საქართველოს დემოგრაფია

საქართველოს დემოგრაფია — საქართველოს მოსახლეობის შესახებ ინფორმაცია. 2014 წლის აღწერის  მონაცემების მიხედვით, საქართველოს ტერიტორიაზე (გარდა ოკუპირებული ტერიტორიებისა) მოსახლეობა  3 713 804 ადამიანს შეადგენს. მოსახლეობის 57,2% ქალაქში ცხოვრობს.აღწერის წინასწარი შედეგები საქართველოს მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ 25 წლის განმავლობაში საქართველოს მოსახლეობა ერთი მეხუთედით შემცირდა, რაც განაპირობა ომებმა, სოციალურ-ეკონომიკურმა კრიზისმა და ემიგრაციამ. მკვეთრად იკლო შობადობამ, იმატა სიკვდილიანობამ და საბოლოოდ ქვეყანა მძიმე დემოგრაფიულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. გაეროს გათვლებით, 2030 წლისთვის საქართველოს მოსახლეობა 3,8 მილიონი უნდა ყოფილიყო, თუმცა 2024 წლის შეფასებით საქართველოს მოსახლეობა 3,7 მილიონზე ნაკლებია . გაეროსვე პროგნოზით საქართველოს მოსახლეობა 2050 წლისთვის 3,4, ხოლო 2100 წლისთვის 2,4 მილიონი იქნება.

ისტორია
ისტორიოგრაფიაში მიღებული მონაცემებით XIII საუკუნეში ქართველები რაოდენობა 5 მილიონს აღწევდა. უცნობია XIV-XVII საუკუნეების მონაცემები. XVIII საუკუნის შუა ხანებში საქართველოს მოსახლეობას (დღევანდელ საზღვრებში) 761 ათასით ანგარიშობენ, აქედან 5% ცხოვრობდა ქალაქებში. 1800 წლისთვის საქართველოს (დღევანდელ საზღვრებში) მოსახლეობა 675 ათასზე მეტი იყო, აქედან აღმოსავლეთ საქართველოზე მოდიოდა მოსახლეობის 45,6%, ხოლო დასავლეთზე – 54,4%. 1832 წელს ის 840 ათასამდე გაიზრდა, ხოლო 1865 წელს 1 289 200-ს გადააჭარბა. 1897 წელს საქართველოს მოსახლეობა იყო 1 919 400 ადამიანი, 1914 წელს კი 2 600 400. ერთი საუკუნის განმავლობაში საქართველოს მოსახლეობა 3,4-ჯერ გაიზარდა. პავლე ინგოროყვას ცნობით 1916 წელს საქართველოს მოსახლეობა შეადგენდა 3 365 000 ადამიანს, აქედან 2 349 000 ადამიანი იყო ქართველი.ინგოროყვა პ. „საქართველოს ტერიტორიის საზღვრების შესახებ გვ. 16-17 – თბილისი, 1990 საქართველოს მოსახლეობა დაახლოებით 200 ათასით შემცირდა პირველი მსოფლიო ომის დროს და პირველი რესპუბლიკის წლებში, რაც გამუდმებული ომებით იყო განპირობებული. 1921 წელს საქართველოს მოსახლეობა 2410 ათასამდე დავიდა.  XX საუკუნიდან მოსახლეობის რაოდენობის დადგენა მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის საშუალებით ხდება. პირველი აღწერა საბჭოთა საქართველოში 1926 წელს ჩატარდა, უკანასკნელი 1989 წელს. დამოუკიდებელ საქართველოში მოსახლეობის აღწერები ჩატარდა 2002 და 2014 წლებში. 

 სტატისტიკური მონაცემები 

 აღწერის წელი  მოსახლეობა   1800  784 700   1832    892 100   1865   1 289 200   1886    1 641 900   1897    1 919 400   1926   2 677 233   1939    3 540 023   1959  4 044 045   1970  4 993 182  1979  5 014 800   1989  5 400 841  2002   4 371 535  2014   3 787 000

 ურბანიზაცია

XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში საქართველოს მოსახლეობის მხოლოდ 5% ცხოვრობდა ქალაქებში. 1800-1832 წლებში ეს მაჩვენებელი კვლავ 5%-ის ფარგლებში რჩებოდა. 1865 წელს ურბანული მოსახლეობის წილმა 9,2%-ს მიაღწია. 1913 წელს ქალაქებში მოსახლეობის 25,6% ცხოვრობდა, 1939 წელს — 30,1%. 1989 წელს ურბანული მოსახლეობის წილი საქართველოს სსრ-ში იყო 56%, რაც 10%-ით ნაკლები იყო სსრკ-ის საშუალო მაჩვენებელზე. ამჟამად მოსახლეობის 57,4% ქალაქებში ცხოვრობს.

 ეთნიკური ჯგუფები 

+
საქართველოს მოსახლეობა ეთნიკური ჯგუფების მიხედვით 1800–1897 ეთნიკურიჯგუფი 18001 18322 18653 18864 18975 რაოდენობა % რაოდენობა % რაოდენობა % რაოდენობა % რაოდენობა % ქართველები 622,600 79.4 677,100 75.9 950,600 73.8 1,188,100 72.4 1,331,300 69.4 სომხები 47,000 6.0 84,000 9.4 122,600 9.5 172,900 10.5 197,000 10.3 რუსები - - - - 25,900 2.0 42,500 2.6 101,000 5.3 ოსები 29,300 3.7 32,300 3.6 45,500 3.6 71,000 4.3 81,500 4.2 აზერბაიჯანელები 30,000 3.8 27,000 3.0 51,500 4.0 62,600 3.881,100 4.2 აფხაზები 52,000 6.6 56,600 6.3 60,000 4.6 38,000 2.3 42,600 2.2 ბერძნები 500 0.1 7,000 0.8 12,000 0.9 28,800 1.8 38,500 2.0 ებრაელები 3,300 0.4 4,000 0.5 7,800 0.6 11,700 0.7 17,200 0.9 გერმანელები - - - - 4,200 0.3 5,500 0.3 7,400 0.4 სხვა - - 4,100 0.5 9,100 0.7 20,800 1.3 21,800 1.1 სულ 784,700 892,100 1,289,200 1,641,900 1,919,400 1 წყარო: ჯაოშვილი, ვახტანგ. საქართველოს მოსახლეობა XVIII-XX საუკუნეებში./Jaoshvili, Vakhtang. Population of Georgia in the XVIII-XX centuries. Metsniereba, Tbilisi, 1984, pp.79. 2 წყარო:  3 წყარო: ჯაოშვილი, ვახტანგ. საქართველოს მოსახლეობა XVIII-XX საუკუნეებში./Jaoshvili, Vakhtang. Population of Georgia in the XVIII-XX centuries. Metsniereba, Tbilisi, 1984, pp.112. 4 წყარო:   5 წყარო: 

+
საქართველოს მოსახლეობა ეთნიკური ჯგუფების მიხედვით 1926–2014 ეთნიკურიჯგუფი 19261 19392 19593 19704 19795 19896 20026 20147 რაოდენობა % რაოდენობა % რაოდენობა % რაოდენობა % რაოდენობა % რაოდენობა % რაოდენობა % რაოდენობა % ქართველები 1,788,186 66.8 2,173,922 61.4 2,600,588 64.3 3,130,741 66.8 3,433,011 68.8 3,787,393 70.1 3,661,173 83.8 3,224,564 86.8  აზერბაიჯანელები 137,92156,110 თურქი მესხის ჩათვლით 5.2 188,05887,987 თურქი მესხის ჩათვლით 5.3 153,600 3.8 217,758 4.6 255,678 5.1 307,556 5.7 284,761 6.5 233,024 6.3 სომხები 307,018 11.5 415,013 11.7 442,916 11.0 452,309 9.7 448,000 9.0 437,211 8.1 248,929 5.7 168,102 4.5 რუსები 96,085 3.6 308,684 8.7 407,886 10.1 396,694 8.5 371,608 7.4 341,172 6.3 67,671 1.5 26,453 0.7 ოსები 113,298 4.2 147,677 4.2 141,178 3.5 150,185 3.2 160,497 3.2 164,055 3.0 38,028 0.9 14,385  0.4 ეზიდები 2,262 0.1 12,915 0.4 16,212 0.4 20,690 0.4 25,688 0.5 33,331 0.6 18,329 0.4 12,174 0.3 ქურთები 7,955 0.3 2,514 0.1 1,596 0.0 უკრაინელები 14,356 0.5 45,595 1.3 52,236 1.3 49,622 1.1 45,036 0.9 52,443 1.0 7,039 0.2 6,034 0.2 ბერძნები 54,051 2.0 84,636 2.4 72,938 1.8 89,246 1.9 95,105 1.9 100,324 1.9 15,166 0.3 5,544 0.2 ასურელები 2,904 0.1 4,707 0.1 5,005 0.1 5,617 0.1 5,286 0.1 6,206 0.1 3,299 0.1 2,377 0.1 ებრაელები 30,389 1.1 42,300 1.2 51,582 1.3 55,382 1.2 28,298 0.6 24,795 0.5 2,333 0.0 1,405 0.0 აფხაზები 56,847 2.1 57,805 1.6 62,878 1.5 79,449 1.7 85,285 1.7 95,853 1.8 3,527 0.1 864 0.0 სხვა 65,961 2.5 58,711 1.7 37,026 0.9 38,665 0.8 39,690 0.8 50,502 0.9 18,766 0.4 17,282 0.5 სულ 2,677,233 3,540,023 4,044,045 4,686,358 4,993,182 5,400,841 4,371,535 3,713,804 1 წყარო: . 2 წყარო: . 3 წყარო: . 4 წყარო: . 5 წყარო: . 6 წყარო: . 7 წყარო: . 

 ენები 
საქართველოში ყველაზე გავრცელებული ენობრივი ჯგუფია ქართველური ენების ოჯახი, რომელშიც შედის ქართული, მეგრული, ლაზური და სვანური ენები. საქართველოს ოფიციალური ენა არის ქართული, მასთან ერთად აფხაზურს ოფიციალური სტატუსი აქვს აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. მოსახლეობის 87,6%-ის ძირითადი ენაა ქართული, 6,2% საუბრობს აზერბაიჯანულად, 3,9% სომხურად, 1,2% რუსულად და 1% სხვა ენებზე.

+
საქართველოს მოსახლეობა მშობლიური ენის მიხედვით ენა 2002 2014 რაოდენობა % რაოდენობა % ქართული 3 677 995 84,14 3 254 852 87,64 აზერბაიჯანული 283 632 6,49 231 436 6,23 სომხური 235 653	 5,39 144 812 3,90 რუსული 83 007	 1,90 45 920 1,24 ოსური 31 381 0,72 5 698 0,15 სხვა 59 867 1,36 31 014 0,84 არ არის მითითებული – – 72 0,00 სულ 4 371 535 3 713 804

 რელიგიური ჯგუფები 
საქართველოს მოსახლეობის უმრავლესობა, 83,4% მართლმადიდებელია და ემორჩილება საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას. საქართველოში მოქმედებს სომხური სამოციქულო ეკლესიის ეპარქია. სომხურ სარწმუნოებას აღიარებს მოსახლეობის 2,9%. არქიეპისკოპოსის რეზიდენცია მდებარეობს თბილისში. მისი კათედრალური ტაძარია სურფგევორქი. სომხური ტაძრები მოქმედია თბილისში, ახალქალაქში, ნინოწმინდაში, ახალციხეში, ბათუმსა და მარნეულში. საქართველოში კათოლიკეთა რაოდენობა დაახლოებით 19,2 ათასს ადამიანს (მოსახლეობის 0,5%) შეადგენს. კათოლიკური ტაძრები და საკრებულოები მოქმედებს თბილისში, გორში, ქუთაისში, ბათუმში, ოზურგეთში, კახეთში, სამცხეში (უდე, არალი, აბასთუმანი, ახალციხე).

რელიგია20022014 რაოდენობა%რაოდენობა%ქრისტიანობა3 872 09988,583 240 72487,27–საქართველოს მართლმადიდებლური ეკლესია3 666 23383,873 097 57383,41–სომხური სამოციქულო ეკლესია171 1393,92109 0412,94–კათოლიკური ეკლესია34 7270,7919 1950,52–იეჰოვას მოწმეები––12 3950,33–პროტესტანტიზმი––2 5200,07ისლამი433 7849,92398 67710,73ეზიდიზმი––8 5910,23იუდაიზმი3 5410,081 4170,04სხვა რელიგიები62 1111,421 4290,04არარელიგიურობა––19 0800,51უარი პასუხზე––9 6350,26რელიგია არ არის მითითებული––34 2510,92სულ4 371 5353 713 804

ლიტერატურა
თოფჩიშვილი რ. „საქართველოს ეთნოგრაფია/ეთნოლოგია“ გვ. 70-75 — თბილისი, „უნივერსალი“ 2010 ISBN 578-9941-12-882-0

რესურსები ინტერნეტში
გაეროს კვლევა მსოფლიო მოსახლეობის შესახებ 2015

სქოლიო