1 იანვარი

1 იანვარი — გრიგორიანული კალენდრის პირველი დღე.  წლის ბოლომდე დარჩენილია 364 დღე (ნაკიან წელში - 365). მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში 1 იანვარი არის ახალი წლის დღე.

 დღის მოვლენები 
 ძვ. წ. 154 : ძველ რომში წლიური კონსულატის დღე პირველ იანვარზე გადმოიტანეს.
 ძვ. წ. 104 : რომაელმა კონსულმა გაიუს მარიუსმა ჩამოიყვანა რომში ნუმიდიის დატყვევებული მეფე იუგურტუ.
 ძვ. წ. 45 : იულიუსის კალენდარი შევიდა ძალაში.
 404 : გლადიატორთა ბოლო შეჯიბრი შედგა რომში.
 630 : წინასწარმეტყველი მუჰამედი თავისი ჯარით მექასკენ დაიძრა, რომელსაც უბრძოლველად აიღებს.
 1622 : პაპის კანცელარია იღებს გადაწყვეტილებას ახალ წლად პირველი იანვარი გამოცხადდეს.
 1673 : რეგულარული საფოსტო სამსახური დაიწყო ნიუ-იორკსა და ბოსტონს შორის.
 1801 : ირლანდიის აჯანყების ჩახშობა, პარლამენტის გაუქმება.
 1804 : ჰაიტი საფრანგეთისგან დამოუკიდებლობას აცხადებს.
 1853 : აბრაამ ლინკოლნმა ზანგების დამოუკიდებლობის მანიფესტი გამოსცა.
 1857 : თბილისში გამოდის აღდგენილი ჟურნალი „ცისკარი“.
 1886 : ინგლისმა დაიპყრო ბირმა.
 1887 : დიდი ბრიტანეთის დედოფალი ვიქტორია ინდოეთის იმპერატორად ცხადდება.
 1912 : ნანკინში ჩინეთის რესპუბლიკის გამოცხადება.
 1925 : ნორვეგიის დედაქალაქს ქრისტიანიას დაერქვა ოსლო.
 1935 : თურქეთში უქმდება ტიტულები და შემოდის გვარები.
 1942 : ვაშინგტონში 26 სახელმწიფო ხელს აწერს გაერთიანებული ერების დეკლარაციას, რითაც ატლანტიკურ ქარტიაში მოყვანილ პრინციპებს შეუერთდნენ - ანტიჰიტლერული კოალიციის ერთ-ერთ ძირითად დოკუმენტს.
 1946 : იაპონიის იმპერატორი ჰიროჰიტო უარს ამბობს ღვთიურ სტატუსზე.
 1948 : პირველი სამოქალაქო რეისი განხორციელდა ლონდონის ჰიზროუს აეროპორტიდან.
 1948 : იტალიამ მიიღო კონსტიტუცია.
1951 : გაიხსნა თელ-ავივის საფონდო ბირჟა.
1952 : იორდანიაში, მეფე თალალის ინიციატივით, ლიბერალური კონსტიტუცია შევიდა ძალაში.
 1956 : სუდანმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
 1959 : ფიდელ კასტრომ ჩამოაგდო კუბის დიქტატორი ბატისტა.
 1970 : იუნიქსის ეპოქის დასაბამი
 1973 : დიდი ბრიტანეთი, ირლანდია და დანია შეუერთდნენ ევროკავშირს.
 1983 : ARPANET-მა ძირითადი ოქმი NCP-ს მაგივრად TCP/IP გახადა, რამაც ინტერნეტის შექმნა განაპირობა.
 1993 : ჩეხოსლოვაკია გაიყო ორ სახელმწიფოდ: ჩეხეთად და სლოვაკეთად.
 1998 : ევროპის ცენტრალური ბანკი შეიქმნა.
 1999 : რიგ ევროპულ ქვეყნებში საბანკო ანგარიშსწორებისათვის შემოღებულ იქნა ევრო.
 2002 : მიმოქცევაში გაუშვეს ევროს ბანკნოტები.
 2007 : კვიპროსი და მალტა ევროზონას შეუერთდნენ, რითაც ამ კლუბის წევრთა რაოდენობამ 15 შეადგინა.
 2008 :
 ჩინეთის პროვინცია შანდუნის ქალაქ ჟუჩენთან აღმოაჩინეს დინოზავრების გაქვავებული ნარჩენების მსოფლიოში უდიდესი სამარხი.
 სლოვაკეთი ევროზონის მე-16 წევრი ქვეყანა გახდა.
 2009 :
 ნორვეგიელი ჭადრაკის გროსმეისტერი მაგნუს კარლსენი  ფიდეს 2010 წლის იანვრის რეიტინგის სიის ყველაზე ახალგაზრდა წევრი გახდა.
 გაიხსნა საეა–ჩინეთის თავისუფალი სავაჭრო ზონა, მსოფლიოს უდიდესი თავისუფალი სავაჭრო ზონა მოსახლეობის მიხედვით.
 2010 : ნორვეგიელი ჭადრაკის გროსმეისტერი მაგნუს კარლსენი ფიდეს 2010 წლის იანვრის რეიტინგის სიის ყველაზე ახალგაზრდა წევრი გახდა.
2010 - დასავლეთ პაკისტანში თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ ფრენბურთის მატჩის მსვლელობისას მოწყობილ აფეთქებას 95 ადამიანი ემსხვერპლა და 100 - ზე მეტი - დაშავდა. 
 2011 :
 აფეთქებამ  კოპტური ეკლესიის წინ ალექსანდრიაში, ეგვიპტეში, 21 ადამიანი იმსხვერპლა და 70 დააშავა.
 გერმანიამ, ინდოეთმა, კოლუმბიამ, პორტუგალიამ და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკამ ორი წლით დაიკავეს გაეროს უშიშროების საბჭოს არამუდმივი წევრის ადგილი. 
 ესტონეთი შეუერთდა ევროზონას და გახდა ბალტიისპირეთის პირველი სახელმწიფო, რომელმაც ევრო  ოფიციალურ ვალუტად შემოიღო, კრონის სანაცვლოდ.
 2012 :
 აზერბაიჯანი, გვატემალა, მაროკო, პაკისტანი და ტოგო აირჩიეს გაეროს უშიშროების საბჭოს არამუდმივ წევრებად.
 საერთაშორისო კრიტიკის მიუხედავად უნგრეთის ახალი კონსტიტუცია ძალაში შევიდა.
 2013 : ავსტრალია, არგენტინა, ლუქსემბურგი, რუანდა და სამხრეთი კორეა გაეროს უშიშროების საბჭოს არამუდმივ წევრებად აირჩიეს.
 2014 : ლატვია ევროზონის რიგით მე-18 წევრი გახდა.
 2015 : ლიეტუვა ევროზონის რიგით მე-19 წევრი გახდა.
 2016 : ეგვიპტე, იაპონია, სენეგალი, უკრაინა და ურუგვაი გაეროს უშიშროების საბჭოს არამუდმივი წევრები გახდნენ.
 2017 : სტამბოლში ღამის კლუბზე თავდასხმის შედეგად 39 ადამიანი დაიღუპა.
 2025 : ბულგარეთი და რუმინეთი შენგენის ზონის წევრები გახდნენ.
 2026 : ბულგარეთი ევროზონის 21-ე წევრი გახდა.

 ამ დღეს დაბადებულნი 

 ძვ. წ. 69 : სუინინი  — იაპონიის იმპერატორი (გ.  70)
 1431 :   ალექსანდრე VI — რომის პაპი 1492–1503 წლებში (გ. 1503)
1467 : სიგიზმუნდ I  — პოლონეთის მეფე (გ. 1548)
 1484 : ულრიხ ცვინგლი— შვეიცარიელი საეკლესიო და პოლიტიკური მოღვაწე (გ. 1531)
 1557 : იშტვან ბოჩკაი   — უნგრელი დიდებული (გ. 1606)
 1750 : კრისტოფ ჰაბერლანდი —  ლატვიელი არქიტექტორი (გ. 1803)
1803 : მანუელ ფელიპე დე ტოვარი   — ვენესუელელი პოლიტიკური მოღვაწე (გ. 1866)
 1814 :  ჰუნ სიუ-ჩიუანი   — ჩინელი მხედართმთავარი (გ.  1864)
 1823 : შანდორ პეტეფი — უნგრელი პოეტი, რევოლუციონერ-დემოკრატი (გ.  1849)
 1826 : იაკობ ალხაზიშვილი — ქართველი სამხედრო მოღვაწე (გ. 1896)
1853 :სტეფანე (კარბელაშვილი)   — ქართველი საეკლესიო და საზოგადო მოღვაწე (გ. 1936)
 1854 : ჯეიმზ ფრეიზერი  — ინგლისელი ანთროპოლოგი
 1863 : პიერ დე კუბერტენი — ფრანგი საზოგადო მოღვაწე
 1864 :  ალფრედ ფილიპსონი  — გერმანელი გეოგრაფი და გეოლოგი
 1869 : ვახტანგ   მუსხელიშვილი   — ქართველი ექიმი
1872 : ხუან ხოსე ესტრადა  — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი 
 1873 : მარიანო ასუელა — მექსიკელი მწერალი
 1883 : ჰატოიამა იტირო — იაპონიის პოლიტიკური მოღვაწე
 1883 : ნოე ხომერიკი — ქართველი პოლიტიკოსი
 1886 : არტემ იაშვილი  — ქართველი პუბლიცისტი და სამხედრო მოღვაწე
1887 : დიმიტრი   უზნაძე   — ქართველი ფსიქოლოგი
 1887 : ვილჰელმ კანარისი  —  გერმანელი ადმირალი 
 1888 :  ვალენტინ გიგინეიშვილი — ქართველი გეოფიზიკოსი  
1893 : პავლე   ინგოროყვა  — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე
 1892 : მანუელ როხასი  — ფილიპინელი პოლიტიკოსი
1894 : როდიონ ქორქია — ქართველი მწერალი
 1895 : ედგარ ჰუვერი  — ამერიკელი სახელმწიფო მოღვაწე
1897 :  აზიზ ალიევი —   აზერბაიჯანის  სახელმწიფო მოხელე და მეცნიერი
1901 : გაბრიელი (ჩაჩანიძე)  — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი
1902 : ივანე ნანუაშვილი    — ქართველი სამხედრო მოღვაწე
1909 : დანა ენდრიუსი  — ამერიკელი კინომსახიობი
 1909 : სტეპან ბანდერა  — უკრაინული ნაციონალისტური მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი
 1912 : ხერტეკ ანჩიმაა-ტოკა — ტუველი და საბჭოთა სახელმწიფო მოღვაწე
1912 : ვიქტორ ჩხიკვაძე   — ქართველი იურისტი
 1915 : ბრანკო ჩოპიჩი — იუგოსლავი მწერალი
 1919 : ჯერომ სელინჯერი — ამერიკელი მწერალი
1919 : სირ ალ-ხათიმ ალ-ხალიფა  — სუდანის სახელმწიფო მოღვაწე
1921 : მეგი წულუკიძე  — ქართველი მსახიობი
1924 : ჟაკ ლე გოფი  — ფრანგი ისტორიკოს-მედიევისტი
1924 : ფრანსისკო მასიას ნგემა   — ეკვატორული გვინეის პირველი პრეზიდენტი 
 1925 : იური ვარდიმიადი — ქართველი ფეხბურთელი
 1927 : ვერნონ სმითი   — ამერიკელი ეკონომისტი
1927 : ელგუჯა მაღრაძე  — ქართველი მწერალი
 1930 : ვლადიმერ ასათიანი — სოციალისტური შრომის გმირი
 1930 : ჯაფარ ნიმეირი  — სუდანის სახელმწიფო მოღვაწე
1933 : ვალერიან გომელაური   — ქართველი საბჭოთა არმიის გენერალ-მაიორი 
1933 : ჯანო ჯანელიძე  — ქართველი პოეტი
1933 : ჯონდო ჯაფარიძე  — ქართველი მეცნიერი
 1939 : მიშელ მერსიე — ფრანგი მსახიობი.
1939 : ალი მაჰდი მუჰამადი — სომალის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე
1940 : რევაზ მიშველაძე — ქართველი მწერალი და ნოველისტი
 1940 : მერსად ბერბერი  — ბოსნიელი მხატვარი 
1941 : აბდიქასიმ სალად ჰასანი   — სომალის პოლიტიკოსი
1942 : გიორგი წერეთელი   — ქართველი ეკონომისტი
1942 :  ალასან უატარა  — კოტ-დ’ივუარის პოლიტიკური მოღვაწე
1943 : მუჰამედ მაჰმუდ ულდ აჰმედი ლული — მავრიტანიის სახელმწიფო მოღვაწე
1944 : აბდულ ჰამიდი — ბანგლადეშის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე
1944 : ომარ ალ-ბაშირი   — სუდანის მოქმედი პრეზიდენტი
 1945 : ვახტანგ ჭელიძე  — ქართველი ფეხბურთელი
 1946 : ლევან   გიორგაშვილი  —  ქართველი მათემატიკოსი
1947 : ლეონიდ ლაკერბაია  — სეპარატისტული აფხაზეთის ე.წ. პრემიერ-მინისტრი
1947 : კახი ასათიანი — ქართველი ფეხბურთელი
1947 : მირიან შველიძე — ქართველი მხატვარი
 1948 :  დევლეთ ბაჰჩელი  — თურქი   პოლიტიკოსი
 1950 : ფირდაუს ხისამიტდინოვა   — ბაშკირელი ენათმეცნიერი
1951 :  სალვა კიირი — სამხრეთი სუდანის პოლიტიკური მოღვაწე
1952 : ჰულუსი აქარი  —  თურქეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის 29-ე უფროსი
1952 : შეიხი ჰამად ბინ ხალიფა ალ-თანი  — კატარის ამირა
1953 :ალი აბასოვი —   აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კომუნიკაციებისა და ინფორმაციული ტექნოლოგიების მინისტრი
1954 : მიხეილ ქურდიანი  — ქართველი ფილოლოგი
1954 :  ვახტანგ რჩეულიშვილი  — ქართველი ბიზნესმენი
1955 : ალექსანდრე   ჩიგოგიძე  — ქართველი მათემატიკოსი
 1957 :  რამაზ შენგელია   — ქართველი ფეხბურთელი
 1959 : აზალი ასუმანი  —  კომორის პრეზიდენტი 
1961 : მირიან მირიანაშვილი  — ქართველი პოლიტიკოსი და იურისტი
 1964 : გაგიკ ბეგლარიანი — სომეხი პოლიტიკოსი
 1968 : დავორ შუკერი  — ხორვატი ყოფილი ფეხბურთელი
1969 : ვერნ ტროიერი  — ამერიკელი მსახიობი
 1957 : რამაზ შენგელია — ქართველი ფეხბურთელი
 1972 : ლილიან ტურამი  — ფრანგი ვეტერანი ფეხბურთელი
 1973 : მინდია ხითარიშვილი — ქართველი კომპოზიტორი
 1975 : ეიჩირო ოდა  — მანგაკა
1976 : კახაბერ ქოიავა  — ქართველი გეოლოგი
1977 : აქსელ პატრისიო ფერნანდო ვიტევინი  — არგენტინელი მომღერალი და კომპოზიტორი
1977 : ლაშა ბუღაძე — ქართველი მწერალი
 1978 : ბერათ ალბაირაქი   — თურქი პოლიტიკოსი
1982 : დავიდ   ნალბანდიანი  — არგენტინელი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი
1984 : რაფა ჯორდა  — ესპანელი ფეხბურთელი
1987 : ნანა ძაგნიძე  — ქართველი მოჭადრაკე
1988 : ანტონი სკრიბე  — ფრანგი ფეხბურთელი
 1989 :  ადამ ოქრუაშვილი   — ქართველი ძიუდოისტი
1989 :  გიორგი ქავთარაძე   — ქართველი ფეხბურთელი
1991 : ალექსანდრე ივანიშვილი   — ქართველი ფეხბურთელი
 1992 : ნური კალანდარიშვილი  — ქართველი ფეხბურთელი
1992 : ჯეკ უილშერი  — ინგლისელი ფეხბურთელი
1992 :  გიორგი ჩელებაძე  — ქართველი ფეხბურთელი
1994 : ბექა ციკოლია   — ქართველი ფეხბურთელი
1995 : Poppy   — ამერიკელი მომღერალი
 1996 : გიორგი კილასონია  — ქართველი ფეხბურთელი

 ამ დღეს გარდაცვლილნი 
 379 : ბასილი დიდი — ქრიატიანული ეკლესიის მოღვაწე
 1515 : ლუი XII (საფრანგეთი) — საფრანგეთის მეფე
 1894 : ჰერცი, ჰაინრიხ რუდოლფ — გერმანელი ფიზიკოსი
 1934 : ვასერმანი, იაკობ — გერმანელი მწერალი
 1953 : ჰენკ უილიამსი — ამერიკელი მომღერალი 
 2012 : იაფა იარკონი — ებრაელი (ისრაელი) მომღერალი ქალი
 2015 :  ულრიხ ბეკი — გერმანელი სოციოლოგი
 2015 : ამარ ქარამი — ლიბანის პრემიერ-მინისტრი 1990-1992 და 2004-2005 წლებში (დ. 1934)

 დღესასწაულები 

 მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

 გიორგი და საბა ხახულელები
 წმინდა ბონიფანტე და მართალი აგლაიდა 
 ილია, პროვოსი და არისი
 პოლიევქტო და ტიმოთე
 ბონიფანტე მოწყალე
 გრიგოლ ომირიტელი
 აგრეთვე:
 ჰაიტი: ეროვნული დღესასწაული.
 ახალი წელი: მსოფლიო დღესასწაული.

 იხილეთ აგრეთვე 

სხვა თვეები: 


0101