტაჯიკებიც (იხ. ტაჯიკური ენა და დარი). იყენებს სპარსულ დამწერლობას, რომელიც არაბულ გრაფიკაზეა დაფუძნებული. 

 ზოგადი ცნობები 

 მოლაპარაკეთა რაოდენობა: <50 მლნ 
 ენის კოდი: fa 
 სახელწოდება: fa - Farsi, Dari; en - Farsi, Persian; eo - Persa 
 დამწერლობა: არაბული 

ცნობილია სპარსული ენის სამი ფორმა: ძველი სპარსული - ამჟამად მკვდარი ენაა, ცნობილია ლურსმული წარწერებიდან (ძვ. წ. VI ს.); საშუალო სპარსული ანუ ფალაური - მკვდარი ენაა, იხმარებოდა ახ. წ. III-XI სს-ში; ახალი სპარსული - სალიტერატურო ენა IX საუკუნიდან.

თანამედროვე სპარსულის დიალექტებიდან ყველაზე მნიშვნელოვანია თეირანის დიალექტი. იგი წარმოადგენს სალაპარაკო სპარსულის ფორმირების ძირითად წყაროს. სხვა დიალქტებია: ყაზვინი, მაჰალათი, ჰამადანი, ქაშანი, ისფაჰანი, სედეჰი, ქერმანი, არაკი, შირაზი, ჯაჰრომი, შაჰრუდი, კაზერუნი, მაშხადი და სხვა.

 სტატუსი 

ოფიციალური ენა: 

 ირანი
 ავღანეთი - დარის სახელით.
 ტაჯიკეთი - ტაჯიკურის სახელით.

გავრცელების არეალი:

ირანი, ავღანეთი, ერაყი ...

ანბანი

სპარსული ენის დამწერლობა ეფუძნება არაბულ დამწერლობას და მოიცავს 32 ასო–ნიშანს (გრაფემას).

 #  თავისუფალი  სიტყვის თავში  სიტყვის შუაში  სიტყვის ბოლოში  #  თავისუფალი  სიტყვის თავში  სიტყვის შუაში  სიტყვის ბოლოში 1  ا  ا  ـا  ـا  17  ص  صـ  ـصـ  ـص 2 ب  بـ  ـبـ  ـب  18  ض  ضـ  ـضـ  ـض 3 پ  پـ  ـپـ  ـپ  19  ط  طـ  ـطـ  ـط 4 ت  تـ  ـتـ  ـت  20  ظ  ظـ  ـظـ  ـظ 5 ث  ثـ  ـثـ  ـث  21  ع  عـ  ـعـ  ـع 6 ج  جـ  ـجـ  ـج  22  غ  غـ  ـغـ  ـغ 7 چ  چـ  ـچـ  ـچ  23  ف  فـ  ـفـ  ـف 8 ح  حـ  ـحـ  ـح  24  ق  قـ  ـقـ  ـق 9 خ  خـ  ـخـ  ـخ  25  ک  کـ  ـکـ  ـک 10د  د  ـد  ـد  26  گ  گـ  ـگـ  ـگ 11ذ  ذ  ـذ  ـذ  27  ل  لـ  ـلـ  ـل 12ر  ر  ـر  ـر  28  م  مـ  ـمـ  ـم 13ز  ز  ـز  ـز  29  ن  نـ  ـنـ  ـن 14ژ  ژ  ـژ  ـژ  30  و  و  ـو  ـو 15س  سـ  ـسـ  ـس  31  ه  هـ  ـهـ  ـه 16ش  شـ  ـشـ  ـش  32  ی  یـ  ـیـ  ـی

 გრამატიკა 

 ლექსიკა 

ფრაზები და სიტყვები

 გამარჯობა - Salaam; dorud 
 კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება - Khosh aamadid
 როგორ ბრძანდებით -hale shoma chetore 
 გმადლობთ - Tashakkor; Motehshakeram
 سپاس [sepa's] — მადლობა;
 خواهش ميكنم — არაფრის;
 კი / არა - Ba'leh; Balli / Nah; Ne
 გეთაყვა - Khahesh mikonam; Balii
 ნახვამდის - Khoda hafez ; bedrud 

რიცხვები

 1 - yek, 2 - do:, 3 - se, 4 - chahar: r, 5 - panj, 6 - shash, 7 - haft, 8 - hasht, 9 - no, 10 - dah

 იხილეთ აგრეთვე 

 ირანისტიკა
 ირანული ენები

 ლიტერატურა 

 მიქაშავიძე, მარინე, ნინო რამიშვილი: სპარსული ენა: მე-3 კლასი. სწავლების პირველი წელი, თბილისი: განათლება, 1983.
 გიუნაშვილი ჯემშიდ, ლილი ჟორჟოლიანი: სპარსული ენა: მე-3 კლ. (სწავლების მე-2 წელი), თბილისი: განათლება, 1986.
 ფუთურიძე, ვლადიმერ: სპარსული ენა: სავარჯიშო მასალა, ტფილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, ნაკვ. 1, 1936.

 რესურსები ინტერნეტში 
 თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ირანისტიკის საბაკალავრო პროგრამა (მცირე დახასიათება)

კატეგორია:სპარსული ენა