ტეხასი

ტეხასი (ინგლ. Texas, Tx) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი დაერქვა ინდიელთა ტომის მიხედვით. 
ჰიუსტონი სიდიდით პირველი ქალაქია ტეხასში და სიდიდით მეოთხე აშშ-ში. დალასის მეტროპოლიტი სიდიდით პირველია ტეხასში ხოლო მეოთხე აშშ-ში. ფართობის 10%-ზე ნაკლები უდაბნოა. შტატის ეკონომიკური წარმატებები დაიწყო XX საუკუნიდან, როდესაც ნავთობის მარაგი იქნა აღმოჩენილი, რამაც გამოიწვია ეკონომიკური განვითარება შტატში. უამრავმა უნივერსიტეტის გახსნამ ტეხასი ჩამოაყალიბა როგორც მრავალმხრივი ეკონომიკისა და მაღალი ტექნოლოგიური ინდუსტრიის შტატი.

ტეხასის ერთიანი შიდა პროდუქტი შეადგენს 1,224 ტრილიონ დოლარს და მეორეა კალიფორნიის შემდეგ. ერთიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე კი 36,484 აშშ დოლარი. 2010 წლის მონაცემებით ტეხასში თავს იყრის ფორჩუნ 500-ის 57 კომპანია. ცნობილი კომპანიები ტეხასში: Halliburton, Texas Instrumentals, ExxonMobile.

ტეხასში მდებარე დალას-ფორტ ვორზის აეროპორტი საერთაშორისო გადაზიდვებით მეორეა აშშ-ში ხოლო მსოფლიოში კი მეოთხე.

ტეხასში თავს იყრის დაახლოებით 1000 ნავსადგური რომელიც გადაჭიმულია 1600 კილომეტრზე ტეხასის სანაპიროებზე, პორტებს დასაქმებული ჰყავს დაახლოებით 1 მილიონი ტეხასელი.

 ისტორია 
 1682 – ესპანელთა დასახლება. 
 1821-1836 – მექსიკის ნაწილი. 
 1836-1845 – დამოუკიდებელი რესპუბლიკა (ერთადერთი შტატია, რომელიც დამოუკიდებელი იყო). 
 1836 – ომი მექსიკასთან. 
 1845 – ანექსირებულ იქნა აშშ-ს მიერ. 
 1861-1870 – კონფედერაციის წევრი.

 ძირითადი მონაცემები 
 ფართობი – 678 ათასი. 
 მოსახლეობა – 25,145 ათასი, მათ შორის 3 მლნ მექსიკელია (თეთრკანიანი 71,4 %, აფროამერიკელი 11,5 %, ლათინოამერიკელი 35,9 %). 
 ქალაქის მოსახლეობა – 79,6 %. 
 თავისებურებები – მე-2 შტატია მოსახლეობით, მე-2 ტერიტორიით, 1-ლი ნავთობის, გაზის, ბამბის, ბრინჯის წარმოებით. 
 ცნობილი ადამიანები – ჯორჯ ბუში, ბადი ჰოლი, სემ ჰიუსტონი, ლინდონ ჯონსონი, ჯენის ჯოპლინი, ტინა ტერნერი.

 უდიდესი ქალაქები 
ტეხასის უდიდესი ქალაქებია: ოსტინი (დედაქალაქი), 541 ათასი, ჰიუსტონი, (დედაქალაქი 1837-39 და 1842-45 წლებში, 1.744 ათასი, დალასი, 1.053 ათასი, სან-ანტონიო, 1.068 ათასი, ელ-პასო, 600 ათასი. 

 ენები 

+ 10 უდიდესი ენა ტეხასში, ინგლისურის გარდა ენა  მოსაუბრე პროცენტულად(2010 წლის მიხედვით) ესპანური  29.21% ვიეტნამური  0.75% ჩინური  0.56% გერმანული  0.33% ტაგალური  0.29% ფრანგული  0.25% კორეული და ურდუ  0.24% ჰინდი  0.23% არაბული  0.21% ნოგერო-კონგოლეზიური ენები 0.15%

 ძირითადი რელიგიური კონფესიები 
მინი|ლაიკვუდ-ჩიორჩი ამერიკის უდიდესი ეკლესია
რელიგიაAmerican Religious Identification Survey , 2001რომაული კათოლიციზმი28%ბაპტიზმი21%არარელიგიური11%მეთოდიზმი8%ქრისტიანი-სხვა7%ლუთერანობა3%ორმოცდაათიანელობა3%პრესვიტერიანობა2%არა-კონფესიონალური2%მორმონები2%ეპისკოპალური ეკლესია1%მუსლიმანი1%იეჰოვას მოწმეები1%ღვთის კრება1%ღმერთის ეკლესია1%სხვა2%

 ლიტერატურა 

  originally published 2004 by New York: Free Press


 რესურსები ინტერნეტში 

 The Texas State History Museum
 The Handbook of Texas Online
 Texas Register
 South and West Texas: A National Register of Historic Places Travel Itinerary

 სქოლიო 


კატეგორია:აშშ-ის შტატები