სკანდინავიური მითოლოგია

სკანდინავიური მითოლოგია — ჩრდილო-გერმანულენოვანი ტომების (ნორმანების, დანების, ანგლების, საქსების) მითოლოგია, რომელიც ჩამოყალიბდა ქრისტიანობის მიღებამდე, დაწყებული ძვ.წ. მე-5 საუკუნიდან. მის შესახებ ინფორმაციის ძირითადი წყაროა პოეტური „უფროსი ედას“ და ს. სტურლუსონის პროზაული „ედას“ ტექსტები. თითქმის იმავე პერიოდს მიეკუთვნება დანიელი ქრონოლოგის საქსონ გრამატიკის მითოლოგიური სიუჟეტები.

 კოსმოგონია 

 სამყაროს შექმნა 
თავდაპირველად მხოლოდ უფრსკული გინუნგაგაპი იყო. მისგან ჩრდილოეთით ნისლთა სამეფო ნიფლჰეიმი, ხოლო სამხრეთით ცეცხლის სამეფო - მუსპელჰეიმი მდებარეობდა. ნილსთა სამეფოში გელგერმირმა წყარო შექმნა,რომლისგანაც თორმეტი ძლიერი ნაკადი (ელივაგარი) წარმოიშვა. წყალი ნიფლჰეიმში ყინულად იქცეოდა, მაგრამ წყარო მაინც აგრძელებდა წყლის ნაკადს და გაყინული ლოდები მუსპელჰეიმისკენ მიედინებოდნენ. ბოლოს ყინულოვანი ლოდები ისე ახლოს მივიდნენ, რომ გადნობა იწყეს. გამდნარი ყინულების ნაპერწკლებიდან წარმოიშვა გიგანტი იმირი.
მოგვიანებით, მარილიანი ყინულიდან გაჩნდა ძლიერი გიგანტი ბური. მისმა შვილმა, ბიორმა ცოლად დევქალა ბესლა შეირთო. მათ გაუჩნდათ სამი შვილი - ასები: ოდინი, ვილი და ვე. ძმებს არ მოეწონათ ბოროტი იმირის მბრძანებლობა და მოკლეს იგი, ხოლო მისი სხეულისგან შექმნეს მიდგარდი.
მიდგარდისგან აღმოსავლეთით, ასებმა იოტუნჰეიმი შექმნეს და სამფლობელოდ ბელგელმირს და მის შთამომავლობას გადასცეს. დროთაგანმავლობაში ასები მომრავლდნენ და მიწიდან მაღალზე აიშენეს ქვეყანა და მას ასგარდი დაარქვეს. 

 ადამიანის შექმნა 
სამყაროს შექმნის შემდეგ, ოდინმა და მისმა ძმებმა მისი დასახლება გადაწყვიტეს. ზღვის პირას იპოვეს ხეები: თხმელა და იფანი. თხმელისგან კაცი, ხოლო იფნისგან ქალი შექმნეს. მერე ოდინმა მათ სული მისცა, ვილიმ გონება, ვემ კი სისხლი და გრძნობა. ასე გაჩნდნენ პირველი ადამიანები. კაცს ერქვა ასკი (Frêne), ქალს - ემბლა (Orme). ისინი ერთად იქნებიან ქვეყნის დასაბამიდან ცხრა სამყაროს შექმნამდე და კაცობრიობას გაამრავლებენ.
ადამიანთა და ღმერთთა სამყაროს საზღვარი (ბიფროსტი) ცისარტყელის ფორმით წარმოიდგინება. ბიფროსტს ჰეიმდალი იცავს.

 ღმერთების პანთეონი 
 ოდინი
 ვილი
 ვე
 თორი
 ლოკი
 ბალდრი
 ჰაიმდალი
 ული
 იდუნი
 სიფი
 ლეფნი
 ვარი

 მითოლოგიური არსებები 

 იოტუნები

 მეფეები და გმირები 
 ველუნდი
 ზიგფრიდი
 ბეოვულფი
 რაგნარ ლოდბროკი
 შილდმეიდენი
 ხარალდ კბილმტკივნეული

 მონსტრები და ცხოველები 
 სლეიპნირი

 წყაროები 
 პროზა ედა
 პოეტური ედა
 დანორუმის ღვაწლი
 ინგლინგლახების საგა
 საგა

 რესურსები ინტერნეტში 

 ძველ სკანდინავიური პროზა და პოეზია (heimskringla.no)
 Jörmungrund: Skálda- & vísnatal Norrœns Miðaldkveðskapar/ისლანდიურ სკანდინავიური პოეზია  (ისლანდიურად)
 ძველი ტექსტები ორიგინალურ ენებზე 

*
კატეგორია:ვიკინგები